4 # hu ty
qe
MEL ne 27
A ? <
Pr ed ep" el
+ En hei ‚
u d'olst
. © Es
Far: 4 +
FER r HL ET:
N
>
*
TB
XX. |
TR
m rn nn
N Y
7,
1.
ad ( 1 e
AR a
PT A
£
His mer 1 AE
"rs f
=
FE
er
À t
U
\
v
ï
.
.
1
N |
LS k
}
h
}
(
|
A
.
'
| |
| |
i]
ñ
à
LA
IL
LAS
'
HS
I
L si
N
|
EU
pe!
' l 1%
(l u
\ ‘ AN.
\ ÿ
{
Ÿ' N
‘4
u
Au
’ 7
î
,
4
feu
y
US AM
:
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
G. BEAUVERD
Conservateur de l'Herbier.
Tome III (2° série)
1903
(Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.)
ehe ei
Prix de lAbonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les Abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER D
CHAMBÉZY (Suisse).
ehe
LIBRAI
GENÈVE NEW CE
IMPRIMERIE HOMET, 26, BOULEVARD DE PLAINPALAIS DOTAN
AM »
190:
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 1. = JANVIER 1905
. — Hans Schinz. — BEITREGE ZUR KENNTNIS DER
KMABANTAUBEN SE So EEE 1
Il. — Hans Schinz. — BEITREGE ZUR KENNTNIS DER
SCHWEIZERFLORA. — HYPERIGUM DESETANGSII
BAMOTTE IN DER SCHWEIZ. 22....2.32.2 bee LU
Il. — Hans Schinz. — FLORISTISCHE BEITRAEGE...... 24
IV, — Stephan Brunies. — FLORISTISCHE NOTIZEN VON
DRENBERG: IR Aa aa dire te Dee CI RARES 29
\. - Hermann Christ. — FOUGERES DE MADAGASCAR.
récoltées en 1894 par le Dr G.-J. Forsyih-Major......... 31
\l. — Karl Müller. — NEUE UND KRITISCHE LEBER-
MOOSE" (avec planche Nr RARES NAN SES By!
\IL — WW. Becker. — VIOLA CAVILLIERI n. sp. e sec-
tione Melanium DC. (avec planche M)................. 15
VII. — J. Bornmüller. — UEBER ZWEI FÜR DIE FLORA
VON MAKARONESIEN NEUE ARTEN DER GATTUNG
UMBLIIOBSE ar PR N PTE EE SEE 17
IN. — Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANE soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster,
daarau (Suisse); de ASS) à 19027. 2.32 Tr eee re 50
X. — John Briquet. — BIBLIOGRAPHIE..... ...... 67
XL. Gustave Beauverd. — SOC IETE BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 8 décembre 1902. 73
INDEX BOTANIQUE, UNIVERSEL: 2.2... Nos 3046 à 3345
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
PLancue 1. — Scapania paludosa C. M.
(La planche 2 paraitra dans le prochain numéro.)
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n'est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 1.
BEITRÄGE
ZUR
KENNTNIS DER AMARANTACEEN ”
VON
Hans SCHINZ (Zürich)
Pleuropetalum HOOKER
Die Gattung ist von Hooker' ursprünglich in die Familie der Portu-
lacaceen gestellt worden; Endlicher? hat sie dann später in die der
Amarantaceen versetzt und wurde darin befolgt von Moquin°, der ganz
unnötigerweise den Galtungsnamen änderte und von Hooker* schliess-
lich selbst. Ebenso stellte sie Baillon® zu den Celosieen, auch Hemsley ®
betont, dass Pleuropotalum eine ächte Amarantacee sei und ich selbst ?
habe sie ohne Bedenken unter die Amarantaceen aufgenommen. Pax°,
der Bearbeiter der Portulacaceen in Engler und Prantls Natürlichen
Pflanzenfamilien hatte die Gattung mit Fragezeichen versehen aufge-
nommen, schlägt nun aber in den Nachträgen? zu dem genannten
1 Proc. Linn. Soc. I (1845), 278.
” Gen. Suppl. IV (1847), 44.
+ DC, Prodr. XIII, 2 (1849), 463.
* Benth. et Hook. gen. Plant. III (4880), 24.
® Hist. des Plantes IX (1886), 216.
® Biol, Centr. Am. WI (1882-86), 12.
? Engler und Prantl Natürl, Pflanzenfamilien III, La (1893), 97.
* Engler und Prantl Natürl. Pflanzenfamilien III, 1b (1889), 57.
* Engler und Prant! Natürl, Pflanzenfamilien, Nachtrag (1897), 156.
| BULLETIN DR L'HERBIER BOISsIER, n° À, 30 décembre 1902, l
2 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2n€ SÉR.). (38)
Werk wiederum Streichung vor. Neuerdings spricht sich nun Lopriore '
wiederum für Versetzung von den Amarantaceen zu den Portulacaceen
aus und zwar bestimmen Lopriore zu diesem Vorschlage : die Tracht
(kleine Bäume), das Vorhandensein der kleinen zwei Blätichen am
Grunde der Blüten, die Lopriore als Kelchblätter ansprechen möchte,
das Schwanken der Staubblattzahl. Ich habe dem entgegenzuhalten,
dass die zwei beschriebenen Pleuropetalum-Arten offenbar doch keine
Bäume (wie auch ich irrtümlich in den natürlichen Pflanzenfamilien
angegeben habe) sind, sondern vielmehr kleine Halbsträucher, wie
deren der Familie der Amarantaceen nicht fremd sind. Die zwei kleinen
Blättchen am Grunde der Blüten haben transversale Stellung und nicht
mediane, für mich sind sie nichts anderes als Vorblätter. Sie als Kelch-
blätter deuten zu wollen, scheint mir gezwungen. Für die, Zugehörig-
keit zu den Amarantaceen spricht der Bau des Andröceums; beziehungs-
weise der Umstand, dass die Staubblätter am Grunde einer Kupula
vereinigt sind und endlich der anatomische Bau der Achsenorgane, der
insofern abnorm ist, als markständige (scheinbar markständige ?) Leit-
bündel vorkommen, während die Portulaceen normal gebaute Achsen
besitzen”. Ich muss es mir an dieser Stelle versagen, auf den anato-
mischen Bau der Celosieen näher einzutreten, da ich vorerst auch
noch die übrigen Amarantaceen in dieser Hinsicht untersuchen will,
immerhin kann ich bemerken, dass mir bis zur Stunde noch keine
Amarantacee mit normalem Achsenbau vorgekommen ist. Pleurope-
talum costaricense muss als Autor Wendland haben und nicht Hort.
Kew.‘; dies hat schon Hooker erkannt und auch zum Ausdrucke
gebracht‘.
1 Engler Bot. Jahrb. XXX (1901), 8.
? Solereder, System. Anatomie der Dicotyledonen (1898), 127.
® Vergl. indessen Solereder 1. c. (1899), 738.
* Hemsley, Biol. Centr. Am. III (1882-86), 12.
5 Bot. Mag. (1883), t. 6674.
Die obigen Ausführungen sind inzwischen auch erschienen in: den Beiheften
zum Bot. Gentralblatt XIII, Heft 4 : Auf einer Reise in Westindien und Süd-
amerika gesammelte Pflanzen von Therese, Prinzessin von Bayern.
(39) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AMARANTACEEN. 3
DEERINGIA.
Deeringia baccata (Retz.) MOQ. —
in DC. Prodr. XIII, 2 (1849), 236
var. pubescens SCHINZ nov. var.
Die jungen Zweige dieser Spielart sind kantig und flockig behaart,
verkahlen aber frühzeitig. Die Laubblätter sind ober- und unterseits
braun flockig behaart, bis 2 cm lang gestielt, bis 7 cm lang und + 3cm
breit, von breit eiförmigem bis eiförmig lanzettlichem Umriss, zugespitzt.
Die Blütenstiele sind behaart, im Uebrigen 1 mm lang. Die Fruchtwand
zerreist zur Reife unregelmässig ; die Samen sind fein höckerigund daher
matt, zum Unterschied von var. nitida Schinz (nov. var.), die spiegelnde
Samen besitzt, bei der die Laubblätter aber auch behaart sind. Die Blü-
tenstände dieser zweiten Spielart sind auffallend dichtblütig.
Var. pubescens ist auf den Andaman und im westlichen Himalaja zu
Hause, var, nitida ist von Bennett auf Timor, von Blume auf Java nachge-
wiesen worden, Ich möchte fast vermuten, dass sich die var. nitida mit
Deeringia indica Blume non Zoll. decke, indessen ist diese Frage für mich
noch nicht völlig aufgeklärt.
Deeringia indica ZOLL.
in Moritzi Syst. Verz. (1845-46), 72; Zollinger Syst. Verz. (1845), 110;
Moyq. in DC. Prodr. XII, 2 (1849), 236
var. pubescens SCHINZ nov. var.
Mit unterseits dicht weichbehaarten Laubblättern von 20 cm Länge
und 10 em Breite.
Nord-Luzon, Warburg 11704 (herb. Berlin).
Deeringia indica Zoll. findet sich in den Herbarien bald unter der
Bezeichnung Gelosia latifolia, bald als Lestibudesia latifolia Blume
( = Celosia latifolia Steud. ex Moq. in DC. Prodr, XII, 2 (1849), 2442),
Pharnaceum latifolium oder auch als Celosia axillaris,
4 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2° SER.). (40)
Deeringia Horsfieldiana BENTH. et HOOK.
Gen. Plant. III (1880), 24 — Cladostachys Horsfieldiana O. Kuntze
Rev. Gen. PI. (1891), 541
ist vermutlich identisch mit Deeringia indica Zoll.
CELOSIA.
Celosia persicaria SCHINZ nov. spec.
Eine krautarlige, + 50 cm hohe Pflanze mit kahlen, schmal elliptischen,
am Grunde ganz allmählich in den Blattstiel verschmälerten, schlank
zugespitzten Laubblättern von + 13 cm Länge und 25 mm Breite (die
Länge unter Einbezug der Blattstiele, die grösste Breite in halber Länge).
Die Blütenstände sind aufrecht, meist unverzweigt, ährig, die Blüten sind
zu wenigen knäuelig gehäuft und zwar sind die Knäuel um +5 mm von
einander getrennt. Die Trag- und Vorblätter sind eiförmig lanzettlich, die
Tepalen länglich eiförmig, stumpf, von mehreren, aussenseits hervor-
tretenden Längsnerven durchzogen, braunschwarz, 3—4 mm lang. Die
Buchten zwischen den Staubfäden sind flach. Der kurze Griffel trägt
drei Narbenäste. Der Fruchknoten ist verkehrteiförmig, mehrsamig ; die
Samen sind fein tuberkulirt und dabei spiegelnd.
Ost-Peru: prope Tarapoto, R. Spruce (1855-56), No. 4929.
Habituell grosse Uebereinstimmung mit C. salicifolia Lopr. aus Bra-
silien zeigend, indessen weicht letztere ab durch am Grunde etwas
rascher-, breit keilföürmig zusammengezogene Blattspreiten und fast spitze
Tepalen.
Celosia brasiliensis MOQ.
in DC. Prodr. XII (1849), 239 pr. p.
Celosia stricta Fisch. non Hornem. in index nonus seminum, quæ
hortus botanicus imperialis Petropolitanus pro mutua communtatione
offert (10. 11. 1842), No. 689, pg. 65.
K. k. Botanischer Garten St. Petersburg.
(41) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AMARANTACEEN. 5
Laubblätter kahl, eiförmig elliplisch, + 5 mmlang gestielt,7 bis 10 cm
lang und 3 bis 6 cm breit, meist in eine Spitze ausgezogen. Der Blüten-
stand ist bis 40 em lang; die zu 3 bis vielblütigen sitzenden Partial-
infloreszenzen zusammengedrängten Blütenknäuel sind durch + 45 mm
lange Internodien von einander getrennt. Vor- und Tragblätter sind
eiförmig lanzettlich, häutig mit rigidem Mittelnerven. Die hellgelben
Tepalen sind länglich, stumpf und von einer kurzen Weichstachelspitze
überragt. am Rande dünnhäutig, + 3 '/s mm lang. Die freien Teile der
Slaubfäden sind durch flache Buchten von einander getrennt. Der
eiförmig kugelige Fruchtknoten ist oben abgeflacht, mehr oder minder
hellbraun. Narben 2, auf sehr kurzem Griffel. Die Samen sind deutlich
tuberkulirt, glänzend, aber nicht spiegelnd.
Der Vollständigkeit halber lasse ich auch noch die von Fischer
stammende Beschreibung folgen:
Celosia stricta. C. distyla, suffrulicosa, glaberrima ; caule tereti ; foliis
petiolatis oblongis acutis subundulatis ; spicis terminalibus simplieissimis
strictis, fasciculis 3—7-floris remotis sessilibus. — Suffrutex 2—4 pedalis,
strictus, ramosus; rami leretes, stricti, parce foliosi, apice ramulosi.
Folia alterna, oblonga aut ovato-oblonga, 2— poll. longa, superiora
sensim minora. Slipulæ evanidæ. Flores minuti, virides, sessiles, tem-
pore calidissimo expansi, apud nos vero plerumque clausi, sepalis conni-
ventibus, margine scarioso cinctis, capsula dimidio brevioribus eique
adpressis. Filamenta 5, brevia, inclusa, tenuia, basi in cupulam ovarium
arcle cingentem connata, anthera ovata biloculari fugacissima terminata,
Styli duo, crassiusculi, recti, persistentes, capsula multo breviores. Cap-
sula subovata, apice subtruncalo et leviter quinquetuberculata, 10—12-
sperma. Operculum mox deciduum, breviter conicum. Semina atra, sphæ-
roideo-reniformia, lucida, tenuissime tuberculata. Species distinctissima,
nulli vere affinis. — Hab. in Brasiliæ provincia Rio Janeiro et alibi. F.
Mit diesen beiden Diagnosen deckt sich also durchaus die s. Z. im
Petersburger Garten kultivirte und von Fischer am angegebenen Orte
publizirte Celosia stricta Fisch. Wenn wir Fischers Benennung nun aber
trotz dessen Priorität gegenüber der Bezeichnung brasiliensis fallen
lassen, so geschieht es im Hinblick darauf, dass Hornemann in Hort.
Hafn. suppl. (1819), 28 bereits eine Celosia stricta aufgestellt hat, die
Moquin unter den ungenügend bekannten Gelosien aufführt und von
der es allerdings nach Moquins kurzer Notiz' zweifelhaft ist, ob es sich
Le. p. 245.
6 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sfr, (42)
dabei wirklich um eine Celosia handelt oder nicht; in diesem Falle der
Unsicherheit dürfte es sich daher empfehlen, der Moquin’schen Benen-
nung den Vorzug zu geben.
Als Moquin seine Celosia brasiliensis aufstellte, war ihm offenbar nur
die Fischer’sche Beschreibung bekannt und er hat daher aus jener das
ihm wesentlich erscheinende auzgezogen; in der Folge sind dann aber
zu brasiliensis eine Reihe von brasilianischen Celosien gestellt worden,
die meines erachtens der Celosia grandifolia Moq. (DC. Prodr. XI, 2,
338) viel näher stehen als der allerdings nur in Kulturexemplaren
bekannten stricta. Diese Unsicherheit erhellt nicht zum mindesten
aus den mir zugänglichen Exemplaren, wo eine Reihe von ursprünglich
(von Moquin ?) brasiliensis benannten Herbarexemplaren, von Seuberts
Hand, dem Bearbeiter der Amarantaceen in der Flora brasiliensis
berichtigt und grandifolia zugewiesen worden sind.
Seubert hat allerdings in der Flora brasiliensis die Celosia brasiliensis
auch aufgenommen und zitirt neben den Kulturexemplaren Fischers als
weitere Belege Nummer 1354 von Riedel. Gibt man sich die Mühe, die
beiden Beschreibungen von grandifolia und brasiliensis in der Flora
brasiliensis Punkt für Punkt zu vergleichen, so überzeugt man sich
sofort, dass die Unterschiede sehr nebensächlicher Natur sind, dass
Seubert seine Beschreibung halb der Moquin’schen, bezw. der Fischer’-
schen und halb den Riedel’schen Exemplaren angepasst hat, vergleicht
man dann aber auch noch die Riedel’schen Exemplare einerseits mit
solchen von grandifolia (von Seubert selbst zu grandifolia gestellten)
und anderseits mit den Kulturexemplaren von Fischer, so wird man
unzweifelhaft dazu gelangen, sie eher zu grandifolia als zu brasiliensis
zu stellen. Ich gebe allerdings zu, dass die Riedel’schen Exemplare
sich in der Blattform von den typischen grandifolia Exemplaren unter-
scheiden, es liegen mir aber Herbar-Exemplare vor, die gleichzeitig den
grandifolia- und den Riedel’schen Typus aufweisen.
Celosia brasiliensis (gegründet auf die Exemplare von Fischer) ist
sofort zu erkennen an den auffallend bleichen stumpflichen Tepalen und
den hellbraunen, erförmig kugeligen Fruchtknoten.
Somit würde meiner Auffassung gemäss vorderhand zu C. brasiliensis
Moq. nur die Fischer’sche Pflanze gehören, alle übrigen Exemplare
aber unterstelle ich der C. grandifolia Moq., wobei ich allerdings nicht
behaupte, dass die hervorgehobenen Unterschiede zwischen den beiden
Arten nicht auch auf den Einfluss der Kultur zurückgeführt werden
können.
(43) H, SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AMARANTACEEN. 7
Anderseits macht Celosia grandifolia dann auch wieder den Eindruck
einer Sammelspezies, wenigstens im Hinblick auf die Gestalt der Laub-
blätter; das mir zur Zeit zugängliche Material erlaubt aber kaum,
weitere Trennungen vorzunehmen. Nicht unerwähnt sei gelassen, dass
einzelne grandifolia-Formen Anklänge an C. salicifolia Lopr. zeigen,
sollten die Samen der letztern spiegelnd und nicht nur glänzend sein,
so wird es sich fragen, ob jene Formen und salicifolia nicht doch in
näherer Verwandschaft stehen.
Der Vollständigkeit halber mag nun auch noch die Beschreibung
folgen von :
Celosia grandifolia MOQ.
in DC. Prodr. XIII, 2 (1849), 238; Seub. in Fl. brasil. LXVII, 244.
Celosia brasiliensis Moq. in DC. Prodr. XII, 2 (1849), 239 pr. P.;
Seub. in Fl. brasil. LXVIIE, 244 pr. p.; Wawra Maxim. Reise. t. 84,
125.
Laubblätter schmal- bis breit-elliptisch bis eiförmig-elliptisch, zuge-
spitzt, allmählich oder rascher in den Blattstiel zusammengezogen, +8 cm
lang gestielt, zugespitzt oder abgerundet und in eine kurze Spitze mehr
oder minder plötzlich zusammengezogen, kahl, bis 28 cm lang und bis
10 cm breit, die grösste Breite bald in halber Länge, bald unterhalb
der halben Länge. Blütenstand schlank, bis 35 cm lang, die Partial-
blütenstände bald dicht geknäuelt, bald mehr-oder minder aufgelöst,
durch -E 20 mm lange Internodien von einander getrennt. Tepalen
spitzlich, dunkelbraun oder heller, mehrnervig. Fruchtknoten abge-
flacht, Griffel sehr kurz, mit zwei Narben. Samen mehr oder weniger
undeutlich tuberkulirt. Vielsamig.
Brasilien : häufig um Rio Janeiro: Burchell 2079, Houllet, Schenck
1795 (beide Blatttypen), Ule (Blumenau) 820, Langsdorff, Glaziou 6096,
Rudio, Gaudichaud, Riedel, Langsdorff 94, Schenck 879 (Blumenau) ;
Schenck 2762 (Serra dos Orgaos) ; Riedel 135% ; Wedell 173.
Wie ich bereits bei C. brasiliensis ‚angedeutet habe, unterscheiden
sich die Riedel’schen Exemplare z. B. von denjenigen von Langsdorff,
die von Seubert selbst zu grandifolia gestelll worden sind, in der
Blattform, indem die ersteren breiteiförmig lanzettliche Blätter, die
letzteren dagegen länglich elliptische Blätter besitzen. Trotzdem wage
ich es nicht, sie von einander zu trennen, da an andern Exemplaren
wiederum beide Blattformen zur gleichen Zeit vorkommen.
8 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). . (44)
Celosia (Gomphrohermbstædtia Lopr.) Tönjesii SCHINZ nov. spec.
Eine vom Grunde an verzweigte, einjährige, krautige Pflanze mit
wechselständigen, linealischen, linealisch lanzettlichen bis schmal ellip-
tischen, spitzen oder stumpfen, nach dem Grunde zu allmählich zusam-
mengezogenen, nicht- oder kurz gestielten, in der Jugend gleich den
jungen Sprossen rauh behaarten Laubblätiern von bis 75 mm Länge
und 4: 14 mm Breite. Die Blütenstände sind mindestens 3 cm lang,
häufig aber auch bedeutend länger und dann am Grunde unterbrochen.
Die Tragblätter sind gleich den Vorblättern zugespitzt und der Blüten-
stand ist daher an der Spitze schopfig. Die Blüten sollen nach dem
Sammler zur Zeit der Anthese fleischfarbig sein, später entfärben sie
sich indessen, wie überhaupt die Blütenfarbe bei den südafrikanischen
Celosien wenig konstant und wenig haltbar zu sein scheint. Die Tepalen
sind spitz. Das Andrœceum entspricht den Verhältnissen der Unter-
gattung Gomphrohermbsiædtia ; der Griffel ist lang und überragt zur
Zeit seiner Anthese die Tepalen.
Die Pflanze erinnert habituell an Celosia argenteiformis Schinz, sie
weicht aber ab durch ihre Behaarung und durch die auffallend schop-
figen Blütenstände. Die Eingeborenen nennen sie : Ekuakua.
Südwest-Afrika : Amboland, Uukuanyama, Omupanda, Wulfhorst, 19
und 25, Tönjes.
Celosia (Pseudohermbstædtia) Fleckii SCHINZ.
Eine ebenfalls einjährige, krautige Art mit gerieften Stengeln. Die
schmal verkehrt-lanzettlichen, stumpfen, + 35 mm langen und 3 mm
breiten Laubblätter sind höchstens in der Jugend spärlich weich behaart
und verkahlen frühzeitig. Der Blütenstand ist langährig, zugespitzt,
unterwärts unterbrochen ; Trag- und Vorblälter sind in eine Spitze
ausgezogen. Die rosarolen, am Rande etwas heller gefärbten Tepalen
sind + 5 mm lang und mukronat, sie entfärben sich sehr rasch. Die
Staubfäden sind ungelappt, daher die Zuweisung zur Untergattung
Pseudohermbstædtia ; der Griffel überragt die Tepalen. Die Samen sind
spiegelnd.
Der Tracht nach gehört die Art in die Nähe von Celosia scabra Schinz,
letztere unterscheidet sich aber durch die starke rauhe Behaarung, die
stumpfen Tepalen und den behaarten Fruchtknoten.
(45) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AMARANTACEEN. 9
Deutsch -Südwestafrika : Gross-Namaland, Rehoboth, an Rinnsalen
im Gebüsch, Fleck 35 und 939.
Bemerkungen zu einigen afrikanischen Arten der Gattung CELOSIA.
Von Mechow ist unter Nummer 49 in Pungo Andongo eine Celosia
gesammelt worden, die vielleicht zu C. loandensis Baker gehört; eine
sichere Bestimmung ist aber unmöglich, weil die sämtlichen Frucht-
knoten hypertrophirt sind und je nach dem Grade der Entwicklung
mehr oder minder grosse, blasige Körper darstellen, die leider der
Samen entbehren. Sie erinnern in dieser Hinsicht an eine von Pro-
fessor Volkens am Kilmandjaro gesammelte und unter dem Namen
Celosia macrocarpa Volkens verteilte Pflanze.
Celosia angustifolia Schinz in Engl. Bot. Jahrb. XXI (1895), p. 179
muss zurückgezogen werden, da die Art identisch ist mit Celosia mada-
gascariensis Poir. (= C. spathulata Boj.); zur Zeit der Aufstellung der
C. angustifolia kannte ich C. madagascariensis noch nicht und leider
sind die zur Verfügung stehenden Beschreibungen dieser und der
übrigen Arten aus der Sektion Lagrezia allzu spärlich.
Celosia laxa Schum. et Thonn. Guin. Pl. (1827), p. 141 var. pilosa
Schinz, unterscheidet sich von dem kahlen Typus durch kurz abste-
hende, weiche Behaarung. Ich sah Exemplare der Spielart vom Rio
del Rey in Kamerun, gesammelt von Johnston und von Bata (Kamerun)
aus der Sammlung Dinklage (1196).
Celosia Schweinfurthiana Schinz var. sansibariensis Vatke. Der ver-
storbene Vatke hatte diese Pflanze als C. sansibariensis Vatke bezeichnet,
den Namen jedoch nicht publizirt; wäre dies geschehen, so hätte dann
wohl Schweinfurthiana als Spielart derselben betrachtet werden müssen;
die Unterschiede liegen im Fruchtknoten, der bei der Varielät ganz auf-
fallend schlank ist, wogegen er beim Typus etwas gedrungener erscheint.
Zu der Spielart rechne ich die von Hildebrandt sub Nummer 1247 in
Dar es Salam und von Stuhlmann in Pangani sub Nummer 491 gesam-
melten Exemplare.
BEITRAGE
ZUR
KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA
Herausgegeben von Hans SCHINZ (Zürich)
Ill.
Hypericum Desetangsu Lamotte
ZN DEF SCHIWEIZ.
Hans SCHINZ (Zürich)
Bei Anlass einer 1900 ausgeführten botanischen Exkursion mil
Studirenden unserer Universität nach dem Zürich benachbarten, durch die
anziehende Schilderung Jäggis auch ausserzürcherischen Botanikern nicht
mehr fremden, pflanzenreichen Katzensee, sind mir auf der Höhe zwischen
Höngg und Affoltern b./Z. links vom Wege mehrere, meterhohe, zwischen
unzweifelhaften Hypericum perforatum sich breit machende, kräftige
Hypericumstauden aufgefallen, die ich als H. perforatum verteilte und
von denen ich auch selbst einige Exemplare für unser damals neu einge-
richtetes Herbarium des Kantons Zürich milnahm. Später kamen mir die
getrockneten Zweige nochmals zur Hand und ich war überrascht, dass
die bekannte Diagnose des H. perforatum allermindestens in einem
Punkte nicht auf meine Pflanze passte, insofern, als an den Stengeln der-
selben ganz deutlich anstatt der zwei Längslinien, deren vier zu sehen
und zu fühlen waren.Ich machte gelegentlich hievon in einer Sitzung der
zürcherischen botanischen Gesellschaft Mitteilung und vernahm, dass die
(47) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 11
Herren Prof. C. Schröter und Dr. Nägeli gleich mir schon die rätselhafte
Beobachtung gemacht, aber nicht weiter verfolgt hatten. Ich hatte im
selben Jahre infolge äusserer Verhältnisse keine weitere Gelegenheit.
der Sache nachzugehen, habe aber gesucht, dies 1901 et 1902 soweit als
möglich nachzuholen und zwar nicht ohne Erfolg, denn ich habe nunmehr
die fragliche — sagen wir einmal vorläufg « Form» — nicht nur am
alten Standort, sondern auch an einer Reihe weiterer Orte gefunden und
zwar, Wie ich jetzt schon bemerken möchte, ausnahmslosan Lokali-
täten, an denen gleichzeitig Aypericum perforatum und Hypericum
acutum‘ vörkamen. Letzterer Umstand ist es gewesen, der mir den
Gedanken, es dürfte hier ein Bastard zwischen perforatum und acutum
vorliegen, nahe legte und mich veranlasste,die Literatur auf diesen Punkt
hin durchzusehen.
Durch Burnats vortreffliche « Flore des Alpes maritimes » (Il. Band,
1896, pag. 25) wurde ich auf Hypericum Desetangsii Lamotte aufmerksam
und ich überzeugte mich sögleich: von der überraschenden Uebereinstim-
mung meiner fraglichen Exemplare und der in Burnats Flora repro-
duzirten Beschreibung des H. Desetangsit. Da die deutschen und deutsch-
schweizerischen Floristen mit Ausnahme des stets sorgfältig protokol-
lirenden Gremli, der in der 7. Auflage (1895) u. f. seiner Exkursionsflora
auf Desetangsii hinweist mit der Fussbemerkung «zu fahnden auf
H. Desetangsii Lam. em. Bonnel. Kr. und St. wie an quadrangulum,
aber letztere viel- u. langästig, Kelchb. schmäler, alle lanzett und spitz
od. 2 derselben etwas stumpf; S. schwarz (nicht hellbraun. Eine dem
telrapertum sich nähernde Form: H. Linnæanum Callay (intermedium
Bellynck, non Steud.) «, Hypericum Desetangsii entweder entgangen ist
oder allermindestens keine Beachtung gefunden hat, sei gestaltet an
dieser Stelle, bevor ich auf meine eigenen und meiner Freunde Funde
eintrele, die Geschichte derselben kurz zu skizziren.
Dem französischen Advokaten Des Elangs gebührt das Verdienst, als
erster auf die uns hier interessirende Pflanze aufmerksam gemacht zu
haben (Mémoires de la Soc. d’Agriculture de l’Aube, 1841, pag. 2%). Er
fasste sie als Zwischenform von quadrangulum und tetrapterum auf,
stellte sie aber, beeinflusst durch Jacques Gay, der die Konstanz der
' Es kann keinem Zweifel unterliegen, dass der Name acutum aus Prioritäts-
grlinden dem auch inder Flora der Schweiz,von Schinz und Keller angenommenen
tetrapterum den Vorzug erhalten ınnuss ; Mönchs Benennung stammt aus dem
Jahre 179% (Meth., 128), wogegen Fries seine Beschreibung erst 1823 (Novit., 9%)
publizirt hat,
12 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (48)
Sepalen bestritt, als «Forme remarquable» von quadrangulum auf.
Martial Lamotte trat in der Folge dieser Auffassung entgegen (Bull. Soc.
Bot. de France, XXI, 1874, pag.121),indem er die Pflanze von Des Etangs
als eine besondere, zwischen perforatum und quadrangulum stehende
Art bezeichnet und sie dem Entdecker zu Ehren H. Desetangsii nannte.
« Elle s'éloigne », sagt er, des H. perforatum L. et H. lineolatum
Jord., par sa tige relevée de quatre lignes saillantes, par ses feuilles plus
larges, de forme différente; par son port qui se rapproche davantage de
celui de lHypericum quadrangulum; par ses sépales moins étroits,
non maculés; par les bandelettes résinifères de la capsule plus nombreuses.
« Er fügt hinzu » les auteurs ne sont quère d'accord sur les caractères de
PH. quadrangulum L., quoique ce soit une espèce bien tranchée. Les
uns disent les feuilles de cette plante tantôt perforées, tantôt imperforées ;
d'autres affirment qu'elles sont toujours dépourvues de glandes translu-
cides ; ceux-ci lui donnent des sépales elliptiques ou ovales plus ou moins
oblus, ceux-là des sépales oblongs-lancéolés ou ovales-lancéolés-aigus.
Cette incertitude dans l'indication des caractères de l'H. quadran-
gulu m L. tient évidemment à ce que l’on a confondu avec lui UH. com-
müutatum Nolte et Rchb., que je considère comme un hybride des H. qua-
drangulum et H. perforatum.
LH. quadrangulum L. des montagnes d'Auvergne, n'a jamais de
glandes translucides à ses feuilles; ses sépales sont toujours largement
ovales, très oblus,marques de points noirs et ses pétales sont munis sur les
deux faces de glandes noires allongées.»
Ich meinerseits möchte nun allerdings gleich an dieser Stelle bemerken,
dass ich bis jetzt noch keine Gelegenheit gehabt habe, ein H. quadran-
gulum zu untersuchen, das nicht allermindestens in der floralen Region
durchscheinend punktirte Laubblätter gehabt hätte, mitunter vielleicht
nur 2 bis 4 Punkte pro Spreite, aber es waren eben doch Punkte vor-
handen.
Schliesslich spricht Lamotte noch die Vermutung aus, dass wohl alle
als H. quadrangulum angesprochenen Hyperica des Tieflandes identisch
mit Desetangsii sein dürften.
Inzwischen scheint nun aber dieses Hypericum quadrangulum mit
durchscheinend punktirten Laubblättern und spitzen Kelchblättern auch
einer Reihe weiterer Botaniker aufgefallen zu sein und solchen Veran-
lassung zur Aufstellung einer besondern Art gegeben zu haben. 1855
beschreibt Bellynck (Flore namur., pag. 31) ein Hypericum interme-
dium, das Grenier (Flore de la chaîne jurass., 186, pag. 154) als überein-
(49) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 13
stimmend mit einem von ihm aus Samen gezogenen Hypericum, das er
H. Linneanum Callay et Grenier (Callay hatte ihm die Samen gesandt)
nannte, bezeichnete. A. intermedium Bellynck ist dann in der Folge von
Crépin (Flore Belge, éd. 3, pag. 53) als eine Varietät von AH. quadrangulum,
von Cosson et Germ. (Flore Paris, éd. 1 et 2, pag. ), als eine solche
von acutum (H. tetrapterum ßintermedium) aufgestellt worden; letzt-
genannter Rangstellung pflichten auch Wildeman und Durand (Prodr.de
la flore Belge, 1899, pag. 362) bei und auch Rouy et Foucaud (Flore de
France, 1896, pag. 335 insofern bei, als sie Hypericum Desetangsu, dessen
Uebereinstimmung mit H. intermedium Bellynck von Bonnet (Bull. Soc.
bot. France, XXV, 1878, pag. 277) erkannt worden war, als subsp. von
H. acutum einführen.
Erwähnt sei auch, dass Michal, 1854 (Memoires soc. Doubs, pag. 27)
einen Baslarden perforatum-tetrapterum aufstellle, der, wie wir gleich
hören werden, ebenfalls die Synonymenliste des Lamotteschen H. Dese-
tangsii um eine weilere Nummer vergrössert hat.
Diese ganze, nichts weniger als lucide Synonymie, aus der ersichtlich
ist, dass unsere Pflanze bald als eine quadrangulum und perforatum
verbindende Zwischenform (Lamotte), bald als eine Varietät von acutum
(Cosson et Germ.) oder von quadrangulum (Crépin), bald als eine Kreu-
zung von perforatum und acutum aufgefasst worden ist, ist in einer
vortrefflichen Arbeit von Bonnet (l. c.) klar entwirrt und beleuchtet
worden und Burnat (l. e.) hat alsdann dessen Anschauung zu der seinigen
gemacht.
Es möge nun hier in erster Linie die von Bonnet (l. c.) entworfene
Diagnose des H. Desetangsi im Wortlaut folgen und zur Vervollständi-
gung auch noch diejenigen von acutum und quadrangulum.
Hypericum Desetangsii LAMOTTE
Bull. Soc. bot. XXI (1874), p. 121; Prodr, 165 (sensu latiori). Racine sto-
lonifère comme celle de l'A. quadrangulum. Tige 3—8 decim., dressée,
fistuleuse, très rameuse dans le haut, à rameaux grêles allongés dressés,
munie, soit dans toute la longueur, soit seulement dans sa partie supé-
rieure, de 4 angles peu saillants et non ailés. Feuilles ovales-oblongues,
très obluses, semi-embrassantes, à limbe tantôt muni de gros points noirs
1 Coste und Flahault (Fl. de Fa. I, 259), weisen dem H, Desetangsii eine
« Millelstellung » zwischen H, acutum und quadrangulum an.
14 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (50)
et de ponctuations pellucides très fines, tantôt dépourvu de glandes, et
alors à nervures secondaires réticulées. Inflorescence en panicule lâche.
Fleurs grandes (2 cent. diam.) d’un beau jaune; sépales souvent inégaux,
lancéolés-acuminés, subulés ou érodés au sommet, tachés de quelques
points noirs ; pétales ovales-oblongs, striés et ponctués de noir. Etamines
15-20 par androphore, un peu plus courtes que la corolle et plus longue
que le pistil. Styles de la longueur de l'ovaire. Capsule assez grosse,
ovoide allongée, deux fois plus longue que le calice, à valves munies de
bandelettes longitudinales nombreuses. Graines noires très finement
scrobiculées. — 2%. Juill.—Sept.
a. genuinum BONNET
Feuilles à nervures non réticulées, criblées de ponciualions excessive-
ment fines, très nombreuses sur les feuilles supérieures, moins fréquentes
ou même très rares sur les inférieures ; sépales étroits, lanceoles-aigus,
subulés. H. Desetangsü Lamotte, loc. eit.; H. ıntermedium Bellynck Fl.
namur. 31 (non Steud.); Gren. Fl. jur., 15%; H. perforato-tetrapterum
Michal. Mem. Soc. émul. Doubs (1854), p. 27 (ex spec. auct.!) ; Bor. Fl.
centre. 3me éd. IL, p. 1232 H. quadrangulum Desetangs, Mém. Soc.
agricult. Aube (1841). p. 24 (non L.) : H. tetrapterum ß intermedium Coss.
et Germ. Fl. par Ire éd, 6%, 2me éd. 81; H. medium Mart. Don.? (non
Peterm.) et H. commutatum Mart. Don. (non Nolte) (teste Lamotte),
Fl. tarn., I, p. 132; H. Linnæanum Callay olim in Gren. Fl.
jurass., 154.
ß. imperforatum BONNET
Feuilles depourvues de ponctuations pellucides, a nervures secondaires
réticulées-transparentes ; sepales inégaux, souvent deux plus courts un
peu obtus, entiers ou érodés au sommet, les trois autres plus étroits, acu-
minés, subulés ou denticulés. H. dubium Dub. Bot. gall.I, p. 96, partim. (ex
herb. DC.!); Merat Fl. par Are éd. 207; Lej. et Court. Comp. Il, p. 79;
Bellynck, loc. cit.; H. perforatum var. B, Mérat, Fl. par 3me éd. Il, p.454;
A. dubium Coss. et Germ. Fl. par 1re éd. 64; H. quadrangulum Coss. et
Germ. 2ne éd. 80 ; Breb. FI. Normand., 3me éd., 61; Lloyd, Fl. Ouest,
‚3° éd. 66; et Auct mult. (non L.). Exsicc.: Lej. et Court., Choix, 497;
Thiel. et Dev. Kickxia 307 ; Soc. Dauph., n° 1998.
(51) H. SCHINZ. BEITREGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 15
Hypericum quadrangulum L.
Sp. éd. 1 (1753), p. 785; Amen. 8, p. 322; Fries Nov. 236; Rchb. Exc.,
n° 5178; Koch Synon. 146 ; Gren. et Godr. Fl. Fr. I, p. 314; Godr. Fl.
Lorr., Que éd. I, p. 153; Gren. Fl. jurass. 153; Boreau Fl. centre, 3m® éd.,
II, p. 123 (partim) ; Willk. et Lang. Prodr. III, p. 590 ; Lamotte Prodr.
164. — H. quadrangulum B dubium DC. Prodr. I, p. 548 ; Dub. Bot. I,
p. 96 (pro parte) ; H. tetragonum Fries Halland. 124 ; H. dubium Leers
- Herborn., n° 56% ; Sm. Brit. I, p. 802 ; DC. Fl. fr. IV, p. 862 ; Babingt.
Man. 67; H. maculatum Crantz. Austr. 98 (non All. nec Walt.);
H. Leersii Gmel. Bad. III. p. 352; H. delphinense \Vill. Dauph. Ill,
p. 497; H. obtusum Moench. Meth. 129; H. fallaxz Grimm. in Nov.
Act. Acad. nat. cur. II, p. 362, append.; Holosepalum dubium Four-
reau Pl. Rhône 52; H. ascyron dictum, caule quadrangulo J. B, Hist.
II, p. 382 (ex herb. Vaillant). — Icon. : Engl. Bot., Are ed., tab. 296,
ame éd., tab. 269 ; Vill. Dauph., tab. 4% ; Roem, Europ., fasc. 7, lab. 8;
Rchb. VI, tab. 5178; Fl. dan., tab. 2836. — Exsice. : Rehb. 1397 et
1500 : Fries Herb. norm., fasc. 9, n° 37 ; Billot, 2035 ; Michal. PI, Jura,
fase. 2, n° 67; Bourg. PI. pyren. esp. 602; Godr. Herb. norm. 258 ;
Relig. Maill. 953 et 954.
Racine rampante, emeltant à la fin de la floraison de nombreux sto-
lons flagelliformes, rougeätres, munis de petites écailles. Tige de 2
à 4 dm, ordinairement simple, dressée, fistuleuse, parfaitement glabre,
souvent tachée de gros points noirs et munie de quatre angles légère-
ment saillants, non ailés. Feuilles ovales-oblongues, obtuses, semi-
embrassantes, à nervures secondaires réliculées-anastomosées, à limbe
dépourvu de perforations pellucides, mais muni sur le bord de gros points
noirs. Inflorescence en panicule, dense ; pédoncules uniflores, dressés.
Fleurs grandes (2 cm diam.) ; sépales ovales-elliptiques, entiers, très
obtus ; tachés de points noirs, et trois fois plus courts que la corolle ;
pétales d'un beau jaune, ovales-oblongs, tachés en dehors de points et
de linéoles noirs nombreux. Elamines 20—25 par androphore, du quart
plus courtes que la corolle et à peu près aussi longues que le pistil.
Styles un peu plus longs que l'ovaire. Capsule deux fois plus longue que
le calice, ovoide, assez grosse, munie sur les valves de nombreuses ban-
delettes longitudinales, Graines petites, d'un brun clair finement scro-
biculées, — %, Juin-Sept.
16 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (52)
Hypericum acutum MŒNCH
Meth. (1794), 128 ; H. tetrapterum Fries Nov. 235 ; Rchb. Exc. n° 5179;
Kch. Syn. 147; Gren. et Godr. Fl. Fr. I, p. 314; Bellynck, Fl. Nam. 31 ;
Babingt. Man. 67 ; Godr. Fl. Lorr., 2me éd. I, p. 153; Boiss. Fl. Or. T,
p. 805; Bor. Fl. centre, 3me éd. Il, p. 123; Gren. Fl. jurass. 153;
Lamotte, Prodr. 166; Willk. et Lang. Prodr. III, p. 591. — H. qua-
drangulare L. Syst., 14me éd., 701 (excl. syn.); Willd. Sp. II, p. 1459
(excl. syn. mult. et obs.); H. quadrangulum Sm. Brit. Il, p. 801 ; DC.
Fl. fr. IV, p. 862, Prodr. I, p. 166 ; Dub. Bot. 96 (ex herb. !); H. qua-
drialatum Wahlenb. Suec. 476 (excl. syn. Retz. test. Cl. Fries) ; Holo-
sepalum quadrangulum, Fourreau, Cat. pl. Rhöne, 52; Hypericum
perforatum caule quadrangulo; H. in dumetis nascens Trag. 13 (ex
herb. Vaill.). — Icon. : Fl. Dan. IV, tab. 640 ; Curt. Lond. IV, fig. 52;
Rchb. IV, tab. 5179 ; Engl. Bot., Are éd., tab. 370, 3me &d., tab. 270. —
Exsicc.: Fries, Herb. norm., fasc. 7, n° 29; Rchb. n° 1398; Billot.
n° 2036 et bis; Godr. Herb. norm., n° 259 ; Willk. Iter hisp., n° 358;
Kotschy, It. syriac., n° 218.
Racine munie de stolons flagelliformes semblables à ceux de l’H. qua-
drangulum. Tige de 2 à 5 dm, dressée, à quatre angles saillants et ailes,
ponctués de noir. Feuilles ovales-elliptiques, rarement suborbiculaires,
toujours très obtuses, toutes semi-embrassantes, à nervures secondaires
non réticulées, à limbe criblé de nombreuses ponctuations pellucides
et muni sur la marge de quelques points noirs. Panicule multiflore,
dense. Fleurs petites (1 em diam.), d’un jaune pâle ; sépales de moitié
plus courts que la corolle, très entiers, lancéolés-acuminés, subulés,
tachés de quelques points noirs. Étamines 10 à 20 par androphore, plus
courtes que la corolle, presque aussi longues que le pistil. Styles de
moitié plus courts que l'ovaire. Capsule plus petite que dans les espèces
précédentes, conique, à peine deux fois aussi longue que le calice, à
valves munies des nombreuses bandelettes longitudinales. Graines très
petites, d’un brun jaunätre, finement alvéolées. — %. Juill.-Sept.
ß. rotundifolium WILLK.
in Willk. et Lang. Prodr. Fl. Hisp. III (1880), 591.
Plante moins élevée, plus gréle, à feuilles suborbiculaires, sessiles,
mais non semi-embrassantes.
(33) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 17
Bonnet wendet sich ausdrücklich gegen die Auffassung, als ob H. Dese-
tangsii etwa ein Bastard sei; die Hauptmerkmale von perforatum fehlen
nach Bonnet durchaus und quadrangulum kann nach ihm nicht in
Betracht gezogen werden, weil H. Desetangsii sich vielfach an Lokali-
täten findet, wo guadrangulum noch nie beobachtet worden ist. Burnat;
der glaubt, den ächten Bastard quadrangulum X acutum zwischen den
Eltern in Wädensweil gefunden zu haben, konstatirt (1. c., p. 26) dessen
überaus grosse Uebereinstimmung mit H. Desetangsü var. «&, pflichtet
aber nichtsdestoweniger Bonnet bei: « Nous aurions », sagt er (l. c.),
« donc là un nouvel exemple de formes hybrides, ressemblant à s’y
méprendre à des formes intermédiaires non hybrides et spontanées dans
des régions où l’un des parents de la plante à origine croisée n'existe
pas. Telles sont, par exemple : Potentilla splendens Ram. et P. Fragarias-
trum X alba, P. procumbens et P. reptans X Tormentilla ‘erecta, Hiera-
cium scorzonerifolium Nil. et H. villosum X glaucum, H. lantoscanum
Burnat-Gremli et H. intybaceum X ochroleucum, etc. »
Die Untersuchung des mir zur Verfügung stehenden Materials hat
ergeben dass :
1. Exemplare vorkommen mit punktirten Blättern und schmalen,
spitzen Kelchabschnitten bei stark verzweigtem Blütenstand ;
2. solche mit punktirten Blättern und stumpflichen Kelchabschnitten ;
3. solehe mit nicht oder kaum punktirten Blättern und spitzen Kelch-
abschnitten;
4. solche mit kaum punktirten Blättern und zum Teil spitzen, zum
Teil stumpfen Kelchabschnitten ;
5. solche mit kaum punktirten Blättern und durchwegs stumpfen,
immerhin aber schmalelliptischen Kelchabschnitten ;
6. alle denkbaren Uebergänge vorkommen zwischen %, 5 und typi-
schen H. quadrangulum ;
7. an Exemplaren mitanscheinend unpunktirten Blättern plötzlich ein-
zelne Blätter auftreten können, die mehr oder weniger dicht punktirtsind;
8. auch bei quadrangulum allermindestens in der Blütenregion stets
einzelne Blätter mit vereinzelten Punkten aufgefunden werden können ;
9. die Punkte bald klein, bald gross sein können.
10. Exemplare nach 1 und 3 durcheinander wachsend vorkommen ;
11. Exemplare nach 1, 2, 3 stets an Standorten von mir gefunden
wurden, an denen in der nähern Umgebung ausnahmslos auch acutum
und perforatum, niemals aber typische guadrangulum beobachtet werden
konnten.
BULLETIN DE L'HERBIER BOoIssıER, no À, 30 décembre 1902, 2
18 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (5%)
Darüber, dass sich 1. meine Exemplare von Affoltern bei Zürich,
Robenhausen etc. mit H. Deseiangsii var. genuinum völlig decken, kann
heute, da mir letztere Pflanze in vorzüglichen, von Bonnet selbst
bestimmten Exemplaren vorliegt, kein Zweifel mehr herrschen, aber
auch ebenso wenig darüber, dass sie auch durchaus übereinstimmen
mit verschiedenen als quadrangulum X acutum ausgegebenen Exsic-
catennummern und auch mit den von Gremli erwähnten Pflanzen von
Wädensweil im. Herbarium Burnat.
‚Sind nun H. Desetangsi und die gleichzeitig mit perforatum und
acutum vorkommende Pflanze von Affoltern, Robenhausen etc. und die
‘ Pflanze von Wädensweil von systematisch verschiedenem Range ? mit
andern Worten sollte. wirklich, wie Burnat andeutet, H. Desetangsii als
eine Art, die Exemplare von Affoltern etc. als eine Kreuzung zwischen
acutum und perforatum, die von Wädensweil als eine solche von qua-
drangulum und acutum' aufzufassen sein, trotz der völligen Ueberein-
stimmung ? Ich vermag einer solchen Anschauung unmöglich Raum zu
geben und ziehe es vor, alle drei als desselben Ranges zu betrachten,
solange allermindestens, als mir nicht experimentell der Nachweis
geleistet wird, dass die Kreuzungsproducte von perforatum und acutum
und von quadrangulum und acutum tatsächlich völlige Spiegelbilder sind
oder nicht wenigstens Desetangsü-Exemplare tatsächlich unter acutum
und quadrangulum wachsend gezeigt werden können.
Zu all dem kommt meines erachtens nun aber noch eine weitere
Schwierigkeit. Nach meinem Dafürhalten ist 4. Desetangsii var. genuinum
Bonnet eine Pflanze, die näher H. perforatum sieht, wogegen H. Dese-
Tangsü var. imperforatum Bonnet aus zwei Formenreihen besteht, von
denen die eine, sie entspricht z. B. der Nummer 1998 von Bonnet in
Meudon (Seine-et-Oise) gesammelt, hinsichtlich der Gestalt der Kelch-
blätter der Varietät genuinum, die andere dagegen H. quadrangulum
näher steht. Diese letztere Formenreihe, die durch manigfaltige Ueber
gänge zu quadrangulum hinübergleitet, trenne ich ab von var. imper-
foratum und stelle sie als var. erosum Schinz zu H. quadrangulum. Ver-
schiedene Beobachtungen veranlassen mich hiezu. Nachdem ich nun
1 Ich muss übrigens bemerken, dass meiner Ansicht nach die im Herbarium
Burnat befindlichen und als H. quadrangulum bezeichneten Exemplare nichts
weiter sind als H. Desetangsii var. imperforatum (cf. p. 20), eine Notwendig-
keit, jene schon erwähnten Desetangsii var. genuinum-Exemplare als Kreuzung
von H. acutum mit quadraugulum aufzufassen, daher vorderhand noch nicht
vorliegt.
(55) H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 19
hunderte von Blüten alpiner Exemplare unzweifelhafter H. quadran-
gulum analysirt habe, muss ich betonen, dass die Kelchblätter dieser
Art in der Tat erheblicher Variation unterworfen sind, bald sind alle
fünf Kelchabschitte verkehrt eirund und abgerundet, bald sind sie ellip-
tisch und abgerundet und bald wiederum sind vier abgerundet und
einer der Zipfel ist spitzlich, immer aber ist die Nervatur der Laub-
blätter netzartig. Bei var. erosum sind die Kelchabschnitte ebenfalls
bald verkehrt eiförmig, bald elliptisch, niemals aber glatt abgerundet,
sondern unregelmässig gezähnt. Gestalt der Kelchzipfel, Blütenstand
und Habitus stimmen im Grossen und Ganzen mit quadrangulum und
wenn in Mitberücksichtigung gezogen wird, dass diese Exemplare nicht
nur der Höhenregion des quadrangulum angehören, sondern häufig
gemeinsam mit diesem vorkommen oder unmittelbar Vorläufer desselben
sind ; so wird zugegeben werden müssen, dass man berechligt ist, die
Pflanze als eine Abart von quadrangulum aufzufassen, eineAbart, die
von quadrangulum zu perforatum oder vielleicht zu Desetangsü imper-
foratum hinüberführt.
Hypericum Desetangsii kommt sowohl in der var. genuinum, als in
jener die von Bonnet als imperforatum bezeichnet worden ist, meines
wissens nie in der Höhenregion des quadrangulum vor und dies ist ein
Umstand, der es mir auch nicht leicht macht, mich mit dem Gedanken
zu befreunden, Desetangsii repräsentire einen Bastard von perforatum
und quadrangulum. Kerner hat sich zwar über diese Schwierigkeit
hinweggesetzt, denn er sagt ausdrücklich (Oesterr. bot. Zeitschrift XXI
[1871], p. 40) «es ist gar kein Grund einzusehen, warum ein derartig
konkurrenzfähig gewordener Bastard nicht auch seinen Verbreitungs-
bezirk und unter Umständen seine Wanderung selbst über die Areal-
grenze einer seiner Stammarten hinaus erweitern sollte, und es kann
daher vorkommen, dass ein Bastard hier noch im Bereiche seiner
Stammeltern, dort aber auch an Stellen, wo vielleicht eine der Stamm-
eltern fehlt, gefunden wird »,
Ich gebe gerne zu, dass mit dieser Möglichkeit gerechnet werden
muss und es wird ja damit auch tatsächlich gerechnet hinsichtlich einer
Reihe von Pflanzen, — ich erinnere nur an Rosa Jundzillü Besser (vergl.
Keller in Ascherson und Grabner, Synopsis, VI, p. 5% und Christ in Bot.
Gentralblatt XVII, p. 391),an verschiedene Nasturtium-Bastarde, nament-
lich auch an die umstrittene Circæa intermedia Ehrh. (vergl. Ascherson
und Græbner Flora des Nordost-deutschen Flachlandes, p. 510 sowie
Ascherson und Magnus in Bot. Zeitung XXVII, N° 47 bis 49) — deren
20 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m® SÉR.). (56)
Zugeständnis führt aber vorderhand noch auf einen nicht ganz ungefähr-
iichen Boden.
Was schliesslich noch die Annahme einer Kreuzung von perforatum
mit acutum anbelangt, so könnte eine solche mindestens für imperforatum
kaum in Frage kommen, denn es wäre doch nicht einzusehen, warum
beim Bastard die Kelchabschnitte stumpflich sein sollen, während doch die
Eltern zugespitzte Zipfel besitzen und die Kreuzung nur für genuinum
vorausseizen zu wollen, nicht aber für imperforatum scheitert wieder an
dem Umstande,dass genuinum und imper foratum, abgesehen von denKelch-
zipfeln und den Punkten der Laubblätter gegenseitige Spiegelbiider sind.
Ueberhaupt bin ich mir über die var. imperforatum Bonnet noch
keineswegs im Klaren; in unserm Gebiet habeich sie noch nicht auffinden
können, mit Ausnahme etwa der Exemplare von Wädensweil, die viel-
leicht hierher zu rechnen sind, sich aber von genuinum in der Haupt-
sache doch nur durch das Fehlen der Laubblattpunkte unterscheiden.
Der Umstand, dass nach Bonnet selbst die Laubblätter bei genuinum nicht
durchscheinen netzaderig, bei imperforatum aber durchscheinend reti-
culat sein sollen, lässt die Vermutung zu, dass die durch durchscheinend
netzaderige Blätter charakterisirten Formen vielleicht samt und sonders
eher zu quadrangulum als zu Desetangsüi gehören könnten und damit ein
Glied einer Formenreihe bilden, von dem über var. erosum unge-
zwungen zu quadrangulum var. genuinum zu gelangen wäre.
Dies ist jedenfalls einer der Punkte, dem weitere Aufmerksamkeit zu
schenken ist.
Mit der Aufstellung der var. erosum ist allerdings die Vielgestaltigkeit
des quadrangulum, um nochmals zu diesem zurückzukehren, noch nicht
erschöpft. Ich hebe ganz besonders hervor, dass mir von verschiedenen
Standorten anscheinend typische Exemplare von quadrangulum mit
reichlich (!) punktirten Laubblättern vorliegen, die der stumpfen Kelch-
zipfel wegen unmöglich zu Desetangsü gestellt werden können und über-
haupt auch in der Tracht ihre. Zugehörigkeit zu quadrangulum beur-
kunden; ich unterscheide sie vom Typus als var. punctata Schinz. Hiezu
gehört ein von Dr. Gustav Hegi am Fornogletscher im Oberingadin
gesammeltes Hypericum ; ausserdem liegt mir die Varietät vor aus Bos-
nien von der Tresca- vica planina (Dr. Robert Keller), aus Serbien
(Sammler unleserlich), aus Deutschland von Landsberg (Zechert), vom
Bredower Forst bei Nauen (Scheppig), aus Polen von Lublin (Karo), aus
Schweden (Källström) und vom Sonnenwendstein in Oesterreich (Prof.
Huguenin).
(57) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 21
Noch sind mir unklar geblieben einzelne Zwischenformen, wie ein von
Ingenieur Keller am Rorscharcherberg gesammelles Exemplar, dessen
sämtliche Laubblätter punktirt und dessen Kelchabschnitte zum Teil-
spitz, zum Teil stumpflich sind, ferner ein von Hasler 1842 auf dem Töss-
stock gesammeltes Hypericum, das zwischen Desetangsü var. imperfo-
ratum und guadrangulum steht, unpunktirte Laubblätter, aber zum Teil
spitzliche Kelchzipfel aufweist und die vom selben Sammler, aber von
Gündisberg stammenden Exemplare, welche dieselben Merkmale auf-
weisen. Wahrscheinlich sind diese beiden letztern Nummern nichts
anderes als guadrangulum mit etwas schmälern Kelchzipfeln, immerhin
möchte ich mit dem Endurteil noch etwas zuwarten bis mir mehr
Material vorliegt.
Zum Schlusse mag sich noch eine kurze Charakteristik der behandelten
und aufgestellten Formen an diese Erörterungen anschliessen :
H. Desetangsii Lamotte var. genuinum Bonnet : Stengel mit 4 Längs-
linien ; Blütenstand reichblütig, nicht gedrungen; Laubblätter punktirt
die schwarzen Punkte der Kronblätter zu Längslinien verflossen ; Kelch-
abschnitte lanzettlich, zugespitzt.
H. Desetangsii Lamotte var. imperforatum Bonnet: Stengel mit
4 Längslinien; Laubblätter nicht durchsichtig punktirt; Blütenstand meist
wie bei var. genuinum, nicht gedrungen ; Kelchabschnitte ungleich,
häufig zwei stumpflich, ganzrandig und zerfressen an der Spitze, lanzett-
lich ; die schwarzen Punkte der Kronblätter zu Längslinien verflossen.
(Noch näherer Untersuchung vorbehalten; deckt sich vielleicht zum Teil
mindestens mit quadrangulum var. erosum, in welchem Falle aber diese
Exemplare entschieden von Deseltangsü abgetrennt und zu guadrangulum
gestellt werden müssen. Die Bezeichnung imperforatum könnte ihnen
aber doch wohl kaum belassen werden, denn das Fehlen der Laubblatt-
punkte ist ja — abgesehen von der subfloralen Region — gerade ein
Kennzeichen des typischen quadrangulum !)
H. quadrangulum L. var. genuinum Schinz : Stengel mit % Längs
linien ; Laubblätter, mit Ausnahme der allerobersten unpunktirt, mit
deutlichem Adernetz, die Anastomosen bei durchscheinendem Lichte
leuchtend ; Kelchzipfel bald verkehrteiförmig, bald einzelne elliptisch,
abgerundet oder ein einzelner spitzlich, weder gezähnt noch zugespitzt.
Kronblätter dicht schwarz punktirt, schwarze Längslinien nur vereinzelt.
Bei uns nur in der obern montanen und alpinen Region, fehlt in der
Ebene.
Hypericum quadrangulum var. erosum Schinz: Stengel mit % Längs-
22 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (29 SÉR.). (88)
linien, von denen diejenigen, die den Blattmittelnerven entsprechen, im
ganzen Längsverlauf deutlich, die beiden andern nur im obern Teil
des Stengelinternodiums ausgeprägt zu sein pflegen ; Laubblätter un-
punktirt, mit deutlichem Adernetz, die Anastomosen bei durchschei-
nendem Lichte immerhin weniger leuchtend als beim Typus; Kelch-
zipfel breiter als bei Desetangsü var. imperforatum, in der Gestalt sich
überhaupt im Rahmen der Variationen der Kelchzipfel von quadran-
gulum bewegend, gezähnt und nie glatt abgerundet; die schwarzen
Punkte der Kronblätter zu Längslinien verflossen.
Hypericum quadrangulum L. var. punctatum Schinz: von quadran-
gulum var. genuinum durch die reichlich punktirten Laubblätter abwei-
chend.
Was das Vorkommen der bis anhin unbeachtet gebliebenen Arten, bez.
Formen in der Schweiz anbelangt, so sah ich !:
Hypericum Desetangsii Lamotte var. genuinum Bonnet von:
Ct. Zürich : Wädensweil (Burnat), Samstagern (Schinz), Albishochwacht
(Schinz), Sihlbrugg (Schinz), Tousssermoos (Hegetschweiler), Wetzikon
(Schinz), zwischen Isikon und Unterhittnau (Thellung), Bubikon (Brunies),
Pfäffikon (Schinz), Robenhausen (Schinz), Laupenhard (Lutz), Allmann
ob Fischenthal (Schinz), Affoltern bei Zürich (Schinz), Altstetten (Schinz),
Eschenberg bei Winterthur (Siegfried), Zürichberg (Brügger).
Ci. Zug: am Zugersee (Tavel), Geissboden bei Zug (Hegetschweiler,
Brunies und Schinz).
Ct. Schwyz : zwischen der Teufelsbrücke und Einsiedeln (Schinz).
Ci. St. Gallen; Breuge ob Walenstadt (Schinz), Yberg ob Wattwyl
(Brunies und Schinz).
Unzweifelhaft in der Ebene sehr verbreitet.
Hypericum Desetangsii Lamotte var. imperforatum Bonnet von:
Ct. Zürich : Wädensweil (Burnat) ?
Hypericum quadrangulum L. var. erosum Schinz von:
Ct. Zürich : Hohe Rhone (Nägeli, Schinz), Fischenthal 740 m (Nägeli),
Bærloch, am obern Rande des Frühtobels 1000 m (Nägeli), an den Roten-
gübeln 1050 m (Nägeli), Hirzegg 1050 bis 1080 m (Nägeli), Strahlegg
1040 m (Nägeli).
Ct. Zug: Geissboden ob Zug, 950 m (Brunies und Schinz).
. Gt. Schwyz: ob Arth-Goldau (Brunies und Schinz).
1 Die zahlreichen während des Druckes dieser Notiz eingegangenen Exem-
plare werden im nächsten Hefte unserer «Mitteilungen » nachgetragen werden.
CHUR
(59) H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER SCHWEIZERFLORA. 23
Hypericum quadrangulum L. var. punctatum Schinz von:
Ct. Graubünden : Oberengadin (Hegi).
Der besondern Beachtung empfohlen.
Ich möchte die Fachkollegen des In- und Auslandes angelegentlich
ersuchen, auf diese Formen zu achten. namentlich ihr Augenmerk auf
die Variationen des A. quadrangulum hinsichtlich der Punktirung der
Laubblätter und der Ausgestaltung der Kelchzipfel zu richten; dass sie
alle dem Hypericum Desetangsü var. genuinum sehr oft begegnen werden,
dessen bin ich überzeugt. Durch das Zusammenwirken Aller wird schliess-
lich das Dunkel erhellt werden. Schliesslich spreche ich noch meinen
verbindlichsten Dank den Freunden und Collegen aus, die mich durch
Einsendung ihres Materiales oder durch briefliche Mitteilungen unter-
stülzt haben, nämlich den Herren W. Barbey und Beauverd (Chambésy),
‘mile Burnat (Nant sur Vevey), Dr. 0. Nägeli (Zürich), Dr. M. Rikli und
Prof. Dr. Schöter (Zürich), Prof. Dr. v. Wettstein (Wien), Dr. Robert Keller
Winterthur), Dr. Gust. Hegi (München).
FLORISTISCHE BEITRAGE
zusammengestellt von Hans SCHINZ
UNTER MITWIRKUNG DER
Herren Stud. J. BÄR, Dr. Steph. BRUNIES, Primarlehrer BUCHER,
Sekundarlehrer E. HAUSAMANN, Handelsgärtner E. MERTENS,
Hans R. SCHINZ, Stud. Albert THELLUNG, Sekunderlehrer Emil WEBER,
und Primarlehrer W. WERNDLI.
(Vergleiche Bull. de !’Herb. Boissier 1902, no 4.)
Von den seit der letzten Zusammenstellung eingetragenen Eingängen
von Adventivpflanzen etc. sind erwähnenswert :
Typa latifolia X Shuttleworthii, in Menge bei Allstetten bei Zürich
(entdeckt von J. Bär im Juli 1902, im Herbar. turicense von Bär und
Schinz). Die Richtigkeit der Bestimmung wird uns von Herrn Dr. Paul
Gr&bner, dem Monographen der Typhaceen in Ascherson und Gr&bners
Synopsis wie in Englers Pflanzenreich bestätigt. Die weiblichen Kolben
sind auffallend länger (+ 16 cm) und schlanker als bei T. Shuttleworthüi.
Die seitlichen Auszweigungen der weiblichen Kolben sind zum Teil
kurz, zum Teil schlank und lang, die Narben sind entschieden etwas
spatelig und teils kürzer, teils länger als die Haare der Fruchtstiele.
Die Früchte scheinen zu einem guten Teil fehlzuschlagen, wie denn
auch die Staubbeutel zum Teil geschrumpft erscheinen. Der Bastard ist
erst einmal gefunden worden und zwar von Haussknecht im Bünzer-
moos bei Bremgarten. Vergl. Ascherson und Gr&bner, Synopsis I, p. 273.
Typha latifolia ist nicht selten um Zürich, Typha Shuttleworthii ist
nach Altstetten sicherlich durch den Zürichsee vom obern Zürichsee, wo
sich diese Art ohne T. latifolia in Menge südöstlich von Schmerikon
vorfindet und noch südlicher unweit der Linth bei Bilten, herunter-
gekommen.
(61) H. SCHINZ. FLORISTISCHE BEITRÆGE. 25
Typha minima Funk, Ragaz, am Rhein (E. Mertens).
Bromus commutatus Schrad., untere Kreuzstrasse am Utoquai in
Zürich V (Thellung), best. von Prof. Hackel.
Bromus japonicus Thunb., am See zwischen dem Hafen und dem
Zürichhorn (Thellung), best. von Prof. Hackel.
Bromus squarrosus L., Utoquai beim Theater in Zürich V, 1898 (Thel-
lung), best. von Prof. Hackel.
Triticum cylindricum Cesali, Passerini und Gibelli, untere Kreuzstr.
am Utoquai in Zürich V (Thellung), best. von Prof. Hackel.
Sagina apetala L., Bahnhofareal Zürich, bei der Eisenbahnbrücke
über die Sihl (Thellung).
Sagina apetala L. var. ciliata Fr., Bahnhofareal Zürich, bei der Eisen-
bahnbrücke über die Sihl (Thellung).
Spergularia campestris (L.) Aschers., Bahnhofareal Zürich, bei der
Eisenbahnbrücke über die Sihl (Thellung).
Lepidium draba L., Eisenbahndamm in Schlieren (Schinz) ; Schutt-
plätze beim neuen Schulhaus in Zollikon (Schinz).
Lepidium ruderale L., Aufschüttungsterrain Belvoir in Zürich Il
(Schinz).
Coronopus didymus (L.) Sm., in einem Garten an der Gemeinde-
strasse in Zürich V (Thellung).
Diplotaxis muralis, Bahnhof Altstelten bei Zürich (Sekundarlehrer
Weber).
Camelina microcarpa Andrz., östlich vom Zentralfriedhof in Zürich IN
(Sekundarlehrer Weber).
Berteroa incana (L.) DC., östlich vom Zentralfriedhof in Zürich II
(Sekundarlehrer Weber).
Medicago arabica (L). All.. Wasserfels-Fischenthal, auf einem Baum-
wollcomposthaufen (Primarlehrer Bucher und Werndli, Hausamann).
Erodium cicutarium (L.) L’Her., beim Bahnhof Altstetten bei Zürich
(Sekundarlehrer Weber).
Centranthus ruber (L.) DC., oberhalb Walenstadt (Schinz). Beginnt
sich von der Villa Kælin aus in den benachbarten Rebbergen zu ver-
breiten.
Valeriana excelsa Prior, oberhalb der Station Langnau im Sihlthal
(Thellung).
Matricaria discoidea' DC., Bahnhofareal Zürich, bei der Eisenbahn-
Matricaria suaveolens in der Flora der Schweiz von Schinz und Keller,
26 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (62)
brücke über die Sihl (Thellung) ; Utznach, beim Schützenhaus
(Schinz). pes
Chrysanthemum inodorum L., Altstetten bei Zürich (Bär).
Chrysanthemum Tschihatschewii Boiss., Bahnhof Tiefenbrunnen in
Zürich V, längs der Bahnlinie in Menge (Thellung, Schinz).
Anlässlich einer in Gesellschaft der Herren J. Bär und Dr. Pestalozzi
am 31. Juni’laufenden Jahres auf die Hohe Rhone ausgeführten Exkur-
sion Konnte die Liste der von dort bekannten glacialen Reliktpflanzen
(vergl. G. Hegi, Das obere Tösstal, p. 313) erweitert werden um folgende
Funde:
Lycopodium selago L., im Gutischwald, zwischen dem Dreiländer-
stein und dem Gottschalkenberg, an mehreren Stellen längs des Weges
(Gt. Zug) '.
Lycopodium annotinum L., vom Dreiländerstein weg bis zum Gott-
schalkenberg massenhaft (Ct. Zürich, Zug und Schwyz); schon von
Prof. Huguenin konstatirt.
Rumex arifolius All., unweit des Dreiländerstein (Ct. Zürich).
Gampanula pusilla Hnke., beim Aufstieg zum Dreiländerstein von
der Sihl aus (Ct. Zürich).
Campanula Scheuchzeri Vill., in Menge auf dem Grat beim Dreiländer-
stein (Gt. Zürich).
Sonntag den 24. und Montag den 25. August 1. J. unternahm ich in
Begleitung von Herrn Dr. Brunies und meines Knaben Hans R. Schinz
eine Exkursion ins zürcherische Oberland und zwar von Wattwil aus,
am ersten Tage die Tweralp, Kreuzegggruppe, und Schnebelhorn, am
zweiten die Allmannkette bis zum Bachtel begehend, also ein Gebiet, das
durch die monographische Bearbeitung von Dr G.Hegi (das Obere Tösstal
und die angrenzenden Gebiete, floristisch und pflanzengeographisch
aber nicht — M. suaveolens Koch wie unrichtigerweise dort angegeben. M. sua-
veolens Koch —= Chrysanthemum chamomilla (L.) Bernh. mit kleinen Köpfen
(Ascherson briefl.).
! Auf einer spätern Exkursion hat mein Knabe Hans R. Schinz zwei weitere
Fundstellen entdeckt.
rn L
|
(63) H. SCHINZ. FLORISTISCHE BEITRÆGE. 27
dargestellt, 1902) erst kürzlich in zusammenfassender Weise erschlossen
worden ist.
Wir haben bei dieser Gelegenheit eine Reihe neuer Standorte glazialer
Reliktpflanzen, etc. konstatirten können ; ganz besonderer Aufmerksam-
keıt empfehlen wir die Nagelfluhköpfe unterhalb der Tweralpspitze ; es
harren dort sicherlich noch weitere Seltenheiten der Aufschliessung.
Zum Verständnis der nachfolgenden Standortsangaben sei bemerkt,
dass « Vorder Rumpf ». « Hinter Rumpf » Kleine Weiler oder einzelne
Häuser in dem von Wattwil gegen die Tweralp zu sich erstreckenden Tale
des Feldbaches sind ; der Rumpfwald dagegen liegt etwas unterhalb der
Sennhütten der Obern Tweralp.
Asplenum viride Huds., Tweralspitze (+ 1335 m).
Blechnum spicant Withering, Vorder Rumpf (+ 870 m), gemeinsam
mit Nardus stricta, Lycopodium clavatum, Homogyne alpina etc. etc.
Lycopodium selagoL., unmittelbar bei derSennhütte der Obern Tweralp
(1252 m), am Fusspfad (Hans R. Schinz).
Lycopodium clavatum L., Vorder Rumpf (+ 870 m).
Lycopodium annotinum L., unterhalb der obern Tweralp (+ 1200 m)
(Brunies).
Botrychium Lunaria Sw., an Nagelfluhköpfen zwischen der Tweralp-
spitze und der Obern Tweralp (+ 1300 m) (Hans Schinz).
Selaginella selaginoides Link, Nagelfluhfelsen zwischen der Tweralp-
spitze und der Obern Tweralp (+ 1300 m).
Carex ferruginea Scop., Rumpfwald, an der Strasse (+ 940 m).
Poa alpina L. var. vivipara L., Hinter Rumpf (= 900 m).
Nardus stricta L., Vorder Rumpf (+ 870 m) ; Tweralpspitze (1320 m),
an beiden Lokalitäten massenhaft.
Spiranthes æstivalis (Lam.) Rich., auf Wiesen bei Klein Bäretswil,
gegen den Allmannkamm zu.
Polygonum viviparum L., Nagelfluhfelsen zwischen der Tweralpspıilze
nnd der Obern Tweralp (E 1500 m).
Aconitum napellus L., Kreuzeggspitze (-- 1317 m), in trichterförmigen
Vertiefungen der subalpinen Matte, Unter den dort vorkommenden
Exemplaren haben wir solche mit stark glänzender Blattoberseite und
solche mit matter Blattoberseite beobachtet, auch die Helmform scheint
bei beiden nicht völlig übereinzustimmen. Dieselbe Beobachtung haben
wir (Dr. Brunies und Schinz) Mitte August anlässlich einer Exkursion
auf den Geissboden bei Zug gemacht.
Anthyllis vulneraria L. var, alpestris Kit., Tweralpspitze (+ 1335 m).
28 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (64)
Circæa intermedia Ehrh., Hinter Rumpf (+ 900 m). |
Gentiana verna L., Tweralpspitze (+ 1320 m) an Nagelfluhköpfen.
Gentiana cruciata L., Allmann Kamm (E 1050 m), ziemlich häufig auf
Waldwiesen.
Galium rotundifolium L., Allmann Kamm ob Klein Bäretswil
(= 1040 m).
Adenostyles alpina Bluff et Fing., Rumpfwald (+ 970).
Senecio Fuchsii Gmel., Hinter Rumpf (+ 900 m).
Senecio cordifolius X Jacobæa, Hinter Rumpf (+ 900 m) ; Ostabfall
der Tweralpspitze (1335 m). An beiden Lokalitäten zwischen den Eltern
und reichlich vorhanden, zur Zeit in schönster Blüte.
Neu für das Gebiet sind :
Kernera saxatilis (L.), Rchb., an Nagelfluhfelsen zwischen der
Tweralpspitze und der Obern Tweralp (+ 1300 m) (Brunies, Bucher,
Hausamann, Werndli).
Arnica montana L., durch Herrn Staatsanwalt Merkli von der Tweralp
(zwischen Tweralpspitze und der Tweralp) im August 1902 mitgeteilt.
Der Fund des Herrn Merkli hat Veranlassung zu unserer Exkursion
gegeben und wir haben auch unserseits das Vorkommen konstatiren
können und zwar in zahlreichen Exemplaren unterhalb der Obern
Tweralp gegen den Rumpfwald zu (+ 1200 m). Arnica montana ist von
Dr. Hegi in dessen Monographie! nicht aufgenommen worden, da die
Pflanze offenbar seit Kölliker (Verzeichnis der phanerogamischen
Gewächse des Kantons Zürich (1839, p. %6) im zürcherischen Oberlande
nicht mehr beobachtet worden ist.
. Drosera anglica X rotundifolia, im Riet zwischen Gibswil und
Fischenthal, zwischen den Eltern (Schinz).
1 Vergl. (Sep.) p. 23 und p. 289.
29
Floristische Notizen vom Ofenberg
von
Dr. Stephan BRUNIES (Zürich)
Nachdem es mir im Sommer 1901 geglückt war, in der Ofenpass-
gruppe Carex baldensis L., eine neue Schweizerpflanze, und Æthionema
saxatile (L.) R. Br., welche bisher für Graubünden nicht bekannt war,
aufzufinden, galt es bei meiner diesjährigen Bereisung Ostgraubündens
diesen beiden Seltenheiten besondere Aufmerksamkeit zu schenken.
Was Ælhionema saxatile anbelangt, konnte ich mit Genugtuung meine
Annahme betreffs die Art der Besitzergreilung unseres Gebietes durch
diese südliche Art untrüglich bestätigt sehen.
Wie ich aus den « Mitteilungen » aus dem Botanischen Museum der
Universität Zürich. XVI. im Bulletin de l’Herbier Boissier, 2me sér.[(1902),
No 4 hervorhob, deutete das isolirte Vorkommen dieser Pflanze im
Flusskiese des Ofenbaches nahe am Ofenwirtshaus auf eine allmälige
Wanderung vom Livignotal längs des Spöls heraus bis zu seiner Verei-
nigung mit dem Ofenbach und ferner längs des letzteren herauf bis zur
Fundstelle. Es ist eine Pflanze, welche sich, wie alle Literaturangaben
bezeugen, mit Vorliebe auf Flussgeschiebe und Geröllhalden ansiedelt.
Der Umstand nun, dass ich dieselbe über der Waldregion auf der
dem Livignotal zugekehrten Seite des Gebirgsstockes von La Schera
und Buffalora und ferner auf dem südlichen Abhang der eigentlichen
Öfenbergkette (Munt Baselgia — Piz d’Astras), welche den südöstlichen
Winden exponiert und der Ansiedlung dieser Pflanze anscheinend keine
Schwierigkeiten bieten, auf meinen zahlreichen Wanderungen nie ge-
funden habe, liess nur obigen Schluss zu.
Man braucht bloss einmal die « Urwälder » dieser Gegend gesehen zu
haben — und man wird leicht einsehen, dass ein Transport von Samen
und Früchten durch den Wind aus denselben heraus über einen hohen
Gebirgsstock geradezu unmöglich ist.
Eine genaue Untersuchung des Inundationsgebietes des Ofenbaches
30 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (66)
vom Ofenwirtshaus hinauf bis zur Passhöhe ergab, dass dieser neue
Graubündner Florenbürger den Ofenpass bis zur Stunde nicht weiter
hinaufgewandert ist.
Hingegen konnten zwei neue Standorte nahe der italienischen Grenze
konstatiert werden, der eine auf der rechten Seite der Val del Gallo,
einem Seitental des Spöltales, der andere in unmittelbarer Nähe der
schweizerischen-ilalienischen Grenze am Murtarus, auf der linken Spöl-
talseite. Beide Standorle liegen weit unter der oberen Waldgrenze,
nahe der Talsole, in einer Höhe von ungefähr 1850—1900 m ü. M.
Jenseits der Schweizergrenze, auf italienischem Boden, hat schon
Brügger A. saxatile nachgewiesen, leider geht aus dessen Manuscripten
aber nicht hervor, ob sich die Standorte in der Nähe der oben erwähnten
befinden, denn die Angabe Brüggers beschränkt sich auf die kurze Notiz
«in Livigno und Fraele ».
Für höchst wahrscheinlich halte ich es, dass unsere Pflanze sich längs
des Spöls gegen Zernez zu noch wird nachweisen lassen und ich möchte
es daher nicht unterlassen, dort botanisirende Fachkollegen darauf auf-
merksam zu machen.
Zum Schlusse sei mir noch gestaltet, mit wenigen Worten auf das
isolierle Vorkommen von Carex baldensis in unserem Gebiete zurückzu-
kommen. Nach meinen diesjährigen Beobachtungen in unserem Exkur-
sionsgebiet und nachdem ich von verschiedenen Seiten belehrt worden
bin, gewinnt die Annahme, dass Carex baldensis wohl eher ein Relikt
der xerothermischen (aquilonaren) Periode als der interglacialen Zeit ist,
entschieden an Wahrscheinlichkeit, an Sicherheit, wenn es sich bestä-
tigt, dass noch zur letzten Eiszeit die gegenwärtigen Standorte von
C. baldensis unter einer Eisdecke verborgen gelegen haben.
Zürich, den 13. September 1902.
31
FODGERES DE MADAGASCAR
récoltées en 1894
PAR LE
Bereit, COCO TS ARE AN NOR
ET DÉTERMINÉES PAR LE
Dr Hermann CHRIST, Bâle.
HYMENOPHYLLACEÆ
Hymenophyllum ciliatum Sw. — Ivohimanitra forest. No 140.
Hymenophyllum (gracile Bory) inæquale Poiret. — Ambohimi-
tambo forest. No 203.
Hymenophyllum pendulum Bory. — Ambohimitombo forest (Tanala),
1350-1440 m. No 202 a..
Hymenophyllum polyanthos Sw. — Ambohimitombo forest (Tanala).
Nos 202, 203.
POLYPODIACEÆ
Adiantum æthiopicum L. — Mont Antéty, près Ambositra.
Aspidium (Nephrodium) molle Sw. — Ivohimanitra forest. No 150.
Aspidium (Lastrea) patens Sw. — Lac d’Andraikiba.
Asplenium affine Sw. var. — Ambohimitombo forest (Tanala), 1350-
1440 m. No 2029.
Asplenium brachypteron Kze. — Ivohimanitra forest. N° 136.
Asplenium caudatum Forster, — Ivohimanitra forest. No 146,
Asplenium falcatum Sw. - Ivohimanitra forest. No 146 a.
Asplenium monanthemum L. — Ambohimitombo forest, No 201 a.
32 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (2)
Asplenium Poolii Baker. — Ivohimanitra forest. Nos 145, 164.
Asplenium vagans Baker. Ivohimanitra forest. No 159; Ambohimi-
tombo forest (Tanala), 1350-1440 m. No 163.
Asplenium viviparoides Kuhn. — Ambohimitombo forest. Nos 157 a;
170; Ivohimanitra forest. Sans numéro.
Davallia ferruginea Desv. — Ivohimanitra forest. No 155.
Dennstædtia (Dicksonia) Henriette Baker. — Ivohimanitra forest.
No 449.
Elaphoglossum Forsythii Majoris n. sp. Christ.
Sectio Polytrichia Sodiro Crypt. Quit. 423.
Subsectio Pilosella Fée Acrost.
Elaphoglossum rhizomate repente crassö squamis caslaneis subulato-
lanceolatis persistentibus 3 mm. longis dense comoso, foliis slerilibus
subfasciculatis (3 ad 6) in stipitem brevem 2 ad 3 cm. longum sensim
attenuatis lineari-linguæformibus obtusissimis 10 ad 15 cm. longis 3 raro
4 mm. latis coriaceis, fere subsuceulenlis, costa manifesta, nervis latera-
libus oceultis. Tota planta imprimis stipite pilis elongatis 2 mm. longis
rufis ad basin plumoso-stellatis et medio et versus apicem pluries furcatis
strigosa. Foliis fertilibus similibus sed longius (3 ad 4 cm.) stipitatis,
lamina versus stipitem minus decurrente, pagina inferiore sporanglis
ochraceo-fuscis omnino tecta. Planta colore atroviridi fuscescente.
Hab. Ambohimitombo forest (Tanala), 1350-1430 m. 21 Dec. 1894,
l. C.-J. Forsyth-Major. No 187.
Ex affinitate E. schizolepidis Baker sub Acrosticho Journ. Linn. Soc.
15, 421 ex eadem regione, quod autem differt rhizomale erecto, foliis
multo brevioribus, papyraceis, nervis conspicuis, habitu E. spathulati.
Elaphoglossum Poolii Baker. — Mont Antéty, près Ambositra.
Elaphoglossum viscosum Sw. — Ivohimanitra forest.
Gymnogramme lanceolata Hook. — Ivohimanitra forest.
Lonchitis polypus Bak. — Ambohimitombo forest (Tanala). No 193.
Nephrolepis cordifolia Prsl, — Ambohimitombo forest (Tanala).
No 201.
Pellæa Doniana (Sw.) Mett. — Lac d’Andraikiba. N° 173.a.
Pellæa pectiniformis Baker. — Mont Antéty, près Ambositra.
Pellæa viridis Forsk. — Ambohimitombo forest (Tanala). No 173.
Polypodium barbatulum Baker. — Ambohimitombo forest (Tanala),
n° 4770.
Polypodium Gilpinæ Baker. — Ambohimitombo. No 477 a.
Polypodium irioides Lam. — Ivohimanitra forest. Ne 460.
(3) H. CHRIST. FOUGÈRES DE MADAGASCAR. 33
Polypodium lineare Thnbg. — Ambohimitombo forest. No 165 b.
Polypodium Poolii Baker. — Ambohimitombo forest. Ne 185.
Polypodium simplex Sw. — Mont Aniety, près Ambositra. No 165 a.
Vittaria lineata Sw. — Ambohimitombo forest (Tanala), 1350-1440 m-
No 187 a.
SCHIZÆACEÆ
Mohria sp. nov. (sed sine fructificatione non determinanda). — Lac
d’Andraikiba.
Mohria Caffrorum Desv. — Mont Antély, pres Ambositra.
OSMUNDACEÆ
Osmunda regalis L. var. aut subspec. nova pinnulis rotundatis nervis
valde conspicuis. — Ambohimitombo forest (Tanala). No 167.
LYCOPODIACEÆ
Lycopodium clavatum L. — Ambohimitombo.
Basel. Febr. 1901.
BULLETIN DE L'HERBIER porssren, no A, 30 décembre 1902. 3
34
Neue und kritische Lebermoose
von
Karl MULLER ia Freiburg i. Bg.
(Avec planche I.)
Den Anlass zu der vorliegenden kleinen Arbeit gab eine vor kurzer Zeit
von Herrn Prof. Evans in New-Haven Conn. erhaltene Sammlung vor-
wiegend amerikanischer Scapanien. Aus zwei Gründen ist mir diese
Sammlung sehr interessant. Ich lernte dadurch die amerikanische Sca-
panien-Flora weil genauer kennen, als durch das spärliche Material, das
ich bis dahin aus Amerika besass, und dann ergaben sich beim Durch-
arbeiten des Materials mehrere bis jetzt noch nicht beschriebene Arten.
Ich reihe diesen neuen exotischen Arten auch noch zwei neue europäische
Scapanien an.
Da sich diese Arbeit hauptsächlich mit amerikanischen Scapanien
befasst, sei es mir gestattet einige Worte über die amerikanische Sca-
pania-Flora mitzuteilen.
Bis jetzt sind mir 23 Arten aus Amerika bekannt geworden, worunler
21 in Nordamerika vorkommen. Zahlreiche Arten hat Amerika mit
Europa und Nordasien gemeinsam, so dass von den 21 Arten nur 7 für
Nordamerika charakteristisch bleiben. Das sind: S. Americana, S. con-
vexula, S. cordifolia, S. Evansi, S. heterophylla, S. Oakesi, S. Peckü
Wahrscheinlich kommen jedoch hierzu noch eine Anzahl neuer Arten.
Es ist interessant die charakteristischen Arten anderer Länder mit denen
von Nordamerika zu vergleichen. Während nämlich Nordamerika, wie
wir gesehen haben, nur 7 solche Arten besitzt, kann Europa deren 16
und Asien, nach unser jetzigen Kenntnis, 17 aufweisen.
1. Diplophylleia serrulata C. Müller, Frib., n. sp.
Autöcisch ! Hie und da ist der Zusammenhang der 4 und © Organe
gelöst. Pflanze 1-2 cm. lang und 1-1,5 mm. breit, gelbgrün bis blassgrün,
in dichten Räschen wachsend, in feuchtem Zustande stark aromatisch
riechend. ’
(2) KARL MÜLLER. NEUE UND KRITISCHE LEBERMOOSE. 39
Stengel einfach, mil kurzen Seitenästchen, bis weit hinauf mit zahl-
reichen, sehr langen, weissen Rhizoiden besetzt.
Blätter am Stengel nicht sehr dicht stehend, mit den Rändern sich
berührend, bis °/ı in 2 ungleich grosse Lappen geteilt.
Commissur schwach gebogen.
Oberlappen am Stengel in spitzem Winkel angeheftet, verkehrt eiför-
mig, zugespitzt, dicht am ganzen Blattrande gezähnelt, den Stengel halb
umfassend.
Unterlappen 2-3 mal so gross, als der Oberlappen, zungenförmig,
zugespitzt oder seltener an einzelnen Blättern abgerundet, vom Stengel
rechtwinkelig abstehend, am ganzen Blatitrande, namentlich aber am
hinteren, freien Rande dicht gezähnelt.
Zellen am Blattrande quadratisch, mit wenig verdickten Wandungen,
8 u diam.; in der Blattmitte rechteckig, dünnwandig, in den Ecken
kaum verdickt, 10 X 15 bis 10 X 25 y diam.
Zähne sehr klein, durch wenig vorspringende Zellen gebildet.
Zellenoberfläche fein warzig rauh.
dg Hüllblätter bauchig gehölt, sonst wie die anderen Blätter, am
Stengelende in mehreren Paaren, oder an kleinen Seilenästen, deren
meist mehrere am Stengel stehen. Antheridien einzeln im Bauche der
Hüllblätter, gross.
© Hüllblätter etwas grösser als die anderen Blätter, zugespitzt.
Perianthium entweder am Ende des Stengels oder an Seitenästchen
stehend, keulenförmig, zur Hälfte von den Hüllblättern umgeben, an der
Mündung faltig zusammengezogen und mehrfach eingeschnitten. Lappen
gezähnt. Zellen an der Perianthmündung quadratisch, 10 y diam. mit
verdickten Wandungen, in der Blattmitte 12 x 15 y diam., rechteckig,
dünnwandig, in den Ecken sehr wenig verdickt.
Kapsel auf 0,5 cm. langem Sliele, rotbraun. Kapselklappen mit Ring-
verdickungen in den Zellwänden.
Sporen rotbraun, gefeldert, 8-10 y diam. Elateren 5 y diam., mil
doppelter rotbrauner Spire.
Japan : Ogawa-mura-Tosa, (June 1900, T, Yoshinaya)!
Anmerkung. Ich erhielt die Pflanze von Herrn Prof. Evans. Sie war
als « Diplophyllum plicatum Ldbg. » bezeichnet. Diese Pflanze ist jedoch
diöeisch und dadurch schon von Diplophylleia serrulata verschieden,
ausser durch Grösse und noch mehrere andere Merkmale.
Wir besitzen nur wenige Diplophylleia-Arlen und die sind fast alle
diöeisch. Nur D. obtusifolia (paröcisch), D. apiculata Evans n. sp. mse,
(autöeisch) und D, serrulata (autöcisch) sind einhäusig.
36 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (3)
Mit Diplophylleia albicans und D. taxifolia hat unsere Pflanze viel
Æhnlichkeit. Sie unterscheidet sich von diesen ausser durch einhäusigen
Blütenstand, durch die dichte Zähnelung am ganzen Umfange der Blätter
und von D. albicans über dies noch durch das Fehlen des weissen Strei-
fens in der Mitte des Unterlappens, neben anderen minderwertigen
Unterscheidungsmerkmalen.
Von Diplophylleia apieulata Evans n. sp. msc. die ebenfalls autöcisch
ist, unterscheidet sich unsere Pflanze durch bedeutendere Grösse, weniger
lange Spitze der Blätter und namentlich durch die dichte Zähnelung der
Blatilappen.
2. Diplophylleia imbricata (Howe) C. Müller, Frib.
Scapania imbricata Howe, Bull., N. Y. Bot. Garden, Vol. 2. N° 6, p.104,
pl. 14, 1901.
Die einzige dem Genus Scapania nahe tretende Gallung ist Diplophyl-
leia, deren Arten auch eine Zeit lang als Scapanien aufgezählt wurden.
Heute hält man aus rein praktischen Gründen beide Gattungen gesondert,
obwohl jedermann sich bewusst ist, dass die Gattung Diplophylleia eine
rein künstliche ist. Die hauptsächlichsten Charakteristika der Gattung
sind die Gestalt des Kelches und die Form der Blätter. Da nun, wie wir
gleich sehen werden, ganz die gleiche Kelchform auch bei Scapania-Arten
sich vorfindet, bleibt für Diplophylleia nur noch die Blattform charakteris-
tisch. Howe hat vor kurzer Zeit eine Scapania imbricata publiziert, die ich
durch die Güte des Herrn Prof. Evans im Originalexemplar erhielt.
Obgleich die Pflanze steril ist, glaube ich doch mit völliger Bestimmheit
sie als eine Diplophylleia-Art ansprechen zu müssen. Mit Diplophylleia
plicata Evans, die ich in zahlreichen Formen besitze, zeigt D. imbricata
grosse Verwandtschaft. Die dichte Biattstellung verschafft ihr jedoch
schon einen von D. plicata verschiedenen Habitus.
Wie ich schon erwähnt habe,zeigen auch gewisse Scapanien, gleich wie
die Gattung Diplophylleia, einen keulenförmigen bis walzenförmigen
Kelch. Da jedoch diese Pflanzen nach der Blattform nur zu Scapania
gestellt werden können, habe ich die Gatlung Scapania in zwei Subge-
nera geteilt in Plicaticalyx und in Eu-Scapania.
Das Subgenus Plicaticalyx umfasst:
1. Scapania ferruginea (Lehm. und Lindenbg.), Syn. hep.
2. Scapania Hartlessi C.Müller.(Vermutungsweise, weil Pflanzen steril).
3. Scapania Sandeı Schffn. (Vermutungsweise, da ich Perianthien
nichtgesehen habe).
4. Scapania Orientalis Steph.
5. Scapania plicatiscypha Schffn. me. n. sp.
(4) KARL MÜLLER. NEUE UND KRITISCHE LEBERMOOSE. 37
6. Scapania verata C. Massalongo n. sp.
Zum Subgenus Eu-Scapania gehören alle übrigen Scapanien.
Das Subgenus Plicaticalyx enthält wiederum Formen mit verschiedener
Kelchbildung. Während nämlich S. ferruginea und S. Orientalis (wahr-
scheinlich auch S. Sandei und S. Hartlessi) einen völlig walzenförmigen
bis keulenförmigen Kelch besitzen, der nur kurz vor der Mündung faltig
ist, geht bei den Perianthien der S. plicatiscypha und. S. verata die
Faltung bis über die Perianthmitte. sodass bei diesen beiden Arten das
Perianth genau gleich aussieht, wie bei den Diplophylleia-Arten.
3. Scapania oblongiloba Stephani.
Leider ist mir bis jetzt nicht bekannt geworden, wo diese Art publiziert
wurde. Schon habituell weicht diese Pflanze. die ich im Originalexemplar
besitze, von den übrigen Scapanien sehr ab. Neuerdings gelang es mir
auch einige Perianthien an meinem Material aufzufinden, die meine
Vermutung bestätigten, dass die Pfl. zum Genus Diplophylleia gehöre.
Durch Vergleich mit Diplophylleia plicata, die ich non zahlreichen
Standorten aus Amerika besitze, ergab sich, dass Scapania oblongiloba
Steph. mit Diplophylleia plicata Evans identisch ist. — Die Pflanze
stammt aus Japan ; Mijokosan (23 Juli, 1897, Faurie).
4. Scapania verata (. Massalongo in litt. ad me (1901), n. sp.
Jungermannia scapanioides C. Massalongo in Hep. Venet, fasc. I, p. 64,
tab. III (1879).
Diplophyllum Massalongi Carrington. Diplophylleia scapanioides C. Massa-
longo, Rep. Hep. Ital., p. 18 (1886).
Esxsiccaten : C. Massalongo Hep. Hal. Venet. exsive., n° 75.
Diöcisch. Pflanze 5-7 mm. lang, gelbgrün, auf faulem Holze wachsend.
Stengel liegend, selten aufrecht, grün, ziemlich dick bis weit hinauf
reichlich mit langen Wurzelhaaren auf der Unterseite besetzt, einfach bis
gabelig geteilt, nicht sehr dicht beblättert.
Blätter verschieden gross, nicht sehr regelmässig gestaltet, bis zu !/s
seltener bis zur Hälfte geteilt in zwei ungleichgrosse, divergierende,
zugespitzie, flatterig verbogene, fast ständig ganzrandige Lappen.
Commissur gerade. Kiel fehlt, das ganze Blatt, auch an der Umbiegung
der Lappen einzellschichtig,
Oberlappen vom Stengel abstehend, zugespitzt eiförmig, in spitzem
Winkel am Stengel angeheftet und ihn am Grunde umfassend, aber nicht
daran herablaufend.
Unterlappen doppelt so gross wie der Oberlappen, eiförmig, gewöhn-
lich auch lang zugespitzt und gegen die Spitze hie und da mit 1-2
38 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (5)
winzig kleinen Zähnchen. Blattspitze abwärts gebogen, Blattbasis nicht
am Stengel herablaufend.
Zellen an der Blattspitze quadratisch bis rundlich, 10-15 y diam. mit
hellen, verdickten Ecken und Wandungen, in der Blatimitte oval 15x25
bis 20 x 25 y diam., in den Ecken verdickt, an der Basis, 20 X 35 y,
in den Ecken schwach verdickt. Am Rand der Blattzipfel hie und da eine
Reihe grösserer Zellen, was schon bei geringer Vergrösserung auffällt.
Zellenoberfläche durch zahlreiche, weisse, Kleine Papillen warzig rauh.
Hüllblätter grösser als die übrigen Blätter, den kurzen Kelch über-
ragend.
Perianthium seitenständig, meistens an einem Stengel mehrere in
Abständen, breit birnförmig, kurz, nicht zusammengedrückt, an der Mün-
dung abgestutzt, ganzrandig, von der Mitte ab fallig zusammengezogen.
Zellen an der Mündung mit verdickten Wandungen, hell, 5-8 u diam.
Italien: Ad ligna emarcida Pini circa Revolto prov. Verona (1878,
C. Massalongo)! Einziger bis jetzt bekannter Standort.
Anmerkung. Von der ähnlichen Scapania Massalongi C. Müll. ist
S. verata durch die Perianthform, durch die Gestalt der Blattlappen und
durch grösseres Zellnetz zu unterscheiden. Von Scapania? gymnostomo-
phila Kaalaas ist unsere Pflanze durch das Zellneiz und die Blattform
deutlich verschieden. Leider kann ich bei dem spärlichen Material, das
ich von letztere Pflanze besitze nicht entscheiden, ob sie zu Diplo-
phylleia oder zu Scapania zu stellen ist. Vielleicht gehört sie eben-
falls in das Snbgenus Plicaticalyx der Gattung Scapania.
5. Scapania cordifolia C. Müller, Frib., n. sp.
Diöcisch. Pflanze rotbraun, habituell mit Scapania dentata var. speciosa
von einiger Ähnlichkeit.
Stengel schwarz 4-6 cm. lang, meist schon vom Grunde aus verästelt:
am Rande mit 2-3 Reihen kleiner, dickwandiger, braunroter Zellen.
Wurzelhaare fehlend, oder höchstens am untersten Stengelteile, dicht
beblättert.
Blätter an kelchtragenden Pflanzen anders gestaltet als an sterilen. An
sterilen Sprossen bis fast zur Basis in zwei ungleich grosse und in ver-
schiedenen Winkeln am Stengel angeheftete Lappen geteilt, an kelch-
tragenden weniger tief geteilt, Blattlappen fast gleich gerichtet.
Commissur nur kurz, stark gebogen, an kelchtragenden Pflanzen
ausgeprägter, gerade.
Oberlappen auf dem Stengel convex anfliegend, ihn halb umfassend,
darüber nicht übergreifend, nicht daran herablaufend, an sterilen Pflanzen
(6) KARL MÜLLER, NEUE UND KRITISCHE LEBERMOOSE. 39
ausgezeichnet herzformig am Rande spärlich, gegen die Spitze zu
reichlicher gezähnt ; an kelchtragenden Pflanzen mehr rechteckig.
Unterlappen 2-3 mai so gross als der Ob-Lappen kreisrund bis stumpf-
herzförmig bis eiförmig (an kelchtragenden Pflanzen) am ganzen Rande
gezähnt, nicht nach rückwärtsgebogen, trocken wenig verbogen, am
Stengel nicht herablaufend.
Zellen am Blattrande klein, 10 y diam. (an kelchtragenden Pflanzen
15 y), gegen die Mitte rasch grösser werdend, mit stark verdickten,
braunen Ecken und Wandungen in der Blattmitte 15 X 25 y. diam. mit
stark verdickten Ecken und Wandungen, an der Basis 25 X 50 u mit
verdickten Wandungen. Bei kelchtragenden Pflanzen sind die Zellen in
den Ecken nicht verdickt, dagegen gleichmässig die Wandungen.
Zähne kurz, einzellig, mit unregelmässig tiefer Bucht, bei kelch-
tragenden Pflanzen grösser, 2-3 Zellen lang und breit.
Zellenoberfläche sehr fein warzig punktiert.
Hüllblätter stärker gezähnt, Blattlappen gleichgerichtet, in spitzem
Winkel am Stengel angeheftet.
Perianthium zu ?/s in den Hüllblättern eingehüllt, zusammengedrückt,
wenig zurückgebogen, Keilförmig, an der Mündung gerade abgestutzt,
spärlich gezähnt, meist entfärbt, Zellen an der Mündung quadratisch
10 y diam., in der Perianthmitte 15 X 25 y diam., alle mit gleichmässig
verdickten Wandungen und nicht verdickten Ecken.
Kapsel auf 1 cm. langem Stiele. Kapselklappen mit Verdickungsbändern
in den Zellen.
Sporen rotbraun, kugelrund, 12-15 y, diam., Elateren 6-7 y diam., mit
doppelter, rotbrauner Spiere.
Nordamerika : Columbia Fiord, Prince William, Sound Alaska (June
1899, Coville and Kearney).
Anmerkung. Die Pflanze steht in der Mitte zwischen Scapania dentata
und Scapania uliginosa. Von beiden ist sie durch die fast fehlende Com-
missur der sterilen Pflanzen verschieden. In der Gestalt des Oberlappens
hat sie mil S. uliginosa gewisse Aöhnlichkeit, jedoch besitzt S. uliginosa
allezeit ganzrandige Blattlappen.
Es ist auffallend, wie die sterile Pflanze und die kelchtragende in
vielen Beziehungen einander gar nicht ähnlich sind. Die kelchtragende
Pflanze unterscheidet sich von S. dentata nur sehr wenig, hauptsächlich
durch tiefere Teilung der Blattlappen. Dagegen sind die sterile Scapania
cordifolia und S. dentata von einander sehr gut zu unterscheiden.
Ich vermute, dass Scapania dentata, die eine milteleuropäische Art ist,
in Amerika gar nicht vorkommt und dass die wenigen Pflanzen, die mit
40 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (7)
der Bezeichnung S. dentata aus Amerika bekannt sind, sich bei näherer
Untersuchung als zu anderen Arten gehörend herausstellen werden. Ich
besitze im Herbar noch zwei amerikanische Pflanzen, die vorderhand als
S. dentata bezeichnet sind. Die eine tritt der S. Oakesi nahe und die
andere der S. Evansi, da mir jedoch der Formenkreis der beiden
genannten Arten noch nicht recht klar ist, kann ich zur Zeit nichts
Weiteres darüber mitteilen.
6. Scapania paludosa C. Müller, Frib., n. sp.
Scapania undulata var. paludosa C. Müller, Bot. Centralbl. 1901.
Exsiccaten : Husnot, Hep. Galliæ No 102.
Delin : Douin, Revue bryolog. 1901, tab. II, fig. 4, 5, 6.
Diôcisch. Pflanze stattlich, gelbgrün, sehr schlaff, in lockeren, gras-
grünen bis gelbgrünen Rasen auf Sumpfstellen wachsend.
Stengel meist grün oder braun gefärbt, 6-10 cm. lang mit wenigen zer-
streut stehenden Wurzelhaaren besetzt, sehr schlaff, mit einer Reihe
brauner, 10-15 u diam. Randzellen,in der Mitte aus regelmässigen, sechs-
eckigen, 30-35 y. diam., dünnwandigen, wasserhellen Zellen gebildet.
Blätter am Stengel locker stehend bis zu ?/s oder oft bis zur Basis in
zwei ungleichgrosse Blattlappen geteilt.
Commissur nur kurz, charakteristisch kreisförmig gebogen, nur selten
finden sich Blätter mit weniger ausgesprochener kreisförmiger Commis-
sur. Meistens mit sehr breitem (oft 15-20 Zellreihen) Kielflügel.
Oberlapyen am Stengel mehr oder weniger weit herablaufend, weit
über den Stengel übergreifend, den Stengel zur Hälfte umfassend, fast
kreisförmig bis herzförmig, etwas convex aufliegend, ganzrandig.
Unterlappen am Stengel ziemlich weit herablaufend, fast kreisförmig,
doppelt so gross als der Oberlappen, nicht oder wenig zurückgebogen,
am Rande spärlich gezähnelt bis völlig ganzrandig.
Zellen durchweg dünnwandig, ohne Eckenverdickungen, am Blattrande
fast quadratisch, 15 y diam., in der Blattmitte regelmässig 5-6 eckig
20 x 25 y diam., an der Blattbasis länglich sechseckig, 25 X 45 u diam
Zellenober fläche sehr fein warzig rauh.
Perianthium meist seitenständig, stark zurückgebogen, zusammenge-
drückt, an der Mündung quer abgestutzt, ganzrandig oder mit Spuren von
Zähnchen, einzellschichtig, stellenweise zweizellschichtig. Zellen an der
Mündung 20-25 y diam., in der Perianthmitte 20 X 50 y, an der Basis
20 x 50 u, alle dünnwandig.
Var. Vogesiaca C. Müller, n. var.
Exsiccaten : Mougeot, Nestler und Schimper, Stirpes Vog. Rhen. N° 936
ex parte! (sub Jg. undulata var. A. ö. æquata Nees.
(8) KARL MÜLLER. NEUE UND KRITISCHE LEBERMOOSE. 41
Vom Typus habituell schon etwas abweichend. Am Standorte der
S. irrigua sehr ähnlich. Stengel rot. Blätter am Rande dichter gezähnelt,
sowohl Oberlappen, wie Unterlappen weit am Stengel herablaufend.
Diese Pflanze ist mir nur aus den Vogesen bekannt, wo ich sie ziemlich
viel an den Abhängen zwischen Rotenbacherkopf und Hohneck auffand.
Von folgenden Standorten liegt sie mir vor:
Zwischen Hohneck und Kastelberg am Nordabhange der Spitzköpfe,
auf Sumpfboden (9. Sept. 1899, C. M., Original der Varietät!). Auf Sumpf-
boden am oberen Ende des Schiessrotriedweihers am Hohneck
(18. Aug. 1900, C. M.). Auf Sumpfboden am Aufstiege vom Fischboedle
nach den Spitzköpfen am Hohneck (22. Aug. 1902, C. M.). Auf Sumpf-
boden am Fusse des Felsabsturzes am Rotenbacherkopfe (23. Aug.1902,
C. M.). Ad nives in monte Hohneck Vogesorum (Mougeot) Hb. Nees!
Der Typus der Scapania paludosa ist weiter verbreitet, wie aus nach-
stender Fundortsangabe hervorgeht.
Baden : In Sumpflöchern auf der Höhe des Feldberges ca 1350 m.
(27. März 1898, C. M.), Original ! Am Wasserfalle zwischen Fahl und dem
‘eldbergerhofe am Feldberge (23. Juli 1867, Jack)! An Sumpfstellen bei
der «Glockenführe » am Herzogenhorn (10. Juli, 1898, C. M.). In Sumpf-
löchern auf der Ostseite des Baldenwegerbucks (Mittelbuck) am Abhange
gegen den Felsenweg am Feldberge (7. Okt. 1900, C. M.). Auf Sumpf-
stellen an der « Grüblewand » unterhalb des Felsenweges am Feldberge
(6. Juli 1902, C. M.). Auf Erde neben einem Bächlein auf der Süd-Ostseite
der Zastlerwand (16. Aug. 1902, C. M.).
Schweiz : Chamounix ; Dans un marécage près de la Balme (19. Sept.
1899, Dr. Bernet)! In alpinis frigidis St. Gotthardi Helvetiorum (Braun)
Hb. Nees!
Allgäu : Jägerweg am Besler bei Obermaiselstein auf quelligem Lehm,
1250 m. (15. Aug. 1899, Dr. Holler) !
Frankreich: Rocher humide au bas du Sancy (Auvergne), 1100 m.
(Août 1901, Douin)!
Bords d'une source près du marais de la Dore (Lancy), Husnot, Hep.
Gall, N° 102 (als S. uliginosa).
Nordamerika : Tuckerman’s Ravine, White Mts. N. H (30. Aug. 1902,
Evans) ! Mt. Pleasant, White Mts. N. H. (30. Aug. 1902, Evans) !
Zu meiner grössten Ueberraschung erhielt ich diese Art kürzlich auch
von Prof, Evans aus Nordamerika zugesandt. Die Pflanzen von beiden
amerikanischen Standorten gleichen einander sehr und weichen von
den europäischen Pflanzen wenig ab. Sie haben ebenfalls grasgrüne
Farbe und sind offenbar auch in Sumpfpfützen gewachsen. Der Ober-
42 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (9)
lappen der Pflanze ist durchschnittlich grösser als bei den europäischen
Pflanzen.
Scapania paludosa ist eine Sumpfpflanze der subalpinen Region. Sie
scheint in Mitteleuropa ziemlich weit verbreitet zu sein, denn es sind
jetzt schon eine ganze Anzahl Standorte bekannt. Sie unterscheidet sich
von allen verwandten Arten, deren es eine ganze Anzahl giebt, leicht
durch die Commissur und durch die Zartheit aller Teile. Scapania palu-
dosa ist in der Dentata-Undulata-Gruppe eine ganz analoge Form, wie
Scapania alata in der Nemorosa-Gruppe.
So lange ich die Pflanze nur als Varietät behandelte verursachte ihre
Einreihung bei einer Art erhebliche Schwierigkeiten, weil eine Form
mehr zu S. irrigua hin neigle, eine andere mehr zu S. dentata und
wieder eine andere zu Scapanıa undulata, sodass man im Zweifel war, zu
welcher der drei genannten Arten unsere Pflanze als Varietät gestellt
werden musste. Dadurch, dass wir sie nun als Art auffassen sind wir über
diese Schwierigkeiten hinweggekommen.
Weil die Pflanze eine europaische Art isi, habe ich sie auf der beige-
gebenen Tafel auch bildlich dargestellt.
Wahrscheinlichist Scapania irrigua var. sudetica Velenovsky mit unserer
Art synonym, doch habe ich von jener Pflanze keine Originale gesehen.
Anmerkung : Scapania paludosa var. Vogesiaca zeigt nicht zu sellen
zwei Flügel am Kiele, wie ich in Fig. 12 es dargestellt habe. Ferner ist
der Unterlappen manchmal stärker als der Oberlappen. Eine weitere
Eigentümlichkeit dieser Pflanze ist eine dunkle Linie,welche anscheinend,
gleichsam wie ein Centralstrang, den Stengel durchzieht. Diese Linie
rührt jedoch vom Unterlappen her, der auf der Rückseite des Stengels als
schmaler Saum bis zur Anwachsstelle des nächst unteren Unterlappens
herablauft, bei dem dann wiederum der gleiche schmale Saum am
Stengel zu sehen ist u. s. f., sodass dadurch eine schmale, dunkle Linie
entsteht, wenn man die Pflanzen von vorne betrachtet.
7. Scapania convexula C. Müller, Frib., n. sp.
Diöcisch. Pflanze grün, 1-2 cm. lang und 2 mm. breit, in Räschen
wachsend.
Stengel schwarz, nicht verzweigt,am Rande mit 1-2 Reihen rotbrauner,
verdickter Zellen, in der Mitie dünnwandig, hell, in den Ecken schwach
verdickt. Würzelhaare fehlend,oder höchstens am untersten Stengelteile,
sehr regelmässig dicht beblättert.
Blätter sich gegenseitig deckend, fast bis zur Basis in zwei ungleich-
grosse Lappen geteilt.
(10) KARL MÜLLER. NEUE UND KRITISCHE LEBERMOOSE. 43
Commissur nur kurz, stark gebogen, mit Flügelzellen. Ober-und
Unterlappen bei Beginn der Commissur mit grossen Zähnen.
Oberlappen herzförmig, auf dem Stengel convex aufliegend, nicht oder
nur wenig über ihn übergreifend, an der Basis ihn halbumfassend, am
Rande ringsherum durch grosse, 2 Zellen breite und 3 Zellen lange
Zähne dornig gezähnt.
Unterlappen 2-3 mal so gross als der Oberlappen, oval, am Stengel
ein kurzes Stück herablaufend, schwach zurückgekrümmt, ringsherum
dicht mit 1 Zelle breiten und 2 Zellen langen Zähnen besetzt.
‘ Zellen an der Blattspilze rundlich, wenig verdickt, 12-15 u diam.; in
der Blattmitte oval in den Ecken deutlich verdickt, 15 X 20 u diam.; an
der Blattbasis mit stark verdickten Ecken, getüpfelt, 20 x 35 y. diam.
Zellenoberfläche glatt.
Hüllblätter wie die übrigen Blätter.
Perianthium kelehförmig, zusammengedrückt, zurückgebogen, an der
Mündung mit zahlreichen cilienartigen Zähnen besetzt. Zellen an der
Mündung rundlich, 10 y diam., in der Perianthmitie 20 X 25 y, in den
Ecken verdickt.
Kapsel auf 0.5 cm., langem Stiele, Klappen mit Verdiekungsbändern in
den Zellen.
Nordamerika : Mt. Ktaodu, Maine (E.-D. Merrill) !
Anmerkung. In der Blattform steht unsere Pflanze der S. cordifolia
sehr nahe, doch unterscheidet sie sich hiervon schon durch weilaus
kleineren Wuchs, grüne Farbe, durch sehr starke Zähnelung namentlich
auch des Oberlappens, durch stark verdickte Zellen an der Blattbasis und
durch wimperig gezähnte Perianthmündung.
Scapania Evansi Bryhn, ebenfalls eine nordamerikanische Pflanze,
steht in vielen Beziehungen der 8. convexula sehr nahe. Durch die tief
geleillen Blätter mit kurzer, bogiger Commissur, durch die anders
geformten Blaltlappen, namentlich durch herzförmigen Oberlappen und
durch starke und dichte Zähnelung beider Blattlappen und der Perianth-
mündung, wie auch durch grösseres Zellnetz ist S. converula von
S. Evansi zu unterscheiden.
Scapania Hirosakiensis Stephani, eine Japanische Art gleicht habituell
unserer Art, unterscheidet sich aber ebenfalls durch andere (wie bei
Scapania Evansi geformte) Blattlappen, spärliche Zähnelung und
namentlich durch sehr papillöse Zellenoberfläche von Scapania convenula,
Die Pflanze gehört in die Gruppe Dentata-Undulata und zeigt deshalb
mil Scapania nemorosa wenig Verwandtschaft. Die Form der Blattlappen
Ph BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (11)
namentlich des Blattoberlappens ist bei beiden Arten durchaus ver-
schieden.
8. Scapania Americana (. Müller, Frib., n. sp.
Diôcisch. Pflanze gelbgrün, mit anderen Moosen vermengt in Räschen
wachsend.
Stengel 1-3 cm. lang, schwarz, stark ästig verzweigt, am Rande mit
4-5 Reihen verdickier Zellen mit rotbraunen Wandungen, in der Mitte
dünnwandig, hell. Rhizoiden bis weit hinauf am Stengel entspringend.
Blätter bis zur Hälfte in zwei fast völlig gleichgrosse Lappen geteilt.
Zellen am Blattrande oft gebleicht. Blattränder namentlich gegen die
Stengel-Spitze, reichlich wimperig gezähnt, am unteren Stengelteile hie
und da nur wenig gezähnt durch stumpfe Zähnchen.
Commissur schwach gebogen, an den unteren Blältern meist stärker.
Oberlappen von der Mitte ab gegen die Spitze wimperig gezähnt, fast
kreisförmig, so gross wie der Unterlappen, am unteren Stengelteile oft
kleiner, auf dem Stengel convex aufliegend oder abstehend, über den
Stengel übergreifend, zur Hälfte den Stengel umfassend, daran nicht
herablaufend.
Unterlappen breit oval, stark nach rückwärts gebogen, am Stengel
wenig herablaufend, ringsherum reich wimperig gezähnt, namentlich am
freien Rande des Unterlappens.
Zähne wimperig, selten dreieckig, 2-3 Zellen lang und 1-2 Zellen breit,
mit ungleich tiefen Einschnitten.
Zellen rundlich,am Blattrande in den Ecken stark verdickt, 10 y diam.,
in der Blattmitte 15 X 20 y diam. mit verdickten Ecken, an der Basis
20 x 30 y, mit verdickten Wandungen und wenig verdickten Ecken.
Zellenoberfläche glatt oder sehr fein punktiert.
d Hüllblätter wenig von den anderen Blättern verschieden, Paraphysen
zahlreich, haarförmig, hackig gebogen, mit anderen lanzettlichen blatt-
ähnlichen vermengt.
Perianthium nicht bekannt.
Nordamerika: Rocks: Port Renfrew, V. J. (June 1901 Miss Gibbs) mit
Frullania Isquallensis Sull. zusammen wachsend.
Anmerkung. Mit keiner der bekannten Scapanien hat S. Americanu
grosse Verwandischaft. Nur vielleicht mit S. gracilis, von welcher sie
sich jedoch leicht durch die fast stets gleichgrossen, mit zahlreichen
cilienartigen Zähnen besetzten Blattlappen und durch den meist convex
aufliegenden Oberlappen unterscheidet.
Freiburg i. Bg., 16 Oktober 1902.
45
WIOBANCAVILEIERLnS=Sp:
Euren g MB T JAN CT NED,
PAR
W. BECKER, à Wettelrode.
(Avec planche II.)
Viola perennis. Caulibus glabris, sepe e basi aphylla procumbente
adscendentibus vel suberectis, cum pedunceulis 40-18 cm altis. Foliis cau-
linis lineali-lanceolatis, basim versus longe cuneatis, obtusiusculis, remote
et plane crenatis, subintegris, usque 45 mm longis et 5 mm latis, parce
pilosulis, subglabris ; inferioribus rhombeo-lanceolatis, brevioribus.
Stipulis plerumque foliis dimidio brevioribus, margine retrorsum hirtis,
inferioribus anguste linearibus, subintegris, superioribus pinnatis ; seg-
mentis linearibus, utrinque 1-5.
Peduneulis axillaribus et tes longissimis, folia multo
superantibus, usque ad 40 cm longis, erectis, glabris, supra mediam
bracteolas minimas membranaceas gerentibus. Floribus nutantibus,
magnis ; limbo usque 2,5 cm longo et 2 cm lato. Sepalis oblongo-lanceo-
latis, obtusiuseulis vel acuminatis, appendice quadrato præditis, 9-12 mm
longis, 2-3 mm latis, rarius serrulatis, glabris.
Petalis superioribus latissime obovatis, abrupte unguiculatis, lateralibus
minoribus, basim versus striolatis et barbatis ; infimo obcordato faucem
versum aurantiaco, striolalo, calcarato; calcare cylindrico, appendicibus
sepalorum triplo longiore, usque 12 mm longo, non curvato.
Corolla tota lutea.
Habitat in summis montis «Stope », flor. Alp. marit. Europ., inter
Pamparato et Garessio; alt. 1730 m. John Briquet et Francois Cavillier
18. VI, anno 1897 legerunt.
Unsere Veilchenart ist am nächsten der bosnischen V. Beckiana Fiala
in, Wissenschaftl. Mitt. aus Bosn. u. der Herceg. (1897), Band 5,
tab. LXXVIN verwandt. Beide Arten stehen wieder sicher in phylogene-
üschen Beziehungen zur Viola lutea Huds. Fiala bezeichnet als nächste
Verwandte seiner V. Beckiana die Viola Allchariensis G. Beck in Dörfler
Jahreskatal. d. Wien. bot. Tauschv. 189%, p. 6. In welcher Weise sich
Prof. G. v. Beck über die Pflanze in der Wiener Illustr. Gartenzig. XX,
p. 197, tab. II (1896) äussert, ist mir leider nicht bekannt, da ich dieselbe
noch nicht einsehen konnte. Fiala’s Ansicht ist falsch; denn Viola All-
46 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
chariensis gehört in den grossen Formenkreis der Viola gracilis S.S. sens.
lat. Sie haben nur insofern Ähnlichkeit, als sie beide schmale Blätter
haben. Die Nebenblätter sind wesentlich verschieden. Viola Beckiana,
Viola Cavillieri und Viola lutea (bei letzterer besonders schmalblättrige
Expl.) haben gefiederte Stipulæ, deren Endzipfel sich nicht durch Breite
und Länge besonders auszeichnen. Die Formen der V. graalis S. S. s. I.
weisen Nebenblätter auf, die bis auf den Grund in 3-5 schmale, gleich-
gestaltele, nach aussen hin an Grösse abnehmende Zipfel geteilt sind,
was auch an den von Dörfler gesammelten Expl. der V. Allchariensis ganz
vorzüglich zu erkennen ist. Die plötzlich in einen langen Nagel ver-
schmälerten oberen Kronblätter sind auch den drei zusammen genannten
Arten eigen, während V. gracilis S. S. s. 1. breite,abgerundete, allmählich
in den kurzen Nagel verlaufende obere Kronblätter hatt. — Auf den
ersten Blick möchte wohl mancher die Viola Cavillieri der langen, schma-
len Blätter wegen für V. gracilis halten. Wenn auch schon die Nebenblät-
ter, wie oben angegeben, durchaus gegen diese Auffassung sprechen, so
möchte ich hier noch darauf aufmerksam machen, dass in den Seealpen
schon eine Form der V. gracilis s. 1., die Viola Valderia All., ziemlich
häufig in einer Höhe von 1400-2300 m vorkommt, und dass nicht zu
erklären ist, wie sich zwei in den Nebenblättern so verschiedene Formen
wie V. Valderia und V. Cavillieri unter denselben klimatischen Verhält-
nissen aus einer Stammart entwickelt haben sollten.
Bei der Aufstellung der Diagnose habe ich mich eng an an die
Beschreibung Fialas angeschlossen, der seine V. Beckiana übrigens schon
anno 1895 in Glasnik zem muzeja u Bosni i Hercegovini VII, str. 425-424
1 À tab. publizierte. Die Trennungskennzeichen beider Formen sind in
obiger Diagnose gesperrt gedruckt. Ich muss aber noch folgende Unter-
scheidungsmerkmale hinzufügen : V. Cavillieri hat mehr behaarte Blätter
und Nebenblätter, welche auch weicher und biegsamer sind ; der Mittel-
nerv tritt nicht besonders hervor; die Internodien sind länger; etwa 4-6
Knoten sind mit Blättern versehen. V. Beckiana hat spröde Blätter, die
getrocknet leicht zerbrechen; der Mittelnerv tritt sehr deutlich hervor;
die Internodien sind sehr kurz ; etwa 10-12 Stengelknoten tragen Blätter.
Der lange Sporn der V. Cavillieri lässt sich als Züchtung durch Insekten
erklären. Sie wird anscheinend von langrüsseligen Bienen und Schmetter-
lingen besuchl.
Ich habe die Art zu Ehren des Herrn Francois Cavillier in Nant sur
Vevey Viola Cavillieri genannt.
Wettelrode b. Sangerhausen (Prov. Sachsen). 4. V. 1902.
— — —
Ueber zwvei
für die
FLORA vo MAKARONESIEN
NEUE ARTEN DER GATTUNG UMBILICUS
von
J. BORNMÜLLER (Berka-Ilm)
Die hier folgenden Mitteilungen mögen bezwecken, auf zwei Umbilicus-
Arten aufmerksam zu machen, deren genaueres Verbreitungsgebiet fest-
zustellen ist. Die eine derselben gehört dem aüssersten Westen des medi-
terranen Gebietes und auch der Flora Europas an, während das Areal der
anderen Art nach der bisherigen Annahme in Vorder-Asien liegt und
westwärts bis Syrien und Cypern reicht. Beide sind indessen Arten, die
leicht übersehen bezw. verkannt werden können, und es ist wahrschein-
lich, dass auch die östliche Art auf europaischem Boden aufgefunden wer-
den wird, nachdem ich dieselbe aus dem Westen zu constatieren Gelegen-
heit fand.
Als ich im Jahre 1900 Madeira und die Canarischen Inseln zum ersten
mal botanisch bereiste, fiel mir auf Gran-Canaria (an Mauern und auf
Dächern besonders des Dorfes Tafira) ein Umbilicus auf, den ich zuvor
weder im Mittelmeergebiet noch sonst auf meinen Reisen in Vorder-
Asien angetroffen hatte. Eigentümlich an dieser Pflanze waren die rigiden
Stengel, die schmalen cylindrischen Fruchtkelche mit nach aussen ge-
richteten spilzen starren etwas stechenden Zipfeln. Da ausserdem bei
allen Exemplaren die horizontal abstehenden Blüten deutlich gestielt
waren, so konnte weder Umbilicus horizontalis DC. noch U. pendulinus DC."
' Umbilieus horizontalis DC. — Cotyledon horizontalis Guss., U. pendulinus
DE. = Cotyledon pendulinus Batt. et Trab.— Cotyledon Umbilicus L. 8 tuberosa |;.,
U, intermedius Boiss. — Cotyledon intermedius Bornm. ined., U. Gaditanus Boiss.
= Cotyledon Gaditanus Boiss. et Reut., U. deflerus Pomel = GC. pendulinus A
defleæus Batt. et Trab.
48 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (2)
in Frage kommen, und ich schöpfte Verdacht, dass ich es mit einer neuer-
dings von den Capverden bekannt gewordenen Art zu ihun habe, welche
in Schmidt’s Flora der Cap Verdischen Inseln bisher als U. horizontalis DC
angeführt war. Ich selbst habe übrigens letztgenannte Pflanze nicht ver-
gleichen können.
Bei genauer Untersuchung zuhause ergab sich, dass die auf Gran-Canaria
gesammelte Art eine aus Makaronesien noch nicht nachgwiesene Umbili-
cus-Species ist, nämlich U. Gaditanus Boiss., einein den südlichen Teilen
der Iberischen Halbinsel und in Nord-Afrika heimische Art, von welcher
ich instructives Vergleichsmaterial im Herbar Haussknecht antraf. Was
ich in dem folgenden Jahre (1901) auf den Canaren, sowohl auf Gran-
Canaria und Teneriffa als auf den westlichen Inseln des Archipels (Palma,
Hierro) aufnahm oder dort untersuchte, war stets die gleiche Art und
ebenso was — im Herb. Haussknecht befindlich — Herr Dr Kügler vor
einigen Jahren auf den Canaren gesammelt hatte.
Während obiger U. Gaditanus Boiss. in die nächste Verwandtschaft des
U. horizontalis DC. gehört und häufig als solcher angesprochen ist, neigt
die zweite Art, die ebenfalls neu für die Flora von Makaronesien ist, weil
mehr zu U. pendulinus DC. ; sie ist zweifelsohne schon mehrfach auf
Madeira gesammelt aber stets verkannt worden. Vermutlich ist sie iden-
tisch mit U. pendulinus aut. Mad. (non DC.), welche allerorts auf der Insel
vorkommen soll, mir aber nicht begegnet ist. Die Exemplare meinesExsic-
catenwerkes « plante exsicc. Floræ Maderensis a. 1900 » führen die
Lowe’sche Bezeichnung.
Eine unlängst vorgenommene genaue Prüfung ergab nun die über-
raschende Thatsache, dass die Madeirapflanze weder U. pendulinus DC
noch U. Gaditanus Boiss. ist, sondern zu U. intermedius Boiss. gehört,
also einer nur aus dem Orient bekannten Art, die ich selbst in Persien,
Assyrien, Kurdistan, im Libanon und in Palæstina gesammelt hatte. Diese
Art, von den Tracht des U. pendulinus DC. ist an den sehr kurzgestielten
hängenden Blüten leicht zu erkennen.
Das Auftreten dieser orientalischen Species auf den atlantischen Inseln
würde sehr anfremden, wenn nicht in Nord-Afrika eine weitere sehr nahe
verwandte Pflanze, U. deflexus Pomel (vergl. Batiandier et Trabut:
fl. d’Alg., 1,329) gefunden wäre, welcher ebenfalls kurzgestielte hängende
Blüten eigen sind, und die nach der Beschreibung kaum von Ü. interme-
dius Boiss. verschieden ist. Es würde somit in Nord-Afrika die Brücke zu
finden sein, und es würde sich das Areal des U. intermedius Boiss. von
Persien über Mesopotamien, Syrien,Cypern, Nord-Afrika bis nach Madeira
erstrecken.
(3) J. BORNMÜLLER. FLORA VON MAKARONESIEN. 49
Ob auf Madeira, wie Cosson (cat. pl. Mandon') und Lowe (Man. fl. Mad.,
I, 322)angeben, überhaupt U. pendulinus DC. u. U.horizontalis DC. auftre-
ten, oder ob nicht alle Angaben auf U. intermedius Boiss. Bezug haben
erscheint kaum zweifelhaft, jedenfalls wäre es aber wünschenswert, wenn
eine genaue Revision der Belegexemplare im Herbar Lowe, Cosson, etc.
vorgenommen würde. Tritt aber eine zweite Art daselbst auf, so ist diese
zunächst auf U, Gaditanus Boiss., welcher auf den Canaren so haüfig ist,
zu prüfen.
Ebenso ist eine Sichtung des von den Canarischen Inseln stammenden
Herbarmaterials durchaus notwendig, denn hier würde als zweite Art
neben U. Gaditanus Boiss. der auf Madeira häufige U. intermedius Boiss
zu erwarten sein. Webb gibt in der « Phytographia Canariensis » nur
U. pendulinus DC als gemein in verschiedenen Zonen der Insel an,
U. horizontalis DC ist indessen, wie Christ in « Spicilegium Canariense »
berichtet, versehentlich unerwähnt geblieben. Letztere Art wird daselbst
von mehreren Orten der Küste und Bergregion Teneriffa’s genannt und
auch von Gran-Canaria, deren dort nicht zu übersehende sehr haüfige
Pflanze, wie ich dargethan habe, sich als U. Gaditanus Boiss. entpuppt hat
Natürlich bedürfen auch die von den Azoren angeführten Umbilicus-
Arten (Seubert nennt U. pendulinus DC. und Trelease führen diesen und
U. horizontalis DC. an) einer genauen Prüfung und Richtigstellung.
Berka a/l., 22. Nov. 1902.
ı M. E. Cosson, Cat. d. pl. rec. par @. Mandon en 1865, 1866 dans les les
de Madère et de Porto Santo, Bull. Soc. bot. de France, XV (1868).
D 0 =
BULLETIN DE LHERBIER Dossier, n° 4, 30 décembre 190%, ik
50
PLANTÆ HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
2
D EmıLe HASSLER, D'AarAU (SUISSE)
de 1885 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D° R. CHODAT et le D' E. HASSLER
SECONDE PARTIE
INTRODUCTION
PAR
R. CHODAT et E. HASSLER À
Nous avons l'intention de faire précéder l’énumération de la seconde
partie des Plantæ Hasslerianæ de considérations générales ayant trait à
la biologie et à la distribution des espèces de chaque famille. Il deviendra
ainsi plus facile au lecteur d’avoir une image approchée du faciès du
tapis végétal paraguayen. Ces considérations pourront servir de base à
l'établissement d’un résumé définitif sur la flore paraguayenne qui, par
cette publication, sera aussi connue que celle des régions les mieux
explorees du sud de l'Amérique. Sans doute, il ne nous sera pas possible
de donner dès maintenant une idée parfaite de la fréquence absolue des
espèces ; cependant, M. Hassler peut dès maintenant indiquer la fré-
(2) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 51
quence apparente et par conséquent la part importante ou subordonnée
que jouent dans cette végétation les divers éléments. Autant qu'il nous
paraitra utile, nous donnerons également une statistique approchée des
groupements biologiques qui se présentent dans chaque famille. Nous
serions très heureux si l’un ou l’autre de nos zeles et savants collabora-
teurs voulait contribuer à cette mise au point en nous donnant un
résumé sur le type que nous nous proposons d’adopter dans cet ouvrage.
Dans la végétation paraguayenne on peut distinguer les faciès princi-
paux suivanis :
.A. La Forêt ou formation mixte, xérophyte et hydrophyte.
B. Les Campos ou formation xérophyte.
C. Les Marécages ou formation hydrophyte.
D. Les terrains salins ou formation halophyte.
E. Les Friches ou formation rudérale.
A. Les Forèrs. Nous distinguons trois types principaux de forêts au
Paraguay.
1° La forêt riveraine qui suit le cours des rivières el qui n’atteint
généralement, selon l'importance de la rivière, qu'une largeur de 20 à
250 mètres. Comme arbres typiques nous citons ici : les Guarea, Triplaris,
Croton; au nord, des Ficus, parmi les lianes, Combretum, Banisteria, etc.,
parmi la végétation frutescente des Bauhinia, Ruellia, Jonidium, et sur
les rives élevées, les Bambusa.
20 La forét des campos bas.
Dans toutes les dépressions des campos où l’eau souterraine arrive
parfois à affleurer, autour des lacs à rive peu élevée, dans la zone
d'inondation des rivières nous trouvons un type de forêts spécial, avec
des arbres comme Cytharexylon, Enterolobium, Trichilia, etc.; le sous-
bois est principalement composé de Myrtacées, de Piper, Mimosa.
3° La foret proprement dite, couvrant souvent des espaces immenses
Une grande partie du pays, surtout le Centre et l'Est, est couvert de cette
végélation demi-xérophyte et qui passe, selon l'humidité, de plus en plus
à la forêt tropicale hygrophyte. Le sous-bois y est assez développé, ce
sont généralement des arbustes et des lianes, Plus l'humidité est grande,
plus l'intérieur est sombre et là apparaissent alors les formes hygro-
phytes du type Heliconia, des Mélastomacées à grandes feuilles, Piperacées
diverses, etc. Dans la forêt occupant les lomas ou élévations de terrain,
le caractère xérophyte se manifeste distinctement, la lumière plus abon-
dante permet l'établissement d'un sous-bois plus dense, les nombreuses
92 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (3)
Myrtacées, Styrax, Xanthoxylum, etc., en sont des types. Cette même
forêt devient encore plus xérophyte en s’elevant sur la pente et le som-
met des collines (Cordilleras). Elle y est généralement interrompue par
des campos rupestres; le sol est parfois densément couvert de Bromelia,
le sous-bois formé d’Euphorbiacees, comme Sebastiana, elc.; ici appa-
raissent les Platonia, Icica, Piptadenia, Qualea cordata et autres arbres
caractéristiques de la plus sèche des forêts paraguayennes.
B. Les Campos rappellent évidemment les campos brésiliens ; on peut y
distinguer trois types.
1° Le campo-abierto, ou campo ouvert, où la végétation arborescente
est sporadique formant des îlots d'arbres et de buissons au milieu du
grand tapis de Graminées, Composées, Verbénacées, etc. ; parmi les arbres
on y retrouve les Cordia, Peltophorum, Tecoma, eic. :
2° Le campo-serrado occupant les élévations de terrains et les hauts
plateaux du Nord et Nord-Est. Le campo-abierto prend dans ces parages
l'apparence d’un parc ou d’un verger, le tapis de Graminées est moins
dense ; de nombreuses espèces de Myrtacées frutescentes de 0,2-0,8 m.
de haut, des Anonac6es, des Mimosées, des Composées robustes, occupent
leur place; parmi les arbres nous trouvons surtout des Vochysia, Qualea,
Bombax, Copaifera ; ne se trouvant pas réunis en groupes, ces arbres
ont presque tous le type parasol à couronne étalée; leur écorce épaisse
et subéreuse les protège contre la sécheresse parfois prolongée.
30 Le campo rupestre; ce sont les formations des collines trop sèches
pour héberger même la forêt xérophyle, et où parfois de grandes
étendues sont complétement dépourvues de la couche d’humus, ne
montrant que la pierre nue et, dans les crevasses ou fentes de rocher
où l’action des pluies tropicales n’a pas réussi à enlever l’humus,
une végétation rupicole spéciale; citons ici, comme représentants les
Echinocactus, Dyckia, Paronychia, Krameria, plusieurs Bauhinia, des
Tillandsia, etc.
Il nous reste à citer un type de campo sur lequel nous reviendrons
dans un travail ultérieur, quand la formation du Chaco sera étudiée; c’est
le campo-palmar. Intermédiaire entre les campos xérophytes de la rive
gauche du Rio Paraguay et les campos humides que nous rangeons avec
les marécages, par sa nature géologique très voisin des terrains salins,
il forme quand même un type à part et qui demande des explorations
sérieuses qui seront faites par M. le Dr Hassler à son retour dans le
pays.
(4) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN.E. 53
C. Les Marécaces. Les rivières à cours lent, les lacs et les étangs
ouverts ont à leur surface une couche dense de Pontédériacées, Alisma-
cées, Nymphéacées, etc. S'ils ont peu de profondeur, ils sont envahis par
des Cypéracées et Graminées, au milieu desquels s'élèvent des buissons
de Sesbania, Aeschynomene, Mimosa, enveloppés étroitement de Mikania,
Rhabdadenia, etc. Les bords sont peuplés par des Jussieua, Tibouchina,
Polygala, etc. Cette formation passe insensiblement dans celle des cam-
pos humides; les plantes aquatiques proprement dites, ne se retrouvent
plus que dans les fosses basses où l’eau est retenue pendant la majeure
partie de l’année; de grandes Graminées occupent presque toute la
surface de ces campos; tels sont les Cortaderia, Andropogon, Gyne-
rium, elc.; des Jussieua, Phyllanthus, Cuphea, etc, abondent ; les bos-
quets qui se trouvent dans ces champs humides ont comme arbres
typiques les Citharexylon, Trichilia, Guarea et de nombreuses Myrtacées.
D. Les TERRAINS SaLés ou formations halophytes se trouvent partout
dans les dépressions; leur sol, composé d’un sable blanc ou d’argile, est
presque dépourvu de végétation herbacée ; les graminées ne sont repré-
sentées que par deux ou trois types maigres de Panicum ; quelques
arbres isolés, tels que Aspidosperma Quebracho, Phyllostylon rham-
noides atteignent des dimensions de 10 à 12 mètres; la partie principale
est formée de buissons et petits arbres épineux, de Prosopis, Tabebuia,
Capparis, Zyziphus, elc., qui augmentent les difficultés d'accès de ces
forêts-buissons épineuses ; les plantes herbacées et sous-frutescentes sont
aussi munies d’epines, tels les Æchmea, Bromelia, Cereus, Opuntia, etc.
Dans le sable stérile et sur l'argile dur se trouvent des Alternanthera,
Cienfuegosia, Melochia et autres herbes décombantes.
E. Les Faicues ou anciennes cultures, ou défrichements abandonnés. Par-
fois elles ont de nouveau repris le caractère de la forêt, mais au lieu des
essences dures de la forêt, ce sont des arbres à croissance rapide qui s'y
sont développés, tels que Sponia, Heliocarpus, Cellis, etc.; quelquefois ce
ne sont que d'épais buissons, quand l'abandon ne date pas de trop long-
temps ; alors prédominent les Baccharis, le Palmier Acrocomia Totai, les
Psidium, etc. Parmi la végétation basse citons l’ennuyeux Cenchrus, la
Commelina virginica, les différents Portulaca, de nombreux Sida, ete.
Phytogéographiquement nous divisons le Paraguay en six zones.
1° Zone du Centre,
2° Zone du Nord-Est,
54 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (5)
3° Zone du Sud-Est.
4° Zone du Sud.
5° Zone du Nord.
6° Zone du Chaco.
que nous délimitons comme suit :
Centre (C.). La partie du pays comprise entre le Rio Jejui au Nord, le
Tebicuary au Sud, la Cordillere de Caaguazu et les seuils qui la pro-
longent à l’Est et le Rio Paraguay à l’Ouest.
Nord-Est (N.-E.). La region des Sierras d’Amambay et de Maracayu,
entre le tropique du Capricorne au Nord et le Rio Monday au Sud, le Rio
Parana à l'Est et le Rio Capivary à l'Ouest.
Sud-Est (S.-E.). Le Rio Monday au Nord, le Rio Parana au Sud et à
l'Ouest et une ligne (suivant plus ou moins le 58e parallèle de longi-
tude occidentale du méridien de Paris) à l'Est.
Sud (S.). Le Rio Tebicuary au Nord, le Rio Parana au Sud, le 58 paral-
èle a l’Est et le Rio Paraguay à l’Ouest.
Nord (N.). Le Rio Nabilèque (Matto Grosso) au Nord, les Rio Jejui et
Aguarayguazu au Sud, la Sierra de Amambay à l’Est et le Rio Paraguay à
l'Ouest.
Chaco (Ch.). Toute la rive droite du Rio Paraguay, depuis Bahia negra
au Nord jusqu’au confluent des Rios Paraguay et Parana au Sud.
Les parties du pays explorées à fond par M. Hassler sont les zones du
Centre, du Nord-Est et du Nord. Du Sud-Est, relativement peu de plantes
se trouvent dans l’herbier de 1885-95, et ce peu, en majeure partie,
est devenu la proie des flammes lors de l'incendie de l’Université de
Genève. Le Chaco n’a été touché que le long de la côte du Rio Paraguay,
lors des expéditions antérieures au Nord, cette contrée fera l’objet de
la prochaine expédition de M. Hassler ; son assistant, M. Rojas, s’y trouve
déjà depuis le mois d'octobre. Le Sud n’&tant composé en majeure partie
que de terrains bas et ma récageux, offrant par conséquent moins de
variations floristiques, sera fait en dernier lieu, après que le Sud-Est et
la région du haut plateau de la Sierra d’Amambay auront été l’objet
d'une exploration minutieuse.
Genève, le 4er décembre 1902.
(6) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE, 55
POLYGALACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 14 et 128, Bull. Herb. Boissier VI,
Append. I, p. 14 et 2me ser. 1901, no 4, p. 434.
On connait actuellement 39 espèces de Polygalacées du Paraguay dont une
dizaine de nouvelles, pour cette region, rapportees par M. Hassler. Il est parti-
culièrement intéressant de noter la présence dans ce pays du Securidaca ovali-
folia et S. fatlax. Très curieuse aussi est une variété nouvelle de Polygala
longicaulis, plante très répandue dans l'Amérique intertropicale habitant les
marécages et champs humides où elle étale ses belles fleurs roses, tandis que
la nouvelle variété flavicoma provient d’un campo sec et porte des fleurs d'un
beau jaune.
Les nouvelles espèces sont : Polygala telephium, P. tristes, P. Hassleriana
et P. guaranitica, et les variétés nouvelles : P. telephium var. 8 robusta, var. y
gracilis, P. tristis var. Apensis, P. longicaulis var. flavicoma, P. extra axillaris
var. Goncepcionis, P. Villa Rica var. foliosa, Monnina Tristaniana var. robusta.
Les espèces suivantes n'ont été jusqu'à présent trouvées qu’au Paraguay :
Polygala Weddeliana, P. Chuiti, P. Villa Rica, P. orthiocarpa, P. para-
quayensis, P. Grebiana, P. arequensis, P. Michelii, P. leucantha, P. tristis,
P. telephium, P. Hassleriana, P. guaranitica, P. fallax, P. punctata, P. pseudo-
sericea, P. timoutoides (Matto Grosso), P. extraaxillaris (Rio Grande); soit
18 espèces paraguayennes à opposer à 16 espèces communes au Brésil et au
Paraguay et 5 qui se trouvent plus au sud. A cette dernière catégorie se rat-
tachent les espèces suivantes ; P. molluginifolia, P. tenuis, P. adenophylla,
P. obovata, Monnina Tristaniana.
Espèces sylvatiques : Partout au bord des forêts et dans les buissons Brede-
meyera floribunda, espèce tantôt frutescente, tantôt s’elevant sur les arbres
voisins à la façon d'une liane. Au Nord Securidaca ovalifolia et S. fallax,
deux lianes s’accrochant par leurs ramuscules.
Espèces des Campos, répandues partout : Polygala extraaxillaris, P. obovata.
Dans les Campos du Centre : Polygala telephium var. gracilis, P. orthio-
carpa, P. adenophylla, P. Grebiana, P. punctata, Monnina exalata (aussi Est).
Dans les Campos de l'Est : Polygala hebaclada, P. Hassleriana, P. Telephium,
P. cneorum, P. pulchella, P, fallax, P. tristis (aussi N.), Monnina exalata (C.).
Dans les Campos du Nord : Polygala longicaulis var. Goncepeionis, P. tele-
phium var. robusta, P. angustifolia, P. quaranitica, P, tristis (E.).
Dans les Campos rupestres : Polygala aspalatha, P, angulata (N.).
Dans les campos humides partout : Polygala leucantha, P. Villa Rica, P, longi-
caulis, P. timoutoides, P. oxyrhynchos, P. molluginifolia.
Se trouvent en plus dans les champs humides : Polygala Arequensis (C. et N.),
56 . BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2%€ sÉR.). (7)
Polygala spec. aff. Funckii (C. et N.), P. galioides (N.), P. Weddeliana (N.),
Monnina cardiocarpa (E.).
Dans les marecages partout : Monnina Tristaniana, Polygala paludosa vaı.
angustocarpa, P. Chuiti (C.), P. tenuis (E.), Monnina Richardiana (C.), M. Tris-
taniana var. robusta (E.), P. tenuis var. x (N.); P. pseudosericea (N.).
Il est facile de reconnaître dans le faciès de ces plantes une réponse au milieu
habituel, ainsi les espèces vivant dans les campos sont graminoïdes : M. exalata,
P. tristis, P. orthiocarpa ; dans les campos plus secs on trouve des espèces plus
macrophylles et poilues : P. extraacillaris, P. extraaxillaris var. Concep-
cionis, P. fallax; dans les campos à végétation herbacée ou discontinue on.
trouve les Polygalées à feuilles verticillées et plus ou moins aspéruloïdes :
P. adenophylla, P. punctata, P. Hassleriana, P. Grebiana, P. molluginifolia ;
dans les rochers : P. aspalatha forme des buissons de 0,8 à 1 m. de hauteur,
ses feuilles pinoides rappellent le type des bruyères ; le P. angulata préfère
également des stations très xérophytes où ses feuilles coriaces sont à leur
place ; il est curieux de constater que pendant la première période de déve-
loppement et sur les nouveaux rameaux, ces feuilles gardent longtemps le carac-
tere de feuilles herbacees; il arrive que sur les anciennes souches dont les
tiges aériennes ont été détruites par le feu, naissent des faisceaux de tiges qui
portent exclusivement des feuilles herbacées et relativement étroites, on ne
reconnaît alors que difficilement l'espèce. Dans les lieux humides et les marécages
les formes joncoïdes dominent : P. longicaulis, P. Weddeliana, P. timoutordes ;
plusieurs espèces deviennent filiformes ou aphylles, ainsi : P. Chuiti, P. tenuis,
P. paludosa, P. pseudo-sericea, P. Villa Rica; tandis que les espèces comme
Monnina Tristaniana et M. Richardiana avec leurs types robustes représentent
le type graminoïde ; dans le sable du bord les graciles espèces comme P. oxy-
rhynchos et P. galioides rappellent notre Arenaria serpyllifolia.
POLYGALACEZÆ det. Chodat.
Monnina Trestaniana St. Hil.
Fl. Bras. merid. II, 55.
Var. robusta Chod.
Chod. Pl. Hasslerian., p. 130.
Suffrutex 1-2,5, petala rosea, in palude pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 7964 ;
suffrutex 0,5-1 m., in campis humidis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7964 a.
Securidaca ovalifolia St. Hil.
Fl. Bras. Merid. II, p. 68.
Forma microphylla Chod.
Frutex scandens 4-8 m. flos roseo-virens in dumetis siceis glareosis pr. Con-
cepcion, Sept., n. 7427 florigera. Oct., n. 7427 a fructifera.
Pa
(8) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 57
Securidaca fallax Chod.
Chod. mss.
Suffrutex scandens 2-3 m. flos roseus in dumetis arenosis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Jan., n. 8400.
Bredmeyera floribunda Willd.
Willd. Neue Schrift. Naturf. Freund, Berlin, Ili, 406, t. %; Ben. in
Flor. Bras. LXIII, p. 48.
Frutex similis 8357 a, differt foliis; in dumetis in regione fluminis Apa, Jan.,
n. 8357 b.
Forma subvestita, pagina inferiore leviter pubescente :
Frutex 2-3 m., petala alba in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa. Jan., n. 8357 ; frutex 4 6 m., petala alba, in silvis collis Tobaty. Mart.,
n. 4005.
Forma elliptica, foliis ellipticis subemarginatis nec aculis.
Frutex similis 8357, differt foliis ovatis minus tomentosis, jin dumeto pr.
Bellavista (Apa), 8357 a.
Polygala angustifolia H. B. K.
Nov. Gen. V, 405; Chod. Monogr. Il, 52.
Adhuc tantum e Brasilia septentrionali nota.
Herba 0,1-0,5, fl. roseo, in campis siceis region. sup. fl. Apa, Nov., 7918.
Polygala extraaxillaris Chod.
Contribat. ad Flor. Parag. HI, p. 103, i. 29; Monogr. IL, p. 55.
Forma foliis paulo latioribus.
Herba 0,3-0,4, petala rosea in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6160.
Var. Concepciontis nob.
Caule multo robustiore, foliis ellipticis majusenlis 5-6 em. longis ad 2 cm.
latis, apice et basi breviter acutis, magis puberulis, racemo robustiore.
Suffrutex 0,3-0,5, flore roseo, in campis pr. flumen Aquilalan. Oct., n. 7082,
in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 7652 a.
Polygala guaranitica nov. spec.
Radix lignosa, ramosa suberassa ; caules plures basi sæpius decumbentes, ramis
vel caulibus simplicibus ereclis, 5-45 em. longi, herbacei basi conspicue
alati ; folia inferiora verticillata sæpius alterna inlernodia longıtudine æquantia
vel breviora, elliptica vel elliptico-lanceolata, 15/3, 10/2,5, 17/4 mm., mucro-
nata, subtenuia, glabra, inconspicue pellucide striato-punctata ; racemi ter-
minales demum floribus elapsis elongati, 4-6; parte florente et fructifera
15-25 mm., eylindriei apice pyramidales, 4-5 mm. lati, subdensiflori ; flores
minimi minus quam 2 mm, longi, pedicellis tenuibus longiores demum cernui ;
sepalum superius late ovatum trinervium, nervis simplicibus, aliis duplo
angustioribus brevioribus ; ale unguiculatæ, corolla vix breviores limbo ovali
obtuso 1/3 longiores quam late, nervo medio simplici, lateralibus extus pauci
ramosis, nervillis simplicibus vel bifidis; petala superiora quam carina crislata
breviora, rhomboidalıa subobtusa vel subretusa; erista plurifida lobis (ce. 6)
subæqualibus ; stylus brevis dorso leviter alatus; capsula alis brevior vel
subæquans, elliptica, leviter emarginala ; semina elliptica pilis adpressis pilosa,
haud cornuta, appendieulis arilli semen longitudinis 2/3 æquantibus.
Affinis P. molluginifoliæ, differt foliorum forma, habitu, alis spathulatis;
similis P, Hasslerianæ Chod., differt racemis demum elongalis floribus duplo
98 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22 SÉR.). (9)
minoribus, crista, seminibusque sat distincta. Herba vel suffrutex 0,05-0,15 flos
roseus, in arenosis ad marginem silve «Picada Isabel» pr. Concepcion, Oct.,
n. 7653.
Polygala Areguensis Bennet.
Ben. in Journ. of Botany 1879, p. 201 ; Chod. in Micheli Contrib. ad
flor. Parag. III, p. 111.
Herba 0,3-0,5, flos albus, in campis argillosis pr. Concepcion, Aug., n. 7265 a.
Forma minor.
Herba 0,05-0,1, flos albus, in campis humidis pr. Concepcion, Aug., n. 7265.
Polygala punctata A. W. Bennet.
Amer. Journ. of Bot. 1879, p. 173; Chod. in Micheli Contrib. ad flor.
Parag. III, p. 108, t. 33; Chod. Monogr., p. 149.
Herba 0,1-0,3, petala alba, in valle fluminis Y-aca in campis pr. Valenzuela,
Jan., 6985 a.
Polygala adenophylla St. Hil.
Flor. Bras. merid. II, 20; Chod. Monogr. I, 129.
Herba 0,05-0,4, petala alba, in valle fluminis Y-aca in campis pr. Valenzuela,
Jan., n. 6983.
D galioides Poir.
Poir. Dict. V, 503 ; Chod. Monogr., 133. -
Herba 0,08-0,15. flos purpureus, in campis argillosis pr. Concepeion, Sept.
n. 7425.
Polygala Grebiana Chod.
Chod. Monogr. II, 131; Contrib. ad Flor. Parag. III, p. 110, tab. 30.
Herba 0,2-0,5, petala alba, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6127.
Polygala leucantha Benett.
A. W. Benett Journal of Bot., 1879; Cuod. Monogr., p. 132.
Var. « Chod.
Chod. in Contrib. ad flor. Parag., 110.
Herba 0,1-0,25, petala flavo-virentia, in campo pr. Igatimi, Sept., n. 4685.
Var: 8 Chod.
Chod. in Contrib. ad flor. Parag., 111.
Herba 0,05, petala alba, in campo Paraguari, Déc., n. 6590.
Polygala tristis Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. |. e., p. 128.
Herba 0,5-0,8, flos flavo-virens, in campo San Rafael in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Oet., n. 7705.
Var. Apensis nob.
Foliis” longioribus 15/1,5, 14/1,5, 14/1 mm. racemis crassioribus, floribus
similibus. — Suffrutex 0, 5. 0, 8, flos roseo- -virens, in campo pr. Ybü-mi (Apa),
Oct., n. 7707.
(10) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERANE. 59
Polygala telephium Chod.
Chod. in PI. Hasslerian. (Bull. Herb. Boissier), p. 109.
8. var. robusta Chod.
Altior, robustior, racemo fructifero densiore, elongato ad 6-7 cm. longo, fruc-
tubus erectis P. orthiocarpe haud dissimilibus.
Sufirutex 0,2-0,3, petala alba, in arenosis siceis pr. flumen Apa, Déc., n. 8272.
y. var. gracilis Chod.
Caulibus magis flexuosis, foliis tenuioribus, majoribus, racemo ut in varietate
præcedenti.
Herba 0,2-0,3, petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan., 69855; flos flavo-
virens, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6984.
Species variabilis ad P. orthiocarpam nob. et P. adenophyllam St. Hil. vertens.
Polygala oxyrhynchos Chod.
Chod. Monogr. II, 467.
Herba 0,05-0,1, petala alba, in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6176; herba
0,1-0,15, petala alba, in arenosis humidis pr. fl. Apa, Nov., n. 8001 et 8001 a.
Polygala Timoutoides Chod.
Chodat in Micheli, Contrib. ad Fl. Parag. II, p. 112, tab. 31, 1: Monogr
Il, 157.
Herba 0,2-0,5, flos flavo-virens, ad marginem paludis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8104.
Forma minor. In campo humido pr. Bellavista (Apa), Jan., n. 810% a.
Polygala Weddeliana Chod.
Chod. Monogr. II, p. 159.
Herba 0,5-0,8, petala albo-virentia, in campis humidis pr. Bellavista (Apa),
Dee., 8301.
Polygala longicaulis H. B. K.
H. B. K. gen. Plant. V, 396; A. W. Benett in Mart. Flor. Bras. LXIL,
p. 33.
Herba 0,5-0,6, petala rosea, in campis pr. Valenzuela, Febr., n. 7092; herba
0,5-1 m., pelala rosea, ad marginem paludis in regione fluminis Apa, Febr.,
n. 8503.
Var. flavicoma nob.
Caulibus e basi corymbose ramosis, foliis ut in typo, floribus flavis nec roseis
pro rate medioeribus.
Herba 0,2-0,%, flos flavus. in campo San Rafael (Apa), Oct., n. 7709.
Polygyala spec. aff. P. Funckii Chod.
Chod. Monogr. II, 224.
Herba 0,2-0,25, pelala rosea, in campis pr. Valenzuela, Febr., n. 7114; herba
0,4-0,6, flos dilute roseus, in campis arenosis in One cursus sApniqus flu-
minis Apa, Febr,, n. 853%; herba 0,4-0,5, flos albus, in campo humido pr.
Concepcion, Sept., n. 7422 a.
Polygala tenuis DC.
P, tenuis DC, (fide Hb. Prodr.) non A. W. Benelt Flor, Brasil.
60 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (11)
Var. x.
P. sulphurea A. W. Benett in Mart. Flor. Bras.
Herba 0.3-0,5, flos albo-ochroleucus, in palude pr. Arroyo Primero, Febr.,
n. 8480.
Polygala Chuiti Chod.
Chod. in Micheli, Contrib. ad Fl. Parag. III, p. 105, tab. 29, 1 ; Chod.
Monogr. Il, 225.
Herba 0,5-0,8, flos ochroleucus, in palude pr. Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n. 8479.
Polygala paludosa St. Hil.
Fl. Bras. mer. II, 8.
Var. angustocarpa Chod.
Chodat Monogr. Il, 227.
Herba 0,4-0,6, flos roseo-incarnatus, in campo San Rafael (Apa), Oct.,
n. 7708; herba 0,2-0,5, flos dilute roseus, in campis pr. Bellavista (Apa), Oct.,
n. 7708 a.
Forma albiflora. Herba 0,8-1, flos albus, in campo humido pr. Concepcion,
Sept., n. 7422.
Polygala angulata DC.
DC. Prodr. I, p. 328; Mart. Fl. Bras. LXIIL, p. 41.
Suffrutex 0.1-0,5, flos pulchre roseus, in rupestribus aridis et siceis pr. Bella-
vista (Apa), Nov., n. 7920.
Radix emetica, ab incolis in febribus utitur.
Polygala obovata St. Hil.
Flor. bras. merid. I, p. 37; Chod. Monogr. II, 262.
Herba vel suffrutex 0.1-0,15, petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan.,
6940 ; herba vel suffrutex 0,1-0,145, flos albus, in arenosis pr. Bellavista (Apa),
Febr., n. 8502 et 8502 a.
Polygala Villa Rica Chod.
Chod. in Micheli Contribut. ad Fl. Parag. IN, p. 106: Chod. Monosr.
Il, p. 286.
Herba 0,4-0,6, flos albus, in campo humido in regione fluminis Apa. Nov.
n. 7940 ; herba 0,3-0,4, petala alba, in campis pr. Valenzuela in valle fiuminis
Y-aca, Jan., n. 6963.
Var. folicsa nov. var.
Differt caulibus magis flexuosis, foliosis ; folia 30/2,5, 25/1,5, 20/1 tenuibus
interdum arcuatis ; flores iidem sunt quam in typo.
Herba 0,2-0,%, fi. albus, in campis p. Paso-laguna, pr. Concepcion, Oct., 7647.
Polygala pseudosericea Chod.
Chod. Monogr. II, p. 241 ; P. sericea Chod. in Micheli Contrib. ad Fl.
Parag. III, p. 106.
Herba 0,5-1, flos albus, en campo paludoso in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Febr., n. 8501.
(12) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 61
Polygala aspalatha L.
Mant. 99 ; Chodat Monogr. II, 294.
Herba 0,5-0.6, petala alba, in rupestribus collium Tobaty, Sept., n. 6356.
Adhuc nondum e Paraguaria nota.
ASCLEPIADACEÆ *
Cf. Plant. Hasslerian., p. 79; Bull. Herb. Boiss. VI, Append. I, p. 79.
Des 49 espèces étudiées 15 se sont trouvées être des espèces nouvelles pour la
la science. Ce sont :
Asclepias Hassleriana, Oxypetalum vestitum, O. paraguayense, OÖ. subcapi-
tatum, O. aurantiacum, O. Hasslerianum, O. ophiuroideum, O. marginatum,
O. clavatum, O. Chodatianum, Morrenia connectens, Blepharodon angustifolius,
Marsdenia quaranitica, M. Hassleriana, et une variété nouvelle : Oxypetalum:
Hasslerianum var. mirabile.
Espèces sylvatiques : Au bord des forêts partout on trouve les lianes suivantes :
Schubertia grandiflora et Blepharodon reflexus, à l'intérieur des forêts encore
une liane, le Marsdenia macrophylla.
Dans les forêts du Centre : Fischeria sp., Philibertia riparia, Ditassa ano-
mala, Exolobus patens (vid. aussi N.-E.), E. Sellowianus.
Dans les forêts du Nord-Est : Oxypetalum Wightianum, Fischeria sp., Exo-
lobus patens (vid. C.).
Dans les forêts du Nord, riveraines du Rio Paraguay : Marsdenia mollissima.
Toutes ces espèces sylvatiques sont des lianes.
Espèces des campos : Ce sont surtout des espèces érigées et non volubiles,
appartenant à des genres dont les espèces sont souvent grimpantes. Quelques-
unes comme Nautonia nummularia, Marsdenia quaranitica sont décombantes.
Répandus partout dans les campos : Asclepias campestris, A. mellodora,
Orypetalum Arnottianum, O. Hasslerianum, O. Chodatianum, O. clavatum,
0. humile.
Dans les campos du Centre : Oxypetalum paraguayense (aussi N.), Blepharodon
linearis.
Dans les campos du Nord-Est : Asclepias candida (aussi rupestre C.), Nau-
lonia nummularia ; Marsdenia quaranitica, Hemipogon setaceus, Oxypetalum
parviflorum, 0. marginatum, O. subcapitatum, O. ophiuroideum, O. capitatum
(aussi N.).
1 Cr. G. A. Malme : Asclepiadacer paraquayenses a Dre. E. Hassler collectæ.
Bih. T. K. Svenska Vet. Akad, Handlingar, 27, II, n. 8 et G. A. Malme :
Die Asclepiadaceen des Regnell'schen Herbars, K. Svensk, Vet. Akad, Handl.,
Band 34, n. 7.
62 . BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (13)
Dans les campos du Nord : Oxypetalum aurantiacum, O. capitatum (aussi
N.-E.), O. paraguayense (C.).
Dans les campos rupestres dans les fentes des rochers : Asclepias candida,
forma ; Oxypetalum humile, forma; et la petite liane Blephurodon angustifolius
au milieu de rochers dénudés.
Espèces des marécages. Les espèces volubiles suivantes habitent le bords des
marais : Oxypetalum vestitum, O. macrolepis, O. Balanse, O. erianthum. |
Dans l’eau : Widgrenia corymbosa (N.).
Dans les prairies humides : Oxypetalum Langsdorfii (N.-E.).
Espèces halophytes. Lianes : Philibertia bonariensis, Araujia plumosa, Mor-
renia connectens, M. Stormiana, M. odorata, Marsdenia Hassleriana. Érigée :
Asclepias Hassleriana.
Espèces ruderales : Asclepias curassavica, Oxypetalum appendiculatum.
ASCLEPIADACEE det. G. Malme!.
Nautonia nummularia Dene.
Dene. in DC. Prodr. VII, p. 509; Flor. Brasil. XCV, p. 198.
Herba repens 0,3-0,5, petala alba, in arenosis pr. flumen Carymbatay, Sept.,
n. 4551 ; herba repens 0,5-0,8, petala rosea, in arenosis pr. Ipe-hu (Sierra de
Maracayu), Oct., 5021.
Hemipogon setaceus Dene.
Dene. in DC. Prodr. VIII, p. 509 ; Flor. Bras. XCV, p. 197.
Suffrutex 0,3-0,4, petala alba, in campo Nandurucay (Sierra de Maracayu),
Oct., n. 4915.
Araujia plumosa Schlechter.
Schlechter in Oester. bot. Zeitschr. 1895, p. 449.
Liana suffruticosa 6-8 m., corolla albo-flavescens, in silvis prope Escobar,
Déc., n. 1605 (in Plant, Hasslerian., p. 81 sub A. sericifera Brot.) ; liana fruti-
cosa 3-4 m., flos albus, in dumeto Cordillera de Altos, Febr., n. 3908; suffrutex
volubilis 4-6 m., petala luride alba, corona nivea, in dumeto in solo salso pr.
Bellavista (Apa), Jan., n. 8419.
1 Rédigé d’après les determinations de M. le Dr G. Malme par E. Hassler.
La majeure partie des nouvelles espèces ont été publiées par M. Malme dans le
travail mentionné dans l'introduction : Asclepiadaceæ Paraguayenses a Dre.
E. Hassler collectæ et les Asclepiadaceæ des années 1900-1902 ont été déter-
minées par M. Malme lors d'un court séjour qu'il fit cet été dans ma station
botanique de San Bernardino, Paraguay. Ayant l'intention de faire une étude
détaillée des nouvelles espèces rencontrées à cette occasion dans mon herbier,
il n’en a donné qu’une courte diagnose, pour ne pas retarder leur publication
dans les Plant» Hasslerianæ.
(14) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 63
Schubertia grandiflora Mart. et Zucc.
Martius et Zuc. Nova gen. et spec. plant. I, p. 57.
Liana caule ligneo 8-10 m., corolla alba. ad marginem silvarum Cordillera de
Altos, Nov., n. 150%: frutex volubilis 6-8 m., petala alba, in silva aprica San
Bernardino, Dee.. 3602; frutex volubilis 6-8 m., petala alba, ad marginem
silvarum in regione cursus superioris fluminis Apa, Déc., n. 8264.
Philibertia riparia (Dene.) Malme.
Sarcostemma riparium Dene. in DC. Prodr. VII, p. 540; Flor. Bras.
XCV, p. 234.
Suffrutex volubilis 1-2 m., flos albus, in dumetis Cordillera de Altos, Febr..
n. 3883 ; suffrutex volubilis 2-4 m., petala straminea, in dumetis apricis collium
pr. Tobaty, Sept., n. 6294.
Philibertia spec. aff. ripariæ (Dene.) Malme.
Suffrutex volubilis 3-4 m., flos ochroleucus. In dumetis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepeion, Sept., n. 7530. Spec. incompletum non c. det.
Philibertia bonariensis (Hook. et Arn.) Malme.
N. 1248 sub. Sarcostemma bonariense Hook. et Arn. in Plant. Hasslerian.,
p- 80.
(Fischeria spec.)
Fischeria Martiana Dene.
Fischeria sp. ulterius examinandæ ; in Flor. Brasil. nimis incompletæ
descriptæ et inordinate multiplicatæ sunt. (Cfr. Schumann in Engl. u. Pantl
Natürl. Pflanzenfam.).
Suffrutex volubilis #5 m., petala alba corona viridis, in silvis pr. Igalimi,
Dee., n. 5611 ; suffrutex volubilis 2-4 m., petala alba corona glauca, in palu-
dosis silvarum in valle fluminis Y-acà, Jan. n. 6810.
Asclepias Hassleriana Malme. nov. spec. mss.
Suffrutex 0,25-0,6, petala alba corona eremea, sepala purpurea, in arenosis ad
ripam rivi Arroyo Primero (Apa), Febr., n. 8433.
Asclepias mellodora St. Hil.
A. St. Hil. Plant. rem. Bres. et Parag., p. 227 ; Flor. Bras. XCV, p. 201.
Herba 0,3-0,5, pelala albo-virentia corona rosea, in campis arenosis pr. Tobaty,
Sept., n. 6377.
Var. minor St. Hil.
St, Hil. 1. c.,.0. 227 ; Flor. Bras. XCV, p. 202.
Herba 0,2-0,5, pelala alba, in campis pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 7890;
forma foliis paullulo latioribus. Herba vel suffrutex 0,2-0,5, petala straminea,
in campis arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7423.
Asclepias curassavica 1.
L. Sp. plant., p. 215 ; Flor. Bras. XCV, p. 199.
Suffrutex 0,5-1, sepala coccinea petala lutea, ad marginem silvæ Cerrito de
Paraguari, Sept., n. 1434; id. in campo pr. Caragualay, Aug., n. 3116.
64 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.). (15)
Asclepias candida Vell.
Velloso Flor. flumin. III, tab. 65 ; Flor. Bras. XCV, p. 200.
Sufirutex 0,4-0,5, pelala flavescentia, in campis pr. flumen Corrientes, Déc.,
n. 5838. Suffruticosa 0,4-0,8, petala nivea corona cremea folia crassa carnosa,
inter rupes denudatos aridos in valle fluminis Y-aca, Déc., n. 6598.
Asclepias Langsdorfii Fourn.
Fourn. in Flor. Bras. XCV, p. 203.
Suffrutex 0,8-1 m., petala lilacina corona albicans sepala rosea in palude pr.
igatimi, Déc. n. 4706.
Asclepias campestris Dene.
Dene. in DC. Prodr. VIII, p. 566 ; Flor. Bras. XCV, p, 202.
Suffruticosa 0,3-0,6, petala alba vel glauca corona rosea, in campo Ipe-hu
(Sierra de Maracayu), Cct., n. 5188; petala flava corona roseo-virens, in campo
Ipe-hu, Nov., n. 5294; id. in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6112: in campo
montano Cordillera de Altos, Aug., n. 837 ; in campo pr. San Bernardino,
Sept., n. 3289; in campis pr. Igatimi, Déc., n. 5605 ; in campis pr. Valenzuela,
Febr., n. 7089; in campis arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7423a; id, in
collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6460 et n. 6460 a. Species quoad folia valde
varjabilis.
Ditassa anomala Mart.
Martius in Flora 1837. p. 99; Flor. bras. XCV, p. 250.
In silva Cordillera de Altos, Jan., n. 1753. Liana fruticosa 3-4, flos albus, in
silva Cordillera de Altos, Febr., n. 3903.
Blepharodon angusti/olius Malme.
Malme in Asclepiadaceæ Paraguayenses a Dre. E. Hassler Collectæ K.
Svensk. Vet. Akad. Handl. 27, Il, n. 8, p. 32.
Suffrutex volubilis 0,8-1,5, petala lateritio viridescentia in colle Tobaty, Mart.,
n. 4008; suffrutex 1-2 petala, viridescentia inter rupes denudatos pr. Tobaty,
Sept., n. 6223.
Blepharodon linearis Dene.
Dene. in DC. Prodr. VII, p. 603 ; Flor. Bras. XCV, p. 304.
Suffrutex 1-2,5, flos albo viridescens, in rupestribus Cordillera de Altos, Oct.,
n. 1371 ; suffrutex 0,5-0,6, petala albo-virentia, in campo pr. Ipe-hu (Sierra de
Maracayu), Oct., n. 5171.
Blepharodon reflexus Malme.
Malme in Die Asclepiad. d. Regnell. Herb. K. Svensk. Vet. Ak. Hand.
B. 54, n. 7, p. 90.
Suffrutex volubilis 1-2 m., flos albus, in dumeto aprico in regione cursus
superioris fluminis Apa. Nov., n. 7885; suffrutex volubilis 1-2 m., petala alba
velutina corona viridescens, in dumeto pr. flumen Corrientes, Déc., n. 5853.
Forme ulterius examinandæ.
Liana fruticosa 3-4, corolla argenteo virens, in silvis montanis Cordillera de
Altos, Sept., n. 1161; suffrutex volubilis 2-3 petala lutescentia, in fruticetis
pr. Tobaty, Sept., n. 6234. :
(16) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 65
Morrenia odorata (Hook. et Arn.) Lindl.
Lindl. Bot. regist. 1838; Misc. not. p. 69.
Liana suffruticosa 6-8 m., petala albovirentia folia glauca in dumeto pr.
Tacuaral, Aug., n. 3281 ; suffrutex volubilis petala albo virentia corona alba,
in dumetis ad ripam fluminis Paraguay, Sept. n. 7486 ; in dumetis pr. Itacurubi,
Oct.. n. 1351.
Morrenia connectens Malme nov. spec. mss.
Species valde peculiaris, inter genera Morrenia Lindl. Choristigma F. Kurtz
(quod genus a Morrenia vix separandum) Araujia Broter. intermedia. Quoad
caulem et folia M. odoratam (Hook. et Arn.) Lindl. in memoriam revocat, sed
flores minores fere ut in M. brachystephana Griseb.
Coronæ squamæ subliberæ, solummodo basi nonnihil connatæ intus (gynos-
tegium versus) barbatæ, profunde (ultra medium) bifidæ, lobis anguste trian-
gularibus, subacutis. Retinaculum, caudiculæ, pollinia omnino Morreniæ. Stylus
rostratus, rostro coronam superante, fere usque ad basin bifido, ramis erectis,
eylindraceis, obtusis (haud divergentibus).
Suffrutex volubilis 2-4 m., petala alba corona flavo-virens. In dumetis salsis
pr. Concepcion, Sept., n. 7437 florigera et 7437 a fructifera.
Morrenia Stormiana (Morong) Malme.
— Araujia Stormiana Morong in Morong and Britton Enum. plant.
collect. Parag. Annals N. Y. Acad. Sc. VII, Déc. 1892, p. 161.
_Suffrutex volubilis 2-4 m., petala flavovirentia corona alba, in dumetis ad
ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Oct., n. 7587.
Roulinia fluminensis Dene.
Dene. in DC. Prodr. VII, p. 517, Flor. Bras. XCV, p. 217.
Suffrutieosa volubilis 5-6 m., flos eburneus in silva collis Santo Tomas, Febr.,
n. 4913; liana suffruticosa 4-6 m., petala alba, in dumetis pr. San Bernardino,
Dee., n. 3577 (efr. Malme Asc. parag. 1. cit., p. 15).
Forma suffrutex volubilis 6-8 m., petala rosea corona obscure rosea sepala
nivea, in valle fluminis Y-acä, in dumeto pr. Valenzuela, Déc., n. 6794.
Amphistelma aphyllum (Vell.) Fourn.
Flor. Bras. XCV, p. 225; Cynanchum aphyllum Vell. Flor. flum. II,
tab. 83.
Suffrutex volubilis 4-2 m., petala flavo-virentia. Epiphytus in arboribus
silvarum Cordillera de Altos, Aug., n. 3029.
Widgrenia corymbosa Malme.
Malme in Asclep Regnell. Herb. 1. c., p. 69.
Suffrutex 0,8-1,6, flos albus in paludibus in regione cursus superioris fluminis
Apa, Déc., n. 8127.
Orypetalum macrolepis (Hook. et Arn.) Dene.
Dene. in DC. Prodr. VIII, p. 585; Flor. Bras. XCV, p. 260.
Var. pilosum Malme.
Malme in Asclep. Parag. 1. e., p. 15.
Suffratex volubilis 2-3 m., corona rosea petala albicantia in palude Tucanguä
Cordillera de Altos, Febr., n. 3904; suffrutex volubilis 2-3 m., petala albi-
cantia corona purpurea, ad marginem paludis inter gramina scandens in regione
. « 4 N
BULLETIN DE L'HERBIER BOISsIER, no 1, 30 décembre 1902. 0)
66 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (17)
cursus superioris fluminis Apa, Jan., 8351 ; suffrutex volubilis 2-3 m., petala
luride alba, corona rosea, in valle fluminis Y-aca in palude pr. Valenzuela,
Jan.. n. 7007.
‘ Var. aff. prlosa Malme.
Suifrutex volubilis 4-2 m., petala alba corona viridis, in campo pr. flumen
Carimbatay, Dee., n. 5821.
Oxypetalum Wighiianum Hook. et Arn.
Hook. et Arn. in Journ. of Bot. I, 1834, p. 288 ; Flor. Bras. XCV, p. 270.
Suffrutex volubilis 3-4 m., petala flavo-virentia, corona olivacea, fructus
externe fructu Pithecoctenio echinato similis; in dumeto pr. Ipe-hu (Sierra de
Maracayu), Nov., n. 5348.
Oxypetalum erianthum Dene.
Dene. in DC. Prodr. VII, p. 548 : Flor. Bras. XCV, p. 259.
Liana fruticosa corolla albida, ad ripam fluminis Juqueri, Oct., n. 1381 (sub
0. aureum Chod. in Pl. Hasslerian., p. 80). Frutex volubilis 4-6, petala alba,
in silva Cordillera de Altos, Febr., n. 3905.
Oxypetalum appendiculatum Mart. et Zuce.
Mart. et Zucc. Nov. gen. et sp. plant. I, p. 48; Flor. Bras. XCV, p. 273.
Suffrutex volubilis 2-4 m., petala viridia corona rubescens, in dumeto pr.
fumen Capibary, Sept., n. 4390; suffrutex volubilis 2-4 m., petala viridia
corona ochracea, in sepibus pr. San Estanislaö, Aug., n. 4254.
Oxypetalum vestitum Malme.
Malme in Asclep. Parag. 1. c., p. 18.
Suffrutex volubilis 4-2 m., petala albovirentia corona luride rubescens, in
dumeto pr. flumen Corrientes, Déc., n. 5880, suffrutex volubilis 1-2 m., petala
cremea corona isabellino-avellanea, inter gramina in campo pr. Piribebuy, Déc.,
n. 6744.
Oxypetalum Balansæ Malme.
Malme in Asclep. Regn. Herb., p. 51, tab. VI, fig. 39.
Suffrutex volubilis 3-4 m., petala alba corona lateritia, ad marginem silvæ Cor-
dillera de Altos, Mart. 3360. Herbacea 1-1,5 volubilis in palude inter gramina,
in valle fluminis Y-aca, Déc., n. 6829; herba vel suffrutex volubilis 0,5-1. petala
alba, corona purpurascens, in campis arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6310; suf-
frutex volubilis 1-3 m., petala albovirentia, corona rubra, in dumeto pr. Bella-
vista (Apa), Nov., n. 7721.
Forma : suffrutex volubilis 1-3 m., petala alba, corona rubescens, in dumetis
pr. Igatimi, Oct., n. 4785. Cfr. Malme Asclep. parag., p. 17.
Oxypetalum Arnottianum Buck.
Buck. Index ad DC. Prodr. pars. IH, p. VII; Flor. Bras. XCV, p. 279.
Sufirutex 0,5-0,8, petala alba, corona purpurascens, in campo pr. Igatimi,
Dec., n. 5642; suffrutex 0,3-0,4, petala alba, in campo pr. San Estanislaô, Aug.,
n. 4186 ; suffrulex 0,5-0,8, petala flavescentia, corona rubescens, in campo pr.
Igatimi, Sept., n. 4710 ; sufirutex 0,5-0,8, petala alba, corona rosea, in campis
pr. Valenzuela, Febr., n. 7128.
Forma : suffrutex 0,3-0,8, petala alba corona alba. in arenosis ad ripam
rivuli Yu-y pr. Concepcion, Oct., n. 7649 ; suffrutex 0,4-0,5, petala albovirentia
corona alba, in arenosis salsis pr. Concepcion, Sept., n. 7544.
(A suivre.)
BIBLIOGRAPHIE
P. GRÆBNER, Die Heide Norddeutschlands und die sich
anschliessenden Formationen in biologischer Betrachtung.
Un volume grand in-8° de XII et 320 pages avec une
carte en couleurs (formant le volume V de la collec-
tion de monographies phytogeographiques Die Vege-
tation der Erde de MM. Ad. Excrer et OÖ. Drupg).
Leipzig, Engelmann edit., 1901, 20 marks; en sous-
cription, 16 marks.
Ce livre, le premier consacré aux formations ou associations végétales
de l’Europe moyenne, aurait à peu près en français le titre suivant : La
végétation des landes de U’ Allemagne du nord et les associations végétales
qui s’y rattachent considérées au point de vue biologique — description de
leurs conditions de végétation et d'existence, ainsi que de leur rapports
avec les autres associations végétales, en particulier les forêts et les tour-
bières.
Après une courte introduction et un index bibliographique assez
élendu, l'auteur entre directement en matière. Le sujet est divisé en deux
parties; l’une renferme des généralités sur la végétation des landes, la
seconde, plus spéciale, est consacrée à l'exposé de détail des associations.
l. Généralités sur la végétation des landes. — Cette végétation est défi-
nie comme un « paysage découvert sans végétation arborescente notable,
dans lequel les végétaux ligneux sont réduits à des sous-arbrisseaux ou
de petils arbrisseaux et qui manque d’une couverture continue de Grami-
nées », Il s'agit donc moins ici d’une association proprement dite que
d'un groupe d'associations réunies par un facteur biologique commun :
la pauvreté du sol en subtances nutritives. Pour l'auteur, presque tout se
réduit à celte cause primordiale: si beancoup des groupes de végétaux
68 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me sÉR.). (2)
caractéristiques pour les landes évitent le calcaire (en particulier les
bruyeres), ce n’est nullement parce que les sels de calcium leur sont
nuisibles lorsqu'ils dépassent une certaine proportion, mais parce qu'ils
supportent mal l’exces de nourriture qui leur est en général présenté dans
les sols calcaires. Le point de départ pour gene thèse se trouve dans les
expériences de C. A. Weber qui a réussi à cultiver des Sphagnum dans
du calcaire pur. « La légende de la calcifugie des sphaignes et par consé-
quent aussi de toutes les autres plantes dites calcifuges (sûrement de
toutes celles des landes) est donc définitivement enterrée ».
La végétation des landes a des origines très diverses. Elle est parfois
issue de forêts qui meurent par suite du lavage des substances nutritives
du sol par la pluie; ou par suite de la formation de l’alios, lequel empêche
le développement des racines des arbres ; ou par suite de l’action nocive
d'une épaisse couche d’humus brut sur ces dernières. Dans d’autres cir-
constances, la végétation se développe directement sur le sable nu. Enfin,
elle peut s'établir sur l'emplacement d'anciennes tourbières qui ne fonc-
tionnent plus ou seulement incomplètement. Puis, l’auteur étudie les
modifications qui peuvent s’introduire par la suite des temps dans la
végétalion des landes, la question du reboisement et l'exploitation de
celles-ci. Les différentes sortes de matériaux géiques des landes sont
ensuite passés en revue au point de vue physico-chimique. Les sables
quartzeux, les lehm sablonneux, Fhumus, l’alios, la tourbe sont ainsi
successivement examinés. L'auteur s'élève encore une fois au cours de
ce chapitre, à propos de l’Erica Tetralix, contre « la vieille fable de
l’action nocive du calcaire sur les bruyères. » Une description des condi-
tions climatologiques dans lesquelles se trouve la végétation des landes
de l’Allemagne du nord termine la première partie.
II. Analyse détaillée des associations végétales des landes. — La marche
suivie par l’auteur est la suivante. Une description générale fait d’abord
connaître la forme type de l’association. Celle-ci est précisée par l’étude
de localités désignées nominalement et prises comme exemples topiques.
Enfin vient une énumération de toutes les plantes qui rentrent dans l’as-
sociation (y compris les algues, champignons et mousses) et réparties en
trois groupes, les caractéristiques, celles qui se trouvent fréquemment,
et celles qui entrent accessoirement dans la composition de l’association.
Les facies principaux de l'association sont ensuite passés en revue
d’après le mème plan.
Les associations sont au nombre de onze groupées en 4 divisions prin-
cipales, comme suit : 1 Landes à Calluna avec prédominance du Calluna;
(3) JOHN BRIQUET. BIBLIOGRAPHIE. 69
% facies : b avec prédominance des Pulsatilles ; c des Genets ; d des Soli-
dago et Crepis tectorum; e des plantes vivaces basses (Potentilles, Hiera-
cium Pilosella, etc.). — 2 Landes à Erica Tetralix; facies : a en formation
discontinue sur terrain sablonneux ; 5 bruyère typique; c bruyère tour-
beuse ; d bruyère avec prédominance des Juncus squarrosus et Scirpus
cæspitosus. — 3 Landes à Empetrum ; facies à Empetrum sur sable nu
des dunes. — 4 Landes à tourbières. — 5 Landes à Sarothammus. —
6 Landes à Molinia. — 7 Landes à Sieglingia (Triodia). — 8 Landes
sèches; facies : a à Calamagnostis; ba Aera; ca Nardus ; dä Festuca.—
9 Landes à pineraies ; facies : b avec prédominance du Juniperus com-
munis; c des rvonces; d de l’Arctostaphylos ; e des Graminees ; f humide
avec mousses ; ÿ avec prédominance des Vaccinium. — 10 Landes pour-
vues d’essences à feuilles caduques; facies : @ landes à bouleaux ;
b. landes à chênaies. — 11 Champs sablonneux dépourvus de bruyères ;
faciès : landes à Weingærtneria (Corynephorus). — Les types 1-4 cons-
tiluent les associations des landes à bruyères proprement dites; les
nos 6-8, appartiennent aux landes herbeuses ; les n°9 et 10 aux landes
boisées ; le n° 11 forme un groupe à part.
Un dernier chapitre traite des rapports que les associations des landes
ont avec les autres associations végétales. La végétation halophile, les
aulnaies, les prairies et prairies tourbeuses, les forêts et les steppes sont
ainsi successivement envisagées.
Un index des noms termine le livre.
L'espace nous manque pour donner sur cet ouvrage une appréciation
détaillée et motivée, appréciation qu'il mérile tant par le soin que l’au-
leur a apporté à son élaboration, que par la gravité des thèses qui y sont
défendues. Deux mots cependant, à ces deux points de vue.
Le livre de M. Græbner est une source précieuse de renseignements
physico-chimiques sur les sols el sous-sols qui dans l'Allemagne du nord
portent la végétation des landes, L'auteur, parfaitement orienté dans la
bibliographie du sujet, en donne un résumé très complet et de beaucoup
supérieurs à ce que l’on peut trouver dans les meilleurs et plus détaillés
traités de géologie. Nous avons lu en particulier avec le plus vif intérêt
les chapitres qui se rapportent à l’alios, à l'humus brut, à l'humus des
terres de bruyeres, etc, D'autre part, l'analyse des associations, basée sur
un grand nombre de relevés topographiques personnels, donne un
70 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (4)
tableau très fidéle de la végétation des landes de l’Allemagne du nord
et fournit un excellent point de départ pour l'étude des associations
analogues dans d’autres parties de l'Europe. Ce tableau aurait
pourtant mérité d’etre illustré de quelques bonnes vues photogra-
phiques.
Si, à ce point de vue, il y a beaucoup d’eloges à décerner à l’œuvre de
M. Gr&bner, nous avons cependant bien des réserves à faire quant aux
idées maitresses qui l’ont dirigé. — Tout d’abord, nous nous serions
attendu, d’après le titre qui dit que les associations sont considérées au
point de vue biologique, à une étude biologique beaucoup plus approfon-
die de la végétation des landes dans la seconde partie. Dans ses grands
traits, l'étude est surtout consacrée à une description du paysage, des
indications sommaires sur les conditions du milieu, et une staslislique
des plantes qui composent l'association, Presque tout ce qui a rapport aux
faits d'adaptation, aux caractères édaphiques, à la biologie de la dissemi-
nation et à son rôle dans la constitution des associations, est passé sous
silence. Nous comprenons bien qu'il soit impossible de traiter un sujet à
tous les points de vue simultanément, mais ici le désaccord entre le
cadre et le contenu est décidément trop marqué. La partie stastistique de
l'étude des associations, d'ordre plus floristique que biologique, aurait pu
être condensée sans y perdre beaucoup et la place ainsi gagnée aurait pu
être consacrée à des renseignements biologiques que l’on regrette, étant
donné la grande compétence de l’auteur sur cette partie de M
de ne pas trouver.
Ce qu'il ya de plus saillant au point de vue biologique, c’est la thèse
que La calcifugie comme facteur important dans la distribution des plantes
doit étre abandonnée, et que la pauvreté ou la richesse du sol en matières
nutritives prend sa place pour expliquer les différences que les divers ter-
rains offrent dans leur végétation. — Chaque époque a ses exagérations. Du
temps de Thurmann — dont l'ouvrage ne figure pas dans l'index biblio-
graphique de M. Græbner—le maître et des sectateurs enthousiastes expli-
quaient tout par les propriétés physiques du sol (plantes xérophiles,
hygrophiles, pelophiles, psammophiles, etc.) et spécialement par ie mode
de décomposition des roches et le degré d’aggrégation des terres. Plus
lard, des néophytes ardents de la théorie qui fait jouer un rôle chimique
important aux calcaires, comme Contejean, ont exagéré au point d’attri-
buer souvent à tort des caractères de calcifugie ou de calcicolie chimique
à des plantes dont la distribution est sous la dépendance de facteurs très
différents. Aussi n’avons-nous pas élé très étonné de retrouver ici en
(5) JOHN BRIQUET. BIBLIOGRAPHIE. 7A
faveur d’un facteur trop souvent négligé les mêmes affirmations tran-
chantes, et contre les opinions adverses les mêmes propos de dénégation
absolue, que l’histoire de la science a consignés jadis pour des théories
aujourd’hui exactement jugées à leur juste valeur. — S’il est un pays qui
soit défavorable à un examen impartial du rôle des calcaires dans la
distribution des plantes, c’est bien l’Allemagne du nord, où ces terrains
sont rares et présentent trés souvent des surfaces décalcifiées, dont on
tient en général très peu compte. La culture des sphaignes dans de l’eau
calcaire nous est à peine décrite par M. Græbner en quelques lignes qui
nous donnent peu de lumière sur les conditions dans lesquelles elle
s'opère. Beaucoup de tourbieres du Jura et des Alpes calcaires de la
Savoie, recoivent des pentes calcaires qui les dominent des eaux chargées
de carbonate de chaux ; mais ce carbonate de chaux paraît être précipité
très rapidement par l’acide humique dans la tourbière et, à une certaine
distance du bord on n’en retrouve plus que des quantités très faibles. Un
fait analogue ne peut-il se produire sur une pelite échelle dans des
cultures de Sphagnum ? Les quelques lignes données par M. Græbner ne
nous permettent pas de rien dire à ce sujet, pas plus que sur d’autres
facteurs qui pourraient influer sur l'interprétation de l'expérience. Celle-
ei fût-elle d’ailleurs « einwurfsfrei », c’est-à-dire à l’abri de toute objec-
tion, qu'il serait inadmissible d'étendre dès maintenant les conclusions
qu'on en pourrait lirer à toutes les autres plantes dites calcifuges, ainsi
que le fait l’auteur ! — L'étude de M. Græbner étendue à des territoires
plus vastes, et surtout plus variés, l’aurait amené à des résultats bien
différents. Tout en reconnaissant l'importance du facteur de la pauvreté
du sol en substances nutritives, il aurait pu constater que dans les Alpes,
par exemple, une superbe végétation arborescente s'allie admirablement
à un sol granitique dans lequel le seul élément nutritif qui soit réduit à
la portion congrue, est précisément le calcaire. Et cela suffit pour
éliminer une série de plantes qui exigent une forte proportion de sels de
calcium, et pour en maintenir beaucoup d’autres qui ne supportent pas
ou qui s’accommodent mal d’une proportion plus grande. Dans les
régions mollassiques et sur les terrains erratiques cristallins de la Savoie
et du Dauphiné, existent de superbes forêts de châtaigners dans toutes
les clairières desquelles, et souvent à l'ombre desquelles, foisonne le
Calluna. Les arbres y sont à tous les degrés de développement, pompant
leur nourriture à tous les niveaux du sol, Ce dernier est aussi à tous les
niveaux, très pauvre en calcaire, mais contenant de la polasse. Cela
répond aux besoins physiologiques du châtaigner qu'on ne rencontre
72 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
jamais sur les sols riches en calcaire et pauvres en potasse, et que l’on
trouve toujours en compagnie du Calluna.
La question est donc beaucoup plus complexe que ne le croit l’auteur.
La pauvreté ou la richesse en substances nutrilives d’une façon générale
joue sans doute un rôle important que M. Græbner a contribué à mettre
en lumière, mais la pauvreté on la richesse en certaines matières particu-
lières (calcaire, potasse, magnésie, etc.) en joue un fout aussi impor-
tant.
En envisageant toute la question de haut, à un point de vue un peu
philosophique, nous serions presque tenté — venia sit verbo — d’ap-
prouver M. Græbner dans les évidentes exagérations de son livre. Il n’y
a rien de tel que l’exagération pour provoquer la réplique et donner
naissance à des recherches nouvelles et fructueuses. Le livre de M. Græbner
doit donc être lu et mérite d’être sérieusement étudié par tous les
phytogéographes, surtout par ceux qui habitent d’autres parties de
l’Europe que l'Allemagne du nord.
28 octobre 1902. J. BRIQUET.
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
- Séance du lundi 8 décembre 1902. — Ouverte AS h. 35
dans la salle de bibliothèque de l'Institut botanique, Université, sous la
présidence de M. le professeur Ch.-Ed. Martin.
Deux observations sont présentées sur le procès-verbal: l’une, de
M'e Alice Rodrigue, l’autre de M. Casimir de Candolle, se rapportant
au 2me alinéa de la page 1027 (p. 56 du tiré à part), où l’on doit lire
épipeltés au lieu de hypopeltés.
Liste des publications recues : COSTA-RICA : Bol. Istitulo fisico-geogr.
de Costa-Rica, n° 21, 1902 ; ETATS-UNIS : Missouri botan. Garden,
13!b Report, 1902 : FRANCE : " Archives de la fl. jurassienne, ns 28-29
(1902): HONGRIE: Magyar botanikia Lapok, n° 1 (1902); ITALIE: Bollet.
del Laborat. ed Orto bot. di Siena, fasc. III nur RUSSIE : Bull. du
Club Alpin de Crimée, nos 9 et 10, Odessa, 1902 SUISSE: Bull. Herb.
Boissier, 2me vol., no 12, 1902 ; Bull. Soc. d’Hor ticulture de Genève, 11me
et 12me livraisons, 1902.
Au sujet du « Magyar botanikai Lapok », M. le Président donne lecture
d’une lettre de la rédaction de cet organe demandant l'échange avec les
publications de la Société botanique de Genève. Accepté à l'unanimité.
M. Chodat présente en son nom et en celui de M. A. Bach un résumé
de leurs nouvelles recherches sur le rôle et la nature des ferments oxy-
dants dans les végétaux. Dans une précédente communication les auteurs
ont émis l'hypothèse suivante : « les ferments oxydants nommés oxydases
par les biologistes, sont des corps à fonction peroxyde, ce sont donc des
peroæydes organiques que la chaleur décompose; leur action est accélérée
par une seconde catégorie de corps, les peroxydases, qui fonctionnent à la
facon des calalysateurs des chimistes; enfin les ferments nommés par
Lœw catalases ont pour effet de ramener à une dose supportable l'excès
de peroxydes, et en particulier du peroxyde d'hydrogène,
Depuis lors, MM. Chodat et Bach ont isolé de diverses plantes, et plus
particulièrement des champignons Russula fetens ei Lactarius vellereus,
des oxydases extraites par le procédé suivant : 35 kg. de Lactarius velle-
reus ont été traités à la machine à hacher; cette pâte a été exprimée el
le suc précipité par l'alcool fort. L’oxydase impure (125 gr.), séchée et
réduile en poudre, peut servir aux expériences. Il vaut mieux se servir
de l'oxydase purifiée en précipitant l'extrait aqueux de cette oxydase
7% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sx.) (67)
ımpure par de l'alcool. La poudre blanche obtenue est alors très active.
Elle donne immédiatement la réaction du gaïac et du pyrogallol; elle
provoque la mise en liberté de l’iode si on la mélange à une solution
légèrement acidulée fac. acétique) d’iodure de potassium. Cette réaction
est d'autant plus énergique qu’on emploie une oxydase plus pure et plus
concentrée. Comme l’oxydase obtenue ne contient pas de nitrites el que
la chaleur (60°) suffit pour abolir sa fonction, il n’y a pas lieu de douter
qu'elle fonctionne à la facon d’un peroxyde. Si nous représentons le
corps organique qui joue le rôle de radical par F., l’oxydase pourra être
Z s ee ERS
represenlee par pale c'est-à-dire par un Corps uni à deux atomes
d'oxygène par une simple liaison, c'est ce que les chimistes appellent un
peroxyde, par opposition à un oxyde F — O0 où l'oxygène est lié au corps
oxydable par une double liaison. C’est le second atome d'oxygène qui, en
se détachant du peroxyde sous une forme atomique, provoque les oxyda-
tions particulières aux peroxydes. Ces derniers retournent alors à l’état
d'oxyde.
Quelque énergique que soit le pouvoir oxydant des oxydases ainsi pré-
parées, elles ne peuvent donner qu’une image affaiblie du pouvoir oxy-
dant des peroxydes du plasma vivant et actif. En effet, si au lieu d'utiliser
le suc ancien des champignons, on exprime directement un morceau de
Lactarius vellereus sur un papier coloré au sulfo-indigotate de soude, le
suc provoque la décoloration de Findigo avec formation d’isatine (tache :
jaunälre). Tout fait prévoir qu’en plus des oxydases-peroxydes du {ype
décrit, il existe dans le plasma vivant des peroxydes plus actifs dont les
propriétés des oxydases extraites ne donnent qu’une image plus ou moins
affaiblie.
D'ailleurs l’activité des oxydases (peroxydes) est due en grande partie
à la présence simultanée dans le végétal d’une seconde catégorie de
corps (enzymes) auxquels convient parfaitement la désignation « peroxy-
dases ». Sous leur influence, et même lorsqu'ils n'existent qu’en solution
extrêmement diluée, les peroxydes sont extraordinairement activés. Si
l’on ajoute à une solution de peroxyde d'hydrogène additionnée d’&mul-
sion de gaïac, un peu d’un suc de plante contenant de la peroxydase, le
bleuissement de l’acide gaïaconique se fail immédiatement. (Réaction de
Schoenbein.) Les auteurs ont montré que ces mêmes sucs où les peroxy-
dases isolées par eux à l’état de pureté relativement grande, accélèrent
d'une manière extraordinaire la décomposition de l’iodure de potassium
additionné par une solution faiblede peroxyde d'hydrogène. Pour la prépa-
ration de peroxydases pures, on peut se servir avantageusement de la
(68) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 75
pulpe du fruit de Cucurbita Pepo ou du parenchyme de la racine de
Cochlearia Armoraeia. Si l'opinion de ces auteurs est exacte, à savoir que
les oxydases sont des peroxydes el que les peroxydases sont des accélé-
rateurs des peroxydes, ces dernières diastases devaient également activer
les oxydases comme elles activent le peroxyde d'hydrogène. C'est ce qui
a lieu effectivement. Les auteurs démontrent cette activation par plu-
sieurs expériences faites devant la Société.
On peut en effet diluer une solution d’oxydase de manière à ralentir
son aclion sur l’émulsion de gaïac; qu'à une émulsion de gaïac fraiche-
ment préparée et divisée en trois flacons A. B. C., on ajoute à ces flacons
une dilution de ! °/% de suc primitif oxydasique de Lactarius vellereus ;
au flacon A on donne 5 gtt. d'une solution de peroxydase, au flacon B la
même quantité. mais préalablement bouillie ou empoisonnée. La r&aclion
se fait immédiatement dans le premier tube, tandis que les deux autres
ne commencent à se colorer qu'après un temps plus ou moins long,
parfois une à deux heures.
De même est accélérée par le peroxydase la décomposition par l’oxydase
pure de l’iodure de potassium acidulé. Cette dernière réaction est parliculie-
rement élégante et démonstrative si l'on emploie les diastases purifiées.
Il résulte clairement de ces expériences que l'hypothèse des auteurs
se vérifie complètement. Les oxydases sont bien des peroxydes et les
peroxydases sont bien les accélérateurs des oxydases.
Les auteurs sont arrivés en purifiant les peroxydases à oblenir un
produit tout à fait exempt d’oxydase, mais excessivement actif comme
accélérateur des peroxydes. Ils ont pu démontrer que l'action de la per-
oxydase comme oxydant est nulle vis-à-vis du gaïac et l’iodure de potas-
sium; les résultats contradictoires des autres savants proviennent du fail
que leurs substances oxydables n'étaient pas exemptes de peroxydes. De
la la nécessité d'utiliser des substances pures et fraichement préparées.
Quant à la localisation des peroxydes-oxydases dans la cellule, les
auteurs sont arrivés en utilisant des solutions de sucre et de pyrogallol
qu'ils font absorber par les cellules vivantes du Topinambour, à mettre
en évidence dans le voisinage du noyau de la cellule des vacuoles très
petites qui, sous l'effet du réactif, prennent la coloration caractéristique
du produit d’oxydation de l'acide pyrogallique, la gallo-purpurine. Cette
coloration se fait la cellule élant encore vivante.
Cet exposé a 616 accompagné de nombreuses expériences.
Enfin les auteurs ont eu l'occasion d'examiner des Begonias hybrides
(Begonia Socotrana B. Balf., X Dregei Ott. et Diet., soit : Gloire de Lor-
raine Hort.), provenant des serres de M. W. Barbey, et qui étaient atteints
76 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (69)
de la maladie appelée mosaique (voir Woods). Tandis que les feuilles
saines de la plante sont pauvres en peroxydase, celles qui sont malades.
ce sont exclusivement les plus anciennes, ont accumulé un grand excès
de ce ferment. Les portions vertes des feuilles attaquées sont également
beaucoup plus pauvres en peroxydase que les régions brunies. Il ya
donc une coïncidence singulière entre l'accumulation du ferment accélé-
rateur des oxydations et des brülures de la mosaïque.
L'examen des parents (sains) a montré le fait curieux suivant. Le Begonia
Dregei (à petites feuilles) est riche en peroxydase, tandis que celui qui
possède les feuilles peltées et larges est très pauvre en ce ferment
(Begonia Socotrana). L'hybride tout d’abord rappelle par ses premières
feuilles le caractère de la plante à peroxydase, avec l’âge les feuilles se
rapprochent comme texiure et comme forme de celles de la plante
pauvre en peroxydase, c’est à ce moment-là qu’apparait la maladie. N’y
a-{-il dans l’apparition de la mosaique qu’un trouble apporté par des
conditions défavorables de culture, ou ce trouble est-il encore augmenté
par l’absence d’une juxtaposition adéquate des caractères, c'est ce que
les auteurs vont essayer d’elucider.
Quoi qu'il en soit, cet exemple fait saisir l'importance que peuvent
jouer les oxydases et les peroxydases dans l’économie normale des êtres
et même dans leur pathologie. Ces recherches vont être continuées.
Cette savante et imporlante communication, vivement applaudie,
mérite les remerciements adressés à ses auteurs par M. le Président au
nom de la Société.
Après quelques explications demandées par M. Casimir de Candolle
sur la quantité relativement extraordinaire d'oxygène emmagasinée par
les végétaux. et par Mile Alice Rodrigue sur les rapports que les décou-
vertes de MM. Chodat et Bach peuvent avoir avec la panachure des
feuilles, la parole est donnée à M. Auguste Schmidely pour l’exposé
ci-dessous du résultat de ses herborisations batologiques en 1902 aux
environs de Genève :
Groupe RADULz.
Rubus Buserianus Schmidely sp. n. forsan R. Lejeunei Bull. Soc. Fribg.
Sc. nat. 1887-90 (1891), non W. et N. — Diffère du R. radula par ses
aiguillons courts, inégaux; les feuilles vertes peu poilues; l’inflorescence
feuillée étroite à aiguillons très petits; la corolle et étamines rose vif; les
sépales incomplètement réfléchis. — Fribourg.
Groupe GLANDULOST.
R. consanguineus Schmidely sp. n. — À. radula Bull. S. Bot. Genève
(70) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. ral
n° 8. « Rubi des environs de Fins-Hauts (Valais) » Schm. non W. et N.
— Ce R. présente la tige du A. radula ; Vinflorescence, aiguillons, aci-
cules et glandes longues abondantes, les organes floraux et les feuilles
aciculées du À. Guentheri.
Rubus submitis Schmidely sp. n. — R. Guentheri f. 9. suborbieulata...
Schm. Catal. rais. p. 187. — Haute-Savoie, les Voirons.
R. Friburgensis sp. n. — AR. silvaticus Bull. Soc. Fribg. 1891 non W.
et N. — Diffère du AR. pilocarpus des Voirons par son port déprimé,
sa villosité plus fournie, ses aiguillons faibles, ses pétioles plans, ses
folioles petites, à contour anguleux, acuminees; ses sépales tous dressés
et ses rares acicules et glandes très longs. — Fribourg.
R. pilocarpus X obscurus ssp. (R.) subobscurus Schm.; R. velutinoides
Schm. — Haute-Savoie, les Voirons.
R. Bellardü X pilocarpus Schm. ; R. duplex Schm. — Var. superpilo-
carpus : Les Voirons; V. brevicuspidatus : Mont. des Brasses.
R. pilocarpus X serpens ssp. (R.) lividus Schm.; R. glaucifolius Schm.
— Les Voirons.
R. policarpus X serpens ssp. (R.) glaucovillosus Schm. ; R. prolixus
Schm. — Les Voirons.
R. Craponensis sp. n. — Mont de Boisy, Crapons. — Petit buisson à
aiguillons vulnérants; acicules et glandes longs, abondants. Feuilles fine-
ment velues, tomenteuses en dessous, verdâtres; à dentelure large, super-
ficielle, mucronée. Inflorescence pauciflore, racémiforme. Sépales dressés;
drupéoles en très petit nombre.
R. Bellardii X flexosus ; R. Falciniacus Schm. — Mont des Brasses.
R. Chenensis sp. n. — Fribg. — Aiguillons, acicules et glandes courts,
olivätres. Folioles vert-olive, à dents aiguës. Stipules placées très haut.
Inflorescence flexueuse, composée, feuillée, à bractées étroites, très lon-
gues. Sépales peu acuminés, en partie redresses. Etamines égales. Dru-
péoles glabres.
R. pseudomacrophyllus sp. n. — Mont de Boisy. — Turion mince,
à très petits aiguillons inégaux. Folioles 3-nées, vertes, grandes,
largement ovales; la lerminale cordée, acuminée ; pilosité réduite.
Inflorescence lâche, large, étalée, pauciflore, à peine exserte, sub-
inerme; glandes courtes abondantes; acicules rares. Ramuscules nus,
en cime triflore, puis uniflores. Sépales acuminés dressés. Tige et pétioles
églanduleux.
R. Onayensis sp. n. — Entre Saint-Georges et Onex. — Diffère 1° de
notre R. Bayeri par ses aiguillons longs, greles, espacés; la foliole termi-
nale cordée, velue, tomenteuse, brillante en dessous, les sepales dressés.
78 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (74)
la corolle grande, les étamines longues. 2° du À. Villarsianus par ses
pétioles plans, la rareté des acicules et les glandes très pâles.
Rubus curvifolius Schmidely sp. n. — Les Voirons. — Differe du
R. hirtus par l’inflorescence très feuillée, compacte, à pedicelles dressés.
Glandes et acicules pâles sur le turion. Folioles longuement acuminées
en pointe étroite. courbee.
R. valdepilosus sp. n. — Les Voirons. — Turion subanguleux à petits
aiguillons renforcés. Feuilles 5-nées, petites, arrondies, cordees, acumi-
nées en longue pointe; pétiolules très longs. Villosité du R. vestitus.
inflorescence feuillée, lâche dans le bas, étroite; aiguillonnée, glanduleuse,
peu aciculée. Sépales ovales, courts; organes floraux du R. Guentheri.
R. hirtus ssp. (R.) Guentheri X serpens ssp. (R.) glaucovillosus Schm.;
ce /{t., très polymorphe, a fourni les formes suivantes très bien constituées
el très distinctes. — Les Voirons. |
1° R. subimbricatus sp. n. Couleur, armature, villosité, inflorescence
et organes floraux du R. Guentheri. Feuillage médiocre, rude, épais, d’un
vert sombre; folioles 3nées se recouvrant par les bords, cordiformes, peu
acuminées, à dents petites, irrégulières.
20 R. flavescentispinus sp. n. — Aiguillons, acicules et glandes très
longues, abondants, jaunâtres. Inflorescence grêle, courte, très large à la
base. Feuillage du R. serpens à dentelure petite, aiguë.
3° R. racemulosus sp. n. — Inflorescence en racines, simple ou com-
posée; subinerme. Aiguillons, acicules et glandes longues, abondants.
fauves. — Var. subconjonctus Schm. Inflorescence réduite, simple. Folioles
amples 3-nées, vertes. se recouvrant par les bords. — Var. longepetiolatus
Schm. Infiorescence composée, espacée, en grappes pluriflores. Feuilles
)-nées, amples, cordiformes, brusquement acuminées, glaucescentes,
velues et brillantes en dessous. Pétiolules très longs.
Lo R. fuscisetus sp. Inflorescence grande, aussi large que haute, à
2-3 ramuscules très longs, muitiflores, à partie principale contractée.
Feuilles 5-nées, cordiformes, glaucescentes ; à pétiolules très courts.
Organes floraux du À. Guentheri. Couleur générale très foncée. —
R. hirtus ssp. (R) Guentheri X serpens ssp. (R) lividus Schm. — les
Voirons — deux groupes de formes : 10 Pétiolules très longs — R. per-
petiolutatus sp. n. — les Voirons — Feuilles amples vert pâle ou
jaunâtre, 5-nées, pétiolules très longs, ‘/2-'/: longueur de Ia foliole
terminale cordée acuminée. Inflorescence à aiguillons, acicules et
glandes stipitées longs, pâles. Etamines longues, sépales réfléchis. —
Var. substrictus Schm. — Inflorescence très étroite ; pédoncules et
nédicelles très courts. Rameau à feuilles très développées. — Var. remotus
(72) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 79
Schm. — Inflorescence étroite, régulière et lâche ; pédoncules et pédi-
cules divariqués. Feuillage pâle, glaucescent en-dessous. Tige glauque.
— Var, sublividus Schm. — Infiorescence multiflore régulière du R. li-
vidus. keuillage vert. — 2° Pétiolules courts — Rubus brevipetio-
lutatus Schmidely sp. n. — Inflorescence du type predominant Guentheri.
Feuilles glabres ou glabrescentes, vertes, rudes, nerviées, à foliole
terminale au moins, cordiforme, acuminée ou cuspidée. —
R. obscurus ssp. (R) subobseurus X serpens ssp. (R) lividus ? Schm. ;
R. versipilus Schm. — les Voirons.
R. Bellardii X hirtus ssp. (R.) Guentheri; R. brachyurus Schm. —
les Voirons.
R. prædatus sp. n. — les Voirons. — Ce R. possède les aiguillons,
acicules, glandes slipitees abondantes et sépales dressés du À. Guentheri :
un feuillage trés vert assez réduit, dont la forme et la glabrescence
paraissent être les mêmes que chez lividus. En outre une inflorescence
très feuillée, à pédoncules et pédicelles subfasciculés, courts, une corolle
d’un rose vif et de longues &lamines justifient sa mise à part.
R. serpens W. et N.;ssp. (R.) mitis Gremli R. hirtus f. 2. villosa n.
Catal. p. 207; — ssp. (R.) tristis Gremli O0. B. Z.:1871. — Fribourg
(Fuyens); — ssp. (R.) Boisy-Montis Schm. Haute-Savoie. — Inflores-
cence et revêtement du type. Feuillage pareil à celui du R. lividus mais
à villosil& fine et brillante en-dessous ; — ssp. (R.) effusus Schm. À. Bel-
lardii W. et N. f. elongata Schm. Catal., p. 205; ssp. (R) diffusus Schm.
N. R. Bellardü X serpens (ssp.) R. glaucovillosus Schm. ? les Voirons. —
Feuillage de ce dernier type mais vert et finement denté. Inflorescence
courte à ramuscules très allongés comme chez R. fuscisetus. Aiguillons
acicules et glandes stipitées päles, roussätres— ssp. (R.) leucadenes Schm.
— Fribourg. — Feuillage d’un vert olive, à dentelure peu saillante. Inflo-
rescence pauciflore, étalée. Aiguillons, acieules et glandes difficiles à
distinguer à travers la villosité des axes.
R. obscurus ssp. (R) insericatus X ser pens sSp..... R. rariflorus Schm.
— les Voirons.
R. serpens ssp. (R.) lividus X serpens ssp. (R.) glaucovillosus ? Schm.
R. cordatus Schm. — les Voirons. — Var, inconeinnus Schm. — Tige à
feuilles caulinaires exagérées dans leur forme, très glauques, peu velues
et brillantes en-dessous; à dents superficielles. Inflorescence comparable
à celle du At. glaucovillosus. — Var, brevisetus Schm. — Feuillage de la
forme de celle du A, lividus mais vert. Inflorescence à glandes courtes,
du reste comparable à celle du R. glaucovillosus. — Var. depauperatus
Schm. — Caractères généraux du A. lividus, sauf les feuilles qui sont
80 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (73)
3-nees à dentelure bien nette, aiguë. Aiguillons, acicules et glandes peu
apparents.
Rubus saboiensis Schmidely sp. n. — Haute-Savoie : Bois d’Aizery,
Chapelle-Rambaud, le Môle, les Brasses. Folioles généralement 3-nées,
amples, vertes, peu brillantes en-dessous ; foliole terminale ovale,
cordée, aiguë ; à dents grandes, régulières. Inflorescence peu ou pas
exserte, à partie principale courte, contractée. Sépales dressés, étamines
égales ou un peu plus courtes que les styles. Drupéoles velues. Glandes
slipilées abondantes, acicules peu apparents.
R. pseudo Villarsianus sp. n. — Les Voirons. — Diffère du R. Villar-
sianus par ses aiguillons plus forts, inclinés ; ses pétioles peu sillonnés :
ses folioles moins velues ; son inflorescence à ramuscules plus longue-
ment nus, irrégulièrement divisés, les acicules sont moins longs, moins
apparenis. Ces caractères différentiels semblent indiquer une origine
hybride difficile à demeler. Tels caractères rappellent le R. Bayeri, tel
autre le R. Guentheri. — Ce R. a l'allure normale d’une bonne espèce, de
bonnes proportions, une fructification parfaite.
R. Chenevardianus sp. n. R. Guentheri X Villarsianus a) super Guen-
theri Schm. Catal., p. 497. -—— Les Voirons. — Sans avoir rien à retrancher
de la description ni de la conclusion à un hybride, consignées (1. c.),
nous élevons au rang d'espèce ce AR. pour la même raison qui nous a
guidé à propos du AR. pseudo Villarsianus.
L'intérêt de cette consciencieuse énumération est rehaussé par la
presentation des matériaux bien préparés de l’auteur ; après quelques
remarques de M. Casimir de Candolle sur une forme à folioles atténuées
à la base et sur une demande du nombre des variétés de Ronces de notre
flore locale que M. Schmidely évalue à 400 environ, M. Chodat obtient
quelques explications sur le groupement de ces formes, et la séance est
levée à 10 heures un quart.
Dix-neuf assistants: MM. Martin, Aug. de Candolle, D. Boubier,
D. Lendner, Adjareff, Dr Bach, Balavoine, Beauverd, C. de Candolle,
Chodat, Guinet, Hauri, Nicoloff, Bouchard, Revaclier, Mile A. Rodrigue,
MM. Schmidely, X et Y.
ERRATA
Page 65 du tiré à part, ligne 3 du 2me alinéa, lire pétales au lieu de pédales.
Page 65 du tiré à part, ligne 3 du Qme alinéa, lire épi- au lieu de Aypo-.
Page 65 du tiré à part, ligne 2 du 3we alinéa, lire épiascidie au lieu de
hypoascidie.
nn hen ne éme u ne nn .—
(.sèe ng‘) anzzıon ANTAARTI A0 /ITHAIUE
Fe Er >
TL T Ge y
Le À |
nr GER
>
ét
w Le
EN en ed
de.
Put de
LRU,
u 7 fe
7 ta 0
NE: di
I
ü F {
> ‘
+ al À
“ ;
*
u v
»
ui
a
LAHORAIT 2 aa aan +
9 Bar: ITR EEE CAT sun HE]
Er N nun Hat euros b. TAN
ide N. iad -ysggihnscO eh yardodınd
€ À À : 008
to FT lagen RE OL
gore Vo CRU OS SEIEN = 5
4 . +: 00€ vusrroezürgo V ‚slimsld 10h ni slaullod — de.
rs in ur AA onde tdi nah he a Eee
RENE
N».
EN { TS ee
punis V , M.) vd sav à ns ne er En FU
FL F : 0& YA on DES Li yon‘
a
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE I
g. 1. — Natürliche Grösse.
. 2. — Pflanze in Vergrösserung 10 : 1.
. 3. — Einzeines Blatt, Vergrösserung 15 : 1.
. 4 bis 7. — Anheftung des Oberlappens bei Pflanzen von verschiedenen
Standorten, vergrössert.
'g. 8. — Zeilnetz am Blatirande, Vergrösserung 200 : 1.
Fig. 9. — Zellnetz in der Blattmitte, Vergrösserung 200 : 4.
Fig. 10. — Querschnitt durch den Blattkiel, ebenso Fig. 12, mit zwei Kiel-
flügeln.
Fig. 11. — Einzelnes Blati der var. Vogesica G. M., Vergrösserung 15 : 1.
Fig. 15. — Kelchsaum, Vergrösserung 50 : 1.
ue à RENE
Tone PL. ee
sa ET DER ET Eee ae
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER. I SER
PR VAE
Re on mm
hen nenn math r Jai
te ant mn che 8
Lih L Combes, Montpellier. >
Bulletin de l'Herbier Boissier (1'* série), le volume. ......... 20 fr.
Tome 1 (4893). 715 pages, 28 planches el 2 appendices.
». 1 (189%), 769 »: 32 » el 4 »
1 4895), 706 - ».. 48. et l )
» IV (14896), 963 » SERA el 3
» Ni (1897). 1439 » 95 » et 2 »
» VE (1898). 1031 » 19 » el à » et 1% planches.
» VI (4899), 1045 » 1» etd Peel 3 »
Mémoires de l'Herbier Boissier (suite au Bulletin. 1900), 22 numéros
se vendant séparément. La collection complète ............. 30 Fr.
Bulletin de l'Herbier Boissier, 2° serie :
Tome I (1904), 1367 pages et 15 planches, le volume........ 25 fr.
IE (1902). 107% » et 10 » avec l'{adex botanique. 40 fr.
Index botanique universel (voir l'annonce au verso), paraissant (ous
les mois. Nos La 3045 parus avec le Bulletin de 1902 ..,..... 40 fr.
Ne) Fe ARE TS N en RS PORN 25 fr.
S'adresser à l'Herbier Boissier, Chambesy (Suisse).
AVIS. — A partir de 1903. l'INDEX BOTANIQUE publié par
l'Herbier Boissier fera l'objet d'un abonnement spécial distinct
de celui du « BULLETIN », au prix de 20 fr. pour la Suisse et 25fr.
pour l'Union postale. — Réduction de 10 °/, pour l'ensemble des
déux publications aux abonnés du Bulletin (voir tarifs au bas de la
4e page).
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCOTENTIÆ MY COLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Myeologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen wichtiger mycologischer Publi
ealionen, sowie eine Vebersicht über die neu erschienene Litteratur,
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe, Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W,,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
INDE BOMAMIQUE 0
DES
. DE
CRYPTOGAMES ET PHANEROGAMES
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card I ndex américain.
. En 1893 paraissait à Oxford le premier des quatre volumes constituant -
" « Index Kewensis». Le quatrième et dernier volume de cette œuvre sortait |
également des presses d'Oxford en 1895, |
C'est vers cette époque que Miss Josephine A. Clark, à Washington, dans le
but de renseigner le plus promptement possible les botanistes américains sur
les nouveautés relatives à la flore du Nouveau Continent, publia des 189% son
« Card Index of Genera, Species and Varieties of Plants published since 1885 ».
Ce nouvel Inder, sous la forme pratique des fiches mobiles et intercalables,
‘devenait ainsi pour la flore de l'Amérique une «suite à l’Index de Kew » en
même temps qu il le complétait par l’adjonction des Cryptogames.
D'autre part, M. Théophile Durand, Directeur du Jardin botanique de l'Etat à
Bruxelles, d'accord avec les éditeurs de l’Indeæ Kewensis, reprit la publication
de la suite de cet ouvrage sous le titre de « Indicis Kewensis Supplementum
primum, nomina plantinı um phanerogamarum omnia annis 1886-1895 edita
complectens » ; le premier Re de ce supplément publié à Bruxelles est sorti
(le presse en 1901 et comporte les nouveautés par ordre alphabétique allant de |
Aalius au genre Gymbidium ; la ‚publication des lettres de D a Z est annoncée we
comme très prochaine, ainsi qu'un nouveau «Supplementum Secundum » édité ER
de nouveau par Kew et contenant l'énumération des phanérogames publiés dans HA
le monde entier jusqu'au 31 décembre 1900. i
Pour faire suite immédiate à l’œuvre de "Index Kewensis, et d'accord avec le
« Card Index» que Miss Clark publie à Washington pour les plantes ewelusive-
ment américaines, lHerbier Boissier édile sous forme de fiches détachables‘un
Index botanique (de toutes les plantes extra-américaines publiées à partir du
ler janvier 1901 comprenant les genres, espèces, variétés el noms nouveaux
tant phanérogamiques que éryplogamiques. :
Outre la synonyimie des combinaisons ou noms nouveaux, ces fiches indi-
quent le nom de la famille à laquelle appartient la plante signalée. La classi-
fication adoptée pour cette partie du travail est celle du système naturel. qui
sert de base aux Natürlichen Pflanzenfamilien d’Engler et Prantl; toutefois, |
pour assurer à celle œuvre le caractère d’impartialite ( qui lui est indispensable, |
’Index de l'Herbier Boissier énumérera les nouveautés botaniques sans aucun
esprit critique, laissant en cela aux auteurs l'entière responsabilité de leur
publications LES .
N Index seul. Bulletin Index x
x seul. et Bulletin:
Suisse... 1. hie 20 fr. 30 fr.
Abonnements : N :
{ Union postale ... 25 » 28.3720 402%
Pour tous les autres renseignements, s’adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
va
«
uonpadxa,1
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUYERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
| Tome III. 1903.
. No 2.
- Ce-N° a EXT le 31 vice 1903.
en nn
ur R Prix de Abonnement
Les abonnements sont regus-
RER
A L'HERBIER BOISSIER
©. em CHAMBEZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK It, FRIÉDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille, | 14, Carlstrasse,
ınod 9yjigesuodsei 2jn0} au1j99p uyajıng np uoneus
Sosawunu
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSI
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 2. — FÉVRIER 1903.
i Pages
I. -- Théodore Læœsener. — PLANTE SELERIANÆ.
unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzt und
verotlentlich. SONO) rar rar ge sl
IL — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 98
III. — Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903
OR SR A ee cn 130
FIEICES- NOVÆ: . > Far AT
IV. — Hermann Christ.
V, — Théodore Herzog: — LAUBMOOS MISCELLEN.... 149
SOCIETE BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 42 janvier 1903. 155
\l. — Gustave Beauverd.
\ll. — William Barbey. — Inc. Joser Franz FREYN...... 160
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 3346 à 3656
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
Pranenr 2. — Viola Cavillieri W. Becker, sp. nov. 1902.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de U Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n'est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
— NOR —
ie
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER-
SECONDE SERIE a
N° 2.
PLANTE SELERIANE'
Unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzt und veröffentlicht
von
Th. LŒSENER.
IV.
Soweit möglich wurden auch diesmal die Familien von ihren Mono-
graphen bestimmt. Auf Wunsch der Direction des Kgl. Botan. Museums
ist, gegen Abgage von Dubletten, ein Teil der in Guatemala gesam-
melten Pflanzen an Capt. J. Donn. Smith in Baltimore, ein anderer
der aus Mexico stammenden an Prof. B. L. Robinson, Curator
des Gray Herbars in Cambridge, Mass., zur vorläufigen Bestimmung
gesandt worden. Beiden, sowie den übrigen Herren Mitarbeitern,
besonders auch Herrn Prof. Dr. L. Radlkofer in München und
Prof. Dr. C. Mez in Halle sei hier für ihre Mühewaltung der beste
Dank ausgesprochen.
Die Zahl der im Ganzen eingegangenen Bestimmungen ist eine weil
grössere, als es aus der folgenden Aufzählung ersichtlich ist. Es konnten
hier natürlich nur die Familien aufgenommen werden, die bis jetzt
vollständig bestimmt waren und bei denen die gelieferten Bestim-
mungen, soweit sie nicht von Monographen herrührten, auch mit den
im hiesigen Kgl. Herbar vorhandenen Originalen bisher verglichen
1 Vergl. Ball. de l'Herb. Boiss., fre ser., vol. I, p. 533-566 5 II, p. 609-
629 ; und VII, 534-579.
SULLETIN DE L'HÉABIER HOISSIER, no 2, 31 janvier 1903. 6
32 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÜR.). (96)
werden konnten. Die Familien, bei denen nichts Näheres angegeben
ist, sind vom Verfasser selbst bestimmt worden.
Prof. Seler, der inzwischen in Begleitung seiner Gemahlin eine
dritte Reise nach Mexico angetreten hat, ist so freundlich gewesen,
auf die Rechtschreibung der Orts- und Vulgärnamen auch diesen Ab-
schnitt durchzusehen, soweit er vor seiner Abreise ferliggestellt war.
Ein Teil der neuen Arten ist bereits in der Botanical Gazelte XXVI.
1900 ; ein anderer in den Proceed. American. Academ. of Arts and Sci.
Boston XXXIV—XXXVI, 1899—1901; einige endlich auch in Englers
« Pflanzenreich » und Urbans «Svmbolæ Antillanæ » veröffentlicht
worden; das Nähere wird sich bei den einzelnen Arten selbst ange-
geben finden.
Inzwischen ist auch ein ausführlicheres. reich ausgestatletes Werk
über die zweile Reise « Auf allen Wegen in Mexico und Guatemala »
von Cæcilie Seler, Berlin 1900, Verlag von Dietrich Reimer,
erschienen, in dem von dem äusseren Verlauf der Reise, von der
Thätigkeit und den Erlebnissen der beiden Forscher eine äusserst
anziehende und mit zahlreichen gediegenen Abbildungen und Tafeln
illustrierte Schilderung gegeben wird.
Hierin finden sich unter anderem auch einige Vegelationsbilder und
Habitusbilder von Pflanzen. Soweit sich die letzteren auf bereits
in den bisher veröffentlichten Listen der « Plantæ Selerianæ » auf-
gezählte Arten beziehen, seien sie hier in alphabetischer Reihen-
folge angefürt :
Arctostaphylos Cæciliana Lees.. C. Seler L €... p. 19.
IBeloperoneispecht sn. RER p. 331.
Gassia-flenuosahler22: RER Berne, Ba p- 118.
Dorstenia contrajereak.22...2. 0... ARE p. 247.
Scatellaria luteaDonn. SIN Fe nn. p. 321.
SeutellamassSeleriana Leser Sa eg p. 261.
Die übrigen sollen später in dem Verzeichnis selbst citiert werden
(vergl. die Violaceæ und Theophrastaceæ dieser Lieferung).
Endlich sind, abgesehen von ethnographischen Abhandlungen, von
Publicationen allgemeineren Inhaltes noch zu nennen : E. Seler,
Ueber seine Reisen in Mexico und Guatemala in Verhdl. Gesellsch. f.
Erdkunde, Berlin, vol. 24, 1897. p. 397—413 ; derselbe, Ueber den
Ursprung der mittelamerikanischen Kulturen, Zeitschrift d.: Gesellsch.
f. Erdkunde zu Berlin, 1902, n. 6. p. 537—552.
(97) TH. - LOESENER. PLANTE SELERIANÆ. 83
LYCOPODIACEÆ, det. G. Hieronymus et Th. Lesener.
Lycopodium Hippuris Desv. vel proxime affinis.
Hab. in Guatemala, in dept. Chimaltenango in Serra S. Elena apud
Tecpam Guatemala in arboribus museis obtectis cupresseti umbrosi : Sel.
n. 2329. — Sporang. : Sept.
Die Pflanze wurde von Capt. J. Donnel Smith mit L. dichotomum Jacq.
identificiert. Letztere weicht aber durch bedeutend schmälere und feinere Blätter
von Seler's Art ab. L. Hippuris Desv. wird von Baker (Fern Allies, p. 18) mit
L. squarrosum Forst. vereinigt, was sich indessen kaum wird aufrecht erhalten
lassen. Die Gesammtart ist nach Baker nur aus der alten Welt bekannt. L. Hip-
puris Desv. wurde aber schon von Gust. Kunze für Mexico festgestellt (leg.
Leibold in Herb. Remer), cfr. Linnæa, vol. XVIII, p. 303.
L. complanatum V..
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. del Centro, in silva montana
inter San Christobal Las Casas et Huitztan : Sel. n. 2273. — Sporang.:
Mart.
SELAGINELLACEÆ.
Selaginella cuspidata Link.
Vulg. : « doradilla ».
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan, in muris Yäcatas in Iguatio: Sel.
n. 1232.
BROMELIACEE Il. det. C. Mez.
Billbergia pallidiflora Liebm. vel affin.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango ad Quen Santo: Sel. n. 2654.
Wegen mangelnder Blüten nicht sicher bestimmbar.
Piteairnia heterophylla Beer.
Hab. in Guatemala, in dept. Salama in Cuesta Choacüz in saxis: Sel.
n. 2447. — Flor. : Dec. — Det. L. Wittmack.
Tillandsia prodigiosa Bak.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca inter Nochistlan et Huauhtlilla in quer-
eibus silve montosæ : Sel. n. 1559. — Bracteæ albidæ, bracteolæ rose»,
flor. flav. : Dec,
T. eireinnata Schlechtd.
Hab. in Mex.. in prov. Chiapas in Cerro de Tonala : Sel. n. 1820. —
Flor, : Febr.
T. vestita Cham. et Schlechtd.
Hab. in Mex., in prov. Ghiapas eodem in monte : Sel. n. 2017. —
Fruect.: Fehr.
T. plumosa Bak.
Hab, ın Mex,, in prov. Oaxaca loco aceuratius non indieato ; Sel, n, 1606.
Fruct. : Nov.-Dee.
54 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me-sER.). (98)
T. recurvata L.
Hab. in Mex., in distr. foederali in arboribus arboreti Chapultepec : Sel.
n. 1326. — Fruct : Oct.
Tillandsia Seleriana Mez n. sp. — Foliis utriculum crasse bulbi-
formem formantibus, dense lepidibus maximis pruinosis ; scapo mani-
festo, densissime vaginis rosulæ foliis intimis omnino æqualibus involuto
et celato; inflorescentia percompacla, abbreviale pinnatim vel rarius
subdigitatim e spicis 4-—6 dense flabellatis, omnibus æqualibus compo-
sita ; bracteis florigeris imbricatis, dorso valde lepidoto-pruinosis, sepala
superantibus; floribus erectis; sepalis antico fere libero posticis binis
inter sese ad 6 mm. connatis; pelalis violaceis, quam stamina brevio-
ribus ; stylo perlongo.
Epiphyta, acaulis, florifera vix ultra 0,25 m. alta, habitu T. pruinosæ acce-
dens. Folia multa vel submulta basi in vaginam maximam, latissime ovatam,
præsertim apicem versus pruinosam et margine quasi laciniose lepidibus maximis
obtectam dilatata, exteriora saltem apice recurva, rigidiuscula, convoluta fistu-
loso-subulata, usque ad 0,2 m. longa. Inflorescentia submultiflora, folia æquans
vel minute superans, usque ad 100 mm. longa, e spicis + 7-floris, bene com-
planatis, densissime pruinosis, circuitu ellipticis composita ; bracteis primariis
e vagina maxima, ovato-elliptica in laminam brevissimam superioribus evanes-
centem productis ; bracteis florigeris copies et apicem versus + carinatis,
haud vel vix incurvis, coriaceis, usque ad 28 mm. longis. Flores sessiles 35 mm.
longi ; sepalis usque ad 17 mm. metientibus, coriaceis, glabris, venulosis, apice
rotundatis. Petala sepalis 15 mm. longiora, tubulose erecta. Capsula crassa,
valde mucronata, 45 mm. longa.
Hab. in Mexico in Monte Santa Ignes, 1500 m. supra mare:San
Glassé n. 9%; loco accuratius non indicato : Cæe. et Ed. Seler
n. 3438, 3439. — Flor. : Mart.- Apr. (Herb. Berlin, Mez, Micheli).
Obs. Miro modo inter T. streptophyllam el T. pruinosam intermedia.
JUNCACEE, det. C. B. Clarke.
Luzula racemosa Desv.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in «Llanos» summi jugi
montium (Cordillera) et ad silvarum margines inter Todos los Santos et
Chiantla in 3000 m. altit.: Sel. n. 3240. — Flor. : Sept.
MARANTACEZÆ, det. K. Schumann.
Calathea macrosepala K. Schum. Marantaceæ in A. Engler, Pflanzenreich IV,
18, p. 84.
Hab. in Guatemala, in dept. Izabal apud ruinas Quirigua in silva primæva
(palmis et ficis ete. formata) humida : Sel. n. 3320. — Flor. pallid.
flavi : Jan.
(99) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANE. 85
C. albicans Brongn. a
Hab. in Guatemala, eadem in silva ad Quirigua : Sel. n. 3333. — Flor.
albid. : Jan.
Maranta arundinacea L.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenango, inter gramina alla ad mar-
ginem fruticetorum apud Nenton : Sel. n. 2383. — Flor. albid. : Sept.
M. dıvaricala Rose.
Hab. in Guatemala, in depl. Huehuetenango, in distr. Nenton, in locis
graminosis silvæ apud Chaquial site inter ruinas : Sel. n. 2385. — Flor.
albid. : Sept.
CHLORANTHACEZÆ, det. J. Donn. Smith.
Hedyosmum Artocarpus Solms.
Hab. in Guatemala, in dept. Salama, in jugo inter San Gerönimo et
(Tocoy)-Morazan in silvatieis : Sel. n. 3338. — Flor. : Dee.
CHENOPODIACEÆ.
Chenopodium murale L.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in distr. Jacallenango ad
Todos los Santos : Sel. n. 2770. — Flor. : Sept. — Det. Les.
Ch. ambrosiordes L.
Vulg. : «epacçote »
Hab. in Mex., in prov. Hidalgo prope Huejutla et in prov. Chiapas, in
distr. Tuxtla ad Cintalapa; in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr.
Nenton ad Chacula : Sel. n. 656, 1968, 2652. — Flor. : Febr., Apr., Aug.
— Det. p. p. in Cambridge, p. p. Donn. Smith.
Ch. fetidum L.
Hab. in Mex., in distr. fæderali in « Pedregal » (— Lavastrom) ad Coyoua-
can : Sel. n. 1325. — Flor. et fr.: Nov. — Det. in Cambridge.
Atriplex canescens L.
Hab. in Texas prope El Paso: Sel. n. 508. — Fruct. : Nov. — Det.
Fernald.
Sarcobatus vermiculatus Torr.
Hab. in New Mexico ad Rio arriba County, prope Pueblo de S. Juan :
Sel. n. 523, — Fruct. : Oct, — Det. Volkens.
Surda suffrutescens Walson.
Hab. in Texas, prope EI Paso : Sel. n. 510. — Flor. : Nov. — Del,
Fernald,
AMARANTACEZÆ, det. B. L. Robinson et J. Donn. Smith.
Chamissoa altissıma I. B. K.
Hab. in Mex., in prov. S. Luis Polosi prope Tancanhuitz: Sel. n. 185 et
707. — Fruet, : Fehr,
86 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (100)
Amarantus hybridus L. (— A. chlorostachys Willd.).
Hab. in Texas ad New Braunfels : Sel. n. 1005; in Mexico prope
Lacatecas : Sel. n. 548 ; in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr.
Nenton ad Chaculä : Sel. n. 3075. — Fl. et fruct. : Aug.-Nov.
A. spinosus L.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in ripa fluvii apud Tonalä: Sel.
n. 1848 ; in Guatemala in dept. Eseuintla apud San Andres Osuna ; Sel.
n. 2509, et in dept. Alta Vera Paz apud vel in Coban : Sel. n. 3414. —
Flor., ut videtur, tolum per annum.
Achyranthes aspera L.
Hab. in Mex., in prov. S. Luis Potosi prope Tancanhuitz: Sel. n. 203.
— Flor : Febr.
Cladothrix lanuginosa Nuit.
Hab. in Texas prope El Paso : Sel. n. 517. — Flor. : Oct.
Gomphrena decumbens Jacq.
Hab. in Mex., in distr. fœder. prope Coyohuacan, et prope Chihuahua
municipium ipsum, et in prov. Oaxaca in distr. Teotitlan ad Tecomavaca :
Sel. n. 471 et 538 et 1340. — Flor. et fruct. : Nov.-Dec.
Iresine celosioides L.
Hab. in Mexico, in prov. S. Luis Potosi prope Tancanhuitz, in prov.
Mexico in distr. Chalco prope Amecameca, in prov. Mechoacan ad Patz-
euaro, in prov. Chiapas in distr. Tuxtla in horto Haciendæ Razon, et in
- distr. Tonalà in ripa fluvii: in Guatemala, in dept. Escuintla apud San
Andres Osuna, in dept. Quezaltenango in monte trachytico «Chi Lahuh
Quieh » juxta municipium sito, in dept. Huehuetenango in distr. Jacal-
tenango in Cuesla de la Concepcion : Sel. n. 200, 500, 1278, 1810, 1811,
- 1867, 2555, 3156, 3180, 3181. — Flor. totum per annum.
T. canescens Benth.
Hab. in Mex., in distr. foeder. prope Chapultepec : Sel. n. 446. —
Flor. : Nov.
[. interrupta Benih.
Hab. in Mex., in prov. S. Luis Potosi prope Tancanhuilz et in prov.
Jalisco, in faucibus Barranca de Tonila in pede australi vulcani iuxta
Colima siti inter frutices : Sel. n. 694 et 3430. — Flor. : Febr. et
Apr.
[. latifolia Benth. et Hook.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tuxtla ad Cintalapa : Sel.
n. 1833. — Flor. : Febr.
I. Pringlei Wats.
Hab. in Mex., inprov. Oaxaca, in distr. Tlacolula in Caflada supra Toto-
lapam : Sel. n. 1746. — Flor. : Jan.
(101) TH. LOESENER. PLANTE SELERIANÆ. 87
PHYTOLACCACEZÆ 1.
Rivina humilis L. (= R. lœvis L.).
Hab. in Mexico, in prov. Nuevo Leon in ripa fluvii apud Monterey et
in Cerro del Obispado : Sel. n. 1037 et 1085; in Guatemala in oppido
Guatem. ipso et in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton ad Quen Santo
in saxosis humidis in 1000 m. altit. : Sel. n. 2495 et 2778. — Flor. et
fruet. : Oct. et Maj.
Anm. Unter den vorliegenden Exemplaren liessen sich zwei Formen unter-
scheiden, eine mit kleineren Blättern, von stumpferer, breiterer Basis und etwas
länger ausgezogener Spitze und dunkleren Blüten (Mex., n. 1037 und 1085), und
eine mit grösseren Blättern die am Grunde etwas mehr verschmälert und oben
nicht so lang zugespitzt sind, sowie mit helleren Blüten (Guatem.,n. 2495 und 2778).
Achatocarpus nigricans Triana.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tonalä in silva alta secus
fluvios inter Tapana et La Junta : Sel. n. 1870 (7) et 1892 (9). — Flor.:
Febr.
Phytolacca octandra |]..
Vulg.: «amoli 0», «op», «zvang-ngutu ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Nochistlan in «zeetis» (= campis
Zee) supra Tecomatlan et in prov. Chiapas, in distr. centr. in silva iuxta
Cinacantan : Sel. n. 157% et 2168. — Flor. et fruct. : Dec. et Mart.
NYCTAGINACEZÆ II., det. A. Heimerl.
Mirabilis corymbosa Gav.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in dumetis apud Nochistlan: Sel. n. 1431.
— Flor. purpur. : Nov.
Acleisanthes longiflora Gray.
Hab. in Mex., in prov. Nuevo Leon apud Monterey in Cerro del Obis-
pado in saxis apricis : Sel. n. 1065. — Flor. albid. flav. : Oct. — Det.
J. M. Greenman.
Bœrhavia gibbosa Pav. forma indumento tenui sed manifeste pulverulento-sca-
bridulo foliisque latis ovatis distincta.
Hab. in Mex., in prov. Nuevo Leon, eodem in monte Cerro del Obispado
in saxosis inter frulices sat frequens : Sel. n. 1444. — Flor. purpur. : Oct.
B. viscosa Lag. Rodr. forma oligadena Heimerl form. nova, indumento glan-
duloso parco, imprimis summis in partibus, pedunculis, capitulis ete.
conspicuo,
Hab. in Mex., in prov. Nuevo Leon ad vel in Monterey in ruderalibus :
Sel, n. 1072. — Flor. : Oct.
B. scandens L,.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr, Tehuantepec ad Tequisistlan in
dumetis : Sel, n. 1685. — Flor, : Jan.
88 BULLETIN. DE L'HERBIER : BOISSIER (2e SER.). (102)
Allionia incarnata 1.
Hab. in Texas in ruderalibus apud Cotulla : Sel. n. 1019. — Flor.: Oct.
Pisonia aculeata L.
Vulg.: «gu ichi-gü », «espino y camote ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec in ripa sicca apud
La Mistequilla et in distr. Juchitan in palmeto inter Rancho Gobifia et
Chicapa sito : Sel. n. 1620 et 1980 ; in prov. Chiapas in distr. Tonalà in
silva alta inter Tapana et La Junta sita : Sel. n. 2003. — Flor. albid. vel
pallide virent. : Jan. : fruct. : Febr.
Boldoa lanceolata Lag.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Tlacolula in Caflada supra Toto-
lapam : Sel. n. 1703. — Flor. : Jan.
RANUNGULACEE H., det. J. Donn. Smith et Th. Lesener.
Clematis dioica L. emend. O. Ktze.
Subsp. 8. Havanensis (H. B. K.) O. K.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in distr. Tlaxiaco ad San Cristébal
Amoltepec et apud Etla : Sel. n. 1455 et 1513; in Guatemala, in dept.
“Huehuetenango ad Uaxackanal, in distr. Nenton ad Chaculä in querceto
umbroso, in distr. Jacaltenango in Cuesta de la Concepcion : Sel. n. 2839,
2849, 3241. — Flor. in Mex.: Nov., in Guatem.: Aug.-Sept.; fruct. in
Mex. : Dec.
G. dioica L. emend. O. Kize.
Subsp. ». sericea (H. B. K.) O. K.
Forma a. incana O. Ktze.
Hab. in Guatemala, in dept. Salama in fruticetis ad Santa Rosa : Sel.
n. 3298. — Flor. et fruct. : Dec.
Ranunculus,Peruvianus Pers.
Hab. in Guatemala, in dept. Quezaltenango in pratis alpinis supra Toto-
nicapam in 3000 m. altitud.: Sel. n. 2372. — Flor. flav.: Sept. — Det.
Donn. Smith.
R. Hooker: Schlechtd.
Hab. in Guatemala, in dept. Quezaltenango et Sololä in silva montana
inter Totonicapam et Los Encuentros, et ad Aguas Calientes, in dept.
Huehuetenango supra Jacaltenango et in Guesta de la Concepeion : Sel.
n. 2370, 2887, 2593, 2740. — Flor. : Apr.-Jun.
Bei der zuletzt genannten Nummer sind die Blüten sämmtlich vergrünt.
R. Hookeri Schlechtd. forma minor.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in silva montana supra
Todos los Santos et in dept. Totonicapam ad Calel : Sel. n. 2960, 3174.
— Flor. : Jun.-Sept.
si , D eh
(405) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANE. 89
Thalictrum lanatum Lecoy.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton apud
Chaeulä ad ædificiorum antiquorum fundamenta : Sel. n. 2857. — Flor.
et fruct. : Aug.
Th. peltatum DC. var. &. hirsutum Lees.; differt caule, petiolo, rachi hirsutis.
Hab. in Guatemala in «Cues» Zac-ulen apud Huehuetenango : Sel.
n. 3153. — Flor. viridul. : Jun.
Th. Galeottii Lecoy.
Hab. in Guatemala. in dept. Huehuetenango ad Jacaltenango : Sel.
n. 2935. — Flor. viridul.: Jun.
LAURACEÆ N1., det. C. Mez.
Persea Americana Mill.
Vulg.: «aguacate».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Nochistlan eulta in vel ad Santa
Catharina : Sel. n. 1349. — Flor. : Nov.
Phebe purpurea Mez.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in clivo supra Jacaltenango :
Sel. n. 2598. — Flor. : Apr.
Ucotea Veraquensis Mez.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in silva alla vel in fruticelis ad rivos
iuxta Tonalä et inter Tapana et La Junta : Sel. n. 1886 et 1889. — Flor.
albid. vel pallide flav. et fruet. (cupul. rub.) : Febr.
Nectandra sanguinea Bolth.
Hab. in Mex.. in prov. Chiapas, in distr. Chilon in clivo supra Ococingo :
Sel. n. 2173. — Flor. albid. : Mart.
Litsea glaucescens H. B. K.
Vulg. : «ziz-uch », « laurel ».
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. « del Centro » in pinelo monlano
inter San Ghristöbal Las Gasas et Huitztan : Sel. n, 2137. — Flor. albid.-
flav. : Marl.
L. parvifolia Mez.
Vulg. : a laurel».
Hab. in Mex., in prov. Ghiapas, in distr. Chilon in silva montana inter
Huitztan et Oxchue : Sel. n. 2149. — Flor. albid.-flav. : Mart.
HERNANDIACEZÆ, det, John Donn, Smith.
Gyrocarpus Americanus Jacq.
Vulg.: aba bü».
Hab, in Mexico, in prov. Oaxaca in collibus ad San Bartolo Yauhtepec ;
el in Guatemala, in dept. Zacapa ad San Christébal Acasaguastan : Sel.
n, 1664 et 3366. — Fruct, : Dec, et Jan.
90 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (10%)
PAPAVERACEE N1., det. F. Fedde.
Bocconia frutescens L. form. subtomentosa (l’Her.) Fedde.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Comitan ad fluvium Saconejà
in silva montana : Sel. n. 2591. — Fruct. : Mart.
B. integrifolia DC. form. mexicana DC. subf. subtomentosa Fedde.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, apud Yalambohoch in silva
primæva : Sel. n. 2700. — Flor.: Aug.
CRUCIFERÆ 1.
Lepidium Menziesii DC.
Hab. in Mexico, in distr. fœderali in hortis ad Coyouacan : Sel.
n. 1307; in Guatemala in dept. Huehuetenango in distr. Nenten in gra-
minosis et pratis ad Chaculä et in dept. Quezaltenango apud Zihà in 2400 m.
altitud.: Sel. n. 3070 et 316%. — Flor. et fruct. : Jun.- Aug. et Nov.
Die Lepidium-Arten der Section Dileptium sind an und für sich schon schwer
auseinander zu halten. Die vorliegende Art ist vielleicht nur eine behaarte Varietät
von L. virginicum L. Die beiden Guatemala-Pflanzen wurden von J. Donn.
Smith als Z. lasiocarpum Nutt. var. tenuipes Wats. bestimmt. Diese Art hat
aber nach Watson (in Proc. Am. Acad. Arts and Sci.. vol. XVII, 1882, p. 322)
«pedicels..... much flattened», wovon bei den mir vorliegenden Exemplaren nichts
zu bemerken ist, bis auf eines, welches allerdings an einigen Fruchtstielen diesen
Character wenigstens angedeutet zeigt, wenn auch nicht in dem Grade wie bei
den typischen L. lasiocarpum-Exemplaren. Es wäre dies ein Hinweis darauf,
dass auch zwischen Z. lasiocarpum Nutt. und der vorliegenden Art Uebergänge
vorkommen. Möglicherweise ist das genannte Merkmal bei den an Donn. Smith
abgegebenen Dupla etwas stärker ausgebildet als an den hiesigen.
Sisymbrium (sect. Descurea) sireptocarpum Fourn.
Hab. in Guatemala, in agrıs (Zeæ maidis) montis trachytici, cui nomen
est «Chi-Lahuh Quieh » apud Quezaltenango siti: Sel. n. 3167. — Flor.
et fruct. : Jun. — Det. Donn. Smith et Th. L.
S. (Sect. Arabidopsis) turriloides Lœs. sp. nova ; herba eiata, follis
basalibus exceplis, glabra ; cauli erecto vel ascendente, metrali vel
in statu fructifero etiam longiore. ramoso, tereti, lævi; foliis basalibus
yrato-pinnalifidis basi in peliolum latum angustatis usque 32 cm. longis,
supra et subtus pilis simplicibus appressis obtectis, pinnulis vel lobis
lateralibus utrinque eirc. 6, terminali maximo dimidium fere folium
æquante. margine irregulariter denticulatis, omnibus ipsis acutis vel
subacutis terminali cire. 5 em. lato ; foliis superioribus glaberrimis. sensim
minoribus, sessilibus, ovalo-ellipticis usque ovato-lanceolatis, basi late
cordata subauriculatis, apice acutis, margine minute et brevissime
denticulatis omnibus tenuiter membranaceis ; inflorescentiis racemosis,
(105) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERINE. 91
fructiferis valde elongalis : pedicellis flore paullulo longioribus, infimis
bracteis foliosis singulis suffullis : floribus purpureo-violaceis ; sepalis
ovalibus vel ellipticis basi pallidis, apice coloratis, obtusis usque sub-
rotundatis. vix 3 mm. longis; petalis eis longioribus. coloratis, sub-
linearibus ad apicem versus paullulum dilatatis, obtusis, ad basin
versus angustatis, cire. 5 mm. longis; staminibus quam petala brevio-
ribus : ovario filamentis subæquilongis; siliquis usque 4,5 em. longis,
linearibus, pedicellis patentibus suffullis, ipsis autem ascendentibus, in
stylum brevem vel obsoletum angustatis.
“Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in Sierra de San Felipe in
3160—3200 m. altitud. : Pringle n. 4909; in Guatemala in
dept. Iluehuetenango, in distr. Jacaltenango ad Todos los Santos in
fruticelis : Sel. n. 3110. — Flor. et fruet. : Sept.
Die Seler’sche Pflanze wurde von Donn. Smith, da sie augenscheinlich mit
Pringle's n. 4909 zusammenfällt, mit demselben Namen, S. Galeottianum Kourn.,
belegt, unter dem die mexicanische Pflanze seiner Zeit ausgegeben worden ist. Es
ist aber vollständig ausgeschlossen, dass diese Bestimmung der Pringle'schen
Exemplare richtig sein könnte ; Jazu weicht die systematische Stellung und
Beschreibung von S. Galeottianurm, von der mir allerdings kein Original vorliegt,
doch gar zu sehr ab, was mir auch von Prof. Robinson und Dr. Greenman
bestätigt wird. Ich halte die hier beschriebene Art für verwandt mit S. sagit-
tatum Hook. et Arn. Es käme auch S. Wootoni Robins. in Betracht, von dem
ich ein Exemplar der Freundlichkeit der Herren Robinson und Greenman
verdanke, das aber besonders durch grössere Blüten und vollkommen ganzrandige
Blätter abweicht.
S. gracile Wedd.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr, Comitan in pratis humidis apud
Ghinkultie :Sel. n. 3038. — Flor. albido-lilae. et fruct.: Aug.
Die Pflanze wurde von Donn. Smith bestimmt und, da die Beschreibung von
Fournier in seiner Monographie (Rech. Fam. Crucif. Sisymb., p. 115, n. 104)
ganz gut mit dem Exemplare übereinstimmt, habe ich keinen Grund, die Bestim-
mung anzuzweileln, Freilich ist die Art bisher nur aus Süd-Peru und Bolivien
bekannt. Vergleichsmaterial steht mir nicht zur Verfügung. Jedenfalls dürfte
die Pflanze in die Fournier'sche Sect, XIV. Amerophyllon gehören.
Eruca sativa Lam.
Hab. in Mex., in prov. Guanajualo in campis Zee Maidis ad Obregon :
Sel. n. 1143. Flor. et fruct, : Det.
Gardamıne fulerata Greene.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenango in elivo montium supra
Todos los Santos ad silvæ rivulum : Sel, n. 3185. Flor, et fruel. :
Sept. Det, 0, BE. Schulz.
Nasturtium offieinale R, Br,
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in elivo montium supra
92 BULLETIN. DE. L'HERBIER BOISMER. (2e SéR.). (106)
Todos los Santos in aqua rivulorum : Sel. n. 3186. —- Flor. : Sept. —
Det. Donn. Smith.
N. palusire DC. var. Mexicanum (Moc. Sess. Cerv.) O. Ktze.
Hab. in urbe Guatemala planta ruderalis : Sel. n. 2496. — For. et
fruct. : Maj. — Det. Donn Smith.
PODOSTEMONACEZÆ, det. P. Claussen et Th. Lœsener.
Marathruin Schiedeanum Cham.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in disir. Tonala in lapidibus in Auvii
aqua silis : Sel. n. 2046. — Flor et fruct. : Fehr.
SAXIFRAGACEÆ.
Philadelphus Mexicanus Schlechtd.
Vulg.: « jasmin ». !
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in et apud Teposcolula : Sel. n. 1421.
— Nor Dec.
Ph. trichopetalus Keern.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenango in clivo supra Jacaltenango :
Sel. n. 2631. — Flor. Apr. — Det. John Donn. Smith.
HAMAMELIDACEÆ.
Liquidambar styraciflua Li.
Vulg.: «liquidambar ».
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenaugo in distr. Nenton, in silva
primæva humida ad Yalambohoch : Sel. n. 3024.
GERANIACEÆ 1.
Geranium alpicola Les. spec. nova; herba alpina. humilis, perennis;
radice crasso lignescente, profundule in solum penetrante, usque 7 cm.
fongo ; rhizomate apice furcalo; caule brevi, peliolis, pedunculis pedi-
cellis, foliis sublus, sepalisque extrinsecus plus minus dense et sursum
et appresse, subsericeo- et albido- vel pallide cinereo-canescentibus :
folüs plerisque subrosulatis, stipulis i. s. brunneis, membranaceo-sub-
scariosis, anguste deltoideo-subulatis, margine obsolete et sursum appresse
sericeo-ciliatis, 5-—7 mm. longis; petiolis 2—6 cm. longis, gracilibus ;
laminis ambilu reniformi-suborbieularibus, 1,5—2.2 cm. diam., supra
i. s. obscuris, subnigrescentibus, sparse et sursum appresse sericeis,
raro subglabris, sublus dense albido-sericeo-incanis, digitatim cire. 5-
partitis, lobis ipsis cire. 6—12 mm. longis inter sese subæqualibus el
(407) "TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIAN.E. 93
iterum usque pæne ad costam digitatim vel subpinnatim-partitis, lobulis
linearibus, 2—6 mm. longis ; inflorescentiis bifleris; pedunculis 2—6,5 em.
longis ; bracteis stipulis similibus ; pedicellis 1.8—8 em. longis ; floribus
maiuseulis, sub anthesi 2,3—2.5 em. diam. ; sepalis ovalis vel ellipticis
7—9 mm. longis, + obsolete 3-nerviis, apice mucronulatis, margine
paullulum scariosis, extrinsecus dense, intus sparse sericeis ; petalis
sepala duplo vel plus duplo superantibus, pallide cœruleis vel Illacinis;
carpellis (1. e. rostro) sursum appresse albido-sericeis.
Hab. in Guatemala, in dept. Quezaltenango in « Llanos » montium
supra Totonicapam, et in dept. Huehuetenango in silva montana supra
Todos los Santos sila et in pralis alque ad silvæ margines in « Llanos »
summo in jugo monlium sitis, in 2800—3000 m. altitudine : Sel.
n. 2377. 2939, 3228. — Flor : Jun.-Sepl.
Vom Habitus und aus der Verwandtschaft des @. acaule Willd. (heimisch auf
den Anden von Quito), aber in allen Teilen grösser und höher als dieses.
G. andicola Los. var. vel. spec. nova alque dubia ; herba perennis,
ut videtur ; caule elongato, retrorsum pubescente ; foliis caulinis oppo-
sitis, 15—6 cm. longe petiolatis. petiolo retrorsum hirtello ; lamina
ambitu subreniformi, 2—5 em. diam., supra 1. s. obscura, sparse vel
parcissime et sursum appresse hirtella, subtus pallidiore, præcipue ad
nervos densius et palenter hirta, digitatim 3—5-partita, parlibus iterum
digilatim sub-3-partitis vel pinnatifidis, lobulis denique integris vel
paucidenticulatis, lobulis ipsis vel denticulis obtusis vel subrotundatis
et brevissime et minulissime apiculalis ; inflorescentiis unifloris,
pedicellis retrorsum, præcipue iuxla apicem densius, pubescentibus,
longis vel longissimis, supra medium bibracteolatis, bracteolis sparse
hirtis et cilialis, subscariosis, lanceolatis, 5—8 mm. longis ; floribus pro
genere magnis 2.8—5 cm. diam.; sepalis elliptieis vel ovato-elliptieis,
8—10 mm. longis, 3-nerviis, extrinsecus in nervis hirtis, intus glabris,
mucronulalis, interioribus margine tecto subscariosis ; pelalis quam
sepala plus duplo longioribus, albidis; carpellis (i. e. rostro) breviter
puberulis.
Var. vel forma a. longipedicellata Les. ; major; laminis usque 5 cm.
diam, ; pedicellis longissimis, 20—33 em. longis.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, inter Todos los
Santos el Chiantla, in « Llanos» summo in montium jugo sitis, in
3000 1. altitud., in locis silvarum umbrosis : Se 1, n. 2755. — Flor, Sept.
Var, vel forma 8. brevipedicellata Lars. ; minor ; laminis lantum usque
3,5 em. diam, ; pedicellis brevioribus tantum cire. 9144 em. longis.
9% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (108)
Hab. in Guatemala, in dept. Quezaltenango et Solola in silva
montana inter Totonicapam et Los Encuentros sita : Sel. n. 2371. —
Flor, et fruct. : Sept.
Die Art steht, besonders durch die Form. brevipedicellata, dem G. Schiedeanum
Schlechtd. äusserst nahe und ist vielleicht nur eine, dann freilich in der form. longi-
pedicellata ziemlich stark von ihr abweichende, Varietät dieser Species. Sie
unterscheidet sich von ihr durch die ausnahmslos nur einblütigen Blütenstände
und durch grössere Blüten. Wegen der Infloreseenz würde auch G. potentilli-
folium DC. in Betracht zu ziehen sein, die nach der Abbildung von Mocino und
Sesse, Calques des dess. Flor. Mex. 148, ebenfalls nur einblütige Blütenstände
besitzt. Diese Art zeigt aber eine andere Umrissform der Blattspreiten und spitzere
Blattläppchen; die Blütenstiele sind höchstens so lang wie in unserer var. brevi-
pedicellata, unä die Blüten selbst deutlich kleiner als bei dieser.
G. Schiedeanum Schlechtd.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas. in distr. Chilon, inter Huitztan et Oxchuc
in silva montana (pineto) : Sel. n. 2245. — Flor. pallide purpur. : Mart.
Auch Sel. n. 101 (cfr. dieses Bull., vol. II, 542) scheint mir hierher zu gehören.
G. Hernandezii DC. vel. affın. ?
Vnle.: «estrellita ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan ad Cuauhtlilla : Sel.
n. 4517. — Klor. scarlat vel ros. : Nov.
1. Mexicanum H. B. K.
Hab. in Mexico, in prov. Mechoacan ad Patzeuaro in dumelis et cam-
pestribus, in prov. Oaxaca ad Tlaxiaco et in distr. Nochistlan ad San
Miguel Quilitongo : Sel. n. 1192, 1439, 1448: in Guatemala, in dept.
Quezallenango et Sololà in silva montana inter Totonicapam et Los Encuen-
tros sita et in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango in silva montana
supra et in dumelis campestribusque apud Todos los Santos : Sel. n. 2351.
2940. 3189. — Flor. el fruct. : Jun.-Dec.
Diese Art scheintin Blatt- und Blütengrösse sehr veränderlich zu sein.
Erodium cicutarium Leman.
Hab. in Mex., in prov. Puebla in distr. Tecals ad Amozoc : Sel. n. 1383
lens
a
— Flor. et fruct. : Nov.
OXALIDACEÆ IL. det. J. Donn. Smith et Th. Lesener.
Ozxalis pentantha Jacq.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in pratis montis «Gerro de Tonalà » :
Sel. n. 2060. — Flor. lut. et fruct. : Febr.
0. Newi DC.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Tuxtla, in pineto iuxla
Cuesta San Fernando : Sel. n. 1828 (specim. ad ©. pentantha Jacq. ver-
gens): in prov. Oaxaca. in distr. Juchitan in locis apertis silvarum ad
Rancho Las Anonas : Sel. n. 1984; in Guatemala, in via ferrea ad
Eseuintla et in dept. Huehuetenango in distr. Nenton in locis.graminosis
(109) TH. LOESENER. PLANTE SELERIANE. 95
et apertis in fruticetis atque in pratis ad Nenton et ad Chaculà : Sel.
n. 2510, 2952, 2998. — Flor. lut. in Mex. : Febr.: in Guatem. : Maj.-Jul.
— Speeim. Guatemalens. a el. Donn. Smith determinata.
0. rhombifolia Jacq.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango inter frutices ad Jacalte-
nango : Sel. n. 2958. — Flor. lut. : Jun. — Det. Donn. Smith.
0. corniculata L.
Hab. in Guatemala, in oppido ipso atque in dept. Quezaltenango ad Aguas
Calientes in dumetis : Sel. n. 2498 et 3147. — Flor. flav. et fruct. :
Maj.-Jun. — Det. Donn. Smith.
Ü. albicans H. B. K.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas, in distr. Chilon in clivis humidis
graminosis et fruticigeris montium inter Oxchuc et San Martin sitorum :
Sel. n. 2259; in Guatemala in dept. Chimaltenango in campestribus
ad Zaragoza : Sel. n. 2927. — Flor. lut. et fruct. : Mart.-Jun.
O0. divergens Benth. i
Hab. in Guatemala in oppido ipso et in dept. Chimaltenango in campes-
tribus ad Zaragoza : Sel. n. 2493 et 2916. — Flor. ros. : Maj.-Jun.
TROPÆOLACEZÆ, det. Fr. Buchenau.
Tropeolum peregrinum L.
Vulg.: « periquito». à
Hab. in Mexico, in prov. Mechoacan apud vel in Palzeuaro culla : Sel.
n. 1334. — Flor. : Nov.
LINACEÆ U.
Linum Guatemalense Benth.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango in
fruticetorum marginibus ad Cuesta de la Concepeion : Sel. n. 2875. —
Flor. flav. : Sept. — Det. Donn. Smith.
L. Schiedeanum Cham. et Schlechtd.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Ghilon, in montibus inter
Oxchue et San Martin sitis, in viis graminosis et ad margines fruticetorum :
Sel, n. 2260 ; in Guatemala in dept. Alta Vera Paz ad Santa Cruz apud
Goban et in dept. Huehuetenango in distr. Nenton, in fruticetis et dumelis
ad Ghaculä : Sel, n. 2476 et 2956. — Flor.: Dec. et Mart. et Jun. —
Specim. Gualem. det. Donn. Smith.
L. erucıatum Planch.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. Ghilon, inter San Martin et
Ococingo in silva montana : Sel, n. 2263. — Flor, flavid,: Mart.
L. tenellum Cham, et Schlechtd.
Hab, in Guatemala, in dept. Huchuetenango, in distr, Nenton, in quer-
96 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Me <éR.). (140)
eetis et pinelis apud Chacula in 1600 m. altit. et inter Chaculà et Uaxac-
kanal, in calcareis et lapidosis: Sel. n. 2913 et 3135. — Flor. flavid.
Jun.-Jul. — Det. Donn. Smith.
ZYGOPHYLLACEE N., det. A. Engler.
Guajacum sanetum L. forma angustifolia.
Vulg. : «goayacang ».
- Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec in vico La Miste-
quilla: Sel. n. 1644. — Flor. cerul.: Jan.
Tribulus terrestris L. var. cistoides (L.) Oliv. (= Tribulus cistoides L.).
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Teotitlan apud Tecomavaca, el
in Cerro de la Soledad in aprieis et ad vias : Sel. n. 1345 et 1381. — Flor.
et fruet. : Nov.
Kallstreemia maxima (L.) Torr. et Gray.
Hab. in Mex., in prov. Nuevo Leon ad Monterey in collibus ad fluvi
rıpam silis (auf Lehmboden) : Sel. n. 1108. — Flor. et fruet. : Oct.
RUTACEE.
Fagara foliolosa (J. Bonn. Smith) Engl.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. «del Centro » in silva montana
inter San Christöbal Las Casas et Huitztan sita in clivo humido fontigero :
Sel. n. 2165. — Fruct. vix matur. : Mart.
Dem Standorte entsprechend nähert sich dies Exemplar bereits der F. elegan-
tissima Engl., da die Blättchen und Früchte an Grösse mehr mit dieser über-
einstimmen, während die Kerbung und Anzahl der foliola unsere Pflanze zu
Donn. Smith’ Art gehörig erscheinen lassen.
Fagara Harmsiana Lees. sp. nova; frulex, ramulis subglabris,
aculeis parvis atque paucis, cire. 2 mm. longis reflexis hinc inde obsilis;
foliis glabris vel subglabris impari-pinnalis, 2—#%-jugis, raro usque
5-jugis, 6—12 cm. longis, rachi subangulala et pauciaculeolata aculeolis
reflexis vix 2 mm. longis, foliolis lateralibus subsessilibus. petio-
lulo vix 1 min. longo, ovalibus vel ovatis vel ovali-oblongis, 2—4,6 cm.
longis, 1—2,2 cm. latis, basi mterdum subinæqualibus vel perinzqualibus,
obtusis vel subrotundatis. apice breviter et obsolete et obtuse et interdum
subexcisulo-acuminatis, margine subintegro vel leviler el minulissime
et interdum densiuscule repandulo, iuxta basin ipsam utrinque in
lobulos parvos singulos dentiformes reflexos appressos « domatium » for-
mantes dilatato, fol. terminali, ut ex foliolis plerisque lapsis videtur
petiolulato, omnibus coriaceis, supra nitidis vel nitidulis, in sieco atro-
subbrunnescentihus, costa media 1. s. supra impressa, subtus expressa,
111) TH. LORSENER. PLANTE SELERIANÆ. 97
nervis lateralibus sub angulo lato palentibus, subrectis, lenuissimis,
Supra plane obsolelis, subtus prominulis. non, vel tantum iuxta mar-
ginem ipsum vix conspieue, reticulalis : paniculis, ut videtur, in
paniculam pseudoterminalem compositam coalitis, rachi atque pedun-
eulis pedicellisque sub lente brevissime et minulissime pulverulento-
puberulis. glabrescentibus. singulis sub anthesi cire. 2—2,5 cm. longis.
ramulis secundariis cymulas 1—6-floras ferentibus. pedicellis ultimis sub
anthesi 2—5 mm. longis: sepalis 4 subdeltoideis, obtusis vel rotundatis,
vix À mm. longis: petalis et staminibus lapsis, carpidiis, quoad
vidi, 2 basi et ventre usque fere ad medium connatis, superne liberis,
2-ovulalis ; carpellis (i. e. carpidiis plante fructiferæ) solitariis vel
binis. 5—7 mm. diam. extrinsecus valde rugosis, obscure griseo-
brunneis, endocarpio solubili, monospermis : semine aterrimo alque
nitidissimo. |
Hab. in Guatemala, in dept. Chimaltenango in apertis silvarum
nempe « cupresselorum » montium « Sierra Santa Elena » apud Tecpam
Guatemala in 3000 m. altitud. : Sel. n. 2343. — Flor. jam deflorat. et
fruet. matur. : Sept. il
«Die aromatischen Früchte haben einen scharfen, pfefferähnlichen Geschinack ».
Die Art gehört zur Sect. I. Macqueria, 83. Panieulatce und scheint aim näch-
sten mit F. Costaricensis Engl. verwandt zu sein, von der sie sich aber auf den
ersten Blick durch grössere Anzahl der Fiederblättchen unterscheidet.
(Fortsetzung folgt.)
BULLETIN DE L'HEnMER horssien, n° 2, 31 janvier 1903 7
98
SPECIES HEPATICARUM
kUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
C. Patulze. Asia et Oceania tropica.
Folia vulgo angusta, in paucis latiora, margine postico stricte patulo.
I. Obeuneate@!.
158. Plagiochila gracillima Austin.
159. Plagiochila gracilis L. et G.
160. Plagiochila corticola St.
164. Plagiochila zonata Str
162. Plagiochila firma Mitten.
163. Plagiochila oblongiflora Mitten.
16%. Plagiochila spathulæflora Mitten.
ll. Angustifolie.
165. Plagiochila orientalis Taylor.
166. Plagiochila trabeculata St. n. sp.
167. Plagiochila singularis Schfin.
168. Plagiochila frondescens (Nees).
169. Plagiochila Fordiana St. n. sp.
170. Plagiochila laxissima Schffn.
171. Plagiochila bicornuta St.
172. Plagiochila Daviesiana St. n. sp.
173. Plagiochila fissidentoidea Taylor.
17%. Plagiochila propinqua Sande.
I. Oblongifolie.
175. Plagiochila nobilis G.
176. Plagiochila secretifolia Mitten.
! Ich bemerke wiederholt, dass sich diese Ueberschriften der einzelnen Grup-
pen auf die Form der älteren Stammblätter beziehen.
278
Plagiochila.
177.
178.
179.
180.
181.
182.
183.
184.
185.
186.
187.
188.
189.
190.
191.
192.
193.
19%.
195.
196.
197.
209
210
FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM.
Plagiochila flexuosa Mitten.
Plagiochila Ferriena St. n. sp.
Plagiochila Vescoana St. n. sp.
Plagiochila tahitensis Angstr.
Plagiochila spinoso-cornuta St. n. sp.
Plagiochila stenophylla Schffn.
Plagiochila Stevensiana St. n. sp.
Plagiochila Reineckeana St. n. sp.
Plagiochila Massalongoana Schffn.
Plagiochila Korthalsiana Sande.
Plagiochila palmiformis St. n. sp.
Plagiochila Liebmaniana Ldbg.
Plagiochila Kurzii St. n. sp.
Plagiochila linguifolia De Not.
Plagiochila acutiuscula Evans.
Plagiochila securifolia Nees.
Plagiochila subintegerrima (Nees).
Plagiochila rufa St. n. sp.
Plagiochila eiliata G.
Plagiochila longieilia St. n. sp.
Plagiochila dendroides Nees.
IV. Ovifolie.
. Plagiochila chinensis St.
. Plagiochila Cardoti St. n. sp.
. Plagiochila hokinensis St. n. sp.
. Plagiochila eristophylla St. n. sp.
. Plagiochila Gaudichaudii Mont.
. Plagiochila paucidens St. n. sp.
. Plagiochila japonica Sande.
. Plagiochila fissifolia St. n. sp.
V. Trigonifolie.
. Plagiochila yuennanensis St.
. Plagiochila sciophila Nees.
. Plagiochila sockawana St. n. sp.
Plagiochila eommutata Schffn.
VI. Ovatorotundate.
. Plagiochila retusa Mitten.
. Plagiochila ptyehanthoidea St, n. sp.
279
r00 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR.). Plagiochila,
211. Plagiochila hakkodensis St.
212. Plagiochila chiloseyphoidea St. n. sp.
213. Plagiochila jungermannioides St.
I. Obcuneatæ.
158. P. gracillima Austin in Evans. Trans. Conn. Ac. 1891, p. A.
Dioica, microphylla sed elongata et gracillima, rigida, fragillima, rufes-
cens, effuse cæspitans. Caulis ad 4 cm. longus, tenuis, rigidus, rufus,
superne pauciramosus, ramis fiagellatim attenuatis. sub flore geminatim
innovatus, ramis late divergentibus. subrecte patulis, capillaceis. Folia plus
2 mm. longa, subtriplo longiora quam lala, valde remota, exigua oblique
et squarrose patula, vix decurrentia, ex angusta basi obovata, normaliter
apice trispinosa,spinis e lata basi atienualis. media parum majore, latera-
libus sinu lunato ab illa discretis recte patulis. margine antico nudo, postico
parum arcuato 1-3 dentato. dentibus remotis. Folia ramulina similia, parum
minora, vulgo apice emarginato-bispinosa, spinis divergentibus æqualibus
vel postica majore. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 X 45 y trigonis
magnis nodulosis.
Hab. Hawai (Baldwin).
159. Plagiochila gracilis Ldbg. et G. Synop. Hep., p. 632.
Dioica, minor sed longa et gracillima, dilute brunnea, dense inlricalim
cæspitosa. Caulis ad 6 cm. longus. capillaceus. in planta g’ simplex vel pau-
ciramosus,. in planla © innovalionibus geminalis repetito furcatus. Folia
caulina vix 1,5 mm. longa, conligua vel parum imbricata, oblique patula
leniterque decurva (angulo 450), basi haud decurrentia, marginibus recur-
vis concava, in plano obovatai.e basi cunealim angustata, margine antico
stricto nudo, sub apice unidentato, apice bispinosa, spinis magnis triangu-
latis breviler acuminatis oblique porrectis. sinu obluso interdum dente
minore armato: margine postico leniter curvato,medio supero quadriden-
tato dentibus quam apicales duplo minoribus. Folia ramulına angustiora
integerrima apice tantum tridentata. Cellulæ apicales 18 y, trigonis magnis,
basales 18 X 45 y parietibus longicribus trabeculalim incrassatis. Andr«@-
cia mediana, 4-5 in caule simplici seriata, bracleis ad 10 jugis confertis.
apice brevissime patulis acutis vel bidentulis. « Perianthium terminale
(caulis sub flore geminatim innovatus) folia flor. superans, obovatum,
labıis compressis margine rotundatis ciliatis : folia floralia erecta, caulinis
similia longiora ».
Hab. Java (Miquel, Paterson. Bouly de Lesdain). Luzon (Loher).
280
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 101
160. P. corticola St. Soc. Se. nat. Cherbourg. Vol. 29, p. 22%.
Dioica. mediocris, graeilis, flaecida, flavovirens. dense cæspilosa. Caulis
ad 6 cm. longus sub flore geminatim innovatus, mferne simplex, superne
fasciculalim multiramosus, subdendroideus. Folia caulina parva.vix milli-
metrum longa, contigua. in plano obeuneato- ovala, oblique patula leniter
decurva (angulo 45°) marginibus recurvis valde concava,apice ad '/s emar-
ginato- bifida. laciniis triangulatis, oblique porrectis, breviter acuminatis,
margine poslico superne 1-2spinoso, spinis minoribus.antico inlegerrimo.
Folia ramulina remola vix minora, parum angustiora ceterum simillima.
“Cellulz apicales 18 y, basales 18 X 27 y trigonis nullis. Perianthia pro
planta maxima. compressa late-obeuneata. labiis rotundatis irregulariter
breviterque spinosis spinæ caulinis validiores vix longiores. Folia floralia
caulinis multo majora, irregulariter grosse laciniala.
Hab. China, Yuennan, pluribus locis (Delavay).
161. P. zonata St. Mem. Soc. Se. nat. Cherbourg. Vol. 29, p. 295.
Sterilis, mediocris, gracilis, flaccida, inferne fusca,superne flavo- virens,
laxe cæspitosa. Caulis ad > em. longus, procumbens, simplex vel paucira-
inosus. Folia caulina imbricata, obovata, plus 1 mm. longa decurvo- homo-
malla, parva, basi cunealim angustata utrinque deeurrenlia, apice trun-
calo- rolundata, irregulariter dentata, dentibus 6-7, brevibus, validis
acutis et remoliusculis, margine anlico nudo arcte revoluto, postico magis
rotundato medio supero paucidenticulato, dentibus ubique fere æqualibus
aeuminatis. Cellulæ apicales parvæ 9 y. basales 18 X 36 », parietibus
wqualiter incerassalis, trigonis nullis.
Hab. China, Yuennan (Delavay).
162. P. firma Mitt. Proc. Linn. Soc. V, p. 95.
Dioica, mediocris, gracilis et parvifolia, rigida, flavo-virens. Caulis ad
4 cm. longus, dichotome-ramosus, sub flore simpliciter innovatus, tenuis,
fragilis. Folia caulına remotiuseula.2 mm. longa,oblique patula,angulo 459,
ulmnque parum decurrentia, concava, in plano ovalia, asyınmetrica, medio
amplissima, apice triplo angustoria margine antico parum areuato nudo,
postico magis eurvato superne grosse quinquedentato, dentibus irregulari-
bus, e lala basi abrupte attenwatis, apice emarginato-bispinoso, spinis
oblique porrectis e lata basi acuminatis. Cellulæ apicales 18 y, basales
18 x 36 y, trigonis magnis acutis. Folia ramulina caulinis simillima, simi-
liter dentata, Folia floralia caulinis subæqualia. Perianthia (sterilia) ore
late rotundato irregulariter spinuloso.
Hab. Himalaya, Sikkim (Hooker), cum P, gracili L. et G, comparanda.
281
102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M-SER.). Plagiochila.
163. P. oblongiflora Mit. in Seemann. Fl. Viti, p. 407.
Dioca, mediocris rigida flavo-virens, effuse cæspitans. Caulis ad 5 cm
longus capillaceus fuscus rigidus pauciramosus ramis recte patulis plus
minus longis. Folia caulina 2,5 mm. longa (ramulına parum minora)
remota obique patula, angulo 58°, haud decurrentia, oblique obovata,
inferne optime cuneatim angustata. brevi basi inserta, medio amplissima
basi 3plo-apice duplo angustiora, margine antico leniter curvato nudo,
postico e basi nuda et stricta bene arcuato 6-7 dentato, apice obtusato 4-5
dentato,dentibus ubique validis acutis vel parum acuminatis oblique patu-
lis. Cellulæ apicales 27 y trigonis parvis, basales 18 X 54 y, trigonis
magnis optime nodulosis. Folia flor. caulinis similia. Perianthia oblonga
ore truncato dentalo. Andræcia mediana anguste spicala, bracteis 8 jugis
minus confertis longe saccatis apice oblique stricteque patulis acuminatis
aculis integerrimis.
Hab. Samoa (Powell).
164. P. spathulæîïolia Mitt. Proc. Linn. Soc.V, p. 96.
Syn. : P. simplex Ldbg. Spec. Hepat., p. 54, tab. 9 (ex parte).
Dioica, minor, rigida, pallide-flavicans,dense cæspitosa, terricola. Caulis
ad 3 cm. longus, parum ramosus, rufescens, ætate fuscus, rigidus et fragi-
lis, ubique æquicrassus. Folia caulina 2 mm. longa, optime spathulata,
utrinque breviter inserta, vix decurrentia, oblique patula, contigua vel
parum imbricata, integerrima,apice 6-8 denticulata,dentibus æquimagnis.
brevibus e lata basi pungentibus. regulariter remoteque insertis. Folia
ramulina remotiuscula, decurva, in sicco homomalla, concava, ex angusta
basi anguste oblonga, sub apice utrinque paucispinosa spinis parvis angus-
tis, apice ipso oblique truncato, angulis in spinam longam abeuntibus,
spinis angustis basi parvidentatis. Cellulæ 27 y. basales 27 X 54 y, tri-
gonis majusculis. Perianthia (juvenilia) compresso cupulata, ore amplo,
seiulis remotiusculis simplicibus et fere æquilongis crebre armato. Folia
floralia spathulata, caulinis æquilonga sed duplo latiora, apice late rotun-
data, spinosa, spinis ad 12, validis sat regulariter dispositis. Andræcia in
planta minore et simplici terminalia, longe spicala, bracteis ad 12 jugis,
confertis, superne parum patulis in acumen integerrimum attenuatis.
Hab. Java(W.Hillebrand, Kjellerup, Teysman. Schiffner), Sumatra A
ner), Nepal (Rana).
Il. Angustitoliæ.
165. P. orientalis Taylor. J. of. Bot. 1846. p. 261.
Dioica, mediocris, gracilis. pallide flavo-virens. Caulis ad 5 cm. longus,
282
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 103
parum ramosus. tenuis, rigidus. Folia remotiuscula, oblique patula, leniter
decurva, ad ‘/: mm. longa. anguste oblonga, basi anguslala anticeque bre-
viter decurrentia, apice oblique truncala. emarginato-bispinosa, spinis
inæqualibus. anteriore majore. margine postico sub apice 2 spinis simili-
bus armato. Cellulæ apicales 18 X 27 y. trigonis magnis acutis. basales
IS X 56 w trigonis maximis nodulosis. Perianthia pro planta magna,
compresso-obeuneato-oblonga,anlice anguste alata, ala integerrima apice
in dentem excurrente, labiis rotundalis, grosse spinosis, spinis e lata basi
altenualis. Folia floralia perianthio breviora. caulinis multo majora,
"similia, magis et valide spinosa. Andræcia ignota.
Hab. Nepal (Wallich).
166. P. trabeculata St. nsp.
Dioica, minor, gracilis rigida, flavicans. Caulis ad 5 cm. longus, capilla-
ceus, inferne fuscus, vage pauciramosus, sub flore geminatim innovatus.
Folia caulina vix 3 mm. longa, ramulina sensim minora, ullima exigua,
omnia remotiuscula oblique patula angulo 58°, optime pectinatim disticha,
anguste oblonga, triplo longiora quam lata basi parum angustala haud
deeurrenlia. apice grosse bispinoso, spinis inæqualibus posteriore
minore, terlio sepe interjeclo parvo, margine poslico superne 3 dentalo,
dentibus validis remotis oblique porrectis. Cellulæ apicales 18 X 36 p,
basales 18 X 45 y, parietibus longioribus ubique æqualiter valideque
trabeculatis. Folia floralia trijuga, ınlima caulinis majora et duplo latiora,
celerum similia magis dentata. Perianthia parum exserta, pyriformia,
superne compressa, ore late rolundato dense grosseque spinoso,spinis sat
regularibus porrectis vel hamatis. Andræcia in planta minore mediana,
repetila,bracteis quinquejugis vix imbricalis appressis. apice patulo acuto
denticulato.
Hab. Japan (Faurie).
167. P. singularis Schffn. Hep. Flora Buit. 1900, p. 158.
Dioica. mediocris, gracilis, fragilis, dilute olivacea vel rufescens, laxe
cæspilosa vel muscis consociala, corticola rarius rupicola. Caulis ad 9 em.
longus (vulgo 4-5 cm.) pauciramosus, in planta mascula distincte furcatus,
furcis repelilis, elongalis divergentlibus. Yolia caulina vix 2mm.longa, fra-
gillima, remota, oblique patula, angulo 67° haud decurrentia, plano disti-
cha, oblongo- subligulata, margine antico stricto, nudo, poslico vix areualo
sparsim dentato- cilialto. dentibus 1-4, apice parum angustato grosse lace-
ralo 2-3 dentato, dentibus e lata basi ciliatis cellulis superpositis ad 5,
Cellulæ apicales 27 y, trigonis parvis, basales 18 x 36 p, Irigonis majus-
eulis. Cuticula minute aspera. Folia floralia ovato- oblonga, basi parum
283
10% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). Plagiochila.
angustata, apice longissime lacinulata lacinulis ad 3 mm. longis basi denti-
culatis basi antica sæpe appendiculo longe armato aucta. Perianthia ore
late rotundato labiis longissime lacinulatis, laciniis lanceolatis, medianis ad
2 mm. longis, reliquis brevioribus et multo angustioribus. Andræcia in
planta minore mediana. bracteis apice 2-3 spinosis.
. Hab. Java (Schiffner 750-1710 m).
Mein Exemplar (Schiffner Exsice. n° 1109) besteht fast nur aus
Exemplaren der Plag. fürma Sande-Lac; die darunter befindlichen Pflanzen
von P. singularis Schffn. weichen ganz erheblich von der Beschreihung
ab ; die Stengelblätter wie die floralen Bracteen haben ausnahmslos keine
Cilien am Ende der (unverletzten) Blattzähne ; die rauhe Cutieula der Blät-
ter ist der einzige Hinweis auf die Art.
168. P. frondescens (Nees) Ldbg. Spec. Hepat. II, p. 52.
Syn. : Jungermanmia frondescens Nees. Linnæa. VI, p. 607.
Dioica, magna, valde robusta, olivacea vel rufula laxe profundeque
cæspitosa, corticola, rarius rupicola. Caulis ad 12 cm. longus, validus.
fuscus, mulliramosus, in forma normali dendroideus,in ramis ramulisque
sensim altenuatis, in ultimis capillaceus. Folia ubique remota, caulina
magna, subrecte vel parum oblique patula, oblonga, postice breviter- antice
longe decurrentia, ad 3 mm. longa, apice late acuminata, acumine porrecto
vel obliquo, utroque latere spinis minoribus armato, ceterum integerrima,
parum concava. Folia ramorum et ramulorum sensim minora in ultimis
ramulis pusilla, angustiora, ceterum simillima. Cellulæ foliorum elongatæ,
sæpe rectangulatæ, apice 17 X 25 u, basales 17 X 50 y, trigonis majus-
culis irregularibus. Perianthia in ramis terminalia, statu sterili simpliciter
innovala ad 4 mm longa, compresso-campanulata, basi gibbose inflata,
labiis alte rotundalis irregulariter grosseque spinosis. Capsula in pedicello
perbrevi ovalis. Folia floralia perianthio breviora, e basi obcuneata obli-
que ovala, margine postico usque ad basin fere grosse irregulariterque
spinosa, apice duplicato spinoso. Andræcia parva, numerosa in ramulis
ultimis sæpe seriala, bracteis ad 12 jugis (vulgo 5-6 jugis) confertis, medio
supero squarrose recurvis, acutis, paucidenticulatis.
Hab. Java. Amboina (G. Karsten), Sumatra (Schiffner), N. Guinea
(Macgregor), Hawaï (Baldwin), Philippinæ Insulæ (Wallis, Loher), Ceylon
(Willis, Fleischer), Nilgherries (Beddome), Birma (Fraser), Sikkim (Bre-
tandeau), Liukiu Ins. (Faurie), Africa or. (teste Schiffner).
169. P. Fordiana St., n. sp.
. Sterilis, mediocris, gracilis, laxe cæspitans, dilute olivacea. Caulis ad
5 cm. longus, simplex vel parum ramosus, tenuis sed validus et fuseus.
284
Plagiochilu. FRANZ STEPHANE SPECIES HEPATICANUN. 105
Folia caulina et ramulina aqualia. remotiuseula, subrecte siricteque
patula, oplime pectinatim disticha. vix 1.5 mm. longa, lineari- oblonga,
haud decurrentia, basi poslica et anlica anguste recurva, inleger-
rima, apice Lantum emarginalo- bispinosa, spinis vulgo maqualibus (ante-
riore majore) divergentibus, vel oblique porrectis et parallelis. Cellule
apicales 18 X 36 y. basales 27 X 45 u, trigonis magnis aeulis.
Hab. Hongkong (Ford).
170. P. laxissima Schffn. Hep. Flor. Buit. 1900, p. 115.
Sterilis, medioeris, gracilis. rufo- brunnea. in corlice densissime cæspi-
tosa. Gaulis ad 8 em. longus (vulgo 3-4 em.) parum ramosus, tenuis et rigi-
dus. Folia ad 1.5 mm, longa, remota, distiche explanata, subrecte patula.
oblonga vel fere linearia, apice pro more anguslata, oblique truncala,
imæqualiter bispinosa. spina anleriore mullo longiore, margine antico
parum decurrente, postico breviter inserto, sub apice 1-2 dentieulato:
adsunt folia numerosa. a forma typiea valde aberrantia 1. e denlieulalione
maxime irreguları diversa. Cellulæ apicales 25 X 55 p. trigonis aculis,
basales 35 X 45 y, parietibus trabeculatim inerassalis.
Hab. Java (Schiffner), Borneo, in Monte Poe (Everett).
171. P. bicornuta St. in Engler. Bot. Jahrb. 1896, p. 505.
Sterilis. minor, Navicans, gracilis. rigida, laxe cwspitosa. Caulis ad 3em.
longus, parum ramosus, capillaceus. rigidus, apice flagellatim altenuatus.
Folia caulina dissita, oblique patula, pectinatim disticha, 1 mm. longa
anguste spalhulala. dorso ventreque haud decurrentia, apice bispinosa,
spinis angustlis validis porrectis, utroque margine superne 2-3 dentibus
similibus remotis et minus validis arımalo, Folia superiora caulis el ramu-
lina magis remola, angusliora, ullima parva, inlegerrima, apice bifidula.
Cellulæ apicales 25 u. {rigonis subnullis. basales 25 x 50 u. trigonis
magnis trabeeulatim eonfluentibus. Perianthia (sterilia) compresso- obco-
ca, ore Iruncalo grosse dentalo-lacinialo, Folia floralia caulinis parum
majora,apice rolundato- truncalo el margine postico valide irregulariterque
spinosis.
Hab. Amboina (G. Karsten), Samoa (Reinecke), Nora Galedoniu
(Deplanche, Balansa).
172. P. Daviesiana St. nsp.
Dioica, longa sed gracillima et microphylla, flaccida, olivacea, pendula.
Caulis ad 10 em. longus, sub flore geminalim innovatus, innovationibus
divergentlibus repetitis, Slabellam longam effusam formantibus. Folia
1,5 nm. longa, quadruplo longiora quam lala, conligua, e basi parum
latiore sublinearia, postice breviler inserla, antice longissime decurrentia,
285
106 © BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (288 séR.). Plagiochila.
apice emarginato-bispinosa, spinis pro planta longis, anguste et longe
acuminalis, oblique porrectis et parallelis, æquimagnis vel anteriore
majore, margine antico substricto. nudo, basi recurvo, postico sub apice
1-2 dentibus parvis armato. Cellulæ apicales 18 y, basi duplo longiores,
trigonis majusculis-acutis. Perianthia (sterilia) ore late rotundato, crebre
spinoso, spinis angustis longe attenuatis, ale angusiæ integerrimæ in
spinam excurrentes. Folia floralia caulinis latiora.similia. margine postico
usque ad basin remote 4 spinoso.
Hab, Pacific Isles (?) Georges Davies.
Quoad remificationem effuse furcatam et foliorum formam proxima
P. Massalongoan«. folia caulina tamen bene diversa.
Die Pflanze ist nach einem fleissigen englischen jungen Botaniker be-
nannt, der im jugendlichen Alten leider dahingerufft wurde.
175. P. fissidentoidea Tayl. J. of. Bot. 1846, p. 264.
Syn. : Plagiochila patentissima Ldbg. Spec. Hep. II, p. 64 (ex tea
Plagiochila vitiensis Mitt. Bonplandia 1861, p. 367.
Sterilis, major sed brevis. flaceida. dilute-flavovirens, laxe cæspitosa.
Caulis simplex ad 4 cm. longus superne viridis, basi fusco-rufus. Folia
plus 3 mm. longa, approximata, oblique patula (angulo 33°) plano disticha,
optime parallela, anguste lingulata, ubique æqualia, haud decurentia,apice
truncato-rotundata, paucidenticulata (interdum omnino integerrima). Cel-
lulæ apicales 36 y. basales duplo longiores trigonis nullis, parietibus validis.
Hab. Hawai (Menzies), Viti (Grætfe).
Wenn Taylor I. c. diese Pflanze mit P. bursata vergleicht, so muss ich
doch bemerken, dass beide Arten auch nicht die geringste Aehnlichkeit
besilzen ; man könnte ebenso eine Musa mit Quercus vergleichen. da sie
ja beide Blätter haben.
174. P. propinqua Sande-Lac. Syn. Hep. Javan.. p. 8.
- Dioica, majuscula, rigida, fusco-brunnea vel fusco-virens, corlicola, laxe
cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus, fuscus, tenax et strictus, superne irregu-
lariter pauciramosus, ramis longis validis, mterdum flagellatim attenualis
apiceque radicantibus. Folia ad 2 mm. longa, remotiuscula, oblique vel
subreete patula, oplime disticha, vulgo subplana, anguste oblonga vel ex
angusta basi sublinearia. parum decurrentia, apice irregulariter 6-8 spi-
nosa, spinis validis 2 vel 3, e lata basi attenuatis, aliis minoribus interjec-
ls, utrinque ad medium marginum descendentibus. Cellulæ apicales 23 y,
basales 23 X 55 y, parietibus validis, superne. rigone incrassatis, inferne
late trabeculatis. Perianthia in caule terminalia. e basi innovala (innova-
one simplici vel geminata), obovato-oblonga, truncata. ore setulis longis
286
SAC SRREX
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 107
‚validis armato. Folia floralia caulinis similia, margine poslico ad’ basin
usque spinis validis et regulariter approximatis armata. Andrecia termi-
nalia ex apice vegetativa. spe longa, bracteis apice paucidenticu-
latis.
Hab. Java (Teysman, Zollinger, Kurz, Kuhl, Schiffner), N. Guinea
(Armit). Malacca (Ridley). Perak (Wray), Sumatra, Borneo (teste Schiffner).
Ill. Oblongitoliæ.
175. P. nobilis G. Bot. Zig. 1857, p. 37.
Dioica, major et spectabilis. rigida et fragilis, flavo-brunnea vel flavo-
rufescens, laxe cæspitosa, lerricola vel corticola. Caulis ad 20 cm. longus,
sæpe brevior, simplex vel parum ramosus, ramis longis strictis superne
sæpe altenuatis et parvifoliis, sub flore innovatis. Folia caulina 5 mm.
longa remotiuscula, plano disticha, parum oblique-fere subrecte patula, in
plano semiovato-subfalcata, basi apiceque angustata, vix decurrentia apice
rotundala vel oblique truncata, 3-4 Spinosa. margine antico leniter
curvalo, integerrimo, sub apice tantum 3-4 dentibus brevibus armato,
poslico magis arcualo, tertio infero integerrimo, superne sal dense vali-
deque spinoso, spinis ubique inæqualibus, e lata basi attenualis, reclis vel
eurvatis, longis brevioribusque mixtis. Cellulæ apicales 18 y, medio
25 x 50 y. basi 25 X 70 y. parietibus validis æqualiter incrassalis, tri-
gonis subnullis. Perianthia in caule terminalia, fertilia ad 6 mm longa obcu-
nealo-compresso-cylindrica, exalata, labiıs leniter rotundatis valide spino-
sis. Folia floralia caulinis similia, vix majora, late truncata validiusque
spinosa. Andræcia Spicala, terminalia furcatim ramosa, bracteis minus
eonfertis, parum imbricatis superne patulis anguslatis paucidenticulatis.
Hab. Java (Junghuhn. Teysman. Hasskarl, Kurz. Schiffner), Geylon
(G. Karsten).
176. P. secretifolia Mitt. Linn. Soc. V, p. 98.
Mediocris sed robusta et tenax, flavo-virens vel brunneola, Gaulis ad
6 em longus, pauciramosus,e basi procumbente adscendens, fuscus et valı-
dus, postice usque ad apicem dense longeque radicellifer. Folia remotius-
cula # mm. longa oblique patula, angulo 45° (juvenilia decurvo-homo-
malla) haud decurrentia, basi cuneatim angustala, ceterum anguste ellip-
lica, oplime symmetrica, apice obtusa paucispinulosa, margine poslico
basi nudo medio supero 6-7 spinuloso, spinulis reete patentibus e lata
basi acuminatis, Gellulie apicales 27 y, basales 27 54 y, trigonis majus-
287
108 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
eulis aculis. Folia floralia caulinis omnino æqualia, divergentia. Perianthia
itaque longe exserla. elavala, ore anguste bilabiato denticulato.
Hab. Himalaya (Hooker).
177. P. flexuosa Mitt. Proc. Linn. Soc. Vol. 5. p. 9%.
Dioica. major. valida. olivacea vel rufo-virens, procumbens vel pendula.
Caulis ad 6 cm. longus, fuseus. tenuis sed rigidus, parum ramosus. Folia
remotiuscula, ad 2 mm. longa, rigida, subplana, subrecte patula, parum
arcuala, in plano oblonga. tripio longiora quam lala, versus apicem parum
angustata, symmelrica, dorso ventreque parum decurrentia. integerrima,
apice solum irregulariter spinosa, vulgo duobus dentibus magnis armata,
denie anteriore multo majore basique denticulato. Cellulæ apicales 25 y,
basales 25 X 35 u trigonis majuseulis aculis.
Hab. Himalaya, Sikkim, 8000” (Hooker).
178. P. Ferriena Sl., n. sp.
Dioica. medioeris, gracilis, olivacea, flaccida el lenera, dense cæspitosa.
Caulis ad 6 em. longus, parım ramosus, tenuis, in ramis capillaceus. Folia
caulina remotiuseula, 2 mm. longa. ovato-oblonga, duplo longiora quam
lata.oblique patula (angulo 45°) subplana, dorso ventreque breviter decur-
rentia.apice oblique lateque (runcata, quadrieiliata, ciliis oblique porreelis,
margine anlico curvato, sinuatim in caule excurrens, postico superne
2 ciliis remotis arınalo, inferne integerrimo,supra basin angus!am leniter
ampliatim curvato. Fotia ramulina similia,breviora, ovata. Cellulæ apicales
281. basales 28 54 1. trigonis ubiqueomnino nullis. Andræciamediana, an-
gusie spicata. bene definila, bracteis ad 10 jugis. laxe insertisetvix imbrica-
tis, superne squarrose patulis.irregulariter paucispinosis.interdum ciliolatis.
Hab. Java (Schiffner 717), Liukiu Insulæ (Ferrie).
179. P. Vescoana St. n. sp.
Sterilis, major sed gracilis, dendroidea, flaccida et fragillima, dense intri-
calin) ramosa. Gaulis ad 6 em. longus, tenuis, brunneus. basi simplex,
superne multiramosus. Folia caulina vix 5 mn. longa, triplo fere longiora
quam lala,ex angusta basi leniter ampliata, supra medium abrupte angus-
tata superne rectangulata celerum imbricata. oblique patula (angulo 45°)
marginibus basi recurvis valde concava.apice truncala,breviter % dentata,
ceterum nuda vel margine postico 2-53 dentibus parvis subapicalibus
armata. Folia ramulina contigua, parum minora sub apice leniter cons-
triela, ipso apice irregulariter breviterque 5-6 dentata. Cellulæ apicales
18 X 27 y parietibus validis, trigonis parum distinetis, basales 27 36 u.
trigonis magnis aculis.
Hab. Tahiti (Vesco, Savatier).
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUN. 109
180. P. tahitensis Angstr. Exped. Eugenia Acad. suec. 1873.p.131.
Syn. : P, upolensis Jack et St. Bot. Centr. 1894. No 43.
Dioica, major et robusta. flaccida lamen et viridis, laxe cæspilosa.
Coulis ad 5 cm. longus. parum ramosus, sub flore geminatim innovatus.
validus. fusco-brunneus, strictus.superne attenuatus, ipso apice capillaceus
viridis parvifolius. Folia caulina inferiora majuscula, plus 3 mm. longa.
contigua vel approximata, oblique patula (angulo 33°) optime peclinalim
plano-disticha, subtriplo longiora quam lata. fere oblongo-rectangulata,
basi vix decurrentia el vix angustala. margine antico stricto nudo, sub
apice bispinoso. postico parum areualo. basi nudo, ceterum 8 spinoso,
spinis longis. apice truncato vel rotundato, quadrispinoso. spinis ubique
fere wqualibus recte patulis, e basi triangulari longe atlenualis, apice
dente interjecto interdum auclis. Folia superiora duplo minora linearia,
minus spinosa et spinis minoribus. ultima spathulala. apice irregulariter
3-4 dentala. Cellulæ apicales 36 y, basales 27 0 36 y. trigonis nullis.
Foliu floralia caulinis parum majora, apice et margine postico usque ad
basin longe denseque spinoso-ciliata. Andræcia mediana pro planta
angustissima. bracteis ad 12 jugis. parum imbricalis superne patulis,
longe angusteque 2-4 spinosis.
Hab. Tahiti (Angström) Viti Insulæ (Grælfe).
181. P. spinoso-cornuta St., n. Sp.
Sterilis. major. Naceida. brunnea vel fusco-olivacea, laxe cwspilosa.
Caulis ad 6 em. longus, superne pauciramosus ramis longis simplicibus.
Folia caulina 3 min. longa remotiuscula e basi curvala subrecte patula,
pectinalim dislicha. lala basi inserta, poslice breviter acereta, ulrinque
parum decurrentia anguste oblonga, apice triplo angusliora quam basi.
emarginato-bieornuta, laciniis porrectis spinulosis. margine antico nudo,
inferne curvalto superne stricto, postico subparallelo valide spinoso, spinis
7-8 remolis, e lala basi acuminatis. Gellulee apicales 27 y. trigonis majus-
eulis. médiane 27-36, trigonis-magnis angulatis, basales 27 5% y trigonis
magnis nodulosis. Folia floralia caulinis similia, postice usque ad basin
longe spinosa. Perianthia juvenilia ore amplo longissime spinoso-eiliato,
cils ad 20 celluias longis.
Hab. Himalaya, Sikkim.
182, P. stenophylla Schffu, Fl. Buit.. p. 137.
Sterilis, medioeris, gracilis, flaccida, olivacea, apicibus dilutioribus, laxe
cæspilosa, Caulis ad 5 em. longus, simplex, interdum superne furcatus,
sub flore geminatim innovalus. Fotia subrecte patula, ad 2 mm. longa,
wix contigua vel remotiusenla, substrieta, oblongo-subinearia, superne
281)
#10 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.) Plagiochilu.
leniter angustata, apice inciso-trispinosa, spina pro more mullo majore et
longiore, adjectis 2-3 dentibus minoribus, marginibus ceterum substrictis,
Integerrimis, basi haud decurrentibus. Cellulæ apicales 27 w, basales
27 X 36 y, trigonis minimis; culicula grosse aspera.
Hab. Java, Sumatra (Schiffner 1580 m.).
-185. P. Stevensiana St., n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, olivacea. Caulis ad 5 em. longus, vage ramo-
sus tenuis, fuscus. Folia 3 mm. longa remotiuseula vel subcontigua, mar-
ginibus recurvis concava, oblique patula, angulo 67°, parum decurrentia.
ovalo-oblonga, medio amplissima, apice duplo angustiora, margine anlico
substrieto, superne bispinoso, postice leniter curvato, ipsa basi nude,
ceterum 10-12 spinoso, spinis longis, angustis æquilongis sed varie cur-
vatis recteque palulis, apice truncato 5 spinoso, spinis parum longioribus
et validioribus, oblique porrectis. Cellulæ foliorum apicales 27 X 56 u,
basales 27 X 5% y, trigonis parvis. Folia floralia multo majora, longe spi-
nosa, apice magis el grossius armatla. Perianthia clavala, ore rotundate
setuloso. Andrecia mediana, bractis 6 jugis, vix contiguis, grosse sac-
culatis, apice patulo, rotundato et spinuloso.
Hab. Sikkim (Stevens, Decoly).
184. P. Reineckeana St. n. sp.
Dioica, major, viridis, laxe cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus, parum
longeque ramosus, basi validissimus, rigidus, fusco-brunneus, attenuatus,
superne parvifolius, capillaceus. Folia caulina plus 3 mm. longa, lenera et
flaccida, dissita, oblique patula, angulo 45° oplime pectinatim disticha.
plana, basi parum decurrentia, oblongo-rectangulata, apice late truncala,
irregulariter 7 dentata, margine poslico parum arcuato, remote 6 dentato
(basin versus nudo) dentibus ubique validis breviter acuminatis, apice
parum longioribus, margine antico nudo substrieto; folia ramaulına sensim
minora, obovata apice rotundala 7-8 spinosa ; spinis porrectis, 1-2 media-
nis sæpe majoribus. Cellulæ apicales 25 p., basales 25 X 36 y, trigonis
superne nullis, medio basique folii majusculis distinctis. Andrecia
mediana sæpe in caule lateralia, bracteis ad 18 jugis conferlis superne
patulis, apice rotundatis spinulosis.
Hab. Samoa (Reinecke).
Cum P. tahitensi comparanda.
185. P. Massalongoa Schffn. Hepat. Fl. Buit. 1900, p. 136.
Dioica, gracillima, tenerrima, olivacea, corticola; dense intricatim cæspi-
tosa. Caulis ad 15 cm. longus (vulgo 8 cm.) repetito-furcatim ramosus,
ramis longis divergentibus. Folia caulina remotiuscula, curvalim patula,
290 ;
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICAREM. : 111
regulariter peclinatim-disticha. in plano subovata, 4.5 mm. longa, dorso
ventreque breviter decurrentia, apice angustiore truncata, 2-3 spinosa,
margine anlico substrieto inlegerrimo, postico inferne nudo, superne
remote 3-4 spinoso, spinis omnibus angustis oblique porrectis, parallelis.
Folia ramulina angustiora, sublinearia, apice grosse: bispinosa, celerum
similia. Cellulæ apicales 27 y. trigonis magnis aculis, basales 27 X 361,
trigonis magnis nodulosis. Perianthia in ramis terminalia, parva,
compresso obeonico-campanulala exalata, labiis rotundatis grosse angus-
leque spinosis. Folia floralia caulinis multo majora, perianthio longiora,
semiovala, apice margineque postico grosse remoleque spinosa. Andræcia
mediana, anguste spicata, bracteis parvis confertis, superne oblique patu-
lis emarginato-bidentulis.
Hab. Java (Kurz, Paterson, Schiffner), Sumatra (Christ), Andaman-
Insulæ (Man), Luzon (Loher), Tahiti (Nadeaud), Nicobaren (Berkeley).
Die Blattmaasse, wie von Schiffner I. c. angegeben, müssen auf einem
Irrthum beruhen ; sie sind viel zu gross.
186. P. Korthalsiana Molk. in Sande Lac. Ned. Kruid. Arch. Il.
p. #16.
Dioica, mediocris. robusta et tenax, brunnea laxe cæspitosa. Caulis ad
6 cm. longus, parum ramosus, sub flore geminatim innovatus, fuscus et
durus, pro planta validus. Folia caulina ad 2,5 mm. longa, contigua vel
approximata, subrecle patula, sepe plus minus decurvo-homomalla,
oblonga, basi anguslala, vix decurrentia, plus duplo longiora quam lata,
margine anlico substrieto, superne 2 dentibus parvis armalo, postico
areuato, regulariter dentato-spinoso, inferne nudo, spinis ad 12, validis,
brevibus, oblique porreetis, apice leniler angustalo, rotundato vel sub-
truncalo, 5-6 spinoso, spinis vix longioribus. Folia ramulina parum
angustiora, celerum haud diversa. Cellulæ apicales 27 y, trigonis magnis
acutis, basales 27% 5% y, trigonis magnis truncalis. Perianthia compresso-
cunealim-0bovala, ore truncalo-rolundato, labüs breviter ereberrimeque
setulosis. Folia floralia caulinis multo majora, magis et longius spinosa.
Andrwcia ignota.
Hab. Java (Junghulhn, Teysman, Kurz), Semuatra (Wilkens), India orient.
in Mte Moolegit (Fea).
Die Blattzähne in der Abbildung von Sande |]. e. Tab. V, sind zu kurz
gezeichnet ; an normalen Exemplaren sind sie länger und spitzer.
187. P. palmiformis St., n. sp.
Sterilis, medioeris, pallide virens. Caulis ad 3 em. longus, simplex vel
pauciramosus, inferne fuseus et durus. superne viridis, Folia plus 3 mm.
3
112 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20€ SÉR.). Plagiochila.
longa remoliuscula, in plano leniter falcata semiovata, regulariter conse-
cutiva et frondem palmarum simulantlia, oblique patula, angulo 67°, medio
suo amplissima, bast apiceque parum angustiora, margine antico nudo,
leniter sinuato, poslico bene arcuato, medio supero 8-9 dentato, den-
tibus validis subæqualibus. oblique porreetis. apice oblique truncato, simi-
liter dentato, dentibus 5-6, quorum 2 majores. Cellulæ foliorum apicales
27 X° 27 p. trigonis nullis. basales 27 X 45 w. trigonis parvis acutis.
Reliqua desunt. ;
Hab. Sikkim (Stevens).
188. P. Liebmaniana Ldbg. Spec. Hep., p. 97.
Dioica, mediocris, gracilis, flaccida. flavo-virens. Caulis ad 4 cm. longus.
fuseus, sub flore geminatim innovalus. vix aliter ramosus. Folia caulina
> mm. longa conferla vel confertissima, leniter curvala et subrecte
patula. triplo longiora quam lata. ambitu falcato-oblonga. lata basi
inserla. apice fere duplo angustiora, basi postica breviter adnala el
recurva,utrinque breviter decurrentia. margine poslico magis arcuato et
sub apice tridenticulato, antico nudo. ipso apice oblique truncato 5-6 den-
liculato. Folia ramulina minus conferta. contigua, oblique patula, simi-
liter denticulata. Cellulæ parvæ, apicales 14 y. basales subduplo lon-
giores, trigonis subnullis. Folia floralia caulinis majora, magis et valide
armala, basi postica valde ampliata et paucispinulosa. Perianthia com-
presso-campanulata, ore irregulariter dentato-ciliata, ciliıs majusculis ad
10 cellulas longis : ala bene distincta paucispinulosa. Andrecia brevia,
bracteis ad 10 jugis. apice obtusis mtegerrimis.
Hab. India orientalis (leg?) nuperius in insula Ceylon (Fleischer)
invenla.
159. P. Kurzii St.. n. sp.
Dioica, olivacea. mediocris sed longa et gracilis, in corlice arborum
pendula. Caulis ad 10 cm longus, inferne simplex et grandifolius, superne
subfasciculatim multiramosus. ramis-longis, in planta sterili simplicibus
parvifoliis attenuatis. in planta © sub flore geminatim innovalus, furcis
divergenlibus sæpe repelitis, planta dein maxime effusa. Foha caulina
adulta 2 mm longa, subrecte palula, vix contigua. oblongo-ligulala, antice
longe decurrentia, postice breviter inserla haud ampliata, subplana, apice
truncalo-rolundata, irregulariter 4-5 denlala. denlibus e lala basi acutis.
brevibus, margine postico similiter remoleque denticulato, antico integer-
rimo. Folia ramulina similia, magis remola, minora, ullima minima dis-
sila, sepe longius spinosa et spinis magis irregularibus. Cellulæ foliorum
27 y, trigonis subnullis, basales 27 X 36 », trigonis majuseulis acutis.
292
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 145
Perianthia terminalia. compresso-campanulata, inferne alte gibbosa, ore
obliquo leniter rotundato crebre spinoso spinis sat regularibus longe
attenuatis, ala vulgo nulla. Folia floralia intima caulinis parum majora,
latiora, postice ampliata margine antico excepto ubique irregulariter
grosse spinoso. Andræcia ?
Hab. Andaman Insulie (Kurz, Man).
190. P. linguifolia DeNot. Hep. Borneo. I, p. 19.
Sterilis. Caulis simplex. ex apice innovalus, ob folia basalia innovatio-
num minora quasi repelito interruplus. Folia parum imbricata, subrecte
patula, plano-disticha, antice breviter decurrentia, postice brevissime
inserta, sublinguæformia, parum asymmetrica, margine anlico substricto,
postico leniter arcuato, apice parum angustato, repando obtuso. Cellul
maxime incrassatæ, trigonis magnis nodulosis contiguis vel confluentibus,
interdum incrassalione mediana nodulosa auctis.
Hab. Borneo (Beccari).
Ich habe diese Pflanze nicht gesehen und die Diagnose des Autors so
weit ergänzt als Text und Abbildung desselben gestatten. Die vom Autor
erwähnte Innovation des Stengeis lässt auf eine wiederholte männliche
Blüthenanlage schliessen; bei der Grösse der Pflanze könnte das dem
Autor aber Kaum entgangen sein (?).
191. P. acutiuscula Aust. (Evans. Trans. Conn. Ac. 1891, p.5).
Sterilis, robusta et rigida, humilis, pallide brnnneola, cæspitosa. Gaulis
ad % em. longus; validus, strictus, fuscus, superne pinnalim pauciramosus,
ramulis squarrose patulis. Folia caulina vix 1 mm. longa, remotiuscula,
parum oblique vel subrecte patula, optime disticha pectinata, ovato-
oblonga, lata basi inserta, haud decurrentia, auguste oblonga margine
antico substriclo, postico parum arcuato, apice vulgo (et forsan normaliter)
acuto vel acuminato utrinque dente parvo instructo. Folia ramulina
minora, simillima, sæpe oblique emarginalo bidentata, dente anteriore
majore ; adsunt etiam folia anormalia, numerosa, apice irregulariter
dentata. Cellulæ apicales 36 y trigonis majusculis, basales 36 x 54 y.
trigonis magnis attenuatis.
Hab. Hawai (Baldwin).
192. P. securifolia Nees. in Ldbg. Spec. Hepat., p. 58.
Dioica, medioeris, viridis, in ramis arborum laxe cwspitosa. Caulis ad
2 cn. longus, erectus simplex vel pauciramosus, purpurascens. Folia cau-
lina per paria approximata, basibus imbricatis, superne libera, patenti-di-
vergentia ei falcato-patula, oblonga triplo longiora quam lala, concava,
2 mn, longa margine antico substricto, recurvo, postico leniter arcuato,
BULLETIN DR L'HRHDIEN Holssırn, n° 2, 41 janvier 1902, N
114 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). Plagiochila.
basi anguste reflexo, utrinque parum decurrentia, apice truncala repanda
vel paucidenticulata. Folia ramulina minora remotiuscula, subæquilata.
Cellulæ apicales 18 x 27 y. trigonis aculis, basales 18 x 36 y trigonis
trabeculatim elongatis sæpe confluentibus. Folia floralia latiora. oblique
ovata, obtusa, minute denticulata. Perianthia brevia. compressa, gemi-
natim innovala, ore truncalo, dentalo-ciliato.
Hab. Ceylon (Wight).
19. P. subintegerrima (Nees), Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jungermannia subintegerrima Nees Hep. Jav., p. 79.
Dioica, magna et robusta, flavo-virens vel brunneola. Caulis ad 10 cm.
longus. parum furcatim ramosus. rigidus. Folia explanata, oblique patula,
imbricata, alternantia, convexa, oblique ovato-oblonga, apice magis angus-
tata quam basi, ultra 3 mm. longa, 2 mm. lata, margine dorsali parum
decurrente substricto nudo recurvo. apice denticulis 2-4 irregularibus
armato, margine postico arcuato, integerrimo, basi parum decurrente leni-
terque recurvo. Cellulæ sub 24 y, parietibus subæqualiter incrassatis, tri-
gonis minus distinctis. - Perianthia ohovato-clavata basi curvata, ore
truncato-ciliato. Folia floralia subsymmetrica, late elliptica circumcirca
remote grosseque dentata, dentibus basalibus maximis. Andræcia ignola.
(Diagnosis Schiffneri).
Hab. Java (Blume, Reinwardt).
Schiffner übersetzt den Ausdruck ciliata der Synopsis mit « gefranst » ;
auch anderwärts gebraucht derselbe diesen Ausdruck für steif abstehende
Wimpern. Fransen sind aber schlaff herabhängende Anhängsel. die den
Wimpern des Augenliedes nicht im entferntesten au sind.
194. P. rufa St. n. sp.
Sterilis. magna et elata, rigida, fragillima, optime rufescens, dense
cæspitosa, pendula. Caulis ad 12 em. longus, superne longe pauciramosus.
Folia contigua, 3 mm. longa superne remotiuscula, distiche patula, in
plano oblongo-falcata, basi utrinque breviter decurrentia, apice duplo
vel magis angustala, irregulariter 6 spinosa, acuta (spina media majore)
vel truncata (spinis 3-4 majoribus æquilongis). Spinæ ceterum valide,
longe acuminatæ et apice selaceæ. porrectæ. Cellulæ apicales 25 u, tri-
gonis magnis truncalıs, basales 34 50 y, trigonis maximis subnodulosis.
Hab. Ceylon (G. Karsten).
195. P. ciliata G. Ann. sc. nat., 1857, p. 334,
Dioica, minor et gracillima, rigida, flavo-rufescens, muscis consociala.
Cautis ad 6 cm. longus, parum et longe ramosus, capillaceus, fuscus et
durus, Folia caulina parva, vix 0,75 mm. longa, remotiuscula, ‚Tegulariter
2094
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. : : 115
peetinatim disticha, parum oblique patula, breviter lingulata, basi haud
decurrentia, apice rotundata, 5-6 eiliata, ciliis e bası bicellulari setaceis,
5-6 cellulas longis strictis et radiatim divergentibus. Cellulæ 25 y, basales
18 X 36 u. trigonis magnis aculis. Andræcia mediana, parva, bracteis
superne patulis, integerrimis.
Hab. Java, in mie Salak (Zollinger).
Die von Schiffner sub No 717 ausgegebene Pflanze gehört nicht hier-
her : siehe P. Ferriéna ; ob die Pflanzen der anderen von Schiffner ange-
genen Standorte mit dem Original übereinstimmen, ist nach der Diagnose
Schiffners zweifelhaft: ich eitire diese Standorte desshalb nicht.
196. P. longicilia SL. n. sp.
Sterilis. major, tenerrima, dilute-viridis, subhylina, frustulum tanlum
cognitum. Caulis tenuis, fuscus et rigidus. Folia ad 2 mm. longa, contigua,
oblique patula (angulo 45°) e basi angustiore anguste oblongo, fere 4 plo
longiora quam lata, medio leniter ampliata, apice parum angustata et
bieiliata, ciliis ad 12 cellulas longis, e lata basi longe setaceis, margine
antico et postico inferne recurvo nudo, superne 2-3 ciliis similibus remo-
tis armalo. Cellulæ apicales 56 y, basales 18 X 54 y, trigonis nullis,
parietibus basalibus æqualiter incrassatis validissimis.
Hab. Nova Guinea (leg?).
197. P. dendroides Nees. Syn. Hep., p. 61.
Syn. : P. Zollingeri Mont. Ann. sc. nat., 1856, p. 196.
Dioica. majuscula vel humilis, parvifolia, gracilis olivacea vel brunneola,
rigidiuscula. laxe cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus, ramis fasciculatim
aggregalis curiosissimus, fasciculis remotis in caule repelitis consecutivis,
brevirameis, e basi stolones longos nudos vel minute foliosos proferenti-
bus. Folia caulina valde remota, exigua cauli æquilata, parum patula,
oblonga, apice bidentula. Folia ramulina duplo majora. oblique patula,
angulo 45° oblonga linearia, vix millimetrum longa. fere triplo longiora
quam lala, integerrima superne leniler angustata, apice oblique truncata
emarginato-bidentata,.dente anteriore vulgo majore. Cellulæ 18 u, Maxime
æqualilerque incrassalæ, basi parum longiores, minus incrassatæ trigonis
ilaque magis distinetis. Perianthia lerminalia, innovatione simplici
suffulla, 2 mm. longa basi inflata, superne compressa, oblonga, labiis
rotundalis dentalo-ciliatis, ciliis basi denticulatis. Capsula subsphærica.
Sporæ ? Elateres? Folia floralia caulinis multo majora obovato-triangu-
laria, apice valde angustata, 2-3 dentata, Andræcia angusta, longa vel
longissima, bracteis confertis apice patulis bidentulis.
Hab. Java (Blume, Junghuhn, Teysmann, Zollinger, Kurz, ete., etc.),
295
116 BULEETIN ‘DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). Plagiochilu.
Sumatra (Schifiner), Amboina (G. Karsten), Luzon (Micholitz, Loher),
Borneo, N. Guinea (Kowald, Armit), Malacca (Wray). N. Caledonia
(Balansa), Viti (Græffe).
IV. Ovifolie.
198. P. chinensis St. Mem. Soc. sc. nat. Cherbourg. Vol. 29, p. 223.
- - Dioiea, mediocris valida et rigida, in sicco brunneola, superne flavescens.
laxe cæspitosa. Caulis ad 4 cm. longus, pauciramosus, sub flore inno-
vatione simplici, spe repetito-continuatus. Folia imbricata 2 mm. longa
decurvo-homomalla in plano late ovata. postice breviter inserta vix decur-
rentia caulemque haud tegentia apice obtusa vel truncato-rotundata 5-6
spinosa, margine anlico leniler arcualo, arcte recurvo, longe decurrente
integerrimo vel superne 1-2 dentalo, postico magis arcuato, irregulariter
spinoso, basi nudo, spinis ubique breviusculis validis attenuatis. Cel-
ulæ parvæ irregulares 10-18 y, medio basis 20 X 54 y. rectangulares,
vittam bene definitam formantes, trigonis ubique distinctis, acutis. Folia
floralia caulinis similia grosse dentato-ciliata vel spinosa. Perianthia
exalata compresso-pyriformia. ad medium exserta ore truncato creber-
rime seluloso.
Hab. China, Yuennan (Delavay), Japonia, Tyo (Okudaira).
199. P. Cardoti SL. n. sp.
Dioica, minor, flaceida, pallide virens. Caulis ad ’ cm. longus, capilla-
ceus, viridis, flaccidus. Folia remota, parva, plus 1 mm. longa decurva,
obovata, vix decurrentia, margine antico nudo, postico basi nudo superne
dense breviterque setuloso, apice rotundato, similiter armato, setulis ad
#2, anguslis, strictissimis recteque patulis, 5-6 cellulas longis. Cellulæ
folorium apicales 16 u, basales 18 X 45 y, trigonis nullis, parietibus
validis. Folia floralia multo majora, longius setosa, subeiliata. Perianthia
omnino exserla clavata, ore truncalo dense irregulariterque ciliolato.
Hab. Sikkim (Decoly).
200. P. hokinensis SL, n. sp.
Dioica, mediocris, tenax, olivacea, muscis consociala. Caulis ad % em
longus, superne irregulariter pauciramosus, durus et fuscus, ramis hie
illic decurvis flagellatim attenuatis mierophyllis radicantibus. Folia remota,
oblique patula, leniter decurva, in ramis decurvo-homomalla. ad 1 mm.
longa, fere triplo longiora quam lata, marginibus recurvis concava,
oblongo-ligulata, dorso ventreque haud decurrentia, ‘apice rotundata
% spinulosa,margine postico usque ad basin fere armato (spinulis sub 12).
‘296
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPEGIES: HEPATICARUM. :: 117.
antico integerrimo sub apice bidentato, spinulis ubique æqualibus, regu-
lariter approximalis, e lata basi breviter attenuatis. Cellulæ 25 y, trigonis
majusculis acutis. basales 25 X 40 y parietibus æqualiter incrassalis.
Andræcia mediana. parva. bracteis ad 5 jugis. confertis, superne patulis.
integerrimis.
Hab. China. Yuennan, Hokin (Delavay).
201. P. cristophylla St. n. sp.
Dioica, mediocris, gracilis, rigida, fragillima, flavorufescens, laxe cæspi-
tosa. Caulis ad 6 em. longus, fusco-rubens, superne parum ramosus, in
planta mascula remote breviterque pinnatus, ramis subrecte patulis. Folia
caulina ad 2 mm. lenga, remota. oblique patula (angulo 45°) leniter
decurva, oblique ovata, basi haud decurrentia, apice emaginalo-bispinosa,
spinis approximalis e lala basi breviter acuminatis, oblique porreectis.
margine antico leniter curvato, nudo, arcte recurvo, postico magis curvalo
superne Lrispinoso, spinis quam apicales minoribus. Folia ramulina.
æquilonga sed duplo angustiora, denticulatione simillima, folia ultima
sepe integerrima. apice angustato bidentulo. Cellulæ apicales 27 y., trigo-
nis maximis late confluentibus,lumine maxime reducto, basales 27 54 y.
Irigonis grosse et angulatim nodulosis. Andr&ecia in ramis terminalia.
rarius in caule mediana,parva,bracteis ad 5 jugis, arcte imbricatis superne
longe patulis bidentulis.
Hab. Nova Caledonia (Balansa).
202. P. Gaudichaudii Mont. Ann. se. nat. 1856. p. 193.
Syn. : P. tenuis Mont. Voy. Bonite, p. 265.
Dioica, mediocris vel minor, vulgo humilis, gracilis dense depresso-
cæspilans, olivacea vel rufescens. Caulis ad 3 em. longus, tenuis, rigidus.
parum ramosus. ramıs interdum flagellatim attenualis, apice microphyl-
hs. Folia caulina parva, 1,5 mm. longa, approximata. oblique patula
(angulo 33°) bası haud decurrentia, oblique ovalo-oblonga. margine antico
strielo nudo, postico-curvato 5-6 dentato, tertio inferio nudo, superne
dentibus validis brevibus acutis, apice emarginato-bidentata, dentibus
majoribus inæqualibus, anteriore parum majore. Folia ramulina remota,
obeuneala, apice irregulariter 4-5 dentata, dente medio multo majore
acuta. Cellulæ apicales 27 y, basales 18 X 54 y, trigonis magnis subno-
dulosis, Cuticula distincte papillata.
Hab, Havai (Gaudichaud, Baldwin, Didrichsen, Heller).
203. P. paucidens St. n. sp.
Dioica, magna, spectabilis, gracilis, flaccida brunneo-virens, pendula.
Caulis ad 12 cm, longus, pauci- et longe ramosus, tenuis, rufescens. Folia
207
118 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). Plagiochila.
eaulina ad 2 mm. longa, vix imbricata, oblique patula (angulo 67°) basi
parum decurrentia, ovato-oblonga, apice truncata,3-4 denticulata, ceterum
nuda vel margine postico sub apice 1-2 dentato. Folia ramulina simillima,
parum angusliora, postice 6-7 dentata, dentibus ubique brevibus acutis.
Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis nullis, basales vix majores Lrigonis
majuseulis, trabeculatim confluentibus. Reliqua desunt.
Hab. Tahiti (Vesco).
204. P. japonica Sande-Lac. Ann. Mus. Lugd.-B. 1863-64.
Dioica, mediocris, flaccida et tenera, pallide flavo-virens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 5 cm. longus, tenuis, fuscus, simplex vel pauciramosus, in
planta © sub flore geminalim innovatus, in planta & simplex apiceque
floriferus. Folia caulina ad 2 mm. longa, plano-disticha, oblique patula
(angulo 67°) contigua, oblique ovato-oblonga, basi vix decurrentia, mar-
gine antico stricto, dente solilario subapicali armalo, postico leniter
arcualo, terlio infero nudo, superne remote quadrident{ato-ciliato, apice
emarginalo-bispinoso, spinis validioribus acuminatis. Folia ramulina
remotiuscula, parum minora celerum simillima. Cellulæ apicales 27 y
trigonis parvis, basales 27 X 36 y trigonis majusculis attenuatis. Folia
floralia caulinis multo majora, ubique grosse irregulariterque spinoso
ciliata. Perianthia (juvenilia) ore truncato longe 8-10 spinoso. spinis longe
attenualis.
Hab. Japan (Siebold, Miyoshi, Makino, Faurie, Inoue, Challenger Exped),
valde communis, ut videlur, in regione subtropica.
Cum P. Ferriena et P. chiloscyphoidea comparanda.
205. P. fissifolia St. n. sp.
Dioica, mediocris, gracillima, tenera et fragillima, pallide-olivacea, dense.
intricatim cæspitosa, corlicola. Caulis ad 5 em longus, tenuis, mulliramosus,
remote pinnatus, grandifolius, ramis primariis oppositis, parvifoliis repetito
furcatis fureis divergentibus, sub flore geminatim innovalis, ramificatio
itaque maxime regularis maximeque effusus. Folia valde chlorophyllifera,
caulina ad 2 mm longa contigua vel parum imbricaia, oblique patula,
late ovala vel subrectangulata, lata basi inserta, haud decurrentia. apice
Junatim emarginato-biloba, lobis subæqualibus late triangulatis subinte-
gerrimis. Folia ramulina subæquilonga, triplo tamen angustiora, oblongo
linearia, integerrima, apice profunde fissa, rima angusta, laciniis lanceola-
tis æquilongis vel oblique emarginato-biloba, lobis oblique porrectis vel
divergentibus (anteriore majore), plus minus longe acuminatis. Cellulæ
apicales 20 y, basales 20 X 36 y, trigonis subnullis. Folia floralia
3-4 juga, cito majora, intima basi postica valde ampliata spinulosa, apice
298
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 119
ad '/s bifida, laciniis lanceolatis porrectis. Perianthium (juvenile) labiis
repandis irregulariter denticulatis. Andrecia in ramulis ultimis termina-
lia, ex apice vegetativa, fusiformia, bracteis à jugis confertis, apice longe
patulis profunde angusteque bifidis, quasi comatis.
Hah. Tonkin (Balansa, Acker).
V. Trigonitoliæ.
206. P. yuennanensis St. Mem. Soc. sc. nat. Cherbourg. Vol. 29,
p. 225.
Sterilis, mediocris sed robusta et tenax, olivacea, cæspilosa. Caulis ad
5 em longus, validus, durus et fuscus, procumbens, postice dense radicel-
lifer, apice adscendens et vage pauciramosus. interdum subfasciculatus.
Folia caulina imbricata, ad 3 mm. longa. decurvo-homomalla, inferiora
oblique ovato-triangulata, superiora ovato-oblonga, margine antico integer-
rimo arcte recurvo longeque decurrente, postice breviter inserla, e basi
anguslala parum ampliata sed caulem haud tegentia, margine — basis
nuda excepla — dense breviterque denticulato, dentibus ut in apice
folii irregularibus, majoribus et parvis intermixtis. Cellulæ apicales 12 y.
parietibus validis, medianæ 18 y trigonis majusculis, ipsa basi longe rec-
tangulares 17 X 70 y, vitlam bene definitam formantes, parietibus validis
plus minus inerassalis, interdum irregulariter nodulosis vel nodulose-tra-
beculatis.
Hab. China, Yuennan (Delavay).
207. P. sciophila Nees in Ldbg. Species Hepat., p. 100.
Syn. : P. tenuis Mitten. (non Ldbg.) in Proc. Linn. Soc. V, p. 94.
Dioica, major et robusta, flavo-viridis vel rufescens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 10 cm. longus simplex vel pauciramosus, sub flore innovatus,
in planta ımascula sæpe remote pinnatim ramosus, viridis inferne fuscus
et validus. Folia caulina ad 3 mm, longa, contigua vel parum imbricata,
oblique et leniter eurvaliım patula, dorso ventreque parum deeurrentia,
marginibus recurvis concava. oblique ovala, lala basi inserla, apice pro-
unde emarginato-bispinosa, spinis magnis triangulatis, longe acuminalis,
oblique porreetis, inæqualibus, posteriore majore utrinque dente basali
instructo, margine antico substricto, nudo, sub apice spina armato, postico
arcuato, irregulariter 5-6 spinoso, spinis validis triangulatis breviter acu-
minatis. Folia ramulina vemotiuseula minora similia, spinis minus validis
et minus numerosis, Cellulæ apicales 27 y, basales 27 x 45 y, parietibus
299
120 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2% SER.). Plagiochilu.
æqualiter incrassatis Lrigonis itaque vix distinctis. Folia floraha plurijuga,
caulinis similia multo majora et grossius spinosa, Perianthia compresso-
obconico-campanulata, sæpe profunde fissa et bivalvata, labiis subtrunca-
tis grosse lacinialis ; ala nulla. Capsula parva fusco-purpurea. Sporæ 22 y.
pallidæ læves. Elateres valde attenuati, spiris duplicatis validis teretibus
laxe tortis. Andrecia in ramulis terminalia, rarius ex apice vegelaliva,
bracteis confertis ad 12 jugis superne patulis paueispinulosis.
Hab. Himalaya (Gammie), Nepal (Wallich).
208. P. sockawana Si. n. sp.
Dioica, medioeris, humilis, tenera et fragillima, pallide virens. Caulis
ad 3 cm. longus, validus, strictus, rufescens, superne dense pinnatin
ramosus, pinnis sub flore geminatim innovatis, planta dein oplime den-
droidea. Folia caulina sub 3 mm. longa, vix imbricata, subrecte patula,
tenerrima, plano-disticha, utrinque breviter decurrentia, e lata basi sen-
sim angustata, apice duplo angustiora, in plano ilaque triangulato-ovata.
apice truncçata, spinoso-ciliata, spinis 4-5 inæqualibus, 3 vulgo majoribus.
margine antico substrieto sub apice bispinoso, postico leniler arcualo,
terlio infero nudo, superne longe quadrispinoso, Spinis æquimagnis,
angustis remotis, oblique porrectis. Folia ramulina remotiuscula, minora
et fere æquilata ceterum similia. Celluiæ apicales 27 X 36 y. trigonis
nullis, basales parum longiores, trigonis parvis. Folia floralia oblongo-
rectangulata, apice truncata, caulinis multo majora, apice et margine
poslico grosse spinoso-ciliata, spinis subæquilongis, lalis angustisque
allernantibus. Perianthia juven. ore rotundato crebre laciniato, laciniis
lanceolatis æquilongis apice setaceis.
Hab. Java, Bandong (Solms).
P. commutata Schffn. Fl. Buit. 1900, p. 12%.
Diese Pflanze ist ohne Zweifel eine Syzygiella da die Blätier paarig ge-
nähert und an der ventralen Basis meist verwachsen sind ; auch Schiffner
bezeichnete diese Zugehörigkeit bereits als « kaum zweifelhaft ».
Vi. Ovatorotundatæ.
209. P. retusa Mitt. Proc. J. Linn. Soc. Vol. 5, p. 96.
Sterilis, minor, rigidiuscula, flavicans, sat dense erecto cæspitans. Caulis
ad 46 mm. longus, irregulariter ramosus rigidiusculus. Folia remota,
plus 1 mm. longa squarrose patula, antice longe angusteque decurrentia,
in plano ovata vel late ovata. integerrima, apice plus minus retusa vel
300
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. -... 124:
breviter emarginato-biloba, sinu semper lunato, lobis obtusis sepe in»-
qualibus. Cellulæ 1% y basales 1% X 27 u, trigonis subnullis.
Hab. Himalaya, Sikkim 12000’ (Hooker).
210. P. ptychanthoidea St. n. sp.
Dioica, major sed parvifolia et gracilis. rufo-brunnea, rigida, laxe
cæspitosa, pendula. Gaulis ad S cm. longus. fuscus, rigidus, superne furca-
lim multiramosus. Folia omnino integerrima, parva, caulina ad 1,5 mm.
longa, contigua. oblique patula. angulo 45°, plus minus decurva, margini-
bus recurvis valde concava. ambitu late ovata, superne parum angustata.
apice rotundala, postice breviter inserla breviterque decurrentia, antice
longissime decurrentia. Folia ramulina remota minora. ceterum simi-
lima. Cellulæ apicales 18 y parietibus validis. basales duplo longiores
trigonis distinctis. Perianthia basi geminatim innovala. ohconico cam-
panulata, ore truncalo repando, margibus hie illiei incurvis crispatulis
integerrimis vel paucidenliculalis. Folia floralia caulinis majora simil-
lima. Capsula fusco-brunnea, breviter exserla. Sporæ rufe. 30 y, grosse
asperæ. Elateres longi, validissimi, spira laxe torla. utriculo haud visibili.
Hab. Birma, Moulmein Hills (Stolitzka).
2li. P. hakkodensis St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 105.
Dioica,. mediocris, rigidiuseula. brunneola, muscis consociata. Caulis
ad 5 em. longus. pauciramosus, fuscus et rigidus. ramis parum divergenti-
bus, apice sæpe attenualis et parviloliis. Folia caulina ad 2 mm. longa,
oblique patula (angulo 56°) postice breviter inserta. antice sat longe
decurrentia. in plano ovata vel late ovala, marginibus æqualiter arcuatis,
antico sub apice bidentato, postico usque ad basin fere denticulato, denti-
bus sub 8, remotiusculis brevibus breviterque acuminatis, in apice obtuso
3-4, parum majoribus. Folia ramulina superiora minora, similia dentibus
minus numerosis. Gellule apicales 20 y. trigonis majusculis, basales
20 x 36 y, trigonis trabeculatim confluentibus. Folia floralia caulinis
majora, irregulariter spinosa, spinis basalibus hamatis. Perianthia juveni-
la ore lruncato-rotundato erebre irregulariterque spinuloso. Andraeia
ienota,
Hab. Japonia. Nippon septentr. (Faurie).
212. P. chiloscyphoidea St. ı. sp.
Dioica, magna. robusla, olivacea, nitens, laxe cwspilosa. Caulis ad 7 cm.
longus, simplex, sub flore geminalim innovalus, vix aliter ramosus, valı-
dus, fuscus et strietus. Folia tenera, remotiuseula, 1,5 mm. longa, subrecte
patula, late ovala, margine antico subrecto, basi parum decurrente, sub
apice spina singula arımalo, postico breviter inserto leniterque areuato,
301
122 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.) Plagiochila.
6 spinas longas angustas gerente, apice oblique truncata, trispinosa.
spinis longis, e lala basi longe attenuatis porrectis. Cellulæ apicales 27 y,
basales 27 X 36 y trigonis nullis. Perianthia (sterilia) labiis ample rotun-
datis, grosse et crebre laciniatis ; Folia floralia quadrijuga, caulinis simi-
lia, multo majora, usque ad basin fere irregulariter grosse spinosa.
Hab. Himalaya, Sikkim (Gammie 6000 7), Tonkin, Lao-Kay (Acker),
Japan (Imouë).
213. P. jungermannioides St. Bull. Herb. Boissier. 1897, p.105.
Dioica, parva, humilis, flavicans, in cortice dense cwespitosa. Caulis vali-
dus, flaccidus, brevissimus, e caudice repente 1 em. longus, simplex et
arcte repens, sub flore geminalim innovatus. Folia caulina imbricata, ad
1 mm. longa subrecte patula, plano-disticha, poslice breviter inserta, haud
decurrentia, late ovata, apice truncato-rotundata vel retusala. integerrima,
parum asymmetrica, margine poslico magis arcuato. Cellulæ apicales 27 v,
basales 36 X 5% y. trigonis ubique magnis. Folia floralia vix majora,
oblonga, margine postico apiceque spinulosa. Perianthia geniculatim
erecta, breviter clavala, basi inflata, superne compressa, ore truncalo
ciliolato. AndrϾcia in ramis lateralibus erectis terminalia, fusiformia
bracteis ad 20 jugis. monandris, magnis confertis, superne patulis, inte-
gerrimis. Antheridia magna, breviter stipitata.
Hab. Japan. Hayachinesan (Faurie).
D. Patulze. Antarcticæ.
Folia vulgo angusta, in paucis laliora, margine postieo stricte patulo.
I. Obeuneate.
214. Plagiochila obeuneata St.
215. Plagiochila Hyadesiana B. et M.
216. Plagiochila flexicaulis Mont.
217. Piagiochila rufescens Si.
218. Plagiochila Gayana G.
219. Plagiochila Baileyana St. n. sp.
220. Piagiochila Lyallii Mitten.
221. Plagiochila quinquespina St. n. sp.
H. Ovifolie.
222. Plagiochila hirta Taylor.
223. Plagiochila lophocoleoides Mont.
22%. Plagiochila fruticella Taylor.
302
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUN.
25. Plagiochila pleurata Taylor.
3
2
226. Plagiochila Reischeckiana SL. n. sp.
Ill. Rectangulate.
227. Plagiochila monoica St. n. sp.
228. Plagiochila oligodon Mont.
E. Hatul2e. Europa, America septentr,
229. Plagiochila interrupta (Nees).
230. Plagiochila Stableri Pears.
231. Plagiochila allegheniensis Evans.
232. Plagiochila virginica Evans.
233. Plagiochila Sullivanlii G.
F. Amplintze. Europa. America septentr
Folia ventre ampliata.
234. Plagiochila asplenioides (L.).
235. Plagiochila ambagiosa Mitlen.
236. Plagiochila columbiana Evans.
237. Plagiochila tridenticulata (Taylor).
238. Plagiochila spinulosa (Dicks.).
239. Plagiochila punctata Taylor.
240, Plagiochila Ludoviciana Sull.
241. Plagiochila floridana Evans.
252. Plagiochila undata Sull.
G. Aamplisaéae. Asia et Oceania tropica.
l. Obeuneate,
243. Plagiochila Fauriana St. n. sp.
244. Plagiochila devexa St. nom. nov.
245. Plagiochila campanulata St. n. sp.
Il, Brevifolia (Volia late ovala subrotanda).
246. Plagiochila fruticosa Mitten.
247. Plagiochila fragillima St. n. sp,
248. Plagiochila Miyoshiana St.
249, Plagiochila Mannii St. n, sp.
303
123
1O RO RO MO 19 A9
Qt SE CE ©
CO NO = ©
© >
QI IT
oo IQ =
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sé.)
5. Plagiochila
. Plagiochila
. Piagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
1. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
9. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
3. Plagiochila
. Plagiochila
285. Plagiochila
). Plagiochila
. Plagiochila Wiltensii St. n. sp.
. Plagiochila bialata Mitten.
. Plagiochila Durelii Schfin. n. sp.
. Plagiochila cæspitosa St.
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
1. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
Wichuræ St. u. sp.
Wallichiana St. n. sp.
Tevsmanni Sande.
subtruncata Schffn.
sikutzuisana Mass.
simlana Mitten.
philippinensis St. n. sp.
pulvinata St. n. sp.
microphylla St. n. sp.
himalayensis St. n. sp.
Duthiana St. n. sp.
Delavayi St.
denticulata Mitten.
cavifolia St. n. sp.
Biondiana Mass.
IH. Ovifolie.
biciliata St. n. sp.
hyalina Ldbe.
revolutifolia Schiin.
Belangeriana Libe.
Beccariana Schffn.
æquitexta Si. n. sp.
truncatula Sande.
udica Mitten n. sp. =
longicalyx St. n. sp.
Metcalfii St. n. sp.
Mittenii St.
obtusa Ldbg.
opaca Schffn.
odatensis St. n. sp.
ovalifolia Mitten.
mundaliensis St. n. sp.
intercedens Schfin.
accedens St. n. sp.
semidecurrens L. et L.
uniformis Mitten.
vitlaia St. n. sp.
304
Plagiochila.
Plagiochila.
290.
291.
292.
293.
294.
295.
296.
297.
298.
299.
300.
301.
302.
303.
304.
305.
306.
307.
308.
309.
310.
311.
312.
313.
314.
315.
316.
317.
318.
319.
320.
321.
322.
323,
32%.
325.
326.
327,
FRANZ
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. °
hawaica St. n. sp.
gedeana Schffn.
gymnoclada Sande.
exinnovata St. n. sp.
dissecta St. n. sp.
Baldwini Austin.
IV. Ovalotrigone.
abietina (Nees).
monticola Schffn.
renitens Nees.
pinnaliramosa Schfln.
tjibodensis Schffn.
oblongata Sande.
calva Nees.
infirma Sande.
Junghuhniana Sande.
padangensis Schffn.
aciculifera St. n. sp.
acula St. n. sp.
innovans St.
Loriana St. n. sp.
nagasakiensis St.
V. Gonotrigone.
Treubii Schfin.
oweihiensis N. et Ldbg.
javanica (Swartz).
Jackii Schffn.
aberrans Schffn.
Wightii Nees.
ceylanica Mitten.
nepalensis Ldbg.
cornuta St. n. sp.
erassitexta St. n. sp.
peeuliaris Schffn.
badia St.
subtropiea St. n. sp.
Determii St. n. sp.
Beddomei St. n. sp.
brevifolia St. n. sp.
butanensis Schffn. n. sp.
305
‘125
E 26
326
329.
330.
331.
332.
399.
334.
339.
390.
337.
338.
339.
340.
1. Plagiochila
. Plagiochila
3. Plagiochila
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.).
. Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
3. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
norfolkiensis St. n. sp.
elegans Mitten.
semialata Sande.
ferruginea St. n. sp.
trapezoidea Ldbs.
intertexta Taylor.
sumatrana Schffn.
Hartlessiana St. n. sp.
hispida St. n. sp.
fusca Sande.
Gottschei Schffn.
Gollani St. n. sp.
alta St.
Askenasii St.
parvifolia Ldbg.
Powellii Mitten n. sp.
integrifolia Mitten.
VI. Oblongifolie.
acanthophylla G.
consociata St. n. sp.
Fraseri St. n. sp.
Levieri Schffn.
Thomsoni St. n. sp.
blepharophora (Nees).
latiflora Schffn.
manilana Mont.
ungarangana Sande.
ovalava St. n, sp.
VII. Oblongotrigone.
yokogurensis St.
nulans St. n. sp.
inflata St. n. sp.
Khasiana Mitten.
pacifica Mitten.
deflexa M. et G.
-morokana St. n. sp.
macrantha St. n. sp.
Remyana St. n. sp.
Gammiana St. n. sp.
birmensis St. n. sp.
306
Plagiochila.
Plagiochila.
30.
366
367
368
383.
381.
38).
386,
387.
388.
389
390
391.
FRANZ STEPHANI, SPECIES HEPATICARUM, -
Plagiochila ventricosa St. n. sp.
Plagiochila phalangea Taylor.
Plagiochila peradenyensis Schffn.
Plagiochila paschalis St. n. sp.
Incerlæ sedis.
Plagiochila æqualis Mitten.
Plagiochila debilis Mitten.
Plagiochila furcifolia Mitten.
Plagiochila mierodonta Mitten.
VII. Gucullate.
a. Folia ovata.
. Plagiochila integrilobula Schffn.
. Plagiochila Gethartiana Schffn.
. Plagiochila Zippelii Sande.
2. Plagiochila Kærnbachii St. n. sp.
3. Plagiochila Sandei Dozy.
b. Folia ovato-trigonu.
. Plagiochila densifolia Sande.
5. Plagiochila Evereltiana St. n. sp.
3. Plagiochila renislipula St. n. sp.
. Plagiochila Chauviniana Mont.
. Plagiochila Kaalaasii St. n. sp.
. Plagiochila Kuhliana Sande.
. Plagiochila nubila St. n. sp.
. Plagiochila parvisacculata St. n. sp.
. Plagiochila spinoso-ciliata St. n. sp.
e. Folia oblonga.
Plagiochila novo-hannoverana Schffn.
Plagiochila pluma St. n. sp.
Plagiochila lobulala Schffn.
Plagiochila Nov» Guineæ Sande.
Plagiochila nicobarensis Rehdt.
Plagiochila media Schffn.
Plagiochila auriculata Mitten.
Plagiochila longispica Mitten.
Plagiochila Micholitzii St. n. sp.
307
127
128
392.
393.
39%.
395.
396.
397.
398.
399.
400.
101.
402.
203.
20%.
403.
406.
407.
408.
409.
410.
AA.
412.
413.
KR.
415.
416.
BULLETIN
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Piagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
DE L'HERBIER BOISSIER (25e SER.).
d. Folia. oblongo-trigona.
bantarnensis Nees.
Stephanii: Séhffn.
amboinensis Taylor.
Meyeniana St. n. sp.
Robinson St. n. sp.
Seemannı Mitten... -
miokensis St. n. sp.
clavato-saecala St. n. sp.
longistipula St. n. sp.
e. Folia angusta.
vankorensis St. n. sp.
Didrichsenii St. n. sp.
Modigliani St. n. sp.
mutabilis De Not.
siamensis St. n. sp.
patentispina St. n. sp.
estipulala St. n. sp.
IX. Opposite.
Brauniana Nees.
Eatoni Austin.
Giulianettii St. n. sp.
opposita (N ees).
nigra St. n. sp.
pachycephala De Not.
Cumingiana St. n. sp.
combinata Mitte.
fimbriata Mitten.
I. Obcuneate.
Plagiochila.
214. P. obcuneata St. K. Svenska Vet. Akad. V. 26. Bihang, p. 30.
Dioica, major, straminea, interdum pallide virens, laxe cæspitosa.
Caulis ad Ak cm. longus, rufescens validus et tenax, pro planta tenuis,
ramis remolis fasciculatim ramulosis, ramulis longis hamatim decurvo-
patulis (ut in Thuidio muscorum) divergentibus, in planta mascula magis
numerosis brevioribus, in planta feminea longe attenuatis. Folia caulina
308
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 129
remota, ovato-obeuneata, breviler inserla, haud decurrentia, squarrose
patula, 2,5 mm. long, asymmetrica, margine antico parum curvato, inferne
nudo, superne tridenticulato, dentibus lalis, brevibus. margine postico e
basi stricta magis arcuato, medio supero bidentato, dentibus approximatis
validis, triangulatis acutis, apice angusto emarginalo-bidentato, sinu
lunato dentibus majoribus. Folia ramulina subimbricata, oblique patula,
decurvula, versus apicem ramorum sensim minora. Cellulæ 27 y trigonis
nullis, basales 27 X 54 y, trigonis magnis. Folia floralia caulinis vix
majora. simillima. Perianthia longe exserta, obcuneato-subclavata, ore
compresso rotundato spinuloso, spinis e lata basi setiformibus. Andræcia
ınediana, bracteis parvis, confertis, 8 jugis, superne patulis spinulosis.
Hab. Patagonia occid. (Dusén). Chile australis (Dusén).
215. P. Hyadesiana B. et M. Miss. scient. 1889, p. 214.
Dioica, mediocris, rigidissima, brunnea, laxe profundeque cæspitosa.
Caulis ad 7 cm. longus. simplex vel parum ramosus, sub flore innovatione
simplici continualus. Folia caulina remotiuscula, 2 mm. longa, fere
semiamplexicaulia, haud decurrenlia, cauli a latere appressa vel parum
patula, ovato-obcuneata subsymmetrica, tertio supero amplissima, basi
duplo angustiora, superne rotundata, normaliter 7-8 dentata, dentibus
brevibus validis recte palulis, inferne nuda. Cellulæ apicales 27 y, basales |
27 X 45 y, trigonis majusculis, parietibus validissimis. Folia floralia
caulinis majora, ex angusta basi rotundala, superne similiter dendata,
dentibus magis numerosis, inferne nuda. Perianthia obovala, ore com-
presso plus minus profunde bilabiato. labiis late rotundatis spinoso-
dentatis.
Hab. Fuegia (Miss. scient.) (Dusén).
BULLETIN DE L'URRBIER Horse, n° 2, 34 janvier 4903. y
130
: ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903.
Carl MEZ.
I. Bromeliaceæ.
Bei wenigen anderen Pflanzenfamilien ist der Erhaltungszustand der
zur Bearbeitung vorliegenden Herbar-Materialien ein so schlechter, wie
bei den Bromeliaceen. Dies hat seine Ursache darin, dass die syste-
matisch kritischen Formen dieser Familie in den feuchtesten Theilen
der Tropen Amerikas leben und dass ihre an sich schon sehr zarten,
oft ephemeren Blüthentheile in vielen Fällen von der dickfleischigen
Laubroseile oder den saftigen Bracteen dicht umhüllt sind, nur ausser-
ordentlich schwer sich trocknen lassen und dem entsprechend aller-
meist in verfaultem Zustand nach Europa gelangen.
Daher ist es begreiflich, dass manchmal dort, wo das System auf
vergängliche Blütheneigenschaften begründet werden musste, mit ein-
laufendem besserem Material sich Correcturen ergeben, welche unsere
Anschauung von der natürlichen Verwandtschaft der Formenkreise zu
verändern imstande sind.
Seit der Veröffentlichung der Monographie der Bromeliaceen [in
de Candolle, Monographie Phanerogamarum IX (1896)] haben sich, vor
allem durch Herrn Püttier’s Liebenswürdigkeil, insbesonders aus Cen-
tral- Amerika reichliche Materialien angehäuft, welche geeignet sind,
neues Licht auf die schwierigste Gattung der Bromeliaceen. nämlich
Guzmania zu werfen.
Nur durch höchste Sorgfalt bei der Präparation ist es möglich, die
Blüthen dieser Gattung in untersuchungsfähigem Zustand zu erhalten.
Insbesondere von der Untergattung Thecophyllum waren, trotz der
grossen Anzahl hierher gehöriger Species, bisher nur die Blüthen-
kelche, niemals die Blüthenblätter selbst genügend konservirt zu Gesicht
gekommen. Keine einzige der Arten dieses Formenkreises ist trotz
seiner besondern Schönheit in Kultur.
Zu meinem grossen Erstaunen hat sich nun bei der Untersuchung
von Guzmania Ororiensis Mez an einem Pittier’schen Exemplar (herb.
inst. phys.-geogr. Costar. n. 2159) ergeben, dass die Blnmenblätier
(2) CARE MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 131
dieser Art. frei sind und zugleich je zwei Nectarschüppchen an der
Basis tragen. ie
Durch diese Beobachtung wird es möglich, Thecophyllum von Guz-
mania R. et P. zu lösen und in engste Beziehung zu Vriesea Lindl. zu
bringen.
Thecophyllum Id. André (Bromel. Andre. 107) wurde nach
unvollständigstein, seiner Zeit von mir eingesehenem Material von Andre
des auffälligen Habitus wegen aufgestellt. Bei der ersten Art (T. Witt-
mackii André) war die Corolle unbekannt; für die zweite (T. Poort-
mani André) lag überhaupt kein Exemplar, sondern nur eine Zeichnung
Poortman’s ohne Analyse vor. Die Verwandtschaft dieser beiden Arten
mit einer Anzahl bisher unter Caraguata Lindl. (= Guzmania R. et P.)
aufgeführten ist so selbstverständlich, dass mir die Einbeziehung von
Thecophyllum zu Guzmania nicht zweifelhaft war. Erst durch das
Bekanntwerden der genannten Blüthenstruktur einer den beiden typi-
schen verwandlen Art wird nun ein Fundament für die Rehabilitation
der Gatlung geschaffen : die gesammte unter der Untergattung Theco-
phyllum aufgeführten Arten (n. 21-34 der Monographie) lösen sich von
Guzmania und treten neben Vriesea.
Von Vriesea unterscheidet sich Thecophyllum wesentlich durch den
Aufbau der Inflorescenz, nämlich durch die Eigenschaft, dass die Blü-
thenstands-Zweige ausserordentlich redueirt sind oder abortiren und die
Blüthen daher in den Achseln grosser Bracteen in Zwei- bis Mehrzahl
eollateral stehen.
“ine ganze Anzahl neuer Arten der Gattung sind unten beschrieben
worden ; die bisher bekannten Species sind folgende :
Thecophyllum insigne (Ed. Morr. sub Pepinia) Mez ; T. Krenzlinianum
(Wittm. sub Caraguata) Mez; T. Ororiense (Mez sub Guzmania) Mez ;
T. balanophorum (Mez sub Guzmania) Mez ; T. longipetalum (Bak. sub
Tillandsia) Mez ; T. hygrometricum (Ed. André sub Garaguata) Mez ;
T. Urbanianum (Mez sub Guzmania) Mez; T. Sintenisii (Mez sub Guz-
mania) Mez; T, Wittmackii Ed. André ; T. Poortmani Ed. André; T, glo-
riosum (André 'sub Caraquata) Mez ; T. Dusii (Mez sub Guzmania)
Mez: T. palustre (Wittm. sub Caraquata) Merz; T. Mosqueræ (Wittm.
sub Garaguata) Mez. |
BROMELIAGEARUM novæ species.
Bromelia mucronata Mez n. sp. Foliis super vaginam haud
angustatis; inflorescentia laxe permanifesteque bipinnatim paniculala,
132 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (3)
late subthyrsoidea, caule tenui verisimiliter ex elongatioribus elata;
bracteis florigeris integerrimis vel non nısi minutissime crenulatis, elon-
gate triangularibus, sensim acutis, quam ovaria multo brevioribus:
sepalis liberis, erectis, late elliplico-linearibus, apice breviler acutis et in
mucronem brevem sed manifestum sæpius recurvulum transeuntibus;
petalis dorso prope apicem paullo lepidolis; ovario dense ferrugineo-
furfuraceo.
Folia metralia vel ultra, medio + 20 mm. lata, linearia, apicem versus
persensim in spinam horridam angustiata, margine spinis inferioribus
reiro-, reliquis sursum uncinalis, usque ad 3 mm. longis densiuscule
armala, Supra glabra nitidaque. Caulis (non nisi imperfecte cognitus)
apicem saltem versus geniculalus, vaginis e minoribus margine serraüs,
summo apice ionge palæaceo-villosis præditus. Inflorescentia mulliflora,
subelongata + 0,5 cm. longa, 110 mm. diam. metiens, bracleis primarlis
vaginis scapalibus isomorphis sed minus serratis, reflexis; ramulis oplime
evolutis elongatis, laxe + 4-floris. Flores evoluti ad 55 mm. longi, sub-
erecli, graciles; sepalis dorso brunneo-furfuraceis ad 12 mm. longis.
Petala sepalis + 18 mm. longiora, flava (Langlassé!) apice mucronatim
acuta, basi breviter coalita. Siamina petalis fere triplo breviora. Ovarium
tenuiter cylindricum, ad 25 mni. longum, paullo lineato-sulcatum.
Mexico, prope Conea (Langlassé n. 4025). — Floret ineunte Octobri.
— lierb. Micheli.
Nota. Species B. Palineri quam maxime accedens tamen ob inflores-
centiæ ramulos bene evolutos vix dubie diversa, inter hanc et B. chry-
santham systemati inserenda.
Æchmea Tonduzii Mez et Pittier n. sp. — Vaginis scapalibus
integerrimis vel apicem versus denticulis paucis minutisque præditis ;
inflorescentia pauciflora, densiuscule spicata, simplicissima; bracteis con-
spicuis, triangularibus integerrimis: floribus sessilibus; sepalis liberis.
apice longe spinuligeris.
Folia ut videtur pauca intima in vaginam perlongalam. stricte erectam
tubuloseque involutam basi dilatata, optime linearia, ultra À m. longa, ad
50 mm. lata, acumine minuto imposito rotundata, spinulis minutis api-
cemque versus fere evanescenlibus laxe prædita, læte viridia, subtus
lepidibus e majoribus pallidis membranaceis valde adpressis indeque
subobscuris obtecta, haud vittaia. Scapus gracillimus, erectus, lepidotus,
foliis plus quam triplo brevior, vaginis membranaceis, erectis, lanceo-
latis, persensim acutis et in mucronem debilem desinentibus, internodia
paullo superantibus præditus. Inflorescentia + 16-flora, ad 70 mm.
longa, fructifera lantum cognita densa oplime cylindrica fiorifera verisi-
ps
(4) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 4903. 153
millime laxior; bracteis reflexo-patentibus. inferioribus saltem latius-
enlis, sensim subpungenter acuminatis. ovario fructifero multo brevio-
ribus. Bacca crassa, ovoidea, lævis, sursum conice acula et sepalis arete
eonnivenlibus (spina compulala) 3 mm. longis coronala. + 18 mm.
longa, 15 mm. diam. metiens. — Cet. ignola.
Costa-Rica, Allo del Pito prope San Marcos. alt. 1400 m.: Tonduz in
herb. inst. phys.-geogr. Costar. n. 768%. — Fruetificat Martio. (Herb. Mez.)
Obs. Aechmeæ Drakeanæ André andinæ valde affinis.
Billbergia magnifica Mez nov. spec. — Folus margine spinis
mägnis armalis, dorso bene dilute vittatis; inflorescentia simplieissima,
laxiuseula spicata, farina alba obtecta: bracteis omnibus permanifestis
summis ad 3 mm. longis, late triangulo-acutis; Noribus sessilibus. E
80 mm. longis; sepalis apice anguste subrotundatis minuleque mueronu-
latis: pelalis totis violaceis, per anthesin revolntis; ovario haud verru-
coso.
Folia (illa B. Sanderianæ animo revocantia) non nisi pauca exlima
cognila ul videtur in tubum brevem sed optime eylindrieum conniventia.
basi in vaginam bene ovaleın, sensim in laminam transeuntem, intus dense
lepidibus magnis brunneis punctulatam dorso oplime dilute pallido-
zonalam dilatata. ad 0.3 em. longa, medio 30 mm. lala, in apicem reflexo-
rotundatum breviler angustala, margine spinis densissime dispositis, per-
validis, brunneis. + 3 min. longis horrida, perrigida, utrinque valde sed
adpresse lepidola supra æqualiter incana sublus conspicue vittis dilutis.
latiuseulis, pallidis zonata. Scapus absque dubio pendulus, tenuiter albo-
farinosus, vaginis superioribus splendidissimis maximis usque ad 0.26 m.
longis mihi visis ornatus. Inflorescentia + 30-flora, quam maxime spec-
labilis,. ad 0,3 m longa et 0,14 m. diam., bene eylindrica, apice rotundata :
rhachi crassa, recla; bracteis inferioribus in vaginas scapales transeun-
bus, superioribus lalissime squamiformi-triangularibus, reflexis, farina
haud absconditis. Flores suberecti, magnifici + 80 mm. longi; sepalis ad
12 mm. longis. asymmetrice ovatis, prominenti-venosis, dorso non msi
paullo farinosis apicemque versus subearinulatis. Petala loriformia, sepalis
#5 mm. longiora. Slamina longe porreeta, filamentis erassis; antheris
18 nm. longis, angustissime linearibus, acutis, equitantibus. Ovarium
cum Inbo epigyno urceolato, 5 mm. longo dense albo-farinosum, ovoi-
deum. lineato-suleatum, ad 15 mın. longum; stigmatibus antheras paullo
superantibus.
Paraguaria sept., in regione eurs, sup. fluminis Apa, in dumelis SICCIS
epiphyta : Hassler n, 8220, kloret Decembri. (Y. s, in herb. uni.
Genev,)
154 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zwe sÉR.). (5)
Obs. Et B. Meyeri Mez et B. incarnaiz Schult. fil. accedens et inter has
species quasi intermedia, forma et coloribus pulcherrima mihi nota e
genere hortulanis præ ceteris pretioso. En:
Pitcairnia auriculata Mez nov. spec. — Foliis ut videtur homo-
morphis, persistentibus, supra vaginam manifeste anguslalis nec famen
distincte petiolatis et hic spinis maximis patenlibus armatis, subglabris :
scapo ignoto:; inflorescentia optime bipinnatim panniculata ; bracteis flori-
geris ovato-ellipticis apice subrotundatis, quam pedicelli brevioribus;
sepalis apice rotundatis et ad marginem lectum optime incisis ibi lobulo
distincto aurieulalis: petalis rubris, super basin ligula inciso-bicuspidata
auctis, stamina superanlibus; ovario ultra °/s longit. supero: ovulis cau-
datis. 2
Florifera certe satis spectabilis. Folia basi:in vaginam perelongate ellip-
licam, rigidam, brunneam, margine spinis sæpius compluribus fascicu-
{atis usque ad 7 mm. longis, patentibus aciculosis armalam dilatata.
Scapus 0,5 m. altus. Inflorescentia multi- vel &-flora, mihi visa 0,3 m.
longa; axibus non nisi minute furfuraceis; ramulis basin versus com-
pressis, subereelis, usque ad 0,16 m. longis. medium usque sterilibus
tune racemos densos florum per anthesin suberectorum procreantibus ;
bracteis florigeris + 3 mm. longis, glabris, reflexis. Flores ad 43 mm.
longi. pedicellis gracilibus, vix ultra 6 mm. longis, suberectis stipitati:
sepalis vix ultra 15 mim. metientibus. Petala sepalis 25 mm. longiora.
‚apsula ignota.
Columbia, loco ignoto, alt. 2500 m. — Langlasse n. 92. (Herb. Micheli.)
Obs. Pitcairniæ Lehmanni peraffinis.
Dyckia Hassleri Mez n. spec. — Foliis ignotis : vaginis scapa-
libus quam internodia mullo brevioribus; inflorescentia pauciramose
panniculata, glaberrima; bracteis florigeris e latissime ovato acuminalis.
calyce permanifeste brevioribus; floribus subsessilibus, 20-23 mm. longis:
sepalis apice rotundatis et + asymmetrice emarginatis; staminibus peta-
lorum laminis latiuseulis, sat complicatis multo longioribus; filamentis
ultra tubum pelaleo-stamineum liberis; stylo manifesto.
Herba 1-1,5-metralis (Hassler!) foliis rosulatis, mihi non visis, Scapus
tenuis, glaber. vaginis summis lantum cognilis e latissime ovato breviter
acuminalis, membranaceis, margine minute serrulatis vel integerrimis.
Inflorescentia in stirpe typica e spica terminali paullo ultra 30-flora den-
siuscula, recta et spicis 2 lateralibus paucifloris, laxis. + geniculatis com-
posita; bracteis florigeris e latissime ovato breviter acuminatis, integer-
rimis, reflexo-patentibus, submembranaceis, inferioribus ad 8 mm..
summis vix 4 mm. longis. Flores cinnabarini (Hassler!) vel (ex sicco)
(6) CARL MEZ. ADDITAMENTA : MONOGRAPHICA 1903. 135
polius saturate aurantiaci. magnitudine supra indicala valde insignes:
sepalis glabris. opacis, 7 mm. longis, late ellipticis. valde concavis nec
carinatis: petalis 17 mm. longis, ad\°/ı liberis, ex ungue late lineari in
laminam bene trapeziformi-obovatam, apice rotundatam nec emarginatam
productis, vix undulatis. Stamina petalis 5 mm. longiora filamentis late
linearibus apicem versus sensim paulloque angustatis ; antheris erectis.
acutis, 5 mm. longis. Ovarium pyramidatum, stylo simplici. crassiusculo,
brevi (2 mm.), stigmatibus 3 magnis, cylindrico-contortis. Capsula ignota:
Paraguay. in Gordillera de Altos inter rupes: Hassler n. 3261. — Floret
Septembri. (Herb. univ. Genev.)
Nota. Proxima D. conspicuæ, cui lamen floribus majoribus, staminibus
multo longioribus, sepalis emarginatis satis longe differt.
Vriesea Pittieri Mez n. sp. — Foliis ‘sensim peracutis, haud
maculatis, linearibus. apicem saltem versus lepidibus magnis niveis
adpressis obteclis canescentibus : vaginis scapalibus internodia supe-
rantibus : inflorescentia simplieissima, flabellata, optime secunda :
bracteis superioribus sallem cum floribus secunde versis. latissime
ovalis. explanatis subrotundatis, haud vel summis vix carinatis. sepala
optime superantibus: pelalis latissimis lingulatis. altiuscule ligulis binis
parum discretis ? vel ligula unica medio incisa ? præditis, stamina supe-
rantibus ; ovulis cauda brevi conica praditis.
Metralis vel ultra. valida. Folia (inlima lantum mihi visa) basi in
vaginam elougatum, dorso cinero-lepidotam dilatata, ad 0,6 m. longa.
32 mm. lala. sicca charlaceo-coriacea. Scapus validus, erectus, vaginis
inferioribus foliaceis sed brevibus, superioribus in laminam haud pro-
duelis rigide coriaceis, subinflatis involutus. Imflorescentia submulti-
(ad 20-) Nora, + 200 mm. longa: bracteis siccis castaneis et pallido-
marginatis. lævibus. nitidis. rigidis. Flores pedicellis + 7 mm. longis,
pererassis stipitati per anthesim secundo-patentes, 35 mm. longi, crassi :
sepalis levibus, rigidis, nitidis, explanatis late ellipticis apiceque obtusis.
- 21 mm. lougis. Petala crassiuscula non nisi deflorata corrugataque
cognita. Filamenta latissima. Capsula crassa. apicem versus conice acula
hrevissimeque rostrala, cinerea, + 30 mm. longa, 14 min. diam. metiens.
Cosla-Rica, prope Santa Clara do Copey in sylvis, alt. 2600-2700 m. :
Pittier in herb. Inst. phys.-geogr. Gostar. n. 12229. — Floret Aprili.
(Herb. Mez.)
Nota. Planta regionibus magis elevatis, ubi ejus rosule pratos quam
maxime exlensos efformant, perinsignis exacte inter Vrieseam gladioli-
floram Va. Morr, maxımam et V. viminalem Kd. Morr. statura parvam
intermedia.
136 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.): (7)
Vrieses Werckleana Mez n. sp. — Foliis ignotis ; vaginis sca-
palibus internodia superantibus ; inflorescentia amplissime 2-pinnatim
panniculata ramis subflabellatis flores optime secundos gerentibus ;
hracleis latissime ovato-suborbicularibus, inflatis, nullo modo carinatis,
ereclis, cum floribus + secunde versis ; floribus quam maxime secundis,
fructiferis saltem nutantibus ; sepalis latissime ellipticis, rotundatis.
Statura absque dubio perconspicua, Scapus percrassus, mihi 30 mm.
diam. meliens visus, vaginis e latissime ovalo acutis, subinflatis, sub
lente dorso lepidibus © minutissimis, adpressis vel immersis, atro-
punctulatis, erectis, imbricatis indutus. Inflorescentia -flora, ramulis
stricte erectis basin versus laxe prophylligeris, usque ad 0,3 m. longis
mihi visis; bracteis primariis vaginis scapalibus isomorphis ; bracteis
florigeris ramulorum apicem versus sensim decrescentibus, crassis siceis
rigide coriaceis. sub lente dense lepidoto-punetulatis. Capsulæ crassæ.
balaniformes, apice longe rostratim acutæ haud vel vix costatæ. + 35 mm.
longæ, pedicellis + 10 mm. longis crassis et sepalis 22 mm. longis et
12 mm. latis, percrasse coriaceis, nullo modo carinatis insidentes.
Costa-Rica, prope Cartago, alt. 1200-1600 m. (Wercklé in herb. Inst.
phys.-geogr. Costar. n. 16240). — Herb. Mez.
Nota. Vrieseæ sanguinoleniz proxima, generis ex speciosis.
Thecophyllum pedicellatum;Mez et Wercklé n. sp. — Acaulis:
foliis haud vittatim vel fenestratim pietis subtus saltem dense adpres-
seque lepidolis subcanescentibus, ad 0,4 m. longis, apicem versus
sensim acutis; scapo pendulo ?; inflorescentia mulüfiora ; bracteis pri-
mariis optime reflexis ramulos brevissimos tenuesque 3-%-lloros in axillis
gerentibus et (preler summos porrectos) bene superantibus; hracteis
florigeris minulis, membranaceis, quam pedicelli graciles usque ad
10 mm. longi sat brevioribus ; sepalis nullo modo corollinis.
Acaulis, florifera semimetralis. Folia dense rosulata. ut videtur
omnia stricte erecta, basi in vaginam magnam, valde elongatam, dorso
infime breviter atram glabram superne lepidibus e majoribus perad-
pressis albidis dense obteclam dilatata, -- 25 mm. lata, sublingulata,
apice breviter recurvula, sicca coriacea. Scapus (vix non ex erecto apice
decurvus) folia exacte æquans, validus, dense vaginis elongatis, late
ovato-lanceolatis, sensim acutis, erectis, internodia multo superantibus
indutus. Inflorescentia persingularis angustissime bipinnatim panni-
culata, eylindrica. + 220 mm. longa, 30 mm. diam. metiens, glabra ;
bracteis primariis omnino vaginis scapalibus isomorphis, loco florum
collateralium ramulos breves (usque ad 15 mm. longos) tenues,
curvatos, pedicellos nunc subfasciculatos prope basin nunc paullo dis-
(8) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 157
tantes pinnatim insertos procreantes in axillis gerentibus ; bracteis
florigeris parvis, membranaceo-hyalinis, late elhptiers, rotundatis, pedi-
cellos axillares basi involventibus. Sepala coriacea, æqualiter libera.
eoneava nec ullo modo carinala, glabra, Iævia. late obovato-elliptica,
apice obtusa, 7 mm. longa, #5 mm. lata. Capsula tenuiter ovato-
ellipsoidea haud prismatica, apicem vix rostralum versus sensim acıla,
I- 22 mm. longa. 5 mm. diam. metiens.
Costa-Rica : prope Cartago, alt. 1200-1600 m. (Werckle in herb. inst.
phys.-geogr. Gostar. n. 16197). — Herb. Mez.
‘Nota. Thecophyllo Ororiensi, balanophoro nec non sequentibus hic
enumeratis proxima sed pernolabilis el primo intuitu recognoscenda
inflorescentiæ ramulis revera evolutis, floribus longe pedicellatis.
Thecophyllum Pittieri Mez n. sp. — Acaulis : foliis præsertim
basin versus lineis anguslis, undulatis, brunneo-purpurascentibus fere
fenestratim pictis, subglabris, ad 230 mm. longis. apice aculis: scapo
valido. erectto: inflorescentia pauciflora. abbreviata subcorymbosaque :
bracteis primariis optime reflexis flores binos collaterales sessiles in
axillis gerentibus eosque bene superanlibus ; bracteis forigeris maximis
flores superantibus celantibusque ; sepalis nullo modo corollinis.
Acaulis, florifera usque ad 0.4 m. alfa mihi visa. Folia mulla dense
rosulala, suberecta, basi in vaginam maximam, latissime ovato-ellipticam.
dorso lolam atram et lepidibus minutis albis oblectam dilatata,
+ 48 mm. lata, ul videtur apicem versus sueto vinoso-violacea, sub-
lingulata. apice paullo recurvula, sieca chartacea. Scapus folia bene
superans, dense vaginis elongalis, foliaceis, stricte ereclis adpressisque
indutus celatusque. Inflorescentia brevissima + 50 mm. longa et æqui-
lata, capitiformis; bracleis primariis late triangularıbus, sub lente non
nisi obseure lepidoto-punetulatis; bracteis florigeris lalissime ellipticis
vel suborbicularibus, apice rotundatis emarginatisque, coriaceis, obscure
carinatis, usque ad 25 mm. longis et 20 mm. latis, flores omnino invol-
ventibus. Flores sessiles, 22 mm. longi : sepalis liberis, crasse coriaceis,
lepidum delapsorum punctulis sub lente serobieulatis, + 13 mm. longis,
10 mm. latis, apice rotundatis. Petala sepalis fere duplo longiora, latis-
sima (7 mm.), absque dubio basin usque libera et ligulis binis elongate
triangularibus, sensim acutis, hyalinis aueta.
Gosta-Rica : prope La Palma, alt. 1500 m. : Tonduz in herb. inst.
phys.- geogr. Costar, n. 12526. — Floret Octobri, Novembri.
Nota. Huic simillima nisi identica stirps Werckleana (herb. inst, phys.-
geogr. Gostar, n. 16208), alt, 1200-1600 in. prope Garlago lecla.
158 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me.SÉR.). (9)
Thecophyllum Irazuense Mez et Wercklé n. sp. — Acaulis.
foliis pulchre lineis densissimis dilutis undulatis transverse piclis. non
nisi minute lepidotis, ad 0,4 m. longis. bene acutis; scapo erecto?; inflo-
rescentia multiflora; bracteis primariis optime reflexis inferioribus sallem
flores binos collaterales in axillis gerentibus et superantibus; bracteis
florigeris conspicuis, membranaceo-coriaceis, quam sepala multo brevio-
ribus.
Acaulis, florifera metralis vel ultra. Folia dense rosulata, ut videtur
erecta, basi in vaginam magnam. ovato-ellipticam, inferne certe badiam,
lepidibus minutissimis pallidis densissime obtectam dilatata. + 70 mm.
lala, sublingulata, rubenti-violacea, apice -- recurva, sicea rigida. Scapus
validus, glaber, dense vaginis ex ovato-elliplico in laminam brevem nune
brevissimam summis recurvam produetis. subinflatis, erectis. internodia
superanlibus involulus. Inflorescentia densa, elongata, anguste cylindrica,
folia duplo vel ultra superans, -- 300 mm. longa, 40 mm. diam. metiens.
glabra; bracteis primariis vaginis scapalibus summis isomorphis, apice
spiraliter revolutis, superioribus quam flores vix longioribus; bracteis
florigeris latissime ovalis, rotundalis. valde concavis, haud vel vix cari-
natis. + 12 mm. longis el æquilatis. Sepala æqualiter lıbera.- crasse
coriacea, lalissime elliptica, apice obtusa, -5 20 mm. longa, 15 mm, lala.
Petala cum staminibus ignota. Stigmala 3 ex fructibus immaturis sessilıa.
Costa-Rica, ad Irazu montem et prope las Pacayas de Gartago, alt.
1800 m. : Wercklé in herb. Inst. phys.-geogr. Costar. n. 16206. — (Herb.
Mez.)
Thecophyllum crassiflorum Mez et Wercklé n. spec. — Foliis
ignotis; scapo vix dubie erecto; inflorescentia submultiflora:; bracleis pri-
maris ex suberecto optime reflexis, flores 2-1 collateraliter pedunculo
brevi elatos vel superiores sessiles in axillis gerenlibus et (inferioribus
saltem) superanlibus; bracteis florigeris magnis. coriaceis, apice oblique
truneatis valde asymmetricis; sepalis nullo modo corollinis.
Absque dubio acaulis. Scapus validus, subglaber, ad 0.5 cm. longus,
dense vaginis inferioribus foliaceis elongate triangularibus, sensim acutis,
sub lente minulissime immerse lepidotulis. erectis. superioribus ex ellip-
tico-ovato in laminam brevem, reflexam productis. omnibus quam inter-
nodia sat longioribus involutus. Inflorescentia submultifiora, crassiuscula
densissimaque, cylindrica, simplieis speciem præbens. basi paullo inter-
rupta, + 230 mm. longa, 40 mm. diam. metiens; bracteis primariis apice
saltem splendide rubris lepidibus parvis brunneis sub lente punctulatis,
e latissime ovato triangulo-aculis, inflatis: bracteis florigeris coriaceis.
vix lepidotis, + 12 mm. longis, 8 mm. latis, lævibus. haud vel vix lepi-
(10) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 159
dotis. Flores sessiles vel brevissime percrasseque pedicellati. percrassi,
30 mm. longi. Sepala æqualiler libera, percrasse coriacea sicca rigida.
via, opaca, ad 16 mm. longa. 14 mm. lata, subelliptica, apice rotundata.
asymmetrica. Pelala sepalis 15 mm. longiora, celerum ob conservationis
statum miserum haud describenda.
Gosta-Riea : prope Garlago, 1200-1400 m. ü. M. (Wercklé in herb. Inst.
phys.-geogr. Costar. n. 16188). — Herb. Mez.
Nota. A proxima T. Ororiensi imprimis floribus multo majoribus et
crassioribus diversa.
- Thecophyllum Werckleanum Mez n. sp. — Acaulis; foliis
pulcherrime vittis lalis transversalibus brunneo-purpurascentibus pictis
præler lepides minulissimas immersasque dissitas glabris. ad 0.28 m.
longis, apice acumine imposito rolundatis: scapo erecto; inflorescentia
subpauciflora; bracteis primariis ex erecto apice reflexis flores 3-2 colla-
lerales in axillis gerentibus et bene superantibus: bracteis florigeris
latisssime ovatis, quam sepala multo brevioribus: sepalis nullo modo
corollinis. in
Acaulis. florifera ad 0,4 em. alta. Folia multa dense rosulala, bene
erecla, piclura speciosissima, basi in vaginam lalissime ovatam, totam
castaneam el lepidibus minulissimis immersis brunneis obleclam
dilalata, + 33 mm. lata, sublingulata, apice optime revolula, sieca rigida.
Scapus validus, folia paullo superans. dense vaginis brevibus, inflatis.
late ovalis. triangulo-aculis et a medio fere deflexis, internodia bene
superantibus indutus. Inflorescentia unica manca mihi visa breviter cylin-
drica, 90 mm. longa; bracteis primariis omnino vaginis scapalibus iso-
morphis, imbricatis, quaquaversis. sub lente lepidibus minutissimis brun-
neis serialim ordinalis præditis; bracteis florigeris + 6 mm. longis, plus
quam duplo latis, nullo modo carinalis, coriaceis, floris basi adpressis,
latissime rotundatis. Sepala libera. crasse corlacea, lævia, glabra, latissime
elliptica, apice rotundata, + 42 ınm. longa. — Cet, ignota.
Costa-Rica, prope Cartago, all, 1200-1400 m. (Wercklé in herb. inst.
phys.-geogr. Goslar. n. 16201), — Herb. Mez.
Thecophyllum sceptrum Mez n. sp. — Foliis supra fere
glabris; inflorescentia satis elongata crassa sceptriformi ; bracteis pri-
mariis maximis, latissime ovalis, flores + 30 mm. longos complures in
axillis gerentibus et superantibus ; bracteis florigeris quam sepala paullo
brevioribus.
Folia rosulæ intima diminulaque lantum cognila erecto-suberecta,
+ 50 mm. lala, sicca rigidiuscula, basi persensim in vaginam a lamina
vix diversam, infime brunescentem, utrinque lepidoto-punelulatam pro-
140 BULLETIN DE L'HENBIER BOISSIER (2me sÉR.). (11)
duecta, lingulata, apice late rotundata nec mucronala, ex sicco rubentia.
Seapus elongalus, folia longe superans, crassus, reclus, densissime
imbricatimque folits 1is rosulæ simitibus sed brevibus. subereclis indutus
et omnino celatus. Inflorescentia submulti- vel mulüflora, subelongata :
bracleis primariis maximis a vaginis scapalibus haud diversis ; bracteis
florigeris ignotis. Flores complures (vix infra 5) collaterales, 25-30 mm.
longi, Iutei. cet. ob conservationis statum putridum ignoû.
Golumbien. ohne genauere Standortsangabe, in Meereshöhe von
2800 m. : Langlasse n. 95 b. (Herb. Micheli.)
Obs. Thecophyllo palustri proxima, sed jam habitu elongato valde
diversa.
Catopsis compacta Mez. n. sp. — Foliis perelongate triangu-
larıbus sensim peracutis; scapi erecti vaginis foliaceis internodia longe
superantibus; inflorescentia percompacta tripinnalim panniculata. erecla;
bracteis primarus omnibus quam ramuli axillares multo brevioribus ;
flaribus hermaphreditis : sepalis valde asymmetricis ; pelalis sepala haud
multo superanlibus elongate obovatis; stylo brevissimo. — « Zoluche » inc.
Florifera 0.35 m. alla, siatura quam maxime compacta. Folia © sub-
utriculatim rosulata ommia fere apicem usque stricte erecta ad vaginam
optime albo-eretacea, super vaginam + 50 mm. lat& inde in apicem
omnibus revolutum vel recurvum tenuissimum subfiliformem persensin
angustata. Inflorescentia multiflora, densissima subeliipsoidea, -+- 140 mm.
longa, 75 mm. diam. metiens, e foliorum rosula emergens ; ramulis in
spicas %-2 divisis superioribus ereclis inferioribus suberectis; spicis
densis. + 20-floris, subeylindricis ; bracteis primarlis e late ovalo aculis,
quam ramuli constanter et permulto brevioribus : bracteis florigeris
quam sepala paullo brevioribus, latissime ovatis superioribus saltem
apice rotundafis. Flores suberecto-erecti, 6 mm. longi; sepalis paullo
venoso-striatis margine tecto in alam cordalam quam apex sat altiorem
dilatatis. Petala ex sieeo sulphurea, sepalis 1,5-2 ınm. longiora. Stamina
æquilonga filamentis ser. II. cum petalis brevissime connatis ;-antheris
obtusis. Ovarium subpyramidatum.
Mexico, Öaxaca bei Macaltepee : Lucius ©. Smith n. 543. — Blüht De-
zember, Januar (Herb. Asa Gray).
Tillandsia castaneo-bulbosa Mez et Wercklé n. sp. — Foliis
mullis optime crasseque bulbose rosulalis, ulrinque dense lepidibus e
majoribus obtectis einereis; inflorescentia” digitatim e spieis + 3 oplime
flabellatis, bracleas primartas longe superantibus composila ; bracteis
florigeris imbricatis, dorso glabris, paullo prominuio-venosis, perlongis,
sepala multo superantibus, submembranaeeis; floribus ereclis : sepalis
(12) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903: 144
subæqualiter liberis ; petalis tubulose erectis, quam stamina brevioribus ;
stylo perlongo.
Acaulis, florifera (ob inflorescentiam decurvam) + 0,25 m. alta. Folia
ınulta, basi in vaginaın maximam, lalissime ovatam. densissime lepidibus
minutis adpressis obtectam, utrinque perinsigniter umbrino-castaneam
dilatata, in toto usque ad 0,25 m. longa, supra vaginam ad 25 mm. lata
inde in spicem crasse subulatum persensim anguslala, lola fistulose
involuta. Scapus brevissimus foliis subduplo superatus, ex erecto
decurvus. dense vaginis membranaceis. dorso lepidotis, late elliptieis,
non nisi infimis in laminas breves productis, subinflatis, stricte erectis
involutus et celatus. Inflorescentia submultiflora, stirpis typicæ e spica
terminali majore et spicis 2 lateralibus paullo minoribus digitatim com-
posita, pendula. 4- 240 mm. longa ; spicis (habitu illis Vrieseæ spendentis
similibus) sat complanatis. lanceolatis, sensim acutis, 10-16-floris, latera-
libus 4- 120 mm. longis, 25 min. latis; bracteis primariis omnino
vaginis scapalibus isomorphis: bracteis florigeris pulchre rubentibus.
stricte ereclis, complicatis, acute carinatis, supremis saltem apicem
versus incurvis, explanalis elongate triangularibus, aculis, -= 35 mm.
longis. Flores (staminibus ignolis neglectis) bracteas exacte æquantes,
brevissime erasseque pedicellati : sepalis membranaceis, siceis stramineo-
pallidis, dorso glabris leviterque prominulo-venosis, explanalis late
lanceolalis, apicem versus sensim peracutis, + 20 mm. longis. Petala
tubulose erecta, sepalis ad 15 mm. longiora, cel. ignota. Stamina petala
absque dubio superanlia cet. ignola. Ovarium ovoideo-pyramidatum stylo
gracillimo.
Cosla-Rica : prope Garlago, alt. 1200-1400 m. (Werckl& in herb. Inst.
phys.-geogr. Gostar. n. 16189). — Herb. Mez.
Nota. Species insignis, characleribus T, flabellatæ, habitu T. digitale
proxima, ab utraque oplime diversa.
Tillandsia intermedia Mez nov. spec. — Foliis basi in utri-
eulum permanifestum elongate ellipsoideum coalitis, utrinque lepidibus
e majoribus sed appressis pallidis dense obtectis subtus pruinosis ;
inflorescentia bipinnatim panniculata ; bracteis primariis quam spicw
subflabellatæ, 3-4-floræ, pinnatim rhachi insert brevioribus ; bracteis
florigeris remotiuseulis sed imbricalis, dorso dense lepidolis cinereis,
sepala haud mullo superantibus ; floribus erectis : sepalis antico libero
posticis binis vix ultra 3 min, connatis ; petalis ignotis.
Epiphyta (Langlassé !), acaulis, florifera -1: 0,% m. alla. Folia subpauca
(ad 5) dense rosulata, infima arcte imbricata utrieulum 0,14 m. longum
mibi visum tenuiter et eleganter bulbiformem efformantia in vaginam
142 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (13)
maximam, obovatam, brunnescentem dilatata, irregulariler arcualim eur-
vata, crassa, + 0.35 m. longa, e basi usque ad 25 mm. lala sensim in
apicem validum. obtuse subpungenleni angustala, grisea. Scapus e gra-
eilioribus. strictus. foliis brevior, omnino vaginis in laminas manifestas
- deeurvas productis involutus. Inflorescentia subpauciflora. in specimine
typico e spicis 4 subæqualibus. subsessilibus. pinnatim rhachi insertis,
stricte erectis, + 40 mm. longis 12 mm. latis, eireuitu ellipticis. apice
aculis, 3-4-floris composita : bracteis primarlis omnino vaginis scapalibus
isomorphis itemque in laminam brevissimam decurvam produetis, dorso
perdense lepidotis ; braeteis florigeris item dense lepidotis, bene linealis,
convexis nec carinalis, explanalis anguste triangulo-ovatis et apice
anguste rotundalis, haud mucronatis, + 20 mm. longis. Flores non nisi
deflorali cogniti sepalis quam bracteæ minuie sed constanter brevioribus,
dorso glabris lævibusque vel non nisi prope apicem paullo prominulo-
venulosis, elliptieis, late acutis, antico libero posticis 2 inter sese ad
3 mm. connalis. Cet. ignola.
Mexico. bei Zihuatanejo, 0 m. ü. M. (Langlassé n. 370). — Herb. Micheli.
Nota. Species sat singularis. habitu primo intuitu nec non charac-
teribus T. Balbisiane accedens. lamen notis gravibus diversa. Anne
forlasse hybrida. e T. Balbisiana et T. eircinnata producta ?
Tillandsia Langlasseana Mez n. sp. — Foliis dense rosulatis,
utrinque lepidibus e majoribus subpruinosis, incanis : inflorescentia
amplissima late thyrsoidea, bipinnatim panniculata ; spieis rhachi optime
pinnatim insertis dense dispositis ; bracteis primariis (laminis inferiorum
neglectis) quam spicæ dense flabellatæ, + 14-foræ brevioribus ; bracteis
florigeris dense imbricatis, glabris, nitidis, lævibus vel apicem versus
venoso-lineatis, valde carinatis, sepala æquantibus; floribus stricte
erectis ; sepalis antico libero poslicis binis ad 7 mm. connatis ; petalis
tubulose ereclis, quam stamina brevioribus ; stylo perlongo.
Acaulis, florifera vix non metralis, generis e robustis. Folia dense
rosulata, basi in vaginam ovatam, membranaceo-marginalam, densis-
sime adpresse brunneo-lepidotam dilatala, — 0,35 m. longa, super
vaginam ad 25 mm. lata inde in apicem subulato-filiformem persensim
anguslala, rigidula, dense incano-lepidota. Scapus validus, omnino
vaginis subinflatis, latissime ovato-elliplieis, siccis alutaceis, adpresse
lepidoto-punctulatis, in laminas longas anguslasque decurvas desinen-
tibus involutus. Inflorescentia &-flora, dense bipinnatim panniculata,
fere 0,3 m. longa, 0,2 m. diam. metiens ; axi glabro, sulcatim angulato ;
bracteis primariis vaginis scapalibus isomorphis ilemque inferioribus
saltem in laminas longas decurvas produetis ; braeteis florigeris rigidis,
\4
(14) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 143
explanatis latissime ovalis. late triangulo-aculis. dorso medium usque
valde impressis inde usque ad apicem acute carinatis, + 25 mm. longis :
spieis late lanceolatis, sessilibus, + 90 mm. longis, 30 mm. latis, paten-
tibus vel superioribus suberecto-patentibus. Flores subsessiles, 45 mm.
longi ; sepalis chartaceis, glabris. lævibus. explanalis late Iineari-lanceo-
latis, apice acutiusculis, + 25 mm. longis, 6 mm. lalis. Petala sepalis
ad 15 mm. longiora. Stamina petala longe superantia. Ovarium pyra-
midatum, apice in stylum perlongum gracilem attenualum : ovulis mani-
feste caudatis.
Mexico : La Seneguias (Langlassé absque n.). — Herb. Michel.
Nota. Tillandsiæ Dugesü, calothyrsæ affinis.
Tillandsia Ignesiæ Mez n. sp. — Foliis » densissime et quasi
bulbose rosulalis, lotis angustissime linearibus subulatis, dense lepi-
dibus conspicuis. subpatentibus pruinosis : inflorescentia submultiflora,
simplieissima. optime disticha, dense flabellata; bracteis imbricatis.
apicem levissime ineurvum versus acute carinatis, sepala longe supe-
rantibus : floribus stricte erectis; sepalis antico libero posticis binis
inter sese brevissime connalis.
Epiphyla, acaulis, florifera ad 0,15 m. alta. Folia exteriora recurvo-
palentia, media ex erecto decurva, inlima plurrima stricte fasciculatimque
erecla, exteriora basi in vaginam maximam, late ovatam utrinque dense
lepidibus ferrugineis adpressis obtectam dilatata, usque ad 0.13 m.
longa, vix I min. crassa. Scapus gracillimus, erectus, folia exacte æquans,
densissime vaginis submembranaceis, dorso lepidotis, in Jaminas longas
normales desinentibus indutus et omnino celatus. Inflorescentia com-
planala. usque ad 55 mm. longa, 12 mm. lala mihi visa, circuitu late
linearis vel lanceolala : bracteis stricte erectis, dorso bene lepidotis,
dense venoso-linealis, per anthesin teneribus opacis fructiferis incras-
satis rigidiusculis nitidis, e late ovato triangulo-peracutis, +316 mm.
longis. Flores sessiles, non nisi imperfecti mihi visi; sepalis submeni-
branaceis, dorso et præsertim Japice lepidibus elongatis piliformibus
sublanuginosis, lanceolalis, sensim acutis, oplime venuloso-striatis. 10-
11 mm. longis. Petala mihi ignota, ex Langlassé virentia. Capsula per-
crassa, mueronalim acuta, + 20 mm. Jonga.
Mexico, Monte Santa Ignes (Langlasse n. 93, am # April noch niehl
aufgeblüht und in Frucht). — Herb. Micheli.
Nota. Tillandsie subulatæ ei chætophylle affinis.
Tillandsia Costaricana Mez et Wercklé n. sp. Statura cons-
pieua ; foliis dense rosulatis, subglabris ; inflorescentia paupere angus-
eque tripinnatim pannieulata ; spieis usque ad 8-floris, subllabellalis,
144% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que SR.) (45)
circuilu anguste lanceolatis; bracleis primariis (summis exceptis) ramulos
axillares longe superantibus ; bracleis florigeris quam sepala longioribus,
submembranaceis, nullo modo carinatis : floribus erectis ; sepalis (e
perjuvenili) ut videlur subæqualiter breviter connatis.
Acaulis, florifera 6.75 m. vel ultra alfa. Folia + 20 in rosulam ut
videlur ereclam coalita, basi in vaginam perconspicuam, ovato-ellipticam.
utrinque lepidibus minutis, brunneis dense punclulatam dilatata, vix
ultra 0,25 m. longa mihi visa, 1% mm. lata, linearia. apice peracuta, sicca
chartacea et late viridia haud maculaia, Scapus validus, erectus, folia
subæquans, perdense foliis iis vaginæ interioribus æqualibus, erectis
indutus celatusque. Inflorescentia submultifiora, anguste thyrsoidea, ad
0,37 m. longa vix ultra 40 mm. diam. metiens ; axibus glabris, angulatis,
florigeris paullo undulatis; bracteis primariis pulchre rubentibus folia-
ceis et omnino foliis scapalibus isomorphis: ramulis inferioribus paucis
ilerum paupere divisis stricte ereclis; spicis perangustis. acutis + 50 mm.
longis, 10 mm. latis ; bracteis florigeris laxe imbricalis nec axem obte-
gentibus, stricte erectis, = 20 mm. longis, submembranaceis, glabris.
valde prominulo-venosis, apicem versus pulchre violascentibus, convexis
nec carinatis, explanatis late lingulatis, apice mucrone parvo imposito
rotundatis. Flores non nisi perjuveniles mihi visi breviter stipitati,
glabri. — Cet. ignota.
Costa-Rica, prope Cartago, alt. 1200-1400 m.: Wercklé in herb. Inst.
phys.-geogr. Costar. n. 16180; in silvis prope Tuis: Tonduz 1. c. n. 11375.
Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Nota. Imprimis T. cyaneæ nec non T. Fourmieri affinis.
Tillandsia Werckleana Nez n. sp. — Siatura conspieua ; fohis
dense resolutis, subglabris ; infiorescenlia ample tripinnatim panni-
eulata ; spieis raro ultra 6-fioris, subflabellatis, circuitu ellipticis ; bracteis
primariis infimis tantum ramulos axillares superantibus vel æquantibus :
bracteis florigeris quam sepala muito longioribus, coriaceis. apicem
versus carinatis; floribus suberectis ; sepalis antico libero postieis
binis brevissime inter sese connalis, dorso venoso-linealis,
Acaulis, florifera ad 0.6 m. alta. Folia + 15 dense et fere utriculalim
rosulata, basi in vaginam maximam late ovalem, apice margineque
(num semper ?) triste violascentem, utrinque densissime lepidibus minu-
tissimis, immersis, brunneis punetulatam dilatata, in toto vix ultra
0,2 m. longa, 18 mm. jata, lingulata, apice mucrone imposito brevissime
subrotundatimque acuta, sicca chartacea, ul videtur hinc inde minute
violaceo-punctulata. Scapus crassus, erectus. foliis longior, dense vaginis
breviter foliaceis, erectis involutus et celatus. Inflorescentia multiflora,
dl À
DR 77
Ur +
€16) CARL MEZ. ADDITAMENFA MONOGRAPHICA 1903. 145
anguste thyrsoidea, ad 0,3 m. longa, 50 mm. diam. meliens: axibus
glabris, angulatis, floriferis fere rectis; ramulis inferioribus mediisque
iterum paupere divisis spicas + > proferentibus ; spieis latiusculis,
breviter aculis, + 40 mm. longis, 22 mm. latis ; bracteis primariis infe-
rioribus amplis, vaginis scapalibus isomorphis ; bracteis florigeris e
majoribus, laxe imbricatis, per anthesin axes haud oblegentibus. ereclis,
spiearum infimis ad 25, mediis ad 20 mm. longis, dorso glabris et
prope basin lævibus superne prominulo-venosis, apice brevissime obs-
cureque uncinalim incurvis vel subrotundatis. Flores non nisi defuneli
nmihi cogniti ex sepalorum mensura vix ultra 18 mm. longi, brevissime
stipilali : sepalis submembranaceis, dissite minuleque lepidoto-punciu-
latis, postieis binis paullo carinatis, explanatis lingulatis, apice rotun-
datis, + 14 mm. longis. Capsula crassiuseula, breviter rostrata, ad
16 mm. longa.
Gosta-Rica : prope Cartago, alt. 1200-1600 m. (Werckle in herb. Inst.
phys.-geogr. Cost. n. 16194). — Herb. Mez.
Nota. Species T. cyaneæ accedit, sed suis characteribus nec non habitu
longe distincta est.
Tillandsia Buseri Mez n. sp. — Stalura conspicua; foliis ignotis ;
inflorescentia erecta, dense bipinnalim panniculata ; spieis flabellatis,
sessilibus, 8-14-floris, eircuitu lanceolalis, inferioribus. bracteas primarias
subæquantibus summis eas manifeste superantibus; bracteis primariis
e late ovalo in laminam brevem productis in toto triangularibus ; brac-
teis florigeris sepala paullo superantibus, præsertim superioribus apicem
versus paullo incurvis ; floribus erectis; sepalis subæqualiter liberis ;
pelalis genitalia e fauce corollæ emergentia superantibus.
Scapus validus, vaginis erebris imbricatis, ovalo-elliplicis, minute
lepidoto-punetulatis, in laminas breves latasque densissime sed adpresse
lepidotas transeumtibus involutus. Inflorescentia ©o-flora, dense thyr-
soidea, + 0,3 m. longa, 0,1% m. diam. metiens; rhachi valida, glabra;
spieis pinnatim horizontaliter rhachi insertis ita ut facies binæ cœlum
solumque versus speetent, inferioribus saltem ex erecto scorpiuro-
deflexis, omnibus subæqualibns, + convexis, ad 65 mm. longis, 17 mm.
latis ; bracteis primariis amplis, erectis, inflorescentiæ mediis ad 65 mm.
longis, coriaceis, dorso immerse dense lepidoto -punctulatis ; bracteis
florigeris valde concavis, dorso glabris, dense imbricatim sibi incumben-
Ubus, apicem e late ovali brevissime triangulo-acutum el brevissime
uneinalim incurvum versus conspicue carinatis, ad 22 mm. longis. Flores
lutei (ex Langlassé!), brevissime stipilati, 20 mm. longi ; sepalis coriaceis,
BULLETIN DE L'HERBIER HOISSIER, n0 2, 34 janvier 1903. 10
146 BULLETIN DE LHERBIER. BOISSIER (2m SER.). (17)
dorso glabris, levibus vel paullo venoso-striatis, ellipticis, apice rotun-
datis, subsymmetricis, ad 13 mm. longis, posticis binis bene carinatis.
Petala erecta, anguste lingulata, sepalis 5 mm. longiora. Ovarium ovoi-
deum stylo gracili quam petala manifeste breviore.
West-Cordillere von Columbien, 1800 m. ü. M. (Langlasse n. 402 a).
Blüht im Dezember. (Herb. Micheli.)
Nota. Tillandsiæ confertifloræ, Restrepoan#, pastensi proxima.
Tillandsia Michelii Mez nov. spec. — Foliis dense rosulatis,
utrinque lepidibus creberrimis parvis peradpressis vel subimmersis, pal-
lidis obtectis, apice rotundatis; inflorescentia erecta, tripinnatim pannicu-
lata; spicis breviter stipitatis, subflabellatis, 10-14-floris; bracteis prima-
riis omnibus quam ramuli axillares multo brevioribus; bracteis florigeris
laxe imbricatis nec axes obtegentibus, quam sepala paullo brevioribus;
floribus nullo modo secundis, suberectis; sepalis liberis, asymmetricis.
Epiphyta, acaulis, florifera metralis. Folia subpauca, basi in vaginam
permanifestam, ovato-elliplicam. conspicue pellucido-marginalam, den-
sissime lepidibus minutis brunneis obtectam dilatata. erecta, lingulata.
apice acumine brevi latoque imposito rotundata, coriacea, cinerascenti-
viridia, + 0,25 m. longa, 27 mm. lata. Scapus validus, erectus fortasse
apice paullo decurvus. lepidotus, laxe vaginis in laminam haud produetis.
quam internodia optime brevioribus præditus. Inflorescentia multiflora.
folia duplo superans, perlaxe tripinnatim panniculata, subeffusa, + 0,4 m.
longa; axibus adpresse pallide (nec ferrugineo-) vestitis, præter spicu-
larum rachides geniculatas rectis ;: ramis erectis. sat elongalis, spicas
3-4 sæpius nulantes prope apicem gerentibus, prophyllis destitulis, usque
ad 110 mm. longis mihi visis; bracteis primariis brevissimis, tubulose
involutis, latissime elliplieis, apice subrotundatis vel brevissime aculis;
bracteis florigeris dorso dense adpresse lepidotis, convexis, vix carinatis,
apice + uncinatim incurvis, ad 5 mm. longis. Sepala coriacea, explanata
late elliplica apice rotundata et latere tecto in alam manifestam producta.
Capsula breviter cylindrica, + 10 mm. longa.
West-Cordillere von Columbien, 2508 m. ü. M. (Langlasse, am 25. Nov.
1899 gesammelt). — Herb. Micheli.
Nota. Tillandsiæ decipiens proxima.
(Fortsetzung folgt.)
147
FILICES NOVÆ
AUCTORK
H. CHRIST, Bâle.
Monsieur German Munch à S. Cristobal L. C. Prov. de Chiapas,
Mexique, auquel nous devons le Polystichum Munchit vient d'envoyer de
sa region quelques nouveautés.
1. Polypodium Munchii n. sp. Christ.
On sait que P. angustum (H. B. Kth. sub Pleopeltide) Mett.. quoique
très commun dans l'Amérique tropicale, est un type qui varie très peu
Il y a donc de l'intérêt que dans P. Munchi se présente une sous-
espèce de ce type isolé, qui en diffère par des écailles plus larges et de
forme différente. par des segments moins nombreux, plus larges, à sores
occupant le milieu entre le bord et la nervure principale sans toucher ou
dépasser le bord.
Differt a P. angusto squamis rhizomalis pallide fuscis magnis ovato-
acuminalis carinatis, lamina tri- usque ad quinquepartita, segmentis
ovato- sive obovato-lanceolatis oblusis A ad 4 '/s cm. lalis, medio aut
versus apicem latissimis integerrimis, soris inter coslam el marginem
medialibus liberis.
P. angustum gaudel squamis rhizomalis alrobrunneis subulatis aut fili-
formibus erispatis, Jamina tri- usque ad 43 partita i. e. abunde pinnata.
segmentis linearibus caudato-acuminatis '/s cm, rarius ultra latis, apice
serralis, soris spalium inter coslam et marginem implentibus imo extra
marginem protrusis.
Hab. Environs de S. Gristobal Chiapas I. Munch 90.
2. Athyrium pumilio n. sp. Christ.
Petite fougere très délicate, du groupe d'A. fiix femina Rth. qui se
trouve, mais en une forme très développée (A. Martensii Kunze Metten.
118 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (2)
Aspl. 200) aussi au Mexique. Notre plante diffère, outre les dimensions,
par des pinnæ larges, deltoides, courtes et des sores droits.
Differt ab A. fl. femina stalura nana : süpite 10 ad 12 cm. longo,
amina 12 ad 18 cm. longa 6 ad 10 cm. lata, ovato-deltoidea pinnis infimis
latissimis, pinnis deltoideo-ovatis breviter acuminatis 3 ad 5 em. longis
1! ad 2 cm. latis haud numerosis : 10 aut 12 utroque racheos latere
infra lamina apicem pinnatifidum; pinnulis 6 ad 10 infra pinnæ apicem
incisum, ovato-obtusis subinæqualibus i. e. sursum subauriculatis, inciso-
dentatis À ad À !/s cm. longis, 3 ad. 4 mm. latis, dentibus aristato-serratis,
soris minimis ovato-rotundis ?/s mm. latis rectis indusio ovato minimo
caduco griseo integro.
Athyrü fl. femine forma minores differunt : lamina oblonga versus
basin attenuata i. e. pinnis brevioribus prædita basique decrescente nec
deltoidea, pinnis lanceolatis longe acuminalis, pinnis et pinnulis numero-
sioribus, soris majoribus elongalis sæpius curvatis, indusio sæpe recur-
vato. i
Hab. Environs de S. Cristobal Chiapas 1. Munch 91.
3. Concernant mon article Elaphoglossum Bangi Chr. in Bullet. Herb.
Boiss. 2ne série, n° 6, tome I, 1901, je me hâte de faire remarquer que
M. Lucien Underwood a eu la bonté de me communiquer les Memoirs of
the Torrey botan. Club du 27 avril 1895, vol. IV, n. 3, où, sur la page 273,
notre plante se trouve decrite sous le nom d’Acrostichum Moorei
E. G. Britton sp. n.
Il y a done lieu de changer, pour être conforme aux lois de la priorité,
le nom spécifique de l'espèce en question. Son nom sera done:
Elaphoglossum Moorei (Britton loc. cit. sub Acrosticho.)
Le reste de mon article, qui prouve que cette plante n’est point,
comme on à cru, un Polyboirya mais un Elaphoglossum, reste en vigueur.
ie —
LAUBMOOS-MISCELLEN
VON
Th. HERZOG
Es folgt hier ein Verzeichnis der von mir im Verlauf der Jahre 1901
und 1902 auf zahlreichen Touren im Schwarzwald und in den Alpen
gesammelten Laubmoose. deren einzelne, gebietweise Publicirung in
verschiedenen Organen sich kaum lohnen würde und deshalb hier in
dieser gedrängten Zusammenstellung ihren Platz finden möge. Die
meisten der Fundorte sind neu.
SCHWARZWALD
Gymnostomum rupestre Schleich. Dieses im Schwarzwald sonst relativ
seltene Moos, welches mit Vorliebe feuchte Schiefer- und auch massige
Kalkfelsen der Alpen und des Jura bewohnt, fand ich mehrfach an feuchten
Thonschieferfelsen des Kulm, der sich in einem schmalen Streifen dureh
die Gebiete des Granit und Gneis des südlichen Schwarzwaldes von Osten
nach Westen zieht. Es ist hier, wie es scheint, Charaktermoos !
An Felsen bei Ulzenfeld im Wiesenthal, spärlicher bei Schönau, sehr
reichlich und in tiefen, schön fruetificierenden Rasen im ganzen Prägthal
bis zum Fuss des Blössling, sehr vereinzelt im Kl. Wiesenthal bei Neuenweg.
Oncophorus virens (Sw.). Alpines Moos. (Ganz unerwartet entdeckte ich
diesen nenen Bürger des Schwarzwalds neben anderen Seltenheiten, wie
Tortella fragilis, Hylocomium Oakesii, Dieranum Starkei und Hypnum
arcticum am Fuss der Zastlerwand am Feldberg, ca. 1350 m., August 1902.
Dicranum fulvum Hook. Zwei neue Stationen im südlichen Schwarzwald.
Auf einem Felsblock im Oberriederthal und reichlicher auf Porphyrklötzen
im Wiesenthal bei Wembach.
Dicranum viride (Sull et Lesqu.). Au einer Erle im Kl. Wiesenthal.
Blindia acuta (Huds.). An feuchten Thonschieferfelsen im unteren Prägthal,
ster.; an Porphyrfelsen im Wiereloch im Wiesenthal: äusserst reichlich
und schön fructificierend im Kl. Wiesenthal ; auf Sumpfboden im Grüble
(Feldberg).
Ditrichum flexicaule (Schleich). An feuchten Thonschieferfelsen im oberen
Prägthal, ster,
Tortella inclinata (lledw. f.). An sonnigen Thonschieferfelsen im unteren
Prägthal,
Schistidium alpicola Sw. Arivulare (Brid.). Im Prägbach auf Thonschiefer ;
auf Porphyrblöcken in der Wiese im Wiereloch.
Grimmia funalis Schwägr. An einer Felswand des Kl. Utzenfluh bei Utzen-
feld auf Thonschiefer, Dieses Vorkommen bei nur 680 m., dazu noch auf
150 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (2)
so ungewohnter Unterlage, ist ausserordentlich interessant und steht wohl
ganz vereinzelt da.
Grimmia commutata Hüben. An sonnigen Thonschieferfelsen im Wiesenthal
hei Utzenfeld und Schönau, c. fret.
Grimmia leucophæa Grev. Mit voriger zusammen wachsend, aber ster.
Grimmia torquata Hornsch. An einer schattigen Felswand über der Hexen-
küche im Oberriederthal.
Amphidium Mougeotü B. S. Reichlich fructificierend an einer schattig-
feuchten Felswand über der Hexenküche im Oberriederthal.
Anomobryum coneinnatum (Spruce). Neu für das deutsche Mittelgebirge !
Auf einer überrieselten Thonschieferplatte im Schatten eines Felsüber-
hanges und dichten Buschwaldes am KI. Utzenfluh bei Utzenfeld im Wie-
senthal, ca. 680 m.
Bryum Funckii Schwägr. Im oberen Prägthal zwischen Gymnostomum rupestre
in einzelnen Stengeln.
Philonotis alpicola Jur. In einer feuchten Felsspalte über der Hexenküche
im Oberriederthal, ster. ; mit 5' Blüten an einer feuchten, schattigen Thon-
schieferplatte bei Schönau im Wiesenthal. Von dieser seltenen, ausgezeich-
neten Art existieren jetzt drei Fundorte in Baden. Sie ist zunächst ver-
wandt mit P. {omentella Mol., welche wohl nur eine hochalpine, sehr
compacte Form der P. alpicola Jur. mit noch länger austretender Blati-
rippe darstelt.
Oligotrichum hercynicum (Ehrh.). An sandig-lehmigen Stellen auf dem
Stübenwasen, ca. 1300 m.
Pterogonium gracile (Dill). Mit schönen Früchten in grossen Rasen an
Thonschieferfelsen des Gr. Uizenfluh bei Utzenfeld im Wiesenthal; Angaben
über Früchle nordwärts der Alpen sind mir unbekannt. St2ril bildet das
Moos an den beiden Utzenilühen Massen vegetation und wurde von mir auch
bei Schönau und im Prägthal nachgewiesen.
Heterocladium squarrosulum (Voit). An Thonschieferfelsen im oberen
Prägthal und zwischen Wembach und Böllen.
Thuidium Philiberti (Phil.). An einer quelligen Stelle im Aiternthal (Sei-
tenthal der Wiese).
Platygyrium repens (Brid.). An einem Bauın im Walde im Kl. Wiesenthal.
Orthothecium intricatum (Hart.). Mit Ditrichum flexicaule und Gymnos-
lomum rupestre an feuchten Thonschieferfelsen im oberen Prägthal am
Wasserfall ; 4. Fundort in Baden.
Eurhynchium velutinoides (Bruch.). An schattigen Porphyrfelsen im Aitern-
thal unter der Multe, ster.
Plagiothecium Müllerianum Schimp. In vereinzelten Stämmcehen über
Amphidium Mougeotii hinkriechend, unter einem tief-schattigen Ueberhang
an Thonschieferfelsen im oberen Prägthal beim Wasserfall. Dritter badi-
scher Fundort !
Hypnum Mackayi Schimp. Dieses seltene, von mir 1899 neu für Deutsch-
land entdeckte Moos, von dem in den « Mitt. des bad. bot. Vereins 4900 »
zwei Fundstellen angegeben sind, wies ich seither noch an fünf weiteren
Stellen nach : in grossen Rasen c. fret.! beim Steinwasen im Oberrieder-
(3) TH. HERZOG. LAUBMOOS-MISCELLEN. 151
thal, spärlich auf einem Porphyrblock im Aiternbach unter der Multe am
Belchen, sehr schön fructificierend auf Thonschiefer unter dem Wasserfall
im oberen Prägthal. auf Blöcken in der Wiese unterhalb des Wierelochs
und sehr spärlich im Kl. Wiesenthal. Es scheint demnach im Schwarz-
wald weitere Verbreitung zu besitzen.
Hypnum micans Wils. var. badense mihi. Ueber dieses hochinteressante
Moos vergl. «Revue bryologique» 1901, p. 76. Ich entdeckte es an einer
feuchten, schattigen Felsplatte am Rand des St. Wilhelmerbachs im Ober-
riederthal. Neu für den europäischen Continent !
SCHWEIZER-ALPEN
Dieranoweisia compacta (Schleich.). Häufig an Felsen der Nordwand des
Claridenstocks.
Cynodontium gracilescens (Web. et Mohr). Reichlich fruchtend auf Fels-
blöcken im Wald unter der Reglibergalp bei Göschenen.
Dicranella crispa (Ehrh.). In schön fructificierenden Räschen an steilen,
felsdurchselzten Grashängen des Nant-Thales gegen die Frête de Sailles
(ca. 2000 m.).
Dicranum strictum Schleich. Wie es scheint, für den obersteu Waldgürtel
im Wallis charakteristisch. Reichlich und mit alten Sporenkapseln an
Lärchenstämmen bei Haut d’Alesses über Vernayaz ; ebenfalls reichlich
zwischen Fiesch und Eggischhorn am Grund alter Nadelholzstämme.
Dicranum Starckei Web. et Mohr. An kalkfreien Felsen des Firnälpeli am
Wendenjoch, im Lütschenthal und am Eggischhorn.
Didymodon ruber Jur. An Kalkfelsen im Kleinthal am Uri-Rotstock.
Grimmia mollis B.S. Auf feuchten Granilfelsen am Lötschenpass, ca. 2800 m.
Encalypta rhabdocarpa Schägr. An Kalkfelsen des Col du Fenestral (Wallis)
und im Gasternthal.
Encalypta commutata Bryol. germ. Am Uri-Rotstock, ea. 2300 m.; auf
der Flubalp im Dalathal beim Leuker-Bad ; auf der Gfällalp im Gasternthal.
Tayloria serrata (Hedw.) An grasbewachsenen Felsen des Firnälpeli unter
dem Wendenjoch (Unterwalden).
Webera cucullata (Schwägr.). Auf Sand am Obersee bei der Kröntehütte
(Uri).
Meesea trichodes (L.) £ minor. Ain Uri-Rotstock am Rand des Blümlis-
alp-Firns und am Firnälpeli unter dem Wendenjoch.
Amblyodon dealbatus (Dicks.). An grasbewachsenen Felsen des Firnälpeli
unter dem Wendenjoch.
Philonotis tomentella Mol. Zwischen Kalkschult am Ostabhang der Pointe
d'Aufallaz, ca. 2600 m. (Wallis).
Timmia austriaca Helw. An Kalkfelsen neben dem Gemmisträsschen beim
«Stock ».
Timmia norvegica Zelt. An Felsen des Firnälpeli unter dem Wendenjoch,
am Uri-Rotstoek und im Gasternthal.
Polytrichum sexangulare Flürke. Ain Obersee bei der Kröntehtitte (Uri)
152 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (4)
Brachythecium glaciale B. 5. An feuchten Felsen und auf ihrem Schuit :
am Lötschenpass ; am Glaridenstock (Nordwand).
Brachythecium collinum (Schleich.). In grossen Rasen auf Granitplatten
am Lötschenpass.
Lescuræa saxicola B.S. Im Lötschenthal auf Granit Massenvegetation bildend,
und hier auch bei Blatten reichlichst mit Früchten ! (August, 1902).
Hypnum Sauteri B. S. An schattigen Steinen im Gasternthal.
Hypnum revolutum Mitt. Auf sonnigen Felsen am Uri-Rotstock.
BAYRISCHE- UND TIROLER-ALPEN
Molendoa Hornschuchiana Funck. In grossen Polstern, jedoch nur spär-
lich fruchtend, an Kalkfelsen bei der Meilerhütte (Wetterstein), ca. 2370 m.
Rhabdoweisia fugax Hedw. An Glimmerschieferfelsen des Thorhelm (Kitz-
bühler-Alpen), ca. 2300 m.
Cynodontium strumiferum (Ehrh.). An schattigen, trockenen Felsen, im
Märzengrund (Kitzbühler-Alpen).
Dicranum albicans B.S. In den Kitzbühler-Alpen : ster. auf dem Grossen-
Galtenberg, am Thorhelm und auf dem Kreuzjoch, sehr häufig; c. fret. !
auf der Hämmereralp (Kitzbühler-Alpen), ca. 1900 m.
Dicranum Sauteri Schimp. Auf Baumwurzeln zwischen Spitzingsattel und
Jägerkamp am Schliersee, ca. 1200 m.
Dicranum Mühlenbeckii B. S. Steril am Kreuzjoch (Kitzbühler-Alpen) :
c. fret. cop. auf dem Calvarienberg bei Bozen.
Dicranum elongatum Schleich. In den Kitzbühler-Alpen am Grossen-Galten-
berg, um Thorhelm und Kreuzjoch: nur ster., aber in prachtvollen aus-
gedehnten Rasen.
Dicranum groenlandicum Brid. An begrasten Felsen des Kreuzjochs in den
Kitzbühler-Alpen, ca. 2300 m. Dieses schöne Moos hält habituell die Mitte
zwischen D. elongatum und D. albicans und zeichnet sich durch die sehr
schmale Rippe, sowie durch fast völliges Fehlen von Wurzelfilz aus.
Dicranum neglectum Jur. Steril am Grossen-Galtenberg (Kitzbühler-Alpen):
c. fret.! an den Schachenplatten (Wetterstein), ca. 1970 m.
Dicranum majus Smith. In grossen, reich fruchtenden Rasen unter den
Steilenfällen im Ferchenbachthal (Wetterstein).
Campylopus Schimperi Milde. An einem felsigen Vorkopf der Roihwand
beim Schliersee und am Kreuzjoch in den Kitzbühler-Alpen.
Campylopus Schwarzii Schimp. An Glimmerschieferfelsen auf dem Ostgrat
des Kreuzjochs (Kitzbühler-Alpen).
Dicranodontium aristatum Schimp. An schattigen Felsen im Märzengrund
(Kitzbühler-Alpen).
Blindia acuta (Huds.) An feuchten Felsen im Märzengrund (Kitzbühler-Alpen)
mit Amphidium Mougeotit, Anoectangium compactum und Racomitrium
faseieulare.
Didymodon giganteus (Funck). An feuchten Kalkfelsen der Rotwand und
auf dem Gipfel der Rofanspitze.
(5) TH. HERZOG. LAUBMOOS-MISCELLEN. 153
Trichostomum mutabile Bruch. An Kalkfelsen bei Kufstein im Inntha
beim Eingang ins Kaiserthal.
Trichostomum nitidum (Lindb.). An sonnigen Mauern in Maderno am
Gardasee.
Crossidium squamigerum (Viv.). Massenhaft und reichlich fruchtend an
der Ponalestrasse am Gardasee.
Grimmia funalis Schwägr. In den Kitzbühler-Alpen reichlichst : an den
Katzenköpfen. am Thorhelm und Kreuzjoch : unter der Seiseralp in den
Dolomiten gegen St. Ulrich.
Grimmia torquata Hornsch. In den Kitzbühler-Alpen am Kreuzjoch (2400 m.)
und Katzenkopf (2300-2500 m.).
Grimmia incurva Schwägr. Steril in den Kitzbühler-Alpen verbreitet: e. fret.!
daselbst am Kreuzjoch (2500 m.) und Katzenkopf (2500 m.).
Grimmia elongata Kaulf. Steril in den Kitzbühler-Alpen häufig : Kalzen-
kopf, Thorhelm und Kreuzjoch : e. fret.! am Kreuzjoch, ca. 2400 m.
Grimmia Holleri Mol. Dieses seltene, %. apiculata nächst verwandte Moos
entdeckte ich in spärlichen Exemplaren, mit Amphidium lapponicum zu-
sammenwachsend am Thorhelm in den Kitzbühler-Alpen, ca. 2400 m.
Grimmia subsulcata Limpr. In den Kitzbühler-Alpen am Grossen-Galten-
berg und Katzenkopf.
Grimmia Doniana Smith. An Felsen des Thorhelm und Grossen-Galtenherg
(Kitzbühler-Alpen).
Grimmia leucophæa Grev. und
Grimmia commutata Iüben. Auf Granit des Calvarienberges bei Bozen.
Grimmia orbicularis Bruch. An sonnigen Mauern in Maderno am Gardasee.
Leptodontium styriacum (Jur.). In schönen Räschen auf dem Gipfel des
Grossen-Galtenberg (Kitzbühler-Alpen), 2425 m.
Zygodon viridissimus (Dicks.). An einem Baum am Königsweg zum Scha-
chen (Wetterstein).
Encalypta commutata Bryol. gern. An Kalkfelsen der Rofanspitze (2260 m.).
Tayloria serrata (Hedw.). Auf einer Waldwiese am Kreuzjoch (Wetterstein).
Tayloria Rudolphiana (Hornsch.). Dieses prachtvolle, in den Alpen ende-
mische Moos scheint speeiell in den Bayrischen-Alpen nicht so selten zu
sein ; ich fand es in der Zeit eines halben Jahres an zwei Stellen, stets sehr
üppig und reich fructificierend : Im Wiesenlahngraben unter der Enningalm
bei Garmisch, ea. 1300 m., und unter den Nordwänden des Kleinen-Waxen-
steins (Wetterslein), ea. 1400 m., beidesmal auf Ahorn.
Tetraplodon mnioides (L. fil.). Am Nordwesigrat des Grossen-Galtenbergs,
2100 m., und am Ostgrat des Kreuzjochs, ea. 2450 m. (in den Kitzbühler-
Alpen).
Splachnum sphæricum (1.. fil.). Auf der Westseite des Kreuzjochs zwischen
Felstrümmern (Kitzbühler-Alpen).
Anomobryum concinnatum (Spruce). An Thonschieferfelsen im Reinthal
unter dem Kitzbühlerhorn bei St. Johann.
Plagiobryum Zierii (Dicks.). An Thonschieferfelsen im Märzengrund (Kitz
hühler-Alpen) und ebenso schön in der Partnachklamm (Wetterstein).
15% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (6)
Bartramia subulata B. S. An Glimmerschieferfelsen des Katzenkopf (Kitz-
bühler-Alpen), ca. 2300 m.
Timmia norvegica Zett. An einem felsigen Vorkopf der Rotwand beim Sehlier-
see und an den Felswänden des Totenkirchl (im Wilden-Kaiser).
Myurella julacea (Vill.). Von dieser in den Alpen weil verbreiteten Art
sei nur ein auffallend niedriger Fundort erwähnt : im Ledrothal am Gar-
dasee bei nur etwa 400 m.
Fabronia octoblepharis (Schleich.). An Granitfelsen des Calvarienbergs bei
Bozen.
Lescuræa saxicola (B. S.). An Felstrimmern im Krimlgrund (Kitzbühler-
Alpen).
Cylindrothecium Schleicheri B. S. Häufig mit Früchten im Ledrothal am
(Gardasee.
Orthothecium strictum Lorentz. An den Gipfelfelsen der Rofanspilze in
schönen Rasen.
Orthothecium intricatum (Hartın.) forma secunda. An einen felsigen Vor-
kopf der Rotwand beim Schliersee.
Brachythecium rivulare (Bruch.) var. paradoxum mihi. Ausgezeichnet
durch sehr dichte, weisslichgrün glänzende Rasen und zahlreiche, sehr
schlanke Aeste. An Kalkfelsen des Unteren-Scharlingerboden im Wilden-
Kaiser, ca. 1200 m.
Eurbynchium cirrhosum (Schwägr.). Mit vorigem im Unteren-Scharlinger-
boden im Wilden-Kaiser.
Eurhynchium crassinervium (Tayl... An Kalkfelsen im Ledrothal am
(Gardasee.
Amblystegium curvicaule (Jur.). An Kalkfelsen des Totenkirehls im Wilden-
Kaiser bei ca. 2000 m.
Hypnum Lindbergii Mitt. Bei Hinterbärenbad (Wilder-Kaiser) und am
Kreuzeck am Weg zum Schachen (Wetterstein).
Hypnum revolutum Mitt. An den Gipfelfelsen des Kl. Rettenstein (Kitz-
bühler-Alpen).
Andreæa alpestris (lhed.). An den Felsen der Westseite des Kreuzjochs
(Kitzbühler-Alpen), ca. 2400 m.
Andresa sparsifolia Zett. Mit voriger zusammenwachsend, spärlich.
München, 7. Oktober 1902.
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi 42 janvier 1203, ouverte à 8 h. et demie
dans la Salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Université, sous
la présidence de M. Ch.-Ed. Martin. — Des observations d'ordre typogra-
phique sont présentées par M. Schmidely sur le compte rendu du
S décembre 1902. — Les publications suivantes sont déposées sur le
bureau :
ALLEMAGNE : Botanisches Centralblatt, Nos de 1902; AUTRICHE :
Zeitschrift des Ferdinandeums für Tirol und Vorarlberg, 1902 : FRANCE:
Revue Scientifique du Bourbonnais, Nov.-Déc. 1902 (Nos 179-180) ;
HONGRIE : Magyar botaniska Lapok, Nos 1-11 de 1902 ; LUXEMBOURG :
Recueil et Mémoire des travaux de la Soc. G. D. de Botanique du Grand-
Duché de Lurembourg, N° XV (1900-1901); SUISSE : Bulletin de la Société
fribourgeoise des sc. nal., Sme-[{me années, 1887-1890 (don de M. de
Gandolle). Bulletin de l'Herbier Boissier, 1903, No 1.
Le rapport annuel snr l'activité de la Société en 1902 est magistra-
lement présenté par le président sortant de charge M. Charles-Ed.
Martin. Ce rapport conlate une moyenne de fréquentation des séances
supérieure à 13 assistants et fait ressortir le haut intérêt de quelques-
unes des communications, telles par exemple celles de MM. Chodat el
Bach, sur le rôle des peroxydes dans les végétaux, accompagnées de
preuves expérimentales, Plusieurs autres communications ont été consa-
crées à des rapports d’herborisations officielles où particulières, et d'autres
156 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sér.). (75)
encore à des sujets de géographie botanique, de physiologie végétale,
d'anatomie, de systématique ou d'observations sur les floraisons précoces
de 1902.
En revanche, à deux exceptions près. les plans d’herborisations
officielles sont restés à l’état de projet. — Deux innovations sont signalées
comme très avantageuses : l'abonnement au Bulletin de © Herbier Boissier
et le compte rendu des séances de la Société publié par cel organe et
distribué aux membres de la Société et aux Sociétés correspondantes. —
Du 8 au il septembre, la Société botanique suisse, dont celle de Genève
fait partie comme section. s’est réunie à Genève en même temps que la
Société helvétique des Sciences naturelles; une exposition mycologique a
été organisée à cette occasion. Après avoir résumé les communications
faites dans cette session, le rapport termine en remerciant MM. Casimir
de Candolle, W. Barbey et Ed. Sarasin de l'honneur fait à la Société en
linvitant à participer aux festivités organisées à l’occasion de la réunion
de la Société helvétique des Sciences naturelles. — La Société a eu à
déplorer la perte de l’un de ses mempres les plus excellents, M. Marc
Micheli, décédé le 29 juin 1902. — Le nombre des membres de la Société
s’est augmenté d’une unité en novembre écoulé; en vertu des règlements
de la Société, trois des membres du Comité actuel doivent sorür de
charge et remercient bien sincèrement la Sociélé de la confiance qu’elle
leur a témoignée en les réélisant aussi souvent que le règlement le leur
permellait.
Le rapport financier de M. Nitzschner, trésorier, constate à l’Avoir un
solde à nouveau de fr. 147,85 et une fortune lotale de la Société s’elevant
à fr. 881.35.
M. le D' Alfred Lendner donne connaissance de l’état de la Biblio-
thèque, qui s’est enrichie en 1902 des: Magyar botanikai Lapok, Bulletin
de l'Herbier Boissier et Botanisches Centralblatt; la publication du compte
rendu des séances et son envoi aux membres a eu pour effet de rappeler
l'existence de la Société à plus d’un qui ne donnait guère signe de vie.
Trente-eing publications ont été reçues, ainsi que des travaux originaux
donnés à la bibliothèque par leurs auteurs. — Le crédit de 50 fr. alloué
par la Société a permis de relier seize volumes et d'organiser quatre
(76) G. BEAUVERD.- SOCIÉTÉ. BOTANIQUE DE GENÈVE. 157
volumes de mélanges calalogues pour faciliter la consultation dela biblio-
thèque ; celle-ci a été plus fréquemment visitée que par le passé. tout en
meritant de l'être davantage.
M. le Président désigne comme vérificateurs des comples de 1902
MM. Balavoine et Beauverd et fait procéder aux élections du Comité
pour 1903 en nommant MM. Schmidely et Guinet scrutateurs.
Le Comité élu est constitué comme suit :
Président : M. Augustin de Candolle.
Vice-président : M. Dr Eugène Penard.
Secrétaire : M. Gustave Beauverd.
Trésorier : M. Guillaume Nitzschner.
Bibliothécaire-Archiviste : M. Viret.
M. Ch.-Ed. Martin cède le siège présidentiel à M. Augustin de Candolle,
qui dirige la suite de la séance. — M. Beauverd déclare ne pouvoir
accepter son mandat que sous certaines réserves.
Dans une communication sur le Ligusticum Mutellina Crantz (= Phil-
landrium Mutellina L. et Meum Mutellina Gærtner), M. Gustave Beauverd,
après avoir fait remarquer que le polymorphisme de cette plante alpine
a élé mis pour la premiere fois en évidence par Gay qui publia son Meum
adonidifolium en 1860, constate que sur la foi du qualificatif « adonidi-
folium » plusieurs collecteurs et auteurs ont confondu avec le type de Ga)
une plante à port élevé et à feuilles étroitement subdivisées. Dans leur
7me volume de la Flore de France paru en 1904, MM. Rouy et Camus
furent les premiers à signaler cette confusion en distinguant la nouvelle
plante comme variété & elatius du Ligusticum Mutellina, dont le type des
auteurs anciens, caractérisé par son port réduit, devenait la variété
a genuinum Bouy et Camus. — Grâce aux matériaux des herbiers
Bossier el Rouy obligeamment mis à sa disposition, M Beauverd a pu se
faire sur l'espèce une idée d'ensemble basée sur l'analyse des feuilles el
des fruits et se résumant ainsi : le Ligusticum Mutellina présente deux
groupes principaux différenciés par les contours et la nervation des
segments tertiaires ainsi que la forme des lobes terminaux de leurs feuilles
radicales ; chacun de ces groupes est à son tour susceptible de se
fragmenter selon une série de variations parallèles portant sur le port
158 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (77)
général de la plante, la dimension des fruits, la longueur des styles, la
rugosité de la face interne des rayons. la plus ou moins grande largeur
des lanières foliaires radicales et la forme des gaines. Dans les petits
échantillons, qui sont de beaucoup les plus répandus dans la nature en
raison des affinités topographiques du Ligusticum Mutellina, ces varia-
{ions passent des unes aux autres avec des transitions si douces qu'il
serait puéril de les isoler les unes des autres.
Ces deux sous-espèces ou groupes de variétés du Ligusticum Mutel-
lina sont: A) genuinum Rouy et Camus (pro var. p. p.) (emendata
Beauverd), caractérisé par des segments secondaires ou tertiaires à
pourtour largement ovale-lancéolé, à lobes pennatifides ou multifides. les
terminaux fridentés dans leur moitié supérieure; une variélé elatius R. et
C., adaptation du type aux lieux abrités et humides, se subdivise à son
tour en différentes formes parmi lesquelles une plante remarquable du
Mont Méry présente des feuilles raméales inférieures à pétiole médian
beaucoup plus long que le second entrenœud segmentaire des feuilles
radicales; ce caractère, qui se produit à l’état de « lusus » chez différents
individus de l'espèce. paraît constant dans la plante du Mery où il est
accompagné d’une plus grande extension de la marge membraneuse
des gaines et d’un allongement démesuré des divisions de l’involucelle.
— Aire de dispersion : montagnes de l'Europe moyenne.
Groupe B) adonidifolium Gay p. p. (pro species, excl. synon. Mont
Dore et Dauphiné): Rouy et Camus, sub « forme» Ligusticum adonidifo-
tum (sensu latior, incl. var. à genuinum ex parle), caractérisé par des
segments secondaires ou tertiaires à pourtour longuement elliptique-acu-
mine, entiers ou 2-3 fides, à lobes terminaux entiers ou trifides au-des-
sous de leur milieu. Les petits exemplaires compris dans la var. genuinum
R. et C. peuvent constituer une variété pachypleurifolium Beauverd, par
laquelle s'effectue la transition avec le groupe genuinum. — Aire de dis-
persion confinée aux Alpes occidentales et maritimes (France et Italie).
Cette communication a été suivie de la présentation de plantes et de
dessins.
MH. de Sprecher, candidat à la Société, présente le résumé de ses recher-
ches sur le Gingko biloba. Apres l’enumeration de nombreux caractères
distinctifs qui ont engagé quelques auteurs à séparer cette espèce de la
classe des Conifères, l’auteur cite un caractère distinctif nouveau ‘tiré de
(78) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 159
l'origine des canaux sécréleurs : après avoir pratiqué, dans le bourgeon
principalement, différentes coupes sur la tige, le pétiole et l’ovule du
Ginkgo, M. de Sprecher a trouvé que les canaux sécréteurs de celte plante
ne pouvaient être identifiés à ceux qui se forment chez les Conifères, les
Ombelliferes, les Araliacées, etc. et devaient être assimilés aux poches
signalées d’ailleurs par Eichler et d'autres auteurs. Après d’intéressants
détails sur la formation de ces poches et leur comparaison avec les canaux
d’origine schyzogène des Conifères, l'auteur décrit quelques-uns des pro-
cédés employés dans ses recherches anatomiques et conelut en pensant
que les poches secrétrices des Ginkgoacées sont dues à un état patholo-
gique excluant la véritable schyzogénie : il serait plutôt tenté de l’expli-
quer par la lasygénie, lors même que celte origine des canaux sécréteurs
ne soit plus guère admise aujourd'hui, et en expose ses motifs.
M. le Prof. Chodat insiste sur le caractère anatomique tiré des poches
des Ginkgoacées, qui ne sont pas comparables aux canaux des Conifères
et les rapprocherait plutôt des Cycadacées.
Après quelques remarques de MM. Casimir et Augustin de Candolle, la
séance est levée à dix heures et quart.
Assistance, 11 membres et 3 invités : MM. Augustin de Candolle, Beau-
verd, Nitzschner, Balavoine, Dr Boubier, Casimir de Candolle. Dr Chodat,
Guinet, Dr Lendner, Martin. Schmidely, Mes Crétier et Rozentlett;
M. de Sprecher.
ERRATA
de la séance du 8 décembre 1902.
Page 77, ligne 48 du Rubus prolixus : lire pilocarpus au lieu de policarpus,
2 du » Craponensis : lire longues » longs.
» Adu » Falciniacus : » flexuosus » flexosus.
78 » Adu » racemulosus: » racèmes » racines.
» » » Jdu » » : » subconjunctus au lieu de sub-
conjonctus,
Page 78, ligne 4 du Rubus racemulosus : lire longepetiolulatus au lieu de lon-
gepeliolatus.
ING. JOSEF FRANZ FREYN
par WırLıam BARBEY
Nous laissons à des plumes autorisées l'honneur
de rappeler la carrière de l'ingénieur Freyn.
Travailleur héroïque, son magnifique corps est
tombé à terre sans douleur, à Smichow en Bohème,
le vendredi 16 janvier 1903. Ses remarquables
travaux techniques et scientifiques sont là pour
témoigner de la conscience avec laquelle il a deve-
loppe sa belle intelligence.
Avec Freyn, la Flore d'Orient perd le plus dis-
tingué successeur d’Edmond Boissier. Nous depo-
sons ici l'expression de notre gratitude la plus
respectueuse pour sa collaboration si efficace, avec
l'assurance de notre cordiale sympathie à sa chère
famille.
WicziaM BARBEY.
Chambézy, 20 janvier 1903.
DE,
En
>
D
ON. P
s >: D
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l’Herbier Boissier (1° serie), le volume......... ‚20 fr.
Tome 1 (4893). 715 pages, 28 planches el 2 appendices.
> H (189%). 769 » , 32 » el 4 »
» 11 (4895), 706 » 18» et 1 »
» IV (1896), 963 » 9.» et 3 »
NOV (4897),.1135 >»... 25...» et2 »
D'ATELIER CR et 3 » et {4 planches.
» VIE (4899), 1045 » AM» et ala »
Mémoires de l'Herbier Boissier (suite au Bulletin. 1900), 22 numéros
se vendant séparément. La collection complète ............. 30 fr.
Bulletin de l'Herbier Boissier, 2° série :
Tome 1 (1901). 1367 pages et 15 planches, le volume........ 25 fr.
» 1 (1902), 107% » et 10 » avec Index botanique. 40 fr.
Index botanique universel (voir l'annonce au verso), paraissant {ous
les mois. Nos 1 à 3045 parus avec le Bulletin de 1902 ........ 40 fr.
EU ee TT PROMESSE PERS ER ARE ae: Da a 25 fr.
S’adresser à l'Herbier Boissier, Chambesy (Suisse).
AVIS. — A partir de 1903. l'INDEX BOTANIQUE publié par
l'Herbier Boissier fera l'objet d'un abonnement spécial distinct
de celui du « BULLETIN », au prix de 20 fr. pour la Suisse et 25 fr.
pour l'Union postale. — Réduction de 10°/, pour l'ensemble des
deux publications aux abonnés du Bulletin (voir tarifs au bas de la
4e page).
ANNALES MYCOLOGICI
ÉDITI IN NOTITIAM
SOIENMIÆ MY COLOGICÆ UNIVERSAIIS
Organ für die Gesammtnteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand
lungen, Referale und kritische Bespreehungen wichtiger mveologischer Publi
ealionen, sowie eine Uebersicht über die. neu erschienene Lilleratur,
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe, Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
DE
CRYPTOGAMES ET PHANEROGAMES
SE
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 1°? janvier 1901 à
Comp »löment au Car d Index américain.
En 1893 paraissait à Oxford le premier des quatre volumes constituant
l « Index Kewensis». Le quatrième et dernier volume -de cette œuvre sortait
également des presses d'Oxford en 1895.
C'est vers cette époque que Miss Josephine A. Clark, à Washington, dans le
but de renseigner le plus promplement possible les botanistes américains sur
les nouveautés relatives à la flore du Nouveau Continent, publia dès 1894 son
« Gard Index of Genera. Species and Varieties of Plants published since 1885 ».
Ce nouvel Inder, sous la forme pratique des fiches mobiles et intercalables,
devenait ainsi pour la flore de l'Amérique une «suile à l'Index -de Kew » en
même temps qu'il le completail par l’adjonetion des Cryptogames.
D'autre part, M. Théophile Durand, Directeur du Jardin botanique de FEtat à
Bruxelles, d'accord avec les éditeurs de I’Index Kewensis, reprit la publication
de la suile de cet ouvrage sous le litre de « Indieis Kewensis Supplementum
primum, nomina plantarum phanerogamarum omnia annis 1886-1895 edita
complec tens »; le premier fascicule de ce supplément publié à Bruxelles est sorti
de presse en 1901 et comporte les nouveautés par ordre alphabétique allant de
Aalius au genre Cymbidium ; la publication des lettres de D à Z est annoncée
comme très prochaine, ainsi qu'un nouveau «Supplementum Secundum » édité
de nouveau par Kew et contenant l'énumération des phanerogames publiés dans
le monde entier jusqu'au 31 décembre 1900.
Pour faire suite immédiate à l'œuvre de l'Indexz Kewensis, el d'accord avec le
« Gard Index » que Miss Clark publie à Washington pour les plantes exclusive-
ment américaines, l'Herbier Bossier édite sous forme de fiches détachables un
Index botanique «le toutes les plantes extra-américaines publiées à partir du
1er janvier 1901 comprenant les genres, espèces, variétés et noms nouveaux
tant phanérogamiques que cryptogamiques.
. Outre la synonvmie des combinaisons ou noms nouveaux, ces fiches ie
quent le nom de la famille à laquelle appartient la plante signalée. La classi-
fication adoptée pour cette partie du travail est celle du systeme naturel qui
sert de base aux Natürlichen Pflanzenfamilien d'Engler et Prantl: toutefois,
pour assurer à celle œuvre le caractère d’ impartialite qui lui est indispensable.
l’Index de l’Herbier Boissier énumérera les nouveautés botaniques sans aucun
espril critique, laissant en cela aux auteurs l'entière responsabilité de leur
publication. Les <
Index seul, Bulletin - Index
; seul. et Bulletin.
ASUS CES RER CRE 20 fr. 20 fr. 30 fr
Abonnements : ; :
i ( Union ba 2208: » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Cercle — mp. Romet, Ben mis, 26,
© BULLETIN
DE
HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERRIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome III. 1903.
N° 3.
Ce N° a paru le 28 février 1903.
ke
Prix de lAbonnement
U) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 2 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Pre CS 2
Les abonnements sont regus
A DV’ HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK k, FHIEDLÆNDER & SOHN
4, rue Corneille, 14, Carlstrasse,
1903
‚| 9919.14u09 Auawasnaußios juej9 ouguwunu anbeyo ap uoipadxe,73
se6e sosswnu anod ajıllgesuodsa4 ejn0} auıj09p uyajıng np uoyeajsiunupe
SB RE
2
fs
bal
Hs
Re
> de
Le
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 3. — MARS 1903.
Pages
I. — Casimir Dre Candolle. — MELIACEÆ NOYÆ E
NOYA-GUINEA. SAMOA ET NOYA-CALEDONIA........ 164
I. — Hans Hallier. — UEBER DIE ABGRENZUNG UND
VERWANDTSCHAFT DER EINZELNEN SIPPEN BEI DEN
SEROPFULABINERN. A ste ee 181
II. -- Théodore Losener. — PLANTE SELERIANE,
unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzt und
veroNentlich.- (a: SUITE) 0. ee RE ARS 208
IV. — Cari Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903
(De ee N ee Eee EE 224
V. — Robert Chodat ei Emile Hassier. PLANTE
HASSLERIANE soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HassLe,
d’Aarau (Suisse), de 1855 à 1902 (suile)............... 239
VI. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 9 février 1903. . 9256
\I. — William Barbey. — Aususte DE COINCY. ....... 260
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. .....:. Nos 3657 à 3954
N.-B. — Les Nos 3502 à 3512 paraitront dans l'un de nos prochains numéros.
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'IHerbier Boissier
ont droit graluilement à trente exemplaires en tirage a part.
Aucune livraison n'est vendue Séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
OR —
PARA — ! 2 à u
LE x
M
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 3.
MELIACEÆ NOVA
e
Nova-Guinea, Samoa et Nova-Caledonia
AUCTORE
Casimir DE CANDOLLE NEW YORK
En 1894, je recus du Baron Ferdinand de Mueller une collection de
Méliacées, que ce savant me priait de déterminer. Elles provenaient
presque loutes du territoire anglais de la Nouvelle-Guinée et il se trou-
vait aussi parmi elles quelques plantes des iles Samoa et de la Nouvelle-
Calédonie.
Malgré tout l'intérêt que présentait cette collection je dus en ajourner
provisoirement l'étude, ayant alors d’autres travaux à terminer. C'est
seulement dans le courant de l'été dernier qu'il m'a été possible de
l'entreprendre.
Dans l'intervalle, illustre Directeur du jardin et du musée botaniques
de Melbourne a élé enlevé à la science, ce qui augmenta encore mon
regret de n'avoir pu m'occuper plus tôt de la collection qu'il avait eu
Vamabililé de m'envoyer. J'avais d'autant plus lieu de me reprocher ce
relard, que la flore du territoire de la Nouvelle-Guinée a fait, dans ces
derniers temps, l'objet de publications dans lesquelles quelques-unes
des espèces nouvelles de la collection qui m'avait été adressée auraient
pu se trouver déjà décrites. I n'en a heureusement rien été et cette
collection a fourni, comme on le verra, un assez grand nombre de types
nouveaux. Elle contient malheureusement aussi beaucoup de spécimens
dont plusieurs représentent probablement des espèces nouvelles, mais
qui sont si incomplets ou en si mauvais état, qu'il m'a été impossible
BULLETIN DE L'HERBIER boissien, n9 3, 28 février 1903, Il
162 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
d'en lirer parli. Jai mieux aimé les laisser entièrement de côté, que
fonder sur eux des espèces à diagnoses forcément énigmatiques.
En définitive, je n’ai pu déterminer complétement que la moitié
environ des plantes de la collection. Dix-sept d’entre elles sont certaine-
ment des espèces nouvelles. Deux de celles-ci appartiennent aux genres
Turræa et Vavæa, dont la présence n’avait pas encore été constatée dans
l'île. Des huit Méliacées de la Nouvelle-Guinée hollandaise, décrites autre-
fois par Miquel, seul le Dysoxylum amooroides s’est retrouvé dans la
collection. Elle ne renferme de même qu’une seule des espèces du ter-
ritoire allemand, à savoir le Chisocheton macrophyllus. A l’époque où j'ai
publié ma Monographie des Méliacées', on n'avait encore signalé que
huil espèces de cette famille dans la Nouvelle-Guinée. Elles avaient été
publiées par Miquel? et provenaient de la partie hollandaise, c’est-à-dire
occidentale, de l’île. Trois de ces espèces sont du genre Aglaia et cinq du
genre Dysoxylum. Depuis lors, les explorateurs du territoire allemand,
situé au nord-ouest, y ont trouvé le Melia Azedarach ainsi que plusieurs
espèces des genres Aglaia, Dysoxylum etChisocheton, la plupart nouvelles,
ce qui portail a vingt-huit le nombre des Méliacées connues en Nouvelle-
Guinée. Enfin, avec celles que j'ai pu déterminer dans la collection
envoyée de Melbourne, il y en a aujourd’hui cinquante et une. Il est à
remarquer que toules ces plantes appartiennent à des genres de la
Malaisie et de l’Inde, à l'exception de deux espèces seulement qui sont
du genre Vavæa, dont on ne connait qu’une seule autre espèce croissant
dans les îles Fiji. Ainsi les Méliacées de la Nouvelle-Guinée se rattachent
presque uniquement à la flore de la Malaisie et de l’Inde. Il est singulier
que l’on n’ail encore trouvé parmi elles aucune espèce du genre
Flindersia, qui est pourtant représenté dans la partie avoisinante du
Queensland.
Bien que cet écrit ait surtout pour but de faire connaître les espèces du
terriloire anglais, il m’a semblé utile de mentionner aussi toutes celles
des autres parties de l’île. Cela formera un catalogue complet des Mélia-
cées actuellement connues en Nouvelle-Guinée et afin de faciliter les
delerminations à venir, je donnerai des clefs analytiques pour les genres
représentés par un grand nombre d'espèces.
Je passerai ensuile à la description des Méliacées des îles Samoa et de
la Nouvelle Calédonie qui se trouvent dans la même collection.
1 Dans : Alph. et C. de Candolle, Monographie Phanerogamarum, 1, 1878.
2 Daus Annales Musei Lugdunobatavici, IV.
2 Lan
-
(3) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOVÆ. 163
1. MELIACEÆ NOVOGUINEENSES
Turræa L. Mant. 1306.
T. Billiardieri Benn. PI. Jav. rar.. p. 181.
In Nova-Guinea meridionali-orientali (M. Lasses n. 32 in h. Cand.).
Melia L. Gen. n. 576.
M. Azedarach L. Sp. pl.. p. 384.
.In Kaiser Wilhelmsland (Schum.-Lauterb. Flor. d. d. Schutzgeb. p. 380).
Dysoxylum Bl. Bijdr. I, p. 172.
Clavis analytica.
Sectio 4. — Eudysoxylon C. DC. Calix gamosepalus dentatus vel raro
partitus.
A. Tubus stamineus liber.
a) Ovarium glabrum.
Petala extus hirsuta. Foliola oblongo-ovala ............... Macgreyorii. 1
b) Ovarium pubescens.
19 Paniculæ cum foliis hornotine.
+ FLORES 4-MERI.
, ( Petala extus sericeo-tomentosa ...... Arnoldianum. 2
Tubulus + pilosus. : i | \ e
( Petala minuta puberula............. Kunthianum. 3
Tubulus glaber. Petala superne adpresse pilosa........... longicalicinum. %
++ FLORES 5-MERt.
Hopoius antus retrorsum'villosus. 2%... cu a ou: arborescens. 5
TR PE A TR 2 0 PB OP FRE longipetalum. 6
2° Paniculæ e ramis biennibus vel velustioribus oriunde.
FLORES A-MERT.
EL Re CE RD Eu 4 al caulostachyum. 7
ENS a GA de anse tarot à Novo-quineense.
FLORES D-MERI.
RT E en etude Sn Ras aibcv did ee alatum. 9
B. Tubus stamineus cum pelalis connatus.
I een ET RTE Bamleri, 10
Flores 5-meri. Folia 3-juga. Tubulus intus pilosus ..... magnifolium. 41
16% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SiR.). (4)
Sectio 2. — Didymocheton ©. DC. I. c. Calix polysepalus.
A. Tubus stamineus liber.
+ Discus TUBULOSUS.
Bilösımpliees? 2 ur a RS FE En amooroides. 12
Pilaestelatu a. ERP Ste stellato-puberulum. 13
+ Discus ANNULARIS
—+
Sepalalmınamars a en en ee ee Forsythianum. 14
B. Species, quoad tubum stamineum, incertæ sedıs.
Folia 10-12-juga. Foliola glabra basi valde inzquilatera vestitum. 15
Species incert® sectionis.
Foliola atrinque pubescentia.
Folia 7-9-juga. Foliola elliptico-lanceolata basi attenuata..........
_ lasiocarpum. 16
Folia 5-7-juga. Foliola oblonga basi obtusa. .. .:..... molle. 47
4. Dysoxylum Macgregorii sp. nov., foliis longe peliolatis 4-5-jugis,
foliolis petiolulatis opposilis subalternisve oblongo-ovalis basi inæquilatera
utrinque acutis subaeulisve apice longiuscule acuminalis acumine acute
supra glabris subtus adpresse pilosis, petiolulis rhachique juniore adpresse
pilosulis, panicula folio fere æquilonga simplici adpresse pilosula spicatim
cymuligera, cymulis oppositis, floribus sessilibus, calice acute 4-dentato
petalisque 4 oblongis apice aculis extus adpresse el dense pilosis, tube
tetragono-cylindrico glabro margine minute dentieulato intus et sal
profunde antherifero, tubulo cylindrico margine integro el dense hirsuto
inlusque summo apice retrorsum hirsuto, ovario 4-loculari stiloque
glabris, loculis 1-ovulatis.
Lowlands of British New Guinea (Sir. W. Mac-Gregor in h. Inst. phyt.
Melb.). Ramuli juniores adpresse pilosuli dein glabri in sicco brunnei. Folia
alterna circiter 32 cm. longa. Foliola in sicco firma opaca pellucido-
punctata punctis elongalis, circiter 42 cm. longa et 6 '/2 cm. lata, nervis
secundariis subadscendentibus subtus prominulis utrinque 12-15. Petioluli
sub limbo fere 5 mm., inter limbi latera 3 mm. longi. Petiolus eirciter
12 cm. longus. Cymulæ subremol& opposilæ. Flos bracteis 2 lanceolatis
exius adpresse pilosis fultus. Petala coriacea in æstivatione valvala cir-
=
(5) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOVÆ. 165
citer 8 mm. longa et vix 2 ‘/2 mm. lata. Tubus liber. Antheræ lineares
apice acutæ glabræ dorsi paullo supra basin et paullo supra tubulum
insertæ À ®/s mm. longa. Tubulus margine carnosus. Stilus ovario longior.,
Stigma orbiculare carnosum.
2. Dysoxylum Arnoldianum K.Schum.-Hollr.in Flor.v.K. W.-L.,p.61
In Kaiser Wilhelmsland.
3. D. Kunthianum Miq. in Ann. Mus. Lugd. bot. IV, p. 15: G. DC.
in, Monogr. Phan. 1. p. 488. K. Schum. In Schum.-Hollr. Flor. v. K.
W.-L.. p. 61. In K. Schum.-Lauterb. Flor. d. d. Schutzgeb., p. 380.
In Nova Guinea (Lesson) : Hatzfeldhafens (Hollrung, Lauterbach).
4. D. longicalicinum sp. nov., foliis impari-pinnatis 3-?-jugis, foliolis
opposilis brevissime petiolulatis oblongis basi æquilatera acutis subacu-
lisve apice longiuscule acuminatis acumine acuto, utrinque ad nervum
centralem petiolulosque et rhachin hirtellis, paniculis quam folia
pluries brevioribus e ramis nascentibus, cymulis 1-floris, floribus longe
pedicellalis, calice subcampanulalo-tubuloso glabro A-dentato dentibus
aculis, petalis # oblongis apice breviter aculis superne extus adpresse,
hirtellis, tubo cylindrico glabro margine obtuse dentato inter dentes
7-8-antherifero, tubulo tubuloso glabro margine denticulato, ovario
hirsuto 4-loculari. stilo quam ovarium pluries longiore usque ad medium
patentim villoso.
In Nova Guinea (H. 0. Forbes. n. 66 in h. Cand.;.
Rami floriferi glabri pallidi fere 16 mm. crassi. Folia alterna quorum
unieum vidi incompletum jugis supremis 3 tantum cum impari munitum.
Foliola in sieco firmula minute pellucido-punctata fere 15 cm. longa et
32 mm. lala, nervis secundariis patulis utrinque circiter 48 tenuibus.
Petioluli vix 3 mm. longi. Rhachis teres 4 ‘/2 mm. crassa. Pedicelli fere
5 mm. longi puberuli. Galix % "/. mm. longus membranaceus. Petala
membranacea 8 mm. longa, 2 min, lala. Tubus liber dentibus summo
apice interdum breviter apiculatis. Capsula glabra ut videtur pyriformis
valvis 2 !/2 cm. longis.
5, D. arborescens Miq. in Ann. Mus. bot. #4, p. 24.
In Nova Guinea meridionali-orientali (H. ©. Forbes. n. 58 in h. Cand.).
6. D. longipetalum sp. nov. foliis 6-?-jugis, foliolis opposilis subalter-
nisve breviter peliolulatis oblongis basi æquilatera acutis apice brevissime
acuminalis supra et subtus densius molliter pubescentibus, petiolulis
rhachique dense mölliter pubescentibus, paniculis brevissimis e ramis
166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). (6)
oriundis hirtellis spicatim cymuligeris cymis 1-floris, calice campanulato
adulto parce hirtello 5-dentato dentibus latis apice acutis, petalis 5 linea-
ribus apice acutis extus adpresse dense sericeis pilis superioribus undu-
ialis, tubo cylindrico glabro apice 10-fido laciniis apice emarginulatis,
antheris 10 oblongis glabris, tubulo cylindrico glabro, ovario adpresse
dense hirsuto 5-loculari, stilo fere usque ad medium adpresse dense
hirsuto superne glabro.
In Nova Guinea (H. 0. Forbes. n. 65 in. h. Cand.).
Rami spicigeri fere 2 cm. crassi glabri in sicco rubescentes lenticellis
fere concoloribus. Folia alterna, in specimene incompieta verisimiliter
airciter 30 em. longa. Foliola in sicco membranacea opaca minute pellu-
cido-punetata circiter 14 um. longa et usque ad 5 cm. lata, nervis secun-
dariis palulo-subadscendentibus utrinque circiter 15 tenuibus. Panicula
simplex fere À mm. crassa, cymulæ usque ad florem terminalem 6 mm.
longæ, bracteis ovato-acutis À '/. mm. longis. Calix 12 mm. longus coria-
ceus inferne lenticellis pallidis conspersus. Petala coriacea 25 mm. longa
vix 5 mm. lata. Tubus 22 mm. longus vix 4 mm. latus rigidus. Antheræ
paullo supra basin inter lacinias affixæ, 2 mm. long&. Tubulus rigidus
margine paullo incrassatus. Ovarium conicum. Loculi 2-5-ovulati ovulis
superpositis. Stilus ovario longior cum stigmate orbiculari carnoso e tubo
paullo exsertus.
7. Dysoxylum Caulostachyum Miq. in Ann. Mus. Lugd.-Nat. 4, p. 12.
In Novæ Guineæ silvis.
8. D. novo-guineense Warb. in Engl. Jahrb. 15, p. 544.
In Kaiser Wilhelmsland.
9. D. alatum Harms in Schum.-Lauterb. Flor. d. Schutzgeb., p. 381.
In Kaiser Wilhelmsland.
10. D. Bamleri Harms 1. €. p. 380.
In Kaiser Wilhelmsland.
11. D. magnifolium sp. nov., foliis modice peliolatis 3-jugis, glabris
foliolis oppositis petiolulatis e basi æquilatera cuneala oblongo-obovatis
obovatisve apice brevissime acuminatis rolundalisve, paniculis glabris
breviter ramulosis adpresse hirtellis, ealice campanulato extus dense
sericeo 5-dentato, dentibus apice subacutis obtusisve, petalis 5 extus
dense sericeis linearibus apice aculis, tubo cylindrico glabro fere usque
ad '/s longitudinis cum petalis connato margine acute denticulato, tubulo
cylindrico intus retrorsum parce piloso. margine acute denticulato,
N nt“
2
(7) CASIMIR DE CANDOLLE. KELIACEÆ NOVA. 167
ovario dense hirsuto 5-loculari loculis 4-ovulatis, stilo inferne hir-
sulo.
In Nova Guinea meridionali-orientali (H.-0. Forbes n. 57 in h. Cand.).
Folium unicum cireiter 28 cm. longum. Foliola inæqualia in sicco
firme opaca quorum maximum 19 em. longum et 7 cm. latum nervis
secundariis adscendenlibus ulrinque circiter 1%. Pelioluli fere 6 mm.,
Petiolus 9 cm. longi. Rhachis petiolusque teretes. Pedicelli 2 mm. longi.
Panieul® ut videtur cum foliis hornotinæ. Calix 6 mm. longus. Petala
15 mm. longa pilis in parte cum tubo connata retrorsis. Antheræ
10 oblongæ dorso infra medium insertæ cum tubi dentibus altern,
2 mm. longæ. Stigma carnosum orbiculare.
12. Dysoxylum amooroides Miq. in Ann. Mus. bot. %, p. 16.
In Nova Guinea ad Strickland river (Bernays-Bauerlen n. 35 in h.
Cand.); South Cape (Chalmers in h. Cand.); Nova Guinea meridionali-
orientali (H. O0. Forbes n. 59 in h. Cand.).
13. D. stellato-puberulum sp. nov., foliis breviter peliolalis impari-
pinnatis ut videtur 3-4-jugis, foliolis oppositis breviter petiolulatis
infimis minulis, lateralibus aliis basi inaquilatera altero latere rotun-
dalis terminali e basi inæquilalera utrinque acula oblongo-obovato,
omnibus junioribus supra parce subtus dense cum peliolulis rhachi et
peliolo adpresse stellato-puberulis, floribus subsessilibus, calice 5-sepalo
sepalis rotundatis cum petalis oblongis apice aculis extus adpresse
dense stellato-puberulis, tubo subconico-cylindrico extus parce stel-
lato puberulo intus glabro margine integro, tubulo urceolalo mar-
gine crenulalo intus dense adpresse stellato-puberulo, ovario an-
guste oblongo extus dense adpresse stellato-puberulo, stilo gla-
bro.
In Nova Guinea orientali (H. O. Forbes n. 525 in h. Cand.).
Ramuli juniores adpresse stellato-puberuli in sicco fulvescentes. Folia
alterna in specimine incompleta. Foliola in sieco firma opaca, terminalia
eirciter 22 cm. longa et 10 °’/» cm. lata, lateralia minora. Panicula
axillares cum foliis hornotinæ adpresse stellato-puberulæ. Sepala imbri-
cata fere 3 mm. longa extus in sicco flavescentia, Petala in sieco
membranacea extus flavescentia 17 mm, longa 3'/z mm. lata. Antheræ
10 lineari-oblonge paullo supra basin dorsi affixæ glabra 2°/ı mm.
long». Tubulus carnosus 3 mm. longus. Ovarium tubulum paullo supe-
rante in specimine sterile, Stilus fere 4 mm. longus. Stiema orbieulare
-arnosum,
La)
168 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
14. Dysoxylum Forsythianum Warbs. in Engl. Jahrb. 13, p. 343.
(8)
In Kaiser Wilhelmsland ? (vide : Schum.-Lauterb. Fl. d. d. Schutzgeb.,
p. 380 sub D. Kunthianum).
15. D. vestitum Warb. in Engl. Jahrh. 13, p. 343.
In Kaiser Wilhelmsland.
16. D. lasiocarpum Miq. in Ann. Mus. Lugd. Bat. 4, p. 13.
in Novæ Guineæ silvis.
17. D molle Mig. I. c., p. 18.
In Nova Guinea.
Chisocheton Bl. Bijdr. I, p. 168.
Clavis analytica.
Antheræ locellatæ.
Foliola breviter petiolulata oblonga basi inæquilatera subrotundata, 13-18 cm.
lONga en a ee EIN. macrophyllus.
1
Foliola longiuscule petiolulata oblonga basi æquilatera acuta, usque ad 27 cm.
Tan a ee RR CA NE Forbesii.
Antheræ haud locellatæ.
FLORES 5-MERI.
Foliola lanceolata vel oblanceolata 8-16 cm. longa. Tubus i0-erenulatus....
Lauterbachii.
Foliola oblonga v. anguste oblonga 7-10 em. longa. Tubus 5-partitus.......
polyanthus.
Foliola 10-30 cm. longa. Petiolus basi valde inerassatus.... pachyrhachis.
FLores A-MERI
Foliola oblongo-elliptica basi æquilatera subrotundata, 49 cm. longa.......
Novoguineense.
2
1. Chisocheton macrophyllus Harms in Engl.-Pr. Pflanz.-Fam. 3, 4,
p. 295. — Melio-Schinzia macrophylla K. Schum. in Flor. K. W.-L. p. 62.
In Strickland river (Bauerlen in h. Cand.); Port Moresby (Goldies, ibid.).
2. C. Forbesii sp. nov., foliis petiolatis glabris, foliolis oppositis lon-
giuscule petiolulatis adscendentibus oblongis magnis basi æquilatera
aculis apice ut videtur breviter acuminatis, paniculis longis glabris
peduneulatis breviter pyramidato-ramosis ramis fere tola longiludine
(9) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOV. 169
spicatim florigeris, floribus subsessilibus, calice cupulari integro minute
puberulo, petalis # anguste oblongis apice obtusis, extus parce et præ-
serlim apicem versus adpresse pilosulis, tubo cylindrico glabro laciniato,
antheris 8 linearibus transverse locellalis, ovario breviler stipilato dense
breviter hirsulo stipitem suum mullo superante tetragono %-loculari.
Nova Guinea meridionali-orientali (H. Q. Forbes n. 714 in h. Inst.
phyt. Melb.).
Rami glabri læves in sicco atro-rubescentes. Foliola in sicco membra-
nacea opaca usque ad 27 cm. longa et ad 91/2 cm. lata, nervis secun-
dariis patulo-subadscendentibus rectis utrinque circiter 42. Petioluli
eireiter 1 cm. longi. Petiolus basi incrassatus sallem 42 cm. longus.
Paniculæ circiter 35 cm. longæ rami inferiores fere 6 cm. longi. Calix
2'/ mm. longus. Petala in sicco membranacea 1 cm. longa 1'/e mm. lala.
Antheræ 3 mm. longæ paullo supra basin dorsi insertæ. Loculi 4-ovulati.
Stilus ovarium fere æquans hirtellum. Sigma rolundalum carnosum.
3. Chisocheton Lauterbachii Harms in Sch.-Lauter. Fl. d. d. Schutz-
geb.. p. 332.
In Kaiser Wilhelmsland.
4. C. polyanthus Harms |. c., p. 383.
In Kaiser Wilhelmsland.
5. C. pachyrhachis Harms |. c., p. 382.
In Kaiser Wilhelmsland.
C. Novoguineense sp. nov., foliis pinnatis ?-jugis adultis glabris foliolis
opposilis brevissime petiolulatis oblongo-elliplieis basi æquilatera sub-
rotundalis apice brevissime acuminatis, paniculis ramosis ramis spicalim
ramulosis ramulis adultis minute puberulis spicalim circiter 42-floris,
floribus sessilibus calice cupulari integro puberulo, petalis # oblongis
apice aculis extusque puberulis cæterum glabris, tubo cylindrico-sub-
integro intus inferne pubescenle, antheris 8 lineari-oblongis glabris,
ovario discum brevissimum glabrum terminante dense adpresse hirsuto
k-loculari, stilo in sieco subletragono adpresse hirtello.
In Nova Guinea meridionali-orientali (Forbes in h. Cand.).
Folia in specimine incompleta, rhachi tereti circiter 6 mm. crassa,
Petioluli vix 5 mm. longi. Foliola circiter 19 em. longa
sicco firma opaca nervulis eirciter 45 patule adscendentibus reclis.
)
7 em. lala in
Panieula incompleta verisimiliter ampla, ramis ad 25 em. longis ramulis
floriferis ad 3 cm, longis. Petala coriacea arcte cohærentia circiter
I em, longa. Tubus cum pelalis adhærens sed vere liber, Antheræ tubo
170 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (10)
inclusæ 2/2 mm. longæ glabræ. Ovarii loculi 1-ovulati. Stigma globosum
puberulum. Species C. barbati C. DC. affinis.
Dasycoleum Turcz in Buli. Mose. 1858, I. p. 414.
Dasycoleum Sayeri sp. nov., foliis 5-2-jugis, foliolis oppositis petiolu-
lalis oblongo-lanceolatis basi æquilatera acutis apice acuminalis acumine
acuto supra glabris subtus præsertim ad nervos petiolosque et rhachin
adpresse hirsutis, panicula racemiformi parce et adpresse hirsuta bre-
viter ramulosa. drupa subglobosa dense fulvescente velulino-hirsuta
%-loeulari.
In Nova Guinea, monte Olom, alt. 4000 p. (W. A. Sayer n. 44 in h. Cand.).
Arbor 20-30 p. alta trunco recto gracili. Ramuli in sieco rubescentes.
juniores adpresse hirsuti fere 2 mm. crassi. Folia allerna apice foliolis
rudimentariis gemmulata. Foliola in sicco subfirma opaca minula pellu-
cido-punctata fere æqualia circiter 12 cm. longa et 4 cm. lata. Petioluli
fere 4 mm. longi. Rhachis teres. Paniculæ ramuli inferiores foliis parvis
superiores bracleis linearibus fulti. Drupa cireiter 2 cm. longa. Loculi
i-ovulati. Semina elliptica 2 em. longa cotyledonibus crassis superpo-
silis.
Amoora Roxb. Pi. Cor. 3, p. 54.
1. Amoora myrmecophila Warb. PL Heliw. in Engl. Jahrb. XV,
p. 194.
In Kaiser Wilhelmsland.
2. A. Lauterbachii. — Aphanamixis Lauterbachii Harms in Schum.-
Laut. Flor. d. d. Schutzgeb., p. 385.
In Kaiser Wilhelmsland.
3. A. macrocalyx. — Aphanamixis macrocalyxæ Harms I. c., p. 384.
In Kaiser Wilhelmsland.
Aglaia Lour. Fl. Cochin. I. p. 245.
Clavis analytica.
Sectio 1. — Hearnia Harms in Engl. Pr. Pflanz, II, 4, p. 298. Tubus
siamineus margine ipsa aut apice dentium antheriferus.
EEE Men En, TER: TER ü &
(41) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEE NOVÆ. 171
19 Folia simplicia.
Panicula a basi plurifida. Ramuli in sieco albicantes........... leucoclada. 1
Panicula racemiformis vel parce ramosa................. .. simplicifolia. 2
2° Folia 2-3-ruro-1-jugu.
Calix dentatus parlitusve.
Foliola ovata v. ovato-elliptica v. lanceolato-ovata basi rotundata. Petala ellip-
ee 22 RE ZIELE FAST Br IR sapindina 3
Foliola oblongo-elliptica basi leviler inæquilatera rolundata v. oblusa v. et
acuta. Petala rolundalo-obovata...... NS Rat: Novoguineensis. 4
Dani elliptica basitacnta:. scene .... Hartmanni. 5
Sectio 2. — Euaglaia Harms 1. €. Tubus stamineus intus et paullo infra
marginem antheriferus.
1° Panicula folii dimidium œquans vel superans, cymulæ spicatim florigerw.
+ FOLIOLA ADULTA UTRINQUE GLABRA.
a NIE ee A SR ARE LEURS LE de Ermischii. 6
Re M ete ne D Te Bergmannii. 7
++ FontoLA ADULTA SUPRA GLABRA SUBTUS -E STELLATO-LEPIDOTA.
* Folia I-2-juga.
Foliola 6-16 em. longa sublus dense stellato-lepidota..... JO 2 LUCE Ce
Foliola eirciter 9 em. longa sublus ad nervum centralem stellato-lepidota, .
Chalmersi. 9
*+ Folia J-juga.
a; TODE Dasractila". 0520400000 Do one ul à Edelfeldti. 10
"+ TFolia d-5juga.
Foliola opposita.
Foliola 10-22 cm. longa sublus subdense stellato-lepidola.... ramuensis, 11
Foliola usque ad 45 cm, longa subtus parce stellato-lepidota. Forbesana. 12
Foliola alterna.
Foliola utrinque 3-4, oblonga v. ovali-oblonga, 9-20 em. longa, Hodatzri, 13
Foliola utrinque 4-5, oblongo-elliptiea, 10-12 em, longa..... Gœbeliana, A
172 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (12)
“77 FOLIOLA UTRINQUE (SUPRA SALTEM AD NERYUM CENTRALEM) LEPIDOTA
VEL STELLATO-LEPIDOTA.
Folia 1-3-juga. Foliola circiter 7 cm. longa 3 cm. lata.. elæagnoidea. 15
Folia A-juga. Foliola elliptico-oblonga usque ad 10 em. longa, 21/2 cın. lata.
subminutiflora. 16
Folia 5-juga. Foliola oblonga 10-13 em. longa, 3-4 cm. lata . Bauerlem. 47
20 Panicula quam folii dimidium brevior.
icholasoppositaantrinquensr Ss ee parviflora. 18
Koliolaralternanutninquera nn CRE NS litloralis. 19
Species incertæ sedis.
Foiia 3-juga. Foliola opposita oblongo-elliptica basi acuta... Zippelii. 20
Folia 3-juga. Foliola subalterna oblonga basi rotundato-cordulata, ........
myristieifolra. Zi
1. Aglaia leucoclada sp. nov., foliis simplicibus modice petiolatis basi
æquilatera cuneatis apice acuminatis chtusisve utrinque glabris, pani-
cula folio fere triplo breviore a basi plurifida ramis ramulosis parce et
minute stellato-lepidotis, foribus minutis pedicellatis, sepalis 5 ovatis
extus minute steilato-lepidotis, petalis 3 ovatis glabris, tubo ureeolato
glabro margine sat profunde 5-dentato dentibus ovato-acutis, staminibus
5 inter dentes margine tubi inserlis, antheris brevissime sed dislinete
stipitatis elliplieis glabris, ovario minute stellato-lepidoto, stilo brevi
sligmate globoso.
In Nova Guinea meridionali-orientahi (H. O. Forbes n. 52 et 61 in h.
Cand.).
Ramuli in sicco albescentes graciles fere 3 mm. erassi læves parcis-
sime et minule lepidoti. Limbi in sicco firmi pallide virescentes minule
pellucido-punctati cireiter 18 em. longi et 6 cm. lati, nervis secundariis
patulo-subascendentibus alternis utrinque 12-15. Pelioli 3 cm. iongi-
glabri. Paniculæ ramus centralis fere 5 cm. longus aliis brevioribus.
Petala À mm. ionga. Tubus liber fere usque ad medium denlatus.
2. A. simplicifolia Harms. in Schum.-Lauterb. Fler. d. d. Schutzgeb.,
p. 386.
In Kaiser Wilhelmsland.
3. À. sapindina Harms in Engl.-Pr. Pflanz. 111, 4, p. 298. — Hearnia
sapindina Ferd. Mueller, Fragm. 5, p. 56. €. DC. in Monogr. Phan. I, p. 630.
In Kaiser Wilhelmsland, Bismarck-Archipel, Rockingham Bay.
(43) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOVA. 173
4. Aglaia Novoguineensis. — Aglaiopsis glaucescens Miq. in Ann. Mus.
bot. 4, p. 59. Hearnia glaucescens B novaguineensis C. DC. in Mon. Phan.
I, p. 632.
In Nova Guinea (Miq. 1. €.).
5. A. Hartmanni sp. nov., foliis longiuscule petiolatis 2-jugis, foliolis
opposilis brevissime petiolulatis ellipticis basi æquilatera acutis apice
breviter acuminatis acumine obtusiusculo supra glabris subtus ad nervum
centralem parce stellato-lepidotis, nervis secundariis tenuibus, petio-
lulis rhachique tereti haud dense stellato-lepidotis, panicula folia fere
æquilonga brevissime pedunculata haud dense stellato-lepidota longe
ramosa ramis ramulosis, floribus pedicellatis, calice 5-sepalo, sepalis
rotundatis dorso parce stellato-lepidotis margine cilialis, petalis 5 ovalis
glabris, {ubo urceolato glabro integro, antheris glabris oblongis con-
nectivo ultra loculos producto, ovario stellato-lepidoto, stigmate orbiculari
carnoso.
In Nova Guinea britannica (C. Hartmann in h. Cand.).
Ramuli graciles arcta stellato-lepidoti in sicco brunnei, florigeri 2-
3 mm. crassi. Folia cum impari circiter 22 cm. longa. Foliola in sicco
membranacea crebre pellueido-punctiulata æqualia 44 cm. longa 5 cm.
lata, nervis secundariis patulo-subadscendentibus utrinque 10. Petioluli
3 mm., peliolus 6 cm. longi. Panieule pedunculus 1 cm. longus, rami
usque ad 13 em. longi. Ramuli sublaxe cymilugeri. Pedicelli glabri
2/2 mm. longi. Petaia À mm. longa in sicco scariosa. Antheræ summo
tubo et paullo intus basi affinæ.
6. A. Ermischii Warb. in Engl. Jahrb. 13, p. 345.
In Kaiser Wilhelmsland.
7. A. Bergmannii Warb. ]. c., p. p. 346.
In Kaiser Wilhelmsland.
8. A. Bamleri Harms in Schum.-Lauter. Fl. Schutzgeb., p. 385.
In Kaiser Wilhelmsland.
9. A. Chalmersi sp. nov., foliis peliolatis 2-jugis, foliolis oppositis
brevissime petiolulatis lanceolatis basi æquilatera acutis apice acuminatis
acumine acuto supra glabris sublus ad nervum centralem petiolulosque
et rhachin teretem gracilem stellato-lepidotis nervis lateralibus tenuis-
simis, paniculis folii dimidium superantibus stellato-lepidotis breviter
peduneulalis ramosis ramulosisque, floribus pedicellatis minutis, calice
5-sepalo sepalis ovalis extus stellato-lepidotis margineque ciliatis,
174 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (14)
a
petalis 5 elliplico-obovalis glabris, tubo campanulato glabro margine
9-dentato inter dentes intus 5-antherifero antheris glabris.
In Nova Guinea (Rev. J. Chalmers in h. Cand.).
Ramuli stellato-lepidoti graciles 2 mm. crassi in sicco brunnei. Folia
cum impari 20 cm. longa. Foliola subæqualia circiter 9 cm. longa et
3 cm. latla in sicco membranacea crebre pellucido-punctulala, nervis
seeundariis palulo-subadscendentibus, utrinque 13-14. Petioluli vix 2 mm.,
peliolus circiter 5 cm. longi. Paniculæ hornotinæ florentes 8-10 cm.
longæ ramis alternis adscendentibus usque ad 8 cm. longis ramulis
brevibus spicalim cymuligeris. Flores sub anthesi globosi. Petala À mm.
longa, in sicco scariosa. Tubus liber dentibus summo apice apiculatis.
Antheræ elliplicæ apice subacatæ, rimis lateralibus. Ovarium stellato-
lepidotum. Stigma oblongum glabrum ovario multo longius.
10. Aglaia Edelfeldti sp. nov., foliis modice petiolalis 3-jugis, foliolis
opposilis subopposilisve petiolulatis lanceolatis basi æquilatera acutis
apice longiuscule acuminatis supra glabris subtus petiolulisque et
rhachi petioloque stellato-lepidotis, rhachi tenui, panicula folio paullo
breviore gracili adulta parce stellato-lepidota, drupa breviter pedicellata
globosa dense stellato-lepidota.
In Nova Guinea, prope Port Moresley (Edelfeldt n. 33 in h. Cand.).
Ramuli graciles 2 mm. crassi parce stellato-lepidoti in sicco brunnei.
Folia circiter 19 cm. longa. Foliola subæqualia in sicco membranacea
crebre pellucido-punctulata terminalia usque ad 10 cm. longa et ad
3 cm. lala, lateralia paullo minora, nervis secundariis tenuibus utrinque
8-10. Petioluli vix 3 mm. longi. Petiolus 2'/. cm. longus. Rhachis
fere '/s mm. crassa. Drupa fere 12 mm. in diametro.
11. A. ramuensis Harms in Schum-Laulerb. Fl. d. Schutzgeb. p. 386.
In Kaiser Wilhelmsland.
12. A. Forbesiana sp. nov. foliis longiuscule petiolatis 5-jugis, foliolis
oppositis breviter petiolulatis lanceolato-oblongis basi æquilaterali cuneatis
apice breviter acuminatis acumine oblusiusculo supra glabris subtus
parce et rhachi densius stellato-lepidotis nervis secundariis rectis patule
subadscendentibus utrinque 1%, panicula folii dimidium vix superans
parce lepido-stellata, ramosa ramulosaque ramulis cymulas unifloras
gerentibus. floribus breviter pedicellatis globosis glabris, calice profunde
5-Jobato lobis ovalo-acutis, petalis 5 obovato-ellipticis, tubo urceolato
margine acute 5-denticulato intus et sub apice 5-antherifero, antheris
ovalo-accutis, baccis obovato-ellipticis parvis.
.
4
(45) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACKA NOVA. 175
In Nova Guinea (H. O. Forbes in h. Cand. spec. floriferum), Striekland
river ibid. (W. Bauerlen ibid. sp. fructiferum). :
Ramuli in sicco pallide fuscescentes arcte lepidoti. Folia impari-
pinnata cireiter 35 cm. longa. Foliola in sicco firmula opaca minute pellu-
cido-punctulata ad 15 cm. longa 6 cm. lata. Petiolus 6 cm. flongus. Petioluli
circiter 5 mm. longi. Panicule rami usque ad 7 cm. longi. Cymulæ
spiealim paucifloræ. Flores 1 mm. longi. Ovarium 1-loculare A-ovulatum
(an semper ?) glabrum. Stigma orbiculare. Bacca in sicco fusco-rubescens
glabra monosperma, cotyledonibus superposilis.
43. Aglaia Rodatzii Harms in Schum.-Lauterb. Fl. d. d. Schutzgeb.,
p. 386.
In Kaiser Wilhelmsland.
14. A. Gebeliana Warb. in Engl. Jahrb. 13, p. 345.
In Kaiser Wilhelmsland.
15. A. elæagnoidea Benth. Fl. Austr. 1, p. 385.
Prope Port Moresby (Rev. J. Chalmers n. 79 in h. Cand.).
16. A. subminutiflora sp. nov., foliis parvis longiuscule petiolatis
impari-primatis 4-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolulatis oblongis
basi æquilatera acutis apice acuminatis acumine obtusiusculo supra ad
nervum centralem subtus dense ad nervum centralem et sparse ad
paginam rufo-stellato-lepidotis, rhachi petioloque dense rufo-stellato-
lepidotis gracilibus, panicula folii dimidium paullo superante peduncu-
lala pyramidato-ramulosa dense rufo-stellato-lepidota, floribus minulis,
calice extus rufo-stellato-lepidoto 5-sepalo sepalis ovatis. petalis 5 glabris
elliplieis, tubo urceolato glabro margine crenulato, antheris 5 glabris,
ovario hirtello.
In Nova Guinea meridionali-orientali (H. O. Forbes n. 51 in h. Cand.).
Rami dense rufo-stellato-pilosi graciles florigeri fere 3 mm. crassi.
Folia circiter 28 cm. longa. Foliola in sicco membranacea minute pellu-
cida-punctulata terminalia usque ad 10 cm. longa et ad 2 ‘/2 cm. lata,
lateralia usque ad 8 cm. longa et ad 2 cm. lata, nervis secundariis
patulis tenuissimis utrinque circiter 10. Petioluli vix 2 mm. petioli 7 cm.
longi. Panicula ut videtur 20 cm. longa, peduneulo circiter 5 cm. ramis
inferioribus fere 6 ‘/2 cm. longis, cymulis spicatim florigeris. Petala
’/ı mm. longa scariosa.
Species A. minulifloræ Bedd. proxima, foliolis brevius acuminatis
nervis secundariis tenuioribus, tubo crenulato ab ea discrepans.
17. A. Bauerleni sp. nov. foliis longe petiolatis impari-pinnatis 5-jugis,
»
176 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR. ). (16)
foliolis oppositis brevissime petiolutatis eliiptico-eblongis basi æquila-
tera rotundatis apice breviter acuminatis supra tantum ad nervum
centralem subtusque ubique dense et adpresse stellato-lepidotis nervis
lateralibus patulis utrinque ad 20 rectis, panicula fructifera folii dimi-
dium superante ramulosa baecaque subglohosa parva dense stellato-
lepidotis.
In Nova Guinea secus Strickland flumen (W. Bauerlen n. 36, in. b.
‚Inst. phyt. Melb.).
Arbor 60-80 ped. alta. Folia circiter 30 em. longa. Foliola in sieco
subcoriacea opaca 10-13 cm. longa, 3-4 cm. lata. Rhachis cum petiolo
circiter 9 em. longo teres et dense adpresse stellalo-iepidola, Bacca
eirciter À em. longa 1-locularis, edulis gustu acido grato.
18. Aglaia parviflora nov. sp., foliis petiolalis impari-pinnatis 3-jugis.
foliolis oppositis breviter petiolulatis lanceelatis basi æquilatera utrinque
aculis apice longe lineari-acuminatis acumine obtusiusculo. Supra glabris
subius præsertim ad nervos cum petiolulis rhachi et petiolo adpresse
stellato-lepidotis, terminali cæteris majore, panicula breviter pedunculala
quam folium pluries breviore ramosa ramulosaque adpresse stellato-
lepidota, floribus ramulos ultimos terminantibus parvis glabris, sepalis
ovalis, petalis obovalis, Lubo urceolato margine subintegro.
-In Nova Guinea merid-orientali (H. G. Forbes n. 55 in h. Cand.).
Ramuli sublæves 3 mm. crassi dense adpresse -stellato-lepidoti dein
glabri in sicco brunnei. Folia 29 cm. longa. Foliola in sicco mem-
branacea pellueide-punctulala, terminalia 15 '/. cm. longa 5 cm. lata
nervis secundariis patulis reclis utrinque 16, lateralia superiora usque ad
12 cm, longa et ad 4 ‘/2 cm. lata, inferiora gradatim minora. Petioluli vix
2 mm. longi. Petiolus fere 5 cm. longus. Paniculæ rami fere 3 em. longi.
Petala vix 1 mm. longa. Antheræ ovalo-aculæ paullo infra marginem
tubi insertæ. Stigma orbiculare carnosum.
19. A. littoralis Mig. Ann. mus. bot. %, p. 45.
In Nova Guinea.
20. A. Zippelii Miq. in Ann. Mus. bot. &, p. 55.
In Nova Guinea.
21. A. myristicifolia sp. nov. (Ferd. de Mueller mss. in herb. suo et h.
Cand.), foliis longe petiolatis imparipinnatis 3-jugis ; foliis subsessilibus
subalternis oblongis basi æquilatera, rotundato-cordulatis apice breviter
acute cuspidalis supra glabris subtus sat dense stellato-lepidotis, nervis
(17) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOVA. 177
secundariis rectis patulis subtus prominentibus utrinque cireiter 20, pani-
eula ut videlur folio equilonga ramosa, drupa obovata.
In Nova Guinea meridionali-orientali (H. O. Forbes in h. Cand.).
Ramuli glabri in sicco fuscescentes. Folia circiter 45 cm. longa in
sicco fuscescentia. Folicla in sieco coriacea opaca epunetata 18 cm. longa
6 ‘/2 em. lata Petiolus 11 cm. longus rhachisque tereies. Drupa matura ?
i cm. longa.
Species Myrislicaceas, M. Surinamensem Roland. exempli causa, quoad
foliolorum formam referens.
Yavæa Benth. in Hook. Lond. Journ. 2, p. 212.
_ Vavæa Chalmersi sp. nov. foliis simplicibus modice petiolatis lanceolatis
basi æquilatera cuneatis apice obtusiuscule acuminatis utrinque glabris,
panicula terminali quam folia pluries breviore a basi 3-fida ramis pube-
rulis apice densifloris, floribus pedicellalis, calice acute 4-5-dentato extus
adpresse et haud dense hirtello, petalis 4 oblongis apice obtusis extus
adpresse hirlellis intus minute puberulis, tubo cylindrico extus glabro
basi carnoso intus pilosulo superne fere ex "'/s longiludinis suæ lacinialo
laciniis apice antheriferis intus et apice utrinque villosis, antheris 10 gla-
bris, ovario globoso adpresse hirsuto inferne cum tubo concrescente
2-loculari, loculis 2-ovulatis.
In Nova Guinea (J. Chalmers in h. Cand.).
Bamuli glabri in sicco pallide brunnei, 3 mm. crassi. Folia usque
ad 20 cm. longa et ad 8 cm. lata, in sicco firma pellucido-punctulata,
nervis secundariis patule subadscendentibus alternis utrinque 7-8, fas-
eienlis intramedullaribus in nervo centrali 2. Petioli glabri vix 15 mm.
longi. Paniculæ rami circiter 18 mm. longi. Cymulæ 1-floræ bracteis
aculis fulta, Pedicelli fere 1 mm. longi. Petala fere 5 mm. longa. Tubus
>» mm. longus. Antheræ in apice laciniarum sessiles ellipticæ fere 4 mm.
longæ. Stilus ovario multo longior inferne pilosulus superne glaber.
Stigma capitatum glabrum paullo exsertum. Ovula in loculo collateralia.
Species antheris glabris a V. amicorum Benth., foliis glabris a V. Har-
weyi Seem. discrepans.
V. Papuana Bail, Contrib. fl. Queensl. and New-Guinea, in Queensl.
Agr. Journ. Ill, %, p. 283, L 53. — In Small Bay, ad pedem mont
Trafalgar.
An polius generis Quivisia ?
BULLETIN DK LHERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 14903. 12
178 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (18)
u. MELIACEÆ SAMOENSES
1. Dysoxylum Betchei sp. nov., foliis modice petiolatis 6-jugis foliolo
terminali rudimentario, foliolis lateralibus oppositis brevissime petiolu-
latis oblongis basi imæquilatera latere superiore longiore rotundatis infe-
riore obtusis apice acute acuminatis supra glabris subtus ad axillas ner-
vorum secundariorum pilosulis rhachi peliolulisgue minute puberulis,
floribus sessilibus calyce %-sepalo sepalis rotundatis margine ciliatis, petalis
& extus adpresse et dense pubescentibus anguste oblongis apice acutis,
tubo alte infra medium cum pelalis et inferne cum ovario connato
extus piloso margine 8-dentato déntibus truncatis, antheris 8 oblongis
tubi denies paullo superanlibus, tubulo cylindrico integro extus parce et
intus densius retrorsumque piloso, ovario 4-loculari stiloque hirsutis
loculis 2-ovuiatis.
In Samoa (E. Betche in h. Cand.).
Folium 24 cm. longum. Foliola ad 14 em. longa 5 cm. lata in sicco
firma opaca supra fuscescentia subtus pallidiora. Nervi secundarii patule
subadscendentes recli utrinque 10-42. Petioluli usque ad limbi latus
longius 5 mm. longi. Rhachis cum petiolo 5 em. longo teres. Petala
14 mm. longa 1 ‘/2 mm. lala in sicco subcoriacea. Tubus petalis brevior.
Antheræ inter tubi dentes et paullo intus sessiles glabræ 1 mm. parum
excedentes. Tubulus supra medium ovarii insertus. Ovarium conoideum.
Stylus ovario multe longior tubum superans. Stigma breviter cylindricum
supra orbiculare. Ovula superposita.
Species sectionis Didymocheton CG. DC., tantum ex unico folio floribus-
que disjunclis descripta, ut videtur nova, foliis abrupto-pinnatis D. glo-
merati C. DC. affinis sed ab eo certe distincla.
2. Dysoxylum amooroides Miq. in Ann. Mus. bot. 4, p. 161.
in Samoa (Whitmee n. 18; Betche n. 1% in h. Cand.).
3. Aglaia Whitmeei sp. nov., foliis sat longe petiolalis foliolis alternis
utrinque 3 breviter peliolulatis elliptico-oblongis basi subæquilatera aculis
apice acuminatis, acumine obtusiusculo supra glabris subtus ad nervos
parce lepidotis panicula fere a basi ramosa quam folium breviore dense
rufescenti-lepidota floribus breviter pedicellatis, calice acute 5-partito
extus stellato-lepidoto petalis 5 glabris obovatis, tubo turbinato extus
glabro intus hirsuto sub medio margine 5-denticulato, antheris 5, ovario
pilis lepidoto-stellatis vestito 2-loculari.
gm A CARS
(19) CASIMIR DE CANDOLLE. MELIACEÆ NOVÆ. 179
In Samoa (Rev. S. J. Whitmee in h. Cand.).
Ramuli graciles lepidotis fimbriatis fuscescentibus dense conspersi.
Folia 25 cm. longa. Foliola in siceo membranacea subpellucida minute
punctulata subæqualia cireiter 12-44 cm. longa vix 4 em. lata. Petioluli
> mm. longei. Petiolus 7 em. longus. Panicula fere a basi 3-fida, ramis
lateralibus medio brevioribus-cireiter 12 cm. longis ramulis primariis
ad # em. longis, cymulis spicatim florigeris. Flores parvi globosi 1 mm.
parum superantes. Tubus in medio intus inerassatus pilisque simpli-
eibus vestitus.
%. Aglaia Betchei sp. nov., foliis modice petiolatis impari-pinnatis
3-jugis foliolis suboppositis lanceolato-oblongis basi æqualatera acutis
apice acule cuspidatis supra glaberrimis subtus pareissime stellato-lepi-
dotis, paniculis ramulosis floribus distincte pedicellatis, calice 5-dentato
exius slellato-lepidoto dentibus ovatis, petalis 5 glabris elliptieis tubo
urceolato acute brevissime 5-denticulato extus glabro intus parce pube-
rulo, antheris 5 ellipticis hirtellis; ovario stellato-lepidoto, drupa obovata
2-loculari.
In Samoa (Betche in h. Cand.).
Ramuli in sicco rubescentes elenticellosi parce et arcte lepidoti. Folia
cum impari ad 30 cm. longa. Foliola in sicco firmula opaca minute pellu-
cido-punctulata eireiter 13 cm. longa 5 mm. lata, nervis secundariis ulrin-
que circiter 8 subtus haud prominulis. Petioluli 5 mm. longi. Rachis cum
petiolo 7 ‘/2 em. longo teres glabra. Panicula ut videtur folii dimidium
superans, ramulis dense stellato-lepidolis. Florum pedicelli 1 mm. et plus
longi. Antheræ inter tubi denticulos insertæ. Drupa vix malura circiter
I cm. longa in sicco fulvescens, loculis 2-spermis seminibus super-
positis.
Species A. Trichostemoni C. DC. verisimiliter affinis.
il. MELIACEÆ NOVOCALEDONICÆ
1. Dysoxylum Robertsii, foliis petiolatis impari-pinnatis 8-?-jugis, folio-
lis opposilis brevissime petiolulatis oblongis basi inæquilatera latere infe-
roire longiore rotundatis superiore acutis apice breviter et obtuse cuspidatis
supra glabris subtus junioribus ad nervos hirsutis dein glabratis, pani-
eulis e ramis quam folia vetustioribus nascentibus a basi multifidis
quam folia pluries brevioribus spicatim florigeris, floribus breviter pedi-
cellatis, calyce 5-dentato exlus adpresse pubescente dentibus rotundatis,
130 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). (20)
petalis 5 laciniosis apice acutis extus adpresse puberulis, tubo eylindrico
glabro fere usque ad ‘/s longiludinis cum petalis connato margine
A0-lacinulato lacinulis truneatis, antheris 10 oblongis glabris, tubulo
eylindrico integro glabro, ovario hirsuto 3-2-loeulari.
In Nova Galedonia (J. Roberts n. 6 in h. Cand.).
Folium unicum vidi circiter 50 em. longum. Foliola in sieco firma
opaca usque ad 12 em. longa 3 cm. lata. Paniculæ rami cireiter 6 em. longi
puberuli. Flores in vivo coraline rubris pedicellis tumidulis. Petala ad
9 mm. longa. Antheræ cum tubi lacinulis alternæ 1/2 mm. longæ. Stylus
hirsutus. Stigma orbiculare. Loculi £-ovulali.
2. Dysoxylum nitidum C. DC. in Monogr. I, p. 522.
In Nova Caledonia (L. F. Roberts in h. Inst. phyt. Melb.).
re
181
Ueber die
Aires und Verwandtschaft der einzelnen Sinnen
bei den
SUROPHULARINEEN
von
Hans HALLIER (Hamburg).
Auf Seite 52 meiner Abhandlung über die Tubifloren und
Ebenalen (Hamburg 1901) sprach ich mich dagegen aus, dass
BaizLon und im Anschluss an ihn auch v. Werisren die Selagineen
den Scrophularineen einverleibt und die Gattung Lagotis von
ihnen zu den Digitaleen verseizi haben. Inzwischen hat aber
das allgemeine Herbar des Hamburgischen botanischen Museums durch
das Herbarium H. W. Buex, welches bis zu der im Oktober 1901
erfolgten Vereinigung beider botanischen Staatsinstitute im botanischen
Garten verwahrt wurde, einen äusserst werthvollen Zuwachs erfahren,
und die zahlreichen Selagineen dieser Sammlung haben mich von
der Richtigkeit der durch BaıLLon vorgenommenen Veränderungen
vollkommen überzeugt. Nachdem ich a. a. O. (4901) bereits einige
Punkte hervorgehoben habe, in denen die Selagineen mil manchen
anerkannten Serophularineen übereinstimmen, so namentlich
die monothecischen Antheren von Hebenstreitia, die ganze Tracht und
die gezähnten Blätler, kann ich denselben nunmehr auch noch einige
weitere hinzufügen, die ihre Zugehörigkeit zu den Scrophulari-
neen vollkommen ausser Zweifel erscheinen lassen. In ihrem auf-
rechten, haide-artigen Wuchs, ihren häufig unregelmässig gesägten,
unten gegen-, oberwärts wechselsländigen Blättern, ihren endständigen,
dichten, kôpfchen- oder ährenförmigen, mit verhältnismässig grossen
Brakleen versehenen Blüthenständen und ihren häufig aus langer,
182 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (2)
dünner Röhre in fünf schmale, stumpfe Zipfel ausgebreiteten Blumen-
kronen kommen die Selagineen gewissen Gerardieen, wie
z. B. Striga, Cycnium und Buechnera, vor allen aber den mir ebenfalls
erst aus dem Herb. Buex genauer bekannt gewordenen, ebenfalls fast
ausschliesslich im Kaplande heimischen Manuleeen sehr nahe‘.
Sogar die den Rhinantheen, Gerardieen, sowie manchen
Manuleeen und Digitaleen (Lagotis, Ourisia, Veronica Cha-
mædrys, saxatilis u. a.) eigenthümliche Eigenschaft, während des Trock-
nens die bekannte blauschwarze Farbe anzunehmen, findet sich bei
manchen Selagineen wieder; zumal die Blumenkronen haben bei
den Selagineen häufig jene schwarze Färbung, die den Blüthen
vieler Manuleeen im Herbar ein so eigenartiges Aussehen ver-
leiht. Durch ihre monothecischen, mit einem einzigen quer über den
Scheitel verlaufenden Spalt versehenen Antheren ist zumal Heben-
streitia auf's Engste mit den Manuleeen verknüpft. Auch bei den
letzteren ist der Diskus (nach Baırnox) meist, wie bei den Sela-
gineen, nur auf der Rückseite ausgebildet. Es scheint mir daher
natürlicher zu sein, die alte BenrHam’sche, auf die Art der Knospen-
deckung der Krone gegründete Eintheilung der Familie ganz fallen
zu lassen”? und die in den Natürl. Pflanzenfam. noch durch die
Gratioleen von einander getrennten Selagineen und Manu-
leeen hinter die Digitaleen zu stellen, wodurch auch Digitalis
der zweifellos verwandten Gattung Verbascum etwas näher gerückt wird.
An die hauptsächlich in Südafrika heimischen, aber auch nach den
Canaren, Nordostafrika, Arabien und Ostindien übergreifenden Manu-
leeen schliessen sich nun ferner eine oder zwei Gattungen, welche
bisher bei den Digitaleen untergebracht waren, sich aber von
sämmtlichen übrigen Gattungen derselben durch ihre nierenförmigen.
ausgesprochen monothecischen Antheren auszeichnen und gerade
dadurch mit den Manuleeen übereinstimmen.
Zunächst nähert sich nämlich der im Hochgebirge von den Pyrenäen
bis nach Tirol verbreitete Erinus alpinus durch seine grund- und am
Stengel wechselständigen, keilförmigen, gezähnten Blätter, seine deut-
lich gestielten, in lockeren, endständigen Trauben vereinten Blüthen,
seine schmalen, kurzhaarigen Kelchzipfel, seine kurze, nach oben zu
allmählich trichterförmig erweiterte Kronröhre und seine ausgebrei-
! Siehe auch Dies in Ener., Jahrb. XXI (1897), S. 487.
2 Vgl. Dizıs a. a. O., S. 475, letzte Zeile.
(3) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 185
teten, annähernd gleichgrossen, abgestutzten und schwach ausge-
randeten Kronlappen dermassen gewissen Chænostoma-Arten, wie z.B.
C. pedunculosum BENTH. (leg. DRÈGE), dass es äusserst schwer hält, die
beiden Galtungen aus einander zu halten. Die Staubblätter sind didy-
namisch und die Antheren nierenförmig, wie bei Hebenstreitia, Manulea
und Chænostoma, und die Kapsel springt scheidewandspaltig in zwei
wiederum (loculicid) gespaltene Klappen auf, genau, wie bei den
Manuleeen. Die Blumen sind blau, wie auch diejenigen mancher
Chænostoma-, Phyllopodium- und Selago-Arten, z. B. Selago fasciculata
‘(3aco., Icon. rar. Taf. 496). Wie bei Chænostoma, so werden nach
BaïLLON auch bei Erinus die seitlichen Kronlappen durch die hinteren
gedeckt, was nach BenrHuam’s System gleichfalls für seine Ueberfüh-
rung von den Digitaleen zu den Manuleeen sprechen würde.
Die einzigen greifbaren Unterschiede, die ich aufzufinden vermochte,
bestehen in dem ringsum vollständig ausgebildeten Diskus und dem
kurzen, in zwei hornartige Narbenäste gegabelten Griffel von Erinus.
Nach Baıtton’s Abbildung (Hist. pl. IX, S. 391, Fig. 546) ist jedoch auch
bei Chænostoma polyanthum das Griffelende auf zwei Seiten mit je
einer Narbenlinie versehen und umfassendere Untersuchungen werden
zeigen, ob nicht auch bei anderen Arten dieser Gattung eine ähnliche
Gabelung des Griffels und ein vollständiger, ringförmiger Diskus, wie
bei Erinus, vorkommt. Jedenfalls unterscheidet sich die nördlichste
aller Manuleeen, die nur in einer einzigen Art von Nordostafrika
durch Arabien bis nach Ostindien vorkommende Gattung Sutera, von
Chznostoma lediglich durch ihren kurz zweilappigen Griffel. Geogra-
phisch bildet sie eine Brücke zwischen den südafrikanischen Manu-
leeen und dem alpinen Erinus. Es wäre nun gewiss wünschenswerth,
zu untersuchen, wie sich wohl das einzige kanarische Chænostoma und
dasjenige des Somalilandes in Bezug auf die Ausbildung des Diskus und
des Griffels zu Erinus verhalten, und jedenfalls ist es wohl nicht
unwahrscheinlich, dass eine genauere Kenntnis der Gattungen Chæno-
stoma Bentn. (einschliesslich Lyperia Bextn.) und Sutera Born! zu ihrer
Vereinigung mit der alten Gattung Erinus L. führen wird.
Eine zweite, gegenwärtig noch bei den Digitaleen stehende,
aber offenbar zu den Manuleeen gehörende Gattung ist Gampto-
loma, das nach Dıieıs a. a. O.. S. 475 wahrscheinlich gleichfalls mit
Chenostoma zu vereinigen ist.
1 Siehe auch Dress a. a. O., S. 492.
18% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me skR.). (4)
Dass den Selagineen die Globularieen sehr nahe stehen,
habe ich bereits auf Seite 52-53 meiner Abhandlung über die Tubi-
floren etc. (1901) ausführlich dargelest. Es sei daher hier nur
darauf aufmerksam gemacht, dass sich die rosetlen- und schaftbildenden
Globularien unserer Alpen einigermassen mit gewissen einen
ähnlichen Wuchs zeigenden Manulea-Arten vergleichen lassen und
dass bei Globularia bekanntlich das für die Rhinantheen, Gerar-
dieen, sowie manche Manuleeen, Selagineen und Digi-
taleen charakteristische Schwarzwerden besonders stark auftritt.
Reiht man daher die Selagineen bei den Scrophularineen
ein, dann ist es offenbar eine nothwendige Konsequenz, dasselbe auch
mit den Globularieen vorzunehmen, wie es Baizron bereits
gethan hat.
Noch näher, als den Selagineen, scheinen die Globularieen
jedoch den unter einander äusserst nahe verwandten, eine besondere
Gruppe, ja vielleicht nur eine einzige Gattung bildenden Digitaleen-
Gattungen Synthyris, Pierorrhiza, Oreosolen, Falconeria, Wulfenia und
Lagotis zu stehen. Auch diese sechs Gattungen sind, gleich unseren
alpinen Globularien, durch den Besitz einer grundständigen Blatt-
rosette ausgezeichnet, und ihre derben, fleischigen, gekerblen, gezähnten
oder gar fiederlappigen, meist allmählich in den Stiel verschmälerten
Blätter scheinen eine Vorstufe zu bilden zu den noch derberen, noch
stärker an xerophile Lebensweise angepassten, ganzrandigen Wurzel-
blättern der Globularieen. Ferner stimmen sie mit den erwähnten
Globularia-Arten in den Verzweigungsverhältnissen überein ; die
Blüthenschäfte scheinen stets aus Blattachseln der grundständigen
Roselte zu entspringen. Bei Falcoreria und manchen Lagoüis-Arlen
scheinen sie völlig nackt zu sein; bei den Globularieen. Picro-
rrhiza, Wulfenia, Synthyris und gewissen anderen Lagotis-Arten hin-
gegen sind sie mit mehr oder weniger zahlreichen, meist sitzenden und
brakteenartigen kleinen Blättern besetzt. Auch die dichten, mit Gom-
positen-Körbehen versehenen Blülhenköpfe der Globularieen
sind in den dicht mit Brakteen besetzten Aehren der genannien Digi-
taleen-Gattungen schon vorbereitet. Ferner theilen die leizteren
mit den Globularieen das Vorherrschen blauer Blüthenfarben.
Wie bei den meisten Globularien, so kommen auch bei
Lagotis zwei der fünf schmalen, linealischen Kronlappen auf die Ober-
lippe, drei auf die Unterlippe. Die kürzeren Kronlappen von Cockburniu
hingegen lassen sich mehr mit denen von Wulfenia und Falconeria
(5) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 185
vergieichen. In der Länge der frei hervorragenden Staubfäden stimmen
Globularia und Lytanthus mit Picerorrhiza und Synihyris überein.
Die beiden Theken sind zwar bei den Globularieen, wie bei
Wulfenia, Falconeria, Lagotis, Picrorrhiza und anscheinend auch
Oreosolen durch eine Einschnürung noch deutlich von einander getrennt,
verschmelzen aber in allen diesen Gatlungen beim Aufspringen mil
einander. Auch stehen sie bei den Globularieen in ähnlicher
Weise horizontal gegen einander, wie es bei Wulfenia der Fall zu sein
scheint. Der Griffel theilt sich bei Cockburnia, Oreosolen, Wulfenia und
Lagotis erassifolia Prax in zwei kurze Narbenlappen. Trotzdem ist
bei den Globularieen nur noch ein einziges Fruchtknotenfach
vorhanden, gegenüber den Selagineen und Lagotis also ein noch
höherer Grad von Verkümmerung. Wie in den beiden Fächern der
letzteren, so ist auch in dem allein. noch übrig gebliebenen Frucht-
knotenfach der Giobularieen nur noch eine einzige hängende,
anatrope Samenknospe vorhanden.
Hob ich auf Seite 53 meiner Abhandlung über die Tubifloren
(4901) hervor, dass sich die Globularieen von den Selagineen
in analomischer Hinsicht lediglich durch behöft getüpfeltes Holzprosen-
chym und das Vorkommen vierzelliger Drüsenköpfchen unterscheiden,
so fallen bei einer Vereinigung beider Familien mit den Serophu-
larineen auch diese wenigen Abweichungen hinweg, denn sie
finden sich vereinzelt auch sonst in der Familie der Serophula-
rineen wieder.
Die bei den Scrophularineen so verbreitete Erscheinung des
Schwarzwerdens kommt auch vor in der Familie der Plantagineen
(P. Vietorialis, lanceolata, alpina u. a.), für die ich a. a. 0. S. 53-55
ebenfalls sehr nahe Beziehungen zu den Selagineen nachgewiesen
habe. Zu den zahlreichen daselbst angeführten Vergleichspunkten will
ich bier nur wenige hinzufügen. Zunächst sei als besonders auffällig
hervorgehoben, dass gewisse Manuleu-Arten durch ihre Rosette parallel-
nerviger Blätter und ihre auf langen, blattlosen Schäften stehenden
Blüthenähren * sehr an unsere Wegebreitarten erinnern und dass auch
die Blätter der Rosette von Oreosolen unguiculatus jene charakteristische
Plantagineen-Nervatur aufweisen. Auch die Gratioleen-
Gatlung Craterostigma (Hoox., Icones, Taf. 1479) zeigt in ihrer
grundsländigen Roselle nahezu ganzrandiger, allmählich in einen
’ Vgl. Dies a. a. 0,, $. 491, letzten Absatz.
186 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (6)
kurzen, breiten Stiel verschmälerter, parallel nervierter Blätter und
ihren am Grunde nackten Blüthenschäflen eine überraschende Aehn-
lichkeit mit unseren Plantago-Arten, eine Aehnlichkeit, die sogar zu
einem Namen, wie C. plantagineum, Veranlassung gegeben hat. Eine
ähnliche Roselte mit Plantagineen-Nervatur der kurzen, breiten
Blattstiele findet sich auch bei manchen Calceolaria-Arten, und die
Neigung zu derarligem Wuchs scheint überhaupt in der ganzen Familie
verbreitet zu sein. Wie bei den Manuleeen und Selagineen,
so erstreckt sich bei gewissen Plantago-Arlen die erwähnte Dunkel-
färbung vornehmlich auch auf die im Leben meist schmutzig gelblichen
Blumenkronen. Von der Vierzähligkeit der Blüthe von Plantago ist
wegen der diagonalen Stellung der Staubbiälter mehrfach angenommen
worden, dass sie nicht ursprünglich sei, sondern aus Fünfzähligkeit
hervorgegangen, also genau derselbe Vorgang, wie bei Veronica.
Besonders bemerkenswerlh ist es aber, dass sich die für die Samen
mancher Plartago-Arten, z. B. P. Ispaghula, charakteristische tiefe
ventrale Grube mit punktförmigem, weisslichem Nabei in der Mitte
auch bei manchen Veronica-Arten, wie z. B. V. latifolia L., agrestis L.
und zumal V. hederifolia L., Wiederfindet, nur mit dem Unterschied,
dass bei Plantago das Grübchen länglich, bei Veronica hingegen rund-
lich ist. Bei P. lanceolata ist dieses Grübchen nur sehr flach und nur
durch zwei seitliche Längsfurchen angedeutet (vel. Harz, Landw.
Samenkunde Il, 1885, S. 985, Fig. 89 im), ganz ähnlich also. wie
bei Erinus (Retcuens., Ic. fl. germ. XX, Taf. 1695, Fig. 7-9). Schliess-
lich lassen sich auch noch die aus einer Zellreihe bestehenden, zwischen
den einzelnen Zellen aber stark eingeschnürten Gliederhaare mancher
Scrophularineen (siehe v. SchLEcHrenDaL-Harnier, Fl. von
Deutschl. XVII, Taf. 1640, 1647, 1742; Reicuexg., Ic. Fl. germ.
XX, Taf. 1696, 1748, 1761 und 1776) einigermassen mit denen von
Plantago-Arten vergleichen (siehe SoLer«ver, Syst. Anat, 1899,
5. 725, Fig. 153 A). Auch für die von Excrer sogar zum Ueberfluss als
Vertreier einer besonderen Ordnung angesehenen Plantagineen
wird sich also wohl die Konsequenz ergeben, dass sie zu einer Sippe
der Scrophularineen degradiert werden müssen, die ihren
Platz vielleicht zwischen den Manuleeen und Selagineen zu
erhalten hat.
Die schon mehrfach erwähnte, vom europäischen Russland und von
Kleinasien durch das nördliche und zentrale Asien bis nach dem
westlichen Nordamerika verbreilete Gattung Lagotis, die man nach
(7) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 187
ursprünglich richtiger Erkenntnis ihrer nahen Verwandischaft mit
Veronica und Pæderota' später lange Zeit für eine Selaginee
gehalten hatte, wurde erst von Bacon wieder bei den Selagineen
ausgeschieden und als eine Angehörige der Sippe der Digitaleen
erkannt. In Tracht und geographischer Verbreitung ist Lagotis von den
eigentlichen Selagineen grundverschieden ; das wenige, was sie
mit ihnen gemein hat, nämlich der in jedem Fach nur noch eine einzige
hängende Samenknospe enthaltende Fruchtknoten, beruht wohl mehr
auf einer paralielen, auf gleicher Stufe angelangten Reduktion, als auf
engerer Verwandtschaft.
Durch ihre dicke, mehr oder weniger wagrecht im Boden liegende
Pfahlwurzel mit dicken, fleischigen, unverzweigten, wurmförmigen
Nebenwurzeln, ihre an Primeln erinnernde Rosette ziemlich grosser,
fleischig-krautiger, umgekehrt eiförmiger, allmählich in den Stiel ver-
schmälerter, unregelmässig gekerbler oder gelappter Blätter, ihren mil
kleinen, sitzenden, wechselständigen Blättern locker bekleideten Blü-
thenschaft, ihre dichte, endständige Aehre biauer, röhriger, 3-5-lappiger,
im Schlunde zuweilen behaarter Blumen, ihre nur in Zweizahl vor-
handenen Staubblätter mit, wie bei Digitalis, schräg gegen einander
gerichteten, an der Spitze schliesslich verschmelzenden Pollenfächern
und ihren fadenförmigen, zuweilen die Krone überragenden Griffel
mit kleiner, kopfiger oder kurz zweilappiger Narbe kommt Lagotis
der von Kärnthen bis nach dem Himalaya vorkommenden Gallung
Wulfenia sehr nahe, und es hält um so schwerer, die beiden scharf
von einander getrennt zu halten, als sich auch ihre Verbreitungsgebiete
zum Theil mit einander decken. Im Grunde genommen ist Lagotis
nichts anderes, als eine im Fruchtknoten und der Zah! der Samen-
knospen stark reduzierte, im Uebrigen nur noch durch grössere Brak-
teen ausgezeichnete Sektion von Wulfenia.
Nahezu in demselben Grade, wie mit Wulfenia, simmt sie mit der
ebenfalls im Himalaya vorkommenden Gattung Picrorrhiza überein ;
von Lagotis und Wulfenia unterscheidet sich letztere eigentlich nur
durch ihre kürzere Blumenkrone und durch ihre noch in Vierzahl
vorhandenen, lang aus der Kronröhre hervorragenden Staubblätter,
von Lagotis ausserdem durch ihre, wie bei Wulfenia, noch vierklappige
und vielsamige Kapsel.
’ Vgl. Pram’s Revision der Galtung Lagotis in Journ. As. Soc. Bengal
LXV, 11, 2 (1896), S. 59.
188 BULLETIN DE L'HENBIER BOSsiia (2me SR.) (8)
An diese arei Gallungen schliesst sich weiterhin die gleichfalls im
aan heimische Gallung Falconeria an. Am meisten siimmt sie
Wulfenia überein, ja ich vermag überhaupt keinen einzigen wesenl-
lichen Unterschied zwischen beiden aufzufinden, und mehr noch. als
bei den übrigen, scheint mir bei diesen beiden Gatiungen die Noth-
wendigkeit einer Vereinigung gegeben.
Geographisch schliesst sich an die beiden auch nach Nordamerika
übergreifenden Lagolis-Arien Synthyris an. Von Lagotis unterscheidet
Sie sich jedoch durch ihre, wie bei Wulfenia und Veronica, noch viel-
samige, flach gedrückte, vierklappige Kapsel. Von Wal/enia hingegen
unterscheidet sie sich eigentlich nur dureh ihre reihen Blüthen, ihre
kurze cder völlig fehlende Biumenkrone, ihre, wie bei Piererrhiza, lang
hervorragenden Siaubfaden und ihre getrennten, nicht mit einander
verschmelzenden Theken. In Berrron and Brown’s Illustr. Flora of
tbe northern Un. States elc. ill (1898), S. 185 wurde sie daher mit
Wulfenig vereinigt. Wie gesagt, siimmen aber überhaupt alle fünf
Gattungen dermassen mit einander überein, dass man sie wohl chne
Bedenken zu einer einzigen vereinigen kann.
Gleich Pierorrhiza, Falconeria, Wulfenia Amherstiana und manchen
Lagotis-Arten ist auch die Gatiung Oreosolen (Hoox., Icones, Tal. 2271
u. 2467) eine Bewohnerin der alpinen Regionen des sr Durch
ihre wegebreilarlige, an gewisse Manuleeen erinnernde Blatirosette,
ihre gegensiändigen Blätter, ihre gelben Blüthen und u nahezu
nierenförmigen menotheeischen Aniheren könnte man sich fasi ver-
leiten lassen, auch sie zu den bis nach Vorderindien reichenden
Manuleeen überzuführen. Sie wäre dann die zweite in alpinen
Hönen vorkommende Gattung dieser Sippe. Durch eine, wenn auch
nur sehr geringe Einschnürung scheinen jedoch auch bei Oreosolen,
wie hei Wulfenie, Qurisia, Campylenthus und anderen Digitaleen,
die beiden mit einander verschmelzenden Theken noch von einander
geirennt zu sein. Vor allem aber bekundet Oreosolen, ım Gegensatz
zu den meist einjährigen oder dech keine kräfligeren Wurzeln bil-
denden Hanuleeen, durch ihren unter der Blattroseile noch mit
Blattresten beseizien, denen von Lagoiis und Pierorrhiza gleichende
Ausläufer treibenden, nach abwärts in eine dieke, kräftige Pfahlwurzei
verlängerien Siamm, die Form und Einkerbung der Blätter und über-
haupt durch die ganze Tracht, dass auch sie in den Verwandtenkreis
von Waulfenia gehört. Mit ihren gelben Blüthen sieht sie hier zu
den übrigen fünf Galtungen im seiben Verhältnis, wie Pæderota Ageria
(9} HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN, 189
zu P. Bonarota, una auch in der Gattung Digitalis sind ja ähnliche
Verschiedenheiten in der Blüthenfarbe vorhanden. Da sie sich jedoch
auch noch durch ihre bei beiden Arten gegensländigen Blätter, ihre
sitzenden Blülhenstände und das Vorhandensein des als Staminodium
ohne Anthere ausgebiideten fünften Staubblattes unterscheidet, so
kann sie vielleicht wenigstens vorläufig noch als selbständige Gattung
erhalten bleiben. In der von Werrsrein in den Natürl. Pflanzen-
fa m. IV, 3 6, S. 87 gegebenen Gattungsdiagnose selze man beriehtigend
ein: Keich 5-theilig und Staminodien 1.
, Hauptsächlich durch Synthyris nähert sich die in der oben angege-
benen Weise durch Hinzuziehung von vier anderen erweiterle Gattung
Lagotis Kann. (1770) den gleichfalls durch endständige Aehren aus-
gezeichneten, aber durch gegen- oder wirtelsländige Blälter abwei-
chenden Veronica- Arten der Sektion Pseudelysimachia Kocu. Kein
Wunder daher, dass Gueur die zuerst bekannt gewordene Art der
Gattung zu Veronica gestellt hat, mit der Lagotis thatsächlich das
meist nur noch dimere Andraceum und die Neigung zu falseher, auf
Schwinden des hinteren Kelchblaties und Verschmelzung der beiden
hinleren Kronlappen beruhender Tetramerie gemein hat.
Weit näher steht Veronica jedoch die in China und Japan heimische
Gattung Botryopieurum Hzxsı. (ook, fcones XXVII, 3, Taf. 2670).
in der Form seiner Blüthenähren und seiner fast silzenden, spitz eilör-
migen, gesägten Blätter, in der Form und Bewimperung der Brakleen,
Keiche und Biumenkronen, in der Behaarung des Kronenschlundes
und in der Form der beiden Staubblätter und des Stempels gleicht
Bolryopleurum venosum Hensı. den beiden Pæderota-Arten in hohem
Grade ; es unterscheidet sich von ihnen haupisächlich nur durch seinen
niederliegenden Wuchs, seine wechselständigen Blätter und seine
achselständigen Blülhenstände. Die älteste Art der Gatlung ist daher
ursprünglich als Pæderota axillaris Sie». et Zuce. beschrieben worden.
Von Benra. u. Hoox. (Gen. pl. IL, S. 965) wurde diese Art und ebenso
wurden von Hemszey die drei chinesischen Arten der Gallung früher
zu Calorhabdus gestellt. Von letzterem (Hook., Icones, Taf. 2669)
unterscheidet sich Botryopleurum lediglich durch seinen niederliegenden
Wuchs und seine achselständigen Aehren ; der Bau der Blüthe ist in
beiden Galtungen vollkommen gleich und die Abtrennung von Botryo-
pleurum will mir daher ziemlich überflüssig erscheinen. 1
Endlich schliesst sich auch noch die monotypische chinesische Gattung
Scrofella Mixim. (Hoox., Icones, Taf. 2668) hier an. In der Tracht
190 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (40)
gleicht sie Calorhabdus in hohem Grade, doch unterscheidet sie sich
durch ganzrandige Blätter, durch die Theilnahme von vier, nicht zwei
Kronlappen an der Bildung der Oberlippe. durch das Vorhandenseir
von zwei Haarbüscheln an Stelle der beiden vorderen Staubblätter und
durch ihren kurzen Griffel. Durch die fast völlige Verschmelzung der
beiden hinteren Kronlappen, durch die Verkümmerung des hinteren
Kelchzipfels und überhaupt im ganzen Bau der Blüthe schliesst sich
auch Scrofella eng an Veronica und zwar besonders Pæderota an.
Durch ihre steif aufrechten, wechselständig beblätlerten Stengel und
ihre langen, dichten, endständigen Blüthenähren nähern sich indessen
Scrofeila und Calorhabdus mehr den Veronica-Arten der Sektion Pseu-
dolysimachia, V. spicata L., V. spuria L. u. a. Giebt man daher mit
Werrsren der Gatlung Veronica nun einmal einen so weiten, auch
Pæderota und Pygmæa einschliessenden Umfang, dann erheischt es
wohl die Konsequenz, auch Scrofella, Calorhabdus und Botryopleurum
mit ihr zu vereinigen und als besondere Sektionen neben P&derota
zu stellen.
Von Werrsrein stellte in den Natürl. Pflanzenfam. IV, 56.
S. 65 Scrofella wegen ihrer, wie bei Scrophularia, vierlappigen Ober-
lippe und ihrer dureh den fünften Kronlappen gebildeten, nach abwärts
zurückgeschlagenen Unterlippe noch zu den Gheloneen unmit-
telbar hinter Scrophularia. Im Uebrigen hat sie aber mit letzterer nus
wenig gemein. Die Tracht, die Blattform, der Blüthenstand ist ein ganz
anderer. Sind bei Scrophularia alle fünf Kelchzipfel gleichmässig ent-
wickelt, so erleidet der hintere bei Scrofella, wie wir sahen, eine
ähnliche Rückbildung, wie bei vielen Veronica-Arten. Während bei
Scrophularia noch vier Staubblätter und ein Staminodium vorhanden
sind, finden wir bei Scrofella nur noch zwei Staubblätier und an Stelle
der beiden vorderen zwei Haarbüschel. Bei Scrophularia sind die
Antheren nierenförmig und ausgesprochen monotheeisch, bei Scrofella
hingegen normal, mit zwei parallelen Pollenfächern, wie bei Veronica.
Trotz dieser handgreiflichen Unterschiede möchte ich nun doch den
Gedanken von Beziehungen zwischen Serophularia und Scrofella nicht
ganz von der Hand weisen. In der eingangs erwähnten Abhandlung
über die Tubifloren etc. (1901) wies ich auf Seite 49 bereits hin
auf die grosse habituelle Aehnlichkeit von Digitalis und Verbascum.
Unterscheidet sich das letztere durch sein vollzähliges Andreeceum und
seine nierenförmigen, ausgesprochen monothecischen Antheren von
Digitalis, so sind doch andererseits genug Berührungspunkte vorhanden.
(1) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 191
die eine nahe Verwandtschaft beider deutlich erkennen lassen, so vor
allem die wollige Behaarung, die thyrsusartige Tracht, die grossen,
tabakarligen, sitzenden oder allmählich in den Stiel verschmälerten,
grob und etwas unregelmässig gekerbten Blätter, der ährenförmige
Blüthenstand, die grossen, kurzgestielten Blüthen, die noch verhältnis-
mässig breiten Kelchbiätter, die dickliche, weiche Beschaffenheit der
fünflappigen, häufig gelben Blumenkrone und die grosse, dick und
stumpflich eiförmige, scheidewandspallig zweiklappige, vielsamige
Kapsel.
Andie durch einzeln achselständige Blüthen ausgezeichneten Arten,
wie z. B. Verbascum pheniceum und V. Blattaria, schliesst sich die
Gattung Celsia. Zumal durch ihre radförmige Krone und ihre wollig
behaarlen Staubfäden kommt Celsia vielen Verb«scum-Arten sehr nahe;
sie unterscheidet sich eigentlich nur durch die verschiedengradige Rück-
bildung des hinteren Staubblaties und wurde daher von Batzzon (His t.
pl. IX, S. 366) gleich der mir unbekannten, monotypischen Gatlung
Siaurophragma zu einer Sektion von Verbascum reduziert.
Die beiden texanisch-mexikanischen Gattungen Leucophyllum H. B. K.
und Ghiesbreghtiu Gray, welche in den Natürl. Pflanzenfam.
noch in die Sippe der Verbasceen mit aufgenommen sind, haben
offenbar mit der altweltlichen Gallung Verbascum in BaıLLon’s erwei-
tertem Sinne nicht viel zu thun; sie bildeten bereits bei Bau.Lon mit
der späterhin von Werrsrein unter die incertse sedis verwiesenen brasi-
lianischen Gattung Heteranthia eine eigene Sippe.
Mit Unrecht aber hat Werrsren offenbar die früher allgemein zu den
Verbasceen gezähile Gatlung Scrophularia weit von Verbascum
entfernt. Zumal nach Ausscheidung von Scrofella und den, wie wir
sehen werden, zu den Gerardieen gehörenden Gattungen Collinsia
und Tonella steht Scerophularia an dem ihr von Werrsrei bei den
Cheloneen angewiesenen Platz ganz isoliert. Durch ihre zuweilen
behaarten Staubfäden, ihre nierenförmigen, monothecischen Antheren,
ihr meist noch als Staminodium erhalten gebliebenes fünftes Staub-
blatt, ihre scheidewandspaltig zweiklappige, vielsamige Kapsel und die
Skulptur ihrer Samen schliesst sie sich eng an Verbascum und Celsia an.
Die lockeren, dichasischen oder wickelartigen Cymen von Serophularia
erinnern einigermassen an die gedrängteren Blüthenbüschel von Ver-
bascum $. Lychnitis. Durch ihre unregelmässig gelappten und gezähnten
Blätter und die gelbe Blüthenfarbe nähert sich zumal 8. vernalis der
Gattung Verbascum, während die Serophularien mit zerschlitzten
Len
192 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (Je séR.). (12)
Bläliern, wie S. laciniala, canina, Hoppii u.a., mehr an manche Ceisia-
Arten erinnern.
An die nach Nordamerika übergreifende Scrophularia schliesst sich
aun durch ihre vierkantigen oder gar geflügelten Stengel, ihre
gestiellen, eliörmigen, scharf gesägten Blätter, ihre monothecischen,
wenn auch im Uebrigen etwas anders geslalleien Antheren und ihre
spitzen Kapseln die tropisch-andine Gallung Alonsou an, während
sie durch ihre in langen, iockeren Thyrsen vereinigten, einzein
achselsiändigen Blüthen und ıhre radförmige Krone näher an Celsia
herankomml. i
Alonsoa leitet dann weiterhin den Anden entlang zu den durch bau-
chige Blumenkrenen und gelrennie, wagerecht abstehende Pollen-
fächer ausgezeichneten Gallungen Calceolaria (sidandinisch) und Ange-
lonia (brasilianisch) hinüber, von denen die erstere durch ihre spitzen
Kapseln und ihre häufig scharf gesägten oder fiederspaltigen Blätter
ebenfalls noch stark an Seropkularia erinnert.
An Angelonia schliessen sich einerseits Diascia und Hemimeris, bei
welchen die noch weiter fortgeschritiene Verliefung des ausgebauchten
Kronenschlundes zur Biidung von zwei den seitlichen Blumenblättern
erisprechenden grubigen oder spornartigen Vertiefungen geführt hat,
andererseils die Antirrhineen, bei welchen sich der Bauch der
Blumenkrone zu einem einzigen, medianen Sack oder Sporn vertieft hat,
Die nächsien Verwandten von Scrophularia sind demnach nicht die
Cheloneen, sondern de Verbasceen, Hemimerideen
und Calceolarieen, und am besten findet sie hier vielleicht
ihren Platz am Anfang der Hemimerideen vor Alonsoa. Es hat
also auch durchaus nichts auffälliges mehr an sich, wenn sich die
Bildung von Ober- und Unterlippe bei Scrofella in ganz ähnlicher
Weise, wie bei Scrophularia, vellzieht ; stehen sie einander doch nicht
mehr gar so fern, als es nach der Ueberführung von Scrofella zu den
Digilaleen zunächsi den Anschein hatte.
Die den meisten Antirrhineen zukommende Art der Spern-
bildung ist auch charakteristisch für de Lentibularieen. Auch
sie stehen den Antirrhineen offenbar sehr nahe und können
ohne Bedenken als eine blosse Tribus der Scrophularineen an
die Antirrhineen angeschlossen werden. Die durch Fr. X. Lang!
zu ihnen versetzte Gattung Byblis gehört jedoch weder zu ihnen, noch
1 Fr. X. LanG in Flora LXXXVII (1901), S. 179-205.
(43) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 193
zu den Droseraceen, sondern, gleich Roridula, zu den Och-
naceen in die Nähe der Sauvagesieen und Treman-
dreen.
Die für Linaria, Antirrhinum und Utricularie charakleristische gau-
menarlige Vorwölbung der Unterlippe findet sich auch bei Mimulus,
und auch in mancher anderen Hinsicht schliessen sich die Gratioleen
an die Antirrhineen.
Ferner stehen auch die Gheloneen dem in der Nähe von Ver-
bascum und Digitalis befindlichen Ausgangspunkt der Familie noch
sehr nahe, eine Verwandlschaftsbeziehung, die in verschiedenen Gat-
tungen noch sehr deutlich zum Ausdruck kommt. Erklärten wir näm-
lich soeben noch Scrophularia für näher verwandt mit den Verbas-
seen, Hemimerideen und Galceolarieen, so scheint es
ihr doch nicht ganz an Beziehungen zu den Cheloneen zu fehlen.
Die vierkantigen Stengel, die eiförmigen, scharf gesägten, kreuzgegen-
ständigen Blätter, die dichasischen, lockeren Blüthenstände, die nur
wenig mit einander verwachsenen Kelchblätter und die staminodiale
Ausbildung des hinteren Staubblaties unserer Scrophularia-Arten, das
alles findet sich auch bei vielen Gheloneen wieder.
in ihrer gegenwärligen Umgrenzung sind übrigens die letzteren
durchaus keine einheitliche Gruppe. Ausser den bereits genannten
Gattungen sind nämlich auch noch Leucocarpus, Berendtia und Hemi-
chæna von ihnen zu entfernen. Sie alle drei unterscheiden sich von
den eigentlichen Gheloneen durch ihren becherförmigen, stark
verwachsenblättrigen, spitz fünfzähnigen, fünfrippigen Kelch und gerade
hierdurch verrathen sie nahe Beziehungen zu den Gratioleen-
Galtungen Mimulus und Torenia. Auch die goldgelbe oder brennend
rothe Blüthenfarbe und der schlangenzungenarlig in zwei kurze Nar-
benlappen gespaltene Griffel von Mimulus finden sich in den drei ge-
nannten Gattungen wieder, ja die goldgelbe, auch in der Form der von
Mimulus luteus und Lindenbergia grandiflora (Bot. Mag., Taf. 7738)
überaus ähnliche Blume von Hemichæna hat nach dem Bot. Mag.,
Taf. 616% sogar im Kronenschlunde die für erstere beiden charakte-
ristische purpurne Punktierung. In Form, Bezahnung und Aderung
des Blattes aber stimmen Hemichena und Leucocarpus einigermassen
mit der Gratiolee Artanema fimbriatum überein, während Berendtia
levigata Ros. et Green. (Prinsue n. 6294) sich durch ihren strauchigen
Wuchs, ihre derben, fiedernervigen, nur schwach gezähnten Blätter,
den Harzüberzug der jungen Theile und ihre einzeln achselständigen,
BULLETIN DE L'HERDIER BOISSIER, n9 3, 28 février 1903. 13
19% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (14)
mit zwei kleinen Brakteen versehenen, anscheinend brennend rothen
Blüthen mehr dem Mimulus glutinosus nähert.
Auch Brookea (tloox., Icones, Taf. 4197) gehört nicht zu den
Cheloneen, ja nicht einmal zu den Scrophularineen über-
haupt, sondern zu den Gesneraceen, und zwar nach der Art
der Behaarung, der Form, Bezahnung, Aderung und Konsistenz des
Blattes und der Form von Kelch und Krone ganz in die Nähe von
Cyrtandra, ein deutlicher Beweis dafür, wie wenig brauchbar zur
Unterscheidung der beiden Familien die Piazentation für sich allein
ist. Die Pflanze ist übrigens, wie ich in Holländisch Westborneo mehr-
fach zu sehen Gelegenheit hatte, kein Strauch, sondern ein stattliches
Bäumchen von der Tracht einer riesenhaflen Cyriandra, mit einem
einzigen gerade auirechten, nur oben schwach verzweigten Stamm.
Nach Wuchs, Dicke des Stengels, Blattform, Behaarung, Blüthenstand,
Kelch, sowie Form, Farbe und Behaarung der Blumenkrone u. s. w.
gehört ferner auch die bisherige Gheloneen-Gallung Uroskinnera
ganz zweifellos zuden Gesneraceen.
Behandelte Wexrsren in den Natürl. Pflanzenfam. IV, 35,
S. 107 Dermatobotrys (Hook., Icones, Taf. 1940; Bot. mag., Taf. 7369)
noch im Anhang zu den Scrophularineen als Gattung von zwei-
felhafter Stellung, so hat er im Nachtrag (1897), S. 294 (mit einigen
Druckfehlern) auch sie auf Veranlassung von Excıer! als No 31 a zu
den Cheloneen gestelll. Nach ihrem epiphytischen, an Æschy-
nanthus und besonders Agalmyla erinnernden Wuchs, ihren dicken,
anscheinend fleischigen, nur am Gipfel schopfig beblätterten und unter
den Blatischöpfen Blüthenbüschel tragenden Stengeln, ihren grossen,
fieischigen, ausgeschweifi gezähnten Blällern, der Form von Kelch und
Krone, ihren auf dem Querschnitt gegabelten Samenleisten und ihrer
eiförmigen, beerenarligen Frucht gehört indessen auch Dermatobotrys
trotz ihres zweilächerigen Fruchtknotens zu den Gesneraceen,
und zwar ist sie wahrscheinlich ein alter, noch pentandrischer Typus
von Cyrlandra.
Sehr nahe stehen einander Paulownia und Wightia (Hoox., Icones,
Taf. 144%). Beide haben dekussierte, ganzrandige, grosse Blätter, dekus-
siert in aufrechlen Trauben stehende grosse Blüthen und verästelte
taare; beide unterscheiden sich von den übrigen Scrophulari-
neen durch ihren baumartigen Wuchs und ihre kräftigen, dicken,
1 Vgl. EnsLer in ENG, Jahrb. XXI (1897), S. 497.
(19) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 195
mit grossen Lentizellen besetzten Zweige. Nur dadurch, dass die S cro-
phularineen, abgesehen von einzelnen Gatiungen, noch keine
gründliche Durcharbeilung nach vielseitig verliefler moderner Methode
erfahren haben, erklärt es sich, dass auch die allbekannte Paulownia
sich noch in dieser Familie befindet; denn auch sie und Wightia gehören
nicht hierher. Etwas der grossen Kapsel von Paulownia vergleichbares
kommt bei den Scrophularineen sonst nirgends vor, wohl
aber bei den Bignoniaceen. Ihre lang gestielten, grossen, herz-
förmigen Blätter, ihre grossen, aufrechten Blüthentrauben und die geo-
graphische Verbreitung verweisen Paulownia in die Nähe von Catalpa.
Auch in der Form des dicht behaarten Kelches und der Blumenkrone
gleicht sie vielen Bignoniaceen. Ebenso gleicht in der Form
ihres becherfürmigen Kelches und der starken Behaarung des Staubfaden-
grundes auch Wigktia vielen Bignoniaceen. Dicke, mit grossen,
hellen Lentizellen besetzte Zweige haben auch Catalpa, Stenolobium
stans und andere Bignoniaceen. Bei Paulownia sind die beiden
Kiappen der fachspaltig aufspringenden Kapsel in ganz derselben Weise
durch die an ihnen haften bleibenden Hälften der Scheidewand halbiert,
wie bei Jacaranda, Eccremocarpus und den von den Bignoniaceen
abzuleitenden Acanihaceen. Nur bleiben bei Paulownia die Pla-
zenten unversehrt und lösen sich als Ganzes von der Scheidewand,
während bei Jacaranda, Eccremocarpus und den Acanthaceen
auch sie sich der Länge nach theilen und an den entsprechenden
Hälften der Scheidewand haften bleiben. Wie diese Bignoniaceen
und die Acanthaceen verhalten sich übrigens auch die Rhinan-
theen, ja bei der Gratioleen-Gallung Mazus scheinen sich sogar
die Scheidewandhälften zwischen den beiden Plazenten herauszulösen
in derselben Weise, wie bei Paulownia. Aus der Sippe der Cheloneen
ist mir aber etwas derartiges sonst nicht bekannt geworden. Die
Samen sind bei Wightia und Paulownia geflügelt, wenn auch bei letz-
terer in elwas anderer Weise als bei den meisten Bignoniaceen.
Diejenigen von Paulownia bilden eine Zwischenstufe zwischen den
gerippten Samen von Scrophularia, Limosella, Lindernia, Verbascum
Lychnitis und vielen Rhinantheen (Lam., Ill., Taf. 533 und 535 ;
v. ScHLEcHTENDAL-HALLIER, Fl. v. Deutschl. XVII, Taf. 1624, 1625,
1665, 1731, 1733; Ricuens., Ic. fl. germ. XX, Taf. 1648, 1722-32,
1742 und 1746 ; Ener. Prantre IV, 3 b, Fig. 43-45) und den ringsum mit
einem einzigen, kreisförmigen Flügelrand versehenen Samen der mei-
sten Bignoniaceen. Sind am Samen von Paulowma noch eine
196 BULLETIN DE. L'HERBIER BOISSIER (2m SÉP.). (16)
ganze Anzahl der Rippen unregelmässig und gewissermassen versuchs-
weise zu Flügeln ausgewachsen, so haben bei den Bignoniaceen
die beiden äussersten, lateralen Flügel bereits eine derartige Entwicke-
lung genommen, dass die übrigen überflüssig geworden sind, ja ihr
Vorhandensein sogar störend sein würde. Den Samen von Wightia
fehlt, gleich denen der Bignoniaceen, das beiden Scrophula-
rineen steis vorhandene Endosperm, und bei Paulownia soll es nach
BaiLLon nur sehr spärlich sein. Die Verzweigung der Deckhaare ist bei
letzterer und Wightia eine andere, als bei Verbascum, und auch sonst
noch bei keiner Scrophularinee in derselben Weise beobachtet
worden, wohl aber bei vielen Bignoniaceen, der Verbenacee
Tectona, der Apocynee Oncinotis, den Solanaceen (einschliess-
lich der Nolaneen) und Cordia-Arten. Paulownia sowohl, als auch
Wightia sind demnach zu den Bigoniaceen zu versetzen.
Von den Cheloneen und Gratioleen sind zu den Gerar-
dieen zu versetzen Dodartia, Melosperma und Collinsia. Alle drei
zeigen beim Trecknen die besonders stark bei den Gerardieen
und Rhinantheen auftretende schwarzblaue Färbung.
Von ihnen gleicht Dodartia in der Tracht, ihren armblättrigen, ruthen-
förmigen Zweigen, ihren stark reduzierten Blättern, ihrem becherför-
migen, regelmässig fünfzähnigen Kelch und ihren nahezu kugeligen,
derben Kapseln vollständig manchen Gerardia-Arten (vgl. Brrrron and
Brown, Illustr. Flora North. U. States Ili, 1898, S. 175-177),
in Tracht und Blüthenstand auch der durch Werrsren zu Buechnera
gebrachten Gatlung Piripea (vgl. Lam., Illustr. Il, Taf. 520 und 530).
Schon Lamark lässt sie unmittelbar auf die Gerardieen-Gattung
Dasystoma folgen.
Auch Melosperma hat den charakteristischen Kelch von Gerardia und
schliesst sich ferner durch ihre ganzrandigen Blätter, ihre fast sitzenden,
dekussiert achselständigen Blüthen und ihre nahezu kugeligen, vier-
klappigen Kapseln eng an Gerardia an.
Der zehnnervige, regelmässige Kelch ist es hauptsächlich wieder,
durch welchen auch Collinsia ihre Zugehörigkeit zu den Gerardieen
verräth. In der Bezahnung des Blattes erinnert sie an Buechnera-Arten,
Rhinanthus, Euphrasia und Bartschia, und auch im Gesammtumriss
desselben nähern sich manche Arten Melampyrum und Rhinanthus.
Ferner hat der vordere Kronlappen dieselbe kahnförmige Gestalt, wie
bei Rhinanikus.
Mit Collinsia scheint nach Bauten, Hist. pl. IX (1888), S. 437
(17) HANS HALLIER. SCROPRULARINEEN. 197
Tonella sehr nahe verwandt zu sein und also gleichfalls zu den Gerar-
dieen zu gehören.
Einen sehr fremdartigen Eindruck machen unter den Cheloneen
schliesslich noch die Gattungen Freylinia, Ixianthes und Anastrabe.
Von ihnen gleicht die erstere in Tracht, Blattform, Blüthenstand, Brak-
teen u.s. w. auffallend der Loganiaceen-Gattung Gomphosligma,
doch unterscheidet sie sich durch das Fehlen einer Stipularlinie und
ihre statt dessen in Form von Kanten herablaufenden Blaitstiele. Ixian-
thes hingegen gleicht mehr der nach Fevpe angeblich gleichfalls zu den
Loganiaceen gehörenden Gallung Reizia (siehe ExGr. PRANTE,
Nachtrag, 1897, S. 293), und Anastrabe stimmt in Form und Behaarung
der Blumenkrone und der Form des Kelches einigermassen mit der
von den Gratioleen zu entfernenden Galtung Moniiea, sowie mil
manchen Myoporineen überein. Auch die letzteren haben meist
schmale, lineal-lanzettliche Blätter, gleich Freylinia, Ixianihes und
manchen Aptosimeen. Die regulär fünflappige Blumenkrone von
Myoporum hingegen gleicht mehr derjenigen von Leucophyllum, Plo-
cosperma (Hook., [cones, Taf. 1195) und Columellia. Auch die weiss-
graue Behaarung der Blattunterseite von Anastrabe findet sich wieder
» bei Leucophyllum und Columellia (Bot. Mag., Taf. 6183). Durch gelbe
Blüthen zeichnen sich aus Ixianthes, Ghiesbreghtia und Columellia.
Auch in ihrer geographischen Verbreitung, im Blüthenstande, der Blatt-
form und der vierklappigen Kapsel schliesst Columellia gut an Leuco-
phyllum, durch ihr dimeres Androeceum aber an Ghiesbreghtia ; durch
ihre bewimperien Stipularlinien und die ganze Tracht nähert sie sich
Veronica sect. Hebe, durch ihre stumpf vierkantigen Stengel anderen
Serophularineen. Sollte hier vielleicht der letzte Ueberresi
einer im Aussterben begriffenen, schon stark zersplitterten, die Gat-
(ungen Desfontainea, Plocosperma, Leucophyllum, Ghiesbreghtia, Colu-
mellia, Retzia, Ixianthes, Freylinia, Anastrabe und Monttea umfassenden
Gruppe von Tubifloren vorliegen? Jedenfalls wäre eine genaue
vergleichende Untersuchung aller dieser Gattungen sehr wünschenswerth.
Zu den Gheloneen gehören nach dem mir vorliegenden Material
mit Sicherheit demnach nur die Gattungen Halleria, Teedia, Phy-
gelius, Russelia, Chelone, Pentastemon, Tetranema und Brandisia (Hook,,
Icones. Taf. 2383), fast alle ausgezeichnet durch strauchartigen Wuchs,
uesselartig gesägte Blätter, lockere, dichasische Blüthenstände und
brennend rothe Blüthen mit meist enger Kronröhre. Unter den Ges-
neraceen gleichen ihnen einigermassen die Mitrarieen.
198 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). (48)
Unter den Digitaleen schien mir anfänglich Owrisia durch geo-
graphische Verbreitung und ihre lang gestiellen, einzeln in den Achseln
dekussierter Stengelblätter stehenden Blüthen etwas vereinsamt zu
stehen ; was sie indessen von den ausschliesslich der nördlichen Haib-
kugel angehörenden Gattungen Digitalis, Oreosolen, Picrorrhiza, Syn-
thyris, Wuifenia, Falconeria und Lagotis unterscheidet, nämlich geogra-
phische Verbreitung und Blüthenstand, das hat sie mit Arten der über
die Anden bis nach Neuseeland reichenden Gattung Veronica gemein.
Uebrigens scheint sich diese Gattung aus zwei ganz verschiedenen
Bestandtheilen zusammenzusetzen. Während nämlich die beiden in
WeopeLL's Chloris andina Il, Taf. 59-60 abgebildeten Arten
nach dem Wuchs, ihren scheidig verbundenen Blättern, dem bewim-
perten Kelch, der Form und Dehiszenz der Antheren und der Plazen-
tation wirklich in die Verwanatschaft von Veronica zu gehören scheinen
und mit ihnen wohl auch O. microphylla Porpr. et Enpr. (Talca : Pruriepr
im Hb. Hamb.), machen O. alpina Pogpr. (Chillan : Paixept), O. racemosa
CLos (Chile : Herm. Krause, Nov. 1859, im Hb. Hamb.) und ©. coccinea
Pers. (Bot. mag., Taf. 5335) durch ihre Blattrosette, Blattform, Behaa-
rung, Blüthenstand, Brakteen und durch die brennend rothe, am Grunde
erweiterte Blumenkrone von 0. coccinea einen durchaus gesneraceen-
artigen Eindruck. Auch die Form der Antheren ist bei letzterer eine
andere, als in Wepperr’s Abbildungen. Ferner sind nach GÆRTN..
Fruct. et sem. pl. Ill (1805), S. 44, Taf. 185, Fig. 5 die Samen von
O. magellanica mit einer sackarligen, häutigen Hülle versehen, wie es
meines Wissens bei den Scrophularineen nicht vorkommt.
wohl aber bei den Gesneraceen (vgl. EncL. Prantu IV, 30, Fig. 66 A).
Es scheint demnach, dass gerade der Grundstock der Gattung zu den
Gesneraceen gehört, eine Anzahl neuerer ‚Arten aber auszu-
scheiden und bei den Digitaleen zu verbleiben hat. en
In der Tracht weichen Aragoa (Hook., Icones, Taf. 1325) und
Campylanihus (Wesg et Berraecor, Phyt. can. Ill, Taf. 176; Hook..
Niger fl., Taf. 16) so sehr von allen bekannteren Digitaleen ab.
dass ich anfangs geneigt war, auch sie aus dieser Sippe auszuschliessen.
Bei genauerer Prüfung lassen sich jedoch auch bei ilmen deutliche
Beziehungen zu Veronica nachweisen. Beide sind ausgezeichnet durch
ihre mit einem häutigen Flügelrand versehenen scheibenförmigen
Samen, wie sie nach ReicHENBacH'S Icones und v. SCHLECHTENDAL-
Hauuer’s Flora auch bei manchen Veronica-Arten vorkommen, beide
durch die auch für Veronica charakteristische Bewimperung des Kelches.
(19) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 199
In der Form ihrer weit hervorragenden, anscheinend sehr dunkel
gefärbten Antheren mit kurzen, schräg gegen einander geneiglen, an
der Spitze hufeisenförmig mit einander verschmelzenden Theken kommt
zumal Aragoa sehr nahe an Veronica heran, während Campylanthus,
den man nach dem Wuchs, dem Blüthenstande und der Blumenkrone
fast für eine Manuleeen-Gatiung halten könnte, sich von den
letzteren durch seine zwar monothecischen, aber nicht nierenförmigen
Antheren mit noch deutlich durch eine Einschnürung von einander
getrennien Theken unterscheidet und sich hierdurch, wie auch in der
Form der Blumenkrone und der langen Kapsel mehr der gleichfalls
diandrischen Wulfenia nähert. Der letztere mag daher vielleicht ein
xerophiler Tieflandtypus aus der Verwandtschaft der erweiterten Gattung
Lagotis sein. Von Aragoa aber sagt schon Wenperr in der Chloris
andina II (1857), S. 112 sehr richtig, dass sie in den meisten
wesentlichen Eigenschaften den Veronica-Arten der Sektion Hebe sehr
nahe steht. Wie schon die gleich oder ähnlich lautenden Artnamen,
A. cupressina, abietina und Iycopodioides, verrathen, stimmt Aragoa
in der Tracht zumal mit Veronica lycopodioides und V. cupressoides von
Neuseeland (Bot. mag. CXX, Taf. 7338 u. 7348) vollkommen überein,
ferner aber auch mit V. loganioides und V. Hectori (Bot. mag. CXXI,
Taf. 740% u. 7415).
Auch Sibthorpia machte mir unter den Digitaleen anfangs einen
sehr fremdartigen Eindruck. Nach Wenverr’s Chloris andina Il
(1857), Taf. 60 gleicht ihre Kapsel jedoch in Form, Behaarung und
Art des Aufspringens vollkommen derjenigen von Veronica hederifolia
und auch die Samen haben das bei vielen Veronica-Arten vorhandene,
bei Digitalis canariensis (Weg et BerraeL., Phyt. can. Il, Taf. 185,
Fig. 8 u. 9) aber wenigstens als schmale Furche ausgebildete ventrale
Nabelgrübchen. Ferner stimmt Sibthorpia in Wuchs, Behaarung, Blatt-
form, Blüthenstand u. s. w. ziemlich gut mit den niederliegenden
Veronica-Arten unserer Felder überein. Sie mag daher mit ihrer noch
nahezu aktinomorphen Blumenkrone, ihrem noch isomeren Andraeceum
und ihren noch, wie bei vielen Veronica-Arten, getrennten Theken der
Urform von Veronica noch ziemlich nahe stehen und stimmt in der
Isomerie des Andr@ceums ja auch mit Verbascum überein, dessen
Beziehungen zu Digitalis wir oben bereits erörtert haben.
Dagegen weichen Scoparia und Capraria, welche sich auch in den
Natürl. Pflanzenfam. noch unter den Digitaleen finden,
von sämmtlichen nach obigen Ausführungen mit Sicherheit zu dieser
200 BULLETIN DE E'HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (20)
Sippe gehörenden Gattungen ganz erheblich ab durch ihre ganze
Tracht, die Art der Verzweigung, ihre häufig vierkantigen Stengel, ihre
zarten, ziemlich langen Blüthenstiele, ihre büschelig in den Blattachseln
stehenden, kleinen, weissen Blülhen und das Vorkommen von drüsiger
Punktierung auf der Unterseite des Blattes (Scoparia dulcis) oder auf
den Kapseln (Capraria biflora). Durch alle diese Eigenschaften ver-
rathen sie ihre Zugehörigkeit zu den Gratioleen, wo sie sich am
nächsten an Geochorda und Conobea anschliessen. In ihren am Grunde
keilförmig verschmälerten Blättern und der abstehenden Behaarung
von Kelch und Achsentheilen stimmt besonders Capraria biflora mit
Geochorda überein, während Scoparia dulcis in der Verzweigung ihrer
vierkantigen Stengel, der Form ihrer gegen- oder wirtelständigen,
scharf gesägten Blätter, der Länge ihrer haarfeinen Blülhenstiele und
der Form des Kelches ihrer winzigen Blüthen, deren weisse Farbe
übrigens Wertstein in der Galtungsdiagnose nicht mit berücksichtigt
hat, der Conobea scoparioides (Fl. bras. Vill, A, Taf. 51) zum Ver-
wechseln ähnlich ist. Auch durch ihre regelmässig vierlappige Blumen-
krone schliesst sich Scoparia an verschiedene andere Gratioleen,
so z. B. Geochorda (Ener. Pr. IV, 36, Fig. 34 G), Stemodia hyptoides und
Herpestis flagellaris (Fl. bras. VII, A, Taf. 4% 1, 5211 u. 53 1). Ueber-
haupt sind regelmässige, nahezu radförmige Blumenkronen eine bei
den Gratioleen häufiger auftretende Erscheinung, man vergleiche
z. B. auch die fünflappige Blumenkrone von Bacopa aquatica (Fl. bras.
VIE, À, Taf. 54). Auch die kleinen, kugeligen, schliesslich vierklappigen
Kapseln von Scoparia und Capraria gleichen denen von Conobea und
anderen Gralioleen. Die erwähnte drüsige Punküerung von Sco-
paria und Capraria rührt nach SoLerever, Syst. Anat. (1899), S. 661-
662 her von grossköpfigen Drüsenhaaren, die auch noch bei den Gra-
tioleen Gratiola und Herpestis gratioloides, sonst aber nur noch
bei Calceolaria pinifolia und Russelia sarmentosa beobachtel worden
sind. Die Collenchymstränge in den Stengelkanien von Scoparia dulcis
entsprechen offenbar den an gleicher Stelle vorkommenden Skleren-
chymfaserrippen von Lindernia, Vandellia, Bonnaya und Torenia. Nur
beiläufig erwähne ich hier, dass Russelia alata (Fl. bras. VII, 4,
Taf. 4411) von R. juncea und R. sarmentosa generisch verschieden isi
und gleichfalls zuden Gratioleen gehört.
Nach ihrem stark gamosepalen, glockigen Kelch und ihren mit grossen
Brakteolen versehenen Blüthenstielen will mir auch Rehmannia (Hook.,
Icones, Taf. 4589) nicht recht in die Verwandtschaft von Digitalis
(21) HANS HALLIER. SUCROPHULARINEEN. 201
passen. Im Blatischnitt, ihrer drüsigen Behaarung und der Form von
Kelch und Krone erinnert sie an Dasystoma Pedicularia (Brrrron and
BROWN, Illustr. flora I, S. 173); nach ihrem oberwärts einfäch-
rigen Fruchtknoten mit auf dem Querschnitt gegabellen und nach
aussen gerollien Samenleisten gehört sie indessen vielleicht zu den
Gesneraceen.
Auch die Zugehörigkeit von Hemiphragma zu den Digitaleen ist
mir im höchsten Grade zweifelhaft ; nach seinen kantigen Zweigen und
seinen lyrafürmig gespaltenen Plazenten gehört es vielleicht zu den
"&ratioleen in die Nähe von Lindenbergia oder Stemodia. Lafuentea
aber ist mir voilständig unbekann!. Demnach ergiebt sich in Bestand
und Anordnung der Galtungen für die Digitaleen etwa folgende
Reihe : Sibihorpia, Digitalis, Ourisia (z. Theil), Oreosolen, Picrorrhiza,
Synthyris, Wulfenia, Falconeria, Lagotis, Globularia, Cumpylanthus,
Serofella, Calorrhabdus, Botryopleurum, Veronica $ Pæderota bis $ Pyg-
mæa, Aragoa, Tetrachondra *.
Von den Gratioleen ist ausser Dodartia, Melosperma und
Montlea auch noch Lancea zu entfernen. In ihrem niedrigen Wuchs,
ihren stark verzweigten, Polster bildenden, mit Roseliten saftarmer,
ziemlich derber, ganzrandiger, fast kahler Plumbagineen-Blätter
und mit kurz gestielten, kleinen, blauen Primelblüthen abschliessenden
Stengeln, ihrem becherförmigen, spitzzähnigen Solanaceen-Kelch
und ihrer röhrenförmigen, stumpf gelappten Blumenkrone stimmt sie
vollständig mit Aptosimum depressum Burcn. (leg. Deëce), in der Form,
Gerardieen-Aderung und dichten, drüsigen Behaarung der Krone
auch mit Peliostomum virgatum E. M. (leg. DeëGe) überein. In der geo-
graphischen Verbreitung schliesst sie sich an die beiden bis nach Ost-
indien reichenden Anticharis-Arten. Man wird demnach durch eine
genauere Unlersuchung, zu welcher es mir an Material fehlt, zu ermit-
teiln haben, ob Lancea neben Aptosimum in die kleine Sippe der Aptor
simeen gehört, die übrigens nach ihren kleinen, blauen, aktino-
morphen Blumenkronen vielleicht auch Leucophyllum nahe steht.
Wenn Lixpau behauptet, dass Zenker’s No. 1049 (= No. 1271 im
Hb. Hamb.) « entschieden von den Acanthaceen auszuschliessen
sei » und ENGL£r sie als neue Gattung Zenkerina zu den Gratioleen
1 Vgl. H. Hauer, Ueber Tetrachondra PErrig, eine Scrophularineengattung
mit Klausenbildung. — Ber. Deutsch. bot. Ges. XX, 5 (1902), S. 221-
32%.
202 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me sÉR.). (22)
stelit', so haben sie offenbar nicht diejenige Sorgfalt angewandt, die
bei der Aufsteilung von neuen Gattungen wünschenswerth ist. Die für
viele Acanthaceen charakteristische, schon dem unbewehrten
Auge als kurze Striche erscheinenden Cystolithen fehlen der Pflanze
allerdings. Wer aber in der Familie der Acanthaceen einiger-
massen zu Hause ist, der erkennt auf den ersten Blick am ganzen
Wuchs der Pflanze, an den Ausläufern, der Behaarung, der Form und
zarten Beschaffenheit des Biatles und vor allem am Blüthenstande, der
Form und Stellung der Brakteen und Brakteolen und der Form von
Kelch und Krone, dass Zenkerina zu den Acanthaceen gehört.
Blüthenstand, Brakteen, Brakteolen und Kelch gleichen vollkommen
denen von Hemigraphis-Arten, einigermassen auch denen von Fittonia.
Die Theken sind in ganz derselben Weise durch ein breites Konnektiv
getrennt, wie bei den Justicieen (vgl. Ener. Pranrz, Nat. Pfl.
IV, 35, Fig. 107D und 140C). Nach dem Fehlen von Cystolithen.
nach der vielsamigen, anscheinend ungestielten Kapsel, an welcher
Enster keine Schleuderhaken aufgefallen sind, nach ihren kugeligen
Samen, ihrer viermännigen Blüthe und ihren zweifächerigen, anhangs-
losen Antheren gehört Zenkerina in die Gattung Sfaurogyne, im der sie,
wenn Linpau’s Gliederung dieser Galtung richtig ist, eine neue, durch
dichte, ährenförmige Blüthenstände, gleichlange, ungetheilie Narben-
lappen und ihre afrikanische Heimath ausgezeichnete Sektion bildet.
Dieser weitere Verlust an Gattungen wird nun wieder ausgeglichen
durch das Hinzutreten je einer weiteren Art und Gailung zu den
Gratioleen. Von den Manuleeen unterscheidet sich nämlich
Phyllopodium Krebsianum Bextu. in Hook. Tcones, t. 1079 (an
in DC. Prodr.?) ganz auffällig durch seine kantigen Stengel, seine
kreuzgegenständigen, dreinervigen, regelmässig gesägten Blätler, Ver-
zweigung, Blülhenstand, deutlich gerippten Kelch, Grösse der Blüthen
und seine nicht durch Verschmelzung, sondern durch Abort monc-
thecischen Antheren. Nach all diesen Eigenschaften, sowie nach ihrem
schiefen Kronensaum, ihrer ähnlich, wie bei Gratiola officinalis, weissen,
im Schlunde aber orangegelben Krone, der Behaarung des Kronen-
schlundes und dem dicken Konnektiv der stark didynamischen Staub-
blätter gehört die Pflanze zu den Gratioleen in die Nähe von
Gratiola, obgleich in dieser Sippe monothecische Antheren anscheinend
1 Siehe Ener., Jahrb. XXIII (1897), S. 497-498, Taf. 10, Fig. A-F : Encı..
Pranrs, Natür]. Pflanzenf., Nachtrag (1837), S. 295.
KO
(23) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 203
noch nicht beobachtet worden sind. Da Benruam die in Hooker’s Icones
beschriebene und abgebildete Pflanze nicht mit dem Originalexemplar
vergleichen konnte, so ist die Möglichkeit nicht ausgeschlossen, dass
letzteres von ersierer verschieden und doch ein echtes Phyllopodium
ist. Sehr wahrscheinlich ist das freilich nicht, denn auch das Original-
exemplar hal gewimperte Stengelkanten.
Unter den Rhinantheen sieht sehr vereinsamt Hemiarrhena
(Hook., Icones, Taf. 1059). Von allen übrigen weicht es ganz erheb-
lich ab im Blüthenstande, durch seine diandrischen Blüthen, scheide-
wandspaltige Kapseln, sowie überhaupt in der ganzen Tracht. Im Blü-
ihenstande und in der Gliederung des Kronensaumes gleicht es
Craterostigma und Ilysanihes, manchen Craterostigma-Arten aber vor
allem durch seine grundsländige Blattrosette und seinen nackten
Blüthenschaft. Auch die eiförmige, sæpticid mit ungelheillen Klappen
aufspringende Kapsel gleicht vollkommen derjenigen von Limosella,
Torenia, Lindernia und anderen Gratioleen, und durch Abort
monothecische Antheren sind uns soeben schon bei Phyllopodium Kreb-
sianum begegnet. Trotz seiner ähnlich, wie bei manchen Gerar-
dieen und Rhinantheen, geschwänzten Antheren gehört daher
Hemiarrhena zu den Grativleen in die Nähe von Craterostigma
(Hook., Ic., Taf. 1479; Ensı., Jahr b. XXII, Taf. 8). Gegenüber dieser
einen Uebereinstimmung mit den Rhinantheen sind die Unter-
schiede so erheblich und die Uebereinstimmungen mit den Gratio-
leen so zahlreich, dass von einer verbindenden Zwischenform, als
welche Benruam die Gattung bezeichnet hat, hier kaum die Rede
sein kann.
Auf Seite 50 meiner Abhandlung über die Tubifloren (1901)
vereinigte ich die Orobancheen wegen ihres meist einfächerigen
Fruchtknotens mit den Gesneraceen. Nachdem man jedoch er-
kannt hat, dass Lathræa gewissen Rhinantheen näher steht‘,
als den Orobancheen, weist Werrsteiın im Nachtrag (1897) zu
den Natürl. Pflanzenfam., S. 293 darauf hin, dass die Oro-
bancheen überhaupt ganz allgemein deutliche Beziehungen nicht
nur zu einigen Gerardieen-Galtungen, sondern auch zu den
Rhinantheen aufweisen. In der That ist die Form und Aderung
der Blumenkrone von Orobanche ganz die für viele Gerardieen
charakteristische. Zumal aber die Uebereinstimmungen mit den Rhi-
1 Vgl. z. B. Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV, 11 (4884), S. 317.
NG
0% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sé.) (24)
nantheen sind so auffällig, dass man bei rein wissenschaftlicher
Betrachtungsweise die Orobancheen unbedingt mit den Rhinan-
theen vereinigen müsste. Aus praktischen Gründen wird man jedoch
diese Gruppe leicht erkennbarer, ausgesprochener Parasiten vielleicht
besser als besondere Sippe auf die Rhinantheen folgen lassen
oder zwischen sie und die Gerardieen steilen. Die den Oro-
bancheen nächst verwandte Rhinantheen-Gattung, von der
man sie vielleicht geradezu ableiten kann, ist Pedicularis. Blüthenstand,
Form, Aderung und Zähnelung der Blumenkrone, die Behaarung der
Staubfäden und des Griffels und schliesslich auch die geschnäbelten
Theken sind bei Pedieularis und Orobanche ganz ähnlich. Zumai die
einfacher gebaute Blumenkrone von Pedicularis Scepirum Carolinum
sieicht in hohem Grade denen vieler Orobanche-Arten. Auch die weite
geographische Verbreitung ist bei Pedicularis und den Oroban-
cheen fast vollkommen die gleiche. Das fachspaltige Aufspringen
der Kapsel in zwei längs der Mitte der Innenseite die Samenleisten
tragende Klappen ist auch bei den Orobancheen das für die ganze
Sippe der Rhinantheen (nach Ausschluss von Hemiarrhena) charak-
terislische. Ja selbst die beiden blasenartigen Vorwölbungen zwischen
den drei Lappen der Unterlippe vieler Orobancheen finden sich
in ganz derselben Weise auch bei vielen Pedieularis-Arten, Eufragia
und Melampyrum wieder (vgi. Reicuexs., Icon. fl. germ. XX,
Taf. 1725-1796, 1733-1738, 1742-1809, 1826-1840); sie entsprechen
offenbar auch den beiden gaumenartigen Vorwölbungen auf der Unter-
lippe von Antirrhineen, Mimulus und Utricularia, sowie den
Bläschen am Grunde der beiden vorderen Staubblätter von Cratero-
sigma nanum (Hook., Le., Taf. 1479). Abgesehen von dem einfächerigen
Fruchtknoten der Orobancheen, den aber mit ihnen auch die in
Kelch und Krone mehr mit Alectorolophus übereinstimmende Galtung
Lathræa theilt, lässt sich demnach durchaus kein wissenschaft-
licher Grund zur Trennung beider Sippen auffinden. Schon in Rer-
CHENBACH’S Icones folgen daher die Arten von Pedicularis und den
Orobancheen einander in buntem Wechsel, während im zuge-
hörigen Text allerdings die letzteren noch als selbständige Familie
aufrecht erhalten werden.
Stimmen die Rhinantheen und Orobancheen mil den
Antirrhineen, Lentibularieen und Gratioleen durch
das Vorkommen zweier blasiger Vorwölbungen der Unterlippe überein,
so ist das kein blosser Zufall, sondern ein deutlicher Fingerzeig, wo die
(25) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 205
näheren Verwandten der Gerardieen, Rhinantheen und
Orobancheen zu suchen sind. Es sind das, trotz ihrer angeblich
gleicharüigen Knospenlage der Blumenblätter, nicht die Digitaleen,
sondern die auch in vieler anderen Hinsicht mit den Gerardieen
und Rhinantheen übereinstimmenden Gratioleen. Sind die
Samen bei den Digitaleen meist grubig areoliert und bei ihnen.
sowie den Manuleeen, Plantagineen und Selagineen
meist noch dadurch ausgezeichnet, dass die Seitenränder nach dem
Nabel zu eingerollt sind und dadurch zwei ventrale Längsfurchen oder
eine zuweilen sogar zu einer einzigen schmalen Längsfurche reduzierte
ventrale Nabelgrube bilden, so herrschen bei den Rhinantheen
und Orobancheen vorspringend längsgerippte Samen vor, wie
sie sich auch bei Scrophularia-Arten. Linaria scoparia (Wsgs et BER-
rHuLor, Phyt. can. III, Taf. 182), Limosella, Lindernia (Rene., Le. fl.
germ. XX, Taf. 1722-1723), Vandellia diffusa (Gerrn., De fruct.,
Taf. 484), Conobea aquatica (GæriN., Taf. 198) und anderen Anti-
rrhineen und Gralioleen finden. Ringsum mit einem häutigen
Fiügelrand versehen sind die Samen von Alectorolophus, Linaria-Arten
und allerdings auch Veronica-Arten, Campylanthus und Aragoa. Eine
eingehende vergleichende Untersuchung des Baues der Samenschale
würde ohne Zweifel noch weitere werihvolle Ergebnisse für die Glie-
derung der Familie liefern. Die Blätter sind bei vielen Gerardieen
und Rhinantheen kreuzgegenständig, wie bei den meisten Gra-
tioleen. Wie bei Linaria triphylla, L. genistifolia (SchLucHTeNnDAL-
Harrer, Taf. 1680 und 1688), vielen Gratioleen und freilich auch
einigen Veronica-Arten sind sie parallelnervig bei Euphrasia officinalis
und Tozzia. Durch lebhaft gelbe Blüthen zeichnen sich aus Mimulus-
Arten, Hemichæna, Leucocarpus, Melampyrum- und Pedicularis- Arten,
Alectorolophus, Parentucellia viscosa, Orthantha lulea und Tozzia, und
als Mimulus luteus zuerst an den Wiesenbächen über Brotlerode am
Inselsberg auftrat, — jetzt kommt er gelegentlich auch schon auf Kies-
inseln in der Saale bei Jena vor —, da wurde er wegen seiner gelben
Blüthen von einem Bewohner des Ortes anfänglich für Tozzia gehalten.
In etwas anderer Weise findet sich der kantig gerippte, spilzzähnige
Kelch vieler Gratioleen auch bei den Gerardieen, Melam-
pyrum, Euphrasia und Tozzia wieder. Wie bei Arlanema, Cratero-
stigma, Torenia, Lindernia und anderen Gratioleen, bei Linariu
heterophylla (Wen et Berrn., Phyt. can. Ill, Taf. 181), Nemesia
strumosa, Antirrhinum glutinosum (Bot. mag. CXIX, Taf. 7272 und
206 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m Sir.) (26)
7285) u.s. w., so hängen auch bei Melampyrum pratense (SCHLECHTENDAL-
Harnıer, Taf. 1701) und anderen Rhinantheen die Antheren
paarweise mil einander zusammen. Bei Alectorolophus (ebenda, Taf. 1705
und 170%) sind die beiden vorderen Staubfäden in ganz ähnlicher
Weise über dem Grunde knieförmig zurückgebogen, wie bei Lindernia,
Ilysanihes (Ener. Pr. IV, 36, Fig. 36) und anderen Gratioleen.
Von den beiden Theken ist die eine verkümmert bei den Gratio-
leen Hemiarrhena und Phyllopodium Krebsianum, wie bei vielen
Gerardieen. Die übrig gebliebene ist bei Hemiarrhena geschwänzt
in ganz derselben Weise, wie beide Theken bei vielen Gerardieen,
Rhinantheen und Orobancheen. Die derben, stumpfen
Kapseln der Gerardieen gleichen einigermassen denen der An-
tirrhineen. Schliessen sich demnach die Gerardieen, Rhi-
nantheen und Orobancheen in einer ganzen Reihe von Eigen-
{hümlichkeiten aufs engste an die Gratioleen, so geht BextHam
doch nicht gar so weil fehl in seiner Annahme, dass Hemiarrhena
wegen seiner geschwänzlen Antheren ein Zwischenglied sei zwischen
den Gralioleen und den Rhinantheen.
In Kurzer Zusammenfassung sind die Ergebnisse dieser unserer Aus-
führungen die folgenden.
Paulownia und Wightia gehören zu den Bignoniaceen; Brookea,
Uroskinnera, Dermatobotrys, Ourisia (zum Theil) und höchst wahr-
scheinlich auch Rehmannia zu den Gesneraceen; Zenkerina in die
Acanthaceen-Gallung Siaurogyne,; Byblis (und Roriduia) zu den
Ochnaceen.
Wie es nach der nahezu strahligen, im Andrœceum noch vollzähligen
Blüthe von Verbascum kaum anders zu erwarten ist, scheinen die ver-
schiedenen Sippen der Serophularineen und die nächst ver-
wandten Familien von den Verbasceen aus nach verschiedenen
Richtungen aus einander zu strahlen, nach der einen Seile hin die
Cheloneen, Aptosimeen, Hemimerideen, Calceo-
larieen, Antirrhineen, Lentibularieen, Gratio-
leen, Gerardieen, Rhinantheen und Orobancheen,
nach der anderen Seite, mit Verbascum, Digitalis, Sibthorpia u. s. w. als
Ausgangspunkt und nach Veronica, Pygmæa, Tetrachondra, Lagotis und
Globularia hin allmählich reduziert und verkümmernd, die Digita-
leen, sowie auch die Manuleeen, Plantagineen und Sela-
(27) HANS HALLIER. SCROPHULARINEEN. 207
eineen. Auch die Solanaceen (einschliesslich der Nolaneen;
vgl. Tracht und Blatt von Nicotiana, Verbascum und Digitalis), Ploco-
sperma, die Hydrophyllaceen (vgl. Wigandia, Verbascum und
Digitalis), Borraginaceen (von Hydrophyllaceen abstam-
mend) und Gesneraceen (vgl. Lophospermum, Digitalis u. s. w.)
haben ohne Zweifel ihren Ursprung nahe diesem Ausgangspunkt, den
Verbasceen und den älteren Digitaleen, genommen, während
die Myoporineen anscheinend in Beziehung zu Monitea, Anastrabe
‚und anderen Cheloneen-Galtungen stehen.
Lassen wir nun, die dem Ausgangspunkt der Familie noch am näch-
sien stehenden Sippen in die Mitte nehmend, die übrigen in der soeben
angegebenen Weise nach beiden Seiten auseinander strahlen. so ergiebt
sich für die ganze Familie etwa die folgende Anordnung:
1. Selagineæ.
2. Plantagineæ.
3. Manuleeæ; hierher auch Erinus und Camptoloma.
%. Digitaleæ, einschliesslich der Globularieæ;: die Gattungen
oben auf Seite 201.
5. Verbasceæ : Verbascum, Celsia, Staurophragma.
6. Leucophyileæ : Leucophyllum, Ghiesbreghtia, Columellia (2), Ixian-
thes (2) u.s. w.; siehe oben Seile 197. Von den Cheloneen viel-
leicht nicht scharf zu trennen.
7. Cheloneæ ; Aufzählung der Gattungen oben auf Seite 197.
8. Aptosimeæ : Lancea, Aplosimum, Peliostomum, Anticharis.
9. Hemimerideæ : Scrophularia (an Celsia anschliessend), Alonsoa,
Angelonia, Diascia, Hemimeris.
10. Caiceolarieæ.
11. Antirrhineæ.
12. Lentibularieæ (excl. Byblis).
13. Gratioleæ ; hierher nach dem mir vorliegenden Material mit
Sicherheit, in nicht kritisch gesichteter Anordnung: Leucocarpus, Hemi-
chæna, Berendtia, Mimulus, Mazus, Lindenbergia, Hydrotriche, Ambulia,
Stemodia, Stemodiopsis, Adenosma, Tetraulacıum, Achetaria, Dopatrium,
Gratiola, Phyllopodium Krebsianum, Russelia alata, Ildefonsia, Geochorda,
Capraria, Scoparia, Conobea, Bacopa, Limosella, Artanema, Cratero-
sligma, Hemiarrhena, Torenia, Lindernia, Curanga und Ilysanihes.
14. Gerardieæ; hierher auch Dodartia, Melosperma, Collinsia, Tonella.
15. Rhinantheæ, exclusive Hemiarrhena, inclusive Lathr.ea.
16. Orobanchee.
— fm =
208
PLANTÆ SELERIANÆ
Unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzé und veröffentlicht
von
Th. LEESKNER.
(Suite).
Decairopis paucijuga (J. Donn. Smith) Loes. (— Polyaster paucijugus
J. Donn. Smith. in Botan. Gazette, vol. 27, 1899, p. 331).
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenango, in distr. Nenton ad
Uaxackanal in fruticetis ad rivum in 4300 m. allitud. : Sel. n. 2837 et
3090. — Flor. albid. : Jul. ; fruct.: Sept.
ich füge hier nach dem Wunsche von Prof. Radlkofer folgende
Bemerkung desselben bei :
Die von Seler gesammelte Decatropis ist nach meiner gegenwär-
tigen Auffassung als die dritte Art dieser bislang für monotypisch gehal-
tenen Gatlung zu betrachien.
Von den beiden anderen Arten, welche sich beide unter anderem
durch die kahlen Fruchtknoten auszeichnen, und welche ich früher (in
Sitzungsh. k. bayer. Ac. XVI, 1886, p. 306) unter dem aus Simabe bicolor
Zucc. (in Abh. math.-phys. CL K. bayer. Ae. I, 1832 [= Denksehr. X],
p. 353).abgeleiteten Namen Decatropis bicolor zusammengefasst habe,
ist die eine, auf welche der Name D. bicelor zu beschränken sein dürfte,
auch heute noch nur aus dem von Zuccarini a. a. 0. beschriebenen
Blütenmateriale von Karwinski bekannt.
Für die andere, welche Hook. f. nach dem von Goulter gesam-
melten Blütenmateriale als Decatropis Coulteri (in Benth. Hook. Gen.
I, 1, 1862, p. 299) bezeichnet hat, und welche nach diesem Materiale
von Hemsley (in Biol. Centr.- Am., Bot. I, 1879—80, p. 169, tab. XHI)
beschrieben und abgebildet worden ist, sind in neuerer Zeit weitere
Materialien von Pringle unter n. 2558 in Blüte (1889) und unter
n. 3251 in Frucht (1850) beigebracht worden.
Aus der Vergleichung nun dieser letzteren Materialien mit der Pflanze
von Karwinski ergiebt sich eine beachtenswerte Verschiedenheit
rücksichtlich der Infiorescenz, welche mir eine Auffassung der beideriei
Materialien als hesonderer Arten angemessen erscheinen lässt. Während
nämlich, wie schon Zuccarini in seiner Beschre ibung hervorge-
hoben hat, der Pflanze von Karwinski — i. e. Decatropis bicolor
(143) TH, LOESENER. PLANTÆ SELERIANE. 209
m. sens. strict. — eine « panicula late effusa, ramis subflexuosis iterum
ramosis » zukommt, besitzt Decatropis Coulieri Hook. f. eine panicula
pyramidalis, ramis rectis eramosis. In der Abbildung von Hemsley
allerdings erscheinen die unteren Rispenäste auch als verzweigt; aber
diese dürften nach Analogie mit den Exemplaren von Pringle wohl
kleinere seitliche Rispen sein, deren laubige Stützblätter abgefallen
waren.
Ich führe noch an, dass bei Hemsley, wie ich schon früher her-
vorgehoben habe, die Zahl der Staubgefässe richtig auf zehn angegeben
ist, gegenüber der unrichtigen Angabe von fünf bei Hook. f. Die
letztere Angabe ist wohl mit Ursache gewesen, dass J. Donnel Smith
die Pflanze von Seler, statt als Decatropis, als Polyaster. aufgefasst
hat (Bot. Gaz. XXVI, 1899, p. 331). L. Ranıkorer, XI. 1902.
Casimiroa edulis Llave et Lex.
Vulg. : « zapote blanco ». ;
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan apud Tzintzuntzan : Sel. n. 1250. —
Flor. : Oct.
Murraya exotica L.
Vulg.: «muralla ».
Hab. culta in Mexico loco natali accuratius non indicato : Sel. n. 914:
in prov. Chiapas in distr. Tuxtla in hortis « Hacienda San Miguel»: Sel.
n. 1967. — Fruct.: Febr. — Det. H. Harms.
CORTARIACEZÆ, det. A. Engler et Th. Lesener.
Coriaria thymifolia Humb. et Bonpl.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in frulicetis et clivis vallis Rio Prospero
apud Hacienda Tierra colorada : Sel. n. 2269. — Flor. et fruct. : Mart. —
Cult. nune in hort. Berol.
SAPINDACEE JI., det. L. Radlkofer.
Serjania Grosii Schlechtd.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. Tuxtla ad fluvium apud Jiqui-
pilas : Sel. n. 1898. — Flor. : Febr.
S, racemosa Schum. forma A. glabriuscula Radik.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, scandens in fruticibus ad ripam fluvii
apud Tonalä : Sel. n. 1873. — Flor. : Febr.
S. racemosa Schum. forma 2. pubescens Badlk.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tuxtla ad fluvium apud Jiqui-
pilas : Sel. n. 4899. — Flor. et fruct. : Febr.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 3, 28 février 1903. 1%
210 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (11%)
Serjania corindifolia Radik. spec. nov.: Scandens, e subherbaceo
suffrutescens ; rami tenues, teretiusculi, 5-sulcato-costati petiolique thyr-
sique pube molli patula grisea induti ; corpus lignosum simplex, leviter
sulcatum; folia breviter petiolata, impari-pinnata, 3-juga, jugo infimo
utrinque 3—5-foliolato-pinnato, intermedio 3-foliolato vel foliolorum
coadunatione subsimplici, summo 1-foliolato interdum cum foliolo ter-
minali + confluente ; foliola terminalia (nec non jugorum inferiorum
apicalia) e subrhombeo ovala, acuta et mucronulata, in peliolulum anguste
marginatum attenuata vei abruptius contracta, lateralia breviter ovata
vel suborbicularia, oblusa, sæpius subsessilia, omnia remotiuscule ser-
rato- vel subinciso-dentata, præserlim subtus pube molli adspersa.
insuper glandulis microscopicis clavatis (supra rarioribus) obsita, mem-
branacea, viridia, cellulis secretoriis (præter utriculos ad paginam infe-
riorem) nullis, inde impunctata, epidermide mucigera ; petiolus com-
munis brevis, partiales laterales vix superans, intermedio (si mavis
rhacheos segmento inferiore) fere dimidio brevior, omnes striati;
stipule minutæ, subulatæ, puberulæ; thyrsi solitarıi, parte cincinni-
fera quam pedunculus communis apice bicirrosus multo breviore;
cincinni sessiles vel inferiores breviter stipitati, 2—%4-flori, bracteis
bracteolisque parvis subulatis; pedicelli filiformes, flores æquantes vel
paullo superantes, infra medium articulati ; flores inter minores ; sepala
exteriora minutim puberula, interiora tomentella ; petala subspathulata.
squama apice subbicornutim cristala aucla, intus glandulis adspersa ;
torus glaber ; stamina et germen tenuiter pilosula; fructus — (non sup-
petebat).
-Rami diametro 2 mm., internodiis 3—6 em. longis. Folia petiolo 4—1,5 cm.
longo adjecto 5—10 cm. longa, fere totidem lata ; foliola terminalia petiolulo
8 mm. longo adjecto 4—4,5 cm. longa, 2—3 cm. lala, lateralia diametro
0,8—1,5 cm. : stipulæ 4 mm. longæ. Thyrsorum pedunculus communis 3—5 cm.
longus, rhachis I—2 cm. longa ; cincinnorum stipites 2—3 mm., pedicelli
3—4 mm. longi ; alabastra obovoidea, 2 mm. longa. Flores albi : Sepala inte-
riora 2,5 mm. longa, 2 exteriora fere dimidio breviora, Petala 3 mm. longa,
ex oblongo vel inferiora ex obovato in unguem atlenuata; squamæ (eristis
exclusis) petala dimidia æquantes, margine villosiusculæ, petalorum superiorum
crista divaricato- et subeornuto-bicocca appendiceque deflexa dense villosa, peta-
lorum inferiorum crista oblique emarginata instructæ. Tori glandulæ superiores
breviter ovatæ, inferiores minores, elliptico-annulares. Stamina (floris d)
petala subæquantia, antheræ ellipticæ glabræ. Germen (floris ©) 4.5 mm.
longum cunealum, præsertim apice ad loculos puberulum ; stylus brevis, in
crura 3 longiora inius stigmatosa recurvata abiens.
Hab. in Mexico, in prov. Nuevo Leon ad Monterey, in dumetis ad vie
marginem in colle prope fluminis ripam : Seler n. 1078. — Flor. : Oct.
(115) TH. LOESENER. PLANTE SELERIANE. 214
Obs. Habitu, flore, characteribus anatomieis affinis Serjaniæ macrococcæ
Raalk.. an et fructu ?
VW Serjania flaviflora Radik. sp. nov. : Scandens, fruticosa, glabra ; rami
6-sulcali, cortice sulcorum viridulo, costarum subfusco, non nisi juve-
niles hic illie pilis singulis adspersi; corpus lignosum simplex, 6-sul-
calum : folia biternata ; foliola breviter ovato-lanceolata, terminalia in
acumen acutum angustata eademque in petiolulum abruptius attenuta,
lateralia acuta et in petiolulos breves contracla, omnia mucronulata,
integerrima, penninervia, nervis lateralibus utrinque 6—8 strictis
obliquis ante marginem arcuato-anasiomosanlibus supra magis quam
subtus prominulis, glabra nec nisi ad nervum medianum supra pilis
singulis adspersa et in axillis nervorum inferiorum subtus pilis cris-
patis subflavidis laxe barbala, glandulis microscopicis adspersa, utrinque
subopaca, chartacea, sicca fragilia, e viridi pallide subfusca, punctis
pellueidis decoloribus parvis ægrius perspiciendis notala, epidermide
mucigera ; petioli omnes nudi supra pilis crispatis adspersi; stipulæ
parvæ, deltoideæ, glabræ ; thyrsi solilarii, parte dense cincinnifera pube-
rula quam pedunculus communis glaber apice bicirrosus breviore ;
cincinni subsessiles, pauciflori ; pedicelli supra medium articulati ; flores
mediocres ; sepala exteriora puberula, interiora tomentella ; petala ex
elliptico vel obovato attenuata, squama apice bicornulim cristata aucta,
intus glandulis sat dense obsila ; torus glaber ; stamina hispidula ;
germen elliplicum, apice margineque dense puberulum ; fructus —
(non suppetebat).
Rami diametro 2 mm., internodiis 3 —9 cm. longis. Folia petiolo 1—1,5 cm.
longo adjecto 7—9,5 em. longa, 6—8 cm. lala: foliola terminalia petiolulo
5—8 mm. longo adjecto 5—6 cm. longa, 2,2—2,6 cm. lata, lateralia decres-
centim minora ; stipule vix A mm. longæ et latæ. Thyrsorum pedunculus com-
munis 3—.5 em. longus, rhachis 1,5—2 cn. longa ; pedicelli 2 mm. longi;
alabastra ellipsoidea, 3 mm. longa. Flores albi (t. Seler), siccorum vero sepala
et petala flavida (aquam, in qua emolliuntur, colore flavo tingentia) : Sepala
interiora 3 mm. longa, 2 exteriora dimidio breviora. Pelala 4 mm. longa;
squame (eristis exclusis) petala dimidia æquantes, margine villosiusculæ, peta-
lorum superiorum crisla alla bicornuto-bifida appendiceque deflexa dense
barbata, petalorum inferiorum crista corniformi instructæ. Tori glandulæ supe-
riores ellipticæ, inferiores minores, annulares. Stamina (floris ') subexserta,
antheræ oblongæ, glabræ. Germen (floris Q) 2 mm. longum, 4 mm. latum; stylus
brevis in crura æquilonga 3 sligmalosa desinens.
Hab. in Mexico, in Monte Alban prope Oaxaca, inter frulices scan-
dens : Seler n. 1744. — Flor. : Dec.
Obs. Affinis Serjaniæ acute Tr. et Pl., inter alia glabritie distincta, qua re
aecedit ad Serjaniam psilophyllam Madik. (in Bot. Gaz. XVI, 1891, p. 192)
212 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me sÉR.). (116)
foliolis elongalis et nervis a basi procurvis diversam: insignis florum exsicea-
torum colore flavido.
3. triquetra Radik.
Vulg. : « carretilla ».
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca, in distr. Juchitan, in silva alta
planitiei apud Tapana site : Sel. n. 1891; in Guatemala in dept. Hue-
huetenango, in distr. Nenton ad Chaquial et ad rivuli ripam apud Chiqui-
mula scandens vel voiubilis in frulicetis : Sel. n. 3270 et 3382. — Flor.:
Jan., Febr., Sept.
Paullinia tomentosa Jacq.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in dumetis et ad vias apud Tehuantepee:
Sel. n. 1607. — Fruct. : Jan.
P. fuscescens Kunth forma 3. glabrescens Radlk.
Vulg. : « campalca».
Hab. in Honduras in ruinis et fruticetis vallis apud Copan sitæ : Sel.
n. 3313. — Flor. : Jan.
Urvillea ulmacea Kunth forma 1. genuina Radlk.
Hab. in Mex., in prov. Nuevo Leon in colle apud Monterey et in prov.
Oaxaca, in distr. Nochistlan ad Almoloyan : Sel. n. 1079 et 1355. —
Flor. : Oct.—Nov. |
Thouinidium decandrum Radlk.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tonalä in fruticetis et silvaticis
«Haciend& » Jalisco : Sel. n. 1847. — Flor. et fruct. : Febr.
Cupania Guatemalensis Radik.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tonalé, in silvis Haciendæ
Los Amales et illis montis « Cerro de Tonalà » : Sel. n. 1846 et 1865. —
Flor. : Febr.
Matayba serobieulata Radik.
Hab. in Mex.. in prov. Oaxaca in distr. Juchitan, in palmeto inter
Rancho Gobifia et Chicapa sito : Sel. n. 1983. — Flor. : Jan.
Dodonwa viscosa Jacq. var. &. vulgaris Benth. forma 2. Schiedeana Radlk.
Vulg. : «chapul-izle».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan ad Huauhtlilla :
Sel. n. 1566 a. — Fruct. : Dec.
D. viscosa Jacq. var. «. vulgaris Benth. forma 3. Burmanniana Radik.
Vuly. : « cuerno de cabra ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochisilan in Callada infra
N
Cuauhtlilla et supra El Parian : Sel. n. 1525. — Fruet. : Nov.
SABIACEÆ, det. L Urban.
Meitiosma Seleriana Urban Symbol. Antill. I, p. 507.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton inter
<
(117) TH. LOESENER. PLANTE SELERIANÆ. 215
Trinidad et Rosario in silva primæva humida : Sel. n. 3066. - Fruct.
albid. : Aug.
TERNSTROEMIAGEE.
Ternsiremia Seleriana Tees. sp. nova ; ramulis subverticillatis ; folis
alternis, ad ramulorum apicem congestis, 6—8 mm. longe peliolatis,
obovatis usque subcuneiformibus, basi sensim in petiolum angustatis,
apice obtusis vel subrotundatis, sæpe excisulis, 5,5—9,5 cm. longis,
2—3,5 cm. latis, crassiuscule et rigide coriaceis, integris, supra obscure
olivaceis, nitidis vel nitidulis, subtus olivaceo-brunneis, tenuiter et
dense granulatis, costa media supra leviter insculpta, subtus prominula
vel iuxta basin prominenie, nervis lateralibus utrinque plane incon-
spieuis ; inflorescentiis solilariis, unifloris, pedicellis post anthesin
1.6—3 cm. longis; prophyllis sub flore ipso insertis, rotundatis 4—5 mm.
longis, obsolete fimbriolatis; sepalis 5 æquimagnis, suborbicularibus,
cire. 7—9 mm. diam., post anthesin varie laceratis, crasse coriaceis,
exlerioribus, ut videtur, margine, certe iuxta basin, fimbriolatis, reli-
quis integris ; pelalis et staminibus iam lapsis ; ovario conico, in stylum
post anthesin usque 7 mm. longum attenuato, 2-loculari, loculis cire.
)-ovulatis.
Habitat in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton in
canalis vel faucium fundo ad Chaculä in 1600 m. allitud. : Seler
n. 3099. — Flor. : Jun.
Die Art scheint der westindischen 7. brevipes DC. nahe zu stehen. Im Habitus
gleicht sie am meisten der 7. Brasiliensis Camb., von der sie aber im Bau des
Ovars erheblich abweicht.
T. chalicophila Les. sp. nova ; ramulis sordide cinerascentibus, exas-
peratis; foliis 4—6 mm. longe peliolatis, obovalo-oblongis usque
oblanceolalis, basi anguste aculis vel cunealis, apice obtusis et minute
excisulis, 3,7—7 cm. longis, 1,3—2 cm. latis, crasse el rigide coriaceis,
margine supra medium minute crenulato- vel subcrenato-serrulato,
supra i. s. obscure brunneis vel brunneo-olivaceis, nitidis, subtus palli-
dioribus 1. s. brunneo-purpureis vel pallide subroseis, non vel multo
minus granulalis quam in præcedente, costa media supra insculpta,
sublus prominula vel juxta basin subprominente, nervis lateralibus
utrinque circ. 5—7 tenuissimis, supra tenuissime insculplis subtus
plerumque plane inconspicuis, raro subconspicuis ; pedicellis post
anthesin 2—pæne # cm. longis, apice post anthesin incrassalis ; pro-
phyllis post anthesin a flore 2—4 mm. distantibus, deltoideis, obtusis
214 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (118)
parce fimbriolatis, usque 2 mm. longis ; sepalis 5, rotundatis, subsemi-
ovalibus, integris (post anthesin), interioribus paullo maioribus, circ.
8 mm. longis, crasse coriaceis ; petalis ovalibus ad circ. ‘/s—1/s altitud.
connatis, basi paullulum angustatis, apice emarginatis circ. À cm. diam.;
staminibus numerosis basi inter sese et cum petalis cohærentibus, bre-
vioribus cire. vix 5 mm. longis, longioribus cire. 7—8 mm. longis,
filamentis basi incrassatis, antheris connectivo deltoideo acutiusculo
superatis; Ovario conico, in stylum attenuato, 2-loculari, loculis circ.
9—7-ovulalis.
Habitat in Mexico, in prov. Chiapas in distr. « del Centro » in clivo
calcareo supra Huitztan : Sel. n. 2276. — Flor. : Mart.
Unterscheidet sich von der vorigen in Form, Textur und Berandung der Blätter
sowie auch in-der Beschaffenheit und Insertion der Vorblätter und in der Form
der Kelchblätter, steht ihr aber im Bau des Ovars sehr nahe. Von den mexica-
nischen Arten scheint sie sonst am nächsten nur noch mit 7. tapezapote Cham.
et Schlechtd. verwandt zu sein. Von dieser ist leider der für die Systematik
dieser Gattung so wichtige Bau des Fruchtknotens noch unbekannt. Der Autor
sagt darüber nichts aus, und das Original von 7. tapesapote Cham. et Schlechtd.
im Berliner Herbar besitzt nur noch zwei unvollständige Blüten, deren Untersu-
chung allein dem Monographen zusteht. Da die Art aber durch dünnere, an der
Spitze verhältnismässig beträchtlich breitere Blätter mit auf der Unterseite deut-
licher Nervatur von der Seler’schen Pfianze nicht unwesentlich sich unter-
scheidet, muss ich vorläufig die letztere für eine neue Art ansehen. J. Donn.
Smith rechnete beide hier beschriebenen Species zu 7. elliptica Sw. einer
westindischen Art, die aber einen ganz anders gebauten Fruchtknoten und
auch andere Blätter besitzt. (Vergl. I. Urban, in Engl. Bot. Jahrb. XXI, 1896.
p. 521—537.)
CISTACEÆ, det. W. Grosser.
Halimium glomeratum (Lag.) Grosser (— Helianthemum glomeratum Lag.).
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tlaxiaco in silva montana
inter S. Martin et Tlaxiaco : Sel. n. 1508, 1600, in prov. Chiapas, in
distr. Chiapa in collibus aprieis apud Iztapa et in distr. Chilon in pineto
montano inler Huitztan et Oxchuc : Sel. n. 2086, 2242. — Flor. et fruct. :
Dec.—Mart.
H. Pringlei (Wais.) Grosser (— Helianthemum Pringlei Wats.).
Hab. in Guatemala, in confinibus dept. Quezaltenango et Huehuetenango
in pineto inter Aguas Calientes et Malacatan sito et iuxta Malacatan in col-
libus siccis : Sel. n. 2905, 3286. — Flor. et fruct. : Jun.—Sept.
VIOLACEÆ, det John Donn. Smith.
Hybanthus parietartifolius (DC.) Les. (= Jonidium parietariifolium DC.).
Habitat in Guatemala, in distr. Escuintla ad San Andres Osuna et in
(119) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANK. 215.
dept. Huehuetenango, in distr. Nenton ad Chacula: Sel. n. 2557 et 3061.
— Flor. : Maj. et Aug. ; fruct. : Ma].
H. verbenaceus (H. B. K.) Las. (= Jonidium verbenaceum M. B. K.).
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango, inter
lapides in Todos los Santos : Sel. n. 3255. — Flor. et fruct. : Sept.
Viola Hookeriana H. B. K.: Cæc. Seler, Auf allen Wegen durch Mexico ete..
p. 172.
Hab. in Guatemala in dept Huehuelenango, in distr. Jacaltenango, in
elivis humidis silvæ montanæ supra Todos los Santos et supra Jacaltenango
et in dept. Quezaltenango, in pratis alpinis inter Ziha et Calel in 3000 m.
altitudine : Sel, n. 2636. 2942, 3132. — Flor. : Apr.—Jun.
CACTACEÆ.
Rhipsalis ramulosa Pfeift.
Hab. in Guatemala, in dept. Escuintla in arboribus apud Pantaleon :
Sel. n. 2309. — Fruct.: Maj. — Det. J. Donn. Smith.
Opuntia specim. nimis incompletum.
Hab. in Mex. iuxta Oaxaca : Sel. n. 1768.
COMBRETACEE, det. John Donn. Smith et Th. Lœsencr.
Combretuin Palmeri Rose.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas, in distr. Tonal4, in alveorum
silva in planitie inter Tapana et La Junta sita et in Guatemala, inter.
Chiquimula et Jocotan in fluviorum alveis siccis. scandens : Sel. n. 1835
et 3311. — Flor. : Jan. et Febr. ; fruct. : Febr.
C. erianthum Benth.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca, in distr. Juchitan, in silva ad
Tapana, et in Guatemala in dept. Chiquimula inter Esquipulas et Copan
(Honduras) in collibus inter virgulta : Sel. n. 2019 et 3325. -- Flor. :
Jan. et Febr.
C. farinosum H. B. K.
Vulg.: « quie-tzine ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca ad San Bartolo Yauhtepec in collibus
siccis ei ad rivulos, et in Guatemala inter virgulta ad Chiquimula, scan-
dens : Sel. 1659, 1730, 3390. —- Flor. : Jan.
Conocarpus erecta Jacq.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tonala ad Lagunam prope
Paredon : Sel. n. 1881. — Fruct. : Febr.
216 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e cfr.). (120)
CLETHRACEÆ.
Clethra suaveolens Turcz.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Chilon in montibus inter
Oxchuc et San Martin sitis : Sel. n. 2150; in Guatemala, in dept. Hue-
huetenango in distr. Nenton apud Chaculä in silva montana : Sel. n. 2588.
— Flor. albid. : Mart. ; fruet. : Apr.
Cl. lanata Mart. et Gal.
Hab. in Guatemala, in dept. Salama, in pineto apud Santo Thomas :
Sel. : n. 2479. — Fl. albid. dulce fragrant. : Decemb.
Die Pflanze wurde von Donn. Smith bestimmt. ‘Ob diese Art von Cl. Mexi-
cana DC. wirklich gut geschieden ist, vermag ich nicht anzugeben ; ein Original
von C1. lanata steht mir nicht zur Verfügung. Die Beschreibung der Cl. Mexi-
cana in DC. Prodr. VII, 2, p. 590 passt auch ganz gut für unsere Pflanze, die nur
in der etwas breiteren Blattform sich abweichend verhält. Hierher dürfte auch
ein von Klotzsch mit dem Manuscriptnamen Crossophrys guatemalensis KI.
bezeichnetes Exemplar aus « Costa-Rica et Veragua, leg. v. Warscewicz»
gehören.
PYROLACEZÆ.
Monotropa uniflora L.
Hab in Guatemala, in dept. Salamä in pineto supra S. Gerönimo (auf
Sandsteinschiefer) : Sel. n. 3368. — Planta rosea, flores obscurius coc-
cinel : Dec.
ERICACEÆ 11.
Gauliheria Hidalgensis Les. in Bull. Herb. Boiss. II, 1894, p. 552 et tab. 20.
fig: 13.
Vulg. : « arrayän ».
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas, in distr. «del Centro », in silva
montana inter Iztapa et Cinacantan : Sel. n. 2097; in Guatemala in
dept. Huehuetenango in fruticetis supra Jacaltenango in 2380 m. altitud.
atque inter San Martin et Concepcion in 2100 m. altit. : Sel. n. 2957
et 3145. — Flor. et fruct. in Chiapas : Mart., in Huehuetenango flor. : Jun.
Die Nummer 2097 wurde in Cambridge (Mass.) als G. hAtrtiflora Benth.
bestimmt, mit der die Art viel Aehnlichkeit besitzt. Sie scheint mir aber doch
durch die deutlich längere Blattform, die oberseits weniger deutlich eingedrückten
. Nerven, ganz oder fast gänzlich fehlende Bewimperung des Blattrandes und
meistens auch weniger lange und weniger dichte Behaarung der Aeste von dem
Originale der G. hirtiflora Benth., leg. Hartweg n. 484, soweit abzuweichen,
dass ich die Seler’schen Exempiare als von Bentham's Art verschieden
betrachten und als besondere Species aufrecht erhalten möchte. Zu unserer Art
würde dann auch das Exemplar von Coban (leg. H. von Tuerckheim, edidit
J. Donn. Smith n. 40) zu rechnen sein, das ebenfalls als G. Airtiflora Benth.
ausgegeben worden ist, während ich Pringle’s Exemplar (n. 4679) von Oaxaca
si RES
(121) TH. LOESENER. PLANTE SELERIAN.E. 217
für zur typischen G. hirtifiora Benth. gehörig ansehen zu können glaube. In der
Blattform und -Grösse stimmt unsere Art am besten mit G. nitida Benth. überein,
mit der sie deshalb bei ihrer Publication verglichen wurde, die aber fast ganz
kahl ist. — Die drei hier genannten und besonders die guatemalensischen Exem-
plare, Sel. n. 2957 u. 3145, weichen etwas durch stärkere Behaarung der Blumen-
krone und etwas kleinere Blüten von den Exemplaren aus Hidalgo, Sel..n. 878
ab und mögen vielleicht als besondere Varietät anzusehen sein
V @. Hartwegiana Kiotzsch. mss. ; ramulis densius vel parcius glan-
duloso hirtellis, glabrescentibus, foliis breviter (2—5 mm. longe) pelio-
“ Jatis, ovatis, basi cordatis vel subcordalis apice breviter vel brevissime
acuminatis vel apiculalis, serrulatis et hine inde ciliolatis, 25—5,5 cm.
longis, 1.2—9,3 cm. latis, i. s. + brunnescentibus, petiolo et costa
iuxta basin subtus parce + glanduloso-pilosulis ceterum glabris, supra
opacis vel vix nitidulis, subtus + manifeste punclulalis, costa et nervis
arcualis supra leviter impressis vel planis vel subplanis, subtus promi-
nulis vel subprominentibus, dense reticulatis, reticulo supra leviter
impresso subtus prominulo vel obsoleto; racemis 4—7 cm. longis, rhachi
et pedicellis puberulis afque etiam glanduloso-pilosis ; calyeibus pube-
rulis et parce vel densius glandulosis, corollis dense glanduloso-pilosis.
— G. oderata Benth. Plant. Hartwegianæ, p. 77; neque H. B. K.
Hab. in Guatemala ad Quezaltenango : Hartweg n. 541, in dept.
Chimaltenango in Sierra Santa Elena apud Tecpam Guatemala in cupresseto
in 3000 m. altitud. : Sel. n. 2379. — Flor. : Sept.
Das Hartweg’sche Exemplar wurde als G. odorata H. B. K. ausgegeben und
publiciert, ist aber von dieser in getrocknetem Zustande ziemlich leicit zu unter-
scheiden, da G. odorata viel glänzendere Blätter besitzt und getrocknet eine
weit intensivere Braunfärbung besonders auch in der drüsigen Behaarung zeigt
als die vorliegende Art. Das Seler'sche Exemplar weicht von jenem durch ober-
seits deutlicher eingedrückte Nervatur ab, doch ist dieser Unterschied auch bei
ihm an einzelnen Blättern kaum warnehmbar, so dass es mir nicht geboten
erscheint, daraufhin eine besondere Form abzutrennen, ehe nicht reichhaltigeres
Material vorliegt. Die Art ist von der vorigen durch dunklere, breitere und
kürzere Blätter, deren Spitze nicht so lang ausgezogen ist, während der Blatt-
ranı zugleich eiwas deutlicher gesägt erscheint, unterschieden ; sie scheint der
G. hirtiflora Benth. noch näher zu stehen als die G. Hidalgensis, hat aber auch
dort, wo der Blattrand bewimpert ist, weit deutlicher ausgeprägte Sägezähnchen
als die Art Bentham's, abgesehen von der schwächeren Behaarung der Aeste.
Pernettya ciliarıs Don.
Hab. in Guatemala, in dept Quezallenango et Sololä, in silva montana
inter Tolonicapam et Los Encuentros sita: Sel. n. 2373. — Fruct. :
Sept. — Det. J. Donn. Smith.
V P, Seleriana Les. sp. nova ; ramulis sub. lente breviter et æqualiter
griseo-puberulis ; foliis 2— 3 mm. longe petiolatis, lanceolatis: vel
218 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.). (122)
oblongo- rarius ovato-lanceolalis, basi cuneatis apice acutis vel sub-
acutis, 1. s. brunneo- vel griseo-olivaceis, subtus paullulo pallidioribus.
glabris vel subglabris, utrinque nitidulis, 1,5—2,4 cm. longis, 0,4—
0,9 cm. latis, margine dense serrulatis vel crenulato-serrulatis, denti-
culis ipsis apiculatis, nervis supra planis vel obsolete prominulis, subtus
prominulis vel prominentibus, subtus manifeste reticulatis, reticulo
subius prominulo ; floribus singulis axillaribus vel paucis in foliorum
axillis fasciculatis, pedicellis sub lente brevissime griseo-puberulis,
2—4 mm. longis; bracteis ovato-deltoideis apice brevissime acuminu-
latis, margine sub lente densiuscule et tenuiter et brevissime ciliolatis,
1. Ss. fuscis; calyeibus glabris, dentibus triangularibus, corollis in vivo
albidis (?), glabris.
Vulg.: «arayän».
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. « dei Centro », in silva
montana inter San Cristöbal Las Casas et Huitztan sita : Sel. n. 2126a.
— Flor. : Mart.
Das Exemplar wurde von M. L. Fernala als P. ciliaris Don bestimmt, mit
der es auch im Habitus, Grösse und Form der Blätter vollkommen übereinstimmt.
Die bei dieser Art an den Aesten befindlichen, bisweilen nur zerstreut auftre-
tenden, Borstenhaare fehlen indesssen bei der vorliegenden Pflanze gänzlich ;
dafür zeigen die Aeste unter der Lupe aber eine gleichmässige, helle, sehr kurze,
flaumige Behaarung, so dass ich glaube, dass es sich wohl um eine der
P. eiliaris Don zwar sehr nahe stehende, aber doch von ihr verschiedene Art,
zum mindesten um eine besondere und gut characterisierte Varietät handelt,
die sich auch durch die oberseits häufig ein wenig hervorspringende, gewöhnlich
freilich ebene, niemais aber eingedrückte Nervatur von jener unterscheidet,
obschon dies letztere Merkmal nur wenig von Belang ist, da man auch bei P. ei-
liaris Don nicht seiten Blätter findet, an denen die Nerven oberseits ebenfalls
nicht eingedrückt sind.
P. ovata Fernald in Proceed. Am. Acad. of Arts and Sciences, Boston,
Vol. 36, Apr. 1901, p. 496.
Vulg. : «arayän ».
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas, in distr. « del Centro », in silva
montana inter San Cristobal Las Casas et Huitztan sita una cum præce-
dente : Sel. n. 2126 b: et in Guatemala, in dept. Chimaltenango,
in cupressetis montium 3000 m. alt., in Sierra Santa Elena apud Tecpam
Guatemala : Sel. n. 2367. — Flor. : Mart.
Das Exemplar aus Guatemala wurde von Donn. Smith. als P. coriacea
Klotzsch bestimmt, mit der diese neue Art, wie schon Fernald in seiner Be-
schreibung (l. c.) angiebt, auch sehr nahe verwandt ist. Ich halte auch das
guatemalensische Exemplar eher für zu P. ovata Fernaid gehörig als zu P. cc-
riacea Klotzsch.
(123) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 219
Arbutus varians Benth.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in silva montana inter Yanhuitla et
Teposcolula sita: Sel. n. 1499 (« Baum mit dickem Stamm, Rinde der
jungen Zweige braunrot, Stämme durch Abblättern der Rinde weisslich »).
— Flor. albid : Dee.
Die Bracteen sind zwar etwas kleiner als an dem Originale, aber sonst stimmt
die Pfianze recht gut mit der von Hartweg gesammelten und mit der Beschrei-
bung überein. Wegen der ganzrandigen Blätter könnte es sich auch um A. zalea-
pensis H. B. K. handeln. Diese soll aber drüsig behaarte Blatt- und Blütenstiele
haben, was hier nicht zutrifftt Um so besser passt die Angabe von Bentham
(Plant. Hartweg., p. 77) « folia basi nunc profunde cordata, nunc longiuscule
angustata ».
A. densiflora H. B. K.
Hab. in Mex.. in prov. Oaxaca in distr. Nochistlan, inter Cuauhtlilia et
Quilitongo, et in prov. Chiapas in distr. «del Centro » inter Sans Cristobal
Las Casas et Huitztan, in silvis montanis : Sel. n. 4481 et 2167. — Flor.
albid. : Nov.—Marl.
À, densiflora H.B.K. var. £. petiolaris (H.B.K.) Les. (— À. petiolaris H.B.K.).
Vulg.: «nuzu-ndu », « madrono ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochisilan in silva montana
supra Tecomatlan sita, et in prov. Chiapas loco natali accuratius non indi-
calo : Sel. n. 1573 et 2272. — Flor. : Dec. —Mart.
A. glandulosa Mart. et Gal.
Vuig.: «nuzu-ndu », «madrono ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan in silva montana
supra Tecomailan sita, cum præcedente : Sel. n. 1573 a. — Fruct. juven.:
Dec.
Fernald hat, gestützt auf die Vermutung von Bentham (Plant. Hartweg,
p. 15) alle diese Exemplare zu A. densiflora H. B. K. gezogen ; ich habe versucht,
sie auf die verschiedenen, alten Arten von Kunth und die seither publicierten,
späteren zurückzuführen. Die beiden Seler’schen Exemplare der var. ß. petio-
laris zeigen allerdings, dass diese Form sich kaum als Art wird aufrecht erhalten
lassen, da bei ihnen die pedicelli zwar deutlich länger als bei der typischen
A. densiflora sind aber anderseits nicht so lang wie an dem Originale der
A. petiolaris ; sie halten ungefähr die Mitte. Leichter zu unterscheiden ist
indessen die am Blattstiel deutliche Drüsenhaare tragende A. glandulosa Mart.
et Gal., von der freilich nur ein dürftiges Exemplar vorliegt, dass sich unter den
Exemplaren von A. denstflora var. petiolaris (Sel. n. 1573) befand.
Arclostaphylos pungens H. B. K.
Vulg.: « tnu-ndido », « manzana ».
Hab. in Mex. in prov. Oaxaca in distr. Ella apud Las Sedas et in distr.
Nochistlan in collibus fruticigeris apud Tillantongo et in distr. Oaxaca
inter Yanhuitlan et Teposcolula in silva montana : Sel. n. 1418, 1489,
1500. — Flor. albid. et fruet. luteo-rubri : Dec. -— Det. M. L. Fernald
et J. M. Greenman.
A. arguta (Zuce.) DC. var. pyrifolia Donn. Smith, var. nova ; foliis
220 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (124)
latioribus brevioribus, ovalibus vel obovalo-ellipticis, apice obtusis ei
minute cuspidatis, basi aculis, illa Puri arbutifohæ L. f. revocantibus ;
pedicellis flores equantibus.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in clivis apud Todos
los Santos : Sel. n. 2633. — Flor. albid. : Apr. — Det. J. Donn. Smith.
Vergl. die Bemerkung bei der folgenden Art.
A. rupestris Rob. et Seat. |
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan ad Patzeuaro et in clivo supra Monte
Calvario : Sel. n. 1292 et 1293. — Flor. alb. et fruct. rubell. nigrescent. :
Nov.
Es scheint mir nicht ausgeschlossen, dass diese Art identisch ist mit Arbutus
discolor Hook. leon., tab. 29, die von Hemsley in Biol. Centr. Am. Botan. Ii.
p. 278 mit Arctostaphylos arguta (Zucc.) DC. vereinigt ist. Sollte diese Vereini-
gung richtig sein, würde die Art den Namen Arctostaphylos discolor (Hook.) DC.
tragen müssen. Dem steht nun aber, soweit mıan aus den Beschreibungen ohn«
die Originale selbst gesehen zu haben, urteilen kann, ein Bedenken entzegen,
dass nämlich bei Arbutus discolor Hook. die pedicelli ale «sligh:ly downy»
beschrieben sind, wie sie sich auch bei diesen Selér'schen Exemplaren zeigen.
Dagegen werden von Klotzsch in Linnæa, vol. 2%, 1851, p. 74 bei À rctostaphylos
(Comarostaphylis) arguta (Zucc.) DC. die racemi und pedicelli als «pube-
rulo-subglandulosi» bezeichnet, wie sie auch bei dem angeführten Originale
(Ehrenberg n. 583) sind.
A. attenuata (Kl.) Hemsl. var. brachymischa Loes. var. nova; peliolis
brevioribus, pedicellis aulem fructiferis sublongioribus, laminis subtus
cosla excepta paullo glabrioribus a typo recedens.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca, in distr. Ella ad Las Sedas :
Sel. n. 1505. — Fruct. : Nov.
A. Nöchisilanensis Loes. sp. nova; ramulis novellis, inflorescentiis.
pedicellis sub anthesi brevissime et dense sub lente puberulis, glabres-
ceniibus, ramulis biennibus i. s. brunneo-subatris, decorticantibus :
foliis 3—9 mm. longe petiolalis, lanceolatis vel oblongo-lanceolatis,
rigide coriaceis, supra glabris nilidis, subtus subglaucis et sub lente
valida minutissime pulvereo-puberulis, glabrescentibus, basi anguste
aculis, apice acutis vel oblusis et brevissime apiculatis, integerrimis
vel hinc inde, interdum etiam argule, serrulatis, 3—5,5 cm. longis,
0,5—1,6 cm. latis, costa media supra impressa, subtus expressa, nervis
lateralibus numerosis, obsoletis vel plane inconspicuis ; inflorescentis
racemosis, terminalibus vel in paniculam terminalem coalitis, singulis
sub anthesi i—2 cm. longis, in statu fruclifero usque % cm. longis,
bracteis pedicello fere dimidio brevioribus ut prophylla eis angustiora
Ÿ
(125) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 221
sub lente dorso et margine brevissime pulvereo puberulis, pedicellis
eir. 4—5 mm. vel sub drupa 6—10 mm. longis; sepalis deltoideis,
obtusis vel acutis, sub lente + ciliolatis, corollis albide-rubellis extrin-
seeus glabris; staminibus dimidium corollæ tubum æquantibus ; drupis
i. s. granulatis cire. # mm. diam.; pyrenis S-locularibus, loculis mono-
spermis.
Hab. in Mexico. in prov. Oaxaca in distr. Nochistlan in apricis el
apertis ad Rancho Nyoyotunadi supra Tillantongo : Sel. n. 1451. —
Flor. et fruct. : Dec.
Die Art dürfte der A. rubescens (Kl.) Hemel. nahestehen, von der sie sich durch
viel kürzer gestielte Blätter unterscheidet.
A. Oaxacana DC.
Vulg. : «tnu-tquè ».
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan, in fruticelis ad Til-
jantongo et in « Caflada » infra Caauhtlilla et in silva montana inter
Cuauhtlilla et Quilitongo sita : Sel. n. 1457 et 1503 et 1550. — Flor.
pallide rosei vel albidi et fruct. nigr. : Nov. et Dec. — Det. M. L. Fernald.
A. ledifolia Mart. et Gal. ? vel affinis.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in silva montana inter San Carlos et San
Bartolo Yauhtepec sita : Sel. n. 1629.
Die Bestimmung dieses nur steril vorliegenden Exemplares ist äusserst un-
sicher. Die Beschreibung der mir nicht näher bekannten A. ledifoiia Mart. et
Gal. passt verhältnismässig noch am besten. Zu A. Oaxacana DC., zu der die
Pflanze von M. L. Fernald gerechnet wurde, scheint sie mir doch infolge der
abweichenden Form der Blätter kauin gehören zu können.
Cavendishia Guatemalensis Loes. sp. nova; ramulis juvenilibus pube-
rulis, velustioribus glabris; foliis 4—10 mm. longe petiolatis, petiolis
juvenilibus puberulis, demum glabratis, laminis pergamaceo-coriaceis,
elliptieis vel ovato-elliptieis vel ovali-oblongis, basi rotundalis vel sub-
cordatis, apice oblusiuscule acuminalis, integerrimis, i. s. fuscescentibus
subtus paullo pallidioribus, novellis obscure cinereo-subviolaceis, sub-
palmalim 6—8-nervis, utrinque subnitidis, adultis petiolo haud addilo
7—14 cm. longis, 22—7,3 cm. latis, nervis supra leviler impressis
vel tenuiler subinsculptis, costa tantum iuxta basin ipsam prominula
vel subprominente, subtus omnibus -+ prominulis vel subprominen-
übus, iuxla tantum marginem obsolete et laxe reticulalis, ceterum
reliculo inconspicuo ; inflorescentiis racemosis ad ramulorum apicem
congestis, perulis late rotundalis usque ovalibus glabris et: margine
lantum sub lente brevissime et sæpins obsolete et deciduo-ciliolatis in
statu vivo roseis suffullis, sub anthesi 7—8,5 cm. longis, rhachi et
222 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (126)
pedicellis et calycibus manifeste puberulis vel breviter pubescentibus.
bracteis mox lapsis oblongis, apice rotundalis, glabris, iuxta apicem
hinc inde, ut videtur, brevissime ciliolatis, pedicellis 9—12 mm.
longis ; calycis pubescentis dentibus brevissimis obtusis et minutissime
acuminulatis ; corollis i. vivo albis, exirinsecus iuxta basin glabris,
iuxta apicem puberulis ; staminibus inelusis.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuelenango supra Jacaltenango in
fruticetis in 2380 m. altitud. : Sel. n. 3107. — Flor. et fruct.
Juvenil. : Jun.
Die Art dürfte der C. pubescens (H. B. K.) Hemsl. sehr nahe stehen, diese
weicht von unserer Pflanze hier hauptsächlich foliis etiam adultis subtus in
nervis pubescentibus ab, und ist bisher noch nicht nördlich von Panama
sicher festgestellt worden. Ausserdem kämen noch C. latifolia Hemsl. und
€. Veraguensis (Klotzsch) Hemsl. in Betracht, von denen diese durch unterseits
ausgehölt punctierte Blätter, jene durch drüsig bewimperte Kelchzähne sich
von der hier beschriebenen Art unterscheiden.
MYRSINACEE IL, det. vel. test. C. Mez.
Ardisia spicigera Donn. Smith in Bot. Gaz., vol. 27, 1899, p. 434.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Comitan in pratis et ad
rivulos : Sel. n. 2678. — Flor. albidi : Aug.
A. revoluta H. B. K.
Vulg. : «camäca 6 sirasil».
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca, in distr. Juchitan apud Tapana :
Sel. n. 2018; in prov. Chiapas, in distr. Tonalä inter Tapana et La Junta
in silvis allis : Sel. n. 2012; in Honduras supra Copan in silva mon-
tana : Sel. n. 3324. — Flor. in Hond. : Jan. ; flor. et fruct. in Mex. :
Febr.
A. compressa H. B. K.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas, in distr. Tuxtla in silva iuxta
«arroyo» Haciendæ San Miguel : Sel. n. 1917; et in Guatemala in
dept. Huehuetenango in fruticetis apud Jacaltenango : Sel. n. 2625, 3258.
— Flor. : Sept.
Parathesis chiapensis Fernald in Proc. Am. Acad. Arts and Sci. XXXVI,
1901, p. 497.
Vulg. : «telinte ».
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Chilon, in silva montana
inter San Martin et Ococingo : Sel. n. 2226. — Flor. ros. : Mart.
P. trichogyne Hemsl.
Hab. in Guatemala, in dept. Alta Vera Paz in silva iuxta fluvium apud
(127) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 223
Tactie sita : Sel. n. 3365. — Pannicul. fructif. pendul. ; fruct. purpur. :
Dec.
Die Früchte waren von Vögeln umschwärmt, von denen sie gern gefressen zu
werden scheinen.
P. serrulata (Sw.) Mez in Urb. Symb. Antill. II (1901), p. 403 (= P. erenulata
Hook. f.).
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in distr. Nenton apud Cha-
culà in faueibus in 1600 m. altitud.: Sel. n. 3134. — Flor. ros. : Jun.
. P. melanosticta Hook. f.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango apud Jacaltenango : Sel.
n. 2909. — Flor. ros. : Jun.
THEOPHRASTACEE, det. vel test. C. Mez.
Jacquinia aurantiaca Aït. (J. macrocarpa Cav. in Cæc. Seler, Auf alten
Wegen durch Mexico elc., p. 73).
Vulg.: « ducuche », «guie zee », «flor del nino».
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec ad Tequi-
sistlan et Jalapa : Sel. n. 1713, 1716, 1722; et in Guatemala, in dept.
Zacapa ad Tulumä apud San Agustin Acasaguastan, præcipue in collibus
sieeis : Sel. n. 3295. — Flor. et fruct.: Dec. et Jan.
J. Seleriana Urb. et Les. in Cæc. Seler, Auf alten Wegen durch
Mexico etc., p. 73, exactius describenda a cl. Mez in Engler, Pflanzen-
reich : Theophrastaceæ.
Vulg. : «chilillo».
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in distr. Yauhtepec in silva mon-
(ana supra San Carlos Yauhtepec et in faucibus silvaticis apud « Rancho
de los Pichones » : Sel. n. 1758 et 1759. — Fruct. : Jan.
Die Pflanze enthält ein Fischgift.
PRIMULACEE.
Samolus floribundus H. B. K.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in silva montana supra S. Carlos Yauh-
tepec sila, in umbrosis et ad rivulos : Sel. n. 1707. — Flor. et fruct : Jan.
(Fortsetzung folgt.)
EEE HD mins
ADDITAMENTA MONOGRAPITICA 1903.
N
Carl MEZ.
{Suite et fin.)
Tillandsia contorta Mez et Pittier n. sp. — Foliis densissime
subbulbiformi-rosulatis, lepidibus minulissimis adpressisque junioribus
sallem dense obtectis canescentibus ; inflorescentia pendula, densius-
cule bipinnatim panniculata, submultifiora, spieis dense pinnalis, ad
4%-foris, inferioribus longiuscule stipitatis ; bracteis florigeris subgla-
bris, quam sepala multo brevioribus ; floribus suberectis ; sepalis liberis,
asymmetricis.
Epiphyta, acaulis, fiorifera = 0,17 m. alfa. Folia multa rosulata
bulbum ad 60 mm. diam. metientem elformatia, e vagina lalissime
evato-elliptica, utrinque lepidibus minulis brunneis dense econspersa,
haud violascente in laminam angustissime elongateque triangularem,
a basi in apicem aculissimum persensim anguslatam, siccam saltem
convolutam subfistulosam et + manifeste undulato-curvulam, medio
haud ultra 6 mm. latam producta, haud picta. Scapus gracillimus,
decurvus, vaginis tubulosis, ut videtur quam internodia brevioribus
præditus. Inflorescentia - 90 mm. longa, 70 mm. diam. folia sub-
æquans ; axibus gracillimis, demum glabratis, florigeris valde angulatis
non nisi minule genieulatis; ramulis suberecto-patentibus, usque ad
50 mm. longis, flores ad 2,5 mm. distantes gerentibus ; bracteis pri-
mariis præler infimam valide reductis, ramuli axillaris florem infimum
nullo modo attingentibus ; bracteis florigeris suberectis, ovatis, rotun-
datis, rigidulis, valde concavis. Flores sessiles, vix ultra 5 mm. longi.
Capsule ad 8 mm. longæ, cylindricæ, basin usque dehiscentes, bası
sepalis in sicco castaneis, late rolundalis einctæ.
Cosla-Rica, in silvis ad Tuis, alt. 650 m. : Herb. inst. phys.- geogr.
Costar. n. 11376. — Floret fructificatque Novembri. (Herb. Mez.)
Obs. Imprimis Tillandsiæ Jenmani Bak. guyanensi affinis, sed 7". Les-
caillei Wright! cubensem quoque animo revocans. Hanc speciem, in
monographia inter dubias collocalam nunc, ex herb. Asa Gray trans-
missam vidi diagnosique pleniore illustro :
Tillandsia Lescaillei Wright! in Sauv. Cub. p. 167; Bak.
Bromel. p. 184. — Foliis utriculatim rosulatis, lepidibus peradpressis
siramineis dense præditis ; inflorescentia submultiflora pendula, 2-
(19) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 225
pinnatim panniculata; spicis densiuscule pinnalis; bracteis florigeris
nec imbricalis nee axes obtegentibus, dorso lepidum plerumque delap-
sorum foveolis punetulatis, quam sepala constanter brevioribus ; floribus
stricte erectis ; sepalis liberis, asymmetricis.
- Epiphyta, acaulis, florifera + 0,4 m. alta. Folia 10-12 basi in vaginas
magnas, castaneo-lepidolas, prope apicem sæpius imprimis margine
violascenles producta, + 260 mm. longa, 30 mm. lata, sensim in apicem
peracutum ul videtur revolutum anguslala, coriacea, haud vei vix macu-
-Jata. Seapus tenuis, nutans. glaber, vaginis tubulose convolutis, aculis,
dense lepidotis. quam internodia brevioribus præditus. Inflorescentia
folia triplo vel ultra superans, axibus glabris secundariis undulatis ;
bracteis primariis ex ovalo aculis brevibus, flores infimos haud atlin-
genlibus; bracteis florigeris late ovalis, rolundalis, suberecto-ereclis,
lævibus, haud carinalis nec apice incurvis, lepidoto-punctulatis. Flores
subsessiles, pelalis ignolis neglectis 6.5 mm. longi ; sepalis asymmelrice
obovalis, apice lalissime rolundalis, coriaceis, dorso dissite lepidoto-
punctulatis. Capsula -+ 23 mm. longa.
Cuba, ad Monte-Verde, arboribus epiphyla : Wright n. 674.
Tillandsia Cowellii Mez et Brilton nov. spec. — Statura parva ;
foliis rosulæ.ignotis, scapi dorso densiuscule lepidibus parvis, adpressis
conspersis ; inflorescenlia paupere compacteque 2-pinnalim panniculata
subeylindrica ; spicis flabellatis flores 3-5 gerenlibus, bracteas primarias
infimis, haud, mediis superioribusque omnibus superanlibus ; bracteis
florigeris quam sepala sat brevioribus, haud carinatis; sepalis subæqualiter
breviler connalis; pelalis cum genitalibus non nisi perjuvenilibus cognilis.
Absque dubio acaulis, florifera paullo infra 0,25 m. alta, generis e
minoribus. Scapus validus, erecius, glaber vel subglaber, dense vaginis
subinflatis, late elliplicis, apice breviter acutis nec ullo modo lamini-
geris, imbricatis dense indutus. Inflorescentia pauci- vel subpauciflora,
angusla subcylindrica, apice rotundata, densa, + 120 mm. longa, 25 mm.
diam. meliens ; spicis sessilibus, usque ad 30 mm. longis vix ultra
10 mm. latis; anguste elliplicis, sat complanalis, infimis a bracteis
primariis fere omnino celatis superioribus oplime emergentibus; bracteis
florigeris ovalo elliplicis, apice subrolundatis, venoso-striatis nec cari-
nalis, non nisi minulissime peradpresseque lepidotulis glabrarum speciem
præ se ferentibus. Flores valde juveniles tantum mihi ante aculos fere
sessiles, erecli; sepalis subtriangularibus, ad 16 mm. longis. Capsula
bene evoluta sepala vix vel paullo superans, breviler rostrala, valvis
intus atterrimis basin usque dehiscentibus.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1903. 15
226 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (20)
Indie occidentalis insula St. Kitl’s, in cacumine montis Misery :
N. L. Britton et Cowell n. 553. — (Herb. Mez.)
Obs. Speciebus nonnullis andinis, imprimis T. myrianthæ et T. fra-
granti allinis.
Guzmania Michelii Mez nov. spec. — Foliis ignotis; scapo
valido vaginis omnibus in laminas manifestiores haud produclis invo-
lulo ; inflorescentia simplicissima, perdensa, optime strobiliformi ; brac-
teis coriaceo-rigidis. dorso lævissimis, latissime obovalis optime obtuse
rolundalis, flores singulos in axillis gerentibus ; sepalis basi ad 3-4 mm.
connatis. mullo modo corollinis.
Scapus tantum cum inflorescentia mihi visus 0,% m. longus, erectus
vel decurvus, dense vaginis omnibus elongate triangularibus peraculis,
superioribus in mucronem debilem desinentibus, internodia superan-
Libus. laxe imbricalis indulus. Inflorescentia unica descriptioni suppe-
tens 410 min. longa, 28 mm. diam. meliens, cylindrica nec apicem
rolundatum versus altenuata, mulliflora ; bracteis glabris, dorso nilidis,
siccis oplime castaneis, intus paullo pallidioribus venoso-striolalis et
lepidoto-punetulalis, densissime imbricatis. haud carinatis, + 15 mm.
longis. 42 mm. latis. Flores stricte erecti, sessiles. Sepala coriaceo-
rigida, dorso glabra læviaque, opaca. lobis latissime ovalis, rolundalis,
haud carinatis. + 1% mm. longa bracteis paullo sed constanler superata.
Capsula eyliudrica, 30 mm. longa. Seminum appendix ferrugineus. —
Cel. ignola.
Columbien, bei Victoria. 2000 m. ü. M.. im Dezember blühend und
fructificirend : Langlassé n. 100 a. (Herb. Micheli.)
Obs. A peraffini G. coriostachya differt imprimis inflorescenlia apicem
versus haud attenuata. bractearum forma.
Guzmania densiflora Mez nov. spec. — Foliis ignotis ; inflo-
rescenlia densissima pinnalim e spicis + 15 composila, abbreviata ;
bracteis primaris inferioribus spicas superantibus superioribus eas sub-
æquantibus ; bracteis florigeris ovalo ellipticis, breviter acutis, sepala
fere medium usque connala superanlibus.
Scapus crassus. ereclus, glaber, vaginis elongalis, elliptico- ovatis,
aculis. stricte ereclis adpressisque, internodia multo superantibus dense
involutus, Inflorescenlia sat abbreviala cylindrica, crassa, + 100 mm.
longa. 60 mın. diam. metiens, e spicis abbreviatis suberecto-patentibus,
usque ad 40 mm. longis, compacle + 8-floris composita, bipinnatim
manifeste panniculala. Flores pedicellis brevissimis (3 mm.) percras-
sisque slipilatı, suberecti, bracleis florigeris quaquaversis, rigide coria-
(21) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 4903. 227
ceis, venoso-lineatis suffulti ; sepalis anguste ellipticis, explanatis apice
acutiusculis, + 16 mm. longis. Capsula crassa, 22 mm. longa, seminum
pilis ferrugineis.
Columbien : West-Cordillere, 2800 m. ü. M. (Langlassé n. 96 a). —
Herb. Micheli.
: Nola. G. calamifoliæ proxima.
Guzmania Donnell-Smithii Mez n. sp. — Foliis adullis dorso:
saltem lepidibus © parvis pallidis conspersis ; inflorescentia bipinnatim
- densiuscule panniculata e spieis breviter quidem sed tamen manifeste
slipitatis, 3-floris composila ; bracteis florigeris quam sepala basi breviter
connata multo brevioribus; petalis tubulose erectis quam sepala vix
5 mm. longioribus.
Acaulis, florifera paullo ultra 0,3 m. alta. Folia multa dense rosulata,
basi in vaginam paullo ventricosam, ovalem, haud prolucentem, optime
denseque lineis violaceis longitudinaliter striatam dilatata, non nisi
imperfecte cognita verosimiliter in apicem acutum sensim anguslala.
Scapus foliis non nisi summis vaginaceis stricle ereclis, persensim
acutissimis, internodia perlonge superantibus involutus et omnino
celatus, erectus. Inflorescenlia verosimiliter folia paullo superans sub-
mulliflora, breviter thyrsoidea, mihi visa 110 mm. longa, ex sicco
pulchre rubens; axibus glabris; bracteis primariis amplis, ex ovalo
acuminalis, summis quam spicæ axillares bene brevioribus, inferioribus
eas longe superanlibus ; bracteis florigeris late elliplicis, rotundatis,
haud carinatis, membranaceis, inferioribus ad 8 mm. longis, 4 mm.
latis; spieis paullo laxiuseulis quaquaverse florigeris, pedunculis infe-
rioribus 5-6 mm. longis crassiusculis stipitatis. Flores subsessiles, 21 mm.
longi, tenues gracilesque, erecti; sepalis 16 mm. longis. basi breviter
æqualiterque connalis, explanatis fere lineari-elliplicis, apice rotundatis,
haud carinalis. Pelala usque ad 5 mm. ab apice in tubum perfectum,
eylindricum connata lobis ut videtur per anthesim erectis, ovatis, bene
rotundalis. Slamina pelalis breviora eorumque fauci inserta filamentis
apice brevissime tantum liberis; antheris 2,5 mm. longis, sublinearibus,
aculis. Ovarium ellipsoideum stylo gracillimo, stigmatibus breviter cla-
valim contorlis.
Costa-Rica, Suerre, ad Llanuras de Santa Clara, alt. 300 m. : Donnell-
Smith n. 6824. — Floret Februario. (Herb. Donnell-Smith.)
Obs. Species absque dubo ordinis e pulcherrimis hortulanisque quam
maxime requirenda G@. Zahnii valde accedit, differt tamen, ne plura pro-
feram, spieis pauecifloris,
228 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (22)
Guzmania condensata Mez et Werklé n. spec. — Foliis ignotis ;
inflorescentia ample tripinnatim panniculata,e ramulis elongatis, laxiuscule
florigeris composila ; bracleis florigeris quam sepala paullo brevioribus.
Statura perconspicua, verisimiliter salis ultra À m. alla. Scapus vali-
dissimus, erectus, glaber, perdense foliis elongate lineari-triangularibus,
sensim peraculis, stricle ereclis adpressisque, dorso dense minulissi-
meque lepidibus parum conspicuis brunneis punceiulalis involutus et
celatus. Inflorescenlia oo-flora, densissime panniculata, oplime thyr-
soidea, mihi 0.7 m. longa, 70 mm. diam. metiens visa, optime cylindrica,
apice sensim acula ; ramulis præter summos iterum in spicas 3-4 divisis
infimis lanlum quam bracteæ primariæ brevioribus, stricte adpresse
ereclis ; spieis + 10-floris laxis ; bracleis primariis omnino foliis scapa-
libus isomorphis supremis valde reduclis ; bracteis florigeris oplime
quaquaverse ordinalis, suberectis nec axes oblegentibus, subcoriaceis,
venulosis, latissime ovato-ellipticis. apice breviter aculis vel rotundalis,
concavis nec flores ullo modo involventibus, + 12 mm. longis, 9 mm.
latis. Flores non nisi defuncii cogniti sepalis æqualiter liberis, coriaceis,
late lingulato-linearibus, apice rolundatis, posticis binis carinalis, apicem
versus venoso-sliialis. Capsula crassiuscula, breviter rosirata, vix ultra
15 mm. longa.
Costa-Rica : bei Carthago, 1200-1600 m. ü. M. (Werklé in herb. inst.
phys.-geogr. Costar. n. 16198. — Herb. Mez).
Nota. G. Plumieri proxima, pernotabilis.
ll. Lauraceæ.
Hufelandia costaricensis Mez et Pitlier n. sp. — Foliis sub-
coriaceis. glaberrimis, concoloribus, anguste vel late ellipticis, basi bre-
viter manifes.eque nunc longius obscureque acuminalis vel rarius
anguste rotundalis, utrinque dense optimeque prominulo-reticulatis ;
inflorescentiis submullifloris, bene panniculalis, squarrulosis, ereclis ;
filamentis brevibus ; antheris ovalo-elliplicis, apice obtusiuseulis ; Stami-
nodiis breviler crasseque filamentatis ; styl9 brevissimo ; bacca perfecte
ellipsoidea basin versus haud constricla.
Arbor ramulis novellis adpresse pallideque ferrugineo-tomentellis,
celerrime- glabralis umbrino-castaneis, subangulatis, corlice esipido.
Folia petiolis suelo +4 10 mm. longis sed nonnunquam sat majoribus
usque ad 23 mm. mihi visis, prolunde canaliculalis slipilata, ad ramu-
(23) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 229
lerum apicem sæpius pseudo-opposita, sicca sueto fusco-brunnea, sæpis-
sime + 110 x 40 mm., raro usque ad 230 X 115 mm. metientia.
Inflorescentiæ perparce brevilerque pilosæ, foliis multo breviores, pedi-
cellis vix ullra 2 mm. longis, bracteis cito delabentibus pilosis. Flores
4,5—2 mm. longi, perianthii tubo brevi; limbi segmentis dorso per-
manıfeste pilosis margineque optime cilialis, squamiformi-ovalis, apice
late aculiusculis vel rotundatis. Stamina perianthio paullo breviora
filamentis imprimis margine ciliato-pilosis, lalissimis sensimque in
antheras transeuntibus, ser. II. basi glandulis binis magnis globosis
præditis ; antheris margine optime ciliatis connectivo ultra locellos
manifeste sed late producto. Staminodia ser. IV. magna, cordata, per-
longe acuminata. Ovarium glabrum, ovoideum, apicem versus fusiformi-
attenuatum in stigma conicum transiens. Bacca pedicello incrassato,
perianthii lobis deciduis nudo insidens, lævis, + 30 mm. longa, 12 mm:
diam. metiens.
Costo-Rica. in silvis prope Juan Vinas et prope Copey, alt. 1100-
4800 m. : Piltier et Tonduz in herb. inst. phys.-geogr. costar. n. 1863,
11713. — Flor. Februario. (Herb. Mez.)
Obs. Species H. mexicanæ peraffinis, imprimis frucius forma et inflo-
rescenlia ampliore diversa.
Ajouea Hassleri Mez n. sp. — Ramulis glabris haud pruinosis ;
foliis rigidis, glaberrimis, late vel ovato-ellipticis, basi obtusis apice
rotundalis, subtriplinervibus, utrinque reticulatis, margine quam maxime
inerassalis; inflorescenlia mulliflora, glaberrima, foliis bene longiore ;
floribus glabris, pruinosis, 3 mm. longis; perianthii tubo quam lobi
antheras superanles longiore ; andrϾceo seriebus 2 exterioribus ferti-
libus, 2 interioribus staminodialibus ; antheris filamenta latissima sub-
æquantibus introrsis, conneclivo manifeste acuminatim producto demum
apice angusie obluso et paullo emarginato; staminodiis ser. IV. sessi-
libus; stylo quam ovarium basin versus parce pilosum breviore.
Frutex 1-2 metralis ramulis gracilibus, teretibus, castaneis, gemmis
pallide tomentosis, cortice esipido adstringente. Folia petiolis usque ad
20 mm. longis sed sueto 15 mm. haud excedentibus, decurvis, leviter
lateque canaliculatis slipitata, sparsa, + 80 mm. longa, 60 mm. lata,
sicca præler marginem venationemque stramineam olivaceo-viridia.
Inflorescentia densiuscule scoparieque panniculata, pedicellis vix ultra
3 mm. longis sensim in floris basin transeuntibus, bracteis deciduis,
Flores virides. Perianthii tubus late conicus, apice haud vel vix cons-
trictus, post anthesin satis auctus, intus dense albo-pilosus. Perianthii
230 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (24)
lobi æquales, late squamiformes, apice latissime obscureque acuti. Fila-
menta utrinque albo-pilosa, ser. Ill. super medium glandulis 2 e
minoribus, globosis auctis et infra harum insertionem valde dilatalis
Staminodia ser. IV. ovalo-foliolacea, acula. Ovarium crasse ellipsoideum,
fere constanler asymmetricum, apice in stylum manifeste breviorem
breviter transiens, stigmate obtuso.
Paraguay, in campis Sierræ Maracayu : Hassler n. 5004. — Floret
Octobri. (Herb. Univ. Genev.)
Obs. Ajoueæ trinervi, marginatæ proxima.
Misanteca Pittieri Mez n. sp. — Ramulis glaberrimis ; foliis
coriaceis, glaberrimis, bene vel rarius anguste elliplicis, basi breviter
aculis vel subrotundalis, apice acuminatis, supra præter costas paullo
prominulas lævibus subtus tenuiter prominulo-reticulatis ; inflorescentia
fructifera tantum cognila ut videtur pauciflora, verisimiliter simplici :
cupula valde duplicimarginata margine exteriore lobato, reflexo.
Arber ramulis validis, superne lenlicellis verruculosis, fusco-badiis,
teretibus, gemmis glabris, corlice bene aromatico, mucoso. Folia petiolis
usque ad 20 mm. longis, canaliculatis stipitata, sparsa, + 100 mm.
longa, 0 mm. lata, supra bene nitida subtus subopaca, sicca paullo glau-
eescenli-pallida, costis suberecto-erectis, nervillis in latere superiore sub
lente densissime reticulatis lutescentibus. inflorescentiæ axillares, fruc-
üferæ foliis paullo breviores, prope apicem vel apice fructus crassos
2-1 gerentes. Bacca crasse ellipsoidea, usque ad 15 mm. longa, 13 mm.
diam. metiens, cupulæ insigniter verrucosæ, margine exteriore cCom-
putato ad 20, interiore solum metito 13 mm. diam. metienti insidens.
. Costa-Rica, Hacienda Belmira prope Santa Maria, alt. 1450 m. : Tonduz
in herb. inst. phys.-geogr. Costar. 11612. — Fructificat Januario. (Herb:
Berol., Mez.)
Nota. Misantecæ Juergensemi proxima, ob flores ignotos imprimis
foliorum forma, consistentia, reliculatione distinguenda.
:Phoebe Costaricana Mez et Pittier n. sp. — Foliis præter cos-
tarum axillas subtus barbellatas glabris, anguste elliplicis, basi subacumi-
natis apice optime peracuteque acuminalis, triplinervibus ; inflorescentiis
glabris, perelongatis, laxis effusisque, quam folia multo longioribus ;
floribus glabris ; limbi segmentis late acutis vel subrotundatis; filamentis
quam antheræ paullo brevioribus, ser. I., II. glabris; antheris omnibus
fertilibus 4-locellatis ; Stylo ovarium Habit subæquante. ii
-. Ramuli graciles, summo apice dissite brevissimeque pallide est
celerrime glabrali, juveniles angulati biennes teretes, cortice caslaneo,
(25) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 231
esipido. Folia petiolis + 12 mm. longis, bene canaliculatis stipilala,
sparsa, coriacea, juniora sicca supra olivaceo-virenlia sublus rubenlia,
+ 120 mm. longa, 40 mm. lala, præler costas binas infimas valde
insignes superne costulis non nisi valde reductis vel subobscuris
prædila, subtus tenuiler sed conspicue prominulo-reticulata, margine
juniora sallem sicca undulato-crispula. Inflorescentiæ subpaucifloræ,
longissime peduneulatæ, gracillimæ, pedicellis usque ad 7 mm. longis,
bracteis deciduis. Flores 3,5-4 mm. longi ; limbi segmentis ovalis, æqua-
libus; filamentis ser. III. dorso pilis paucis longıs prædilis, basi glan-
dulas binas magnas sessiles gerentibus ; antheris ser. II. exteriorum ex
elongate ovalo anguste rotundalis, ser. III. obtusis, margine super locellos
inferiores constrielis. Staminodia magna, cordata, acuminata, filamenlis
perlatis subæquilongis, paucipilosis stipitata. Ovarium crassum, ellipsoi-
deum. Fructus ignotus.
Costa-Rica, prope Canas Gordas, alt. 1100 m.: Pitiier in herb. inst.
phys.-geogr. Costar. n. 11107. — Floret Februario. (Herb. Mez.)
Nota. Species insignis, imprimis P. effusæ accedens.
Phoebe neurophylla Mez et Pittier n. sp. — Foliis adullis præter
costarum 2 principalium axillas subtus + barbatas glabris, anguste ellip-
ticis, basi aculis apice breviter acuminalis, oplime triplinervibus ; inflo-
rescentia (fructifera) glabra abbreviata.
Arbor parva ramulis gracilibus, glabris, subterelibus, gemmis dense
stramineo-lomentosis, cortice esipido. Folia petiolis usque ad 15 mm.
longis mihi visis, crassis, leviler canaliculatis stipitata, sparsa, chartacea,
supra sicca glauco-viridia præter coslas principales bene immersas lævia,
subtus costis prosilienlibus lenuissime laxeque prominulo-reticulata,
+ 210 mm. longa, 70 mm. lala. Inflorescentiæ (fructiferæ tanlum
cognitæ) ut videtur subpaucifloræ, basi in ramulos 2-3 subfasciculalos
divisæ celerum verisimililer simplices racemosæ, foliis permulto bre-
viores. Bacca (immatura) cupulæ crassæ, sensim in pedicellum conicum
transeunti, margine integræ vel obscure lobosæ immersa, Cet. ignota.
Costa-Rica, ad ripas fluminis Hur in valle Diquis, alt. 800 m. : Pittier
in herb. inst. phys.-geogr. Costar. n. 42054. — Fructificat Martio.
(Herb. Mez.)
Persea pallida Mez et Pittier n. sp. — Foliis petiolatis, supra gla-
bris subtus pilis brevissimis obscurisque dense conspersis, ellipticis, basi
aculis Apice breviter acuminatis; inflorescentiis mulli- vel submultifloris,
oplime coryınbosis, dense incano-tomentellis, folia subæquantibus vel
iis paullo brevioribus ; limbi segmentis fere æqualibus ; androeceo
232 BULLETIN DE. L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (26)
- seriebus 3 fertilibus ; filamentis dorso margineque pilosis quam antheræ
brevioribus ; antheris omnibus 4#-locellatis; glandulis ad filamentorum
ser. Ill. basin sessilibus ; ovario glabro, quam stylus fere triplo breviore.
Ramuli validi, juniores pilis brevissimis flavidis adspersi quasi prui-
nosi. biennes glabrati castanei gemmis subsericeis, cortice esipido. Folia
peliolis + 20 mm. longis, leviter canaliculatis stipitata, sparsa, char-
tacea, + 150 mm. longa, 60 mm. lata, penninervia uirinque densissime
prominulo-reliculata, subtus manifeste pallida quasi glaucescentia. Inflo-
rescentiæ lol2 indumenlo incano perinsignes, bracteis diu persisten-
tibus anguste lineari-lingulatis, pedicellis brevissimis crassisque 2-3 mm.
longis. Flores (nondum satis perfecti mihi ante oculos) certe 4 mm.
vel paullo ultra longi, crassiusculi; limbi segmentis ellipticis, crasse
coriaceis, late acutis. Stamina perianthio bene breviora filamentis cras-
siuseulis lalisque, ser. IN. glandulis magnis, carnosis auctis; antheris
ser. exler. perlalis, apice bene rotundalis emarginalisque vel obtusis,
ser. IM. lateraliter dehiscentibus. Staminodia magna, sagittata, longe
acuminatim acuta, dorso dense pilis brevissimis pallidis adpressis tomen-
tosa, apice haud vel vix barbellata, filamentis brevibus stipitata. Ovarium
subglobosum stylo gracili, stigmale magno, sæpius triangulari.
Costa-Rica : Valle de Coto. alt. 4400 m.: Pitlier in herb. inst. phys.-
geogr. Coslar. n. 11111. — Floret Februario. (Herb. Mez.)
Obs. Species aliquid singularis, habilu Phebi glaucescenti Nees ex
India orientali adeo accedens, ut faciie (analysi neglecta) commulares,
revera andinis quibusdam, nempe Perseæ ferrugineæ, vestilæ affinis.
Ocotea ira Mez et Pitlier n. spec. — Foliis brevissime petiolalis,
obovalis. basin versus cuneatim aculis demum anguste rolundatim con-
tractis, apice rotundalis vel nonnunquam acumine lato imposito auclis,
rigidis, glabris, penninervibus, supra immerse subtus prominenter
densiuscule costatis et hie tenuiter transverse reticulatis ; inflorescentia
oo-flora. squarrosissima, brevissime puberula, folia subæquante : floribus
hermaphrodilis, brevissime puberulis, tubo perianthii conico, apice
haud constriclo, lobis æquilongis; antheris subquadraticis, apice late
truncatis. quam filamenta glabra 3-4-plo longioribus ; staminodiis plane
nullis ; ovario glabro, globoso, stylum crassum cylindricum »quante.
Arbor magna (15-20- metralis ex Tonduz !) ramulis crassis, tortuosis,
glabris, superne angulalis; gemmis peradpresse alutaceo-tomentellis ;
corlice esipido. Folia petiolis brevissimis latissimisque (+ 5 mm. longis),
percrassis stipilala, sparsa, + 170 mm. longa, 70 mm. lala, costis
arcuatim adscendentibus. Inflorescentia florum copia innumera insignis,
lalissime breviterque eylindrica vel subcorymbosa, densissima, squarro-
(27) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 239
sissime S-pinnatim pannieulata; axibus omnibus subpatentibus, bene
compressis; pedicellis vix ultra 1,5 mm. longis. Flores 1,5-1,75 mm.
longi; limbi segmentis ovato-ellipticis, rolundatis ; glandulis maximis,
globosis filamentis ser. Ill. basi affixis, sessilibus ; stigmate obtuso.
Bacca malura tenuiler ellipsoidea, + 20 mm. longa, 8 mm. diam,,
cupulæ plan, basin versus erasse clavatim in pedicellum valde auctum
transeunlı, diu perianthii lobis demum deciduis coronatæ insidens.
Costa-Rica, in silvis prope Juan Vifias et in pascuis ad Santa Clara,
. alt. 200-1200 m. : Herb. inst. phys.-geogr. Costar. n. 10445, 13399. —
« Jra » incolis. — Floret Junio. (Herb. Mez.)
Obs. Habitu imprimis Ocoteæ cunealæ accedit, cui olim specimen
primum leetum fructiferum commiscui. Sed flores nunc allali ab illa
longe distinctam et Ocoteæ pedalifoliæ, pentagonæ, insulari affinem
indicant, a quibus omnibus foliorum forma, inflorescentia, floribus
multo minoribus sal recedit.
Ocotea stenoneura Mez et Pittier n. sp. — Foliis brevissime petio-
lalis, rigidis, adultis supra præler nervum primarium basin versus
+ obscure tomentellum glabris subtus molliter ferrugineo-pilosis, late
elliplieis, basi subacutis ad petiolum breviler obtuse contractis, apice
acuminatis, penninervibus, supra valde immerse sublus prominenter
et dense coslatis et densissime transverse relalis; inflorescentia foliis
breviore.
Ramuli crassi, dense adpresseque ferrugineo-tomenteilil, non nisi
minute linealim angulati, cortice esipido. Folia petiolis + 7 mm. longis,
crassis, bene canaliculatis, sicut ramuli tomentellis stipilala, sparsa, basin
versus margine singulariler quasi auriculatim revolula indeque ibi
acuminalorum speciem præbentia, -- 180 mm. longa, 90 mm. lata,
sieca supra glauco-viridia sublus ferruginascentia. Inflorescentia fructi-
fera laxa squarrosaque, percrassa, dense ferrugineo-tomentella. Bacca
globosa, lævis, 13 mm. diam. metiens, cupulæ parvæ, planæ vel irre-
gulariter curvalæ, margine sæpius perianthii lobos partim persistentes
triangulares gerenli insidens. — Cet. ignota.
Costa-Rica, ad Santa Clara : Cooper in herb. inst. phys.-geogr. Costar.
n. 10217 ; prope las Vueltas, alt. 700 m.: Tonduz in herb. inst. phys.-
geogr. Costar, n. 13377. — Fructificat Septembri, Februario. (Herb. Mez.)
Obs. Alfinis Ocoteæ Salvini, Palmanæ, sed reticulatione primo intuitu
diversa.
Ocotea mollifolia Mez et Pittier nov. spec. — Foliis breviter sed
manifeste petiolatis, ellipticis, basi acutis apice oplime acuminalis, char-
taceis, nervis principalibus utrinque ferrugineo-tomentellis cet, subtus
234 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme sÉR.). (28)
molliter pilosis, utrinque tenuiter sed expresse prominulo-retatis ; inflo-
rescentia pauciflora, debili effusaque, ferrugineo-pubescente, quam folia
multo breviore ; floribus hermaphroditis, brevissime ferrugineo-tomen-
tosis, tubo perianthii brevi, conico, apice haud constricto, lobis sub-
æqualibus ; antheris oplime ovatis, apice rotundatis, filamenta lata, ad
margines bene pilosa subæquantibus ; staminodiis fere nullis: ovario
glabro, stylum longe pilosum subæquante.
Ramuli gracillimi, dense et persistenter ferrugineo-tomentelli, sub-
tereles, corlice esipido. Folia petiolis supra complanatis vix canaliculatis,
dense breviterque tomentosis, + 7 mm. longis stipitala, sparsa, +
220 mm. longa, 75 mm. lata, utrinque nitidula costis arcuatim adscen-
dentibus. Inflorescentia (habitu. omnino nectandroidea) paupera, parce
3-pinnatim panniculata, laxiuscula ; axibus paullo compressis; pedicellis
gracilibus, usque ad 6 mm. longis. Flores 2,5-2.75 mm. longi; limbi
segmentis ovalis, subrotundatis ; glandulis filamentis ser. HI. basi
affixis, maximis, irregulariter angulalis suleatisque, breviter sed mani-
feste stipilalis. Stylus angulosus stigmate subobtuso. Bacca maxima,
ellipsoidea, + 35 mm. longa, 15 mm. diam. metiens.
Costa-Rica, ad Hacienda Victoria planitiei Zeut, alt. 200 m.: Herb.
inst. phys.-geogr. Costar. n. 16031. — Floret Februario. (Herb. Mez.)
Obs. Species aliquid singularis, a proximis, nempe 0. Salvini, Palmana
jam stylo piloso valde diversa.
Ocotea tenera Mez et Donnell-Smith n. sp. — Foliis submembra-
naceis, glaberrimis, anguste vel bene ellipticis, basi aculis apice elegan-
tissime acuminatis, penninervibus, utrinque sed præsertim subtus laxe
prominulo-reliculatis ; inflorescentiis tenerrimis, laxis squarrosisque,
d tripinnatim, © bipinnalim panniculatis, quam folia brevioribus ;
floribus subdioicis, glaberrimis ; tubo perianthii brevissimo ; filamentis
glabris vei pilis perpaucis, brevissimis præditis, 4 quam antheræ sub-
rectangulares, anguste rotundatæ paullo longioribus, © paullo brevio-
ribus ; staminodiis nullis vel minulissimis. stipitiformibus; ovario glabro,
stylo crassiusculo, breviore.
Ramuli graeillimi, glaberrimi, cortice esipido, mucoso. Folia petiolis
vix ultra 10 mm. longis, tenuibus stipitata, sparsa vel subdisticha,
utrinque sed pr&serlim sublus nitidula, -+ 120 mm. longa, 40 mm.
lala, sicca nune manifestius nunc obscurius nigrescenlia et margine
(sepius non nisi minute) crispulata. Inflorescentiæ g' submultifloræ
© paucifloræ, pedicellis gracillimis usque ad 5 mm. löngis, bracteis
deciduis. Flores 2-2,5 mm. longi; limbi segmentis æqualibus, e late
ovalo g' longius 2 breviter acutis, consianter punctulis = mucosis in
(29) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1903. 235
sicco prominulis aqua mollitis sub lente oplime pellueidis insignibus.
. Glandul® florales filamentis ser. III. basi affixæ, e minoribus, globosæ.
Ovarium floribus quoque haud male evolutum. Bacca ellipsoidea,
4- 22 mm. longa, 11 mm. diam. meliens, cupulæ parvæ, simplicimar-
ginatæ, planiusculæ, sensim in pedicellum valde clavatim incrassatum
transeunti insidens, inflorescentiæ cuique fructiferæ singula evoluta.
Costa-Rica, prope Turrialba, alt. 570 m. : Tonduz in herb. inst. phys.-
geogr. Costar. n. 8330 ; ad Shirores : Pittier et Tonduz l-c. n. 9184 ; ad
. La Columbiana. Santa Clara : Pittier 1. ec. n. 13396 et ed. Donnell-Smith
n. 7607. — Floret Junio, Novembri, fructificat Novembri-Februario.
(Herb. Mez.)
Nectandra nervosa Mez et Pitlier n. sp. — Foliis glabris, late
vel elliplico-lanceolatis, basi aculis apice bene acuminatis, ulrinque
densissime optimeque prominulo-reticulatis ; inflorescentia ampla, squar-
rose tripinnatim panniculala ; floribus ignolis.
Arbor ramulis gracillimis, glabris, gemmis breviter pilosis, cortice
paullo aromalico. Folia petiolis + 8 mm. longis, gracilibus, canaliculatis
stipitata, sparsa, charlacea, + 130 mm. longa, 35 mm. lala, sicca supra
glauco-, subtus rubenti-viridia, costis erectis et reticulo pernotabili præ-
dita. Inflorescentia non nisi fructifera cognita folia longe (triplo vel
ultra) superans, glabra ; pedicellis fructiferis incrassatis, + 10 mm.
longis. Bacca ellipsoidea, -- 10 mm. longa, 6 mm. diam. meliens, cupulæ
semiglobosæ, acute simplicimarginatæ, siccæ verruculosæ insidens. —
Cet. ignola.
Gosta-Rica, ad ripæ fluminis de Terraba ostias : Tonduz in herb. inst.
phys.-geogr. Costar. n. 6758. — Fructificat Martio. (Herb. Mez.)
Il. Myrsinaceæ.
Ardisia Donnell-Smithii Mez nov. spec. — Foliis manifeste
et graciliter peliolatis, ellipticis, basi aculis apice acuminatis, superne
obscure nunc perobscure crenulatis ; inflorescentia terminali, submullti-
flora, oplime subcorymbose 3-pinnalim panniculata, ramulis flores
perconspicue corymbosos gerentibus ; pedicellis gracilibus, usque ad
15 mm. longis ; floribus conslanter 5-meris ; sepalis per. anthesin
subapertis symmetricis, margine optime 'ciliatis, lineis glandulosis elon-
gatis perconspieuis pietis ; petalis dextrorsum tegentibus, basi brevissime
coalılis, optime glanduloso-lineatis ; filamentis brevibus sed permani-
festis, dissite glanduloso-pilosis; antheris apice rolundalis et lacinula
236 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (39)
minuta rotundala imposita auelis, biporatim dehiscentibus, dorso haud
pictis.
Frutex floribus roseis, fructu scarlatino (de Türckheim !). Rämuli
gracillimi, subleretes, apicem versus tomento denso brevique ferrugineo-
umbrino obteeti. Folia petiolis optime canaliculatis, + 8 mm. longis,
junioribus sicut ramuli tomentosis stipilala, + 150 mm. longa, 50 mm.
lata, chartacea, sicca triste colorata, nilidula, supra glabra subtus nervis
principalibus ferrugineo - (omentellis cet. dissite brevilerque pilosa,
utrinque densiuscule costulata et bene prominulo-reticulata, punctulis
manifestioribus destitula. Inflorescentia perregulariter corymbosa, late
rotundata, densa, foliis multo brevior, tota ferrugineo-umbino-tomen-
tella ; ramis ramulisque suberectis, compressiusculis, apice florum ultra
10 corymbum perfectum procreantibus ; pedicellis perelongatis bracteas
minutas et mox deciduas permullo superantibus. Flores pulcherrimi
ante anthesim 7-8 mm. longi ; sepalis basi ad '/s coalitis, triangularibus,
dorso pilosis ; petalis per anthesim patenlibus, valde asymmetricis. Sta-
mina per anthesim porrecta, antheris angustis, triangulo-linearibus,
paullo super basin dorsifixis, quam petala sat brevioribus. Ovarium
ovoideum, glabrum ; stylo gracili, 5-6-plo longiore antheras superante ;
sligmate minuto, punctiformi; placenta pluriseriatim ad A0-ovulata.
Bacca perfecte vel paullo depresse globosa, longitudinaliter multicos-
tulala, 5-6 mm. diam. meliens.
Guatemala, dept. Verapaz ad Culbiquitz, alt. 350 m. : Türckheim in
plant. ed. Donnell-Smith n. 7766, 7918. — Floret Septembri, fruetißieat
Dezembri. (Herb. Mez.)
Obs. Ardisie Türckheimi Donnell-Smith et A. nigrescenti OErst. valde
affinis, ab illa foliis pilosis, ab hac floribus minoribus foliisque minus
crenalis diversa.
Ardisia Pittieri Mez nov. spec. — Foliis cuneato-oblongis vel
subobovalis, basin versus persensim anguslatis apice breviier acuminatis
vel aculis, inlegerrimis, maximis ; inflorescentia terminali, amplissima
3-pinnalim panniculata, flores bene corymbosos gerentibus; pedicellis
crassiusculis, usque ad 42 mm. longis ; floribus constanter 5-meris ;
sepalis dextrorsum tegentibus subsymmetricis, margine oplime ciliatis,
et villis magnis crasse lineiformibus et prope apicem punclis percon-
spieuis pellucidis præditis; pelaiisimbricatis vel sinistrorsum tegentibus,
percrassis carnosis, nec punclis nec lineis manifestioribus auctis ; fila-
mentis brevissimis inter sese in annulum carnosum coalitis, glabris ;
antheris perelongate triangularibus, peraculis, dorso area obscura lata
nec punclis dislinctis pielis. - |
(31) CARL MEZ. ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 41903. 237
Arbuseula parva (Piltier!), simplex, apice foliorum coma ampla inflo-
rescenliaque lerminata (Clavijæ habitum præbens), trunco superne:
digiti humani crassitudine, glabro, corlice fusco induto. Folia petiolis
brevissimis (vix ultra 5 mm. longis) percrassisque stipitala subsessilia
dicenda, usque ad 0,3 m. longa, 0,1 m. lala, rigide coriacea, subtus
punetulis brunneis lepidotis densiuscule consita, utrinque densiuscule
prominulo-costulata el relicuiata, paullo nilidula, punelulis glandulosis
manilestioribus destitula. Infiorescentia multi- vel submultiflora, per-
‚erassa squarrosaque, folia subæquans, furfuracea mox glabrala ; ramis
sueto refractis vel patentibus, compressiusculis, paupere divisis, apice
forum + 6 corymbum permanifestum gerentibus ; pedicellis crassis,
bracleas minutissimas perlonge superantibus. Flores maximi anle
anthesin 10 mm. vel paullo ultra longi ; sepalis basi brevissime coalitis,
crassis coriaceis, suborbieularibus, per anthesin reflexis; pelalis per
anthesin revoluto-patentibus, valde asymmetricis. Slamina petalis con-
spicue breviora per anthesin porrecta ; antheris crassis, conniventibus,
prope basiu filamentis affixis. Ovarium ovoideum, glabrum, haud punc-
talum, sensim in stylum subduplo longiorem, stamina paullo superantem
transiens ; stigmate puncliformi ; placenta co-ovulata. Bacca subcarnosa,
globosa, + 10 mm. diam.
Costa-Rica, in silvis ad Tuis, las Vueltas, Tucurrique, alt. 600-700 m.
rara : Herb. inst. phys.-geogr. Costar. n. 11351, 13369. — Floret Majo.
(Herb. Mez.)
Obs. Ardisiæ auriculatæ Donnell-Smith et A. stenophyllæ Donnell-
Smith adsocianda, ad Jcacoree subgenus referenda.
Ardisia insignis Mez el Piltier nov. spec. — Foliis oblongis,
basin versus sensim anguslalis apice breviter acuminalis, integerrimis,
maximis; inflorescentia terminali, ample 3-pinnatim panniculata, ramulis
flores perabbreviate spicatos gerentibus; pedicellis ex statu fructifero
plane nuilis ; floribus 5-meris; sepalis imbricatis, symmetricis, margine
nudis, haud manifestius pictis.
Species fructifera tantum cognila perinsignis. Ramuli (vel truncus)
apice digili humani crassiludine, fusco-corticali. Folia (ut videtur haud
comala) peliolis brevissimis (vix ultra 8 mm. longis) percrassisque
slipitala subsessilia dicenda, usque ad 0,35 m. longa et 0,1 m. lata
mihi visa magniludine insignia, crasse coriacea, glabra, juvenilia den-
sissime glanduloso-punctata adulla glandulis manifestioribus destituta,
paullo nilidula, utrinque tenuiter densiusculeque costulala nec relata.
Inflorescentia maxima folia superans, percrassa, pyramidala, ut videlur
subimultiflora, fructifera Lantum cognila ; ramis crassis, arcualim adscen-
238 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (32)
dentibus, et ramulorum deciduorum et florum fructiferorum cicatrices
præbentibus. Baccæ subcarnosæ, 8 mm. diam. metienles, sepalis per-
crassis, explanalis (diam, 9 mm.) basi fere ad ‘/: coalits, suborbicu-
laribus. callo brevissimo pererassoque stipilatis insidentes. — Cet.
ignola.
Costa-Rica, in silvis ad Tsäki, Talamanca : Herb. inst. phys.-geogr,
Costar. n. 9575. — Fructificat Mario.
Obs. Pr&cedenli proxima.
IV. Theophrastaceæ.
Ciavija Hassleri Mez nov. spec. — Foliis cuneato-oblongis,
integerrimis, pallide nec incrassalo-marginalis ; inflorescentiis subpauci-
floris, laxiuseulis, pedicellis vix ultra # mm. longis summis quoque
bracteas parvas ad basin gerentibus; pelalis paullo ultra !/s in tubum
late infundibuliformem coalitis ; staminodiis 5 crasse glanduliformibus,
cum glandulis 5 epipelaleis isomorphis et haud minoribus alternantibus
et ab illis bene dislinclis nec confluentibus; antheris floris 4 quam
filamentorum tubus haud multo brevioribus.
Frutex 0,3-0,8 m. allus (Hassler I). Folia basin versus persensim
cunealim acula in pedicellum vix ultra 15 mm. longum, castaneum
transeuntia, apice ut videlur non nisi brevissime acula, coriacea, utrinque
pallide valde reliculata, glaucescentia, integerrima, zona laliuscula
pallida nullo modo incrassata eincla, + 0,4 m. longa, 0,1 m. lata. Inflo-
rescentiæ non nisi levissime furfuraceæ mox glabrescentes, usque ad
90 mm. longæ; pedicellis per anthesin subereclis, apicem versus non
nisi obscure incrassatis, bracleas minulas triangulares conslanter basi
gerenlibus. Flores auranliaco-rubescentes (Hassler !), aqua molliti 41-
12 mm. diam. metientes, glabri, plurrimi 4-, pauci 5-meri; sepalis basi
brevissime coalitis. semiorbicularibus, margine oplime crenulatis ; peta-
lorum lobis demum subrectangularibus, margine vix crenalis. Stamina
bene emergentia, antheris conglulinatis discum obtuse 10-dentatum
formanlibus; filamentorum tubo apicem versus paullo attenuato. Fructus
virentis, niliduli, minutissime scrobiculali, vix infra 25 mm. diam.
melientis adsunt fragmenta tantum.
Paraguaria sept., in silvis regionum superiorum fluminis Apa : Hassler
n. 7954. — Floret Novembri. (Herb. Univ. Genev.)
454 << —
239
PLANTÆ HASSLERIANAE
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D° ÉMILE u. (SUISSE
ae 1855 a 1902
le Prof. D° R. GHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Oxypetalum paraguayense Chod.
Chod. in PI. Hasslerian.. p. 80 = 0. Arnottianum Buck. var. brachy-
stephanum Malme in Ascl. parag., p. 20.
(M. Malme n’ayant pas encore vu le spec. Morong. [Drtassa humilis] et par
conséquent ne sachant pas que le synonyme de Schlechter serait à abandonner
a proposé le nom de ©. brachystephanum pour cette plante qu'il con-idère aussi
comme espèce après avoir vu de nombreux spécimens )
Suffrulex 0,3-0,6, pelala rubro virenlia corona fusca. in campo pr. San Ber-
nardino, Sept, n. 3252; sullrulex 0,4 0.5, pelala rosea corona caslanea, in
campis pr. Valenzuela in valle flum. Y-acà. Febr., n 7128; suffrutex 0,3-0.4,
pelala dilule rosea, corona caslanea, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6192
suffrutex 0,5-0,6, petala persicina corona atropurpurea in Campo pr. Cholélo
in valle fluminis Y ac, Déc., n. 6655.
Oxypetalum parviflorum Dene.
Dene. in DC. Prodr. VIII, 587 ; Flor. Bras. XCV, p. 281.
ex 0,2-05, petala flava, in campo Apépu (flum. Tapiraguay), Aug.,
. 4342 a.
Ozypelalum marginatum Malme.
Malme in Asclep. Parag. 1. c., p. 25, fig. 4.
Suffrutex 0,2 0,6, pelala alba, in campo Apépu. Aug., n. 4342; suffrultex
0; 3-05, petala viridescentia, in dumeto pr. Ip&-hu (Sierra de Maracayu), Nov.,
5282; suffrutex 0,4-0, 6, petala flavo-virenlia, in camıpo pr. Sau Estanisla6,
Ki ‚n. 4283.
Oxypetalum humile (Mor.) Hassler.
sub Ditassa humilis Mor. in Morong and Brilton Plants collected in
Paraguay N. Y. Acad Scient. VII, Dez. 1892, vidi spec. Morong. in Hb.
Barbey Boissier (Hassler) = Oxypetalum paraguayense Schlechler, in Oestr.
bolan, Zeitschrift 1895, p. 455.
He Fe 0,2-0,4, ve lala flavo-virentia vel luride alba corona alba, in camps pr.
Alira. Nov., n. 3451; suffrutex 0,1-0.3. pelala albo-virenlia, in campis arenosis
pr. Tobaty. Se pl, . 6330 ; suffrulex 0.1-0. A, pelala albo-virentia corona alba,
in rupestribus in regione cursus superioris fluminis Apa, Déc., n. 8062.
Forma ad 0. multieaulem Fourn, aceedens.
Suffrutex 0,1-0,5, pelala albo-virenlia corona alba, in arenosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7487.
240 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (19)
Ozypetalum clavatum Malme.
Malme in Asclep. Parag. L. e., p. 27.
Suffrutex 0.2-0,5, petala alro-purpurea corona lutea in campo Apépu. Aug.,
n. 4528 ; suffrulex 0,3-0.6, petala nigra corona lutea in campo pr. Igatimi, Oct.,
n. 4881 ; suffrutex 0.5-0,6. petala atro-purpurea corona lutea, in campo glareoso
pr. Valenzuela, Febr., n. 7082.
Forma : Suffrulex 0,5-0,8, petala atro-purpurea corona eilrina, in campo sieco
in regione cursus superioris fiuminis Apa, Febr., n. 8489.
Oxypetalum Hasslerianum Chod.
Chodat in Plant. Hasslerianæ, p. 79.
Suffrutex 0,3-9,5, corolla flavo-virens in campo pr. Sapucay, Déc., n. 253 >
suffrutex 0.5-0,8. petala flavescentia. in campo Cordillera de Altos, Oct. n. 3310:
id. n. 3310a ; suffrutex 0,5-0.7, petala albo-virentia corona brunnea, in dumeto
pr. Cerro-hu (Paraguari), Déc., 6494; suffrutex 0,5-0,8, petala brunneo albida
corona alba, in campis ad ripam fluminis Apa, Nov., n. 7122: suffrutex 0,8-
1.m., pelala flavo-virentia corona alba. in campo pr. Igatimi, Dee., n. 5658 ;
suffrutex 0,5-1,2. pelala straminea corona alba, in campis siccis pr. Bellavista
(Apa), Nov.. n. 8044.
Species valde variabilis coloribus petalorum sat distincta.
. Var. mirabile Malıne.
Malme in Asclep. parag., p. 24.
- Suffrutex 0,5-0.8. pelala flavo-virentia. in campis pr. San Estanislaô, Jan.,
n. 6017 ; suffrutex 0,5-1-2. peiala albicantia, corona alba, in campis siceis pr:
Bellavista (Apa), Nov., n. 804%a; suffrutex 0,5-0.8. petala luride alba corona
alba, in campis pr. Picada Isabel Concepcion, Oct., n. 7646 ; id. in dumeto
pr. Valenzueia, Febr., n. 7111.
Oxypetalum capitatum Mart. et Zucc.
Mart. et Zucc. Nov. gen. et sp. plant. !, p. 50; Flor. Bras. XCV, p. 280.
Suffrutex 0.5-0,6, petala e viridi cinerascentia, in dumetis pr. Gurugualy,
Sept., n. 4654. EEE
Var.
Suffrutex 0,5-0,6, petala viridescentia corona alba, in campo arenoso in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7790.
Oxypelalum subcapitatum Malme.
Malme in Asclep. Parag., p. 20.
Suffrulex 0,3-0,5, petala lutea corona aurantiaca, in campo Ipé-hu (Sierra de
Maracayu), Oct., n. 5196.
Oxypetalum aurantiacum Malme nov. spec. mss.
Affinis ©. subcapitato Malme absquo caudiculis subedentatis, rostro styli
longe exserto ad medium v. ultra bifido (ramis divergentibus sæpe flexuosis) nec
non © rollæ colore differt.
Suffrulex 0,3-0,5, pelala aurantiaca, corona straminea, in campo pr. Arroyo
Primero (Apa), Nov.
Oxypetalum ophiuroideum Malme.
Malme in Asclep. Parag., p. 24.
Herba 0,5-0,8, pelala alba, in campo pr. Ipé-hu (Sierra de Maracayu), Oct.,
n. 4983. Bar:
(20) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 241
Ozypetalum Chodatianum Malme.
Malme in Asclep. Parag., p. 29.
Herba 0.5-0,8, petala luride alba corona isabellina, in campo arenoso pr.
Tobaty, Sept.,n 6336; herba 0,5-1, pelala cinerea in campis pr. Ipé-hu (Sierra
de Maracayu), Oet., n. 5116; herba 0,3-0,6, petala alba, in arenosis pr. flumen
Capibarv, Sept, n. 4405; suffrutex 0,5-1 m., flos albus differt floribus majo-
ribus a n. 778% et 778% a inter rupes pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 77845;
suffrutex 0,5-0,8, petala grisea, corona alba, in campis pr. Machorra (Apa),
Nov ,n. 778& c.
Forme.
Suffrulex 0,5-1, pelala luride alba, in campis regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7 Ska; suffrutex 0,6-1, pelala cinerea cor. alba inter rupes
aridos pr. flum. Apa, Nov., n. 7784.
Marsdenia macrophylla (H. et B.) Fourn.
Fourn. in Flor. Bras. XCV, p. 321. Asclepias macrophylla H. et B. Rem.
et Schult. Syst. veg. VI, p. 86.
Liana frulicosa 20-30 m., pelala atro-purpurea nitentia in silva Cordillera de
Altos, Déc, n. 3572: liana frulicosa 4-8, flos purpureus, in silva aprica pr.
Concepcion, Oct., n. 7626. Frutex volubilis 2-3, pelala purpureo violacea, in
dumeto Sierra de Maracayu, Nov., n. 5331.
Marsdenia quaranitica Malme.
Malme in Asclep. Parag., p. 35.
Herba volubilis 0,5-1, pelala lilacina corona brunnea, in arenosis pr. flumen
Capibary, Sept., n. 4422; suffrulicosa repens 0,5-1, petala livida, in arenosis
pr. flumen Capibary, Sept., n. 4466.
Marsdenia spec.
Aff. Marsdeniæ mollisime Fourn.
Liana fruticosa 8-10 m., petala flava corona brunneo-virens, in silva ad
ripam fluminis Paraguay, Oct., n. 7625.
Marsdenia Hassleriana Malme nov. spec.
Aflinis Marsdeniæ Weddellii (Fourn.).
Malme Asclep Regn. Herb., p. 9% (Verlotia Weddellii Fourn. in Flor. Bras.
XCV, p. 326) absqua Imprimis corollæ lobis brevioribus, minus barbatis,
muerono apicali squamarum coronæ multo longiore, aculissimo, superne incur-
vato, stigmali incumbente differt.
Liana frulicosa 6-8 ın., pelala brunneo virenlia corona viridis, in dumetis
« Espinillares» dielis pr. Concepcion, Sept., n. 7471.
Esxolobus patens (Dene.) Fourn.
Fourn. in Flor. Bras. XCV, p. 318; Gonolobus patens Dene. in DC.
Prodr. VIII, p. 59%.
Var. paraguayensis Malme.
Malıne Asclep Regn. Herb., p. 84.
Liana caule frulicoso flos flavovirens in silvis Gerro-pylä, Oet., n. 1304 ; liana
frulivosa 5 6 ın., pelala flavo-virentia ad ripam fluminis Piribebuy, Aug., n. 3107;
sulfrutex volubilis 2-4 m., pelala viridia corona lulea, in silva Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5108.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1903. 16
249 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2n€ SÉR.). (21)
Exolobus Sellowianus Fourn.
Fourn. in Flor. Bras. XCV, p. 319.
Suffrutex volubilis 6-8 m.. corolla cerina, in silva pr. Sapucay, Febr., n. 1931;
liana suffruticosa 6-8 m., petala flavescentia, in silva pr. San Bernardino, Febr.,
n. 3846 ; suffrutex volubilis 2-4 m., petala ochracea, in dumetis pr. Chololô, in
valle fluminis Y-aca, Déc., n. 6716.
XYRIDACEAE
Cf. Plant. Hasslerian. I, p. 114; Bull. Herb, Boiss. 2me serie, I, n. 4,
p. 120.
Les espèces les plus répandues qui se trouvent partout dans les differentes
zones du pays. peuplant presque lous les marécages sont :
Xyris macrocephala et Xyris savannensis var. glabrata ; une forme naine de
ce dernier ne se trouve que dans le Nord Est: le Xyr/s schizachne habite les
marais du Nord et Nord-Est: les Xyris tenella et X. Regnellir les endroits aré-
neux lemporairement desséchés des hauts plateaux de la Sierra de Maracayu
(Nord-Est).
XYRIDACEE det. G. Malme!.
Xyris macrocephala Vahl.
Enumeralio planlarum, vol. Il, p. 204.
Herba 0,5-1 flos aureus in palude pr. Sapucay, Jan:, n. 1783*; herba 0.3-0.5
flos luteus, in palude Tucangua, Jan.. n. 1786**; herba 1-1,5 flos eitrinus, in
palude pr. Igatimi, Nov., n. 5481; herba 1-1,5 pelala lutea. in palude Cordillera
de Altos, Febr., n 3835; herba 0.4-1, flos citrinus, ad ripam rivi « Juqueri, »
Oet.. n. 1398; herba 0,5-1 pelala lutea, in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec.. n. 8242; herba 0,8-1,5 petala lutea, in stagno pr. flumen
Apa, Jan., n. 8399.
Forma minor. Herba 0,2-0,5 petala lutea, in uliginosis Cordillera de Altos,
Dec., n. 3616.
* Sub. Xyris laxifolia Mart. in Pl. Hasslerian., 1. c., p. 114.
** Sub. X. graminea Pohl in Pl. Hasslerian., 1. c., p. 115.
Xyris savannensis Miquel.
Einnæa XVIII, p. 605.
Var. 8. glabrata Seub.
Flor. Bras., fasc. XV, p. 217.
Herba 0,1-0.3 flos aurantiacus in uliginosis pr. Itagua, Jan., n. 99: herba
0,2 0.3 flos flavus in palude pr. San Bernardino, Sept.. n. 1166 *** herba 0,3-0,5
pelala lulea in campo humido Ipe-hu (Sierra de Maracayu).
Forma.
Herba 0,05-0,2 pelala lutea in stagno pr. Ipé-hu, Nov., n. 5273.
:*** Sub. X. sororia Kunth in Pl. Hasslerian., 1. c., p. 114.
! Rédigé d’après les determinations de Mr. le Dr G. Malme par E. Hassler.
(22) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 243
Xyris tenella Kunth.
Enumeralio plant., t. 4, p. 9.
Herba 0.2 0,5 petalea lutea in arenosis pr. flumen Jejui-mi (Igatimi), Sept.,
n. 4678; herba 0.3-0,5 pelala lutea, in arenosis pr. Ipé-hu (Sierra de Maracayu),
Nov., n. 5265; herba 0,2-0,3 pelala lutea, in arenosis pr. Ipé-hu, Oct., n. 5166.
Xyris schizachne Mart.
Beiblätter zur Flora 1841, II, p. 56.
Herba 1-1,5 pelala lulea in palude pr. Ipe-hu, Nov.,.n. 5328: herba 0,8-1,2
petala flava, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8341.
Xyris Regnellii A. Nilss.
K. Svenska Vet. Ak. Hand. Bd. 24, n. 14, p. 143.
Herba 0,5-0,8 petala lutea in stagnis pr. Ipe-hu (Sierra de Maracayu), Oct.,
n. 5034.
VOCHYSIACEE
Cf. Plant. Hasslerian. I, p. 178; Bull. Herb. Boiss., 2me serie, II, n. 8,
p- 737.
Ce sont les arbres typiques du Campo serrado, tous pourvu d’une écorce épaisse
et subéreuse, tant pour se proléger contre les longues périodes de sécheresse
que contre les incendies fréquents des campos.
Les Vochysia tucanornm et Qualea prlosa habitent les serrados du Nord, le
Qualea grandiflora, Q. parviflora sont communes aux serrados Nord et du Nord-
Est, le Qualea cordata se lrouve dans lous les campos un peu pierreux du pays
tandis que la forme rupestris de ce dernier est particulier aux sommets des col-
lines des cordillères de Tobaly et Piribebuy.
VOCHYSIACEÆ
Vochysia tucanorum Mart.
Nov. Gen. et Spec. I, 142, Flor. Bras. XIII, 2 p. 29.
Arbor 6-42 m. d. 0.2-0,5 petala flava in campis «serrados» dictis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8139.
Qualea pilosa Warm.
Warm. in Flor. Bras. XIII, 2, p 45.
Arbor 4-6 d. 0,1-0,3 petala alba in campis «serrados » in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8144.
Qualea parviflora Mart.
Nov. Gen. et Spec. I, 135, tab. 81; Warming Flor. Bras. XII, 2, p. 43.
Arbor 8-10 d. 0,3-0,5 petala violaceo-purpurea, in campis pr. Bellavista (Apa),
Dec., n. 8229.
Qualea grandiflora Mart.
Nov. Gen. et Spec. I, 133, tab. 79; Flor. Bras. XIII, 2, p. 41.
Arbor 8-10 m. d. 0,3-0,5 petala sulphurea. In campis « serrados » pr. flumen
24% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme sir.). (23)
Apa, Nov., n, 7881; arbor 4-6 m. d. 0,2-0,4 pelala lutea in campo pr. Bellavisia
(Apa), Nov., n. 7881a.
Qualea cordata (Mart.) Spr.
Syst. I, p. 17; Flor. Bras. XIII, 2, p. 51.
Forma rupestris.
A Lypo recedil habitu frulicoso foliis coriacioribus haud nitentibus, petalis
roseis purpureo sirialis (Hassler).
Frutex 1-1,5 m. pelala rosea purpureo slriata, inter rupes denudatos in cacu-
mine collium in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6705.
COMMELINACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 23 et 131; Bull. Herb. Boissier, VI, Append.
I, p. 23 el 2me serie, I, n. 4, p. 437.
Le nombre des espèces rapportées s'élève à 18 et celui des variétés à 6; les
nouvelles espèces sont : Anerlema prraguayensıs: Commelina quaranitica ; Tra-
descantia radıata el une variété nouvelle Campelia Zanon'a var. sessrlis.
Comme particulièrement intéressant nous citons ici le Commelina Schom-
burykıana lrouvé au Centre et au Nord-Est du pays n'étant connu jusqu’à
présent que des Guyanes.
Dans les for&ts se trouvent parlout : D'chorisandra Aubletiana; Tradescantia
geniculata; T. flaminensis ; Gommelina robusta.
Dans les forêts des collines du centre, dans des endroits pierreux : Trades-
cantia elongita; T. ambrqua; Campelix Zanonia var. sessrlis.
Partout dans les canpos se trouvent : Commel'na virginica en de nombreuses
formes et C. nuliflora très variable aussi; C. platyphylla var. Bulanse;
Tradescantia multiflora.
Dans les campos rupestres du centre se trouvent : Commelina virginica var.
villusa ; GC. vestita ; G. quaranitica ; C. erecta (aussi N.-E ).
Dans le sımara s: Floscopa ylabrata (CG. N.-E ); Anerlema paraguayensis (N.-E.);
Commelına Schomburgkrana (CG. N -E.).
Dans les terrains salıns. Tradescantia radrata.
Dans les friches el surtout dans les lerrains en culture: Commel'na virginica;
C. platyphylla var. Balanse, Tradescantra multıflora,; la première est une des
mauvaises herbes les plus redoutées des cultivateurs paraguavens, la moindre
parte de la tige reproduisant immédiatement de nouvelles plantes.
COMMELINACEE det. C. B. Clarke!.
Floscopa glabrata Hassk.
C. B. Clarke in DC. Monog. Phanerog. V. III, 269.
Herba 0,5-0.6 pelala lilacina, in palude pr. Bellavista (Apa), Febr., n. 8496.
Dichorisandra Aubletiana Rœm. el Schult.
Schult. f. Syst. VII, 4181; Flor. Bras. Ill, p. 1, p. 209.
Herba volubilis 4-6 m. petala cyanea in silva in regione fluminis Apa, Febr.,
n. 8415.
! Rédigé d'après les délerminations et les notes de Mr. C. B. Clarke par
E. Hassler.
(24) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 245
Campelia Zanonia H. B.K.
Var. (?) sessilis C. B. Clarke.
This plant is = Bang. n. 1412 collected in Bolivia sent out by Britton
and Rusby as : C. Zanonia H B K.
In the present plant the pedicels are withe, the pelals blue, the bracts not pro-
duced.
Herba 0,4-0,5 petala caruiea in silva pr. Chololo, Dec., n. 6826. (Unie.).
Tradescantia fluminensis Vellozo.
Flor. Flumin. IH, 140, t. 152; T. albiflora Kunth in Flor. Bras. Ill,
pars, I, p. 250.
Herba procumbens 0,3-0.8 petala alba folia cuprea inter rupes aridos in col-
libus pr. Tobaty, Sept., n. 6093.
Tradescantia radiata C. B. Clarke spec. nova.
Seminibus ex embryostegia radiatim costalis, inter costas traheculatis ; cetero
quia ut. T. multiflora Sw.; slamina 6 fertilia — omnino ut T. multiflore —
semina 6.
This plant is suspiciously like T. multiflora Sw.; but in all the material of
that common species, I find the seeds reticulate as stated in DC. Monogr. V, mi,
p- 306.
Herba 0,05-0,15 petala lilacina, in arenosis pr. Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n. 8493
Tradescantia elongata G. F. W.
Meyer DC. Monogr. V, 3, p. 303.
sub. T. elegans G. F. W, Meyer in PI. Hassler, p. 131.
Herba 0,3-0.5 petala alba, in silva Cordillera de Altos, Sept., n. 3288; herba
0,15-0,45 pelala rosea, in colle Tobaty, Mart., n. 4035.
Commelina guaranitica CG. B. Clarke spec. nov.
There is no South American Gommelina in Herb. Kew that matches this as to
leaves or indumentum. I cannot find one capsule with seeds on these specimens,
so that I do not know the affinity, of care to give a specific name I should guet
the species Lo be near C. erecla L. But no form of C. erecta L. here (or of
C. Virginica) shows this dense soft universal indumentum.
Herba 0,5-0,8 petala cœrulea, inter rupes pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6803 ; herba 0,5-0,6 pelala ewrulea inter rupes denudatos in collibus pr.
Tobaty, Sept., n. 6173, eodem loco, Sept., n. 6098.
Commelina virginica L.
Sp. pl. ed. II, p. 61 ; FI. Bras. III, pars ı, p. 263, 1. 37.
Herba 0,5-0,8 petala rosea (sieca cœrulea) in dumeto in solo calcareo in
regione cursus superioris fluminis Apa, Déc., n. 8231.
Specimina nurnerosissima colleclionis Hasslerianæ omnia pelala cœrulea habent.
Commelina robusta Kunth.
Enumerat. Plant. IV, 52; Flor, Bras. III, pars 1, p. 264.
Herba 0,8-1,5 pelala cœrulea in dumetis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6168.
Commelina nudiflora L.
Sp. Pl. 4.
Var. glabrata (spec.) G. I. W. Meyer. C. B. Clarke.
Herba 0,1-0,5 petala alba in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6115.
246 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20 SÉR.). (25)
Commelina spec. aff. erecta L.
In the present plant the one capsule has two large flat seeds — so that .th
plant should be C. Virginica L. But I nevertheless think the plant probably
C. erecta with one cell accidentally seed less. The spales are too scallered, too
much exsert. the seeds too large and Loo flat to suil C. Vrrgsnica. {
+ (With a good supply of ripe capsules. il may make a spec. nova).
Herba 0,5-1 pelala cœrulea in collibus pr. Tobaty. Sept., n. 6170 : forma
minor, herba 0,3-0,5 petala cœrulea inter rupes pr. Tobaty, Sept., n. 6420.
BURMANNIACEÆ
Les Burmanniacées habitent toules les marais de la région Nord Est ; dans le
centre du pays je n'en ai pas encore Irouve. Deux espèces habitent les marais
de la région au pied de la Sierra de Maracayu : Burmannia flava et Burmannia
capıtala et une espèce les marais du haut plateau de la même Sierra : Bur-
mannia alba. |
BURMANNIACEZÆ det. G. Malme !.
Burmannia flava Mart.
Mart. nov. gen. et spec. I, p. 41 ; Flor. Bras. III, 1, p. 56.
Herba 0,1-0,2 flos albus, in palude pr. Igatimi, Dec., n. 5654.
Burmannia capitata (Walt.) Mart.
Nov. gen. et spec, I, p. 12: Flor. Bras. III, ı, p. 56.
Herba 0,0,5-0,2, flos albus, in stagnis pr. flumen Capivary, Dec., n. 5937.
Burmannia alba Mart.
Nov. gen. et spec. I, p. 12; Flor. Bras. sub. B. Sellowiana Seub. II, ı,
p. 97.
a 0,3,-0,5 flos albus, in palude pr. Ipé hu. Sierra de Maracayu. Nov.,
n. 9926. i
CACTAGCEE
Les espèces de Cactacées connues jusqu'à aujourd’hui du Paraguay s’elevent à
4%, dont 4 espèces nouvelles figurent dans cette énuméralion. Ce sont : Opuntia
paraguayensis?, Gereus Hassler:?, Cereus paraguayensis, Cereus Lauterbachii
et une variété nouvelle Ech/nopsis rhodotricha var. roseiflora.
‘ Des 44 espèces, 27 n'ont été trouvées jusqu'à aujourd'hui qu'au Paraguay. Ce
sont : Opuntra paraguayensis. O. stenarthra, O. cardiosperma, O. Assump-
tions, Gereus stenogonus, C. lamprospermus, C. phalnospermus, C. rhodoleu-
canthus, G. Lindbergianus, C. Hassleri, G. Lindmannir, CG paraguayensis,
C. Lauterbachii, Phyllocactus phyllanthus var. paraguayensis, Echinopsis rho-
dotricha et sa var. roseiflora, Echinocactus Schumannianus, E. Grossei, E. nigri-
! Rédigé d’après les déterminations de Mr. le Dr G. Malme par E. Hassler.
2 Ces deux espèces ont été p:écédemment décrites d'après les spécimens de
l'Herbier Hassler par M le Prof. Dr Schumann dans : «Die Kaktaceen der Repu-
blik Paraguay, » in Monatschrift für Kakleenkunde, Bd. IX, X.
à
(26) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 247
spinus, E. Grahlianus, E. Schilinzkyanus, E. Otton’s var. paraguayensis,
E. Quehlianus, E. paraguayensis, E. Anisitsii, E. Hartmannıı, E. Amon
lianus.
Plantes en majeure partie de regions xérophytes c'est, dans les regions
rupesires que l’on en trouve le plus grand nombre : Tandis que les genres
Opuntia et Cereus se lrouvent un peu partout dans les différentes zones u
pays, le genre Echinocactus a sa zone bien délimitée et restreinte.
A l'exception de l’Echinocactus Anisitsiè qui peuple les deux rives du Ric
Paraguay et l’Echinocactus Hartmannii qui est le seul représentant de ce genre
dans le Nord-Est, où il se trouve dans I»s champs secs élevés qui bordent les
fleuves descendant de la Sierra de Maracayu, et l'E. alteolens qui représente ce
genre dans les formations calcaires du Nord, toutes les autres espèces habitent la
zone du Centre, et dans celle-ci, un distriet relativement limité qui comprend les
cordillères de Piribebuy, Valenzuela et Viila Rica, et les Cerros de Tobaly,
Paraguary et Acahay. On peut dire que presque chacune de ces monlagnes-
collines (hauteur maximale 350 à 400 m.) constitue l'aire restreinte d'une
espèce, ainsi les Cerros de Paraguary hébergent l’Echinocactus Schumannianus,
les Cerros de Tobaty l'E. nigr ispinus, les Cerros d’ Acahay N E. paraguayensis, etc:
et cela exclusivement, sans qu'aucune des autres espèces s’y rencontre.
Dans les forets zerophytes nous lrouvons : Peireskia amapola, seule espece
paraguayenne à feuillage bien développé, Phyllocactus phyllanthus var. para-
guayens’s épiphyle nocliflore, Opuntia brasiliens’s formant des petits arbres à
tronc de 4 à 6 m., Cereus Hassleri grimpant jusqu'à 6-8 m. sur les arbres,
Cereus stenogonus. arbre de 8-10 m. de hauteur et de 0,3-0,6 de diam.
Dans les forêts humides, nous trouvons les ; Rhipsalis pulvinigera (Nord-Est):
R. leucorhaphis (N); R. lumbricordes: R. cassytha; R. cavernosa; R. squammu-
losa ; tous épiphytes, soit sur des arbres, soit sur des fougères arborescentes.
Dans les campos secs, partout les espèces érigées : Opuntia paraguayensis ;
O. cardiosperma ; 0. Assumptionis; au Nord, O. monacantha.
Dans les ilots de forêts au milieu des campos, Gereus pomanensis, C. Martini:
ce dernier souvent dans le campo abrerto. jé
Dans les campos rupestres du Centre, Echinocactus Otionis var. paraguayensis ?
E. Schilinzkyanus; E. Grahlianus ; E. gracillimus ; E. Knippelianus.
Sur les pentes rocheuses et les sommets des collines denues d’humus des cor-
dillères du Centre, nous trouvons : Cereus paraguayensis, GC. Baumannii ;
Echinocactus Schumannianus ; E. nigrispinus; E. Grosse’ ; E. paraguayensis.
Dans les campos rupestres du Nord et Nord- Est, Echinocactus Hartmann ef
dans les rochers calcaires du Nord, E. alteolens.
Dans les terrains salins et aréneux, Opuntia stenarthra; Cereus Spegazzinii ;
C. phatnospermus; C. rhodoleucanthus; CG. tortuosus; C. Lauterbachii; les
formes rabougries du C. Martinii; Echinocactus Anisitsii; Echinopsis rhodo-
tricha; ce dernier se trouve parfois comme épiphytle sur des trones d’arbres à
écorce fortement fissurée, et atteint des dimensions assez considérables.
_ Les Opuntia qui ouvrent leurs fleurs aux heures de la plus forte insolation et
qui en général ont des fleurs de couleurs très voyantes, sont incessamment visités
par de nombreux insectes ; ce sont des gu@pes de différentes espèces, un hpur-
don, et plusieurs Lépidoptères.
Les Cereus qui sont tous noctiflores, sont immédiatement après l’anthèse, qui
a lieu pendant les premières heures de la nuit, visitées par des Coléoptères qui
semblent se démener extraordinairement, car il est rare de trouver à l’aube
une fle r de Cereus ayant encore ses nombreuses anthères ; les filaments sont
généralement coupés et tombés en dehors de la corolle, Le C. stenogonus ‚que
J'ai eu l'occasion d'observer le plus fréquemment hébergeait dans chaque fleur
de 30 à 40 de ces insectes grisâtres de 6 à 7 mm. de longueur ; le G. Hasslert
est visilé par un petit Coléoptè re noir el une espèce similaire visite les fleurs
de l'Echinopsrs rhodotricha qui est aussi noctiflore ; sur les nombreux Echino-
cactus qui ont fleuri dans mon jardin, je n'ai jamais pu constater la présence
d'insectes pendant la floraison.
218 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (275
Dans les fleurs de Phyllocactus phyllanthus var. puraguayensis (noctiflore) j'ai
deux ou trois fois trouvé des fourmis dans la corolle fanée à l’aube, mais la
plante étant placée sur un tronc d'arbre pourri, qui est le séjour de préférence
des fourmis, je n'ose émettre d'opinions sur ce point.
Quant aux Echinocactus. il est intéressant de rappeler que les espèces para-
guayennes de ce genre fleurissent toutes en plein jour et au soleil, et qu’une seule
espèce fait exception à celte règle, l'Echinocactus Hartmannii, qui ouvre ses
fleurs blanches au crépuscule pour les fermer à l’aube; au lever du soleil elles
pendent «léjà fanées du sommet de la plante ; c’est aussi la seule espèce odorante
du Paraguay qui possède un arome d'une telle intensité. que passant de nuit
les campos à cheval, on peut constater sa présence par l’odoral. (Je ne fais pas
mention ici de l'E. alleolens qui se comporte probablement de même, parce
que je n'ai pas encore réussi à l’observer en fleur.)
Sur l'Opuntia stenarthra j'ai constaté la présence du Coccus cacti ou d’une
espèce similaire, un insecte gris, mou, adhérent aux tiges et donnant une
matière rouge carmin intense par la trituration.
Les Cactacées sont peu ulilisées au Paraguay, parce que l'abondance d’autres
plantes à fruiis comestibles ne rend guère nécessaire leur emploi ; toutefois
les indigènes mangent les fruits d’Opuntia paraguayensis, O. cardiosperma,
O. Assumptionis; et les habitants de la frontière nord préparent une confiture
du parenchyme de l'axe de l’Echinocactus Hartmannvi. Vu la facilité qu'on a de
les planter et leur rapide développement, le Peireskia amapola, le Gereus steno-
gonus, le Cereus Lauterbachii sont utilisés comme plantes de haie vive à
cause de leurs formidables aiguillons.
Les plâtriers du pays font macérer pendant quelques heures des plantes
découpées d’Opuntia ou de Cereus avec de l’eau pour en extraire une espèce
de colle dont ils se servent pour blanchir les murs à la chaux. Reste à citer
encore le fait curieux que les groupes compacis de Cereus qui se trouvent
fréquemment au milieu des campos, sont les lieux préférés de différentes
espèces d'oiseaux, pour l'établissement de leurs nids, en effet, les fortes épines
qui hérissent ces Cereus les protègent contre les nombreux carnivores qui les
poursuivent.
GACTACEZ det. K. Schumann.
Peireskia amapola Web.
in Bois. Diet. d’horlic. 1898, p. 938; K. Schum. Monogr., p. 764.
: Fruticosa 4-8 m. corolla rosea. Sepes formans pr. Asunoion, Oct., n. 1326.
Opuntia Brasiliensis Haw.
Suppl. 79; K. Sch. Monogr. 655.
Caulis erectus ligneus, folia obovala compressa, coroila flava.
In silvis montanis pr. Ita, Sept., n. 994.
Opuntia paraguayensis K. Sch.
Monatschr. f. Kakteenk. IX, 149.
Caulis erectus articulatus, aculei robustiores 0, flores flavi cerini, in ruderis
pr. Escobar, Sept., n. 450.
Opuntia stenarthra K. Sch.
in Monaischr. f. Kakteenk. IX, 149.
Species parva decumbens, articulis 8-40 em. longis 3-5 em. latis petala citrina
in arenosis siceis pr. Concepcion, Oct., 7582.
(28) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANA. 249
Opuntia monacantha Haw.
Suppl. 81; K. Sch. Monogr. 745,
Species 2-3 m. alta, articulis 16-20 cm. longis et 8-12 cm. latis, glaucescen-
tibus, petalis auranliaco- rubescentibus, in dumelis pr. Concepeion, n. 7583.
Gereus stenogonus K. Sch.
in Monatschr. f. Kakteenk. IX, 165,
Species arborea ad 12 m. alla, petalis albis, noctiflora, in silvis montanis pr.
San Bernardino, Oet., n. 1149 ; in silva Cordillera de Altos, Dec., n. 3632.
Cereus lamprospermus K. Sch.
Monatschr. f. Kakteenk. IX, 166.
Arborea 2-4 m. alta petalis albis extus roseis, in campis pr. flumen Capibary,
Déc., n. 5903.
y Cereus paraguayensis K. Sch. nov. spec.
Caulis 1-2 m. altus costis vulgo 5 angustis compressis antice obtusis ad 3 cm.
allis stalu juvenili et adulto pruinosis; areolis 2-2,5 cm. inter se remolis, 5 mm.
diamelro orbieularibus statu juvenili tomento subgloboso albido floccoso instructis,
dein calvescentibus; aculeis 6-9 palenlibus subulalis valde pungentibus statu
juvenili nitenti-citrinis basi rubris ad 2,5 cm. longis, ægre in radiales et cen-
irales separandis, serius cinerascentibus. Floribus ec. 22 cm. longis e parte supe-
riore areolæ ; ovario cylindrico perfecte nudo; tubo basi nudo superius squamulis
paueis sensim accrescentibus instruclo, persicino; sepalis lineari-lanceolatis
obtusis persicinis, peialis latioribus apice fimbriatis roseo-persicinis; staminibus
paulo perigonio brevioribus, stilo valido hoc stigmatibus 43 parum supe-
rante.
Inter rupes denudatos pr. Valenzuela in valle fluminis Y-aca, Febr., n 7079.
Note. Celte espèce nouvelle se distingue de toutes les autres du Paraguay par
he nombreux aiguillons jaunes d’ ambré et de base rouge et par la couleur des
eurs.
Cereus Baumanniı Lem.
Kar er 1844, p. 126 u. 315; K. Schum. Monogr., p. 133.
Altitnd. 2-2,5 m. flos puniceo-aurantiacus inter saxa in colle So Tomas pr.
Paraguari, GE n. 955.
Cereus Spegazzinii Web.
in Monatschr. f. Kakteenk. XI, 102. — C. Anisitsii K. Sch. in Monatschr.
f. Kakt. IX, 167. — C. marmoratus Hortic.
Pulcherrima Cerei generis species, glaucescenti, viridis, obscurius marmorata,
floribus tenerrime roseis, stilus pulchre roseus.
In dumetis el arenosis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7484.
Cereus phatnospermus K. Sch.
in Monalschr. f. Kakteenk. IX, 186.
Caule erecto quadrangulare 2-3 m. allo, sepalis viridibus, corolla alba, in are-
nosis pr. flumen Juqueri, Dec., n. 2603.
Cereus rhodoleucanthus K. Sch.
in Monatschr. f. Kakteenk. IX, 187.
0,8-1 m. petalis dilule roseis in dumetis pr. Concepeion, Sept., n. 7387 b.
250 _ BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (29)
Cereus Bonplandit Parm.
Parment. in Pfeiff. Enum. 108; C. Sch. Monogr. 135.
Cereus scandens 6-8 m. longus, ramis novellis trigonis, vetustioribus quadran-
gularibus, petalis albis, ad. marginem silvarum pr. Coneepcion, Sept., n. 7472.
Cereus Hassleri K. Sch.
Monatschr. f. Kakteenk. X, 45.
Cereus scandens 2-6 m. longus ope radieum ex ramis trigonis adscendens,
interdum procumbens, petalis albis, noctiflorus.
In truneis putridis. Cordillera de Altos, Déc., n. 1746; in dumelis fente
pr. Concepcion, Aug., n. 7233.
Note. M. Weingart de Nauendorf, un des meilleurs connaisseurs du site
Cereus fut de l'opinion que le G. Hassleri fut identique avec le C. selaceus Salm-
u I! est possible qu'il soit ainsi, mais je ne trouve jamais les poils dans les
aréoles.
Cereus pomanensis Web.
in K. Sch. Monogr., 136.
Species tri- vel quadrangularis erecta 2-5 m. alta, juventute triangularis;
fructus squamis majusculis instructus, petalis albis.
. In valle fluminis Y-aca in rupestribus, Dee., n. 6850.
Cereus Martinii Lab.
Ann. Soc. d’horlic. Haute-Garonne, 185%.
1-1,5 m. alta, pelalis albis. ramis novellis subteretibus, vetustioribus subtri-
gonis; in arenosis siccis pr. Chololo (Y-aca),. Dec., n. 6605; in dumetis siceis
pr. Concepcion, Sept., n. 7388; in dumetis arenosis aridis in regione Cursus
superioris fluminis Apa, Non. n. 7388 a.
Cereus Lauterbachii-K. Sch. nov. spec.
Erectus 1-4 m. altus, articulatus, articulis elongatis eylindricis, ne viri-
dibus statu juvenili vix pallidioribus costis 8- 12 continuis, in speciminibus
tenuioribus subrepandis humilibus, 10 nunquam superantibus, rolundatis; areolis
1-1,5 cm. inter se distantibus, orbieularibus 9- 2,5 mm. diametro tomento con-
vexo griseo rarius nigrescente instructis, aculeis radialibus 6-8 radiantibus,
summo maximo ad 4 cm. longo centralibus solitariis horizontaliter porreclis vel
depressis omnibus albis apice nigris; floribus 14-12 cm. tantum longis; ovariis
cylindricis parcissime vel omnino non squamulosis tubo validiore hine inde
squamulis instructo; sepalis dilute roseis, petalis albis lineari-lanceolatis acutis,
staminibus flore brevioribus, stilo validiuseulo andræceum, stigmatibus ©. 1%
paulo superante.
Ad marginem silvarum pr. Ita, Sept., n. 886; ad marginem silvæ pr. San Bir
nardino, Jan., n. 3780; inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6397;
dumelis inter" rupes in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6852 ; in dumetis pr. Con
cepcion, Sept., n. 7387 et 7387 a.
Phyllocactus phyllanthus Lk.
var. paraguayensıs Web.
in Bois. Diet. d’hort. 957.
Epiphyticus pendulus arliculis novellis parce viridibus, adultis glaucescen-
tibus, floribus initio anthesis albis dein viridescentibus vel lutescentibus. Bacca
matura phenicea.
In truneis arborum Cordillera de Altos Déc., n. en in silva pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec.,.n. 6851. as
(30) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 251
Rhipsalis pulvinigera G. A. Lindl.
Gartenflora XXX VIII, 186; K. Sch. Monogr. 644.
Long. 0,5-0,8 petala alba, epiphytica in arboribus, in silvis Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5370.
Note. Il est très difficile de distinguer les espèces du sous-genre Eurhipsalis
K. Sch. et Calamorhipsalis d'après des exemplaires desséchés, mais on peut
reconnailre celte espèce aisément par une sculplure ponctuée (le l'épiderme, qui
ne se trouve «ans aucune aulre espèce. Le Rhrpsalis pulvinigera croît au Brésil
d'où l'auteur de l'espèce l'a reçu. J'ai vu des exemplaires récoltés par M. Glaziow
sur la « Serra da Piedade » (Minas Geraës). Probablement de la même contrée
proviennent les matériaux envoyés par Sellow.
Rhipsalis lumbricoides Lem.
Illustr. hortic. VI, 88; K. Sch. Monogr. 633. — Rhipsalis sarmentacea
Otto et Dieir. Allgem. Gartztg. IX, 95.
Epiphylica 3-4 m. longa radicibus numerosis ramis none petalis albis,
baccis albis, in arboribus ad ripam lacus Ypacaray, Jul., n. 3075; in silvis pr.
San Estanislao, Aug., n. 41%8; in arboribus pr. Altos, Jul., n. 1020 a.
Rhipsalis cassytha Gærin. ? |
Fr. I, 437, t.:28, fig. 1; Flor. Bras, IV, 2, p. 269.
Epiphytica in arboribus 40-50 cm., in silva pr. San Estanislao, Aug.,
n. A161; in silva Cordillera de Altos, Oct., n. 10205,
Les exemplaires sont insuffisants pour determiner exactement l’espece, d’ail-
leurs les fleurs manquent.
Rhipsalis cavernosa G. A. Lindb.
Gartenflora XXXI, 153; K. Sch. Monogr. 647.
Epiphytica 30-60 cm. pelalis roseis, baceis coccineis, in arboribus silvæ pr.
Caragualay, Déc., n. 363%; inter saxa in colle Santo Tomas pr. Paraguari,
Sept., n. 992.
Rhipsalis squamulosa K. Sch.
in Flor. Bras. Cactaceæ, p. 280 ; Monogr., p. 647.
Epiphylica vel in saxa vigens, caule suberecto 0,1-0,4 m. alta corolla alba,
bacca alba, inter saxa et in truncis putridis in colle Santo Tomas, Sept., n. 992a
et 1029 a.
Echinopsis rhodotricha K. Sch.
Monatschr. f. Kakteenk. X, 147.
Floribus phyllis interioribus albis.
In arenosis siccis pr. Concepeion, Sept., n. 7386 a.
Huc perlinet prope Paraguary in arenosis, Déc., n. 6527. Se mancum non
certe det.
Var. roseiflora K. Sch. nov. var.
RL 3-0,8 m. alla pelalis dilute roseis in arenosis siccis pr. Concepcion, Sept.,
. 7386.
Echinocactus Hartmannii K. Sch.
Monatschr. f. Kakleenk. X, 170.
Pelala alba, suaveolentia, in campis siccis in regione fluminis Do han Sept.,
n. 4438 ; inter rupes aridos in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.)
n. 8014. | "
252 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SéR.). (31)
Echinocaelus alleolens K. Sch.
in Flor. Bras. Cactac. 246 ; Monogr. 893 ; Malacocarpus heplacanthus
Barb. Rodr. Pl. Matlogross. 29. t. If.
Cette plante est déterminée d’après la diagnose du Discocactus alteolens Lem.
in Allgem Gartenzeit. XIV, 203. Le type de l'espèce et sa palrie étant inconnus,
il n’est pas sûr que notre plante d’ aujourd’ hui convienne en vérité avec le Disco-
cactus alteolens Lem. et il est possible qu'elle soil une espèce nouvelle.
Note. M. Hassler a envoyé au jardin de Berlin des exempläires magnifiques de
cetle espèce el de la précédente.
Echinocactus Schumannianus Nie.
in Monalschr. f. Kakieenk. III, 175; K. Sch. Monogr., p. 383.
0,2-4,2 m. allus et 10-40 em. diametro. floribus citrino-flavis.
In declivibus rupestribus inter saxa in colle Santo Tomas, Sept., n. 954, alt.
cc. 400 m.
Echinocactus nigrispinus K. Sch.
Monatschr. f. Kakteenk. IX, p. 45.
Truncus ad 60 em. altus et 35 cm. diametro petala citrina.
Inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6396.
Echinocactus Ottonis Lk. et Otto.
Var. paraguayensis K. Sch.
Lk. et Otto. Abb. selt. Gew. 31 €. 16 (1830); K. Sch. Monogr. 391.
Petala lutea, in altoplanilie rupestri pr. Valenzuela in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6808.
Echinocactus Schilinzkyanus Hge. jun.
apud K. Sch. in Monatschr. f. Kakteenk. VII. 108.
Petala citrina, inter rupes pr. Valenzuela, Déc., n. 6588.
Note. J'ai recu en outre des exemplaires vi vauts du Paraguay par !a bonté de
M. le Dr Hassler de :
Echinocactus Knippelianus Quehi.
Monatschr. f. Kakteenk. XII.
Provenant du haut plateau de Valenzuela.
Echinocactus Grahlianus F. Haage jun,
apud K. Sch. in Monalschr. f. Kakteenk. VIT, 108.
_ Provenant de la vallée de I’Y-aca.
Echinocactus paraguayensis K. Sch.
— Echinocactus denudatus Lk. et Otto. var. paraguayensis Mundt.
Monalssch. f. Kakteenk. VII, 169.
Petalis albis basi interna purpureis.
Inter rupes pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6693.
Note. Je crois maintenant que cetle plante est une bonne espèce, qui se dis-
tingue de l'Echinocactus denudatus par le nombre des côtes aiguës, les PEURIOES
et la couleur des fleurs.
(32) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 259
Echinocactus Anisitsiè K. Sch.
Iconogr. Cact t. 3.
8-14 cm. allus. 6-11 cm. diametro, petalis albis, antherarum thecis nigris in
arenosis salsis pr. Concepcion. Sept., n. 7285.
Note. Cette espèce n'est pas seulement distingnée par les longs aiguillons, mais
encore par la fisure columnaire et les cöles tuberculeuses, elle est variable et on
peut distinguer des varietes à aiguillons courts et droits et longs el courbes.
TILIACEE
Cir. Plant. Hasslerian. I, p. 67; Bull. Herb. Boiss. VI, Append. I, p. 67.
Les Tiliacées ne sont représentées qu’en peu d'espèces au Paraguay et ne
forment qu’une modeste partie dans la composition du tapis végétal.
Partout on trouve aux bords des forêt et dans les îlots de forêts des campos
secs les Lühea divuricata et L. uniflora, arbres typiques de cette formation, le
L. paniculata habite de préférence les campos et buissons des Cordillières cen-
irales, tandis que le L. rufescens est un des arbrisseaux typiques des campos de
la Sierra de Maracayu.
Leur curieux fruit ligneux s'ouvre par des fentes qui n'arrivent qu'à la moitié
de la hauteur et permettent la sorlie des semences assez lourdes mais dont Île
vol à pelite distance est facilité par une aile, qui les fait ressembler à celles
des Pinus.
Partout dans les campos secs on trouve le Gorchorus hirtus en différentes
variélés.
L'Heliocarpus americanus. arbre d'un développement très rapide et de dimen-
sions considérables habile de préférence les bords défrichés des forêts. ses fruits
se détachent aisem nt et grâce à l'espèce de pappus flabelliforme, qui de deux
côtés principalement couvre le carpophore et le fruit, se laissent aisément
emporter par le veut; il est à remarquer qu'on a ici une combinaison d’un fruit
à aigreite el à appareil voilier, car l’aigretie est finalement disposée en une
pseudo-aile circulaire. On rencontre le fruit un peu partout, mais l’arbre ne
pousse que dans ses stations préférées.
Le Trrumfetta semritriloba peuple les friches anciennes et nouvelles et par
les nombreux crochets robu-tes qui couvrent ses fruits abondants se propage
d’une ‘acon inou e par l'intermédiaire des animaux.
Au point de vue utilitaire il vaut la peine de signaler le bois des Lüheas qui
est ulilisé pour des travaux de charp:nte et de carosserie. ainsi que les cendres
du Heliorarpus americanus qui s’emploient, dans la savonnerie ist à cause
de leur richesse en potasse.
TILIACEÆ det K. Schumann,
Corchorus hirlus L.
Spec. Plant. ed. JT, 747; DC. Prodr. I, 50%; Flor. Bras. XI, 3, tab. 26.
Var. 7. K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 15.
Suffrulex 0,3-0,8 pelala lutea. in campis Cordillera de Altos, Apr., n. 4072;
suffrutex 0,3-0,5 petala lulea, in dumeto pr. Igalimi, Nov., n. 5524.
! Rédigé d'après les determinalions de M. le Prof. Dr K. Schumann par
E. Hassler.
204 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (33)
Spec.. ad var. pilosum K. Sch. spectans.
Folıis et floribus 1/2 minoribus.
… Suffrulex 0,3-0.5 pelala lulea in campis in regione Cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7797.
Var. à. brasiliensis K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3. p. 15.
Suffrutex 0.05-0,2. petala lutea, in campis Cordillera de Altos, Jun., n. 3026;
id. n. 1072 Pl. Hassl., p. 68.
Lühea uniflora St-Hil. =
Flor. Bras. merid. I, 226; Flor. Bras. XII, 3, p. 15%.
‘ Arbor 10-12. petala alba, in silva San Bernardino, Nov., n 3478; arhor 6-8.
diam. 0,3-0,5 petala alba, in silva pr. Vaqueria del Capibary, Dec., n. 5942.
Lühea rufescens St-Hil.
Flor. Bras. merid. I, 227; K. Sch. in Flor. Bras. XII, 3, p. 45.
Frutex 2-3, petala alba, in campis pr. Ipé hu, Nov., n. 5319.
Lühea paniculata Mart.
Mart. et Zucc. Nov. gen. I, 100, t. 62; K. Sch. in Flor. Bras. XIL 3,
p. 161.
* Arbor 6-10 d. 0,3-0,5 petala alba ad marginem silvarum Cordillera de Altos,
Sept., n. 4147.
Lühea divaricata Mart.
Mart. et Zuce. Nov. Gen. I, 101, tab. 63; K. Sch. in Flor. Bras. XIl, 3,
p. 48.
Arbor 6-8 d. 0.2-0.4. petala rosea in silvis Cordillera de Altos. Jan., n. 3751 ;
arbor 6-8. diam. 0,3-0,%4 in silva aprica pr Curuguaty, Déc.. n. 5807; arbor vel
frutex 4-6. petala rosea, in dumeto pr. Bellavista (Apa), Febr.. n. 8475; id..
n. 1749, 1749 a et 17495 in Pl. Hassl., p. 68, sub L. paniculata Mart.
Triumfetta semitriloba L.
Mant. I. 73; K. Sch. in Flor. Bras. XI, 3. p. 134.
Suflrutex 0,5-1,5 petala flava, in arvis pr. San Bernardino, Nov., n. 3543.
Heliocarpus americanus L.
Spec. ed. 1, 448 ; K. Sch. in Flor. Bras. XII, 3, t. XX VII.
Arbor 10-15, d. 0.3 0.6. cortex argenteus lævis, petala lutea, ad marginem
silvarum pr. Alira, Jul., n. 3086.
LYTHRACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 72 et p. 172; Bull. Herb. Boissier VI,
Append. I, p. 72 et 2me série 1901, n. 4, p. 401.
Les Lythracées du Paraguay étudiées sont au nombre de 19 dont trois nou-
velles. Ce sont : Cuphea ovalifolia; C Hassleri; C. Chodatiana.
A l'exception d’une espèce, le C. longiflora qui se trouve dans l’intérieur enso-
leillé des /oréts, elles habitent toutes des formations ouvertes.
(34) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 255
Dans les Campos secs, on trouve partout : le Lafoensia Pacarı en différentes
variétés, arbre de hauteur et dimensions variables, depuis le port d’un arbrisseau,
jusqu'à celui d'un arbre de 12 à 15 m., il est reconnaissable de loin par son
périderme curieux, d’un jaune d'œuf, s’exfoliant en lames minces papyracées,
qui font apparaitre ces troncs comme emballés dans une superposition de mor-
ceaux de papier. Celle curieuse struclure provient du fait. que le rhytidome
avec ses assises generalrices constamment refoulées vers le liber à travers
l'écorce, est constitué de lames subérifiées et de lames cellulosiques. Les pre-
mières à cellules intimément liées se maintiennent, mais sont détachées par le
décollement des cellules des zones cellulosiques Ces cellules d’ailleurs préparent
ce decollement en s’allongeant transversalement et en s’arrondissant. Cetle par-
ticularité a été signalée par Höhnel pour d'autres arbres, mais nous ne sachons
pas, que nulle aulre part, elle ait pris un tel développement et qu’elle ait conféré
aux troncs cités, l'apparence curieuse que présentent ces troncs feuilletés de
Lafoensra.
Il est évident qu'il y a ici une disposition qui permet une alternance de
couches de périderme et d’air qui sans doute isole l’intérieur des troncs et les
rend plus insensibles aux varialions de température.
Pendant une longue période, l’arbre est défeuillé. Le fruit mûr est sec et son
péricarpe se rompt en morceaux à la maturité tout autour de sa base qui per-
siste sur le pédoncule, comme une petite nacelle lignifiee; les nombreuses
semences sont comme serrées et empilées à l’intérieur ; elles sont bordées par une
aile qui les rend samaroides et légères.
Les espèces herbacées et sous-frutescentes de la formation des campos secs sont
presque toutes pourvues d’un tubercule ligneux. qui leur permet de mieux sup-
porter la sécheresse et les fréquentes quemadas (incendies) des campos. Ce sont,
Partout : Cuphea pterosperma; G. mesostemon: C. lysimachioides (cette espèce
habile aussi les campos rupestres).
Au Centre : C. glutinosa ; au Nord-Est : C. inæqualifolia.
Dans les Campos rupestres se trouvent : C. Chodatiana ; C. lysimachioides.
Dans les Campos humides, partout : GC. ovalifolia ; C. Balsamona.
Au Nord : C. campylocentra; au Nord-Est : C. origanifolia et une forme de
C. Hassleri (n. 4802).
Au bord des cours d'eau et des buissons humides au Nord-Est : C, polymorpha:
C. stenopetala ; C. ingrata; au Nord : C. Melvilla.
Autour des marais : C. racemosa ; G. Hassleri ; Pleurophora saccocarpa, cette
dernière souvent dans l’eau même.
Une seule espèce est ruderale, répandue partout dans le pays, le Heimia sali-
ctfolia.
Au point de vue utilitaire, les Lythracées ont peu d'importance; à part le
Lafoensia Pacari, dont le bois est apprécié pour des enclos à cause de sa grande
durabilité en terre et l'écorce utilisée par les indigènes, comme matière lincto-
riale (jaune); plusieurs Cuphea sont employés comme remèdes populaires, sur-
tout les C. mesostemon et C. Balsamona. lesquels sous le nom indigène de Siete
sangrias sont une panacée universelle d’après les médecins (?) indigènes.
(A suivre.)
ae —
19
Qe
&
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi 3 février 1303, ouverte à 8 !/4 h., dans la
Salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la présidence
de M. Augustin de Candolle, président. — Le procès-verbal de la séance
du 12 janvier est adopté. — Les publications suivantes sont annoncées :
ALLEMAGNE : Botanisches Centralblatt, Nos de janvier 1903; SUISSE :
Bulletin de l’Herbier Boissier, No 2, 1903; Bulletin de la Société d’horti-
culture de Genève, janvier 1903.
Le rapport de MM. Balavoine et Beauverd reconnaît exact les comptes
de la Société et donne décharge au trésorier de sa gestion pour l'exercice
de 1902.
M. le Président rend compte ensuite des démarches entreprises auprès
de la direction du Bulletin de l’Herbier Boissier, au sujet des tirés à part
du compte rendu des séances de la Société publié par ce périodique, et
donne lecture d’une lettre de M. William Barbey répondant favorable-
ment aux vœux du Comité. Sur la proposition de M. Auguste Schmidely,
l'assistance décide de charger le Comilé d'exprimer ses remerciements
à M. Barbey pour cette nouvelle preuve d'intérêt au développement
de la Société botanique de Genève.
La proposition d'avancer d’une semaine le jour des séances, afin de
faciliter l'impression des comptes rendus, sera inscrite à l’ordre du jour
de la prochaine séance, conformément aux statuts de la Société.
La candidature de M. von Sprecher est acceptée à l’unanimile par la
1
(80) . G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 257
Société, qui décide aussi de nommer membre correspondant M. le
Chanoine Maurice Besse, président de la Société Murithienne, à
Martigny (Valais).
Sous le titre «Les Yerbales et la préparation de la Yerba Maté
dans la République du Paraguay,» M. le D' Emile Hassler nous
entretient dans une charmante causerie familière de l’Ilex Puraguayensis
Saint-Hilaire considéré au double point de vue systématique et utilitaire.
Cette piante arborescente croit en compagnie d’autres essences dans
les forêts du Paraguay désignées sous le nom de « Yerbales. » Ces
Yerbales sont des formations naturelles se divisant elles-mêmes en
Yerbales de haute forêt et Yerbales de basse forêt; leur distribution
comprend les versants des Cordillères d’Amambay et de Maracayu,
les bassins du haut Jejui, du haut Tapiraguay, du haut Monday et le
haut Parana entre les Rios Monday et Igatimi.
Les Indiens Guarani connaissaient déjà les vertus stimulantes que
donne la décoction des feuilles de la « Yerba Maté» et en apprirent
l'usage aux Jésuites, premiers colonisateurs de ces contrées. Ceux-ci ne
tarderent pas à prendre en main le monopole de l'exploitation des
Yerbales, monopole qui fut attribué plus tard au Gouvernement dicta-
torial du Paraguay ; actuellement, les forêts de » Yerba » sont devenues
propriétés de grandes entreprises industrielles, dont les principaux
centres d'exploitation sont ceux de Concepcion, d’Igatimi, de Caaguazu
et de San-Estanislao, qui produisent annuellement de douze à treize mil-
lions de kilos de maté.
Le mode d'exploitation de ces forêts est actuellement encore fortement
empreint des usages élablis par les missionnaires Jésuites el ne manque
pas de pittoresque ; toutefois les procédés employés au Paraguay pour la
torrefaclion des feuilles d'Alex Paraguayensis ont subi certaines modifica-
tions avantageuses qui assurent aux produits de cetle contrée une supé-
riorilé marquée sur ceux des pays voisins. — La récolte s'effectue de
février à août, tandis que la floraison a lieu en octobre-novembre et les
fruits murissent de décembre à janvier.
Après de très intéressants details sur l'installation, au centre de la
forêt, des édifices nécessaires à son exploitation, tels que les différents
hangars, le dépôt pour la « Yerba » et plus particulièrement le « Barba
euû » ou tonnelle en treillis de bambous où la dessication des feuilles
est actionnée par un fourneau spécial, M. le Dr Hassler nous fait passer
en revue le personnel chargé de cette exploitation ainsi que les différents
BULLETIN DE L'AERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février A903. 17
258 BULLETIN DE- L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). = (88)
outils et ustensiles employés à cet effet. D'autres détails non moins
appréciés nous sont donnés sur les modes de consommation indigène et
européen du thé maté, et la présentation d'échantillons d’herbier des
quatre formes « Caa été, Caa caguy, Caa caali et Cua panambi, » toutes
subordonnées à la variété à genuina Lœsener de l'Ilex Puraguayensis,
fut suivie de celle des {lex affinis et I. pubiflora employés parfois comme
falsification dans quelques contrées limitrophes du Paraguay.
Les essais de culture ont longtemps échoué par suite des conditions de
germination des graines de l’Ilex Paraguayeusis qui, paraît-il, doivent
être préalablement digérées par certains animaux pour pouvoir éclore ;
de nouvelles tentatives par procédés chimiques reslés secrets viennent
d'être couronnées de succès et l’on annonce la prochaine exploilation en
1903 de plus de 100,000 plantes obtenues par semis, par une entreprise
allemande.
Les avantages du maté sur les boissons similaires sont incontestables.
Tandis que le café, le thé, le coca agissent comme agents désassimilateurs
dans la nutrition et font augmenter notablement la sécrétion d’urée, la
« Yerba male» au contraire, comme cela a été prouvé par une série d’expé-
riences, diminue la sécrétion de l’urée et par conséquent exerce une
action stimulante au bénéfice des fonctions végélalives et intellec-
iuelles, sans perte pour l’économie. C'est la principale raison pour
laquelle les habitants de l'Amérique du Sud le préfèrent au café ou au
thé de Chine, et à ce point de vue il serait à désirer que chez nous aussi,
principalement chez la jeunesse, ces deux boissons fussent remplacées
par l'emploi du maté.
A la suite de son intéressante communication, le conférencier nous
présente au moyen de splendides projections lumineuses de remar-
quables paysages paraguayens se rappor.ant non seulement aux Yerbales
et à leur exploitation, mais encore à différentes formations el parlicu-
larités de la flore du Paraguay, qui certainement possède en M. le
Dr Hassler son meilleur connaisseur et son plus zélé explorateur.
Au nom de M. le Ghanoine Maurice Besse, de la Maison du Grand-
Saint-Bernard. à Martigny, M. Gustave Beauverd présente une communi-
calion sur l'Oxytropis campestris DC. var. alpina Tenore, récollé en
compagnie de Suponaria alpina, Anemone Halleri, Alsine Villarsü,
Achillea Morisiana, Hieracium eriophyllum, I. lanatum, H. lanatellum,
H. glaciale, H. armerioides, H. glanduliferum, Artenisia glacialis, Eri-
geron Schleicheri, Valeriana celiica, Pedicularis rosea, Festuca pumilu,
(82) 6. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 259
F. violacea, F. pilosa, Avena distichophylla, Juniperus Sabina et Gentiana
punclata par M. Besse a Grauson (2250 m.), Vallée de Cogne (Alpes
Graies).
Cette intéressante variélé se distingue à premiere vue du type de
l'Oxytropis campestris par un fort indument soyeux-argenté, par son
port réduit et ses folioles plus pelites ; elle n'avait élé observée jus-
qu’alors que dans les Abruzzes, où Tenore la récolta et fut le premier à
en donner une description en 1835 (in fl. Neap. V : 130).
A la suite d'une identification de la plante de M. Besse avec les échan-
lillons des Abruzzes conservés à l’Herbier Boissier, M. Beauverd ajoute
que parmi les exsiccata de « Flora italica » appartenant à cette variété,
la plante récoltée par Groves au Monte Cavallo (Majello, Abruzzes) a été
confondue par ce collecteur avec l’'Oxytropis campestris var. sordida
Willd., tandis que d’autres exsiccata de Huler, Porta et Rigo (Iter ital. III,
No 743) de même provenance ont été publiés sous le nom d’Oxytropis
campestris var. incanescens; dans la collection Boissier, cette plante est
placée à la suite de l'Oxytropis campestris DC. à titre de variété cana
inédite (non 0. cana Bunge, Sibérie), pour la raison peut-être que le nom
d’alpina ne convenail guère à une variélé manquant aux Alpes, tandis
que le type y est très répandu.
Des formes de passage entre le iyne et la variété se manifestent chez
certains Echantillons velus des Alpes françaises occidentales (station du
Mont Cenis et du Lautaret, par exemple) ; mais aucune d’entre les plus
caractéristiques ne peut étre identifiée à la plante de Tenore, dont l’indu-
ment très serré persiste non seulement sur les anciennes feuilles, mais
encore sur les débris de hampes des années précédentes.
La trouvaille de M. le Chanoine Besse est intéressante par le fait que
les limites de l’aire, jusqu'alors très localisée, de cette variélé méridio-
nale, se trouvent ainsi reportées considérablement au nord où elles
constiluent en même temps une nouvelle „acduisihon pour la flore des
Alpes proprement diles.
Apres une présentation comparative d’echantillons, la séance est levée
à 10 ?/4 h. Y assistaient : MM. Augustin de Candolle, Dr Penard, Beau-
verd, Nitzschner, Viret, Balavoine, Bouchard, Casimir de Candolle,
Dr Chodat, Guinet, Dr Hassler, Dr Lendner, Martin, Mie Dr Rodrigue,
MM. Schmidely et X., soit seize membres.
AUGUSTE DE COINCY
a Apres Freyn, voici que l’inexorable faucheuse nous enlève de nouveau $
= un aimable collaborateur dont nous déplorons la perte.
Auguste-Henri Corsur DE LA Fontaine DE Coincy était né à Lille dans
le département du Nord, le ier avril 1837. Après de brillantes études
au Lycée de Sens, il en est sorli en 1859, mais ce n’est que vers 1870 ®
qu'il s’est consacré à l'étude de la botanique. 53
IL fit de fréquents voyages en Espagne d’où il a rapporté les riches
matériaux de ses cinq Ecloga Plantarum Hispanicarum, superbes quarto
avec 69 planches lithographiées, imprimés en 1893, 1895, 1897, 1899 et
1901. Outre cela il a publié :
6. Plantes nouvelles de la flore d'Espagne. În-80, 7 pages. Paris 1894.
. Effets de la culture sur une planle montagnarde espagnole. In-80, A pages.
Paris 189%.
. Un Alyssum nouveau de la flore d'Espagne. Alyssum Amoris. In-8°, 6 pages.
Genève 1895.
. Un Linaria nouveau de la flore d’Espagne. Linaria Gobantesiana. In-80,
3 pages. Genève 1895.
. Centaurea Maroccana. In-80, 4 pages. Genève 1896.
. Une nouvelle espèce de Caucalis. Caucalis homæophylla. In-80, 3 pages.
Genève 1896.
. Burgos au point de vue botanique. In-8°, 10 pages. Genève 1898.
. Remarques sur le Juniperus thurifera L et les espèces voisines du bassin
de la Méditerranée. In-80, 5 pages. Paris 1858.
. Plantes nouvelles de la flore d'Espagne. In-8°, 10 pages. Paris 1900.
. L’Echium maritimum Willd. est-il une espèce? In-80, Paris 4900.
. Revision des espèces critiques du genre Échium. In-80, 16 pages. Paris 1900.
. Revision des espèces critiques du genre Echium. 2me série. In-80, 18 pages, #
Paris 1901.
Cette énumération est sans doute très incomplète. En
= Grace à la fidèle obligeance du neveu d’Auguste de Coincy, M. H. de &
Æ Coincy, garde général des eaux et forèts, à Dax, nous publierons sous &
= peu un nouveau travail sur Echium qui fera doublement regretter à nos &
= lecteurs le départ de notre savant collaborateur. 3
* Ilest décédé à Courtoiseau, Loiret, le 30 janvier 1903.
Wıruıam BARBEY.
Chambezy, 16 février 1903.
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l’Herbier Boissier (1re série), le volume.......... -20 fr.
Tome I (1893). 715 pages. 28 planches el 2 appendices.
Do NTM) Nr 00 20002 D et 4 »
TS) UE IS 10 el 1 »
» IV (1896). 963 » a el 3 »
3 NE (18971211335: 2725. LS el 2 »
D NIET) TU erg > el 3 » et 14 planches.
ON MS99) A0) EDS 11 > etd PACS) »
Mémoires de l'Herbier Bnissier (suile au Bulletin, 1900), 22 numéros
se vendant séparément. La collection complète ....:........ 30 fr.
Bulletin de l’Herbier Boissier, 2e série :
Tome I (1901), 1367 pages et 15 planches, le volume........ 25 fr.
IE (1902), 407% » et10 » avecl'Index botanique. 40 fr.
Index botanique universel (voir l'annonce au verso), paraissant tous
les mois. Nes 4 à 3045 parus avec le Bulletin de 1902. ARR AD fr.
BreiunemenE BaTran. Nr LAN ARS CARRE Leu RSA tt 25 Ir.
S’adresser à l'Herbier Boissier, Chambesy (Suisse).
AVIS. — A partir de 1903, INDEX BOTANIQUE publié par
l'Herbier Boissier fera l'objet d'un abonnement spécial distinct
de celui du « BULLETIN », au prix de 20 fr. pour la Suisse et 25fr.
pour l'Union postale. — Reduction de 10°/, pour l'ensemble des
deux publications aux abonnés du Bulletin (voir tarifs au bas de la
4®e page). |
ANNALES A
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
0 « “ s . . * 2
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen wichtiger mycologischer Publi-
ealionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur,
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe, Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Beılin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
CRYPTOGAMES ET PHANEROFAMES
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card Index américain.
En 1893 paraissait à Oxford le premier des quatre volumes constituant
’ « Index Kewensis». Le quatrième et dernier volume de celle œuvre sortait
également des presses d'Oxford en 1895.
West vers celle époque que Miss Joserhine A. Clark, à Washinglon, dans le
but de renseigner le plus promplement possible les bolanistes américains sur
les nouveautés relatives à la flore du Nouveau Continent, publia des 189% son
«Card Index of Genera, Species and Varieties of Plants published since 1885 ».
Ce nouvel Index, sous la forıne pralique des fiches mobiles et intercalables,
devenait ainsi pour la flore de l'Amérique une «suite à l'index de Kew » en
même temps qu'il le complelail par l'adjonclion des Cryvptogames. :
D'autre part, M. Théophile Durand, Directeur du Jardin botanique de l'Etat à
Bruxell.s, d'accord avec les éditeurs de l’{ndex Kewens’s, reprit la publication
de la suite de cet ouvrage sous le lilre de « Indicis Kewensis Supplementum
prrmum, nomina plantarum phanerogamarum ommia annis 1886-1895 edita
complectens » ; le premier fascicule de ce supplément publié à Bruxelles est sorti
de presse en 1901 et comporle les nouveautés par ordre alphabétique allant de
Aalius au genre Cymbidium ; la publication des leltres de D à Z est annoncée
comme très prochaine, ainsi qu'un nouveau «Supplementum Secundum» édité
de nouveau par Kew et contenant l’énumération des phanérogames publiés dans
le monde entier jusqu’au 31 décembre 1900.
Pour faire suite immédiate à l’œuvre de l’Index Kewensis, et d'accord avec le
« Card Index » que Miss Clark publie à Washinglon pour les plantes exelusrve-
ment américaines, l'Herlier Boissier édile sous forme de fiches détachables un
Index botanique de toules les plantes extra-américaines publiées à partir du
4er janvier 1901 comprenant les genres, espèces, variétés el noms nouveaux
tant phanerogamiques que cryplogamiques.
Outre la synonvmie des combinaisons ou noms nouveaux, ces fiches indi-
quent le nom de la famille à laquelle appartient la plante signalée. La classi-
fication adoptée pour cetle parlie du travail est celle du système naturel qui
sert de base aux Natürlichen Pflanzenfamilien d’Engler et Prantl ; toutefois,
pour assurer à celle œuvre le caractère d’impartialile qui lui est indispensable,
l'Index de l'Herbier Boissier énumérera les nouveautés bolaniques sans aucun
esprit critique, laissant en cela aux auleurs l'entière responsabilité de leur
publication. ‘
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
BI SSARE BP u. 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Foot ( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
D BULLETIN
À. : à ‘ 7 DE
- L’HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
2x Chaque Collaborateur est responsable. de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome IH. 1903.
N° 4.
Ce N° a paru le 31 mars 1903.
Prix de FAbonnement
30 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
#92 — — =
Les abonnements sont regus
A L'HERBIER BOISSIER
+ CHAMBEZY (Suisse).
]
| PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK R. FRIEDLÆNDER & SOHN
| 3, re Corneille, 11, Carlstrasse. A
1903
awnu anbeyo ap uomipadxa,7
90
7
spngesuodsa. 2}n0} au1J99p unajıng np uolyesjsiumupe,]. ‘9j04109 Juawasnaußıos jue}
-
z
“saiefa sosewunu Anod
SE.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° #4. — AVRIL 1909.
OBSERVATIONS
Pages
. — + Auguste de Coincy. — LES ECHIUM DE LA
SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. (à suivre)... ... 261
.-— Théodore Losener. — PLANTE SELERIANE,
unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzt und
veroffentlich (@ sUloLe) re ie Ce OR EE 278
. — Paul Chenevard. — CONTRIBUTIONS A LA FLORE
DU TESSIN. — Une herhorisation au Mont Ghiridone... 278
. — Hans Hallier. VORLÄUFIGER ENTWURF DES
DES NATÜRLICHEN (PHYTOGENETISCHEN) SYSTEMS
DER“ BLÜTHENPREANZENZ .. 222 re 306
. — Hans Solereder. — ZWEI BERICHTIGUNGEN (avec
UNE SONDERN LENS Ur ee CEE ER L RE 318
. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 326
— Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ÉNUMÉRATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HASSLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite). .............. 342
— Gustave Beauverd. — SOCIETE BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 9 mars 1903.. 356
— Gustave Beauverd. — LE CAREX PAIRÆI
BESCHUETZ-DANSSLR URAN. 22. ee 304
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 3955 à 42492
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l’'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
NORRIS ———
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 4.
LES EGCHIUM
DE LA
Section des PACHYLEPIS sect. nov.
PAR
+ Auguste DE COINCY
fl paraît opportun de créer une section spéciale pour les Echium arbo-
rescents des îles de l’Atlantique. Ce n’est qu’en se mettant en opposition À
avec les caractères naturels qu’on les classerait parmi les petites espèces
du bassin de la Méditerranée’. L’anneau de la corolle, qui demeure la
base de la classification, semble du reste conformé ici un peu différem-
ment; il se montre, il est vrai, continu, mais peu régulièrement lobé et À
en général plutôt ondulé, avec quelques exceptions remarquables pour- #
tant. Ses caractères les plus frappants dans cette nouvelle section sont Ë
d’être ordinairement très épais (ce qui m'a suggéré le nom de Pachy- 8
lepis), non transparent, de couleur obscure ou fréquemment coloré en
rouge — brun sur le sec. Les lobes de la corolle sont peu inégaux et dis- À
posés d’une façon à peine irrégulière. Les étamines sont le plus souvent 3
tres saillantes avec les filets glabres; leur insertion presente ici une &
grande diversité et une importance capitale pour distinguer les espèces. k
Toutefois dans les Auberianum, Onosmæfolium, Stenosiphon, les élamines
postérieures sont seulement subexsertes ou même incluses, et ce dernier
a en outre le limbe de la corolle très oblique. Je comprends dans cette
section certains Échium qui ne sont pas arborescents comme le Simplex,
1 Un ou deux Echium de la section des Pachylepis semblent indigènes en
Espagne.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1903. 18
262 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (2)
l’Auberianum, etc., mais qui ne peuvent en aucune façon en être séparés.
J'en exclus, bien entendu, le plantagineum de la section des Eleuthero-
lepis et le Bonnetii qui rentre dans les Gamolepis, les deux seuls repré-
sentants certains dans les iles de l’Atlantique des types méditerranéens:
Les Açores ne possèdent aucun Echium appartenant aux Pachylepis,
les voyageurs n’y signalant que l’E. vulgare avec doute et l’E. plantagi-
neum (violaceum) ‘.
Dans l’élude qui va suivre, je me suis attaché à donner des Echium
en question des diagnoses comparables et à faire ressortir les caractères
qui peuvent les différencier.
En relatant les numéros des exsiccatas distribués et en citant les exem-
plaıres de Webb authentiques de sa propre main, j'ai écarté loute ambi-
guile pour les espèces ainsi désignées. Je dois prévenir que je me suis
surtout servi de la collection si complète du Muséum d'histoire naturelle
de Paris; mais j’ai eu la bonne fortune de pouvoir mettre à profit de pré-
cieuses communications de MM. Barbey, Beauverd, C. de Candolle,
Flahault, Ed. Bonnet, Britten, Th. Durand. Ostenfeld, Daydon Jackson...
J'ai supprimé quelques espèces qui me paraissaient faire double emploi
ou devoir figurer comme simples variétés.
Quant à la synonymie des anciens auteurs j'ai été bien à regret obligé
de la négliger ; en lisant les descriptions et les observations de Lehmann
(Asp. p. 465 et suiv.). on voit qu'ils ne se reconnaissaient pas eux-mêmes
dans la foule des exemplaires de jardin qu’ils avaient élevés au rang
d'espèces, en se basant sur la forme si variable des feuilles ou sur
quelque détail accidentel de l’inflorescence et vouloir les faire revivre, ce
serait retomber certainement dans le chaos. Il serait possible, toutefois,
que j'aie omis quelque espèce tombée dans l’oubli ou non retrouvée par
les collecteurs du XIXe siècle ; mais. c’est peu probable.
Ce n’est qu'à partir du Phytographia Canariensis de Webb et
Berthelot que les idées deviennent un peu nettes, et ce sera en quelque
sorte notre point de départ. Nous ne le suivrons pas toutefois aveu-
glément. Quand l’examen des types des auteurs nous aura permis de
nous faire une opinion personnelle, nous n'’hésiterons pas à la faire
connaître.
1 Webb., Spicil. Gorgon., p, 155; Webb. et Bert., Phytogr. Canar. III, p. 42;
Masferrer, Recuerdos Tenerif., p. 330; Sauer, Catal. Canar., p. 29; Dr C.
Lemann, Cat. of Mad. in Nig. Fl., p. 80; Bunbury, Journal of Linn. Soc. 1857,
p- 5; Cosson, Bull. Soc. bot. Fr. 1868, p. 102; Drouet, Fl. Ac., p. 184; Tre-
lease Bot. obs Azor., p. 13%; DC. Prodrom., X, p. p. 18, 22.
(3) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 263
TABLEAU DES PACHYLEPIS
a) Anneau à protubérances très développées.
E. nervosum.
E. candicans.
b) Anneau seulement ondulé ou à lobes peu accusés.
x. Feuilles plus ou moins blanchätres, souvent soyeuses argeniees.
. Pavonianum.
. virescens.
Webbü sp. n.
giganteum.
Hierrense.
Bourgzanum.
simplex.
Auberianum.
D
ae © © © © & à
B. Feuilles plus ou moins vertes et hérissées.
. Strictum.
. exasperatum.
. Pininana.
. Decaisnei.
onosmæfolium.
callithyrsum.
hypertropicum.
stenosiphon.
7. Feuilles glabres comme toute la plante.
E. gentianoides'.
? M. le Dr Christ (Spicil, Can., p.p. 126-128) a réparti les Echium des Cana-
ries et de Madère en quatre sections : simplicia, virescentia, gigantea, stricta;
en se basant principalement sur l’inflorescence.
264 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
Echium nervosum.
E. nervosum Dryander in Ait. Hort. Kew. (Ed. IT, 1, p. 300) et in herb.
Brit Museum; Cosson Cat. Pl. Mad. in Bull. Soc. bot. Fr., 1868, p. 102.
Exs. Mandon Pl. Mad. no 183; Mason Mad. 1857, n° 283; Downe (in herb.
Brit. Museum, an. 1776).
Sect. Pachylepis. Tige ligneuse, rameuse, munie d’un duvet tomenteux
blanc argenté; rameaux sillonnés dans le haut, et couverts à la partie
inférieure des cicatrices très rapprochées des feuilles tombées ; ils sont
terminés par des inflorescences disposées en grappes ovoides très
compactes qui s’allongent sensiblement à la maturité; les cymes sont
simples, à rachis revêtu d’un duvet roussâtre et brillant. Feuilles glauques,
de formes tres variables, en général lancéolées, aiguës, atténuées en un
court peliole ; les supérieures sessiles ; celles qui forment les rosettes
terminales des rameaux stériles sont plus larges et plus courtes ; toutes
très fortement nerviées, à nervures saillantes en dessous, en creux en
dessus ; l’indument est ordinairement excessivement court, apprimé et
paraît ca et là tuberculeux ; bractées très petites, poilues. Fleurs sub-
sessiles. Calice à divisions lancéolées-linéaires, un peu inégales en largeur,
subobtuses, de 4-5 mm., devenant à la fin lancéolées, aiguës, et
atteignant 10-12 mm. Corolle bleuâtre, duvetée, de 8 à 11 mm., à lobes
obtus subégaux ; anneau très épais et à 10 protubérances coniques très
développées ; il est légèrement poilu en dessous. Etamines exsertes, à
filets glabres, insérés assez haut dans le tube, tous presque à la même
hauteur, et non sensiblement épaissis à la base ; anthères ovales de ‘/2 mm.
Style longuement exsert, poilu dans ses deux tiers inférieurs seulement,
à parlilions courtes ou nulles. Stigmates petits, parfois cohérents.
Achaines fauves, de 3 mm., portant quelques protubérances coniques très
fortes et très aiguës.
Hab. Madère.
Cet Echium remarquable comme l'E. candicans par la conformation
particulière de son anneau à protubérances très développées, s’en
distingue par son facies, ses inflorescences ovoïdes, ses feuilles bien
moins poilues, et ses étamines non épaissies à la base d’une façon
sensible et insérées presque à la même hauteur. !
1 Ayant pu, grâce à l’obligeance de M. J. Britien, étudier l'E. nervosum
authentique tel qu’il est conservé dans les collections du British Museum, je me
(5) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 265
Lowe a distribué sur le n° 577 et sous le nom d’E. nervosum Aït. un
Echium assez singulier dont j'ai vu dans l’herbier du Museum un
échantillon provenant de l’herbier de Kew. Le facies est celui du
nervosum avec des feuilles plus étroites ; la corolle a ses étamines insé-
rées de même à la même hauteur et sans épaississement sensible des
filets à la base ; mais l'anneau est mince, à peine continu et sans les
protubérances caractéristiques du type. N’en ayant vu qu’un exemplaire,
je ne puis m'y arrêter plus longemps.
Echium candicans.
E. candicans Linn. F. Sup., p. 131, in herb. Linn. et in herb. Brit. Mus.
(Récolte F. Masson, 1776); an Willd. Sp. I, p. 782? An DC. Prodr. X, p, 17
(sed certe exclus. synon.)? E. fastuosum Dryand. in Ait. Hort. Kew, ed. 2, I,
300, an. 1810; Jacq. f. Eclog. I, p. 61, t. 44; E. marianum Boiss. Diagn.
2021, 41, p: 90.
Exs. Mandon Pl. Mad. n° 182; Lowe no 336; Bourg. Pl. Can. 1855 n° 1442 a
(sub. nom. E. virescentis).
Sect. Pachylepis. Tige a rameaux couverts d’une pubescence tres fine,
portant dans le bas les cicatrices très rapprochées des feuilles tombées et
terminés par des panicules spiciformes très denses, de 4 à 2 dm. de long;
cymes florifères simples, courtes, à rachis poilu. Feuilles lancéolées,
très aiguës, de 15 à 20 cm. de long sur 2 ‘/2 de large, atténuées en un
petiole dilaté à la base; elles sont nerviées en dessous ; les nervures
sont fines, saillantes, et une section moyenne du limbe bien développé en
coupe en général neuf; les feuilles supérieures sont sessiles, lancéolées,
linéaires, très courtes et très nombreuses sous l’inflorescence ; l’indument
est assez épais; il se compose de poils assez longs, plus ou moins couchés ;
les feuilles axillant les cymes sont semblables aux feuilles supérieures ;
bractées petites, lancéolées, aiguës, poilues. Fleurs sessiles. Calice à
divisions lancéolées, aiguës, subégales, poilues, de 4-5 mm., atteignant à
la fin 7 mm. Corolle violette, duvetée, de 9-10 mm., à limbe assez ouvert,
à lobes obtus-arrondis, subégaux ; anneau épais, à lobes coniques, très
pro@minenis, légèrement poilu en dessous, les poils ne dépassant pas
l'anneau. Etamines longuement exsertes à filets glabres, les trois posté-
rieurs épaissis à la base qui est réunie à la corolle par une membrane
suis assuré que c’est bien là la plante ici décrite. Les caractères de la corolle et
des élamines sont tellement remarquables qu'aucun doute n’est possible.
266 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (6)
bien développée ; les deux antérieurs insérés sensiblement plus haut;
anthères ovales, de ‘/: mm. environ. Style exsert, glabre dans son tiers
supérieur, à partitions assez longues (Ÿ/: mm.). Stigmates petits, capités.
Achaines.....
Hab. Madere (Mandon, Lowe); Espagne (Sierra Morena, in herb.
Boiss.) ; Ténériffe (Bourgeau, La Perraudiere, in herb. Brit. Mus.).
Pour ce qui est de la localité Espagnole, l'échantillon qui a servi à
Boissier à établir son E. marianum et que j'ai pu étudier, grâce à la libé-
ralité de M. W. Barbey appartient incontestablement, d’après moi, à
l'espèce ici décrite ; il en a les feuilles et l'anneau si Lypique ; l’extension
de l’E. candicans dans le Sud de l'Espagne se trouve ainsi parfaitement
établie, à moins que la localité ne soit fausse, ce qui est peu probable.
L’Echium candicans compris de la sorte se sépare du virescens DC., par
son port, par son inflorescence plus compacte, par ses feuilles à duvet
plus épais et plus mou, et à nervures plus fines, plus nombreuses,
surtout par l’anneau de la corolle dont les lobes proéminents sont carac-
téristiques et ne se trouvent que dans une autre espèce de la section.
Cet Echium est le véritable candicans de L. f. Une excellente épreuve
photographique du type même que les conservateurs de l’herbier de
Linné ont bien voulu faire exécuter en ma faveur et dont je leur suis
particulièrement obligé, ne laisse subsister aucun doute. L’&chantillon
conservé au Britisch Museum possède les caractères que je viens de
détailler, et de plus, ainsi que me l’apprend M. J. Britten, il a été récolté
en 1776 par F. Masson qui, on le sait, envoya sa récolte à Linné f.
C’est aussi l'E. fastuosum de Dryander (Hor. Kew), ainsi qu’en fait foi
un exemplaire déposé dans l’herb. du Brit. Mus. J’ajouterai qu'ayant eu
l’occasion d'étudier un exemplaire incontestable du fastuosum de Jacquin
F.', j'ai constaté sa ressemblance complete avec la plante ici décrite.
L’E. fastuosum doit donc être admis comme synonyme de l’Echium can-
dicans qui lui est bien antérieur. :
La détermination certaine des exemplaires de cette espèce ne peut se
faire qu’en analysant la corolle, mais alors elle est très facile.
Echium Pavonianum.
E. Pavonianum Boiss. Diagn. Pl. Or. II, 4, p. 91, et in herb. Boissier.
Sect. Pachylepis, vivace. Portion supérieure de la tige anguleuse, poilue;
1 C'est l'E. fastuosum de l’Eclog. I, p. 61, t. 41, cultivé au jardin de Schen-
(7) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 267
inflorescence en panicule spiciforme étroite, assez lâche, formée de petites
cymes subpédicellées. Feuilles nombreuses, lancéolées( 7 cm. sur 7 mm.),
acuminées, atténuées en pétiole, d’un vert grisätre, à double indument,
l’un tuberculeux, visible surtout sur la face supérieure, l’autre très tenu
ne se distinguant guère qu'à la loupe; les nervures de la face inférieure
des feuilles sont saillantes, fines et hérissées de poils grisâtres assez
longs; bractées petites, linéaires. Fleurs sessiles. Calice à cinq divisions
linéaires-lancéolées, hérissées, de 4-5 mm., accrescentes, atteignant 9 mm.
el alors subobtuses et inégales. Corolle un peu duvetée sur les nervures,
de 8 mm. à lobes subégaux, deltoides, moins obtus que dans les espèces
voisines ; anneau finement ondulé-crénelé, un peu poilu en dessous.
Etamines longuement exsertes, les trois postérieures à filet rattaché à la
corolle par une large membrane, s’écartant d’abord presque à angle droit,
puis se redressant immédiatement ; les filets des étamines antérieures
sont insérés un peu plus haut sans membrane interposée; anthères
elliptiques (600 microns). Style exsert, poilu presque jusqu'à la bifur-
cation. Stigmates petits. Achaines fortement échinulés.
Hab. Le seul fragment qui existe de cette plante dans l’herbier
Boissier porte comme localité Aldeguela. Boissier qui l’a trouvé dans
l'herbier Pavon supposait qu'il provenait de l’Estramadure (Espagne) ;
en 1806. L’étiquette l'indique %.
P. de Candolle identifiait cet Echium avec le fastuosum Jacq. Malgré
quelque ressemblance, il s’en éloigne par son anneau qui ne porte pas les
protubérances si remarquables de l’E. fastuosum — E. candicans L. f.,
et par ses feuilles qui ont un double indument dont l’un manifestement
tuberculeux. Par les mêmes caractères il ne peut se confondre avec
VE, marianum Boiss. qui n’est de même pour moi, que l’E. candicans
L. f. Le virescens DC. diffère du Pavonianum par son anneau à peine
ondulé, non crénelé, par ses feuilles à nervures beaucoup RUE épaisses,
à indument différent, etc.
Quant à la ressemblance que Boissier lui trouvait (loc. cit.) avec le
polycaulon, elle m’echappe complètement. Le polycaulon est un Eleuthe-
rolepis très pur. |
En somme, l’Echium Pavonianum est intermédiaire entre le candicans
L, F. et le virescens DC., et malgré la pauvreté des matériaux, je ne me
montrerai pas plus sévère que l’illustre auteur du Voyage en Espagne et
brunn du temps de son auteur, et conservé dans l’herbier du directeur J. Boss,
actuellement réuni à l’herbier du musée impérial de Vienne,
268 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (8)
je l’admettrai au nombre des espèces de la section, en souhaitant que
quelque heureuse découverte le fasse plus complètement connaître.
Echium virescens.
E. 'virescens DC. Catal. hort. Monsp. p. 107, ex in herb. Prodrom.,
42 avril 18111; E. bifrons DC. Catal. hort. Monsp. p. 107. et in herb. Prodrom.,
12 avril A811; E. bicolor Webb in sched. Bourgeau Pl. Can. n° 465.
IC. Ined. hort. Monsp. (vélin de Node-Veran s’appliquant peut-être à cette
espèce, mais laissant beaucoup à désirer pour la forme, la couleur, la nervation
des feuilles).
Ens. Bourg. Pl. Can. n° 468; 1855, no 1441 ; 1855, no 1432; 1855, n° 1442;
no 465 (sub. nom. E. bicoloris).
Var. Candollei var. nov.; E. candicans DC. Catal. hort. Monsp. p. 107 et
in herb. Prodrom., non Linn f.!
Sect. Pachylepis. Arbuste rameux, à tronc et à rameaux couverts d’une
pubescence courte et incane et portant les cicatrices des feuilles tom-
bées ; les rameaux se terminent par des inflorescences spiciformes plus
ou moins denses, formées de nombreuses cymes simples courtement
pédonculées, s’allongeant et devenant assez lâches à la maturité. Feuilles
lancéolées ou quelquefois linéaires? de 12 à 15 cm., atténuées à la base en
un pétiole élargi, aiguës et plus ou moins acuminées au sommet; les
nervures sont en creux en dessus, saillantes et élargies, très épaisses en
dessous; les nervures secondaires quittent la nervure principale sous un
angle très aigu; l’indument est blanc-grisätre, quelquefois argenté, com-
posé d’une pubescence très fine couchée et rarement tuberculeuse;
feuilles supérieures lancéolées-linéaires sessiles; les feuilles qui axillent
les cymes sont assez courtes; les braciées sont beaucoup plus courtes que
les calices. Fleurs subsessiles. Calice à divisions lancéolées, aiguës,
d’abord de 4 mm., atteignant ensuite 9 mm. et prenant une consistance
papyracée. Corolle bleuâtre, de 9 à 10 mm., à lobes obtus, subégaux, à
peine duvetée ; anneau continu, ondulé, à peine lobé, portant en dessous
quelques petites houppes de poils qui ne le dépassent pas. Etamines
longuement exsertes, à filets glabres, les trois postérieurs reliés oblique-
! Je ne cite pas ici le Prodrome; les assimilations faites des propres espèces de
De Candolle ne me paraissent pas exactes.
? C'est aux formes à feuilles étroites qu'il faut rapporter la var. angustis-
simum C. Bolle in sched. (teste Dr Christ 1. c.).
(9) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 269
ment à la corolle par une membrane très développée; les deux antérieurs
insérés plus haut sans épaississement sensible à la base; anthères ovales,
petites (600 microns). Style exsert, poilu inférieurement; les partitions
assez courtes. Stigmates petits. Achaines grisätres (2 mm.), remarquables
par deux crêtes à crénelures aiguës qui forment comme une aile de
chaque côté.
Hab. Iles de Ténériffe et de Palma. Webb dit cette espèce particulière
à Ténériffe ; toutefois les récoltes de Bourgeau dans l'ile de Palma (1845,
n° 233 sub. nom. E. bifrontis) ne me paraissent pas pouvoir se distin-
guer du virescens tel que je le décris ici, et en tous cas, elles sont bien
distinctes de l'E. bifrons de Webb dont j'ai sous les yeux des échantillons
authentiques et dont je fais une espèce distincte.
J'ai rencontré un pied femelle de l’E. virescens.
La description que je donne ci-dessus s'applique aussi bien à l’E. vires-
cens qu'à l’E. bifrons que je ne sais comment distinguer après avoir étu-
dié avec soin les caractères des échantillons authentiques des deux
espèces de de Candolle. Je lis dans le Prodrome à l’article bifrons :
« corollis in panicula terminali calyci æqualibus, in lateralibus duplo
longioribus. » Mais je soupconne qu'il y avait là une aberration acciden-
telle qui ne peut servir à délimiter une espèce.
Cette espèce varie beaucoup; on la reconnaîtra à son port, à ses inflo-
rescences spiciformes plus ou moins condensées, ses feuilles lancéolées,
quelquefois presque linéaires, très aiguës, plus ou moins blanchâtres
argentées, à nervures très saillantes et très larges, à l’anneau de la corolle
ondulé, à l'insertion des trois étamines postérieures très oblique et ratta-
chée à la corolle par une large membrane.
Je crois cependant qu'il est opportun de distinguer comme variété une
forme à laquelle de Candolle, dans le catalogue du jardin de Montpellier,
avait attribué le nom de candicans (rattaché ensuite dans le Prodrome au
fastuosum). Ce n’est pas le fastuosum de Jacquin f.; je m’en suis assuré
par la comparaison que j’en ai faite avec un exemplaire authentique; ni
le candicans L. f. tel qu'il était admis par les botanistes du XVIIIme siècle
et tel qu'il est conservé dans l’herbier du British Museum et dans l’her-
bier de Linné, ces deux dernières espèces ne devant du reste en former
qu'une seule.
J’appellerai ma variété E. virescens var. Candollei.
On la distinguera assez facilement du type à la grappe plus condensée
et aux divisions du calice subobtuses, souvent un peu rétrécies à la base
el à nervures réliculées lorsqu'on les regarde par transparence, Mais il y
270 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (10)
a souvent hésitation et l'espèce serait trop mal limitée. Elle a un peu le
port du fastuosum, du moins dans les herbiers (ce qui a produit l'erreur
de de Candolle); mais elle s’en distingue très sûrement par ses feuilles
moins velues avec des nervures plus larges et surtout par l’anneau non
couronné de protubérances coniques très développées, mais composé
d’une membrane ondulée ou obscurément lobée '.
- Pour ce qui est du bicolor Webb mss., trouvé par Bourgeau sur les
rochers au dessus de Buenavista (Ténériffe), je n’y puis voir qu’une
forme accidentelle du virescens. Les inflorescences sont raccourcies, buis-
sonneuses, et entremélées de feuilles assez développées; mais tous les
autres caractères sont ceux du virescens. Ce n’est probablement qu’une
malformation locale.
Il faut, je pense, rattacher au virescens les récoltes de Murray à los
organos de Ténériffe. Les inflorescens sont lâches, les cymes générale-
ment longuement pédonculées et les feuilles axillant les cymes très
développées.
Echium Webbii sp. n.
_ É. bifrons Webb. et Berth. Phyt. Can. III, p. 43; non DC. Cat. hort. Monsp.
p. 107, 12 avril 1811.
Exs. Herb. Webb in Herb. Muséum (Webb m. p.) sub nom. E. bifrontis.
Sect. Pachylepis. Arbuste rameux. Tronc et ramcaux couverts d’une
pubescence incane très fine et portant les cicatrices apparentes des
feuilles tombées; rameaux assez grêles, nombreux, terminés par de
petites inflorescences ovales composées de cymes greles, simples, mani-
festement pédonculées, ne dépassant pas 3 cm. lors de leur entier déve-
loppement. Feuilles lancéolées, aiguës, de 10 à 12 cm., atténuées en un
court pétiole; elles sont assez fortement nerviées, d’une couleur plus
claire en dessous qu’en dessus; les supérieures sont petites, très aiguës,
linéaires et écartées de la tige sous un angle presque droit; l’indument
se compose de poils très inégaux, les uns couchés, microscopiques, cou-
vrant tout le limbe, les autres plus rares, élalés, beaucoup plus forts et
un peu tuberculeux ; les feuilles axillant les cymes sont lancéolées-liné-
+ L’E. virescens var. Candollei serait-il une hybride entre le virescens et le
candicans ? C’est aux collecteurs qui recueilleront en place la dite forme à appor-
ter des preuves pour la confirmation ou l’infirmation de cette hypothèse. On a
quelquefois désigné celte variété sous le nom de E. molle Poir.
(11) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 271
aires, assez courtes; bractées petites, sub-aiguës. Fleurs subsessiles. Calice
à divisions linéaires sub-obtuses, de 4 mm., un peu accrescentes à la
maturité. Corolle bleuätre, de 10 mm., à lobes subégaux, finement pubes-
cente; anneau continu, assez régulièrement mais très faiblement lobé,
poilu en dessous. Etamines exsertes, à filets glabres, les trois postérieurs
un peu épaissis à la base mais non réunis au tube par une membrane
bien distincte; anthères ovales, petites, atteignant à peine ‘/2 mm. Style
longuement exsert, poilu presque jusqu’à la bifurcation. Stigmates petits,
capités. Achaines (2 ‘/ mm.), échinulés, à échinules discolores au
sommet.
Hab. lle de Palma (in convalle del Rio).
Cette plante n’est pas le bifrons de de Candolle; je m'en suis assuré
grâce à la liberalit& de M. C. de Candolle qui m'a permis de faire l’ana-
lyse d’une fleur du seul exemplaire authentique de bifrons existant dans
l’herbier du Prodrome' Elle en diffère par le calice à divisions obtuses,
par la corolle un peu plus grande, par les anthères plus petites, mais
surtout par les trois filets postérieurs des élamines à peine épaissis à la
base, tandis que dans le bi/rons DC. ils sont rattachés à la corolle par une
membrane oblique très développée. Ce dernier caractère très important
et facile à constater éloigne le Webbii de tout le groupe virescens DC.,
candicans DC., bifrons DC., quelle que soit du reste la valeur de {ces diffé-
renles espèces. Les rameaux grêles, nombreux, les pelites cymes assez
läches réunies en grappes courtes el ovales le font du reste distinguer au
premier abord.
Telles sont les raisons qui m’ont déterminé à créer une espèce nou-
velle que l’on pourra toujours identifier avec les récoltes de Webb conser-
vées dans l’herbier du Muséum d'Histoire naturelle.
Echium giganteum.
E. giganteum L. f. Sup., p. 131 (Encycl. Meth. 8, p. 662); E. aculeatum
p. parte Poir. Encycl. Meth. 8, p. 664; E. aculeatum forma inermis p. parte
Webb in sched. herb. Muséum; E. leucophœum p. purte Webb in sched. Bourg.
Pl. Can. n° 466.
1 Je remarquerai aussi que le dessin du bifrons DC. conservé à l’Institut bota-
nique de Montpellier ne rappelle pas du tout notre E. Webbii. Mais c'est notre
E. Webbii que représente sans doute la planche 148 du Phytographia cana-
riensis.
272 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (12)
Ic. Phyt. Can. tab. 149 (quoad stamina mediocris), forma genuina ; Lehm. Asp.
tab. 5, forma aculeata.
Exs. Bourgeau Pl. Can. 1855, no 1441 c.; Lowe no 98 bis; Bourgeau Pl. Can.
1846, no 896; forma genuina.
Bourgeau Pl. Can. 1855, no 1438; Pl. Can. 1846, no 466; forme intermédiaire
— E. leucophœum Webb.
Bourgeau PI. Can. 1855, no 1431; Pl. Can. 1846, n° 53; forma aculeata.
Sect. Pachylepis. Arbuste de 2 à 4 m., à tronc dressé, glabre, rameux;
rameaux supérieurs incanes, presque glabres, couverts des cicatrices des
feuilles tombées; inflorescences en corymbes composés de cymes flori-
fères pédonculées simples ou quelquefois bifides; le rachis des inflores-
cences et des cymes est revêtu d’un-double indument, l’un apprimé rous-
sâtre ou plus souvent incane, l’autre consistant en aiguillons assez courts,
mais robustes et tuberculeux. Feuilles de 4 à 10 cm., couvertes d’un duvet
plus ou moins incane excessivement court, lancéolées ou linéaires, sui-
vant les formes, atténuées en pétiole à la base, subobtuses ou très aiguës,
rapprochées en grand nombre au sommet des rameaux et sous les inflo-
rescences; la nervure médiane est saillante en dessous; les latérales ne
sont visibles que dans les formes lancéolées; les bords et la nervure
médiane sont parfois dans les feuilles moyennes, toujours dans les
feuilles supérieures, hérissés d’aiguillons courts, mais très aigus et
résistants. Fleurs sessiles. Calice à divisions hérissées, lancéolées subob-
tuses, ou quelquefois linéaires très aiguës, atteignant tantôt le milieu de
la corolle, tantôt le sommet des lobes, suivant ce qui sera expliqué plus
bas; elles sont inégales et accrescentes. Corolle duvetée, blanchätre, de
11-13 mm., à gorge dilatée, à lobes deltoides; le lobe antérieur dépasse
de un à deux millimètres les autres lobes et est porrigé quand la fleur
-est bien épanouie; anneau continu, épais, ondulé, courtement poilu en
dessous. Etamines très exseries, à filets glabres; les trois postérieurs
s’ecarlant brusquement de la corolle, inclinés ensuite sur la lèvre anté-
rieure et se redressant à la fin; la base du filet de l’étamine postérieure
est dilatée en une membrane arrondie; les filets des étamines intermé-
diaires sont dilatés pareillement, mais du côté seulement de l’étamine
postérieure; enfin les filets des étamines antérieures sont insérés beau-
coup plus haut (3 mm. environ) et non dilatés à la base; l'insertion des
trois étamines postérieures parait glanduleuse; anthères ovales, attei-
gnant 750 microns dans leur plus grand diamètre. Style bifide, poilu
jusqu’à la bifurcation dans la forme aculeata. Stigmates petits, capités.
(13) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT, NOV. 273
Achaines grisâtres, petits (2 mm.), irréguliers, hérissés de protubérances
très aiguës.
Hab. Les îles de Teneriffe et de Palma.
Nous réunissons sous le nom de giganteum les Echium giganteum,
aculeatum, leucophæum des auteurs. Je n'ai trouvé aucun caractère de
quelque valeur ou ayant une certaine fixité pour motiver ces divisions.
L’E. leucophæum ne paraît avoir été maintenu par personne, même par
son auteur : c’est un giganteum à feuilles un peu étroites. L’E. aculeatum
bien désigné par Poiret par ses feuilles linéaires, épineuses (foliis linea-
ribus, angustissimis, spinosis), par ses divisions calicinales très étroites
atteignant le sommet de la corolle, passe insensiblement, ainsi que le
Phytographia canariensis le fait remarquer, à certaines formes à feuilles
lisses ei à divisions calicinales plus courtes; il se rapproche alors beau-
coup du giganteum et on ne peut plus l’en distinguer que par ses feuilles
étroites ; et là encore tous les passages se rencontrent. Au surplus Poiret
ne paraît avoir vu le giganteum que cultivé dans le jardin de la Mal-
maison et a cru alors que son aculeatum tel qu'il le rencontrait dans
l’herbier de Desfontaines avait une valeur spécifique bien caractérisée
(voy. Encycl. Meth. 1. c.).
Du reste les auteurs du genre Echium dans le Prodrome ont bien senti
le point de contact des deux espèces en les mettant à Ja suite l’une de
l’autre.
Le vrai caractère qui réunit toutes ces formes est l’insertion des trois
étamines postérieures en quelque sorte normale au tube de la corolle,
et l’épaississement remarquable de la base du filet de ces mêmes éta-
mines; elles se redressent ensuite contre la lèvre inférieure et devien-
nent très saillantes. La grandeur de la lèvre inférieure de la corolle est
aussi une particularité de VE. giganteum.
On peut présenter les variations de l’espèce comme suit :
Feuilles lancéolées, divisions du calice assez courtes forma genuina.
Feuilles linéaires épineuses, divisions du calice très longues et très
DIES. 00 es nn nn a forma aculeata.
Feuilles étroites lisses. .........,..... forma inermis angustifolia.
La forme aculeata parait particulière aux rochers ensoleillés. La forme
inermis angustifoha se récolte surtout dans l’île de Palma.
J'ai pu étudier des pieds femelles de cette espèce. Les étamines, tout
en étant encore saillantes (ce qui est rare dans les Echium gynodioïques),
l’etaient cependant beaucoup moins que dans les pieds hermaphrodites;
274 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (44)
les anthères étaient linéaires, stériles; la corolle n’atteignait que 8 mm.
(Bourgeau PI. Can. 1855, n° 1441 c. Barranco de los Silos, Teneriffe,
forma genuina; Murray, île de Palma, forma aculeata).
Echium Hierrense.
E. Hierrense Webb. in sched., 1846. Webb. ex Bolle Ind. Sem. Hort.
Berol. 1867 (Ind. Kew.).
Exs. Bourgeau Pl. Can. 1846, no 894.
Sect. Pachylepis. Arbrisseau rameux. Tige et rameaux stries, couverts
d’une pubescence blanche tomenteuse qui se change dans le haut des
tiges en un duvet très épais, ordinairement roussätre; les rameaux, garnis
dans le bas des cicatrices des anciennes feuilles, se terminent par des
inflorescences très serrées de un à deux décimètres, composées de cymes
courtement pédonculées. Feuilles inférieures et moyennes de 8 à 12 cm.
de long sur À ‘/2 à 2 ‘2 de large, elliptiques, manifestement mais courle-
ment pétiolées, subobtuses et terminées par un mucron qui prolonge la
nervure médiane; les supérieures sont sessiles et deviennent insensible-
ment beaucoup plus étroites; l’indument est brillant argenté, composé de
poils excessivement fins et courts, visibles à la loupe seulement; les
bractées sont petites, lancéolées, obtuses ou aiguës, plus courtes que les
calices. Fleurs subsessiles. Calice à divisions lancéolées, obtuses, iné-
gales, poilues, de 4-5 mm., accrescentes à la maturité. Corolle à peine
duvetée, bleuätre ou violette, de 8-9 mm., à gorge ouverte, à lobes obtus,
l’antérieur un peu plus développé; anneau poilu en dessous, paraissant
réduit à une ligne ondulée, étroite, mais très proéminente. Etamines très
longuement exsertes, à filets glabres, les trois postérieurs épaissis à la
base, mais à peine insérés plus bas que les antérieurs, anthères ellipti-
ques, mesurant 750 microns dans leur plus grand diamètre. Style glabre
au-dessous de la bifurcation. Stigmates très petits. Achaines (non mûrs)
irréguliers, à crêtes nombreuses.
Hab. Ile de Fer.
L’inflorescence spiciforme, la couleur brillante argentée des feuilles
mucronées presque obtuses, la forme de la corolle dont la lèvre anté-
rieure est un peu proéminente, l'insertion des étamines, l’apparence
linéaire de l’anneau caractérisent bien !’E. Hierrense.
Bourgeau a distribué sous le n° 894 de ses exsiccatas de 1846 des pieds
femelles de cetie espèce; ils ont les élamines subincluses avec des
(15) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 275
anthères sagittees et des styles souvent trifides. Ils paraissent fer-
tiles.
Echium Bourgæanum.
E. Bourgæanum Webb. in sched. mss. 1845, Christ, Bot. Jahrb. IX, 126
(= E.- Auberianum).
Exs. Bourgeau Pl. Can. 1845, no 895; Pl. Can. 1855, n° 1436.
Sect. Pachylepis. Plante puissante, avec une lige de 2-3 cm. de dia-
mètre et des rejets florifères à la base; elle est couverte d’un duvet lai-
neux blanchätre; l’inflorescence se compose de petits rameaux disposés
en grappe le long de la tige et de cymes florifères assez lâches munies
du même indument abondant qui s’observe sur la tige principale et les
rejels basilaires. Feuilles lancéolées linéaires, subspatulées, les radicales
nombreuses, larges de 2 cm. sur 30 de long, acuminées en pointe aiguë
au sommet et très longuement atiénuées en pétiole élargi à la base; elles
sont obscurément nerviées en dessous et revêtues d’un tomentum laineux
assez épais; les caulinaires beaucoup plus étroites dépassent souvent les
rameaux inférieurs de l’inflorescence; bractées linéaires, velues. Fleurs
subsessiles. Calice à divisions lancéolées, aiguës, inégales, hérissées en
dehors seulement de poils tuberculeux très raides, longues d’abord de
5 mm., atteignant à la fin 8 mm. et devenant alors largement lancéolées
et ovales-lancéolées. Corolle violette, munie de quelques rares petits
poils excessivement courts, de 10-12 mm., à tube manifeste, à lobes
oblus, subégaux; l'anneau est composé d’une membrane ondulée,
linéaire, poilue en dessous. Etamines longuement exsertes à filets
glabres, insérés assez haut et rattachés à la corolle par une membrane
peu développée; anthères ovales-orbiculaires de ‘/: mm. Style très long,
glabre un peu au-dessous de la bifurcation. Stigmates petits, capités.
Achaines (2 mm.) grisätres, rugueux, échinulés, non carinés.
Hab. Ténériffe (Canadas del Teyde).
L’E. Bourgæanum diffère abondamment de l’E. Auberianum par l’indu-
ment des feuilles laineux, très faiblement tuberculeux; par la forme, la
taille et la vestiture des divisions calicinales; par la couleur (?), la forme,
la taille de la corolle; par l'insertion des étamines dépassant en outre
longuement le limbe de la corolle; par les branches du style plus courtes;
par la taille et la forme des achaines, et enfin, sans doute, par plusieurs
details de végétation que les exemplaires d’herbier font mal connaitre.
Cette plante a été abondamment répandue dans les herbiers par les
276 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR. ). (16)
exsiccatas de Bourgeau. Je ne sais si l’Echium Auberianum a été distri-
bué aussi largement.
Echium simplex.
E. simplex DC. Cat. h. Monsp. p. 108 (Prodr. X, p. 16); Phyt. Cat. II,
p. A4.
Ic. Ined. h. Monsp. (sub. nom. E. biennis); Phyt. Can. tab. 145.
Exs. Bourgeau Pl. Can., no 467; Pl. Can. 1855, no 1435.
Sect. Pachylepis monocarpique!. Tige striée, duvetée, a moelle très
développée, pouvant atteindre un à deux mètres d’elevation; inflores-
cence formant une longue grappe spiciforme, pubescente, composée de
cymes simples dans le haut, accolées deux à deux dans la partie moyenne,
et transformées souvent dans le bas en véritables rameaux, rameux eux-
mêmes. Feuilles ovales ou lancéolées, aiguës; les radicales très amples,
à peine atténuées en pétiole, mesurant quelquefois 40 cm. sur 8 de large;
les caulinaires sessiles beaucoup plus petites et plus étroites; toutes à
nervures bien visibles surlout en dessous; indument soyeux, argenté,
brillant, composé d’une infinité de très petits poils couchés; bractées
petites, caduques. Fleurs subpédicellées. Calice de 5 à 6 mm., à divisions
pubescentes, obtuses, inégales, faiblement accrescentes, l’une lancéolée,
les autres plus ou moins largement ovales?. Corolle blanchâtre, pubes-
1 Caule hapaxantho. Planta est valde conspieua que post aliquot vitæ annos
inertes a Maio mense ad Septembrem collectis tandem viribus caulem unicum
thyrsoideum floribundumque 6-8 pedalem projicit; et tum peracta cito anthesi
perit. (Phyt. Can. I. c.).
2 Les auteurs qui n'hésitent pas à distinguer les lobes de la corolle des Echium
par les expressions lobes postérieurs, lobes intermédiaires, lobe antérieur, sont
beaucoup plus réservés pour les divisions du calice qui sont cependant de formes
plus ou moins différentes les unes des autres. C’est que ces différences sont sou-
vent des différences de position et ne tiennent pas toujours à la nature même de
l'organe, mais à son orientation relativement au rachis. Prenons par exemple
l'E. vulgare ; il y a toujours une division du calice plus petite que les autres, et
elle est située tantôt à droite, tantôt à gauche de la lèvre antérieure de la corolle,
mais toujours en opposition avec le rachis. En effet les fleurs sont inclinées
d une façon distique le long de la cyme et c’est leur position à droite ou à gauche
du rachis qui détermine la petitesse de la division calicinale à gauche ou à droite
de la lèvre antérieure de la corolle. Corolle inclinée à gauche, petite division à
droîte ; corolle inclinée à droite, petite division à gauche. Cela est lié sans doute
à la direction différente de la spire calicinale. Il ya là une application ordinaire
(17) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 277
cente, de 10-12 mm., à lobes obtus, peu profonds, subégaux, à gorge
ouverte; l'anneau est obscur&ment lobé, ondulé, très poilu; les nervures
secondaires se détachent quelquefois assez haut des nervures principales,
Etamines exsertes, subégales, à filets glabres attachés à la corolle assez
haut et sensiblement à la même hauteur, tous sans membrane interposée
mais manifestement adnés aux nervures secondaires; anthères ellipti-
ques (*/« mm.). Style poilu dans les deux tiers inférieurs. à partitions
courtes, mais normalement bien développées. Stigmates petits. Achaines
(2 ‘/2 à 3 mm.) aussi larges que hauts, fortement muriqués.
Hab. Ile de Ténériffe, rochers de Baxamar, montagne de Anaga.
Cet Echium est bien distingué de tous les autres par son mode de végé-
tation et ses grandes feuilles radicales; l’insertion des étamines est parti-
culière et rappelle un peu celle de l'E. hypertropicum.
Le style est partagé en deux branches, assez courtes, il est vrai : ce
n’est qu’exceptionnellement qu'il est simple comme dans la figure citée
des Vélins du Jardin Botanique de Montpellier (E. bienne, qui se rapporte
incontestablement à cette espèce). Du reste j’ai été à même de m’assurer,
grâce à l’obligeance de M. C. de Candolle, que l’exemplaire de l'E. sim-
plex récolté par Broussonet en 1807 et visé dans le Prodrome, porte bien
des styles manifestement bipartites au sommel. Il faut toutefois recon-
naître que la cohérence des deux stigmates est plus fréquente dans cette
espèce que dans la plupart de ses congénères. J’ajouterai que dans les
Echium cultivés le style est très souvent indivis.
des lois de la nature; la corolle étant protégée d’un côté par le rachis, la division
du calice interposée tend à s’atrophier.
(A suivre.)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 4, 31 mars 1903. 19
278
PLANTE SELERIANE
Unter Mitwirkung von Fachmännern fortgesetzt und veröffentlicht
von
Th. LŒSENER.
(Suite.)
PLUMBAGINACEE II.
det. in Herb. Harvard Univers. Cambridge (Mass.).
Plumbago pulchella Boiss.
Hab. in Mex., in distr. fœder. in « pedregal » apud Coyouacan et in
©; prov. Oaxaca in Cerro de la Soledad : Sel. n. 1310 et 1366. — Flor. et
. fruct. : Nov.
‚P. scandens L.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Tehuantepec apud Tequisistlan
., : in dumetis scandens : Sel. n. 1684. — Flor. et fruct. : Jan.
P. capensis Thunbg. À
a Culta in Guatemala oppido : Sel. n. 2502. — Flor. : Maj. — Det. Lees.
OLEACEZ, det. in Herb. Harvard University Cambridge (Mass.).
Forestiera phillyreoides Torr.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Comitan apud Yaxhä in silva:
- Sel. n. 2220. — Flor. : Mart.
- CONVOLVULACEZÆ, det. partim H. Hallier,
partim M. L. Fernald, J. M. Greenman, B. L. Robinson.
Evolvulus alsinoides L.;, Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII, p. 408.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in distr. Tlacolula prope Mitla : Sel.
n. 29; in Guatemala, in dept. Huehuetenango in distr. Nenton in
« Pueblo viejo» Quen Santo, inter gramina alta et frutices in 1300 m.
altit. in lapidosis calcareis : Sel. n. 2785, et apud oppidum Guatemala in
Barranca del Zapote in querceto : Sel. n. 2467. — Flor. cœrul. vel. ros.
et fruct. : Jun.—Nov.
E. Selerianus Fernald n. sp. in Proc. Am. Acad. Arts and Sci., Vol. 36,
1901, p. 498.
(129) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANE, 279
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Tuxtla ad La Ciénega in
pratis æstate inundatis : Sel. n. 1926. — Flor. albid. : Febr.
E. sericeus Sw.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in pratis montanis Cerro de Tonalà :
Sel. n. 2054; in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton
ad Chaculä in pratis 1600 m. altit. : Sel. n. 2990. — Flor. albid. et
fruct. : Febr.
E. sericeus Sw. var. discolor Gray.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Tlacolula prope Mitla : Sel.
n. 27. — Flor. : Jun.
Calonyction bona nox (L.) Boj. ; Hallier f. in Bull. Herb. Boissier VII, p. 413.
Hab. in Honduras apud Copan (?) : Sel. n. 3318. — Flor. : Jan.
Quamoclit angulata (Lam.) Boj. (Ipomea hederifolia auct.). De
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. Tuxtla in silvaticis Haciendæ
San Miguel : Sel. n. 1938 et 2105, et in distr. Chilon inter San Martin et
Ococingo in silvæ montanæ locis humidis scandens : Sel. n. 2216. — Flor.
rubr. : Febr. et Mart.
Qu. brevipedicellata Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII, p. 416.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in distr. Nenton ad Uaxac-
kanal in montibus parce silvigeris et calcareis: Sel. n. 320%. — Flor.
obscure purpur. : Sept.
Qu. coccinea Moench (Ipomea coccinea L. p. p).
Vulg. : «clarineito».
Hab. in Mex., in prov. Morelos, in distr. Cuernavaca prope Hacienda
S. Gaspar et in prov. Oaxaca ad San Bartolo Yauhtepec : Sel. n. 325 et
1649. — Flor. flavo-rub. : Dec. et Jan.
Qu. indivisa (Vell.) Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII, p. 413.
Var. pubescens Hallier f. 1. c. p. 414.
Hab. inGuatemalaapudChimaltenango : Sel.n. 2368. — Flor. rub. : Sept.
Exogonium spicatum Choisy (= Ip. ? bracteata Cav.).
Hab. in Mex., in prov. Morelos in distr. Cuernavaca prope Xochicalco et
in prov. Colima ad Manzanillo in collibus siceis fruticigeris : Sel. n. 391
et 3426. — Flor. : Dec.—Mart.
Wird gebraucht zur Erleichterung der Menstruation.
Ipomea amplexicaulis Fernald in Botan. Gazette XX, 1895, p. 538.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. Tuxtla scandens in fruticibus
secus fluvium apud Jiquipilas : Sel. n. 4900. — Flor.: Febr.
I. asarifolia (Desr.) Roem. et Sch. (= I. nympheifolia Griseb.).
Vulg. : « sapillo », « yerva del sapo ».
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tonalà in pratis Haciendæ Tos
Amates: Sel. n. 4802. — Flor. : Febr.
Ist giftig und tötet das Vieh.
280 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (130)
I. capillacea (H. B. K.) Don ; Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII, p. 411.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango in distr. Nenton in collibus
calcareis in sparse silvigeris ad Uaxackanal in 1300—1400 m. altit. : Sel.
n. 2783. — Flor. ros. : Jul.
I. mexicana Gray.
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan in finibus iuxta Acambaro : Sel.
n. 1332. — Flor. obscure cerul. et fruct. : Oct.
I. microsticta Hallier f. n. sp. in Bull. Herb. Boiss. VII, 1899, p. 411.
Hab. in Guatemala, in dept. Escuintla in fruticibus ad San Juan perdido
. apud Santa Lucia Cozumalhuapa : Sel. n. 2427. — Flor. : Nov.
I. murucoides Rem. et Schult.
Vulg.: «cazahuate », «cazahuate blanco», «arbol del venado ».
Hab. in Mex., in prov. Mex., in distr. Chalco prope Ozumba et in
prov. Merhoacan ad Laguna de Cuitzeo : Sel. n. 312 et 1146. — Flor.:
Nov.—Dec.
I. pedatısecia Mart. et Gal.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Teotilan ad Tecomavaca et in
distr. Juchitan in «Llanos » ad ripam Lagunæ inter Chicapa et Izhuatan
silæ : Sel. n. 1339 a et b, 4795, 1994. — Flor. ros. : Nov.—Jan.
I. peduncularis Beriol.
Hab. in Mex., in distr fœder. prope Tlaltelolco : Sel. n. 479. — Flor.:
Jan
I. pes capræ Sweet.
Vule.: «l-chuguilla ».
Hab. in Mex . in prov. Colima in arena litoris apud Manzanillo : Sel.
n. 3429 — Flor. : Mart.
I puncticulata Benth.
Vul::.: «quiebra plato »
Hab. in Mex . in prov. Morelos in distr. Cuernavaca prope Xochicalco :
Sel. n. 397. — Flor pallide cœrul. : Dec.
I. sidæfolia Choisy.
Hab. in Mex.. in prov. Oaxaca apud Cuicatlan arbores et frutices dense
obiegens : Sel. n. 1382. — Flor. alb. : Nov.
I. suffulra (H.B K., Don ; Hallier in Bull. Herb. Boiss., Vol. VII, 4899, p. 411.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in distr. Etla prope S. Juan del
Estado : Sel. n. 134; in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr.
Nenton, in collibus calcareis et sparse silvigeris inter saxa et gramina
scandens vel procumbens in 1300—1400 m. altit. ad Uaxackanal : Sel.
n. 2781 et 3012. — Flor. rubr.-viol.: Jun.—Jul.
I. trifida Don.
Hab. in Mex.. in prov. Oaxaca in distr. Juchitan in « Llanos» ad ripam
Lagunæ inter Chicapa et Izhualan sitæ et in prov. Chiapas ad ripam fluvii
apud Tonalä : Sel. n. 17.4 et 1852. — Flor. ros. : Jan.—Febr.
(131) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 281
I. trifida Don var. Torreyana Gray.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec ad Tequisistlan :
Sel. n. 1667. — Flor. ros. : Jan.
I. variabilis (Schlechtd. et Cham.) Choisy ; Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII,
1899, p. 411.
Hab. in Guatemala, in dept. Escuintla apud S. Andres Osuna et in dept.
Alta Vera Paz ad Petet apud Coban: Sel. n. 2532 et 3410. — Flor. ros.
vel rubell.: Mai et Dec.
Ipomea spec.
Vulg. : «cazahuate prieto ».
Hab. in Mex., in prov. Morelos in distr. Cuernavaca prope Hacienda
S. Gaspar: Sel. n. 313. — Flor. : Dec.
Ipomea spec.
Hab. eodem in loco : Sel. n. 355. — Flor. : Dec.
Merremia umbellata (L.) Hallier.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in disir. Tehuantepec ad Tequisistlan el
in prov. Chiapas in distr. Tuxtla ad fluvium apud Cintalapa : Sel. n. 1668,
1914, 1936. — Flor. flav. : Jan. —Febr.
Operculina pteropus Meissn. ; Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. VII, 1899, p. 408.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in fruticetis apud Nenton :
Sel. n. 238%. — Flor. brunneo-lutei : Sept.
O. tuberosa (L.) Meissn.; Hall. f.1 c., p. #10.
Hab. in Mexico, in prov. Vera Cruz in distr. Dana prope Chila :
Sel. n. 678; in Guatemala, in dept. Escuintla ad San Juan perdido
apud Santa Lucia Cozumalhuapa : Sel. n. 2450. — Flor. flav. : Nov.;
fruct.: Apr.
Jacquemontia violacea Choisy.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in distr. Tuxtla ad silve marginem ad
cuesta Haciende Petapa : Sel. n. 1912. — Flor. pallide coerul. : Febr.
Cuscuta tinctoria Mart.
Vulg. : « zaca-tlaxcalli ».
Hab. in Mex., in prov. Vera Cruz, in distr. Tantoyuca ad Cofradia de
Tanquian et in prov, Oaxaca, in distr. Nochistlan ad Tillo : Sel. n. 268
et 1548. — Flor. albid. et fruct. : Dec.—Mart.
Cuscuta spec.
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan ad Patzcuaro : Sel. n. 1286. —
Flor. : Oct.
SCROPHULARIACEZÆ 11.
det. in Herb, Harv. University, Cambridge (Mass.) et a Th. Lœsener.
Ghiesbreghtia grandiflora A. Gray.
Hab, in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton ad Uaxac-
282 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (132)
kanal in collibus calcareis sparse silvigeris in 1300—1400 m. altit. : Sel.
n. 2802. — Flor. albido-flavesc. : Jul.
Alonsoa caulialata Ruiz. et Pav.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango apud
Todos los Santos et ad Cuesta de la Concepcion præcipueque in clivo « cor-
dilleræ » supra Chiantla: Sel. n. 2729 et 3179. — Flor. et fruct. : Sept.
Angelonia angustifolia Benth.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec, in campis ad San
Mateo del mar et in prov. Chiapas in pratis apud Comitan : Sel. n. 1789
et 2965.
Calceolaria chelidonioides H. B. K.
Vulg. : « monjita ».
Hab. in Guatemala, herba ruderalis et forsan adventiva in Quezalte-
nango : Sel. n. 2349. — Flor. : Sept.
C. Mexicana Benth.
Vulg. : «hipo ».
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango in
humidis et aquaticis apud Todos los Santos et Cuesta de la Concepcion :
Sel. n. 2759, 3246. — Flor. : Sept.
C. trilobata Hemsl.
Vulg. : «hipo».
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Jacaltenango in
humidis ad Todos los Santos : Sel. n. 2737. — Flor.: Sept.
Antirrhinum maurandioides Gray.
Hab. in Mex., in prov. Puebla prope Tehuacan : Sel. n. 822. — Flor. et
fruct. : Jul.
Maurandia semperflorens Ort.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in distr. Tlaxiaco apud S. Miguel Achiutla :
Sel. n. 1582. — Flor. et fruct. : Dec.
Russelia polyedra Zucc.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Tlacolula in Cafiada supra Toto-
lapam : Sel. n. 1747. — Flor. et fruct. : Jan.
Nach Prof. B. L. Robinson, welcher diese und die nächste Art bestimmt
und in Proc. Am. Acad. Arts and Sei. Boston, Vol. XXXV, n. 16, 1900, p. 319 eine
Synopsis der Gattung Russelia veröffentlicht hat, ist diese bisher nur als Varietät
von R. sarmentosa Jacq. (R. coccinea [L.] Wettst.) angesehene Art leicht durch
die 6—mehrkantigen Aeste von letzterer zu unterscheiden.
R. multiflora Sims.
Vulg.: « sapoyolillo ».
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Tuxtla in Horto Haciendæ
Razon et in pineto montano ad Cuesta S. Fernando in confinibus Tonalä et
apud Tonalä ipsum : Sel. n. 1824, 1830, 2046. — Flor. et fruct. : Febr.
Bisher (von Bentham in DC. Prodr. X, p. 332) nur als Synonym von R. sar-
mentosa Jacq. angesehen, wird diese Form von Robinson jetzt wegen der
(133) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 283
grösseren Zahl und schwächeren Ausbildung der an den Aesten befindlichen
Längskanten von jener, zu welcher er nur deutlich vierkantige Formen rechnet,
wieder als besondere Art abgetrennt. Danach würden auch die von mir in Bull.
Herb. Boiss. II. p. 562 als R. coccinea (L.) Wettstein (= AR. sarmentosa Jacq:)
bestimmten beiden Nummern 274 und 705 der ersten Seler’schen Reise hierher
zu zählen sein. ®
Pentastemon barbatus Nutt.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in fundamentis domuum antiquarum
calcareis vie publicæ in Teposcolula : Sel. n. 1605. — Flor. scarlat. et
fruct. : Dec. |
P. campanulatus Willd.
Vulgo, nempe Tillantongensibus : ainu-tavei».
Hab. in Mex., in prov. Mexico ad Dos Rios et in prov. Oaxaca, in
distr. Nochistlan apud S. Miguel Quilitongo et ad Tillantongo : Sel.
n. 1300, 1427, 1458. — Flor. : Oct. —Dec.
P. coriaceus Schaffn.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan inter Cuauhtlilla et
Quilitongo in silva montana : Sel. n. 1412. — Flor. pallide rubelli : Nov.
Mimulus glabratus H. B. K.
Hab. in Guatemala in dept. Quezaltenango in ripa rivuli apud Almo-
longa et in dept. Huehuetenango in clivo montium supra Todos los Santos
in rivuli aqua : Sel. n. 2921 et 3187. — Flor. et fruct. : Jun.—Sept.
Stemodia jorullensis H. B. K.
Hab. in Guatemala, in dept. Escuintla in area Finca los Diamantes prope -
S. Andres Osuna : Sel. n. 2414 a. — Flor. et fruct.: Nov.
St. parviflora Ait.
Hab. eodem in loco: Sel. n. 2444b. — Flor. et fruct. : Nov.
Conobea pusilla Hook. | |
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton in humo
fertili inter lapides calcareos ad Quen Santo in 1300 m. altit. : Sel. n. 2787.
— Flor. cœrul. violac. et fruct. : Jul.
Bacopa chamædryoides (H. B. K.) Wettst.
Hab. in Mexico, in prov. Mechoacan ad Tzintzuntzan : Sel. n. 1269;
in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton ad Uaxac-
kanal et ad Chaculä in graminosis humidis apertis : Sel. n. 2834, 2972,
3122. — Flor. : Jun.—Oct. ; fruct. : Sept.—Oct.
B. Monniera (L.) Wettst.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in locis salsis pluvii tempore inun-
datis humum dense obtegens ad Tlacolula : Sel. n. 1693; in Guatemala
in dept. Zacapa apud La Reforma (Rancho del Xioto) ad fontem : Sel.
n. 3367. — Flor. et fruct. : Dec.—Jan.
Sibthorpia Pichinchensis H. B. K.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in montium clivo silvatico
284 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (134)
supra Todos los Santos in bryis humidis et lignis putrefactis ad rivulum
umbrosum : Sel. n. 3227. — Flor. : Sept.
Capraria biflora L.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Yauhtepec ad flumen Tehuan-
tepec infra Totolapam, in prov. Chiapas ad Tonalä in ruderalibus ‘et ad
fluvii ripam: Sel. n. 1754, 1850, 1868, 2061. — Flor. et fruct. : Jan.—
Febr.
C. biflora L. forma hirta Loes. form. nov.; indumento undique mani-
festiore, floribus paullo maioribus.
Hab. in Guatemala, in dept. Chiquimula in ruderalibus ad S. Juan
Ermita : Sel. n. 3314. — Flor.: Jan.
Scoparia dulcis L.
Hab. in Mex.. in prov. Oaxaca in distr. Tehuantepec ad canalem apud
La Mistequilla et in prov. Chiapas ad ripam fluvii apud Tonalà : Sel.
n. 1615 et 2011. — Flor. et fruct.: Jan.—Febr.
Gerardia purpurea L.
Hab. in Mexico, in prov. Chiapas in distr. Chilon in pineto montano
inter Huitztan et Oxchuc sito : Sel. n. 2244 ; in Guatemala in dept.
Huehuetenango, in distr. Nenton ad Trinidad: Sel. n. 3051. — Flor. et
fruct. : Mart. et Aug.
Buchnera lithospermifolia H. B. K.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton in grami-
nosis ad Quen Santo et apud Malacatan in pratis : Sel. n. 2784 et 3285.
— Flor. : Jul.—Sept.
B. mexicana Hemsl.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas, in distr. Chilon, in pratis et silvaticis
montanis apud San Martin: Sel.n. 2130 et 2153. — Flor. et fruct. : Mart.
B. pusilla H. B. K.
Hab. in Mex., in prov. Chiapas in Cerro de Tonalà : Sel. n. 2049. —
Flor. : Febr.
Prof. Robinson bestimmte diese nur in einem sehr dürftigen Exemplare vor-
liegende Pfianze als B. disticha H. B. K. mit? Ein Original dieser Art dürfte
ihm kaum zur Verfügung gestanden haben. Ich möchte die Seler'sche Arteher
für B. pusilla H. B. K. halten, von der wir ein Original im Berl. Herbar besitzen,
mit dem sie ganz gut übereinstimmt, nur {dass der Kelch den Corollentubus fast
an Länge erreicht, während er bei B. pusilla etwas kürzer ist. Von B. disticha,
die der andern Art zweifellos sehr nahe steht und von der auch mir leider kein
Original vorliegt, unterscheidet sich unsere Pflanze durch stielrunde Aeste,
welche bei jener nach der Beschreibung schwach vierkantig sein sollen. Das
Vaterland der B. pusilla ist nicht sicher bekannt (wie übrigens auch das der
B. disticha nicht). Auf dem Originaletiquett ist nichts vermerkt, in der Beschrei-
bung findet sich die Angabe : «in regno Novo-Granatensi ?» (cfr. DC. Prodr. X;
499). Es wäre nicht unmöglich, dass auch das Original aus Mexico stammte.
(135) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 285
Castilleja tenuifolia Mart. et Gal. (— C. anthemidifolia Benth.).
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan in apricis et apertis ad Iguatio apud
Patzcuaro: Sel. n. 1209. — Flor. : Nov.
C. communis Benth.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in campis «Ze» Maidis» ad Tlaxiaco :
Sel. n. 1580. — Flor. et fruct. : Dec.
C. arvensis Cham. et Schlechtd.
Vulgo: «copete de grullo», «orejita de gatö» (= «Katzenohr »), «inu-cnü».
Hab. in Mex., in confinibus Mechoacan et Guanajuato in campis «Zeæ
Maidis » iuxta Acambaro et in prov. Oaxaca in distr. Nochistlan supra
Tecomatlan : Sel. n. 1148 et 1563. — Flor. et fruct. : Oct.—Dec.
C. tenuiflora Benth. vel. aff.
Hab. in Mex., in prov. Mechoacan in elivis apricis inter frutices apud
Tzintzuntzan et in prov. Oaxaca in silvaticis siccis apud Tlaxiaco : Sel.
n. 1281 et 1468. — Flor. : Oct.—Dec. ; fruct. : Dec.
Die Exemplare wurden von Prof. Robinson als C. canescens Benth. bestimmt.
Diese ist nach Bentham's eigener Ansicht (cfr. DC. Prodr. X, p. 533) vielleicht
nur eine Varietät einer polymorphen Species zu der auch C. longiflora Kunze
und ©. tenuiflora Benth. gehören würden, und die dann den letzten Namen tragen
müsste, als den ältesten. Wenn man aber diese Formen als Arten aufrecht erhalten
will, so möchte ich die beiden angeführten Seler’'schen Nummern eher für zu
S. tenuiflora Benth. sens. strict. gehörig halten als zu S. canescens Benth., da
die Zipfel der Unterlippe der Corolle spitz sind und beträchtlich länger als bei den
andern zu C. canescens oder C. longiflora zu rechnenden Formen (z.B. Seler
n. 108, cfr. Bull. Herb. Boiss. II, p. 563).
Y C. tapeinoclada Les. spec. nova; humilis atque procumbens, tota
planta tantum circ. 6—9 cm. alta ; ramulis subglabris vel hirtis ; foliis
parvis sessilibus linearibus vel lineari-lanceolatis integris, acutis vel
subacutis, glabris vel pulvereo-puberulis, uninerviis vel obsolete triner-
viis, 6—13 mm. longis, cire. 1—2 mm. latis ; bracteis longioribus usque
17 mm. longis et latioribus usque 3 mm. latis, summis ipsis ple-
rumque utrinque uni- vel bifimbriatis, fimbris lateralibus
usque 6 mm. longis; pedicellis cire. 3 mm. longis vel brevioribus; calyce
mediam tantum corollam paullulo superante cire. 2,2 cm. longo, flavo
et rubello, anlice profunde fisso, ad circ. ‘/s altitud. connato, postice
minute exciso, rotundato; corolla flava et rubella e calycis fissura longe
exserla, 3,5—3,7 cm. longa, tubo circ. 1,5 cm. longo, galea elongata,
labii lobis acutis, naviculari-subcorniformibus vix À mm. longis.
Var. a. subglabra Lees.; ramulis subglabris, foliis glabris.
Hab. in Guatemala, in dept. Quezaltenango in pratis alpinis supra
Totonicapam in 3000 m. altitud.: Sel. n. 2357. — Flor.: Sept.
Var. ß. hirta Loes. ; ramulis hirtis, foliis pulvereo-puberulis,
286 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (136)
Hab. in Guatemala, in dept. eodem in pratis alpinis ad Zihà in
2840 m. altitud. : Sel. n. 2933. — Flor. : Jun.
Die Art gehört, wie auch die nächstfolgende, in die Section Hemichroma und
zwarin die Verwandtschaft von C. tenuiflora Benth., von der sie vielleicht, wie
auch C. katakyptusa, nur an das alpine Leben angepasste Formen darstellt.
Der wichtigste Unterschied gegenüber C. tenuiflora besteht bei beiden Arten
ausser in dem niedrigen Wuchse in der Form der obersten, fast fiederspaltigen
Bracteen, während die Laubblätter und die unteren Bracteen wie bei der genannten
Art ungeteilt und ganzrandig sind. Durch dieses Verhalten nähern sich die hier
beschriebenen beiden neuen Arten zugleich der C. Orisabæ Benth., die nach
Hemsley (in Biol. Centr.-Am. Bot. II, p. 462) nur ein Synonym von C. pectinata
Mart. et Gal. sein soll, und welche sich ausser im Wuchse nicht unwesentlich
auch in den Blüten von jenen unterscheidet.
C. katakyptusa Loes. spec. nova; humilis atque procumbens, tantum
circ. 9 cm. alta; ramulis dense hirtis; foliis parvulis, sessilibus, linearibus
vel superioribus lineari-lanceolatis, integris, acutiusculis, pulvereo-
puberulis, obsolete uni—trinerviis, 8—20 mm. longis, vix 1—4 mm. latis,
inferioribus angustioribus brevioribus, superioribus longioribus præci-
pueque basi latioribus sensim in bracteas iransformatis, bracteis
summis etiam maioribus, usque 23 mm. longis, et 4 mm. latis, margine
utrinque A—2-fimbriatis, fimbriis ipsis tantum usque #4 mm. longis,
linearibus, lamina igitur fimbriis additis tota cire. 40 mm. lata; pedi-
cellis tantum vix 2 mm. longis; calyce circ. 2,5 cm. longo, postice
minute atque etiam minus excisulo quam in præcedente, rotundato,
corolla circ. 4 cm. longa, tubo circ. 1,7 cm. longo, labii lobis obtusis vel
subobtusis, extrinsecus pilosis ; cetera ut in præcedente.
Habitat in Guatemala, in dept. Huehuetenango in pratis et silves-
tribus in jugo montium inter Todos los Santos et Chiantla in 3000 m.
altitud.: Sel. n. 2750. — Flor. : Sept.
Mit der vorhergehenden Art nahe verwandt im Wesentlichen durch stärkere
Behaarung der Aeste, grössere Blätter, breitere Bracteen, von denen die obersten
verhältnismässig weniger tief eingeschnitten fiderspaltig sind, längere Blüten und
stumpfere Unterlippenläppchen von ihr abweichend.
Lamourousia multifida H. B. K.
Hab. in Mexico, in prov. Mechoacan in clivo supra Monte Calvario
apud Patzeuaro: Sel. n. 1265; in Guatemala, in dept. Alta Vera Paz ad
silvæ marginem apud Coban : Sel. n. 243%. — Flor.: Nov.—Dec.
L. Pringlei Rob. et Greenm.
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca in silva montana inter Yanhuitlan et
Teposcolula : Sel. n. 1433. — Flor. : Dec.
L. cordata Cham. et Schlechtd.
Hab. in Mexico, in prov. Oaxaca in Cerro de la Soledad : Sel. n. 1408;
(137) TH. LOESENER. PLANTÆ SELERIANÆ. 287
in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in distr. Nenton in collibus
calcareis et sparse silvigeris in 1300—1400 m. altit. ad Uaxackanal : Sel.
n. 2777. — Flor. : Jul. et Nov.
Die Nummer 1408 wurde von Dr. Greenman als L. viscosa H. B. K. bestimmt,
jedenfalls nur auf Grund der Identification in Hemsley Biol. Centr. Am. Botany
II, p. 466, wo unsere Art als Synonym zu der älteren L. viscosa H. B. K. gestellt
worden ist, eine Angabe, die auch in die Synoptic Revision of the Genus Lamou-
rouxia von Robinson und Greenman! aufgenommen wurde. Das im Berliner
Herbar befindliche Original der letzteren zeigt aber trotz seiner grossen Unvoll-
ständigkeit so erhebliche Unterschiede von L. cordata Cham. et Schlechtd., dass
ich beide Arten doch für verhältnismässig gut geschieden halten möchte. Die von
Bentham bereits für die Blattform angegebene Verschiedenheit kommt näm-
lich noch deutlicher in der Hochblattregion und bei den Kelchblättern zum Aus-
druck.
L. tenuifolia Mart. et Gal. (— L. linearis Benth.).
Vulgo : «flor de la muerte » (= Totenblume).
Hab. in Mex., in prov. Oaxaca, in distr. Nochistlan apud San Miguel
Quilitongo frequens : Sel. n. 1411. — Flor.: Nov.
PLANTAGINACEZ II.
Plantago Schiedeana Dene.
Hab. in Guatemala, in dept. Huehuetenango, in dumetis umbrosis ad
Jacaltenango : Sel. n. 3262. — Flor. et fruct. : Sept.
Die Art erscheint so nahe verwandt mit der südamerikanischen P. Guille-
miniana Dcne., dass sie vielleicht besser nur als ihr nördlichster Vorposten, der
eine durch etwas kürzere Aehren abweichende Varietät dieser Art darstellt, zu
betrachten sein dürfte.
4 Cfr. Robinson and Greenman in American Journal of Science, Vol. L, Aug. 189.
Contrib. from the Gray Herbar. of Harvard Univ. New series; n. IX, p. 172.
(Fortsetzung folgt.)
CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN!
PAR
Paul CHENEVARD
———
(Suite.)
Une herborisation au Mont Ghiridone?.
Le Ghiridone (Gridone, atlas Siegfried; Limidario, cartes ital.) est cette
haute montagne qui ferme l’horizon au S.-W.lorsqu’on se rend de Bellin-
zona à Locarno. C’est une longue arête dont la direction générale est
SW.-NE. s’inflechissant plus au nord en se prolongeant par la petite chaîne
des Lenzuoli. Elle forme dans sa partie méridionale la frontière du Tessin
et de l'Italie jusqu’au ravin de Valmara ; à partir de là elle est entière-
ment sur terriloire suisse.
Du côté du sud elle domine la vallée italienne de Cannobio ; à l’est ses
contreforts descendent jusqu’au lac Majeur; les pentes abruptes de l’ouest
surplombent la vallée tessinoise de Centovalli.
Son altitude maxima est de 2191 m. ; sa formation est entièremement
granitique (diorite).
Les renseignements sur la flore de cette montagne font défaut. Seul le
Catalogue de Franzoni la cite pour trois espèces récoltées par le Dr Fer-
rini, dont une, Potentilla nivea, repose sur une erreur de détermination ;
l’exemplaire de ce botaniste, conservé dans l’herbier Franzoni sous ce
nom-là, est un P. grandiflora L. var. minor Venetz.
Le desir de connaitre cette partie du Tessin me poursuivait depuis
longlemps; aussi me suis-je empressé de le satisfaire dès qu'il me füt
1 Vide Bull. Herb. Boissier, 2me ser., t. II, p. 763 et suiv.
2 Lu dans la séance du 9 mars de la Société botanique de Genève.
(2) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 289
possible d'entreprendre cette course dans des conditions favorables. Du
bord du lac Majeur au sommet il n’y a pas moins de 1970 m. à gravir, soit
six heures de marche et pour redescendre le jour même il fallait renoncer
à toute herborisation sérieuse. Ce n’est que grâce à l’extrême obligeance
d'un notable de Brissago, qu’il me füt possible de passer deux jours sur
les hauteurs et j’y fusse resté davantage si le mauvais temps ne m'avait
forcé de raccourcir mon programme !.
Le 30 juillet dernier, je quittai donc Brissago, accompagné d’un chas-
seur de la contrée et muni des provisions nécessaires.
Au sortir du bourg une route monte, traversant des cultures, jusqu’au
village d’Incella. Au départ, je constate la présence de :
Androsaemum officinale All.
Hieracium hypeuryum NP (H. Hoppeum X Pilosella.)
tous deux entre les rochers.
Au bord de la route quelques espèces triviales :
Chelidonium majus L.
Maiva neglecta Wallr.
Foeniculum officinale All.
Artemisia vulgaris L.
Lampsana communis L.
auxquelles il faut ajouter :
Phytolacca decandra L.
Aristolochia Clematitis L.
D’Incella, un chemin large et bien entretenu trace ses lacets dans les
bois de chätaigners qui couvrent le flanc de la montagne jusqu’a l’alpage
de Cortaccio. A noter en passant quelques exemplaires de :
Sorbus Aria L.
Rhamnus cathartica L.
Aux bords du chemin et dans le sous-bois :
Tunica prolifera Scop.
? (est à M. Emilio Pedroli, l’eminent directeur des importantes manufactures
de Brissago, que je dois d’avoir pu mettre à exécution ce projet. M. Pedroli
avait tout organisé et m'avait fait préparer un gîte dans une hutte de berger sur
l'alpe de l’Arolgia, à 1750 m. Qu'il me permette de lui en exprimer ici toute ma
gratitude.
290
BULLETIN DE L’HERBIER. BOISSIER (2me SÉR.).
Sarothamnus scoparius K. abond. -
Oxalis acetosella L.
Vicia Cracca L.
Circæa Lutetiana L.
Oenothera biennis L.
Lythrum Salicaria.L.
Pimpinella magna L.
Galium elatum Thuill. :
Pteridium aquilinum Kuhn.
puis, plus haut, en approchant de la lisière du bois :
Epilobium adnatum Griseb.
Aegopodium Podagraria L.
Senecio sarracenicus L. var. typicus Beck.
Echium vulgare L.
Verbascum Lychnitis L.
Melampyrum silvaticum L.
Galeobdolon luteum Huds.
Galeopsis Teirahit L. var. silvestris Schlecht.
Lysimachia vulgaris L.
Echinochloa Crus Galli L.
Phleum alpinum L.
Molinia cœrulea Mönch f. littoralis.
(3)
A Cortaccio (1050 m.), la forêt fait place à de grandes prairies natu-
relles, au centre desquelles se trouvent quelques chalets ainsi qu’une
maison alpestre, propriété de mon aimable hôte. Placée sur un tertre
avancé et ombragée de vieux arbres, elle offre un point de vue admirable
sur toute la partie N. du lac Majeur, de Magadino à Luino. En face court
la chaîne du Gambarogno, derrière laquelle apparaissent les sommets du
Tamaro et du Camoghé et, au nord, celle des Alpes tessinoises.
Malheureusement les prairies sont fauchées et je ne puis voir que ce
qui se trouve au bord du chemin, sur les rocailles, dans les buissons
et les fossés. Ce sont :
Dianthus vaginatus Chaix.
Silene rupestris L.
Melandrium vespertinum Martens.
Hypericum humifusum L. var. decumbens Peterm.
» perforatum L.
(&)
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 294
Genista tinctoria L. var. Maru Favt.
Rubus ulmifolius Schott fil.
» sulcatus Vest.
Potentilla erecta L.
Sedum annuum L.
Heracleum Sphondylium L.
Solidago virga aurea L.
Arnica montana L.
Carduus defloratus L. var. rheticus DC.
Leontodon autumnalis L.
Picris hieracioides L.
Sonchus oleraceus L.
Hieracium Pilosella L. ssp. trichadenium NP.
» » ssp. transalpinum N.P., forme tessinoise.
» tenuiflorum Arv.-Touv.
» murorum L. var. subcaulescens. Arv.-Touv.
Phyteuma betonicæfolium Vill.
Campanula barbata L.
» Rapunculus L.
» rapunculoides L.
Scrophularia nodosa L.
Euphrasia Rostkowiana Hayne.
Orobanche Rapum Thuill. sur le Sarothamnus.
Galeopsis intermedia \ill.
betonica officinalis L. var. serotina (Host.).
Urtica dioica L.
Gymnadenia odoratissima Rich.
Paradisia Liliastrum Bert.
Juncus silvaticus Reich.
Anthozanthum odoratum L. var. silvaticum A. et G.
Agrostis alba L. var. silvatica A. et G.
Holcus mollis L.
Deschampsia flexuosa Trin.
Brachypodium pinnatum (L.) P. Beauv. var. gracıle (Leyss).
Aplenium Adiantum nigrum L. var. lancifolium Heufl.
D'ici pour se rendre à l’alpe de l’Arolgia, il n’y a plus qu’un chemin à
bestiaux ; il serpente sur une côte assez raide, à travers des pelouses
sèches et rocailleuses où végètent quelques groupes d’Alnus viridis. La
292 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Me SÉR.). (5)
saison est irop avancée pour la flore de cette stalion ; ma récolte est des
plus maigres. Notons pourtant :
Trifolium alpinum L.
Galium rubrum L.
Centaurea nervosa Willd.
Phyteuma Scheuchzeri All.
Enfin, apres deux heures et demie de montee depuis notre halle de
Cortaccio, nous atteignons l’alpe de l’Arolgia (1750 m.) et ses quelques
huttes de pierre servant d’abri aux bestiaux. Je m'y installe de mon
mieux et mon guide s'établit dans le voisinage avec le berger qui m'a
cédé son logis. Ici nous sommes au centre de pâturages rocailleux, de
pelouses maigres qui ne fournissent de nourriture qu’à quelques mou-
tons. La flore alpine, par contre, y est très intéressante et cette station
pourrait fournir un bon sujet d’études à un botaniste familiarisé avec les
questions d’associations et de formations végétales. J’y remarque :
Ranunculus montanus Willd.
Trollius europæus L.
Helianthemum vulgare DC.
Silene nutans L.
Malachium aquaticum Fr.
Geranium silvaticum L.
Anthyllis Vulneraria L. var. affinis Briltinger.
Trifolium pallescens Schreb.
» alpinum L.
Sieversia montana Sprgl.
Rubus Idæus L.
Fragaria vesca L.
Potentilla aurea L.
Alchimilla saxatilis KR. Bus.
Epilobium collinum Gmel.
» palustre L.
» trigonum Schrk.
- Sedum dasyphyllum L.
Saxifraga stellaris L.
» rotundifolia L. abond.
Astrantia minor L. abond.
Bupleurum stellatum L. f. maxima à tige haute de 38 cm.
(6) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 293
Laserpitium Panax Gouan.
Chærophyllum Villarsiü K. f. reducta.
Molopospermum Cicutarium DC.
Galium tenue Vill.
Valeriana officinalis L. var. angustifolia Tausch.
Scabiosa agrestis W. K.
Adenostyles alpina Cass.
Homogyne alpina Cass.
Bellidiastrum Michelii Cass.
Solidago Virga aurea L. var. alpestris W.K.
Gnaphalium supinum L. var. alpestre Brügg.
Achillea moschata L.
» macrophylla L.
» Millefolium L. var. lanata K.
Arnica montana L.
Cirsium spinosissimum Scop.
Carlina vulgaris L.
» acaulis L. et var. caulescens.
Centaurea nervosa Willd. var. Thomasiana Grli.
Leontodon autumnalis L.
» » var. alpinus Gaud.
» pyrenaicus Gouan.
» hispidus L. f. alpina.
Hypocheris uniflora Vill.
Crepis grandiflora Tausch.
Hieracium Auricula L. var. alpestris.
» alpinum L.
Hieracium murorum L. var. alpestre Griseb f. microcephala.
Hieracium subperfoliatum var. aligerum Arv.-Touv.
Phyteuma hemisphæricum L. abond.
» » var. longibracteata Bornmüller.
Campanula excisa Schl. en masse.
Cette station forme donc un nouvel anneau à la chaîne de cette espèce
qui, de la vallée de Saas, poussant une pointe au nord dans le Leetschthal
(Henri Jaccard), suit la chaîne centrale des Alpes (Simplon-Binnthal), de
la se dirige au sud vers les Alpes occidentales et méridionales du Tessin
(Forca di Bosco ; alpe d’Arnau ; Bocchetta di Porcareccio où je l’ai vue
abondante ; Generoso, où Mari l’a récoltée d’après Franzoni), puis se
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1903. 20
294 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). . (7)
retrouve dans les Alpes orientales, suivant des renseignements obtenus
récemment par M. le Prof. Chodat ; enfin Nyman (Consp.) l’indique
encore en Transylvanie, ce qui est dû à une erreur de détermination.
(Cf. Briquet in Engler’s Bot. Jahrb. XIII, 62, ann. 1891).
Puis :
Campanula pusilla Schl. var. subramulosa Jord.
» Scheuchzeri Vill.
Vaccinium Vitis idæa L.
» Myrüllus L.
Calluna vulgaris L.
Veronica officinalis L.
Alectorolophus hirsutus All.
Ajuga pyramidalis L.
Pinguicula vulgaris L.
Rumex alpinus L.
Urtica dioica L. var. hispidula Cariot.
Orchis maculata L.
Coeloglossum albidum Harım.
Nigritella angustijolia Rich.
Luzula lutea DC.
» erecta Var. congesia Desv. (L. multiflora Lei.)
Carex sempervirens Nill.
Deschampsia flexuosa Trin.
Festuca ovina L. var. duriuscula (Godr.) f. gracihor.
» rubra L. var. genuina vulgaris Hack,
Lycopodium aunotinum L.
» _ Selago L.
Allosurus crispus Bernh.
Asplenium Adiantum nigrum L.
Athyrium Filix femina Roth. var. fissidens Döll.
| Aspidium montanum Vogl.
» spinulosum SW. ssp. dilatatum Luerss.
Le lendemain, par un temps brumeux, nous nous dirigeons de bonne
heure vers la crête de la montagne : toujours les mêmes pelouses sèches
et rocailleuses, mais avec une flore un peu différente. Nous y ren-
controns :
. Anemone vernalis L. en fruits.
(8)
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 295
Anemone sulfurea L.
Alchimilla alpina L. vera.
» subsericea Reut. L’aire géographique de cette espèce
s’etendrait, d'après R. Buser, des Pyrénées au M. Generoso;
jusqu'ici aucune localité plus orientale n’a été signalée.
Alchimilla glaberrima Schmidt.
Sempervivum montanum L.
Astrantia minor L.f. involucrata. Folioles involucrales 45 mm.
deux fois de la longueur des pétales.
Aster alpinus L.
Bellidiasirum Michelii Cass.
Gnaphalium norvegicum Gunn.
Chrysanthemum heterophyllum Willd.
» alpinum L.
Centaurea nervosa Willd. var. Thomasiana Grli.
Leontodon pyrenaicus Gouan.
Hieracium piliferum Hoppe.
» amphigenum Arv.-Touv. — H. glandulifer. X piliferum.
Hieracium neglectum Arv.-Touv. voisin du À. cochleare Huter.
Phyteuma hemisphæricum L.
Campanula Scheuchzeri \ill.
Gentiana purpurea L.
Pedicularis tuberosa L.
Bartsia alyina L.
Thymus Serpyllum L. var. ligusticus Briq.
Pinguicula vulgaris L. var. alpicola God:
Soldanella alpina L.
Alnus Alnobetula Hartig. (A viridis) Forme à feuilles et à chätons
plus petits que notre plante du Vuache. Elle parait inter-
médiaire avec la var, Brembana Rota. On les trouve toutes
les deux au Camoghé.
Platanthera montana Rchb. fil.
Allium Schoenoprasum 1.
Luzula spadicea DC.
Gares leporina L.
Dans les éboulis, au pied des rochers de l’arête (1950 m.) :
Anemone sulfurea L. dont quelques pieds encore en fleurs.
Alchimilla fallax Bus.
296
_ BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Sedum Rhodiola DC.
Hieracium alpinum L. et var. Halleri K.
» intybaceum Wulf.
Linaria alpina Mill. f. unicolor.
Enfin, contre les rochers du couloir pres de la crête :
Cardamine resedifolia L.
Dianthus silvestris Wulf. var. humilior Gaud.
Silene acaulis L.
Lotus corniculatus L. var. ciliatus K. forme transalpine.
Potentilla aurea L. f. minor.
Sedum alpesire Vill.
Bupleurum stellatum L. var. pygmæum Gaud.
Campanula barbata L. var. pusilla Gaud.
Sesleria cærulea Ard. var. calcaria Asch. et Gr.
En suivant la crête jusqu’au sommet (2120-2190 m.).
… Polygala vulgaris L. var. valdensis Chod.
Potentilla aurea L. f. minor.
Sempervivum montanum L.
Saxifraga Cotyledon L. f. reducta.
Galium tenue Vill.
Antennaria carpathica BI. et Fing.
Hieracium piliferum Hoppe.
» amphigenum Arv.-Touv.
Phyteuma hemisphæricum L.
Campanula barbata L. var. pusilla Gaud.
Myosotis alpestris Schmidt.
Pedicularis cæspitosa Sieber (P. rostraia K. non L.).
Euphrasia alpina Lam. var. vestita Grli.
Primula hirsuta All.
Thesium alpinum L.
Nigritella angustifolia Rich.
Juncus Hostii Tausch.
Scirpus cæspitosus L.
Carex firma Host.
Anthoxanthum odoratum L. var. montanum A. et G.
Poa alpina L. var. divaricata Schur.
(9)
(40)
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 297
Poa annua L. var. supina (Schrad.).
Poa violacea Bell. (F. pilosa Hall. f.).
Festuca spadicea L.
» ovina L. var. glauca Hack.
» » var. duriuscula (Godr.).
» » var. » » f. villosa Hack,
» violacea Gaud. var. genuina Hack.
» rubraL. var. fallax (Thuill.).
Nardus stricta L.
Lycopodium Selago L.
Du sommet on voit, dit-on, toute la partie méridionale du lac Majeur,
depuis les Iles Borromées jusqu’à Arona; mais la brume nous masque ce
côté de l'horizon. A nos pieds, nous apercevons la partie supérieure du
val italien de Vigezzo par lequel on se rend à Domo d’Ossola, et le Cen-
tovalli tessinois avec le village de Palagnedra, qui a déjà recu ma visite
au mois de mai et où je suis retourné - semaine précédente pour y cher-
cher les plantes de l'été.
En redescendant à notre campement, nous passons sous la pointe de
Fumadiga (nom que lui donne mon guide). Cette localité m'offre quel-
ques autres espèces :
Potentilla grandiflora L. var. minor ana:
Alchimilla alpina L. vera.
» subsericea Reut.
Saxifraga Cotyledon L.
» aspera L.
Galium anisophyllum Nill.
Leontopodium alpinum Cass.
Centaurea Rhaponticum L. type. M. le Dr Rob. Keller m'a dit
l'avoir récoltée l’année précédente dans le val Blenio.
Saussurea discolor DC. en feuilles basilaires.
Centaurea nervosa Willd.
Campanula Scheuchzeri Vill.
Veronica saxatilis Jacq.
Alectorolophus lanceolatus Sterneck.
Pedicularis cæspitosa Sıeber.
Euphrasia versicolor Kern. indiqué en note par Gremli au Tessin
sans localités.
298 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (11)
Enfin après une nuil d’orage et de pluie, le temps a l’air tout à fait
gâté et je me décide à redescendre à Brissago par le côté N-E en suivant
le ravin qui sépare la cöle au haut de laquelle se trouve |’ ans de l’Arolgia
de la chaine des Lenzuoli.
Au bord du chemin :
Hupericum perforatum L.
Seseli Libanotis K. var. daucifolium Scop.
Gnaphalium silvaticum L. |
Achillea moschata L.
» macrophylla L.
Hieracium Pilosella L. var. trichadenium N. P.
- Myosotis palustris Roth.
Veronica urticifolia L.
Salvia glutinosa L.
Satureja Clinopodium Caruel. f. oblongifolia Briq.
Galeopsis pubescens Bess.
Stachys recta L. var. major Ten.
Brunella vulgaris L.
u © Ajuga reptans L.
Plantago major L.
Parietaria ramiflora Mönch.
Orchis maculata L.f. ad. var. saccigera Rehb. fil.
Phleum alpinum L.
Polypodium vulgare L.
puis dans le ravin même et contre les rochers :
Silene inflata Sm. var. glareosa Jord.
Rhamnus pumila Turr.
Rubus Bayeri Focke.
Rosa pomifera Herrm. var. Gaudini Pug.
Hieracium pulmonarioides L. var. glaucescens Grli. Cette forme,
observée en premier lieu au Simplon, paraît assez répandue
sur le versant transalpin. Je l’ai trouvée il y a quel-
Le années dans le val Anzasca près de Macugnaga
, d'après M. le Dr Zahn, elle serait fréquente à
ee à Fusio et se trouve méme à Thusis dans les
Grisons.
(12) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 299
Aspidium spinulosum SW.
» Brauni Spenn qui n’avait pas élé retrouvé depuis
Franzoni.
Au bas du ravin, nous atteignons l’alpage de Mergugno (c. 1050 m.).
Sur des rochers herbeux et dans les prairies, je constate la présence de :
Dianthus Sequieri Vill.
» Carthusianorum L.
Trifolium campestre Schreb. var. majus Grli.
Pimpinella magna L. £ |
Heracleum montanum Schl. f. minor. Tige haute de 99-40 cm.
feuilles ternatiséquées à segments rhomboïdaux, le er
minal {rilob&e long de 6-7 cm. Ombelle centrale de
6-10 rayons.
Arnica montana L.
Centaurea transalpina Schl. _
Crepis virens Nill. var. humilis Gaud. |
Hieracium subperfoliatum var. aligerum Arv.-Touv.
Campanula barbata L.
» Rapunculus L.
Euphrasia brevipila Burn. et Grli.
Thymus Serpyllum L. var. subcitratus Briq. rochers herbeux.
Galeopsis Tetrahit L. var. præcox (Jord.). ù
Orchis maculata L.
De là, en une heure, on descend à Brissago. ä
Dans mes deux courses à Palagnedra, j’ai pu m’assurer de ce côté du
Ghiridone, très escarpé, est en partie couvert de pâturages maigres. Le
village est à environ 660 m. ; à 100 m. au-dessus, les grandes prairies de
l’Alpe Carnee, parfois ombragées de vieux châtaigners, donnent à ce coin
de pays, qui ne manque pas de pittoresque, un caractère très différent de
celui du versant oriental de la montagne. La flore y est assez maigre;
pourtant les notes que j'en ai prises présentent encore quelque intérêt;
en voici le relevé :
Thalictrum aquilegifolium L. alpe Carnee.
» minus L. var. Jacquinianum (K.).
Ranunculus nemorosus L. var. angustisectus Grli.
» repens L.
300 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). © (13)
Cardamine resedifolia L. sur les rochers du chemin.
Viola Riviniana Rchb.
» montana L. qui paraît remplacer au Tessin le
» canina L. au moins dans les sous-alpes.
» biflora L. déjà en fleurs en mai.
» tricolor L. var. ovatifolia DC.
» » var. alpestris Gr. God.
Parnassia palustris L. |
Polygala vulgaris L. var. pseudoalpestris Grli.
Cytisus nigricans L.
Trifolium pratense L. var. nivale Sieb.
» patens L.
Lathyrus montanus Bernh.
Sieversia montana Sprgl.
Rubus Guentheri W. et N.
» ulmifolius Schott. f.
» sulcatus Vest.
Epilobium collinum Gmel.
» palustre L.
» adnatum Griseb.
Astrantia minor L.
Carum Carvi L.
Pimpinella Saxifraga L.
Angelica silvestris L.
Laserpitium prutenicum L.
Chærophyllum Villarsuü K.
Scabiosa Columbaria L.
Succisa pratensis Mönch.
Artemisia vulgaris L.
Achillea stricta Schl. f. intermedia (cf. Bull. Soc. bot. gen.IX 1898).
Cirsium palustre Scop.
Carduus defloratus L. var. transalpinus DC.
Carlina vulgaris L.
Leontodon hispidus L.
Crepis grandiflora Tausch.
Hieracium florentinum All.
» » » ssp. Berninæ Griseb.
» murorum L. var. alpestre Schultz.
» tenuiflorum Arv.-Touv.
(14) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 304
Phyteuma betonicæfolium Vill. var. sessilifolium DC.
Myosotis cæspitosa Schultz.
Scrophularia nodosa L.
Veronica Chamzdrys L. ad. var. pilosam Schmidt.
» serpyllifolia L. var. integerrima Beck = V. integri-
folia Willd.
Alectorolophus hirsutus All.
Euphrasia Rostkoviana Hayne.
» brevipila Burn. et Grli.
Thymus Serpyllum L. var. subcitratus Brig. prés secs.
Satureja Clinopodium Caruel.
Galeopsis acuminata Rehb. G. pubescens X Tetrahit. (cf. Briq.
Monogr. Galeopsis p. 282).
Brunella vulgaris L.
Ajuga reptans L.
Lysimachia vulgaris L.
Plantago serpentina Vill.
Rumex scutatus L. var. hastilis K.
Alnus incana L. var. sericea Chr.
Salix grandifolia Ser. f. angustifolia. *
Orchis mascula L. v. acutiflora K. alpe Carnee.
Paradisia liliastrum Bert.
Luzula nivea DC.
Carex leporina L.
» pallescens L.
» pilulifera L.
Calamagrostis arundinacea Roth.
Festuca ovina L. var. capillata Hackel.
Lolium perenne L. var. pauciflorum A. et G.
Asplenium Adiantum nigrum L.
Athyrium Filix femina Roth.
» » » var. dentatum Deell.
Aspidium Phegopteris Baumg. var. obtusidentatum Warnsd,
» Filixz mas Sw.
» » » var. paleaceum Mett.
Comme on peut le voir par les résultats de cette premiere herbo-
risalion, la flore du Ghiridone ne diffère pas essentiellement de celle des
Alpes de l’ouest tessinois. Si, au pied nord-est de la montagne, les
302 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (15)
Phytolacca, Aristolochia, Sarothamnus, Saxifraga Cotyledon, Molopo-
spermum, Hieracium tenuiflorum, lui donnent déjà une couleur trans-
alpine, en revanche le plus grand nombre des espèces alpines et
subalpines la rattachent bien évidemment au Valais.
-: Il faudra sans doute encore bien des explorations, pour compléter ces
premières données ; toute la partie N.-W. jusqu’au-dessus de Palagnedra
et tout le versant italien du côté de Canobbio sont encore à étudier. La
végétation vernale ainsi que celle des prairies subalpines pourront aussi
fournir bien des espèces qu’il ne m'a pas été possible de rencontrer ;
mais il est peu probable que de nouvelles récoltes en modifient beaucoup
le caractère.
Cette course ajoute à la flore tessinoise six espéces et quatorze
variétés ; elle est donc encourageante pour de nouvelles recherches.
Puisse-t-elle engager les botanistes à poursuivre cette étude com-
mencée.
Dans le mémoire sur la «Distribution des Plantes des Alpes austro-orientales »
que M. le prof. Chodat et M. Pampanini viennent de publier dans le Globe, t. XLI,
et dont M. Chodat avait bien voulu nous donner la primeur dans la séance
de juin 1902 de la Société botanique de Genève, le massif du Tessin, situé an
nord du lac Majeur, est représenté comme formant, entre les Alpes orientales et
occidentales, une zone de transition «très remarquable par la pauvreté de son tapis
végétal. » Cette zone est appelée « fracture Maggia-Reuss ou lacune tessinoise. »
Ce jugement est à mon avis prématuré, au moins dans ce qu’il a d’absolu.
La flore du Tessin, dans son ensemble, est riche et la végétation de la partie
méridionale de ce canton ne suffirait pas à justifier le rang élevé qu’elle occupe.
Rhiner, l’auteur de la Flore tabellaire de la Suisse, donne, dans ses Abrisse de
1876, le dénombrement des espèces et principales variétés pour chaque canton.
Dans ce tableau, Valais est en tête avec 1788 unités, viennent ensuite Vaud 1743,
Berne 1645, Grisons 1604, enfin Tessin 1585. Ce dernier canton était donc à
cette époque le cinquième, en retard de dix-neuf unités sur les Grisons et de
soixante sur Berne qui-a pour lui les trois flores du Jura, du plateau et des Alpes
septentrionales. Depuis lors, tandis que les flores déjà très connues des quatre
premiers cantons, ne s’enrichissaient que d’un petit nombre de plantes nouvelles,
celle du Tessin voyait son contingent s’augmenter d’un nombre d'espèces et de
variétés qu’on peut estimer aujourd’hui à une centaine.
Le Tessin prend donc la troisième place dans l'échelle en question. — Est-ce
à dire, peut-être, que les espèces triviales s'y rencontrent. en plus grand nombre
ét viennent combier les vides ?
Non. C’est un pays de montagnes où les espèces ubiquistes sont plutôt moins
(16) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 303
répandues qu'ailleurs; ainsi le Salix incana n'y est connu que par quelques
exemplaires découverts récemment; le Primula officinalis y est presque une
rareté; des plantes comme Acer platanoides, Vicia sativa, Galium boreale,
Barkhausia taraxacifolia, Carduus crispus, n’y sont pas indiquées et cette liste
pourrait être facilement augmentée.
Il faut donc que le Tessin du nord fournisse à cette flore un élément impor-
tant.
Si maintenant nous considérons spécialement la fracture Maggia-Reuss, le
terme de lacune tessinoise qui lui est appliqué paraît d'abord trop extensif, puis
qu'il ne s'agit ici que des Alpes Lépontiennes.
Ensuite il ne faut pas oublier que les renseignements sur cette région font
presque complètement défaut.
La vallée même de la Maggia est un peu connue; les montagnes qui la bordent
ne je sont pas du tout. Les embranchements de cette artère, les Vals Campo,
Bosco, Peccia, Lavizzara, ont été quelque peu visités ces dernières années, mais
on ne sait que peu de chose de leur flore des sommets. Seuls, les passages de Forca
di Bosco’, du Naret, du Sassello et de Campolungo ont été franchis par des bota-
nistes qui, ayant devant eux de longues journées de marche, n’avaient pas le
loisir de s’ecarter du chemin.
Il en est de même des Alpes du N.E. Le thalweg de la Lévantine est assez
pauvre, mais la chaîne qui, du Gothard, descend jusqu’à Biasca n’est connue que
sur une partie de son étendue. Le Val Blenio et ses montagnes sont restés en
dehors des explorations botaniques. Notre ignorance sur ce point ne sera plus de
longue durée, car M. le Dr Robert Keller a entrepris un travail monographique
qui nous instruira sur cette région inconnue jusqu'ici.
Il est vrai que Christ, dans son œuvre classique (Flore de la Suisse et ses ori-
gines), après avoir parlé en termes enthousiastes de la végétation du Locarnais
et du Transcenere, considère celle du nord comme peu intéressante; mais à
l'époque où cette ouvrage paraissait, on était encore moins renseigné que de nos
jours à ce sujet.
Ce qu'on connaît de cette flore démontre que, tout en étant essentiellement
occidentale, elle présente un enchevetrement d'espèces des Alpes orientales qui
viennent prendre la place de celles que, dans sa marche vers l’Est, elle a laissées
en route. Telles par exemple : Daphne striata, Senecio abrotanifolius et car-
niolicus, Primula longiflora et integrifolia, pour ne citer que de mémoire. Rien
ne prouve, en somme, que si l'on fait abstraction des localités particulièrement
riches de nos Alpes suisses, telles que la partie supérieure du Saint Bernard, le
fond des vallées de Saint-Nicolas et de Saas, le Simplon et le Val Avers, rien ne
prouve, dis-je, que ces Alpes lépontiennes soient plus pauvres que d’autres par-
ties de la chaîne de faite.
? Le col de Forca di Bosco a été visité par les Thomas de Bex qui ont fourni à Gaudin une
longue liste d'espèces récoltées par eux.
30% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (17)
Entrepris au seul point de vue de la «lacune tessinoise», un examen détaillé des
diagrammes qui illustrent l'étude de MM. Chodat et Pampanini, ne nous donne
pas, du reste, des résultats aussi convaincants qu’à une première lecture.
La plupart d’entre eux représentent des espèces calcicoles des Alpes cadoriques
qui suivent la bordure calcaire méridionale et ne rentrent, par conséquent, pas
dans notre sujet. C'est ainsi le cas pour les « Endémismes» de cette région, dont
le diagramme 8 groupe huit espèces qui sautent le Tessin pour réapparaître plus à
l'Ouest, au Val Sesia et sur le versant méridional du Mont-Rose. Ce diagramme,
servant d'appui à la lacune tessinoise, ne concerne pourtant que le Tessin méri-
dional qui n’est pas en cause.
Il en est de même des espèces Adriatiqnes qui, toutes, évitent la chaîne prin-
cipale.
La migration des espèces occidentales eût pu nous fournir de précieuses indi-
cations; là encore nous ne trouvons aucune preuve décisive car les espaces blancs
de ces cartes géo-botaniques représentent précisément la partie inconnue du ter-
ritoire tessinois. 1] convient de relever encore dans les quatre diagrammes qui
les concernent, que le Bupleurum stellatum, très fréquent, aurait dû couvrir
entièrement le Tessin. C’est aussi le cas pour le groupe 15 qui confirme la frac-
ture Maggia-Reuss, quoique comprenant les Arabis savatilis, Androsace imbri-
cata, Senecio incanus et enfin l’Astruntia minor et le Bupleurum stellatum qui
y sont abondants.
Le diagramme 17 ne peut concerner que l’Erinus alpinus, car l’Achillea
macrophylla se trouve partout. |
Les espèces pannoniques (et ceci pour passer en revue celles mêmes que les
auteurs ne rattachent pas à la partie tessinoise) offrent le spectacle d’une dissé-
mination telle qu'elles ne peuvent nous apporter aucune information.
Pour les espèces arctiques, hormis le diagramme 23 donné comme preuve de
la lacune tessinoise et dont nous ne pouvons juger car les espèces ne sont pas
indiquées, nous ne voyons pas le Tessin plus mal partagé que d’autres régions.
Quant aux plantes méditerranéennes dont le Tessin méridional est abondam-
ment pourvu, elles sont naturellement hors de cause.
L'étude si judicieuse de l’influence du substratum ne nous est d’aucun secours;
dans les figures qui montrent la dispersion des espèces calcifuges, le Tessin est
couvert, moins la partie inconnue; le 33, formé par des plantes calcicoles, laisse
naturellement une partie de notre territoire à découvert; un certain nombre,
cependant, des espèces qui le composent sont au Tessin méridional.
Il reste enfin à considérer le chapitre « Barriere du Tessin » qui devrait être le
plus important pour la question qui nous occupe. Or, des cinq diagrammes qui
y figurent, deux seuls pourraient nous apporter quelque lumière; ce sont les 53
et 55. Du premier nous n’en pouvons rien dire, car les espèces qu'il groupe ne
sont pas nommées; quand au second, nous observons que la moitié des noms
indiqués, soit neuf sur dix-huit, font partie de la flore tessinoise.
(18) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 305
En résumé, et en continuant à se placer au point de vue spécial de cette flore,
l'impression qui ressort de l'important travail de MM. Chodat et Pampanini
est que le Tessin, soit dans sa partie méridionale, soit dans ses Alpes du Nord,
présente de nombreux cas de disjonction.
Mais ne voyons-nous pas ce fait se produire partout ailleurs? Le Valais, cette
terre privilégiée, en offre de nombreux exemples. C’est du reste ce que recon-
naissent eux-mêmes les auteurs de cet ouvrage, car il y est dit ceci :
« On pourrait objecter que, malgré tout, il n’y a pas continuité parfaite de
l'aire de chaque espèce; or, selon nous, cette continuité n’existe que fort rare-
Dans ces conditions, il paraît plus rationnel de remettre à plus tard notre
jugement.
Un exemple tout récent nous montre à quelles erreurs une insuffisance de ren-
seignements peut conduire. Dans la carte qui accompagne l’œuvre si richement
documentée du Dr Christ, la Savoie du nord est teintée en vert, et indiquée de
cette manière comme un territoire pauvre entre deux régions riches. Or, des
explorations récentes ont démontré qu'il n’y avait là qu'une lacune bibliogra-
phique.
Je crois donc pouvoir déduire de ce qui précède que :
10 Le Tessin possède une flore qui, dès aujourd’hui, peut soutenir sans désa-
vantage la comparaison avec celles des autres régions alpines de notre
pays, le Valais excepté.
20 La végétation de sa partie méridionale est riche, si on entend par ce terme
le nombre des espèces qui y sont représentées et la question de fréquence
étant réservée pour le jour où des indications plus complètes permettront
d’en juger.
30 Une fracture Maggia-Reuss, dans l’état actuel de nos connaissances et pour
autant que cela concerne sa partie tessinoise, ne peut être affirmée.
Vorläufiger Entwurf
des
natürlichen (phylogenetischen) Systems der Blit LUE
von
Dr. Hans HALLIER (Hamburg)!.
Das Alte stürzt, es ändert sich die Zeit, :
Und neues Leben blüht aus den Ruinen,
(ScHiLLer’s Wilhelm Tell, vierter Aufzug, zweite Szene.)
Es geschieht nicht ohne Absicht, dass ich diesen Entwurf des Systems
schon in der Ueberschrift ausdrücklich als einen vorläufigen bezeichne.
„Wenn ich denselben trotz dieses provisorischen Charakters schon jetzt
.veröffentliche, so mag das darin seine Entschuldigung finden, dass ich
mich durch eine Reise nach den Karolinen veranlasst sehe, meine
_phylogenetischen Studien auf längere Zeit vor anderen Aufgaben zurück-
treten zu lassen, zuvor aber doch durch eine übersichtliche Zusammen-
-fassung der in grösseren und kleineren Arbeiten zerstreuten bisherigen
Ergebnisse dieser Studien den Fachgenossen Gelegenheit geben möchte,
zu meinem neuen System Stellung zu nehmen, dasselbe dem läuternden
Fegefeuer der Kritik zu unterwerfen und an der esse: und dem
weiteren Ausbau desselben mitzuwirken.
Definieren wir die Blüthe als den von der vegetativen Region mehr
oder weniger scharf abgegrenzten, mit noch geschlechtslosen oder
schon geschlechtlichen Sporophyllen besetzten oder ausserdem auch
mit Perianth versehenen Theil einer Achse, dann können wir, in Ueber-
einstimmung mit Poronié, auch die Zapfen der von mir (9 S. 107)? als
Strobiliferen zusammengefassten Lycopodialen, Equisetalen
und Gymnospermen schon als Blüthen bezeichnen und die auch
! Le Bulletin de l’Herbier Boissier rappelle que ses collaborateurs sont respon-
sables des opinions émises dans leurs travaux. (Red.)
2 Die fett gedruckten Nummern beziehen sich auf das Litteraturverzeichnis.
(2) H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 307
noch auf die niedersten Dikotylen, nämlich gewisse Magnolia-
ceen (Magnolia u.a.), Anonaceen (Anona u. a., Ranuncula-
ceen (Ceratocephalus, Myosurus u. s. w.) und Rosaceen (Rubus,
Fragaria, Potentilla) anwendbare Bezeichnung Strobiliferen wird
dadurch überflüssig ; sie fällt mit unter den Begriff Anthophyten oder
„Blüthenpflanzen. Dagegen kann bei dieser das Haupigewicht auf das
Vorhandensein von Sporophyllen legenden Definition des Begriffes
Blüthe die sogenannte Moosblüthe zum mindesten nicht im morpho-
logischen Sinne, sondern allenfalls nur in biologischem Sinne als Blüthe
bezeichnet werden. Für das System ist der Ausdruck Blüthenpflanzen
eigentlich- nicht recht verwendbar, da auch einzelne Farne, z. B. Stru-
thiopteris germanica, Blechnum Spicant u. a., schon einen deutlichen
Anlauf zur Blüthenbildung genommen haben. Ich beschränke mich auf
die eigentlichen Blüthenpflanzen lediglich aus praktischen Gründen,
da ich bei den Farnen ausser der Anreihung der Hydropteriden
an de Polypodiaceen keine wesentlichen Aenderungen vor-
genommen habe und meine Anschauungen über die Verwandtschaft
und Abstammung der Bryophyten und Filicalen leicht ersicht-
lich sind aus dem 9 S. 106 gegebenen Stammbaum.
Die Urblüthe der Angiospermen ist die Magnoliaceen-
Blüthe, d. h. eine zwitterige, mit langer Achse, vielgliedrigem Perianth
und extrorsen, dithecischen Cycas-Staubblättern versehene, polyan-
drische, polygynische, acyclische Gycadeen-Blüthe mit vieleiigen,
geschlossenen Fruchtblättern. Aus ihr leiten sich ab durch Reduklion,
Differenzierung oder auch Verwachsung der vorhandenen Organe die
Blüthen sämmtlicher Dikotylen und Monokotylen. Vermeh-
rung der Organe fand, mit Ausnahme vielleicht der Samenanlagen, nur
statt durch Theilung vorhandener Organe (z. B. im Malvaceen-
Andræceum), kaum aber durch terminale Angliederung oder gar durch
Einschaltung neuer Anthophylle.
Mit den in der Nähe der Nymphæaceen, Ceratophylleen
und Ranunculaceen aus Polycarpicæ entstandenen Mo n o-
kotylen habe ich mich noch nicht eingehender beschäftigt. Nur
soviel kann schon jetzt als sicher gelten, dass die polykarpischen
Helobien die ursprünglichste, unmittelbar von polykarpischen
Dikotylen abzuleitende Ordnung dieser Klasse sind, die meisten
übrigen Ordnungen und Familien sich aber theils durch Reduktion in
Blüthe und Frucht, theils durch andere Modifikationen (epigyne Insertion
von Perigon und Staubblättern u.s.w.) aus Liliaceen entwickelt haben.
308 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (3)
Auch von den Dikotylen werden hier nur erst diejenigen Fami-
lien berücksichtigt, deren Stellung im System mit mehr oder weniger
Sicherheit ermittelt werden konnte.
In der Form der Darstellung habe ich als vorläufigen Nothbehelf noch
die lineare, reihenförmige Anordnung beibehalten, da ich den zwei
oder eigentlich alle drei Dimensionen des Raumes in Anspruch neh,
menden Stammbaum derDikotylen nur erst in seinen unteren,
an de Gymnospermen anschliessenden Parthieen mit einiger
Sicherheit zu rekonstruieren vermochte. Soweit, wie möglich, soll in-
dessen diesem Mangel durch kurze Bemerkungen über die Verwandi-
schaft und Abstammung der einzelnen Klassen, Ordnungen und Fami-
lien abgeholfen werden. Auch führe ich unter Bezugnahme auf die
Nummern des Schriftenverzeichnisses diejenigen Litteraturstellen mit
an, an denen die ausführlichste oder meinen gegenwärtigen Stand-
punkt am genauesten wiedergebende Darlegung der in diesem System
zum Ausdruck kommenden Anschauungen zu finden ist.
Die Schriften, in denen ich, unter wiederholter Berichtigung und
Ausmerzung auch eigener Irrthümer, dieses System allmählich aus-
gebaut habe, sind die folgenden :
1. Versuch einer natürlichen Gliederung der Convolvulaceen auf anatomischer
und morphologischer Grundlage. —EneLer’s Bot. Jahrb. XVI, 4-5 (23. Juni 1893)
S. 486.
2. Betrachtungen über die Verwandtschaftsbeziehungen der Ampelideen und
anderer Pflanzenfamilien. — Natuurk. Tijdschr. Nederl. Indie LVI, 3 (1896)
S. 300-331.
3. Die indonesischen Clematideen des Herbariums zu Buitenzorg. — Annal.
jard. bot. Buitenz. XIV, 2 (Juli 1897) S. 249-252. Enthält vorwiegend nur all-
gemeine Gesichtspunkte über Differenzierung und Reduktion.
4. Ueber die Gattung Erycibe und die biologische Bedeutung der stammbür-
tigen Blüthen und Früchte. — Bull. herb. Boiss. V, 9 (Sept. 1897) S. 753-4.
Auch hier nur allgemeine Betrachtungen.
5. Ueber Kautschuklianen und andere Apocyneen, nebst Bemerkungen über
Hevea und einem Versuch zur Lösung der Nomenklaturfrage. — Jahrb. Hamburg.
wissensch. Anstalten XVII, 3. Beiheft (Nov. 1900) S. 200-202.
6. Ueber die Verwandtschaftsverhältnisse der Tubifloren und Ebenalen, den
polyphyletischen Ursprung der Sympetalen und Apetalen und die Anordnung
der Angiospermen überhaupt. Vorstudien zum Entwurf eines Stammbaums der
Blüthenpflanzen. — Abhandl. Naturw. Verein Hamburg XVI, 2 (Juni 41901).
112 Seiten, mit genauem Namenregister.
7. Ueber die Morphogenie, Phylogenie und den Generationswechsel der
(4) H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 309
Achsenpflanzen. Vorläufige Mittheilung. — Ber. Deutsch. bot. Ges. XX, 8
(26. Nov. 1902) S. 476-478.
8. Ueber eine Zwischenform zwischen Apfel und Pflaume. — Verh. Naturw.
Vereins Hamburg, 3. Folge, X (Sonderabdrücke erhalten im Dez. 1902) S. 8-19.
9. Beiträge zur Morphogenie der Sporophylle und des Trophophylls in Be-
ziehung zur Phylogenie der Kormophyten. — Jahrb. Hamb. wiss. Anst. XIX,
3. Beiheft («1902 », erschienen Anf. Jan. 4903) S. 14-110, mit einer Tafel.
40. Ueber Hornschuchia Nees und Mosenodendron R. E. Fries, sowie über
einige Verwandtschaftsbeziehungen der Anonaceen. — Beih. Bot. Centralbl.
XIII, 4 (Febr. 1903) S. 361-367.
41. Ueber die Abgrenzung und Verwandtschaft der einzelnen Sippen bei
den Scrophularineen. — Bull. herb. Boiss., ser. 2, vol. III, 3 (mars 1903)
S. 181-207.
12. Ueber den Umfang, die Gliederung und die Verwandtschaft der Familie
der Hamamelidaceen. — Beih. Bot. Centralbl. XIV (1903) S. 247-260.
13. Ueber die Verwandtschaftsverhältnisse bei Ensrer’s Rosalen, Parietalen,
Myrtifloren und in anderen Ordrungen der Dikotylen. — Abhandl. Naturw.
Ver. Hamburg XVIII (Sonderabdrücke Anf. März 1903). 98 Seiten.
Die auf den Gegenstand bezüglichen Schriften anderer Fachgenossen
findet man, soweit ich dieselben bereits berücksichtigen konnte, erwähnt
in diesen 13 Abhandlungen.
A. SPORENPFLANZEN (9 S. 68-94, 106-107).
Lycopodialen (neben Equisetalen und Ba abstammend von Marattialen).
a) isospor. 1. Psilotaceen. 2. Lycopodiaceen.
b) heterospor (Ligulaten). 3. Selaginellaceen. 4. Isoötaceen.
5. Lepidodendraceen. 6. Bothrodendraceen. 7. Sigil-
lariaceen.
Equisetalen (neben Lycopodialen und Ba abst. v. Marattialen).
1. Sphenophyllaceen. 2. Protocalamarieen. 3. Calama-
rieen. %. Equisetaceen.
B. SAMENPFLANZEN.
a) GYMNOSPERMEN (9 S. 9-17, 78-97 u. 107).
4. Cycadaceen (abst. v. Marattialen). 2. Bennettitaceen
(abst. v. 1; 9 S. 94-97, 105 und 107). 3. Coniferen (inel. Salis-
burieen; abst. v. A, oder neben A, Equisetalen und Lyco-
podialen v. Marattialen; 65.88).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 4, 31 mars 1903. 21
310
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
..b) ANGIOSPERMEN (6 S. 86 u. 100; 9 5. 107).
%. DICOTYLEDONEN.
1. Polycarpicæ (2 S. 330; 6 S. 87-88 u. 100).
IT.
1:
16.
Magnoliaceen (9 S.21, 33-35, 94-96, 105 u. 107; 12 S. 249 u. 259).
a) Drimytomagnolieen (neben Ba 2 abst. v. Ba 1). b) Illi-
cieen ( Tetracentrum —- Trochodendrum ; abst. von a). c) Schi-
zandreen (abst. von a). d) Magnolieen (abst. von a).
. Nymphæaceen (abst. von 14; 9$. 105; 135. 92 u. 96).
. Rafflesiaceen (incl. Hydnoraceen?; abst. von 2 oder neben
2 von 1a; 5 S. 200; 6 S. 71, 96-97 u. 100).
. Ceratophyllaceen (abst. von 1 oder 2; 12 3. 251).
. Ranuneulaceen (incl. Circeaster ; neben 2, 4 u. 48 abst. von Ib
od. 1a; 6 S. 100 ; 8 S. 12; 9S. 21 u. 107 ; 42 S. 251 u. 259).
. Berberidaceen (+ Berberidopsis + Lardizabaleen; abst. von
Helleboreen; 9 S. 22 und 107).
. Menispermaceen (neben 8 u. 9 abst. von 1 c).
. Lactoridaceen (abst. von 1). |
. Piperaceen (7 Saurureen; neben 8 abst. von 1; 6 S. 88 u.
100 ; 9 S. 107).
. Canellaceen (verwandt mit 1, 11, 12 u. 13; 6 S. 39-40 ; 13 S. 50).
. Anonaceen (incl. Hornschuchia ; abst. von 1a; 9 S. 32-35, 105 u.
107; 40 S 364 ; 42 S. 250-251 u. 259).
. Myristicaceen (abst. von 11 und vielleicht nur eine Sippe der-
selben ; 2 S. 302 ; 6 S. 20 ; 10 S. 365 ; 12 S. 250).
. Aristolochiaceen (abst. von 11 ; 5 S. 201; 6 S. 96; 40 S. 366-
367 ; 42 S. 250).
. Calycanthaceen (neben Ib u. Eupomatia abst. v. 1a ; 9 S. 107;
4128. 951 : 43 S. 87).
. Monimiaceen (neben Ak und Rosaceen abst. von 1a; 9 S. 107;
12 S. 251 ; 13 S. 87).
Laurineen (verw. mit 15; 12 S. 259).
Amentifloren (6 S. 86-87, 92-95 u. 100; 9 S. 25, 102 u. 107; 42).
47:
18.
Hamamelidaceen (incl. Cercidiphylleen, Plataneen,
Casuarineen, Euptelea + Eucommia, Myrothamneen,
Buxeen —+ Stylocereen, Leitnerieen; abst. v. 1b oder
neben 1b von la; 6 S. 86-87, 92-95 u. 100; 9 S. 12, 21, 25, 100-
102, 107; 42).
Proteaceen (abst. von 17 ; 2 S. 330 ; 12 S. 259; 13 S. 41-43).
(6) H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 311
. 49. Myricaceen (nahe Leitneria und 18 abst. von 17; 6 S, 94; 42
S. 259; 43 S. 41-42).
20. Salicineen (nahe Lertneria und 19 abst. von 17; 42 5. 259; 13
S. 43).
21. Betulaceen (abst. vonHamamelidoideen;5S. 201; 6 S. 93-
95 ; 42 S. 259).
22. Juglandaceen (verw. mit Coryleen u. 23; 12 S. 259 ; 43 S. 43).
23. Fagaceen (verw. mit Coryleen, 22 u. 24; 5 S. 201;6S. 92 u.
94; 42 S. 259).
24. Balanopideen (verw. mit 23; 6 S. 94).
III. Sarracenialen (6 S. 70-72, 78 u. 100).
25. Sarraceniaceen (nahe 2-5 abst. von I; 9 S. 107).
26. Nepenthaceen (neben 25! u. Saxifragaceen? abst. von 1).
27. Droseraceen (excl. Byblis und Roridula ; verw. mit 25 u. 26).
IV. Rhœadalen (excl. Tovaria und Moringa; nahe 2, 5 u. 6 abst. von I; 9
S. 22 u. 107).
28. Papaveraceen (incl. Fumariaceen; neben 6 u. 31 abst. von
‚Helleboreen).
29. Cruciferen (abst. von 28).
30. Gapparidaceen (verw. mit 29? u. neben ihnen abst. von 28 ?).
31. Resedaceen (nahe Gimicifuga abst. von Helleboreen).
V. Centrospermen (nahe den Crassulaceen, 2 u. VIII abst. von I; 6
S. 71-72, 97 u. 100 ; 42 S. 251; 13 S. 65, 92-93 u. 96).
32. Cactaceen (nahe 2 u. VIll abst. von I; 6S. 71, 88 u. 97; 13 S. 43,
92-93 u. 96).
33. Aizoaceen (verw. mit 32, 34! u. Crassulaceen?; 6 S.71u.
97 ; 43 S. 92-93 u. 96).
34. Portulacaceen (verw. mit 32 u. 33 ; 6 S. 71 u. 97 ; 13 S. 96).
39. Phytolaccaceen (43S. 96).
?36. Fouquieriaceen (verw. mit 32? u. 41? 13 S. 43).
37. Caryophyllaceen (verw. mit 34, 38 u. allen folgenden).
38. Frankeniaceen (verw. mit Dianthus und vielleicht mit 37 zu
vereinigen ; 6 S. 78-82 u. 100 ; 143$. 49).
39. Plumbaginaceen (verw. mit 37, 40-43 ; 6 S. 78-81 u. 100).
40. Nyctaginaceen (verw. mit 39 u. s. w.; 6 S. 79-81 ; 43 S, 93).
WA. Tamaricineen (verw. mit 37, 38 u. 42; 6 S. 81-82 u. 100 ; 13
S. 49).
42. Polygonaceen (verw. mit 39, 41 u.a.; 65. 78-82, 97 u. 100).
13, Amarantaceen.
k4, Chenopodiaceen.
312 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (7)
VI. Rosalen (nahe 5 abst. von 1a, und von V, VII, VII u. IX nur schwer zu
trennen ; 43).
45. Crassulaceen (verw. mit 33? 46 u. 47; 6 S. 71-72 u. 97 ; 42
S. 251 ; 43 S. 65).
46. Cephalotaceen (45 u. 47 verbindend ! auch mit III verwandt ?:
6 S. 72,13 S. 65).
47. Saxifragaceen (excl. Parnassia? und Bauera, incl. Greyia und
Thomassetia. Verw. mit 5, 45, 46, 48 u. s. w. und abst. von 48, 5
oder 1b; 6 S. 100; 9 S. 21; 12 S. 251 ; 13 S. 64-65).
48. Rosaceen (incl. Brunellia, Gunoniaceen, Quiinaceen,
Eucryphia, Theeen, Ternstr@emieen, Rhaptopetalum, Penta-
phylaz, Tetramerista, Pelliciera, Marcgravieen, Rhizoboleen,
Styracaceen, Symplocos, Dichapetaleen, Trigonia-
ceen, Vochysiaceen, Meliantheen, Salvadoraceen,
Plagiospermum, Dichotomanthes ; neben 5, Eupomatia ?, 14, 15 u. 47
abst. von 1a; von 48 wahrscheinlich die meisten übrigen Familien der
Ordnung VI abstammend ; 6 S. 40 u. 100; 8; 9 S. 21 u. 107; 40
S. 365; 42 S. 251 ; 13).
49. Dilleniaceen (neben Ternstræmieen, 50 u. 51 abst. von 48;
13 S. 51-53 u. 87).
50. Ochnaceen (excl. Tetramerista, incl. Cheiranthera, Treman-
. dreen, Bauera, Byblis und Roriduia ; neben Ternstræmieen,
49 u. 51 abst. von 48; 6 S. 30-33 ; 41 S. 193; 43 S. 51-54 u. 87).
51. Guttiferen (incl. Bonnetieen und Elatineen; neben
Ternstremieen, 49 u. 50 abst. von 48; 13 S. 50-53 u. 87).
52. Cyrillaceen (nahe den Ternstr&mieen und VII abst. von
18; 43 S. 79).
95. Rhamnaceen (incl. Neopringlea? und Anisophylleen? Abst.
von 48 ; 13 S. 83-85).
54. Celastrineen (verw. mit 53 und Macarisieen; 143 S. 85
u. 96).
55. Hippocrateaceen (verw. mit 5% u. vielleicht mit ihnen zu ver-
:einigen ; 43 S. 85 u. 96).
56. Humiriaceen (verw. mit 5%, 55 und Macarisieen?; 13 S. 96).
57. Malpighiaceen (verw. mit 58, 73? und 79; 13 S. 85).
58. Acerineen (verw. mit 57, 59 u. s. w.).
59. Staphyleaceen (6 S. 35, 74-75).
‘60. Polygalaceen (verw. mit Trigonieen! und 62?; abst. von
48 ; 6 S. 31 ; 10 S. 366 ; 43 S. 20 u. 87).
61: Cônnaraceen (verw. mit 11; 140$. 365).
62. Leguminosen (verw. mit 11, 48, 61 u. 63; 8 S. 19; 40 S. 365;
42 S. 951 ; 43 S. 20 u. 87). | =
(8)
63
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 313
Moringaceen (verw. mit 62 ; 43 S. 55-56).
Sapindaceen (incl. Hippocastaneen; verw. mit 48, 62, 65
u. s. w.;6S. 69 u. 70; 43 S. 20 u. 87).
Meliaceen (verw. mit 48, 62, 64, 66 u. s. w.; 43 S. 20 u. 87).
Simarubaceen (13 S. 20 u. 87).
Kæberliniaceen (verw. mit 66 u. 68; 43 S. 51).
Burseraceen (verw. mit 66, 69 u. s. w. ; 43 S. 20 u. 87).
Anacardiaceen (verw. mit 65-68, 70 u. 71;43S. 43 u. 87).
Corynocarpaceen (verw. mit 69; 43 S. 69 u. 87).
Sabiaceen (verw. mit 65, 68 u. 69; 13 S. 85-87).
Rutaceen (verw. mit 62, 65 u. s. w. und 90 ?6 S. 69-70; 43 S. 20
u. 87).
Zygophyllaceen (verw. mit 54, 57 u. 72?).
VII. Ericalen (incl. Primulalen; nahe den Ternstræmieen, 49,
74
75
76
50 u. 52 abst. von 48 ; 2 S. 330 ; 6 S. 82-85 u. 100; 43 S. 54 u. 78).
Ericaceen (s. ampl.).
Myrsinaceen.
Primulaceen (abst. und nur schwer zu trennen von 75).
VIII. Myrtifloren (incl. Thymelæineen; abst. von 48 oder neben 48
RI.
78.
19:
80.
8.
82.
83
84
85
86
u. V vonl; 12 S. 251 ; 13 S. 84-85, 88-96).
Rhizophoraceen (excl. Anisophylleen? Verw. mit 54 u.
56743 S. 84-85, 91 u. ff.).
Lecythidaceen (43 S. 75, 93-96).
Lythraceen (incl. Rhynchocalyx, Alzatea, Sonneratiaceen,
Punica ; verw. mit 57; 13 S. 85, 88-96).
Myrtaceen (incl. Heteropyxis ; abst. von 79; 143 S. 89-96).
Melastomaceen (neben 80 abst. von 79 ; 43 S. 95-96).
Combretaceen (abst. von 79; 43 S. 92-96).
. Geissolomaceen (vielleicht mit 84 zu vereinigen).
. Penzaceen.
. Oliniaceen.
. Thymelæaceen.
87.
Elæagnaceen.
IX. Malvalen (abzuleiten zwischen Aa und 41; 6 S. 35-36 u. 100; 9 S. 107;
88.
89.
105. 364-365 ; 12 S. 251 ; 13 S. 45-49).
Sterculiaceen (abzuleiten zwischen Aa und 11; 5 S. 200 ; 10
S. 364).
Papayaceen (verw. mit oder abst. v. 88, auch verw. mit 90; 2
S. 302 u. 327; 13 S. 45-46). Mit 88 u. 89 ist vielleicht auch Bra-
chynema verwandt (43 S. 46-47).
314 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (9)
90. Euphorbiaceen (abst. von 89 oder neben 89 von 88; 2 S. 302 u.
327 ; 5.S. 200 ; 13 S. 45-46).
Sale Unticäceen (incl. Ulmaceen und Moraceen; abst. von 90? 5
S. 201 ; 13 S. 47-h8).
92. Bombacaceen (abzuleiten zwischen 4a und Al neben 88; 6 S. 35-36).
93. Malvaceen (abst. von 92 ; 6 S. 9-19). | -
94. Chlænaceen (verw. mit 93; 6 S. 19-24; 43 S. 48).
95: Cochlospermaceen (438. 48).
96. Cistineen (1385. 48).
97. Bixaceen (13 S. 48).
98. Tiliaceen.
99. Elæocarpaceen.
100. Dipterocarpaceen (6 S. 37-38 u. 100; 10 S. 364-365 ; 13 S. 48).
2101. Scytopetalaceen (excl. Rhaptopetalum; verw. mit 102? 6 S. 36-
37; 13 3. 69 u. ne
X. Ebenalen He mit IX und 11; 6S. 4-41-u. 100; 9 S. 107 ; 40 S. 365).
102. Ebenaceen (verw. mit 11 ! 101 ? 103? u. 10%; 68. 36 u. 37).
?103. Ancistrocladeen (verw. mit 102? 6 S. 38-39; 43 S. 44 u. 49).
104. Sapotaceen (verw. mit 102 u. 105). $
105. Convolvulaceen (excel. Nolaneen, incl. Cuscuteen;
_verw. mit 93, 9% u. 104; 4 S. 486; 2 5. 330; 6 S. Se
?XI. Geranialen ie vertheilen auf IX und XII ? 6 S. 100 ; 43 S. 21 u. sa)
106. Geraniaceen (verw. mit 93 u. 105? 6 S. 15-16).
107. Oxalidaceen (verw. mit 106 ?).
108. Linaceen (68. 15;438. 54). -
109. Erythroxyleen (verw. mit Büttnerieen und 11?).
XII. Passifloralen (incl. Campanulaten; nahe 2, 11, 13, 77 u. 78 abst.
von 1:.2 S. 326; 6 S. 10, 66-69 u. 100 ; 8 S. 9 ; 43 S. 24-55).
110. Flacourtiaceen (excl. Berberidopsis; ob überhaupt eine einheit-
liche Familie? Verw. mit 11, 111 u. s. w.: 6 S. 36 u. 96; 13
S. 21-31). 5 Fi
411. Violaceen (verw. mit 110, 112, 123, 128, 129, 130 u. s. w. ; 43
S. 20-38).
: 412. Turneraceen (verw. mit 141, 413 u. 144; 43 S. 21-38).
113. Malesherbiaceen (verw. mit 112, LE 115, 4116, 12% u. 1928 ;
: 2: +68. 67; 143 S. 24-38).
11%. Passifloraceen (verw. mit 2? 112, 113, 445-147, 119, 128; 8
5 105 8.8.95 43.8. 29-27):
"A1... Achariaceen (verw. mit 113, 118, 419 u. 198 ; 6 s. 67 ; 43
S. 23-35).
H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 315
. boasaceen (verw. mit 113, 114, 115, 117, 119, 198; 6 S. (7 es
43 S. 21-40).
. Begoniaceen (verw. mit 116, 118 u. 119 : 2 S. 326; 6S. 67-68;
8S.9;43S. 22-40).
. Datiscaceen (Datisca verw. mit 117, aber kaum mit der Tetra-
meleen; 13 S. 26 u. 40).
. Cucurbitaceen (verw. mit 114-117, 120?, 121-193, 128 u. à. ;
2 S. 326 ; 6 S. 10, 67 u. 96; 8 S. 9; 43 S. 22-40).
5 Screen (verw. mit 119, 121- 123 u. 128? 13 S. 36- 37).
. Limnanthaceen (verw. mit 112, 119,.122, 123, 128; 43 5. 29-38).
. Tropæolaceen (vielleicht mit 121 u. 123 zu vereinigen ; 43
S. 27-38).
be nc Hl 119 110, an 20 0 108.
43 S. 20-38). Mit 120-193 ist vielleicht auch Macgregoria verwandt
(43 S. 29-36). een
. Onagrarieen (incl. Trapa; verw. mit 112- 116, 125, 128, 129, 131
u. 133 : 43 S. 35-40).
. Halorrhagidaceen (verw. mit 194 u. 198 ; 43 S 40).
. Balanophoraceen (Lophophytum verw. mit Gunnera ? 135. 41).
. Cynomoriaceen.
. Campanulaceen (incl. Stackhousia und Peganum; verw. mit 111-
116, 1419-125, 129-133 ; 6 S. 10, 67-69; 8 S. 9 ; 43 S. 22-40).
. Gentianaceen (verw. mit 128; 13 S. 34-39).
. Goodeniaceen (verw. mit 128, 131-133; 13 S. 22-40).
. Candolleaceen (verw. mit 124, 125, 128 u. 130 ; 43.8.
2. Calyceraceen (verw. mit 133).
. Compositen (verw. mit 124, 128 u. 139 ; 2 S. 325-329 ; 6 S. 67-68 :
13 S. 22-40).
XIII. Umbellifloren (neben XIV und XV abst. von 47 oder neben 47 von 1b;
2 S. 305, 318, 325; 6 S. 66, 67 u. 100; 12 S. 251).
. Araliaceen (verw. mit 1b, 47, 135-138; 2 8. 303-305; 6 S. 64,
66 u. 75 ; 42 S. 251).
5. Umbelliferen (abst. von 134 und vielleicht mit ihnen. zu. ver-
einigen; 6 S. 64, 65 u. 75; 12 S. 251).
. Adoxaceen (verw. ae. 135; 9 S. 12).
. Ampelidaceen (verw. mit 134, 135 u. 138 : 2; 6 S. 64- 63, 69,
74, 75, 71 ; 13 S. 44 u. 83).
. Sambucaceen (incl. Viburnum? Verw. mit 131- 137, 162 u. 163;
‘2 8. 317-335; 6 S. 64: 98. 12).
. Aquifoliaceen (verw. mit 440; 6 S. 74-77; 13 3. 44).
. Cornaceen (ob eine einheitliche Familie? Verw. mit 4 b? 47, 134,
135, 138 u. 439; 6 S. 64, 65, 75 u. 77; 12 S. 251).
316 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (11)
XIV. Santalalen (verw. mit XIlIu. XV; 6S. 64, 75-77 u. 100 ; 43 S. 43-45).
441. Loranthaceen (6 S. 75-77; 9 S. 11-12; 43 S. 44).
?142. Gnetaceen (excl. Ephedra ; verw. mit 1 u. 1437? 9 S. 10-12 u.
102 ; 42 S. 260 ; 413 S. 43-44).
143. oe (verw. mit 141! 1429 444 u. 145; 6 S. 76 u. 77;
13 S. 44).
414. Olacaceen (6S. 66, 75-77 ; 43 S. A3-Ah).
145. Icacinaceen (6S. 64, 75 u. 76;13S. 44).
XV. Tubifloren (s. ampl.; neben XIII u. XIV abst. von 47? 6 S. 41-67,
75-78 u. 100).
a) Contorten (excl. Salvadoraceen und Gentianaceen; 2S. 325;
6 S. 61-66 u. 100).
? 146. Oleaceen.
147. Loganiaceen (excl. Plocosperma ? u. Desfontainea ? incl. Gelse-
mium ! Verw. mit 148, 152 u. 161 ; 6 S. 62-66, 75 u. 78 ; 41 S. 197).
148. Apocynaceen (incl. Asclepiadaceen; 5; 6 S. 4, 62-66,
75 u. 78).
b) Tubifloren (s. ang. ; excl. Convolvulaceen; 6 S. 41-66 u. 100; 44).
449. Borraginaceen (excl. Tetrachondra; abst. von 150; 6 S. 56-58).
150. Hydrophyllaceen (neben den Verbasceen entstanden ; 6
S. 57-58; 44 S. 207).
451. Solanaceen (incl. Nolaneen; verw. mit 149, 150, 152 u. 155;
65. 49, 55-58; 41 S. 207).
152. Scrophularineen (incl. Desfontainea? Plocosperma ? Golumellia?
Tetrachondra, Lentibularieen, Orobancheen, Globu-
larieen u. Plantagineen; excl. Paulownia, Wightia, Brookea,
Uroskinnera, Dermatobotrys, Ourisia ex p., Rehmannia? und Zenke-
rina ; verw. mit allen übrigen ; 6 S. 49-55 ; 41).
153. Gesneraceen (incl. Brookea, Uroskinnera, Dermatobotrys, Ourisia
ex p.! u. Rehmannia? Neben Verbasceen und Digitaleen
abst. von 152; 6 S. 50; 11 S. 194, 197-198, 201 u. 207).
154. Myoporineen (excl. Zombiana u. Oftia; nahe den Cheloneen
Monttea u. Anastrabe abst. von 152 ; 6 S. 51-52 ; 41 S. 197 u. 207).
155. Polemoniaceen (verw. mit 1507 151 u. 156; 6 S. 41-44).
156. Bignoniaceen (incl. Paulownia u. Wightia; verw. mit 155, 157-
160; 6 S. 41-47; 41 S. 194-196).
157. Pedalineen (incl. Martynieen? Verw. mit 153? u. 156; 6
S. 45-46). :
458. Acanthaceen (incl. Zenkerina ; abst. von 156; 6 S. 46-47; 41
S. 195, 201-202).
(12) H. HALLIER. SYSTEM DER BLÜTHENPFLANZEN. 317
159. Verbenaceen (incl. Phryma?u.Buddleieen? Verw. mit 149?
150 ? 152, 156 u. 160; 6 S. 47-48, 63-64 ; 11 S. 196).
160. Labiaten (abst. von 159 ; 6 S. 47).
c) Rubialen (2 S. 318-330 ; 6 S. 59-67 u. 100 ; 9 S. 12; 43 S. 45).
161. Rubiaceen (verw. mit 47, 147, 148, XIII, XIV u. s. w.; 2 S. 319-
329 ; 6 S. 4, 59-66 u. 78; 9 S. 12).
162. Caprifoliaceen (excl. Sambucus ! Viburnum ? Alseuosmia ? Sil-
vianthus ? u. Carlemannia? Verw. mit 161? 163 u. 164; 2 S. 318-
329; 6 S. 60, 63-66; 9 S. 12 ; 13 S. 45).
163. Valerianaceen (verw. mit 138? 162 u. 164; 2 S. 325 u. 329; 6
S. 60, 6%, 66 u. 67; 9 S. 12; 143$. 45).
164. Dipsaceen (verw. mit 162 u. 164; 2 S. 325 u. 329; 6 S. 60, 64,
66 u. 67; 9 S. 12; 43 S. 45).
ß. MONOCOTYLEDONEN.
XVI. Helobien (neben 2, 4 u. 5 abst. von I; 6 S. 98 u. 100; 9 S. 97-98, 100
u. 101).
165. Butomaceen (verw. mit 2, 5 u. 166; 6 S. 98; 9 S. 98 u. 407).
166. Alismaceen (verw. mit 2, 4, 5, 165, 167 u. s. w.; 2 S. 330; 6
S. 98 ; 9 S. 98 u. 107).
167. Hydrocharitaceen (abst. von 166; 2 S. 330; 6 S. 98; 9 S. 107).
168. Potamogetonaceen (verw. mit 4, 166 u. s. w.; 6 S. 98).
169. Aponogetonaceen (verw. mit 166 u. 168; 6 S. 98).
170. Juncaginaceen.
171. Triuridaceen.
u. S. W.
318
ZWEI BERICHTIGUNGEN".
H. SOLEREDER, Erlangen.
. Bei der Durchsicht der ‚neueren analomischen Litteratur sind mir
zwei Angaben besonders aufgefallen, welche einer Prüfung. auf ihre
Richtigkeit wert erschienen, einmal die Beobachtung von Cystolithen in
der Familie der Bixineen und dann die Konstatierung von intraxylärem
Phloëm bei einer Rubiacee. M. Fabricius gibt in seinen Beiträgen zur
Laubblattanatomie einiger Pflanzen der Seychellen etc., in Beiheft. z.
bot. Centralblatt, Bd. XII, 3. Heft, 1902, p. 317-318 für die zu den
Bixineen gehörige Aphloia mauritiana Cystolithen an und M. J. Bara-
netzky hebt in seinen schönen Recherches sur les faisceaux bicollaté-
. raux, in Ann. d. sc. nat., ser. 7, t. XII, 1900, p. 292 und pl. 8-9, fig. 24-30
hervor, dass Plectronia ventosa im Gegensatz zu anderen von ihm unter-
suchten Rubiaceen inneren Weichbasi besitzt.
Wie aus meiner systematischen Anatomie zu entnehmen ist, sind
vorher weder Cystolithen bei den Bixineen, noch bikollaterale Gefäss-
bündel bei den Rubiaceen beobachtet worden. Des weiteren finden
sich dort Angaben, welche geeignet sind, die unrichlige Bestimmung
der von Fabricius und Baranetzky benutzten Untersuchungsmaterialien
darzuthun. Wenn Fabricius in meinem von ihm benutzten Handbuch
unter « Bixineæ » auf p. 99 sqq. etwas genauer nachgelesen hätte, so
würde er zweifellos auf Grund der dort angeführten anatomischen
Merkmale von Aphloia, bezw. A. madagascariensis (Vorkommen ver-
schleimter Epidermiszellen und Cruciferentypus der Spaltöffnungsappa-
rate, während über das Auftreten von Cystolithen und kleinen, drusen-
führenden Idioblasten® in der Epidermis nichts gesagt ist) und noch
1 Das bezügliche Untersuchungsmaterial verdanke ich den Herren Prof.
H. Schenck-Darmstadt und Prof. Baranetzky-Kiew, welchen ich hiefür meinen
Dank ausspreche.
2 Andere Bixineen besitzen druseneinschliessende Epidermiszellen (s. Syst.
Anat., p. 100).
(2) H. SOLEREDER. ZWEI BERICHTIGUNGEN. 319
besser unter Berücksichtigung der in meinem Buche für die Blatlana-
tomie von Aphloia citierten Litteratur (Vesque, in Nouv. Arch. du Mus.
d’hist. nat., ser. 2, t. V, 1882-1883, p. 335 sqq. und Blenk in Flora 1884,
p. 107 sqq.) zu dem sicheren Schlusse geleitet worden sein, dass seine
Pflanze nicht zu Aphloia gehören könne. In Bezug auf die Angabe von:
Baranetzky hat es sich ebenso vergeblich erwiesen, dass ich in meiner
systematischen Anatomie, p. 501 als ausschlaggebende Kennzeichen
einer Rubiacee in sterilem Zustand neben dem Mangel der Drüsenhaare
auf der Blattspreite das Vorkommen einfach-kollateraler, nicht bikolla-
teraler Leitbündel und eines charakteristischen Spaltöffnungsapparates
(Schliesszellenpaare mit « zum Spalte parallelen Nebenzellen »), welchen
man wegen seiner allgemeinen Verbreitung: bei den Rubiaceen Rubia-
ceentypus nennt, hervorgehoben habe!, Aus der systematischen Anatomie,
p. 505 und 508 wäre auch zu eninehmen gewesen, dass Plectronia —
und es wurde gerade Plectronia ventosa L. f. in Betracht gezogen — im
Mesophyll neben Drusen auch kleine Krystallnadeln aus Kalkoxalal, sowie
im Pallisadengewebe sackartig erweiterte, im trockenen Blatt mit
braunem Inhalt erfüllte Sekretzellen besitzt, zwei anatomische Charak-
tere, welche der Pflanze von Baranetzky, gleich dem oben erwähnten
Rubiaceentypus der Spaltöffnungsapparate, abgehen. Aber nicht allein
aus anatomischen Gründen, schon aus dem Mangel der für die Rubiaceen
eharakteristischen Nebenblätter hätle sich die falsche Bestimmung der
Pflanze des Kiewer-Gartens folgern lassen.
Ich gebe gerne zu, dass die anatomischen Verhältnisse der Einbeinen
dikotylen Familien noch lange nicht genug in systematischer Hinsicht
unlersucht sind und dass gar manches auffallende anatomische Merkmal
ganz ungeahnt in dieser oder jener Familie vorkommen und mit einem
Male konstatiert werden kann (s. auch die Schlussbemerkungen auf
p. 904 in meiner systematischen Anatomie). Ich selbst habe Cystolithen
bei den Gyrocarpeen nachgewiesen, in einem Verwandtschaftskreise,
in welchem man ihr Vorkommen nicht vermutet hätte (s. Bot. Centralbl.
1885, III, p. 161 sqq.). Ich weiss des weiteren sehr wohl (s. die Ueber-
sicht in meiner Syst. Anat., p. 972), dass das intraxyläre Phloëm, ein
so ausgezeichnetes Familienmerkmal dasselbe in vielen Fällen ist, bei
1 Sieh auch meine früheren Arbeiten : Studien über die Tribus der Gærtnereen,
in Ber. d. deutsch. bot. Gesellsch. A890, G. V. H., p. (70) sqq., — Loganiaceæ,
in Engler-Prantl, Natürl. Pflanzenfam., IV. Teil, Abth. 2, 4892, p. 27, — und
namentlich Beitr. z. anat. Charakteristik u. z. Syst. d. Rubiaceen, in Bulletin
de l'Herbier Boissier, vol. I, 1893, p. 167 sqq.
320 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (3)
Drapetes unter den Thymalæaceen fehlt, ohne dass hiefür eine Erklä-
rung gebracht werden könnte, und in der Familie der Euphorbiaceen
zum Teile nur für Genera oder gar nur Gattungssektionen oder be-
stimmte Arten charakteristisch ist. Trotzdem halte ich es, zumal jetzt
eine, wenn auch nicht ganz vollkommene Uebersicht der systematisch-
anatomischen Merkmale bei den Dikotyledonen vorliegt, für geboten,
dass die Autoren, welche bei einer dikotylen Pflanze neue, in dem betref-
fenden Verwandischaftskreise noch nicht konstatierte anatomische Ver-
hältnisse aufdecken, vor allem ihr Material auf die Richtigkeit der Bestim-
mung zu prüfen haben, bevor sie ihre Beobachlungen veröffentlichen
und eventuell unrichtige Angaben in die Welt setzen.
Was nun zunächst die von Fabricius untersuchte und als Aphloia
madagascariensis bezeichnete Pflanze anbelangt, so ist dieselbe eine
Moracee und zwar Artocarpus integrifolia L. f. Die anatomischen Merk-
male des Blattes, in erster Linie das Auftreten von einzelligen,
eystolithischen Haaren'!, von ungegliederten Milchröhren?® im paren-
chymatischen Begleitgewebe der grösseren Nerven und von kleinen
drusenführenden Zellen in der unterseitigen Blattepidermis ergaben
sofort, dass es sich nur um eine Moracee handeln könne. Und unter
Benutzung von Baker’s Flora von Mauritius und den Seychellen (1877)
und Berücksichtigung der exomorphen Beschaffenheit der Blätter, ins-
besondere deren Dreilappigkeit, liess sich des weiteren folgern, dass
nur Artocarpus integrifolia® in Betracht kommen könne, deren Blätter
nach J. D. Hooker in Flora of British India, Vol. V, 1890, p. 541 u. a.*
an jungen Pflanzen gelappt sind. Der Vergleich des von Fabricius
1? Fabricius schreibt : «Cystolithen in beträchtlicher Grösse sind nur auf der
Blattunterseite in Nähe der Nerven ausgebildet.» Dazu sei bemerkt, dass wirk-
liche Cystolithen nicht vorkommen, sondern nur cystolithische Haare, d. h.
kurze, oft papillenartige oder etwas längere haarartige Ausstülpungen von Epi-
dermiszellen, welche massiv, sowie grobwarzig sind und in ihrem erweiterten
Basalteile verkieselte und verkalkte, schwach konvex in das Zelllumen vor-
springende cystolithenartige Protuberanzen aufweisen.
2 Die Milchröhren hat Fabricius übersehen.
® Artocarpus integrifolia, der Jackbaum, ist bekanntlich neben A. incisa L. f.
(A. communis Forst.) einer der beiden Brotfruchtbäume, welche in den Tropen
der alten und neuen Welt wegen ihrer Früchte kultiviert werden, und kommt
allein nach Baker, 1. c., p. 282 auf den Seychellen, kultiviert und verwildert, vor.
* S. auch. Engler-Prantl, Natürl. Pflanzenfam., III. Teil, Abth. 1, 1894,
p. 82 und namentlich Warburg in Engler, die Pflanzenwelt Ostafrikas, Teil B,
Abth. VII, 1895, p. 175.
(4) H. SOLEREDER. ZWEI BERICHTIGUNGEN. 321
benutzten, grosse, dreilappige und « zarte » Blätter enthaltenden Mate-
rials, welches von Schimper im März 1899 auf der Seychelleninsel Mahé
gesammelt und mit der Bemerkung « Kleiner Baum oder Strauch, im
Walde hie und da » versehen wurde, mit Materialien von A. integrifolia,
welche im Erlanger Herbare (Zweige mit ungeteillen, etwas kleineren,
Blätter junger Pflanzen von A. integrifolia von der Unterseite her gesehen;
links Blatt des Materials von Schimper, rechts Blatt des brasiliauischen
Materials von H. Scheuck.
derberen Blältern, von Zollinger auf Java gesammelt) liegen, und zwei
weiteren Materialien derselben Art, welche mir durch die Güte des
Prof, H. Schenck zukamen (nämlich Blattmaterial einer im Darmstädter
“Botanischen Garten unter dem richtigen Namen A. integrifolia kulti-
vierten und aus Samen des Hortus Saigon aufgegangenen Pflanze,
922 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (8)
welches den Blättern des Schimper’schen Materials rücksichtlich ‚der
Dreilappigkeit und der übrigen exomorphen Verhältnisse sehr ähn-
lich ist, und Blattmaterial einer von H. Schenck 1887 in Rio de Janeiro
unter n. 2104 gesammelten, kultivierten und mit dem Zusatz « Jugend-
form » versehenen Pflanze, dessen Spreite relativ lang und schmal,
an der Spitze dreilappig, am Rande grob und buchlig gezähnt und ziem-
lich derb ist), zeigte eine Uebereinstimmung in den wesentlichen,
exomorphen und endomorphen Merkmalen des Blattes. Die Verschie-
denheiten im Umriss des Blattes sind lediglich durch das Alter der
Pflanze bedingt. Der Blattgrund ist bei allen Materialien mehr oder
weniger: deutlich keilförmig, der Blattrand etwas nach unten umgerollt,
die Textur der Spreite spröde; die Seitennerven erster Ordnung zeichnen
sich zum Teile durch ihren bogigen Verlauf aus; das kleinmaschige
Venennetz tritt auf der Blattunterseite deutlich hervor. In anatomischer
Hinsicht sind neben den schon oben genannten Merkmalen, welche
die Bestimmung der von Fabricius untersuchten Pflanze ermöglicht
haben (nämlich den ungegliederten Milchröhren, den drusenhaltigen
Idioblasten der Blattepidermis und den cystolithischen Haaren), die
folgenden gemeinsamen hervorzuheben. Die ober- und unterseitigen
Epidermiszellen sind mit gebogenen Seitenrändern und Randtüp:eln
versehen. Die Stomata kommen nur unterseits vor und haben keine
Nebenzellen. An Trichomen finden sich neben den cystolithischen
Haaren noch Hakenhaare, d. s. einzellige, dickwandige, am Ende haken-
förmig gekrümmte und verkieselte Haare, sowie kleine schildförmige
Aussendrüsen, welche mit kurzem einzelligem Stiel und schildförmigem,
durch vier oder mehr radiär gerichtele Vertikalwände geteillem Köpf-
chen versehen und in die Blattfläche eingesenkt sind. Das Mesophyll
ist bifazial. Auf das ein-, stellenweise zweischichtige, deutlich ge-
streckte Pallisadengewebe folgt eine Schichte von Sammelzellen und
dann das höchst charakteristische Schwammgewebe. Das letztere macht
den grössten Teil der Blattdicke aus und wird von siernarlig ver-
zweigten, wenig- und schmalarmigen und von strebepfeilerarligen
schmalen Zellen gebildet, welche sehr grosse Intercellularen zwischen
sich nehmen und sich zu einem weitmaschigen Netzwerk verbinden.
Die kleineren Nerven gehen mit Begleitparenchym durch, welches im
allgemeinen dünnwandig und im Anschluss an die beiden Epidermis-
platten kollenchymatisch ist. Die geringen anatomischen Unterschiede,
welche die oben angeführten Pflanzen in der Blattstruktur aufweisen,
‚haben nicht spezifischen Wert. Es sind diese: die stärkere oder gerin-
gere Undulation der Seitenränder der Epidermiszellen und das mehr
(6) .. H. SOLEREDER. ZWEI BERICHTIGUNGEN. : ‚323
oder weniger deutliche Hervortreten der Randtüpfel, die verschiedene
Zahl der Teilungen in den Köpfchen der Schilddrüsen, die spezielle
Ausbildung des Pallisadengewebes und der Sammelzellen, das Auftreten
oder. Fehlen von verkieselten Zellen in dem Begleitparenchym der
grösseren Nerven, das Vorkommen von mehr oder weniger Kalkoxalat
und schliesslich die. mehr oder weniger typische Ausbildung der
von Fabricius für seine Pflanze mit Recht ‚ganz besonders hervor-
gehobenen «gruppenweisen Anordnung .der Stomata.» Ueber die drei
zuletzt genannten Verhältnisse ist noch folgendes beizufügen. Die ver-
kieselten Zellen fand ich nur bei dem von H. Schenck gesammelten
brasilianischen Material. Der oxalsaure Kalk ist am reichlichsten im
Blattmaterial des Darmstädter Gartens vorhanden ; nicht nur die kleinen
Drusenidioblasten sind hier am zahlreichsten, sondern auch die grösseren
und kleineren Nerven enthalten zahlreiche Drusen, denen auch Einzel-
krystalle beigemengt sind. Die «gruppenweise Anordnung der Stomata »
bei dem von Fabricius untersuchten und von Schimper gesammelten
Material besteht darin, dass die Stomata sich nur in der Mitte einer
jeden Venenmasche befinden und dabei von kleineren, mit weniger
stark undulierten Seitenrändern versehenen Epidermiszellen umgeben
werden, während der Rand der Venenmasche grössere Epidermiszellen
zeigt, welche keine Spaltöffnungen zwischen sich haben und mit stärker
undulierten Seitenrändern versehen sind. Diese gruppenweise Anord-
nung tritt noch deutlicher am Blatte der Pflanze des Darmstädter Gartens
hervor, ist auch an den Blättern des von Zollinger gesammelten Mate-
rials recht deutlich, wenn auch der spaltöffnungslose Saum schmäler ist,
aber nicht an dem Blatte des von H. Schenck gesammelten Materials zu
beobachten, bei welchem die Spaltöffnungen bis an den Rand der Venen-
masche angetroffen werden !.
1 Ueber die Anatomie von Artocarpus s. vor allem Aladàr Richter, Vergl.
anat. Unters. über Antiaris u. Artocarpus, in Math. u. Naturw. Ber. aus
Ungarn, Bd. XIII, 1896, p. 128 sqq., bezw. 138-143 und Taf. III, sowie
die in ungarischer Sprache geschriebene Abhandlung desselben Verfassers in
Mathematikai es Termeszeitudomänyi Ertesitö, Budapest, 4895, p. 288, bezw.
298 sqq.; die zuerst angeführte Arbeit ist, namentlich mit Rücksicht auf ihren
mit Artocarpus sich befassenden Teil eine Uebersetzung der zweiten und früher
edierten. Die Blattstruktur und die als Hydathoden funktionnierenden Schild-
drüsen von A. integrifolia sind auch in Haberlandts Arbeit über das tropische
Laubblatt (in Sitz.- Ber. d. Wiener Akad., Bd. CI, A. Abth., 189%, p. 532
und Taf. III) berücksichtigt. Wie schon aus den Abhandlungen von A. Richter
zu ersehen ist, kommt die zweite als Brotfruchtbaum bezeichnete und mit fieder-
spaltigen Blättern versehene Art, A. incisa, nicht in Betracht. Dieselbe unter-
324 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (7)
Bezüglich der zweiten in Rede stehenden Pflanze, welche in dem
botanischen Garten zu Kiew unter dem Namen Plectronia ventosa kulti-
viert wird, muss ich mich mit der Feststellung begnügen, dass sie
aus den schon oben angeführten Gründen keine Rubiacee ist. Unsere
bisherigen systematisch-anatomischen Kenntnisse erweisen sich nicht
ausreichend, um zu entscheiden, in welche der durch das Vorkommen
von intraxylärem Phlo&m ausgezeichneten Familien (s. die Uebersicht auf
p. 972 meines Handbuches) die Pflanze gehört. Ein grosser Teil der
a. a. 0. aufgeführten Familien, wie Myriacee, Onagrarieæ, Solanaceæ etc.,
lässt sich allerdings sofort auf Grund bestimmter exomorpher oder endo-
morpher Merkmale oder beider ausschliessen. Auch besitzt die in Rede
stehende Pflanze in der Beschaffenheit des Korkes ein ganz ausgezeich-
netes Merkmal, welches zweifellos einen sicheren Fingerzeig für die
Bestimmung der Pflanze abgeben müsste, wenn nur nicht gerade die
Rindenstruktur sehr vieler Familien in noch sehr ungenügender Weise
untersucht wäre. Der in der Rindenepidermis sich entwickelnde Kork
hat nämlich eine ganz besondere Zusammensetzung. In demselben
wechselt je eine Lage weitlumiger und dünnwandiger Korkzellen mit _
einer Lage schwach verdickter und ziemlich grob getüpfelter, in radialer
Richtung zusammengedrückier « Phelloidzellen » ab. Dieselbe Struktur
des Korkes ist mir nur für Pflanzen aus dem Verwandtschaftskreis der
Myrtales bekannt (s. J. E. Weiss, Korkbildung, in Denkschr. d. k. bot.
Gesellsch. zu Regensburg, Bd. VI, 1890 und Lignier’s Arbeiten über
Myrliaceen und Melastomaceen, in Arch. bot. du Nord de la France, t. IV,
1887 und in Giard, Bull. sc. de la France et de la Belgique, t. XXI, 1890).
scheidet sich von A. integrifolia in der Blattanatomie wesentlich dadurch, dass
sie im Schwammgewebe zahlreiche, tonnenförmig aufgeblasene Sekretzellen ent-
hält, deren Wand unverkorkt ist, nämlich Cellulosereaktion gibt und deren
gelblicher Inhalt sich leicht in Kalilauge, schwerer in Alkohol löst, mit
Javelle’scher Lauge sich erst karminrot färbt und dann allmählich löst. Das
Schwammgewebe hat im übrigen dieselbe charakteristische Struktur, wie bei
A. integrifolia. Auch finden sich cystolithische Haare, Hakenhaare, Schild-
drüsen, deren Köpfchen gewöhnlich zahlreiche radiär angeordnete Vertikal-
wände aufweisen, daneben lange einzellige Haare mit dicker und warziger
Wandung. Schliesslich kommen bei A. ineisa auch drusenführende Idioblasten
‘in der Blattepidermis vor. — Im Anschluss an die Besprechung der Blatt-
anatomie von A. ineisa mag hier die gelegentliche Beobachtung Platz finden,
dass bei dieser Art der Stiel der Fruchtstände und ebenso die in den Frucht-
stand eindringende Fortsetzung des Stieles eine ähnliche polystelische Struktur
‘des Gefässbündelsystems aufweisen, wie sie von E. Pfitzer und Ad. Meyer für
-die Fruchtstände von A. integrifolia in den Ber. d. deutsch. bot. Gesellsch.,
-Bd. XIV, 1896, p. 52-53 beschrieben worden ist.
(8) H. SOLEREDER. ZWEI BERICHTIGUNGEN. 325
Aus diesem wurden mit Rücksicht auf die übrigen Merkmale vor allem
die Lythrarieen in Betracht gezogen, jedoch ohne Erfolg. Es kann
übrigens auch sein, dass die Pflanze gar nicht in den Verwandlischafts-
kreis der Myrtales gehört, sondern in eine Familie, in welcher die
oben beschriebene Korkstruktur noch nicht nachgewiesen ist oder in
welcher das intraxyläre Phloëm wie bei den Euphorbiaceen zum Teil nur
Gattungs- oder Artcharakter und bei der betreffenden Gattung oder Art
noch nicht beobachtet worden ist.
Ich halte es für angezeigt, zum Schlusse kurz die exo- und endo-
morphen Merkmale der Kiewer Pflanze festzulegen, um für alle Fälle
die Möglichkeit einer späteren Bestimmung offen zu halten.
- Arbor, 3-5 m. altus (ex litteris) ; rami juniores A-goni; folia late lanceolata,
breviter petiolata, integra, subcoriacea, glaberrima, apice vix acuminata, obtusa,
mueronulata, basi acuta et in petiolum angustata, penninervia, viridia, supra
perspicue nitida, nervo medio subtus prominente et nervis secundariis utrinque
8-10 plus minusve perspicuis instructa, petiolo 2-3 mm. longo adjecto circa
4,4 cm. longa, 2,2 cm. lata.
Blattstruktur : Epidermiszellen nicht gross, oberseits mit geradlinigen, unter-
seits mit gebogenen Seitenrändern ; Spaltöffnungen nur unterseils ohne Neben-
zellen. Blattbau bifazial ; Pallisadengewebe zweischichtig, die obere Zellschichte
lang- und schmalgliedrig ; Schwammgewebe locker. Kleinere Nerven einge-
bettet , Leitbündel mit Sklerenchym. Oxalsaurer Kalk in Form von Drusen ;
grössere Drusen in entsprechend grossen Zellen der zweiten Pallisadenschichte
und des Schwammgewebes. Innere Sekretorgane 0. Spärliche einzellige, kurze
und spitze Trichome an Basis und Rand des jungen Blattes; Drüsenhaare 0.
Axenstruktur : Markkörper im Querschnitt rundlich, aus unverholzten Zellen,
mit Einzelkrystallen und brockigen Drusen. Intraxyläres Phloëm kräftig, mit
wenig Sklerenchym (von Beschaffenheit des Pericykelsklerenchyms s. unten).
Gefässe relativ kleinlumig (mittlerer Durchmesser 0,032 mm.), zerstreut oder zu
zwei in radialer Richtung, rundlichlumig ; Perforationen einfach, elliptisch ;
Gefässwand mit nicht grossen Hoftüpfeln und auch mit Hoftüpfeln in Berührung
mit Markstrahlparenchym. Holzparenchym spärlich. Holzfasern relativ weitlumig,
zum Teil mit Gallertmembrane, einfach getüpfelt und zuweilen gefächert. Mark-
strahlen schmal, meist aus hohen Zellen. Sekundärer Bast ohne Sklerenchym,
fast geschichtet durch entsprechende Verteilung der mit Einzelkrystallen ver-
sehenen Krystallkammerfasern. Pericykel mit isolierten, gestreckten, oft paren-
chymatischen Sklerenchymzellen (nicht typischen Bastfasern). Primäre Rinde
mit grossen Steinzellen. Kork aus der Epidermis hervorgehend und geschichtet ;
je eine Lage weitlumiger und dünnwandiger Korkzellen in Abwechslung mit
einer Lage etwas verdickter und getüpfelter, in radialer Richtung zusammen-
gedrückter Phelloidzellen.
Erlangen, im Januar 1903.
en —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 4, 31 mars A903. 22
326
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHARNI
(Suite.)
216. Plagiochila flexicaulis Mont. Syn. Hep., p. 629.
Dioica, parvifolia sed longa et longissima, gracilis et pendula, pallide
virens vel flavo-rufescens, laxe intricata. Caulis ad 13 cm. longus, tenuis,
irregulariter pinnatim-multiramosus, ramis sæpe elongalis simplicibus
vel sparsim longeque ramosis. Folia caulina vix 2,5 mm. longa, remotius-
cula, oblique patula, angulo 45°, antice vix decurrentia, leniter concava, in
sicco sæpe decurvo-pendula, valde asymmetrica, medio amplissima, apice
basique æqualiter angustala atque plus duplo angustiora, margine antico
stricto nudo, sub apice bidenticulato, postico armato inferne nudo,
superne denticulato, dentibus 8-9 irregularibus, apice oblique emarginalo-
bidentato, dentibus magnis inæqualibus (anteriore multore majore)
porrectis, sinu interdum paucidenticulato. Folia ramulina simillima,
minora. Cellulæ apicales 12 y regulariter hexagonæ, parietibus validissi-
mis, basales 14 X 28 y trigonis aculis vel nodulosis irregularibus. Folia
floralia bijuga, caulinis majora, similia, magis et validius dentata. Perian-
thia obconica, brevia et parum exserla, ore late rotundato profundeque
bilabiato, labiis irregulariter denlato-spinosis. Calyptra maxima, perian-
thio æquilonga vel exserta. Sporæ brunneæ, 12 y minute asperæ. Elateres
150 u parum attenuati, spiris duplicatis terelibus validis laxe tortis.
Andræcia mediana, sæpe pluries repetita, bracteis 4-5 jugis, confertis,
superne recurvo-patulis spinulosis.
Hab. Chile austr. (Gay, Lechler, Cunningham, Krause, Hahn, Dusén,
Reiche), Patagonia occid. (Dusén).
217. P. rufescens St. K. Svenska. Vet. Akad. V. 26. Bihang, p. 32.
Dioica, pusilla, flaccida, rufescens, gracillima, dense cæspitosa. Gaulis
ad 3 cm. longus, capillaceus, rufescens, pauciramosus. Folia caulina parva,
1 mm. longa, remota subrecte patula, breviler inserta, obcuneato-ovala,
duplo longiora quam lata, subsymmetrica, apice plus minus profunde
emarginato-bidentala, dentibus porreclis,æqualibus, triangulatis acutis vel
abrupte acuminatis utrinque parvo dente armala, in adspectu itaque tri-
310 |
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICA RUM. 327
dentata. Cellulæ apicales 18 y, trigonis optime nodulosis, basales 18 45 y,
teneræ, trigonis longe attenuatis. Andrœæcia mediana, longe spicata, brac-
teis 15 jugis, decurvis, subhomomallis, breviter acuminatis conduplicatim
concavis, margine postico remote bispinoso, antico nudo, apice porrecto
vix soluto.
Hab. Patagonia occid. (Dusén).
218. Plagiochila Gayana G. Ann. sc. nat. 1857. Vol. 8, p. 322.
Dioica, minor, rigida, flavo-virens. Caulis ad 3 cm. longus, vage paucira-
mosus, sub flore innovatione simplici continuatus, inflorescentiis repetilis
quasi geniculatus. Folia caulina ? (destructa). Folia ramulina parva a basi
ad apicem sensim-majora, remotiuscula, leniter decurvo-patula oblongo-
obcuneata, breviter inserta, haud decurrentia, margine antico substricto
nudo, postico leniter curvato superne dentato, dentibus sub 5 brevibus
validis, apice rotundato similiter dentato. Cellulæ apicales 13 y. parietibus
crassis, basales 37 X27 y, parielibus validis trigonis minus distinctis.
Folia floralia bijuga, intima caulinis multoties majora, late ovata, grosse
irregulariterque dentala et spinosa. Perianthia magna, oplime pyriformia,
superne compressa, ore parvo spinuloso.
Hab. Chile (Gay).
Das Original dieser Pflanze ist so dürftig und fast ganz entblättert, dass
ich mich in der Hauptsache an die Beschreibung und die Abbildung des
Autors halten musste; sie ist bisher nicht wiedergefunden worden und
die Exemplare aus Dusens reichen Sammlungen aus Chile und Patagonien
gehören nicht hierher, obwohl sie sehr ähnlich und in Ermangelung der
Originalpflanze seiner Zeit von mir dazugezogen worden sind.
219. P. Baileyana St. n. sp.
Sterilis, rigida, mediocris, fusco-olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad 7 cm.
longus, fuscus, rigidus, procumbens, ramis adscendentibus pinnatim
multiramosis, ramulis longiusculis, geniculatim et alterne flexuosis
(zigzag). Folia caulina destructa, ramulina a basi ad apicem sensum
minora, basalia 3 mm. longa, terminalia plus duplo breviora, omnia ex
angusta basi elliptica, duplo longiora quam lata, subsymmetrica, distiche
patula, angulo 45°, remotiuscula, antice parum decurrentia, apice rotun-
data vel leniter obtusata, dentata, margine antico superne dentato, postico
inferne nudo superne similiier armato, dentibus majusculis ubique subæ-
qualibus numerosis, oblique porrectis, validis, maxime incrassatis, lumine
cellularum sæpe obliterato. Cellulæ foliorum ceterum teneræ, apicales 18 y
regulariter hexagonæ, basales 18 X 54 y rectangulares.
Hab. Australia, Queonsland, Bellender Ker Range (Bailey).
311
328 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
220. Plagiochila Lyallii Mit. in Hook. Fl. Nov. Zel. II, p. 132.
Dioica, mediocris, parvifolia, olivacea, dense cæspitosa. Caulis ad 7 cm.
longus, inferne simplex, superne fasciculatim multiramosus, ramis vulgo
simplicibus, longis, flexuosis, interdum breviter pinnulatis. Folia caulina
normaliter conferta, 1,6 mm. longa, oblique patula, angulo 58°, haud
decurrentia, obovato-obcuneata, tertio supero amplissima, apice basique
triplo angustiora, margine antico substricto, sub apice unidentato,
postico valde curvato, remote 6 spinoso, spinis validis subrecte patulis,
longe attenuatis, apice oblique emarginato-bispinoso (rarius trispinoso) :
spinis validis acuminatis oblique porrectis. Folla ramulina simillima
minora. Cellule apicales parvæ 8 1, parietibus æqualiter incrassatis,
irigonis omnino nullis, basales 18 X 27 y trigonis majusculis. Cuticula
lævis. Folia floralia caulinis multo majora, e basi obcuneata fere rotunda,
grosse denlata, dentibus posticis lanceolatis hic illie hamatis. Perianthia
(sterilia) late obovata, ore semicirculari compresso regulariter denseque
spinoso. Andræcia ignota.
Hab. New Zealand (Hooker, Kirk).
Die Abbildung in der Fl. Nov. Zel. IT ist völlig misslungen, so dass in
den Herbarien nirgends die richtige Pflanze liegt, die übrigens sellen zu
sein scheint.
221. P. quinquespina St. n. sp.
Dioica, parvifolia sed longa et gracillima, rufescens profunde cæspitosa.
Caulis ad 10 cm. longus, erectus, validus et rigidus, per intervalla fascicu-
latim ramosus, ramis erectis, aliis paucis radicelliferis descendentibus.
Folia remota, parva, 1,6 mm. longa, squarrose patula, superiora decurvo-
homomalla, haud decurrentia, subtranserve inserta, ovato-obcuneala,
apice subduplo latiora quam basi, oblique truncata, angulis attenuato-spi-
nosis, spinis oblique porrectis, margine antico nudo, postico trispinoso,
spinis angustis recte patulis vel hamatis. Cellulæ apicales 14 y, trigonis
majusculis subnodulosis, medio basis 18 X 45 u rectangulares, æqualiter
incrassatæ, vittam distinctam formantes. Folia floralia trijuga, caulinis
mullo majora, similia, intima ovata, apice angusta, grosse bispinosa,
margine antico nudo, postico regulariter valideque 12 spinoso, spinis
angustis subrecte patulis, apicalibus oblique porrectis parallelis. Perianthia
obovala, compressa, profunde bilabiata, labiis semicircularibus dense vali-
deque spinosis, spinis angustis inæqualibus porrectis.
Hab. New Zealand, Stewart Island (Kirk).
Distinclissima species, in sicco crispata et maxime fragillis.
312
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 329
II. Ovitoliæ.
222. Plagiochila hirta Tayl. Flor. antarct. II, p. 134.
Syn. : P. acanthocaulis ? Sull. J. of Bot. 1850, p. 317.
Dioica, mediocris, rigida, brunnea, profunde denseque cæspitosa. Caulis
ad 8 cm. longus (normaliter 6 cm.) parum ramosus, sub flore geminatim
innovatus, rigidus et strietus, setulis patulis creberrime hirtus. Folia
parva, vix 2 mm. longa, remotiuscula, squarrose patula leniterque decurva,
utrinque decurrentia, valde concava, in plano ligulata, margine ubique
(basis antica excepta) dentato-spinoso, spinis subrecte patulis, apice
(sub 5) validioribus. Cellule apicales 18 y, trigonis magnis, basales
18 X 45 u, rectangulares, trigonis magnis acutis. Folia floralia caulinis
similia, majora, circumeirca spinulosa, spinulis irregularibus, longis bre-
vioribus mixtis varieque patulis. Perianthia compresso-clavata, ore sub-
truncato crebre dentato-spinoso. Andrecia mediana, parva, bracteis ad
5 jugis. conferlis, apice porrectis spinulosis.
Hab. Falkland Insulæ (Hooker), Fuegia (Spegazzini), Freium magell.
(Cunningham, Dusén, Schubert), Patagonia ocrid. (Dusén). |
223. P. lophocoleoides Mont. Ann. sc. nat. 1845, p. 348.
Syn. : P. Savatierana B. et M. Miss. scient. 1889, p. 213.
Dioica, mediocris, flaccidissima, pallide virens vel flavo-brunnescens,
aliis hepaticis consociata vel in cortice cæspilosa. Caulis ad 8 cm. longus,
(normaliter 3-4 cm.) parum longeque ramosus, sub flore innovatus. Folia
2 mm. longa, contigua (in planta muscicola remotiuscula) oblique patula,
angulo 58°, postice longius angusteque decurrentia, margine postico
itaque recurvo, valde concava, ceterum disticha, haud decurva,in adspectu
late ligulata, in plano ovata, marginibus nudis, antico substricto, postico
leniter curvato, basi amplissima, apice duplo angustiora, oblique truncata
normaliter trispinosa, spinis validis æquilongis porrectis, exterioribus
;nterdum divergentibus. Cellulæ 32 y, basales 32 X 45 u, trigonis ubique
magnis acutis. Folia floralia caulinis simillima, plurijuga, multo majora.
Perianthia parum longiora valde compressa, oblongo-obcuneata, ore ad '/s
inciso-bilabiato, labiis subintegerrimis vel paucidentatis. Andracia me-
diana, bracteis 8 jugis confertis, superne longe squarroseque patulis, 2-3
spinosis.
Hab. Chile austr. (Gay, Krause, Hahn, Dusén), Fretum magell. (Savatier),
Fuegia (Hahn).
Die Abbildung Massalongo’s (l. c. tab. I) ist nach einem abnorm
313
330 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
unregelmässig beblätterten Exemplar geferligt; die normale Pflanze sieht
einer Lophoclea täuschend ähnlich, was man von M’s Zeichnung durchaus
nicht segen kann.
224. Plagiochila fruticella H. et T. Syn. Hep., p. 639.
Syn. : Jungermannia fruticella Taylor J. of Bot. 1844, p. 565.
Plag. Dicksoni Taylor ibid. 1846, p. 267.
Plag. Fenzlii Rehdt. Exped. Novara 1870.
Dioica, parvifolia et gracilis sed longa,pendula vel procumbens, rigidula,
pallide virens sæpe straminea. Caulis ad 15 cm. longus (vulgo 7-8 cm.)
fasciculatim multiramosus. Folia caulina 1,6 mm. longa, contigua vel
imbricata, plano-disticha, oblique patula, angulo 58°, antice breviter
decurrentia, medio amplissima, vix duplo longiora quam lata, ambitu
elliptica, basi apiceque æqualiter angustata, margine antico nudo, postico
superne tridentato, apice oblique truncato, inæqualiter bidentulo, dente
anteriore vulgo validiore. Folia ramulina caulinis simillima æquimagna,
apice tridentata, dente medio majore, ceterum nuda.Cellulæ apicales 14 y,
basales 18 X 36 y, parietibus æqualiter incrassatis, cuticula dense nunu-
teque papillata. Folia floralia caulinis similia majora,trijuga,inuma ubique
anguste spinosa, basi antica solum nuda. Perianthia ad ‘/2 exserta, obco-
nica, medio gibba, ore late rotundato compresso dense spinoso, spinis
majusculis, e lata basi altenuatis porrectis subæquimagnis, ala lata com-
pleta subintegerrima. Andrecia ignota.
Hab. New Zealand (Menzies, Colenso, Reischeck, Helms, Kirk, Petrie,
Cheeseman, Beckett).
Die Abbildung in der El. Nov. Zel. Il, tab. 96 ist wenig gelungen und
ganz irreführend, weil man nur die unteren Stengelblätter abgebildet
hat. Uebrigens ist sie an den warzigen Blättern leicht zu erkennen
und nur mit P. pleurata in dieser Hinsicht zu vergleichen.
225. P. pleurata T. et Hook. Syn. Hep., p. 633.
Syn. : Jungermannia pleurata Taylor. J. of Bot. 1844, p. 372.
Plag. pallentifolia Tayl. ibid. 1846, p. 266.
Dioica, parva, rigidula, pallide olivacea vel flavo-virens, in rupibus
longe lateque expansa. Caulis ad 2 cm. longus, tenuis, rigidus, paucira-
mosus. Folia 1 mm. longa, remotiuscula, squarrose patula, antice parum
decurrentia, ovala, tertio infero amplissima, apice fere duplo angustiora
emarginato bi-vel tridentata, dentibus acutis brevissimis (medio sæpe
majore) vel ad angulum reductis. Cellulæ apicales 18 y, basales 18x 36 1x,
trigonis majusculis, cuticula papillis hyalinis grosse verrucosa. Folia flo-
ralia bijuga, caulinis multo majora, oblonga, margine postico apiceque
314
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. DJ
denticulata. Perianthia longe exserta, fusiformia, inflata, ore angustato
compresso denticulato.
Hab. Aucklands Insule (Hooker), New Zealand (Helms, Cunningham),
Tasmania (Weymouth).
Var. arguta Steph.
Syn. : Jungermannia cognata Tayl. J. of Bot. 1844, p. 372.
Plag. cognata. Syn. Hepat., p. 625.
Folia magis et argute denticulata, dente medio apicali sepe valde pro-
ducto et longius altenuato; Folia floralia circumeirca dentata apice acula.
226. Plagiochila Reischeckiana St. n. sp.
Dioica, major, rigida, olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad 6 em. longus,
validus, fuscus strictus, superne paucipinnatus, pinnis patulis simplicibus,
apice floriferis, haud innovatis. Folia caulina 4 mm. longa, contigua vel
vix imbricata, oblique patula, angulo 58°, suplano-disticha, basi postica
tantum recurva, utrinque anguste breviterque decurrentia, ovato-oblonga,
tertio infero amplissima, apice triplo angustiora, truncato-rotundata, 5-6
denticulata. margine antico inferne nudo, superne remote 4 denticulato,
postice similiter armato (terlio infero nudo), dentibus ubique parvis
triangulalis pungenlibus, recte patulis. Folia ramulina valde desciscentia
remotiuscula, subrectangulata, ubique duplo angustiora quam longa, apice
recle truncata, 6-7 denticulala, caulinis quoad denticulationem ceterum
simillima. Cellul 27 y, trigonis parvis acutis, basales 27 X 45 u, parieli-
bus validis. Folia floralia trijuga, caulinis majora, intima late ovata, mar-
ginibus ubique grosse æqualilerque spinosis, spinis oblique porreclis, e
lata basi longe attenuatis, in margine antico minus numerosis minusque
validis. Perianthia semiexserta, oblonga, apice haud ampliata, ore recte
truncato spinnloso, spinis angustis, brevibus inæquilongis. Andrecia
in planta minore terminalia sæpe geminala, haud innovata, anguste
spicata, bracteis ad 30 jugis, parvis, confertis et appressis, apiculo solum
patulo.
Hab. New Zealand (Reischeck).
II. Rectangulatæ.
227. P. monoica St. n. sp.
Monoica, mediocris, humilis, flavo-virens, in corlice putrescente dense
c#spilosa lateque expansa,. Caulis e caudice repente ortus, brevissimus
(vix 15 mm. longus) fasciculalim pauciramosus, ramis ereclis, masculis
decurvis. Folia caulina pro planta magna, 1,5 mm. longa, oblique patula,
315
332 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochla.
angulo 67° oblongo rectangulata, lata basi inserta antice anguste decur-
renlia, apice parum angustata recte truncata angulis obtusis, integerrima.
Cellulæ apicales 27 y, parietibus validis, basales 35 X 58 y, trigonis dis-
tinctis majusculis. Folia flor. bijuga, caulinis multo majora, obovata, inte-
gerrima. Perianthia longe exserta, compresso-clavata, ore haud ampliato
truncato, labiis repandis integerrimis. Capsula in pedicello longiusculo
(12 mm.), late ovalis, valvulis pluristratis, intus dense semiannulatis.
Sporæ 8 p, minute asperæ, brunneæ. Elateres breves (110 y) vermicu-
lares i. e. vix attenuati, spiris duplicatis teretibus laxe tortis. Andræcia
in ramis propiis sæpe subfloralibus terminalia subinde ex apice vegeta-
iva, rarius repetita, bracteis 4 jugis confertis, e basi saccala recurvo-
patulis monandris. Antheridia maxima breviter stipitata.
Hab. New Zealand (Kirk, Petrie).
228. Plagiochila oligodon Mont. Ann. sc. nat., 1845, p. 348.
Dioica, major, flaceidissima, rufo-brunnea, profunde cæspitosa. Caulis
ad 7 cm. longus, debilis, brunneus, superne dense pinnatim ramosus,
ramis longis simplicibus, sub flore geminatim innovatus. Folia caulina
vix 3 mm. longa, contigua, oblique patula, angulo 58°, postice decur-
rentia, concava, in plano falcato-ligulata, ubique fere æquilata, apice
parum angustala, varie profundeque lacerata, vulgo tridentala, dente
medio multoties majore paucidenticulato, ceterum integerrima. Folia
ramulina minore, simillima, magis distincte tridentata et minus irregu-
lariter armala. Cellule magnæ, apicales 36 u, basales 36 X 63 y, trigonis
maximis acutis. Folia floralia caulinis vix majora, late ovalia, apice et
margine poslico valide remoteque dentata. Perianthia subeylindrica, ore
compresso truncato paucidenticulato.
Hab. Chile australis (Gay, Krause), Fretum mag. (Dusén), Argentinia
occid. (Dusén).
E. Fatuize. Europa, America septentr.
229. P. interrupta (Nees) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jungermannia interrupta Nees. Hep. Eur. I, p. 165.
P. macrostoma Sull. Musci Allegh. n. 221.
Pedinophyllum interr. Lindb. Bot. Not. 1874, p. 156.
Leptoscyphus interr. Lindb. Musci Scand. 1879, p. 4.
Plagiochila lobata Kaal. De Distr. Hep. 1893, p. 274.
Autoica, mediocris, flaccida, dilute olivacea ætate brunneola, dense
72316
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 333
depresso-cæspitosa, terricola vel rupicola, solum calcareum diligens.
Caulis ad 5 cm. longus e caudice repente ortus longeque procumbens,
sub flore ramulo masculo sæpe innovatus. Folia caulina 2 mm. longa,
contigua vel breviter imbricata, oblique patula, angulo 67°, haud decur-
rentia, leniter concava, quadrato-rotundata, lala basi inserta, apice trun-
cato-rotundata vel retusa vel emarginato-biloba, lobis obtusis, rarius
acutis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis minutis vel nullis, basales 27
X 54 y, trigonis majusculis. Cuticula lævis. Amphig. nulla. Folia flor.
quadrijuga, caulinis majora, simillima, integerrima. Perianthia semi-
exserta, late obovata vel obconica, compresso-inflata, ore late rotundato,
normaliter denticulato, dentibus e lata basi abrupte angustatis, interdum
parum evolutis vel omnino nullis. Capsula ovalis, cellulis internis cre-
berrime semiannulatim incrassatis. Sporæ parvæ fusco-brunneæ, 10 y,
minute granulatæ. Elateres breves, ad 140 y, vermiculares, haud atte-
nuali spiris duplicatis laxe tortis teretibus. Androecia in ramis latera-
libus mediana, bracteis vulgo 4-5 jugis, rarius ad 10 jugis, contiguis,
normaliter saccatis erectis apice squarrose recurvis, integerrimis.
Hab. Europa et Amer. sept., Japonica (Faurie, Yoshinaga).
Die Pflanze geht zwar weit nach Norden (Kaalaas sammelte sie sogar
in Finmarken) erreicht aber nur in den Breiten Südeuropas ihre nor-
male Ausbildung; auch in Japan fehlt sie in den nördlichen Provinzen
oder bleibt daselbst steril.
Diese nördlichen verkümmerten Formen haben den Anlass gegeben,
dass Lindberg und Andere die Pflanze zum Typus einer neuen Gattung
machten, wogegen bereits Spruce Einspruch erhoben hat; besonders
haben die schlecht entwickelten männlichen Aeste dazu Anlass gegeben,
während normale Andrecien durchaus denen von Plagiochila entspre-
chen, was auch aus der Beschreibung des Autors (1. c., p. 168) deutlich
hervorgeht, der übrigens die Pflanze der P. asplenioides in der Reihen-
folge anschliesst, obwohl er beide noch Jungermannia nannte. Das
Vorkommen rudimentärer Amphigastrien ist bekanntlich in unserer
Gattung sehr häufig; dass die Andracien zuerst terminal sind und
später aus der Spitze mit normalen Blättern weiterwachsen, was aber
auch an kümmerlichen Exemplaren unterbleiben kann, entspricht auch
dem Verhalten aller verwandten Arten, so dass Kein zwingender Grund
vorliegt, eine neue Gattung abzuzweigen.
230. Flagiochila Stableri Pears. J. of Bot. 1896.
Sterilis, parva, flaccida viridis vel fusco-virens, in rupibus laxe cæs-
pitans. Caulis radicellis pallidis brevibus repens, simplex vel vage
317
394 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
ramosus. Folia remotiuscula vel contigua, rarius imbricata, plano-dis-
ticha, subrecte patula, haud decurrentia, ovato-quadrata vel cuneato-
ovata, inlegerrima vel relusa vel emarginalo-biloba, lobis brevibus
obtusis vel aculis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis majusculis, basales
27 X 36 y, trigonis subnullis, parietibus validis. Amphigastria parva,
lanceolata vel profunde bifida.
Hab. England, Westmoreland (Stabler).
Die Pflanze macht den Eindruck einer guten Art; alle Blätter sind gut
entwickelt; ob sie aber dennoch nicht nur eine Form von Plagiochila
interrupta ist ? Der Zellbau ist fast derselbe.
231. Plagiochila allegheniensis Evans n. sp.
Syn. : P. Sullivantii Evans ex parte Bot. Gaz., Vol. 21, p. 191 tab. 15,
fig. 19.
Dioica, viridis vel flavo-virens, dense cæspitosa. Caulis ad 15 mm.
longus, simplex vel parum ramosus. Folia parum imbricata, subplano-
disticha obovata vel obcuneata, haud decurrentia, margine antico sub-
stricto nudo, postico leniter arcuato, inferne nudo, medio supero den-
tato, apice late truncato-rotundato, grosse irregulariterque spinoso.
Celllulæ 19 y trigonis subnullis.
Hab. Amer. septentr. Alleghany Mt. (Sullivant).
Ich habe die Pflanze nicht gesehen und die Diagnose nach der Figur
von Evans und seinen brieflichen Mitteilungen angefertigt. Zweifellos
ist es eine gute Art, wie der Autor selbst inzwischen erkannt hat.
Leider ist das ganze Material der nordamerikanischen Plagiochila-
Arten so dürftig und aus Pflanzen bestehend, an denen oft weder die
Verzweigung zu erkennen noch leicht ein gesundes Blatt zu finden ist,
dass ich hier hervorheben muss, wie leicht die gegebenen Diagnosen einer
Aenderung in einzelnen Punkten bedürfen werden, wenn man gesunde
und wohl entwickelte Rasen, zur rechten Jahreszeit und am richtigen
Standort gesammelt, einst damit vergleichen wird.
232. P. virginica Evans Bot. Gaz. 1896, Vol. 21, p. 190.
Sterilis, minor, flaceida, viridis, depresso-cæspitosa, rupicola. Caulis
ad 3 cm. longus, pauciramosus, radicellis brevibus parce repens vel
procumbens apiceque adscendens. Folia caulina 1,6 mm. longa, contigua
vel subimbricata, plano-disticha, oblique patentia, angulo 58°, ovata
vel rhomboideo-ovata, margine anlico nudo decurrente, postico breviter
inserto leniter arcuato superne remote breviterque bidentato, apice
rotundalo, 3-4 spinoso, spinis brevibus e lata basi acuminatis. Cellulæ
apicales 18 y, basales 18 X 36 u. trigonis nullis. Folia ramulina minora,
318
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 339
ovato-oblonga, apice grosse 4-5 spinosa, spinis irregularibus, 2 vulgo
majoribus.
Hab. Amer. sept., Virginia (Millspaugh).
Die Pflanze wächst an den Kalksteinwänden einer Höhle und ist in
dürftigster Beschaffenheit. Siehe meine Anmerkung bei P. allegheniensis.
233. Plagiochila Sullivantii G. in Evans Bot. Gaz. 1896,
Vol. 21, p. 191.
Dioica, minor, flaccida, viridis vel flavo-virens, dense depresso-cæs-
pitosa. Caulis ad 15 mm. longus, simplex vel parum ramosus, viridis.
Folia inferiora imbricata, 2 mm. longa, oblique patula, angulo 67°,
antice breviter decurrentia, subplano-disticha, late ovata, subsymmetrica
marginibus subæqualiter curvatis, antico nudo vel sub apice remote
bidentato, postico superne 3-4 spinoso, spinis remotis, e lata basi acumi-
natis oblique porrectis, apice normaliter ad !/s bifido, laciniis inæqualibus
(anteriore majore) integerrimis vel irregulariter denticulatis. Folia cau-
lina superiora multo minora, duplo angustiora similiter armata. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 36 y trigonis ubique æqualibus majusculis
acutis. « Perianthia ovato-cylindrica semiexserla, ore rotundato compresso
dentato. » « Folia floralia caulinis similia appressa. » (Gotische.)
Hab. America septentr., Connecticut, Pensylvania, North. Carolina.
F. Ampliatae. Europa, America sept.
234. P. asplenioides (L.) Dum. Rec. d’obs., p. 14.
Syn. : Jungermannia asplenioides L. Sp. Pl. II, 1597.
Plagiochila nodosa Taylor J. of Bot. 1846, p. 268.
Plagiochila porelloides (Torrey) Ldbg. Spec. Hep., p. 61.
Dioica major vel magna, robusta viridis, plus minus profunde cæspitosa,
terricola. Caulis ad 20 cm. longus (vulgo 4-5 cm.) plus minus ramosus,
validus et tenax inferne fuscus, apice decurvo, ramis descendentibus nume-
rosis. Folia caulina imbricata vel remotiuscula, 3 mm. longa, oblique
patula, angulo 58°, disticha, marginibus decurvis concava, subsymmetrica
late obovala, basi postica leniter ampliala caulem tegentia, eircumeirca
denticulata, dentibus approximatis parvis vulgo bicellularibus numerosis.
Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis, basales 18 x 36 y trigonis magnis.
Folia floralia caulinis majora subeircularia inferne nuda ceterum similiter
armala. Perianthia semiexserla compresso-obcuneala, ore late trmucato
irregulariter denticulato, Capsula longe pedunculala ovalis. Sporæ brunneæ
319
336 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser... Plagiochila.
12 y. Elateres concolores spiris duplicatis. Andrœcia mediana, valida
brevia, bracteis 6-7 jugis confertis, medio supero patulo denticulato.
Hab. Europa, America sept., Asia sept., Japan (Faurie).
235. Plagiochila ambagiosa Mitt. in Steph. Herbier Boiss. 1897,
p. 83.
Dioica, mediocris, valida et robusta, rufo-brunnea, laxe cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus, parum longeque ramosus, validus fuscus et
tenax. Folia caulina ad 3 mm. longa, parum imbricata, oblique patula,
angulo 45°, haud decurrentia, brevissima basi inserta, plano disticha
(in sicco decurva) basi postica parum ampliata caulem tegentia vel vix
superantia nusquam erecto-cristata, in plano ovata tertio infero amplis-
sima, apice plus 2 plo angustiora, asymmetrica, margine anlico nudo
substricto, postico e basi nuda bene rotundata substricto dentato, den-
tibus sub 6, approximatis, apice oblique truncato 3-4 dentato, dentibus
ubique magnis validis subæqualibus recte patulis. Folia ramulina cau-
linis simillima parum minora. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis
optime steilatis, basales 27 X 72 y trigonis maximis grosse nodulosis.
Folia floralia caulinis simillima parum majora et magis spinosa. Perian-
thia (sterilia) ore truncato regulariter breviterque dentalo-spinosa. Ala
antica brevis angusta inlegerrima.
Hab. Hibernia (Miss Hutchins).
236. P. columkiana Evans Bot. Gaz. 1896, p. 189.
Sterilis, mediocris, rigidula, brunneola vel flavo-virens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 3 cm. longus, tenuis rigidus fuscus simplex vel parum ramosus.
Folia caulina ad 2 mm. longa contigua vel parum imbricata, oblique
patula, angulo 58°, ovato-orbiculata vel quadrato-rotunda, basi postica
ampliala, plana caulem tegentia, margine antico stricto nudo postico
e basi rotundata stricto nudo vel irregulariter paucidenticulato, apice late
truncato maxime irregulari, late lunatim emarginato-bidentulo vel inciso-
bilobo, lobis paucidenticulatis vel irregulariter angulato-pluridentatis. Folia
superiora et ramulina basi postica minus ampliata sæpe cuneatim angus-
tata caulique haud incumbentia, ceterum caulinis simillima. Cellulæ api-
cales 27 y, basales 36 X 45 y trigonis parvis acutis. Amphig. rudimen-
tarila vel majora, lanceolata vel oblongo obcuneata maxime irregularia.
Hab. America sept., City of Washington (Holzinger).
237. P. tridenticulata (Hook.) Dum. Rec. d’obs. 1835, p. 15.
Syn. : P. spinulosa var. tridenticulata Hook. Brit. Jung., tab. 14.
P. exigua ? Taylor. J. of Bot. 1846, p. 264.
Dioica parva rigida flavo- vel fusco virens, dense humiliterque cæs-
320
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 397
pitosa, corticola vel rupicola. Caulis ad 2 cm. longus capillaceus fuscus
et rigidus pauciramosus sub flore masculo sæpe innovalus hic illic radi-
culosus. Folia caulina adulta 1 mm. longa remota oblique patula,
angulo 58°, haud decurrentia, plano disticha, subsymmetrica, ambitu
obovala, basi cuneatim angustata, marginibus subæqualiter curvalis
nudis vel postico unidentato, dente parvo valido vulgo in medio marginis,
apice ad '/s bifido, rarissime trilobo, sinu acuto vel obtuso vel lunalo,
laeiniis porrectis inæqualibus, poslica vulgo majore late triangulata
acuminala antica duplo angustiore parum breviore. Cellulæ apicales
27 y basales 18 X 36 y trigonis magnis acutis, basalibus hic illic trabe-
culatim confluentibus. Andrecia parva, ovata vel globosa, bracteis 5-4
jugis confertis, medio supero patulo, profunde inciso-bifido, rarius trifido
laeiniis lanceolatis acuminalis.
Hab. Britannia.
238. Plagiochila spinulosa (Dicks.) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jungermannia spinulosa Dicks. in Hooker Hep. Brit., p. 9.
Dioica mediocris rigidula, flavo-virens vel brunneola, dense depresso-
cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus (vulgo 4-5 cm.) tenuis, rigidus sim-
plex vel pauciramosus sæpe sparsim radicelliferus. Folia caulina adulta
2 mm. longa, parum imbricata valde concava, decurva, utrinque breviter
decurrentia, ovato-rotundata, medio amplissima, apice 3plo angustiora.
asymmetrica, postice ampliata caulemque tegentia, margine anlico nudo
leviter arcuato, postico multo magis arcualo, normaliter 6 dentalo,
dentibus remotiuseulis e lata basi acutissimis recte patulis, apice oblique
truncato tridentato, dente medio vulgo minore. Foha ramulina minora,
simillima, apice semper truncato-bidentata. Cellulæ apicales 27 y trigonis
magnis acutis bene definitis basales 27 X 54 y, trigonis magnis ovali-
nodulosis, viltam distinctam formantes. Folia flor. caulinis similia parum
majora basi poslica magis ampliala ibidemque dense spinosa, spinis
validis angustis. Perianthia late ovata compressula, ore rotundato-
truncato valide dentato-spinoso, spinis inæqualibus sæpe dentiformibus ;
ala antica angusta brevis integerrima vel nulla. Andrecia mediana parva,
bracteis 3-4 jugis, basalibus majoribus, apicibus recurvo-palulis denti-
eulatis.
Hab. Britannia, Gallia (Pelvet, Renauld, Camus), Madeira (Mandon),
Acores (Wichura), Italia (Anzi).
Die Pflanze geht in Britannien weit nach Norden, findet aber nur im
Süden (Cornwall und Wales) die erforderlichen Lebensbedingungen zu
einer normalen Entwicklung. Die schottischen Exemplare sind ganz
321
338 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
verkümmert ; es ist offenbar eine südliche Pflanze die in den Appeninen
wohl noch gefunden werden dürfte.
239. Plagiochila punctata Taylor J. of Bot., 1844, p. 371.
Dioica mediocris, rigida, valida, flavo-brunnea, laxe cæspitosa. Caulis
ad 3 cm. longus, parum ramosus, tenuis, rigidus. Folia caulina adulta
2,5 mm. longa, conferta, decurva et valde concava, utrinque decurrentia
postice ampliata in plano caulem superantia semper quidem recurva,
valde asymmetrica, late semicordala, margine antico stricto nudo vel
sub apice unidentato, poslico e basi rotundala arcualo dense longeque
spinoso, spinis sub apice remotiusculis majoribus e lata basi acuminatis
varie patulis, reliquis confertis recte patulis valde irregularibus, magnis
minoribus mixtis, omnibus longe acuminatis acutissimis, apice angusto
emarginato-bispinoso, spinis leniter divergentibus e lata basi acuminalis
validissimis. Folia ramulina parum minora similia. Cellulæ apicales 27 y
trigonis magnis angulatim nodulosis, basales 27 x 5% u. trigonis maximis
ovali nodulosis. Folia floralia caulinis majora, simillima, longius spinosa.
Perianthia (sterilia) ore late truncato irregulariter spinoso, spinis longis
et longissimis angustis et longe acuminatis ; ala antica angusta vel nulla.
Andræcia mediana brevia, ovata vel oblonga (haud visa).
Hab. Britannia, Norvegia.
240. P. Ludovieiana Sull. Musci Allegh. n. 223, 1845; Amer. J. of
Sc. und Art. 1846, p. 73.
Sterilis major flaceida pallide-olivacea, laxe cæspitosa, corticola. Caulis
ad 4 cm. longus, validus fuscus rigidulus pauciramosus, ramis parum
divergentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, conferta, imbricata, oblique
patula, angulo 58° utrinque decurrentia, plano-disticha, basi postica
ampliala caulem late superantia vulgo quidem late reflexa nuda, ambitu
ovato-oblonga, tertio infero amplissima, apice quadruplo angustiora,
margine antico stricto nudo sub apice bidentato, postico e basi arcuata
substricto, 10 dentato, apice oblique truncalo 3-4 dentato, dentibus
ubique æqualibus remotiusculis brevibus et validis recteque patulis.
Folia ramulina parum minora simillima. Cellulæ apicales 18 X 27 y,
trigonis magnis, interdum trabeculatim confluentibus, basales 27 X 45 y,
trigonis magnis subnodulosis. Amphig. rudimentaria vulgo ad basin fere
plurifida, interdum majora lanceolata varieque divisa.
Hab. Amer. sept., Louisiana, Alabama, Georgia (Sullivant, Drummond,
Langlois).
Ich habe die Pflanze nach dem Drummond’schen Exemplare be-
schrieben, da alle anderen mir zugänglich gewesenen zahlreichen
322
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 339
Specimina verkümmerte Pflanzen enthalten deren Blätter weder die
normale Form noch die normale Zähnelung zeigen.
241. Plagiochila floridana Evans Bot. Gaz. 1896, p. 190.
Dioica minor, flaccida, flavo-virens, laxe cæspitosa. Caulis ad 15 mm.
longus, simplex vel furcatus, sub flore innovatus. Folia caulina adulta
parum imbricala vix 2 mm. longa, oblique patula, angulo 58° utrinque
decurrentia, plano-disticha, ovato-trigona, basi amplissima apice triplo
angustiora, poslice ampliata caulem tegentia, margine antico stricto
nudo vel sub apice unidentato, postico e basi breviter arcuata substricio,
normaliter 8 dentato dentibus validis brevibus recte patulis, apice trun-
cato bi- vel tridentato, dentibus irregularibus 2 vulgo longioribus. Folia
ramulina minora, basi angustiora ligulata, apice emarginato - bifida,
laciniis acuminatis porrectis. Cellulæ apicales 18 X 27 1, basales
27 X 45 y trigonis magnis basalibus subnodulosis. Folia floralia 2
oblonga, margine antico nudo vel parum armalo, poslico et apice irre-
gulariter lacinulatis, laciniis varie patulis strictis vel hamatis. Perianthia
(sterilia) ore truncalo-rotundato dense dentato-spinoso.
Hab. Amer. sept., Florida (Underwood).
242. P. undata Sull. Musci Allegh. 1845, n. 222; Amer. J. of
Sc. and Arts 1846, p. 73.
Dioica, mediocris flaccida, fulva vel brunneola, terricola. Caulis ad
3 cm. longus, simplex vel pauciramosus, tenuis fuscus rigidus. Folia
caulina vix 2 mm. longa conferta, oblique patula, angulo 58°, utrinque
decurrenlia, omnino integerrima, basi postica parum ampliala caulem
superanlia vulgo recurva margineque crispata, celerum plano-disticha
asymmetrica ambitu ovato-trigona, margine anlico strieto, poslico e basi
rotundata substrieto undulato, apice normaliter oblique truncato-rotun-
dato. Cellulæ apicales 18 y, parielibus validis, trigonis majusculis, basales
18 X 27 y, trigonis magnis acutis. Amphigastria rudimentaria, breviter
bi- vel plurifida. « Folia floralia late cuneata, margine antico denticulato,
poslico apiceque irregulariter dentatis. Periauthia geminatim innovata
compresso-campanulata, bilabiata, labiis cilialis. »
Hab. Amer. sept., Georgia, Louisiana (Sullivant, Lesquereux, Langlois,
Underwood).
Plagiochila crispata G. differt foliis floralibus grosse remoteque spi-
nosis et perianthio ore valide et longe spinoso necnon foliis caulinis
apice distincte denticulatis.
323
340 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
G. A mmppliaéae. Asia et Oceania tropica.
I. Obcuneatæ.
243. Plagiochila Fauriana St. n. sp.
Dioica, mediocris rigida flavo-virens, laxe cæspitosa, terricola. Caulis
ad 3 cm. longus pro plante magnitudine validus rigidus fuscus pluri-
ramosus ramis longiusculis nutantibus. Folia caulina 2 mm. longa
contigua vel remotiuscula, oblique patula angulo 45°, marginibus recurvis
valde concava, basi postica caulem tegente, optime obovata, medio amplis-
sima apice plus 2plo angustiora, basi distincte obcuneala, anlice parum
decurrentia, subsymmetrica marginibus æqualilter arcuatis antico nudo
vel sub apice paucidentato, postico inferne nudo superne 8-9 denticulato,
dentibus brevibus approximatis, apice truncato vel rotundato vel emar-
ginalo, irregulariter dentato, dentibus 2 vulgo validioribus. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 54 y, parietibus validis trigonis itaque
minus distinctis. Folia floralia caulinis æqualia, parum validius dentata.
Perianthia longe exserta, compresso-clavata, ore truncalo spinuloso.
Capsula ovalis breviter pedicellata. Sporæ rufo-brunneæ 18 y, læves.
Elateres 180 y attenuati, spiris duplicatis teretibus, laxe torlis. Andrecia
terminalia brevia, valida, bracteis 5-6 jugis, minus confertis, breviter
saccatis, apice patulo acuto integerrimo.
Hab. Japan, Kominato (Faurie).
24h. P. devexa St. nomen nov.
Syn.: P. deflexa Mitt. (haud Mont. 1856) J. Linn. Soc. 1861, Vol. V, p. 97.
Dioica, mediocris, rigida, brunneola. Caulis ad 4 cm. longus, parum
ramosus, capillaceus rufus, ramis inferioribus nudis descendentibus radi-
cantibus. Folia 2,5 mm. longa, imbricata, decurvo-homomalla, utrinque
longius decurrentia, obovata, basi cuneatim angustata postice tamen
caulem in plano tegentia, subsymmetrica, margine antico leviter arcualo
nudo, postico parum magis curvato, tertio infero nudo, supero 4-5 spi-
noso, apice late rotundato 5-6 spinoso, spinis validis angustis subæqui-
magnis ubique recte patulis. Cellulæ apicales 27 y Lrigonis majusculis
optime nodulosis, basales 27 X 63 y rectangulares maxime nodulosæ
vittam distinctam formantes. Folia floralia caulinis similia, parum
majora longius spinosa. Perianthia innovata, longe exserla, late clavala,
labiis breviter spinulosis.
Hab. Himalaya, Sikkim (Hooker).
324
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 341
245. Plagiochila campanulata St. n. sp.
Dioica humilis sed grandifolia et robusta fusco-viridis, laxe cæspitosa.
Caulis ad 3 cm. longus, validissimus fuscus et tenax, superne plurira-
mosus, ramis sterilibus elongatis apice parvifoliis, floralibus brevibus
grandifoliis haud innovatis. Folia caulina mediana vix 3 mm. longa,
obovata (inferiora breviora sæpe rolundata), basi optime cuneatim angus-
tata utrinque decurrentia, oblique patula angulo 45° contigua vel remo-
tiuscula, medio amplissima apice duplo angustiora, basi postica caulem
longe tegentia, margine antico substricto nudo superne serrato-dentato,
poslico e basi stricta nudaque arcuato irregulariter dentato, dentibus
approximatis, e lata basi acutissimis, hic illie spina longiore interruptis,
apice oblique truncato similiter armato. Cellulæ apicales 18 y, basales
18 X 72 y parietibus validis, trigonis nullis. Folia floralia caulinis
parum majora simillima,. Perianthia vix exserla magna, late compresso-
campanulata, ore amplissimo irregulariter spinuloso.
Hab. Japonia, Tsurugizan (Faurie).
II. Brevifolia.
246. P. fruticosa Mitt. Proc. Linn. Soc. V, p. 94.
Syn. : P. Mildeana St. Soc. bot. belge 1899, p. 254.
Dioica, major, rigida, dilute brunneola, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
longus, durus et fuscus, superne regulariter bipinnatus, subdendroideus,
ramis oblique patulis, strictis parvifoliis, sub flore innovatione simplici
continuatis. Folia caulina 2,5 mm. longa remota, oblique patula angulo
58° marginibus recurvis valde concava, interdum fere tubulose convoluta,
postice breviter inserta, antice longe decurrentia, in plano oblique ovata,
margine antico substricto nudo, apice in spinam validam excurrente,
postico leviler arcuale, basi nudo, superne 4-5 spinuloso, spina apicalis
magna valida e lata basi acuminata utrinque parvo dente aucta. Folia
ramulina contigua sensim minora apice vulgo longe cuspidata, ceterum
similia. Cellulæ apicales 12 X 18 y, basales 18 X 27 p, parietibus
validis, trigonis nullis. Folia floralia ramulinis majora similia. Perianthia
e basi stipilata inflala campanulata, vix compressa, ore truncato late
aperlo, margine grosse irregulariterque paucispinoso.
Hab. Himalaya (Hooker, Griffith).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 34 mars A903. 23
342
PLANTE HASSLERIAN A
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D’ Enıze HASSLER, v’Aarau (SUISSE
de 1885 à 19023
le Prof. D° R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
LYTHRACEE det. E. Kehne!.
Cuphea racemosa Spreng.
Syst. veg. Il, 451 sub Cuphea spicata Cav.; Flor. Bras. XII, 2, p. 243.
Var. 8 extratropica Cham. et Schlechtd.
g. divergens Koehne,
Suffrutex 0,3-0,6 petala alba, sepala viridia rubro striata, in stagnis pr.
Tobaty, Sept., n. 6154.
Cuphea mesostemon Koehne.
Flor. Bras. XIII, 2, p. 252.
Suffrutex 0,2-0,4 flos purpureo-violaceus, in campis pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7133; suffrut. simili 7133 sed caulis et calyx villosior, in campo montano pr.
Piribebuy, Déc., n. 7133 a.
Cuphea Balsamona Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 363; Flor. Bras. XIII, 2, p. 255; Monogr. 1. cit., 142.
Herba 0,2-0,5, corolla violaceo purpurea ad ripam rivulorum, Cordillera de
Altos, Aug., n. 879a.
Cuphea glutinosa Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 369; Flor. Bras. XIII, 2, p. 259.
Forma a Kœhne.
en): 0,3-0,4, petala purpurea violacea, in arenosis pr. Valenzuela, Jan.,
D. 6
Cuphea campylocentra Griseb.
Griseb. Symb. ad Flor. Arg. 130.
A. C. ingrata calcare manifeste incurvo distincta.
Suffrutex 0,08-0,2, petala rosea, in campo humido, argilloso « Aguaguigo »,
Oct., n. 7682.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le Prof. Dr E. Kohne, par E. Hassler.
(36) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 343
Cuphea pterosperma Kehne.
Fior. Bras. XIII, 2, p. 26%; Monogr. in Engl. Jahrb. II, 151 (1882).
Suffrutex 0,3-0,5, petala lilacina, in campis siccis, in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7925.
Cuphea lysimachioides Cham, et Schlechtd.
Linnæa II, 374 (1827); Flor. Bras. XII, 2, p. 264.
- Forma a Kehne Monogr.]. eit., p. 191.
(Calyeibus intus infra stamina villosis).
Suffrutex 0,2-0,5, petala lilacina, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6988.
Folia infima in hac specie raro latiora vidi.
Suffrutex 0,2-0,5 petala lilacina, livido striata, in campis pr. flumen Apa,
Nov.. n. 7925a ; suffrutex 0,3-0,6 petala lilacina, in campis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6988 a.
Forma a (ad b. accedens).
Suffrutex 0,3-0,5 petala albo-lilacina in rupestribus in regione fluminis Apa,
Nov., n. 7960.
Cuphea Hassleri Kohne.
Kehne in Plant. Hasslerian. I, p. 172; 1. cit. 2, série n. %, p. 401.
Ab exemplaribus Hasslerianis n. 4802 non satis diversum hoc puto. Des-
criptio tantum subemendanda, videtur specimen inflorescentiis junioribus, magis-
que hirsutum.
. Suffrutex 0,3-0,6, petala lilacina, in palude in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Nov., n. 7869.
Cuphea Chodatiana Kœhne nov. spec.
— C. mesostemon Kehne forma angustifolia Chod. in PI. Hasslerian. I,
p. 72; L. cit. VII, 72, sed nomen mutandum propter C. angustifoliam Jacq.
ed. Kehne.
Petala persistentia, subtus in nervo medio pilosa. Discus semierectus ovario
sursum adpressus. Folia oblongo-lanceolata. Foliorum forma a C. ovalifolia
nimis diversa mihi videtur.
Suffrutex 0,4-0,5, petala alba, in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6138.
Cuphea ovalifolia (Chod.) Kœhne.
Kœhne in PI. Hasslerian. I, p. 172; 1. cit. 2. série, n. 4, p. 401.
Suffrutex 0,4-0,5, petala rosea, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Oct., n. 7628.
Petala persist., dorso pilosa.
Exemplaria magis herbacea, ceterum a typo parum distincta.
Suffrutex 0,2-0,5, petala rosea, in arenosis ad ripam fluminis Paraguay, Oct.,
n. 7595.
Pleurophora saccocarpa Kœhne.
Monogr. in Eng]. Jahrb. II, p. 426 (1882).
Suffrutex 0,3-0,5, petala roseo purpurea, in stagnis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7543.
Lafoensia Pacari St. Hil.
Fl. Bras. merid. III, 159, tab. 194.
Subspee. 1. petiolata Koehne var. « hemisphærica Koehne.
Forma a. latifolia Kœhne, Monogr. in Engl. Jahrb. III, p. 151, 1882.
94% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (37)
Arbor 4-8, petala alba, ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7353;
arbor 8-15 diam. 0,1-0,6, lobi calycis rubri, petala alba, in campis arenosis pr.
Concepcion, Aug., n. 7275.
Arbor 6-8, diam. 0,3-0,5 petala alba in campo Cordillera de Altos, Aug.,
n. 786, fronde vetustiore.
Arbor id. ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7476 a. (In var. cam-
panulata calyx etiam angustior).
Arbor 6-12, 0,2-0,5 petala citrina, in campo silvestre Cordillera de Altos,
Aug., n. 3160. (Foliorum forma ut in L. emarginata sed ovarii stipes brevis-
simus). Forsan species nova ?
COMBRETACEÆ
Les Combretacées se trouvent au nombre de six au Paraguay, dont deux nou-
velles espèces et deux espèces nouvelles pour le pays.
Les nouvelles espèces sont : Combrelum Hasslerianum et Terminalia Hassle-
riana. Nouvelles pour le pays sont: Gombretum lanceolatum et Terminalia biscutella.
Les Combretum lianes sont les plantes typiques des bords des forêts.
Le GC. secundum se trouve partout dans le pays au bord des bois, tandis que
le C. Jacquini et le G lanceolatum habitent de préférence les bords des forêts
riveraines. Tous les spécimens de G. Jacquini des différents collecteurs pro-
viennent des rives du Rıo Paraguay. les uns plus au Sud, les autres plus au
Nord, et en effet nous ne nous rappellons pas avoir vu autre part cette espèce,
ainsi que le C. lanceolatum, qui est spécial aux rives de la partie Nord du Rio
Paraguay, couvrant souvent de nombreux arbres, ses samaras d'un pourpre
intense donnent un aspect d’un charme particulier au paysage.
Les Terminalia sont des arbres ou arbrisseaux typiques des buissons des bords
des forêts ainsi que des campos secs.
Le T. Hassleriana se trouve partout dans le pays, au milieu des buissons
des campos et aux bords des forêts xérophytes rupestres, atteignant une haut-ur
assez considérable; il s’amarre dans la couche de terre souvent mince de ces
formations, par des racines superficielles nombreuses, d'une longueur dépassant
souvent le double de la hauteur de l’arbre, et il arrive souvent que ses racines,
courant dans la mince couche de sable, trouvent une place, où l’humus est plus
abondant, et alors elles donnent naissance à un second tronc à la façon des
Paullinia et des peupliers. Le T. biscutella, arbre d’une hauteur considérable et
le Combretum Hasslerianum, arbre ou arbrisseau de moindres proportions, sont
particuliers aux formalions calcaires sèches du Nord.
Le bois de T. Hassleriana est très apprécié dans le pays, sous le nom de
Guayavi saayu. Il ressemble à notre buis, comme grain et comme couleur ; il
n'atteint jamais un diamètre considérable. Il est surtout utilisé pour fabriquer
des essieux de charettes, manches de haches, etc. ; le T. biscutellata aurait
d'après le dire des indigènes les mêmes qualités, mais il ne se trouve que
rarement et dans une zone limitée.
(38) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 345
COMBRETACEE det. R. Chodat.
Combretum Jacquinii Griseb.
Fl. Brit. W. Ind. Isd. 275 ; Flor. Bras. XIV, 2, p. 115.
Liana fruticosa 40-12 petala flava, ad marginem fluminis Paraguay, in
dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 730%.
Balansa, arbrisseau ä rames debiles, presque grimpants, berges du Rio Para-
guay à l’"Assomption, n. 2337; Hb. B.-Boissier.
Morong, Asuncion, n. 822; Hb. B.-Boissier.
Les plantes de Morong et Balansa sont identiques au n. 7304 Hassler.
La plante est une liane typique, il se peut que les deux autres collecteurs l’aient
trouvée sur des berges déboisées dans les environs de la capitale, et que par
défaut d’arbres sur lesquels elle eut pu s'appuyer, elle ait pris la forme d’un
arbrisseau, l'étiquette de Balansa confirme du reste l’opinion du Dr Hassler
(arbrisseau à rameaux débiles presque grimpants) ainsi que le texte de Morong
in Enum. ]. cit., p. 103. — A bushy headed and much branched tree? — The
young branches of this tree have the curious habit of ending in long naked
twigs, which twine about them selves like a vine.
Tant les spécimens de Morong que ceux de Balansa montrent ainsi que le dit
le Dr Hassler la nature liane des tiges.
Combretum lanceolatum Pohl.
Pohl. Mss. Eichl. in Flor. Bras. XIV, 2, p. 110.
L'inflorescence est paniculée, non simple comme le dit Pohl et les samaras
mûres n’atteignen} pas plus d’un demi pouce.
Liana fruticosa 8-10, flos flavo-virens, samaræ purpureæ, ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7181.
Combretum secundum Jacq.
Am. 103, t. 176, fig. 30 — C. Leflingii Eichl. Flor. Bras. XIV, 2, p. 110.
Frutex scandens 8-10, corolla aurantiaco rubescens, stamina phenicea, in
dumetis pr. Sapucay, Dec., n. 1664; frutex semi-erectus, rami procumbentes, in
dumetis pr. Ipe-hu, Dec., n. 5581 ; frutex scandens 6-8, ad ripam fluminis Capi-
bary, Dec., n. 5925; id. scandens 6-8, in silvis pr. Chololo (Y-aca), Dec.,
n. 6750; frutex scandens 3-6 stamina rubescentia, ad marginem silvæ pr. flumen
Apa, Jan., n. 8360.
Ce qui a été dit pour l’espece antérieure, quant au mode de croissance est aussi
applicable à celle-ci, ce qui est inexplicable, c’est la note de Morong, |. cit.,
103. À large tree, en parlant de son n. 450.
Combretum Hasslerianum Chod. nov. spec.
Rami floriferi plus minus applanati vel obluse angulati, 2-3 sulcati (foliorum
peliolique decurrentia) lepidibus griseis levissime pulverulenti ; folia petiolata,
ovata, acuminala vel subeuspidala apice vix acuta vel sæpius obtusata, char-
346 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (39)
tacea, nervo medio subtus prominente, nervis lateralibus 8-10 subpatulis;
petiolus 8-16 mm., limbus 110/65, 110/55, 10/55 mm. vel minor; spicæ panicu-
late; panicula pyramidalis vel plus minus æqualis, 10-20 cm. vel longior 8-10 cm.
lata; spica pedunculo 1-3 cm. longo sæpe compresso, parte florente 30-50 mm.
lg., ad 15 mm. lata : flos staminibus adjunctis 8 mm. 1g., ovario infero elliptico,
calyce monosepalo (axis) supra ovarium constricto dein regulariter infundibili-
formiter expanso lobis regulariter triangularibus, tota superficie lepidifero; petala
flabelliformia paulo latiora quam longa sepala superantia; filamenta staminum
basi pilis numerosis circumdata ; samara quadrialata elliptica leviter, acuta late-
raliter compressa, 25/13 mm., facie media lepidifera, alis glabratis transverse
striatis.
Affinis G. mellifluo differt foliis ovatis, staminibus minus longis i. e. quam
calyx haud 3 plo longioribus, petalis haud lanceolatis.
Arbor vel frutex 3-8 m. flos flavo-virens, in dumetis in campis siccis pr. Con-
cepcion, Oct., n. 7617.
Terminalia biscutella Eichl.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 110.
Arbor 8-12 diam. 0,3-0,6, tempore florum aphyllus, ad marginem silvæ pr.
Concepcion, Aug., n. 7243.
Balansa, n. 223%.
Terminalia Hassleriana Chod. spec. nov.
Rami cylindrici lignosi cortice lævi ; ramusculi foliosi breves puberuli; folia
sæpius corymbose congesta vel secus partim superiorem ramuli disposita, petio-
lata oblongo-elliptica vel sublanceolata basin versus cuneata, breviter acuta, dis-
coloria (in sicco), chartacea vel tenuiora supra levissime sub lente granulata pube-
rula vel glabrata subtus pallidiora vix pubescentia juniora, margine subsericea,
interdum apiculata ; lamina 35/9, 45/13, 30/10 mm.; petiolus ad 2 mm.
longus ; inflorescentiæ axillares 2-3 umbellati ; inflorescentia singula pedunculata
corymbosa 2-4 flora; pedunculus 8-15 mm.; pedicelli brevissimı; ovaria infera
axi constricta adjuncta 3,5-4 mm. diam., pubescentis calycis 4 mm.; calyx cam-
panulatus extus pubescens; lobi reflexi acuti apice pilosi; stamina interiora
circum marginem disei disposita breviora filamentis sepala si erecta leviter supe-
rantia, alia in fauce inserta longiora; stylus cylindricus leviter inflatus pilosus.
Samaræ triangulares sæpius late retusæ basi cuneatæ, leviter apice emarginatæ
vel subintegr&; nuce lanceolato 7-8 mm. longo, 3 mm. lato in nervum basilarem
el apicalem desinente, alis transversim striatis; samaræ 14-45 mm. late, 11 mm.
longæ glabræ. -
Species habitu et floribus affinis T. australi differt imprimis fructu haud ellip-
tico sed late retuso, late alato et subtriangulari.
Arbor 4-12, flos flavo-virens, ad marginem silvæ Cordillera de Altos, Aug.,
n. 750 florifera et 750 a fructifera; arbor 6-12 flos flavovirens, in dumetis pr.
Itacurubi, Aug., n. 3215; arbor vel frutex 4-6, aphyllus inflorescentiam, flos
flavovirens, in dumetis in glareosis pr. Concepeion, Aug., n. 7470.
Balansa, forêts entourant la plaine de Dona Juana près de Villa-Rica, Sept.,
n. 2233a et 2233 b.
Var. bernardinensis nob.
Differt fructibus haud emarginatis junioribus rhomboidalibus dein dilatatis
sed minus regulariter retusis, foliis magis crassis.
Arbor 12-15 d. 0,5-0,6 fructus tantum, in campo pr. San Bernardino, Aug.,
n. 866.
(40) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 347
ULMACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 59; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 59.
Quoique réduites à cinq espèces, les Ulmacées sont néanmoins fort répandues
dans le pays; le Celtis Tala et le Geltis brasiliensis et leurs variétés ainsi que le
Trema micrantha sont des arbres et arbrisseaux typiques d'anciennes friches.
Où des clairières dans les forêts se sont produites, soit par la main de l’homme,
soit pour d’autres causes, on est sûr de retrouver des Celtis. De même dans
tous les terrains cultivés et abandonnés pendant deux à trois ans s'élèvent de
nombreux Trema; ces derniers se développent avec une rapidité étonnante,
formant en deux à trois ans des arbres amplement ramifiés de 6 à 8 m. de hau-
teur : après avoir atteint cette hauteur, ils ne s’allongent plus beaucoup, mais les
branches commencent à s’etaler latéralement en formant une couronne de 10-
12 m. Tant les Celtis que les Trema sont le séjour préféré de nombreux oiseaux
frugivores; l’indigène épargne de préférence les Trema, en cultivant de nouveau
une ancienne friche, parce qu'il sait bien qu’ils vont lui procurer au moment de
la maturité de leurs fruits, une chasse facile aux centaines de pigeons et tour-
tereaux qui viennent les visiter pour manger leurs fruits doucätres, dont ils
sont très friands et qui contribuent ainsi à propager partout ces arbres.
Le Celtis glycicarpa semble être particulier au Nord où avec le Phyllostylon
rhamnoides, arbre de belles dimensions à fruits ailés, il habite les formations
halophytes.
Le Cellis Tala var. Gilliesiana est parfois cultivé dans les jardins pour son
ombrage à cause de son rapide développement; sa couronne en ombelle s'étale
lorsqu'on soutient ses branches qui viendraient traîner à terre, jusqu’à un rayon
de 6 à 8 m.
ULMACEZÆ det. R. Chodat.
Phyllostylon rhamnoides (Poiss.) Taub.
Oesterr. bot. Zeitschr. XL, 1890, p. 409.
Arbor 8-12, diam. 0,3-0,5, flos flavovirens, in silvis ripariis, in solo salso pr.
Concepeion, Oet., n. 7280 florifera et 7280 a fructifera.
Celtis glycycarpa Mart.
Mart. in sched. n. 1092 ; Flor. Bras. IV, A, p. 174.
Frutex 2-3 flos flavescens, in dumetis salsis pr. Concepcion, Sept., n. 7584.
Cellis brasiliensis Gardn.
Hook. Lond. Journ. of. bot. II, 339 ; Flor. Bras. IV, A, p' 177.
Forma aff, Clausseniana Planch.
Frutex 1-3 flos flavescens, dumeta formans. in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6231.
348 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER. (41)
Forma foliis majoribus spinis sæpe tomentosis.
Frutex 2-3 flos flavo-virens, ad marginem silve pr. Concepcion, Sept.,
n. 7463.
Celtis Tala Gill.
Planch. Ann. des sc. nat. 1848, p. 410 ; Prodr. XVII, 190; Flor. Bras.
IV, 4, 179:
var. Gilliesiana Planch.
DC. Prodr. XVII, p. 191.
Arbor 3-8, diam. 0,1-0,4, flos flavescens, in silva Cordillera de Altos, Nov.,
n. 3486.
Forma obtusata.
Foliis obtusis, minus acutis, spinis brevibus.
Arbor 6-8 flos & flavo-virens © badius, in campis siceis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7295.
Trema micrantha Decsne.
Decsne sub Sponia micrantha in Nouv. Ann. du Museum, III, 499; Flor.
Bras. IV, 1, p. 171.
Arbor 8-10, diam. 0,2-0,4 flos viridescens in ruderis San Bernardino, Jan.,
n. 3827.
MORACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 59; Bull. Herb. Boissier, VI, append. I,
p- 59.
Les Moracées, quoique ne figurant qu’au nombre de dix espèces, font quand
même une partie intégrale de la végétation du pays, ne serait-ce que le Cecropra
adenopus, qui avec son feuillage si élégant annonce de loin au voyageur qu'il se
trouve en pays tropical, ou les Ficus à l’épais ombrage qui bordent les cours
d’eau, ou les Ficus épiphytes des forêts, qui étreignent étroitement leurs vic-
times; il est toujours impossible de s’imaginer un paysage paraguayen, sans des
représentants de cette famille; c’est avec droit que je les désigne comme plantes
caractéristiques de la flore paraguayenne.
Dans les forêts on trouve : Chlorophora tinctoria var. Xanthoxylon, arbre de
dimensions considérables, Ficus cestriflora, épiphyte ou terrestre. atteignant
dans des parages favorables à son développement des proportions gigantesques.
Les bords et clairières des forêts sont partout dans le pays habités par le
Cecropia adenopus, arbre élégant, peu ramifié, elancant son tronc argenté aussi
haut que les arbres voisins, même les dépassant fréquemment. Son tronc héberge
toujours de nombreuses fourmies, qui le protègent contre les attaques de leurs
congénères. |
Dans les forêts du Nord, plus xérophytes et par conséquent moins denses, on
trouve le Dorstenia Cuyapia, petite herbe à racine tubéreuse.
(42) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 349
Sur les bords des rivières du Nord, formant partie intégrante des forêts rive-
raines Ficus perforata; Ficus perforata f. roseiflora; Ficus (Pharmaco-
sycca) Sp.
Dans les campos secs du Nord: Maclura brasiliensis var. reticulata, arbres
dioiques à feuilles coriaces ; Brosimum Gaudichaudii, arbuste ; Chlorophora tinc-
toria var. ovata, arbre ou arbuste épineux et Dorsienia brasiliensis var. major.
Entre les rochers des Cordillières centrales Maclura brasiliensis.
Dans les campos humides, partout : Dorstenia brasiliensis.
Dans les environs des habitations et sur les emplacements des anciennes mis-
sions jésuites, on trouve le Morus alba, arbre d’origine asiatique; il est de peu
d'utilité, les feuilles trop coriaces de la variété acclimatée au Paraguay ne servent
pas pour l'alimentation des vers à soie, il n’y a que ses fruits qui s’utilisent pour
l'alimentation de la volaille.
Dans ie nord, le Morus rubra se trouve sur la côte du Rio Apa en plusieurs
points où anciennement la garde-frontière du dictateur Lopez était installée.
Le Chlorophora tinctoria var. Xanthoxylon est un des bois les plus appréciés
dans l’ébénisterie à cause de son grain fin et sa belle couleur jaune canari; il a
aussi été exporté comme bois de teinture, mais il paraît que son pouvoir tinc-
torial est inférieur à celui des variétés d’autres provenances.
Les Ficus et le Brosimum Gaudichaudii fournissent du caoutchouc, mais à ce
qu'il paraît insuffisamment pour’ être exploité sur une grande échelle. Les
racines du Dorstenia Cayapia et du D. brasiliensis sont très appréciées dans la
médecine populaire.
MORACEÆ det. R. Chodat.
Morus rubra L.
Spec. Plant. ed. III, 2, p. 1399, n. 4; Bur. in DC. Prodr. XVII, p. 244.
Frutex vel arber 3-8 flores masc. albo-virentes, foem. virides, in prædiis olim
cultivatis pr. Bellavista (Apa), Febr., n. 8451.
Chlorophora tinctoria (L.) Gaud.
— Maclura tincloria Endl. Gen. Suppl. IV, 34, n. 3; Flor. Bras. IV, 1,
p. 155.
Var. ö. ovata (Bur.) nob.
Arbor dioica 4-6, flos masculinus albus, flos foemineus glaucescens, in gla-
reosis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7329 spec. 9, 7329 a spec. J'.
Var. e. Xanthoxylon (Bur.) nob.
— Maclura Xanthoxylon Endl. Gen. Suppl. IV, 34, n.2; Flor. Bras.
IV, 4, p. 156.
Arbor 8-10, diam. 0,3-0,8 flos & albus in silvis pr. Valenzuela, Jan., n. 6917;
arbor 40-12, d. 0,5-1 cortex griseo-viridescens lævis flos ® flavo-virens, succus
lacteus trunci aurantiacus, in silvis Cordillera de Altos, Oct., n. 3368,
350 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (43)
Maclura brasiliensis Endl.
Gen. Suppl. IV, 34, n. 1; Prodr. XVII, p. 231 ; Flor. Bras. IV, 1, p. 158.
Arbor 5-6, diam. 0,3-0,4 petala straminea, inter rupes in collibus pr. Tobaty,
Sept. n. 6455.
. Var. reticulata nob.
_ Foliis valde coriaceis, subtus reticulatissimis et nervis exsculplis, breviter hir-
sutis, supra lævissimis. Arbor dioicus 6-12 d. 0,3-0,5 flos masculinus viridis,
foemineus flavo-virens, in glareosis pr. Concepcion, Sept., n. 7338 spec. foemi-
neum; n. 7338 a, spec. masc.
Arbor 6-8 d. 0,3-0,4 flos flavescens, in dumetis San Bernardino, Sept.,
n. 1071.
Dorstenia Gayapia Velloso.
Flora Flum. I, t. 137;
Var. 8 opifera Planch.
Mari. sub specie Reise II, 787 : Flor. Bras. IV, 1, p. 169.
Herba 0,5-0,3 receptaculum olivaceum, in silvis pr. Concepcion, Oct., n. 7598
et 7598 a.
Dorstenia brasiliensis Lam.
Eneyel. meth. II, 317; Flor. Bras. IV, I, p. 168.
Herba 0,08-0,15 receptaculum olivaceum, in uliginosis ad ripam lacus Ypa-
caray, Jun., n. 3023.
Var. major nob.
Foliis oblongis ellipticis obtusis 8/4 10/4 11/6 em. petiolis crassioribus.
Herba 0,05-0,2, in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7847.
Brosimum Gaudichaudii Trec.
Ann. d. Sc. nat. 3, serie VIII, 140, n. 3, t. 6, fig. 172-176; Flor. Bras.
IV, ı, p. 108, tab. XXX.
Frutex 2-4 succu lacteo, receptaculum olivaceum, in dumetis pr. flumen
Jejui guazu, Sept., n. 4641 ; id. pr. Concepcion, Sept., n. 7359.
Ficus (Pharmacosycea) perforata (Miq.) Chod.
Hook. Lond. Journ. of Bot. VII, 68, n. 5; Flor. Bras. IV, 1, p. 86.
Arbor 10-20 m. diam. 0.8-1 receptaculum glaucum, flores albi;in silvis ad
ripam fluminis Apa, Dec., 8266.
Forma roseiflora.
Arbor 10-20 m. diam. 0,5-1 receptaculum testaceum, flores rosei, in silvis
ripariis ad flumen Apa, Dec., n. 8111, floriferus et 8111 «a fructiferus.
Ficus (Pharmacoscya) sp.
An species nova.
Arbor 10-15, d. 0,6-0,8 receptaculum glaucum, in silvis ripariis ad flumen
Apa, Jan., n. 8354.
Ficus (Urostigma) cestrifolia Schott
e descriptio Schott in Spreng. Syst. veget. IV, add. 40%; Miquel in Flor.
Bras. IV, 1, p. 97 sub Urostigma cestrifolium.
(44) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 391
: Planta nostra differt petiolis longioribus. 2,5-5 em. longis, ceterum simile.
Verisimiliter eadem est planta a el. Morong Pharmacosycea radula denominata.
Arbor terrestris vel epiphytus 10-20 cm. diam. 0,8-2 m., receptacula viridia,
flores albi, in silvis pr. Tobaty, es n. 6096; id. n. 805 in PI. Hasslerian I,
p. 60. sub Focus sp.
Cecropia adenopus Mart.
Flor. Bras. IV, 1, p. 147.
= C. peltata Velloso non L.
Arbor 6-12, flos & ochroleucus : flos ® brunneo-virens, in silvis in regione
fluminis Apa, "Nov. n. 7924.
Id. n. 617 a et 617bin plant. Hasslerian. I. p. 60 sub C. peltata L.
Morong, n. 717 sub Coëlotapalus peltata (L.) Britton in Plants collect. Parag.,
p. 230, vidi spec. Hb. B. Boissier.
URTICACEE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 60; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I,
p- 60.
Les Urticacees ne prennent part que sur une petite échelle à la composition de
la végétation paraguayenne, la plupart des espèces sont rudérales et cosmopolites;
les autres sont rares.
Dans les forêts se trouvent : Urera caracasana; U. baccifera; aux bords des
forêts et dans les buissons ; Behmeria caudata; B. cylindrica; autour des
habitations et dans les friches et plantations, les espèces ruderales suivantes :
Urtica urens; Pilea debilis ; et une forme volubile d’Urera caracasanu (?).
Le Behmeria nivea est cultivé ca et là par des colons étrangers, les fils du
pays n’ayanl pas encore entrepris sa culture. Une preuve que la plante s'adapte
bien au climat, c'est qu'on la trouve aujourd’hui fréquemment comme plante
rudérale dans des parties du pays où sa culture n’a pas encore été entreprise. Ses
feuilles constituent une nourriture recherchée par les cochons.
URTICACEE det. R. Chodat.
Urera baccifera Gaud.
Voy. d’Uranie. Bot. 497; Flor. Bras. IV, 1, p. 192.
Suffrutex 2-3 flos rubescens, in silva pr. Caraguatay, Aug. n. 3125.
Urera caracasana Griseb.
Fl. Brit. W. Ind. 45%; Prodr. XVI, 1, p. 89.
Frutex 1-4 flos flavo-virens in silvispr. Caraguatay, Aug., n. 3131 spec. g'; et
n. 3132 spec. 9.
Behmeria caudata Sw.
o Swartz Prodr. 34 Flor. Ind. occ. 279; Flor. Bras. IV, ı, p. 185.
+ Arborea vel fruticosa 2-4, flos ochraceus @, in silvis Sierra de Maracayu,
352 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (45)
Oct., n. 4993; fruticosa 4-2,5 in dumetis Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5304.
Bœhmeria cylindrica Willd.
Willd. Spec. 4, p. 340; Prodr. XVI, 1, p. 202.
Var.
Suffrutex 0,4-0,6 flos flavescens, in dumeto pr. Igatimi, Oct., n. 4808; suf-
frutex 0,5-1, ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 6032.
Var. ejusdem speciei, n. 1311 et n. 1414 vide Pl. Hassler I, p. 60 sub B. dasy-
poda et B. spec.
Bœhmeria nivea Hook. et Arn.
Bot. Voy. Beech, p. 214; Prodr. XVI, ı, p. 206.
Suffruticosa 1-2 m. Culta et quasi spontanea pr. San Bernardino, Sept.
n. 1915.
Species Asiæ orientalis in Paraguaria culta et subspontanea.
Pilea (Parietaria) debilis G. Forst.
Flor. ıns. austr. prodr. n. 387; DC. Prodr. XVI, 1, p. 235, 45.
Var. micrantha Wedd.
Prodr. XVI, ı, p. 235, 45.
Herba 0,1-0,2, flos viridescens, in arvis pr. San Bernardino, Sept., n. 1968.
AMARANTACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 63 et p. 125; Bull. Herb. Boissier VI,
Append. I, p. 63 et 2me sér., 1901, n. 4, p. 431.
Sur 42 espèces et 12 variétés citées dans cette énumération neuf espèces et
onze variétés sont décrites ici pour la première fois.
Les nouvelles espèces sont : Frelichia parayuayensis; Alternanthera Hass-
leriana; Gomphrena Hassleri ; G. pulcherrima ; G. paraguayensis ; G. guarani-
tica; G. silenoides ; Iresine chenopodioides ; I. Hassleriana.
Les nouvelles variétés sont : Frehlichia lanata var. paraguayensis; Pfaffia
sericea var. paraguayensis ; Alternanthera philoxeroides var. linearifolia; A.rosea
var. cinnabarına; var. pallens; var. atro-purpurea; var. straminea; À. pilosa
var. microphylla; A. paronychioides var. robusta; var. ovata; Gomphrena ele-
gans var. gracilior.
Phytogéographiquement intéressante est la présence dans le Nord du pays de
l’Alternanthera maritima dans les environs du port fluvial de Villa Concepcion
et du Guilleminea australis, espèce andine de la République Argentine, sur les
rives du cours supérieur du Rio Apa.
Dans les forêts, nous trouvons les espèces suivantes, lianes : Chamissoa altis-
sima; C. Maximiliant ; Gomphrena paniculata ; Iresine argentata; Iresine Hass-
leriana et les arbustes : Altlernanihera brasiliensis; Alternanthera ramosissima.
(46) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 303
Dans les Campos secs, partout : Frelichia lanata; Alternanthera rosea; Gom-
phrena tuberosa; G. decumbens form. roseiflora et form. albiflora.
Dans les Campos du Nord-Est : Gomphrena elegans; G. macrocephala ;
G. pulcherrima; G. paraguayensis; G. Regnelliana; G. Hassleri (aussi au Nord);
Pfaffia sericea et les belles variétés de l’Aliernanthera rosea, typiques pour les
campos des Yerbales du Nord-Est; var. cinnabarina; var. pallens; var, atro-
purpurea ; Var. straminea.
Dans les Campos du Nord : G. officinalis; G. Hassleri (Nord-Est) et dans les
sables du bord du Rio Paraguay, G. silenoides.
Dans les Campos rupestres : Alternanthera rosea forma robusta; Gomphrena
guaraniitica.
Dans les Campos humides : Gomphrena glauca ; Aliernanthera phylloxeroides ;
A. pilosa et sa var. microphylla ; A. paronychioides et ses var. ovata (N) et var.
robusta (N).
Dans les marais du Nord : Alternanthera Hassleri, espèce flottante à tiges
pneumatophores.
Dans les terrains salins, partout : Gomphrena decumbens f. aureiflora; Fre-
lichia paraguayensis ; au Centre : Gomphrena pulchella; au Sud-Est : Iresine
chenopodiordes; au Nord : Alternanthera polygonoides var. radicans; Guille-
minea australis.
Espèces ruderales : Amarantus viridis; A: chlorostachys; A. spinosus ;
G. decumbens var. albiflora et var. roseiflora; Iresine celosioides; Alternan-
thera achyrantha ; A. maritima.
Les Amarantacées sont peu utilisées; outre les feuilles des Amarantus viridis
et A. chlorostachys qui s’emploient dans la médecine populaire comme émol-
lients, les tubercules de Gomphrena officinalis, G. tuberosa et Pfafia sericea
servent à préparer une infusion tonique aromatique; les fleurs de Gomphrena
macrocephala sont réputées dans les cas de dysmenorrhee.
AMARANTACEZÆ det. R. Chodat.
Chamissoa altissima H. B. K.
Nov. Gen. 197, t. 125; Flor. Bras. V, 1, p. 242.
Liana fruticosa 8-10 m., flos roseus, in silva pr. San Bernardino, Jun. n. 3063;
idem. n. 467, florifera et 467 a fructifera in Plant. Hassler I, p. 63 sub C. Maxi-
miliani var. pubescens.
Balansa n. 1962 a.
Chamissoa Mazimiliani Mart.
Herb. Flor. Bras. n. 180; Flor. Bras. V, 1, p. 242.
Suffrutex 1-1,5, petala viridescentia, in arvis pr. San Bernardino, Jan.,
n. 3:88. In Pl. Hasslerian I, p. 125 num, erron. n. 3738.
Amarantus chlorostachys Willd.
Hist. Amar. 32, t. 10, fig. 49; Flor. Bras. V, 1, p. 239.
Herba 0,5-1, flos flavovirens, rubescens, in campis pr. Ip6-hu, Oct., n. 5208.
9304 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (47)
Amarantus spinosus L.
Spec. 1407, n. 22; Flor. Bras. V, 1, p. 239.
Herba 1-1.2, flos purpurascens, in campo sicco arido in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7948.
Amarantus viridis L.
Sp. Pl. ed. II, 1405.
Herba 0,2-0,5, flos viridi-rubescens, ad marginem silvæ, in ruderis pr. Altos,
Jul., n. 616,
Guilleminea australis (Griseb.) Hook.
ex Engl. u. Prantl. Pflanzenfam. I, a, p. 113. — Gossypianthus australis
Griseb. in Pl. Lerentz., p. 35.
La description va assez bien, mais les feuilles plus petites, et les staminodes
manquent toujours. Sans doute Grisebach a fait erreur et son dessin semble cor-
roborer cette opinion.
Herba procumbens 0,3-0,6 radix lignosa scapiformis, petala alba, in arenosis
salsis pr. Arroyo Primero (Apa), Febr., n. 8461.
Frelichia lanata Moq.
Prodr. XIII, 2, p. 422; Flor. Bras. V, ı, p. 167.
Var. paraguariensis Chod.
PI. Hasslerianæ, p. 63, 1. cit., Append. I, p. 63.
Forma roserflora.
Suffrutex 0,5-1, petala alba, in arenosis siccis pr. Tobaty, Sept., n. 6120.
Forma albiflora.
Suffrutex 1-1,5 petala alba, in campo sicco in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Nov. n. 7757 et 7757 a.
Frelichia paraguayensis Chod.
Plant. Hasslerian., p. 63, 1. cit., App. I, p. 63.
Suffrutex 0,2-0,4 petala rubra, in stagnis pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8152.
Suffrutex procumbens 0,2-0,6 petala aurantiaca rubescentia, in arenosis pr.
Bellavisia (Apa), Nov., n. 7943.
Alternanthera achyrantha R. Br.
Prodr. Flor. Nov. Holl. I, 417; Flor. Bras. V, ı, p. 183.
Herba 0,1-0,3, flos albus, in campis pr. San Bernardino, Febr., n. 6062.
Alternanthera paronychioides St. Hil.
Voy. bres. II, 2, 439; Flor. Bras. V, 1, p. 185, tab. LVI.
Herba procumbens vel suberecta 0,3-0,5, flos albus, in stagnis pr. Arroyo
primero (Apa), Febr., n. 8436.
Var. ovata nob.
Foliis late obovatis, caulibus etiam adultis tomentoso lanatis, capitulis
minimis in axilla foliorum celatis.
Herba procumbens 0,2-0,3 petala alba, in stagno pr. Bellavista Apa, Nov.,
n. 7776.
(48) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 395
Var. robusta nob.
Inflorescentia ad 6 mm. foliis spathulatis crassiusculis ad 20 mm. longis.
In arenosis in insula fluminis Apa, Dec., n. 8085.
Alternanthera pilosa Moq.
Prodr. XIII, 2, p. 357; Flor. Bras. V, 1, p. 185. |
Herba procumbens 0,3-0,6 flos albus in argillosis humidis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Febr., n. 8437.
Forma petiolata.
Foliis spathulatis, distinctius petiolatis quam in typo.
Herba procumbens 0,1-0,2, flos albus, in campo pr. lacus Ypacaray, Jun.,
n. 3039.
Var. microphylla nob.
Foliis medianis et inferioribus 6/4 mm. extremis 10/5 mm.; planta pauci-
foliosa.
Herba 0,05-0,03, flos albus, in stagnis pr. Tobaty, Sept., n. 6261.
© Alternanthera Hassleriana Chod. nov. spec.
Caulis natans more Jussieuarum, spongiosus internodiis fusiformibus inflatis
dense pilosis, juniores lomentosi vel lanati, 15-25 mm. crassis et 3-6-8-10 cm.
‘longis: e nodis oriuntur radices adventive numerosissimæ comam formantes et
ramosissimæ ; folia erecta petiolata spathulata glabrata levissime punctulato-gra-
nulata, vel obovata vel spathulata cuneiformia obtusissima vel breviter acuta;
limbus in petiolum brevem sensim attenuatus, 70/10 80/30 40/18 50/22 mm. ;
capitula terminalia pedunculata (3-5 cm.) pedunculo crasssiusculo glabro, primus
pyramidalia dein ovata, nivea; rhachis inflorescentiæ glabra; bracteæ quam
perigonium 3-4 breviores; sepala ovato-lanceolata distincte trinervia, nervis in
dorso visibilibus, breviter acuta glaberrima ; filamenta longe cuneata antheris
longiora; pseudo-staminodia lobos fertiles vix superantia lateraliter et apice
profunde laciniata; ovarium globosum, stylus cylindricus, stigma capitatum.
Affinis A. (Thelanthera) phylloxeroide differt habitu et inflorescentia robus-
tiore, floribus majoribus. Species distinctissima et valde notabilis.
Herba natans longitud. 0,3-0,8, petala nivea, in lagunis insulæ Chaco-y pr.
Concepcion, Aug,, n. 7237.
Alternanthera (Telanthera) rosea (Mor.) Chod.
Chod. in Pl. Hasslerian. I, p. 6%; Mogiphanes rosea Mor. Enum., l.c,
p. 206.
Suffrutex 0,3-0,5, petala purpurea, in rupestribus in colle majore pr. Tobaty,
Sept., n. 6347.
Differt a typo habitu robustiore, foliis coriaceis.
Alternanthera (Telanthera) maritima Moq.
sub Telanthera maritima in DC. Prodr. XII, 2, p. 36%; Flor. Bras. V,
1, p. 370.
Suffrutex 0,4-0,3, pelala alba, folia cuprea, crassa, in argillosis ad ripam flu-
minis Paraguay, Aug., n. 7197.
Alternanthera (Telanthera) ramosissima Mogq.
Prodr. XII, 2, p. 381; Flor. Bras. V, 1, p. 179.
Suffrulex basi lignosa 1-2, petala straminea, in dumelis pr. Igatimi, Nov.,
n. 5423.
(A suivre.)
390
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi 9 mars 1903, ouverte à 8 h. ‘/: dans la
salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la prési-
dence de M. Augustin de Candolle, président. — Le procès-verbal de
la séance du 9 février est adopté. — Il est donné communication d’une _
lettre de remerciement de M. le Chanoine Maurice Besse pour sa nomi-
nation de membre correspondant de la Société botanique de Genève.
— Lecture est faite d’une lettre de la Société Linéenne de Bordeaux
demandant l'échange de son Bulletin contre les Comptes rendus de la
Société de Genève; un projet de proposition à ce sujel, mis aux voix,
est adopté à l’unanimité. — La candidature de M. Bertrand, fondateur
de la Revue internationale d’apiculture, sera portée à l’ordre du jour
de la prochaine séance. — Les publications suivantes sont annoncées :
ALLEMAGNE: Mitteilungen der thüring. bot. Gesellschaft XVII, 1902 ;
AUTRICHE-HONGRIE : Magyar botanikai Lapok, déc. 1902 et janv. 1903;
COSTA-RICA : Boletin del Istit. fisico-geogr., n° 22 (1902); ÉTATS-UNIS ;
Bull. New-York bot. Garden, 1902; Proceed. Indiana Academy of
Sciences, Indianapolis 1901 ; FRANCE : Archives Flore Jurassienne,
1903 ; Revue Scientifique du Limousin, no 182 (1963) ; RUSSIE : Bulletin
du Club Alpin de Crimée, nes 11-12, 1903 ; SUISSE : Bericht der St. Gall.
naturwissensch. Gesellschaft, 1900-1901 ; Bull. Herb. Boissier, n° 3, 1903.
QUELQUES PLANTES DU SPITZBERG. — M. Casimir de Candolle
fait une communication sur quelques plantes du Spitzberg qui lui ont
été obligeamment données l'été dernier par M. Albert Brun à son retour
de l’excursion scientifique qu’il venait de faire dans cette île. La collec-
(84) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 357
tion se composait de mousses et de phanérogames emballées à l’état
frais et qui étaient encore vivantes au moment de leur arrivée à Genève.
Les mousses étaient malheureusement slériles, ce qui rendait leur
détermination difficile. Néanmoins M. Guinet à qui M. de Candolle les
avait remises a réussi, avec le concours de M. Arnell d’Upsal, à recon-
naitre parmi elles les espèces suivantes :
Pour la station de Green Harbour : Hypnum fluitans L., H. stellatum
Schreb., H. revolvens Sw., Orthothecium chryseum (Schw.), Distichium
capillaceum (L.), Mnium hymenophyllum R. E.
Et pour la station cöle Est d’Amsterdam : Hypnum stamineum Dicks.,
H. fluitans L., Dieranoweisia crispula (H.).
M. Guinet fait remarquer que toutes ces mousses sont citées par
S. Berggren dans ses Musci et Hepaticæ Spetsbergenses. Il ajoute que si
l’on compare cette liste avec notre Flore on constate que Hypnum flui-
tans, H. revolvens, H. stamineum (trois espèces des marécages), H. stel-
latum (lieux humides); Distichium capillaceum (roches ombragées) et
Dicranoweisia crispula (blocs siliceux) sont des espèces que l’on ren-
contre habituellement à partir de la zone moyenne de la région silva-
tique. Par contre Orthothecium chryseum est une espèce de la région
alpine et Mnium hymenophyllum appartient à l'extrême nord.
M. de Candolle, qui a déterminé les Phanérogames rapportées par
M. Brun, a trouvé parmi elles les espèces suivantes récoltées à Recherche
Bay el à Amsterdam : Dryas octopetala L.; Saxifraga oppositifotia L.,
S. nivalis L., hypnoides L.; Poa glauca Vahl; Salix polaris Wahlenb.
La dernière de ces espèces est seule exclusivement acrtique. |
Un choix de plantes bien préparées, tant mousses que phanérogames,
illustre la communication de M. de Candolle.
UN CAS DE MONSTRUOSITÉ CHEZ UN CYPRIPEDIUM. — M. de
Candolle montre ensuite une singulière monstruosité de Cypripedium
trouvée récemment dans les serres de M. W. Barbey à Chambézy où
elle a été signalée par le jardinier, M. Paul Simmler. Elle s’est produite
sur un pied de Cypripedium Helvetia Frœbel hybride des C. Chamber-
lainianum 0. Brien et C. Philippinense Reich. f. obtenu par M. Froebel
qui en a donné à M. Barbey un exemplaire ; il a fleuri en 1901 pour
la première fois à Chambézy. Ses premières fleurs avaient naturellement
des caractères intermédiaires entre ceux des deux parents. Mais leur
structure était normale. Par contre, l'avant dernière formée a présenté
une anomalie des plus étranges, consistant en ce que son labellum est
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1903. 24
358 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (85)
complètement retroussé de sorte qu'il tourne sa concavité du côté des
sépales. Ainsi chez cette singulière fleur, et à l'inverse de ce qui a
toujours lieu, c’est la face dorsale du labellum qui constitue la surface
interne du sabot. En d’autres termes, celui-ci s’est développé en hypoas-
cidie. La fleur est d’ailleurs normale sous tous les autres rapports.
M. de Candolle en montre des photographies qu’il se propose de publier
ultérieurement. Au moment où la fleur, encore toute fraîche, lui a été
apportée, il a remarqué que la partie inférieure du labellum était concave
du côté de sa face supérieure et que ses bords étaient redressés du côté
du stigmale. Ceci semble prouver que le retroussement de la portion
supérieure du labellum s’est prononcé dès les premières phases du
développement de celui-ci. A ce moment l'accroissement des tissus a
dû predominer dans la face inférieure de l'organe. La parfaite netteté
des surfaces et du contour du labellum ainsi retroussé semble, en outre,
indiquer que le changement dans le mode habituel de l’accroissement
de ses tissus s’est effectué avec la plus grande régularité et lenir à une
cause des plus légères. On peut se demander, d’après cela, pourquoi ce
genre d’anomalie n’est pas fréquent. Or, elle doit être des plus rares
car elle n’a été jusqu'ici mentionnée dans aucun écrit de tératologie
végélale. Elle échapperait cependant d'autant moins aux nombreux
amateurs d’orchidées qu’elle se produit dans un genre à grandes fleurs.
Cette monstruosité présente un grand intérêt au point de vue de la
morphologie. Dans un travail récent, M. Penzig a distingué deux caté-
gories d’épiascidies, à savoir : celles qui résultent d’un développement
de la base du limbe et celles qui sont formées par le recourbement de
partie supérieure du limbe. Il désigne les premières par les termes
d'épiascidies basilaires et les secondes sous celui d’épiascidies apicales.
Or, il existe de même des hypoascidies basilaires telles que celles décrites
par M. de Candolle chez un Ficus d’espece encore inconnue et des
hypoascidies apicales telles que les bractées des Marcgraviacées et les
urnes des Dischidia qui résultent du recourbement congénital de la
région supérieure du phyllome. C’est à cette catégorie des hypoascidies
apicales qu’appartiennent évidemment aussi le sabot retourné du Cypri-
pedium Helvetia Froebel.
Deux photographies et la présentation de la fleur desséchée du Cypri-
1 Notes de tératologie végétale, dans: Malpighia, ann. XVI, fasc. II-IV.
? Sur un Ficus à hypoascidies, voir: Arch. des sc. phys. et nat., t. XII,
déc. 1902 et Nouvelles Études des hypoascidies de Ficus dans Bull. herb. Boiss.,
ser. 2, no 9.
(86) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 359
pedium accompagnaient les intéressantes remarques de notre éminent
ancien président.
A propos de la communication de M. de Candolle sur la florule récoltée
par M. Brun, au Spitzberg, M. Chodat rappelle que dans la neige rouge
rapportée par ce naturaliste, à côté du Sphærella nivalis qui y était
abondant, il a découvert le Pieromonas nivalis, Volvocinée qu'il n'avait
jusqu’à présent trouvée que dans la neige noire du Jura et des Alpes.
(Voir compte rendu de la séance du 13 octobre 1902).
OBSERVATIONS MÉTÉOROLOGIQUES SUR LA FLORE LOCALE. —
Après avoir rappelé les froids et la neige par lesquels débuta la saison
morte de 1902-1903 dès le milieu de novembre !', M. Gustave
Beauverd signale les jours relativement chauds et ensoleillés qui
suivirent cette période et se sont succédé presque sans interruption
jusqu’à ce jour. La répercussion de cette température exceptionnelle sur
notre flore locale s’est manifestée par l'avancement général de la
floraison d'une certaine quantité de nos plantes a une classées
comme suit en deux catégories par M. Beauverd :
1° Plantes vernales ou estivales susceptibles de présenter une
seconde floraison d’arriere-automne,
a FLORE INDIGÈNE :
Primula acaulis, épanouies tout l'hiver et dès la fin de
décembre 1902.
Gentiuna verna, épanouies au Salève, dès octobre; disparues
avec la neige.
Bellis perennis, épanouies tout l’hiver sans discontinuer!
Ranunculus acris, épanouies en octobre-novembre; ont discon-
linué avec l’arrivée de la neige jusqu’au 5 mars 1903
(Chambezy !)
Stellaria media, a fleuri tout l’hiver au pied des murs.
Lamium maculatum, en fleurs tout l’hiver dans les haies.
Poa annua, en fleurs tout l’hiver au pied des murs.
Cornus sanguinea, abondante floraison d'octobre à novembre
(quatre années consécutives |), dans les haies.
b) PLANTES ÉTRANGÈRES RUSTIQUES !
Clemalis cirrhosa (région méditerranéenne), en fleurs dès fin
octobre, sans discontinuer !
"48-19 novembre : 10 cm. de neige; 30 novembre : température moyenne,
—2,03 ; —5,2 à 9 h. du soir.
360 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (87)
Choisya ternata (Mexique), a fleuri d'octobre à février, dont les
nuits froides et la bise ont arrêté la floraison qui a repris le
9 mars !
Rosa divers : ont fleuri et produit des rejets feuillés de
novembre à mars sur la façade de l’Herbier Boissier, en com-
pagnie des deux précédents !
Rhododendron ferrugineum : fleuri à Chambézy (Herbier Bois-
sier) de novembre à Noël.
20 Plantes printanières, n'offrant pas de seconde floraison en
automne.
a) FLORE INDIGENE :
Viola alba, Tussilago Farfara, 22 février, Petit-Saconnex.
Prunus avium, avec grandes feuilles bien développées! 22 février,
haie au Petit-Saconnex.
Narcissus pseudo-Narcissus, Anemone Hepatica, Leucoium ver-
num, 26 février, Plaine aux Rocailles (communiqué).
Scilla bifolia, 26 février, route de Fernex.
Pulmonaria obscura, 1er mars, environ de Pregny (Genève).
Ficaria ranunculoides, 1er mars, Pelit-Saconnex.
b) PLANTES ÉTRANGÈRES, RUSTIQUES :
Cyclamen Ibericum (Espagne), Eranthis Cilicica (Asie Mineure),
Galanthus nivalis, G. plicatus et G. latifolius, observés le
15 février, mais fleuri sans doute avant cette date.
Rhododrendron Dahuricum (Asie Mineure) et Erica carnea
(Alpes calcaires), abondande floraison le 6 mars.
En outre, bien des feuilles de chéne et de charme dans la plupart de
nos haies ont conservé leur chlorophylle jusqu'à la fin de décembre,
tandis que le Ligustrum vulgare, qui les années précédentes avait perdu
ses feuilles avec les gelées de janvier, les a conservées tout l'hiver de
1902-1903 jusqu’apres l’éclosion des bourgeons printaniers, constatée
dès le 6-9 mars.
Pour se résumer, l’auteur de ces observations ajoute: 1° que par la
comparaison de la période d’abondante floraison du Primula acaulis avec
celle de l’année précédente, le printemps de 1903 paraît avoir une bonne
dizaine de jours d’avance sur celui de 1902 ; 2° que la persistance excep-
tionnelle des feuilles durant tout l'hiver sur le Ligustrum vulgare (seul
représentant indigène de la famille méridionale des Oléacées), atteste de
(88) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 361
la douceur du climat moyen de notre région durant l'hiver que nous
venons de traverser.
M. Edouard Bertrand confirme la floraison en plein air des Cyclamen
Ibericum et Græcum dans sa propriété, à Nyon, dès la fin de janvier,
tandis que M. Casimir de Candolle constatant que le Jasminum nudicaule
(Japon) a fleuri plus tard (février) que les hivers précédents (décembre-
janvier), en attribue la cause probable aux exigences particulières de
cette plante, qui demanderait à subir une période de gel d’une certaine
intensité avant de fleurir, période qui lui aurait fait partiellement défaut
durant cet hiver.
UNE HERBORISATION AU MONT-GHIRIDONE. — Sous ce titre, et
pour faire suite à de précédentes communications (v. séances des 9 décem-
bre 1901 et 10 décembre 1902), M. Paul Chenevard donne lecture du
résultal de ses excursions botaniques au Tessin durant l’été 1902. Cette
communication étant publiée in-extenso dans le présent n° du « Bulletin
de l’Herbier Boissier » (voir p. 288 et seq.), nous n’en relevons que les
conclusions suivantes ayant donné lieu à une discussion courtoise entre
leur auteur et M. le professeur Chodat :
1° La flore du Tessin peut soutenir sans désavantage la comparaison
avec celle des autres régions alpines de la Suisse, exception faite du
Valais ;
20 La végélation de sa partie méridionale est riche quant au nombre
des espèces représentées, la question de fréquence étant réservée jusqu’à
plus complète information ;
3° La « fracture Maggia-Reuss » (voir «Globe», t. XLI, et C. R. Soc.
bot. Genève, 16 mai 1902), dans l’état actuel de nos connaissances, ne
peut être affirmée pour ce qui concerne la partie lessinoise.
M. le professeur Chodat répond à M. Chenevard que ses objections
quant à la richesse du district auquel les auteurs ont appliqué le nom de
Tessin du Nord (comprenant approximativement la région à l’Est du Val
Maggia, au Nord de Locarno, et qui par conséquent ne comprend pas le
Locarnais inférieur proprement dit, ainsi que cela ressort des citations
et de tout l'esprit du mémoire en cause), ne lui paraissent pas avoir la
valeur que l’auteur de la communication pense devoir leur attribuer.
Dans sa statistique, M. Chenevard n'a pas fait le départ entre le Tessin
meridional et le Tessin du Nord. D'autre part, si cette région était
réellement aussi riche en plantes spéciales, quelques peu nombreuses
qu'aient été les explorations dans celte région, on n'aurait pas manqué
302 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (89)
de la reconnaitre. Sans doute de nouvelles recherches comme partout
vont augmenter la liste des espèces, mais il est peu probable que
l'impression générale soit modifiée. L’inleressante excursion dont
M. Chenevard a fait le récit à la Société comprend justement une région
à l’ouest du Val Maggia el par conséquent ne peut servir d’argument en
faveur de la thèse de M. Chenevard. Il faut cependant être reconnaissant
à notre zélé confrère d’avoir apporté tant de nouveaux faits concernant
la zone du Centovalli et du Tessin méridional. Enfin la disjonction qui
avait élé admise par les auteurs du mémoire incriminé pour quelques
plantes, en particulier pour l’Achillæa macrophylla et la Bupleurum
stellatum se trouve effacée. C’est ce qui arrive nécessairement dans tout
travail d'ensemble. C’est justement le but de ces travaux de provoquer
des compléments d’information. Le terme de «fracture Maggia-Reuss »
étant employé dans un sens purement orographique n’exprime qu’une
limite approchée, à l'Ouest et à l’Est de laquelle la flore prend une autre
allure. Ces limites de géobotanique ne sont jamais qu’approximatives et
il faut se garder d’en juger à propos d’un cas particulier.
M. Chenevard est heureux d’avoir fourni à son savant collègue une
occasion de mettre en lumière certains points de son mémoire. En outre,
il ne prétend pas que la flore du Tessin du Nord, une fois connue, soit
riche en espèces spéciales, comme le sont certaines vallées grisonnes ou
valaisannes ; il émet seulement l’idée que cette flore, s'étant, depuis peu
d'années, augmentée d’un grand nombre d'espèces, rien ne peut faire
supposer que ce territoire soit plus pauvre que maints autres points de
la chaîne centrale, qui ne sont pourtant pas considérés comme offrant
des lacunes dans la dispersion des espèces alpines.
Il reconnaît que son récit d’herborisation au Ghiridone est en dehors
de cette question.
Quant à la partie occidentale de ces Alpes, M. Chenevard la comprenait
bien dans la «lacune tessinoise » puisqu'il s’agit de la Maggia et par
conséquent de son système hydrographique.
CULTURES COMPARATIVES DE L’ASPERGILLUS GLAUCUS ET
DE SA VARIÉTÉ ASCOGENE. — M. le Dr Alfred Lendner nous enire-
tient d’une forme d’Aspergillus curieuse en ce sens que, lors de sa décou-
verte il ya deux ans, elle ne présentait que sa forme ascogène (péri-
thèces). Etant parvenu, par des procédés de culture, à en obtenir une
abondante végétation de conidiophores normaux portant des conidies,
M. Lendner expose le résultat des études comparatives qu'il a faites sur
(90) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE, 363
ce végétal ainsi que sur les A. glaucus et A. nidulans, études sur les-
quelles d’inleressants détails nous sont donnés et dont les résultats ont -
permis à notre collègue de constater : 1° que cet Aspergillus, faute de
caractères spécifiques suffisants, se rattache à l'A. glaucus dont il peut
être considéré comme une variété ascogene, présentant en culture et en
vieillissant des changements de couleurs non remarqués de la même
facon chez le type; 2° que dans des conditions données de culture, l’As-
pergillus glaucus type peut se modifier jusqu’à devenir méconnaissable
par la production de ramifications très vigoureuses des conidiophores.
Des variations semblables ont été produites expérimentalement par M. de
Beauverie sur l’Aspergilus variabilis cultivé sur des substances nocives,
et M. Lendner ajoute à ce sujet qu'il est curieux de constater que des
causes différentes (antiseptiques et défaut de nutrition) provoquent chez
ces deux espèces des effets analogues.
M. le Professeur Chodat fait ressortir l'intérêt que présente cette com-
munication conduisant à déterminer les conditions de formation d’ano-
malies, que l’on peut pour ainsi dire obtenir à volonté,
POSSIBILITÉ PHYSIOLOGIQUE DE LA DOUBLE FÉCONDATION
OBSERYÉE SUR PARNASSIA PALUSTRIS L. — M. le Prof. Dr
R. Chodat montre à la Société une préparation de Parnassia palustris
dans laquelle on peut voir un sac embryonnaire contenant deux oospères,
quatre synergides, trois noyaux polaires et trois antipodes. Cette curieuse
structure est ainsi constituée : au sommet du sac sont deux synergides
normales et un œuf; au-dessous, et accolé à l'œuf, se trouve un premier
noyau polaire auquel font suite deux synergides et un œuf disposés de la
façon normale, puis deux noyaux polaires plus petits que l’autre; enfin,
en position normale, les trois antipodes comme dans les sacs normaux.
Cette curieuse structure ne peut provenir que du fait suivant : après divi-
sion du noyau primaire du sac embryonnaire, le noyau supérieur a donné
naissance à un appareil normal et à un noyau polaire; l’inferieur a pro-
duit également un appareil antipodial normal, mais le noyau polaire en
route pour se fusionner avec l’autre s’est divisé comme le noyau originel
de l'appareil femelle en produisant comme lui deux synergides, un œuf
el un nouveau noyau polaire. A propos de cette observation faite au
cours d'une recherche, avec la collaboration de Mme M. Imbert, sur
lembryologie du Parnassia palustris, M. Chodat rappelle que selon lui
la chromalophilie observée par lui et ses élèves, différente dans l’appa-
reil femelle (érythrophilie) et dans l'appareil antipodial (cyanophilie) de
364 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (94)
la plupart des sacs embryonnaires serait l'indication d’une différenciation
chimique sexuelle. Les noyaux polaires sont érythrophiles et par consé-
quent participent de la nature de l'appareil femelle. Ceci a été vérifié
dans les Iridees, les Amaryllidées, les Liliacées, les Genlianacées et les
Saxifragacées. Cette érythrophilie des noyaux polaires jointe à l’observa-
tion précédente montre bien le caractère femelle des noyaux polaires et
fait comprendre la possibilité physiologique de ce qu'on a nommé la
double fécondation.
A la suite de cette intéressante communication accompagnée de des-
sins et de préparations microscopiques, la séance est levée à 10 h. 5/1. —
Assistance, dix-huit membres et un candidat : MM. Augustin de Candolle,
Dr E. Penard, Viret, Nitzschner, Beauverd, Bertrand, Dr Boubier, Bou-
chard, C. de Candolle, Chenevard, Dr Chodat, Guinet, Dr Hassler, Hausser,
Dr Lendner, Ch.-Ed. Martin, Mie Dr Rodrigue, MM. Schmidely et Sprecher.
Le GAREX PAIREI F. Schultz dans le Jura
PAR
Gustave BEAUVERD
Rattachée par plusieurs auteurs au Carex divulsa Good. à titre de
variété, cette espèce n’est signalée nulle part dans les flores de la chaîne
du Jura; les stations suisses de cette plante qui s’en rapprocheraient le
plus seraient celles d’Orbe et de Bâle signalées dans Gremli (Fl. anal. de
la Suisse, 1885) et dans Schinz et Keller (Fl. der Schweiz, 1900), tandis
qu’aucune flore ne la mentionne à notre connaissance dans le Jura fran-
cais.
C’est sur ce dernier territoire que nous avons eu le plaisir d’en récolter
de belles touffes le 29 juin 1902, dans les taillis escarpés situés à 1400 m.
environ dans la Combe d’Envers, au-dessus des pâturages du Pailly, près
la Faucille (Jura de Gex). Cette plante se trouvait la en magnifique état
de floraison en compagnie d'espèces silvatiques telles que Ranunculus
aconitifolius, Dentaria digitata, D. pinnata, Cardamine impatiens, Gera-
nium silvaticum, Chærophyllum aureum, Bupleurum longifolium, Cen-
taurea montana, Myosotis silvatica, Asarum europæum, Allium ursinum,
Carex digitata et Elymus europæus pour ne mentionner que les espèces
les plus répandues d’une formation signalant la dernière limite de la
région du hêtre dans cette partie du Jura.
— — eh a — ——
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
DE
CRYPTOGAMES ET PHANÉROGAMES
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card Index américain.
En 1893 paraissait .à Oxford le premier des quatre volumes constituant
l «Index Kewensis». Le quatrième et dernier volume de cette œuvre sortait
également des presses d'Oxford en 1895.
C'est vers celte époque que Miss Josephine A. Clark, à Washington, dans le
but de renseigner le plus promptement possible les botanistes américains sur
les nouveautés relatives à la flore du Nouveau Continent, publia dès 1894 son
« Card Index of Genera, Species and Varieties of Plants published since 1885 ».
Ce nouvel Inder, sous la forme pratique des fiches mobiles et intercalables,
devenait ainsi pour la flore de l'Amérique une «suite à l’Index de Kew » en
même temps qu'il le completail par l’adjonetion des Cryptogames.
D'autre part, M. Théophile Durand, Directeur du Jardin botanique de l'Etat à
Bruxelles, d'accord avec les éditeurs de "Index Kewensis, reprit la publication
de la suite de cet ouvrage sous le titre de « Indicis Kewensis Supplementum
primum, nomina plantarum phanerogamarum omnia annis 1886-1895 edita
complectens » ; le premier fascicule de ce supplément publié à Bruxelles est sort
de presse en 1901 et comporte les nouveautés par ordre alphabétique allant de
Aalius au genre Gymbidium ; la publication des lettres de D à Z est annoncée
comme très prochaine, ainsi qu'un nouveau «Supplementum Secundum » édité
de nouveau par Kew et contenant l’énumération des phanérogames publiés dans
le monde entier jusqu'au 31 décembre 1900.
Pour faire suite immédiate à l'œuvre de Index Kewensis, et d'accord avec'le
« Card Index » que Miss Clark publie à Washington pour les plantes exclusive-
ment américaines, l'Herbier Boissier édile sous forme de fiches détachables un
Index botanique de toutes les plantes extra-américaines publiées à partir du
ler janvier 4901 comprenant les genres, espèces, varietes el noms nouveaux
tant phanérogamiques que eryplogamiques.
Outre la synonymie des combinaisons ou noms nouveaux, ces fiches indi-
quent le nom de la famille à laquelle appartient la plante signalée. La classi-
fieation adoptée pour celle partie du travail est celle du système naturel qui
sert de base aux Natürlichen Pflanzenfamilien d’Engler et Prantl ; toutefois,
pour assurer à celle œuvre le caractère d’impartialite qui lui est indispensable,
l'Index de l'Herbier Boissier énumérera les nouveautés botaniques sans aucun
esprit critique, laissant en cela aux auteurs l'entière responsabilité de ‘leur
publication.
Index seul, 3ulletin Index
seul. et Bulletin.
NT BRUN. ee, 20 fr. 20 fr. 30 Ir,
Abonnements : \ pe
{ Union postale ,.. 25 » 25 » 40 »
Pour Lous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
EDEN BRYOLOGICES
ENUMERATIO MUSCORUM HUGUSODE GOGNITORUM
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE BEOBAAPHIEA |
LOCUPLETISSIMIS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE DINSTRUCTION PUIBEIQOTE
—elieoe nn
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
2900
En vente à ’HERBIER BOISSIER, CHAmBézY (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : Fr. Fe 20
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SEIEN TI MYCOLOGICÆ :U NEVERS AERS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
A %
D BULLETIN
HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERRIER
Chaque Collaboraleur est responsable de ses travaur.
SECONDE SÉRIE
Tome 111. 1903.
N° 5.
Ce N° a paru le 30 avril 1903.
Prix de FAbonnement
21] WRANGS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 PRANES PAR AN POUR 1 ETRANGER.
û
Les abonnements sont reçus
A WHERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK ) h. PRIEDE ÆNDER & SOIN
3, vue Corneille, | 14, Garlatrasse,
1903
ER
y à
TER EN
Bez Be ae
awnu anbeys ap uotjipadxa,7
wpe,} "33j044u09 Juswssnaußlos Jue}
iu
ungesuodsaı 2}n0} euljoap unajıng np uonens!
z
2
“saseba sosswnu inod à
a 04
=
D A Poe Be a a
>
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 5. — MAI 1903.
Pages
[. — Augustin de Candolle. — TILIACEÆ ET STERCU-
HACERÆ NOV: ER RAR Re RU 365
ll. — Gustave Beauverd. — NOTE SUR LE CORYDALIS
FAPBAGPAE PERS a 370
III. — Robert Keiler. SITR.EGE ZUR KENNTNIS DER
FLORA DES BLENIOTALES (Fortsetzung folgt)....... 371
IV. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANZÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
XSCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile IassLer,
d’Aarau (Suisse). de 1885 à 1902 (SION er 387
\. — Paul Chenevard. CONTRIBUTIONS A LA FLORE
DÉS TESSIN (Sue) we AP QE ee UE
\Y[ — Gustave Beauverd. SOCIETE BOTANIQU E DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 6 avril 1903... 455
=
ns
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL: : .… .... Nos 4943 à 4541
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mots
où le numéro a paru.
HO —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 5.
TILIACEÆ ET STERCULIACEÆ
NOVÆ
AUCTORE
Augustin DE CANDOLLE
Les espèces décrites ci-après, recueillies au Tonkin par Balansa —
sauf deux Elæocarpus nouveaux appartenant aux plantes de Bornéo de
M. Beccari — comprennent quelques types intéressants. Le Sterculia ton-
kinensis possède un calyce membraneux comme le S. hymenocalyx
K. Sch. ' trouvé par Balansa dans la même localité. Ces deux espèces,
dont on ne connaît pas les fruits, diffèrent d’ailleurs entièrement l’une
de l’autre sous d’autres rapports. Le Firmiana bracteata se distingue des
F. colorata et fulgens par ses feuilles entières et ses bractées florales.
Quant à l’Eriolæna glabrescens à feuilles presque glabres, on a pu s’as-
surer, grâce à l’obligeance de M. Pierre, qu’il est certainement distinct de
son E. affinis.
Elæocarpus tonkinensis sp. nov.
Arbor (nisi ad innovationes inflorescentiasque breviter adpresseque
puberulas) glabra, ramis teretibus siccitate longitudinaliter rugulosis
cæterum lævibus. Folia approximata, lamina rhombeo-lanceolata (6 ‘/2-
8 cm. longa, 2-3 cm. lata) apice longe obtuseque acuminata basi sensim in
petiolum centimetralem attenuata, margine crenato-serrata, serraturis
1 In Engl. bot. Jahrb. XXIV, Beibl. 58, p. 18.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1903. 25
366 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (2)
crebris (ad 20) glandula apiculatis, submembranacea sursum nitida;
nervis secundariis utrinque 5 adscendentibus tenuibus dichotome
ramosis in axillis glanduloso-porigeris. Racemi axillares 3 cm. longi
10-12-flori cum foliis persistentibus intermixti, pedicellis 4 mm. longis
gracilibus. Alabastra ovata. Sepala ovala acuta 3 mm. longa brevissime
puberula. Petala obovata sepalis æquilonga glabra fere usque ad medium
fimbriata, basin versus cuneala. Slamina 35, filamentis brevibus glabris, .
antheris oblongo-linearibus 1 mm. longis papilloso-hirtellis apice sub-
barbellatis. Discus continuus crenatusque. Ovarium glabrum sessile 3-locu-
lare cinereo-pubescens, ovulis 2 in quoque loculo. Stilus subulatus
antheras paullo superans basi pubescens.
Affinis E. photiniæfolio Hook. et Arn. et E. decipienti, Hemsl.
Tonkin, Balansa, n. 3624 et 3625 in h. Cand. Tu-Phap, dans les bois.
Arbre de 6 à 8 m. de hauteur à corolle blanche, en fleur au mois de
janvier et à la fin de mai.
Elæocarpus Balansæ sp. nov.
Arbor, ramis florentibus validis cum petiolis racemisque breviter dense-
que brunneo-tomentosis, cicatricibus foliorum asperatis. Folia magna,
petiolo 4-6 cm. longo, lamina ovata (ad 25 cm. longa, 13 cm. lata), basi
cordulato-rotundata margine serrato-crenata, chartacea, supra (excepto
nervo centrali) glabra, subtus densiuscule pilosa, nervis secundariis
utrinque circiter 12 cum centrali subtus prominentibus. Racemi axillares
(8-10 cm. longi) multiflori, pedicellis gracilibus 10-12 mm. longis. Sepala
ovato-lanceolata (6 mm. longa), extus velutina intus subglabra carinata.
Petala 6-7 mm. longa, apice usque ad mediam partem fimbriato-laciniata,
basin versus cuneata ibique intus et margine pilosa, extus omnino
glabra. Stamina 20-25, antheris linearibus 2 mm. longis cum filamentis
dense hiriellis, valvis barbato-setulosis. Androgynophorum 1 mm. longum
pilosum. Ovarium ovatum hirsutum 3-loculare, loculis pauciovulatis.
Stilus subulatus 6-7 mm. longus pilosus.
Tonkin, Balansa, n. 3618 in h. Cand. Tu-Phap, dans les bois. Arbre de
7 à 8 m. de hauteur à corolle blanchätre, en fleur au mois d'avril.
E. dubius sp. nov.
Arbor, ramulis gracilibus (nisi summo apice interdum adpresse pube-
rulo) glabris, stipulis acutis pubescentibus caducissimis. Folia mediocria,
petiolo 15-20 mm. longo, lamina oblonga (5 ‘/2-8 cm. longa, 2-3 cm. lata),
basi acuta vel subobtusa apice obtuse acuminata, margine obsolete ser-
(3) AUGUSTIN DE CANDOLLE. TILIACEÆ ET STERCULIACEÆ NOVÆ. 367
rata, modice coriacea, supra fuscescenti-nitida subtus vix pallidiore,
nervis secundariis utrinque 8-10 tenuibus, venis reticulatis. Racemi foliis
subæquilongi vel breviores, pedunculis parce puberulis adscendentibus,
pedicellis centimetralibus cinereo-pubescentibus. Sepala 8 mm. longa, a
basi ovala apicem versus sensim attenuata, extus cinereo-pubescentia
intus glabra. Petala subæquilonga, apice ad 2 mm. lacimata, extus parce
sericea intus præcipue ad carinam et marginem hirsuta. Stamina 20-25,
antheris linearibus cum arista millimetrali 4-5 mm. longis subglabris,
filamentis 4 mm. longis pubescentibus. Ovarium hirsutum disco brevi
margine 10-glanduloso (glandulis apice puberulis) insidens, triloculare,
ovulis pluribus in quoque loculo. Stilus subulatus pubescens antheras
paullo superans. Drupa olivæformis glabra, nucleo subtrigono basi acuto
obtuse tuberculato 1-2 spermo, semine peralbuminoso.
Affinis E. prunifolio Wall.
Tonkin, Balansa, n. 3622, 3623, 2398 in h. Cand. Tu-Phap et vallée
de Baa-tai (Mont Bavi) dans les bois. Arbre de 3 à 7 m. de hauteur à
corolle blanche, en fleur en mars et avril, en fruit au mois de juin.
ve Elæocarpus Beccarii sp. nov.
Arbor, ramis florentibus robustis subangulatis ad innovationes flavide
hirsutis cæterum glabratis. Folia majuscula glabra, petiolo valido (4 cm.
longo) supra applanato, lamina rotundato-elliptica (13-17 cm. longa,
10-12 cm. lata) apice sæpius obtusiuscula interdum emarginata, margine
obsolete glanduloso-serrata, coriacea, siccitate supra atropurpurea, subtus
pallidiore et minute nigro-punctulata; nervis secundariis utrinque 7-9
arcuatim adscendentibus cum centrali subtus prominentibus, venis reticu-
latis. Racemi in axillis foliorum delapsorum (ad 8 cm. longi), parce pube-
ruli, bracteis angustis acutis 5-7 mm. longis pubescentibus. Pedicelli
teretes (5-7 mm. longi) breviter puberuli. Sepala ovata acula (5-6 mm.
longa) intus glabra. Petala (6 mm. longa), lobis 3 laciniato-fimbriatis,
basin versus cuneata. Stamina 12 (?), antheris oblongis (2 mm. longis)
papilloso-puberis valvis brevissime setulosis. Ovarium triloculare pauci-
ovulatum cum disco breviter denseque pilosum. Stilus (4 mm. longus)
usque ad trientem superum pubescens.
Borneo : Beccari P. B., n. 540 in h. Cand.
E. octantherus sp. nov.
Frulex ? ramosus, ramulis florentibus tenuibus dense foliatis cito gla-
bralis, velustioribus cicatricibus foliorum asperulalis. Stipule minutæ
368 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
lineares acutæ pubescentes. Folia parva in gemmis sericea cito glabrata,
petiolo 8-10 mm. longo superne manifeste canaliculato, lamina lanceolata
{5 !/2 em. longa. 1 ‘/2 cm. lata) basi cuneata apice longe obtuseque acu-
minata cum mucrone, margine obtuse crenata setis deciduis crenis impo-
sitis, concolore rigide coriacea; nervis secundariis tenuibus circiter 8
utrinque procul a margine arcuatim inter se convexis. Racemi axillares
puberuli (2-3 cm. longi) bracteis linearibus acutis, floribus confertis,
pedicellis 2-3 mm. longiscinereo-puberulis. Sepala 4 ovato-acula (3-4 mm.
longa) extus breviter sparseque puberula. Petala 4 oblongo-obovata
(2 mm. longa), apice dentibus breviter linearibus, extus pilis raris seri-
ceis adspersa. Stamina 8, antheris oblongis (ad 2 mm. longis) dense
papilloso-hirtellis, filamentis brevissimis. Ovarium rudimentarium sub-
aureo-pilosum stilo subnullo. Affinis El. sericeo Stapf.
Borneo, Beccari P. B., n. 3224 in h. Cand.
Columbia scabra sp. nov.
Arbor mediocris omni ex parte pilis stellatis scabra, ramis teretibus.
Folia majuscula, petiolo 5-6 cm. longo, lamina orbiculata (ad 20 cm.
longa et lata) semper profunde cordata apice acuta margine remotiuscule
serrulata, chartacea, utrinque scaberrima, basi subæquali septemnervia,
reticulato-venosa, nervis venisque subtus prominentibus. Panicula ramosa
terminalis (30 cm. Ionga, 25 cm. lata) multiflora. Pedicelli 5-7 mm. longi.
Capsulæ 4-alatæ stellato-puberulæ coccis 4 reniformiter bialatis.
Affinis C. floribundæ Kurz.
Tonkin, Balansa, n. 3964 in h. Cand. Bois du chemin conduisant de
Tu-Phap aux rochers de Notre-Dame. Arbre de 6 à 8 m. de hauteur, en
fruit au mois de février.
Sterculia tonkinensis sp, nov.
Arbuscula, ramulis florentibus teretibus, superne cum petiolis pilis
stellatis brunneis adspersis. Stipulæ membranaceæ (8-10 mm. long&)
triangulari-subulatæ puberulæ cadueissimæ. Folia mediocria, petiolo ad
2 cm. longo modo generis incrassato, lamina obovata, (10-14 cm. longa,
5-7 cm. lala) apice sæpius breviter obtuseque acuminata, supra glabra
nitida in sicco nigrescente, subtus pilis stellatis brunneis dense hirsuta.
chartacea; nervis secundariis utrinque 8. Panicula (8-10 cm. longa) axil-
laris parum ramosa laxiflora pilis stellatis ferrugineis adspersa, bracteis
subulatis (2-3 mm. longis). Pedicelli graciles subcentimetrales. Alabastra
ovala subacuta. Calycis tenuis rosei tubus brevissimus (2 mm. longus) ;
(5) AUGUSTIN DE CANDOLLE. TILIACEÆ ET STERCULIACEÆ NOVÆ. 369
segmenta centimetralia a basi ovata (3-4 mm. lata) apicem versus atte-
nuala, apice plus minus cohærentia, extus parce stellato-pilosa. Ovarium
globosum apice pilosum 5-loculare, ovulis 5 (?) in quoque loculo.
Stilus hirtellus deflexus stigmate capilato. Florem masculinum non
vidi.
Tonkin, Balansa, n. 4059 in h. Boissier. Tu-Phap, dans les bois. En
fleur au mois de mars.
{ Sterculia Balansz sp. nov.
Arbuseula, ramulis florentibus teretibus, in sieco superne atropurpu-
reis, pilis stellatis parce puberulis. Folia glabra, petiolo 2-3 cm. longo tam
basi quam apice incrassato, lamina ovato-oblonga apice obtusa vel sæpe
brevissime et obtusissime acuminata basi rotundata (13-20 cm. longa,
D ‘/2-8 cm. lala), margine integra, concolore nitida chartacea; nervo cen-
trali et secundariis utrinque 10 subtus prominentibus. Inflorescentiæ sat
multifloræ (ad 6 cm. longæ) ramosæ pubescentes, bracteis minulis del-
toideis. Alabastra ellipsoidea. Pedicellis calicis segmentis æquilongus.
Segmenta ovata obtusa (3-4: mm. longa) extus pubescentia intus glabrata,
patentia; tubus calycis 1,5 mm. longus. Flos masculinus : androgyno-
phorum 2-millimetrale incurvatum glabrum antheris 10. Flos fœmineus :
Folliculi coriacei, pediculo 15 mm. longo stipitati, oblongi apice obtusi
(6 em. longi) brunneo-velutini, seminibus 6 oblongis.
Affinis S. Roxburghü Wall.
Tonkin, Balansa, n. 4061 et 4062. Tu-Phap, dans les bois. Arbrisseau.
Corolle lie de vin; fruits pendants, rouges, graines noires à leur matu-
rité et luisantes. Fleurs et fruits en juin.
V Firmiana bracteata sp. nov.
Arbor mediocris, ramulis annotinis superne cicatricibus foliorum aspe-
ralis. Folia (adulta non visa), petiolo 3-4 cm. longo, lamina ovata acuta
basi truncala margine vix repandula, supra mox glabrata subtus diutius
stellato-pubescente, basi 5-nervia, nervis secundariis 8 pariter e centrali
abeuntibus. Inflorescentiæ bracteis multis subulatis (6-8 mm. longis)
instructæ, pilis stellatis ferrugineis velutinæ, floribus masculinis (in ala-
bastro tantum visis) verisimiliter ut in F. colorata R. Br. — Folliculi
charlacei (40 cm. longi, 3 ‘/2 cm. lati) oblongo-elliptici, pediculo centime-
trali stipitati, reticulato-nervosi biseminosi, seminibus ellipsoideis in
triente inferiore ad marginem affixis.
Tonkin : Balansa, n. 3743 in h. Cand. Environs de Tu-Phap. Arbre de
370 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
7 à 8 m. de hauteur émettant ses feuilles après la floraison. Corolle d’un
jaune de chrome. Fleurs en juin et fruits en juillet.
Eriolæna glabrescens sp. nov.
Arbor mediocris, ramulis teretibus cinereis lævibus glabrescentibus.
Stipulæ desiderabantur. Folia adulta, petiolo 2 ‘/2 cm. longo flavide stel-
lato-pubescente, lamina rotundato-acuminata (7-10 cm. longa, 6-9 cm.
lata), basi cordata vel truncata margine subinæqualiter dentala, rigide
subcoriacea, supra glabrata et in sicco nigrescente subtus pilis stellatis
sparsis scabriuscula, basi 7-nervia nervis subtus prominentibus. Pedun-
culi fructiferi 5-8 cm. longi, capsulis 2,3 ovatis acutis (4 cm. longis),
loculis 8 dorso flavide pubescentibus, intus margine lanigeris, seminibus
numerosis alatis.
Tonkin : Balansa, n. 3710 in h. Cand. Collines herbeuses des environs
de Phuong-Lam. Arbre de 4 à 5m. de hauteur. Fruits en janvier.
Note sur le CORVDALIS FABACEA Pers.
PAR
Gustave BEAUVERD
Dans un récent article intitulé «Observations sur quelques formes de Cory-
dalis solida et cava », publié par le Bulletin de la Société des Naturalistes de
l’Ain, no 12, 15 mars 4903, M. Brunard signale entre autre sous le nom de
Corydalis solida var. ramosa (1. c.. p. 54) un lusus qu'il n’est pas rare de cons-
tater chez cette plante ainsi que chez le C. cava Schw. — Nous souvenant de
l'avoir observé personnellement sur fous les exemplaires de Corydalis fabacea
Pers. récoltés au cours d’une herborisation dans le Jura en 1889, nous avons
examiné les spécimens de cette espèce conservés à l'Herbier Boissier et, à notre
grande surprise, avons remarqué que le cas de ramification de la hampe consti-
tuait chez elle une règle ne paraissant offrir d’exception que chez quelques
jeunes plantes fleurissant probablement pour la première fois. Parmi les échan-
tillons vivants que M. William Barbey a eu l’obligeance de nous faire parvenir
à cet effet des cultures de Valleyres, nous avons constaté plusieurs spécimens
multicaules (autre lusus assez fréquent) dont toutes les hampes étaient iden-
tiquement bifurquées ; un échantillon de l’Herbier Boissier, récolté par Rostan
dans les Alpes de Pral, Piémont, présente même une hampe érifurquée, dont
chacun des trois rameaux inégaux, naissant de l’écaille, possède deux feuilles
alternes comme ceux du type normal.
Ce caractère de hampe bifurquée, qui est exceptionnel chez les Corydalis
solida Sw. et GC. cava Schw., constitue au contraire une distinction spécifique
du C. fabacea Pers. méritant d’être signalée dans les diagnoses de cette espèce :
aucun auteur, en effet, n’a à notre connaissance attiré l'attention sur ce point,
quoique les illustrateurs fidèles tels que ceux des Ic. fl. germ. II, pl. 7 de Rei-
chenbach, ou de Flora danica VIII: 1394, l’aient parfaitement mis en évidence!
———— 0
BEITRAGE
KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES
Dr. Robert KELLER
Das Gebiet, dessen botanische Monographie ich vorbereite, in welchem
die jnachfolgend mitgeteilten floristischen Beobachtungen hauptsächlich
in den Jahren 1900 bis 1902 gemacht wurden, umfasst das Flussgebiet
des Brenno und seiner Seitentäler. Seine Südgrenze bildet also die
Ebene von Biasca. Die westliche Begrenzung stellt die Gebirgskette dar,
in welcher der Pzo. di Molare und Pzo. Lucomagno die höchsten Erhe-
bungen sind. Im Norden wird die Grenze desselben durch das vom
Scopi bis zur Greina sich erstreckende Hochgebirge gebildet, im Osten
durch das Adulamassiv. Ausser dem eigentlichen Val Blenio umfasst
also das Gebiet Val Pontirone, Val Malvaglia, Val Soja, Val Carasina,
Val Luzone, Val Scaradra, Val Camadra, Val Campo und Val Maria.
Von dieser natürlichen geographischen Umschreibung meines Excur-
sionsgebietes weiche ich im Nordwesten in sofern ab, als ich die Ab-
hänge des Pzo. Scai, welche vom Medelserrhein entwässert werden,
ebenfalls in den Bereich meiner Studien zog und ebenso ausser der
südlichen auch die westliche Seite des Scopi. Das Areal umfasst also
den ganzen Bezirk Blenio und dazu die Umgebung von Biasca. Die Tal-
sohle erhebt sich vom Mündungsgebiete des Brenno bis zur Greina von
285 m. bis 2360 m.; während die höchsten Erhebungen im Osten bis
zu 3398 m. (Reinwaldhorn), im Norden und Nordwesten bis zu 3203 m.
(Pzo. Medels) und 3200 m. (Scopi), im Westen bis zu 2778 m. (Pzo. Luco-
magno) gehen.
Im folgenden erwähne ich auch die gemeinen, weitverbreiteten
372 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (2)
Pflanzen. Da mein Excursionsgebiet in der Flora insubrica von Fran-
zoni nur sehr stiefmütterlich behandelt ist, dürfte es für eine künftige
Neubearbeitung des insubrischen Florengebietes nicht ohne Bedeutung
sein, über die geographische Verbreitung nicht nur der weniger häu-
figen, sondern aller Pflanzen innerhalb des Gebieles orientiert zu sein.
An der Bearbeitung meiner Funde beteiligten sich die Herren Arvet-
Touvet (Hieracium und nächst Verwandte), Buser (Alchimilla), Christ
(einige Pteridophyten), Rickli (Erigeron), Dr. von Sterneck (Alectorolo-
phus), Townsend (Euphrasie), Dr. Volkart (Gräser). Auch an diesem Orte
spreche ich diesen bewährten Monographen meinen besten Dank aus.
Zu besonderem Danke fühle ich mich meinem Freunde Herrn Pro-
fessor Dr. H. Schinz verbunden, welcher mich der Mühe des Trocknens
meiner Ausbeute enthob und die Verbindung mit verschiedenen der
Herren Monographen vermittelte.
Bezüglich der Anordnung und Nomenklatur schloss ich mich der
Flora der Schweiz von Schinz und Keller an.
I. PTERIDOPHYTA.
Athyrium filix femina Roth. Häufiger Hasel- und Grauerlenbegleiter.
Olivone ; Camperio.
1. var. dentatum DC. Olivone.
2. var. fissidens DC. Olivone ; Bosco maggiore ob Olivone, ca. 1700 m.
3. var. fissidens versus multidentatum Del. Camperio.
Cystopteris fragilis Milde subsp. eufragilis Ascherson. Haselbegleiter.
Pianezza ob Olivone.
C. fragilis var. cynapifolia Koch. Sallo ; häufiger Erlenbegleiter.
Aspidium phegopteris Baumg. Haselbegleiter. Olivone.
A. montanum Vogl. S. Petronilla ob Biasca ; Casine Camadra, ca. 1650 m.
A. filix mas Sw. Haselformation häufig. S. Petronilla ob Biasca; Olivone.
A. filix mas Sw. var. crenatum Milde. Olivone.
A. Lonchitis L. Casine Camadra, ca. 1800 m.; Alpi di Croce am Luk-
manier, ca. 1900 m.
Asplenum trichomanes L. Pontirone, ca. 1200 m. ; Olivone.
A. septentrionale L. Im Kastanienwald und Haselbuseh häufig. Buzza di
Biasca, ca. 300 m.; Pontirone, ca. 1200 m. ; Aquila; Olivone.
- A. septentrionale X A. trichomanes. Pontirone.
A. ruta muraria L. Olivone.
A. adiantum nigrum L. S. Petronilla ob Biasca.
Pteridium aquilinum Kuhn. S. Petronilla ob Biasca ; Olivone.
(3) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 379
Allosurus crispus Bernh. Pontirone, 1200 m.; Val Camadra, ca. 1800 m.;
Pzo. Scai gegen Val Termine, ca. 2000 m.
Polypodium vulgare L. Bosco maggiore an der Pt. di Larescia, ca. 1750 m.
Osmunda regalis L. S. Petronilla ob Biasca ; Pasquerio bei Biasca.
Botrychium lunaria L. Costa, ca. 2000 m. ; Casaccia, ca. 1800 m.; Aqua
calda gegen die Ganna nera, ca. 1900 m.
Equisetum ramosissimum Desf. Flussgeschiebe ; Olivone.
E. variegatum L. Biasca am Tessin ; Pasquerio ; Casaccia, ca. 1800 m.
Lycopodium Selago L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Pian di Segno, ca.
1650 m.; Alpi di Croce am Lukmanier, ca. 1900 m.; Pian di Ceirett, Val
Camadra, 2000 m.
L. annotinum L. Campra. 1400 m.; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
L. alpinum L. Alpi di Croce, ca. 1900 m.
Selaginella sellaginelloides L. S. Pelronilla ob Biasca; Pianezza ob
Olivone : Bosco maggiore an der Pt. di Larescia ; Camperio.
H. GYMNOSPERMÆ.
Pinus montana Mill. Aqua calda, ca. 1800 m.
P. montana Mill. var. pumilio Hænke. Alpi di Croce, ca. 1900 m.
P. Cembra L. Dottro, 1750 m.; Croce Portera, 1950 m. ; Ganna nera ob
Aqua calda; bei 2130 m. höchster Standort.
Larix decidua Mill. Dangio ; Ghirone, 1200 m.
Picea excelsa Link. Bosco maggiore an der Pt. di Larescia, von ca. 1000 m.
an bis fast zu 2000 m.; Cima Giu ob Olivone.
Juniperus communis L. var. nana L. Pt. di Larescia, ca. 2000 m.; Alpi
di Croce, ca. 2000 m.
III. MONOCOTYLEA.
Triglochin palustre L. Biasca, am Tessın.
Andropogon Ischæmum L. Buzza di Biasca.
A. gryllus L. S. Petronilla ob Biasca. Vorherrschend f. typicus Hackel ;
daneben vereinzelle Uebergänge zu f. auctus Hackel.
Panicum sanguinale L. Biasca ; neben der typischen Form auch eine
der f. ciliare Retz. sich nähernde Abänderung.
P. miliaceum L. f. effusum Mef. Biasca.
P. crus galli L. Biasca ; neben der typischen Form auch eine der var. Hostii
Richt. sich nähernde Abänderung.
P. crus galli L. var. brevisetum Döll. Schuttplätze um Biasca,
Setaria viridis P. B. var. reclinata Asch. u. Græb. Buzza di Biasca.
Phalaris cœrulescens Desf. Ruderalplätze ; Olivone.
Anthoxanthum odoratum L.
374 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 me SER.). (4)
2. var. montanum L. Olivone gegen Camperio, ca. 1000 m.; Butino im Val
Camadra, ca. 1450 m.; Casine Camadra, ca. 1800 m. ; Pian di Ceirett im Val
Camadra, 2000 m. ; Pt. di Larescia, ca. 2300 m.
1. var. longearistatum Cel. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
2. var. silvaticum Asch. u. Græb. Buzza di Biasca.
4. var. tenerum Asch. u. Gr&b. Alpi di Croce. ca. 2000 m. ; Butino im Val
Camadra, ca. 1450 m.
5. var. vulgatum Asch. u. Gr&b. Pzo. Scai, am Passo del Uomo, 2000 m.
Stupa pennata L. Toira, schon in den Felsen gegen Campo, ca. 1000 m.;
vor allem aber bei ca. 1900 m. ; Felsen ob Aquila.
Phleum phalaroides Köl. Buzza di Biasca ; Loderio ; Aquila; Olivone.
P. alpinum L. Daigra im Val Camadra, ca. 1500 m.; Casine Camadra,
ca. 1800 m. ; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m.; Aqua calda, ca.
1800 m. ; Alpi di Croce, ca. 1900 m.; Pzo. Scai gegen Passo del Uomo.
P. alpinum L. var. commutatum Gaud. Casine Camadra. ca. 1800 m.
P. pratense L.
1. var. nodosum L. Olivone ; Aquila.
2. var. typicum Asch. u. Græb. Olivone.
Alopecurus fulvus Sm. Campra, 1450 m.
Lasiagrostis Calamagrostis L. K. Olivone.
L. Calamagrostis var. glabra Asch. u. Græb. Aquila, im Flussgeschiebe
sehr häufig. Sallo.
Agrostis alba L.
1. var. compressa Asch. u. Græb. St. Anna im Val Pontirone.
2. var. diffusa Asch. u. Græb. Zwischen Largario u. S. Valentino; Aquila ;
Olivone ; Campo.
3. var. flavida Asch. u. Græb. Buzza di Biasca.
4. var. genuina Schur. Biasca.
5. var. gigantea Mey. Olivone.
6. var. patula Asch. u. Græb. Casaccia, ca. 1900 m.
7. var. silvatica Asch. u. Græb. Aquila; Sallo bei Olivone.
A. vulgaris With.
1. var. genuina Schur. St. Anna im Val Pontirone ; Olivone.
2. var. tenella Beck. Buzza di Biasca; nicht ganz typisch.
A. alpina L. Alpi di Croce, 2100 m.
A.rupestris All. Casine Camadra, 1750 m.; Pzo. Scai gegen Passo del
Uomo, ca. 2000 m.
A. rupestris var. straminea Schur. Pzo. Scai gegen Passo del Uomo.
A. spicata venti L. Aquila.
Calamagrostis litorea DC. Biasca, am Tessin; hier auch eine « weiss-
ährige » Form. |
C. tenella Lk. var. subaristata Torges. Ghirone im Val Camadra, ca. 1250 m.
(5) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 375
C. varia Host. Olivone.
Holcus lanatus L. var. coloratus Rchb. Buzza di Biasca; Aquila.
Aera caryophyllea L. var. typica Asch. u. G. Buzza di Biasca.
Deschampsia cæspitosa P. B.
4. var. altissima Mönch. Loderio.
2. var. genuina Rchb. Olivone; Camperio; Daigra im Val Camadra, ca.
1500 m., in einer gegen var. varia Wimm. et Grab. neigenden Abänderung.
3. var. montana Rchb. Casine Camadra, ca. 1750 m.; Alpi di Croce, ca.
1900 m. ; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 1900 m.
D. flexuosa Fries. Dottro, ca. 1800 m.; Costa, 2200 m.; Aqua calda, ca.
1750 m.; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, 1900 m.; Pt. di Larescia,
2000 m. ; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m. ; Pian di Ceirett im Val
Camadra. 2000 m.
Trisetum distichophyllum P. B. Casaccia am Lukmanier, ca. 1900 m.
Avena sativa L. var. aristata Krause. Buzza di Biasca.
A. versicolor Vill. Pt. di Larescia, 2000 m.; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
Danthonia decumbens DC. Buzza di Biasca.
Cynodon dactylon L. Buzza di Biasca ; Aquila.
Sesleria cosrulea L. Alpi di Croce, ca. 1950 m.
S. coerulea var. calcarea Celak. Costa, 2400 m.; Scaletta im Val Camadra,
2200 m.
Molinia cœrulea Web. var. littoralis Asch. u. Græb. S. Petronilla ob
Biasca.
Koeleria cristata Pers. var. gracilis Richter. Olivone.
Melica ciliata L. Olivone
M. ciliata L. var. Linnæi Hackel. Buzza di Biasca; Pontirone.
Briza media L. var. typica Asch. u. Græb. Olivone ; Daigra im Val
Camadra, ca. 1500 m.
Dactylis glomerata L. var. typica Asch. u. Gr&b. Olivone.
Cynosurus cristatus S. Zwischen Olivone und Camperio; Sosto bei Oli-
vone, 1300 ın.; Megordino im Val Camadra, 1400 m.
Poa alpina L.
1. var. contracta Asch. u. Græb. Sosto bei Olivone, ca. 1300 m.
2. var. divaricata Schur. Pt. di Larescia, 2200 m.; Casine Camadra,'1750 m.;
Aqua calda, 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
3. var. typica Beck. Pt. di Larescia, 2000 m.; Ghirone, ca. 1200 m.; Casine
Camadra ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
3. a. var. typica Beck. f. vivipara. Olivone; Casaccia am Lukmanier ; Alpi
di Croce, ca. 1900 m.; Pzo. Scai gegen Passo del Uomo ; Casine Camadra.
Poa annua [. var. supina Rehb. Alpi di Croce, 2000 m.
Poa laxa Hancke. Alpi di Croce, 2200 m.
Poa nemoralis |..
376 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (6)
1. var. agrostoides Asch. u. Græb. Aquila ; Ghirone.
2. var. firmula Gaud. Aquila,
3. var. tenella Rchb. Camperio.
. var. vulgaris Gaud. Olivone. Bei Pontirone auch in einer Abänderung
gegen var. firmula Gaud.
Poa cæsia Sm. Casaccia am Lukmanier, ca. 1900 m.
Giyceria plicata Fr. Biasca am Tessin.
Vulpia myurus Gmel. Biasca am Tessin: S. Petronilla ob Biasca; Buzza
di Biasca; S. Anna im Val Pontirone; Aquila.
Festuca Lachenalii Spenn. Biasca.
F. Lachenalii Spenn. var. muticus Fankh. Buzza di Biasca.
F. ovins L.
nn
1. var. capillata Lam. Buzza di Biasca.
2. var. duriuscula Koch. Casaccia, 1900 m.
F. rupicaprina Hack. Casine Camadra, 4700 m.
F. violacea Gaud. var. nigricans Schleich. Alpi di Croce.
F. rubra L. Butino im Val Camadra, 1450 m.
F. rubra i. var. fallax Hack. Casine Camadra, 1800 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m.
F. pumila Vill. var. glaucescens Stb. u. Schl. Casaccia; Alpi di Croce,
ca. 2000 m.
F. gigantea Vill. var. typica Asch. u. Gr&b. Häufiger Grauerlenbegleiter,
Camperio.
F. elatior L. var. typica Hack. Olivone.
Bromus mollis L. var. leptostachys Pers. Buzza di Biasca.
B. erectus Huds.
1. var. glabriflorus Borb: Aquila.
9. var. typicus Asch. u. Græb. Modification mit behaarten Scheiden. Olivone.
3. var. viliosus M. u. K. Olivone.
Brachypodium pinnatum P.B. var. gracile Posp. Buzza di Biasca ; Pon-
ürone ; Olivone.
Nardus stricta L. Alpi di Croce, ca. 2000 m.: Casine Camadra, ca.
1800 m.
Lolium perenne L. Buzza di Biasca ; Aquila.
L. multifiorum Lam. var. muticum Parlat. Biasca.
Agropyrum repens P. B.
4. var. dumetorum Döll. Biasca.
2. var. vulgare Neilr. Olivone.
A. caninum P.B. Aquila; Olivone.
Hordeum murinum L. var. typicum Beck. Biasca.
Eriopborum vaginatum L. Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Pzo. Scai gegen
Passo del Uomo, ca. 2000 m.
(7) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 377
E. angustifolium Roth. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca.
2000 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
Trichophorum cæspitosum Hartm. Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Pzo.
Scai gegen Passo del Uomo.
Blysmus compressus Panz. Campo, 1200 m.; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
Heleocharis uniglumis Schult. Campra, 1400 m.
H. pauciflora Link. Campo, 1200 m.
Rhynchospora alba Vahl. S. Petronilla ob Biasca.
Elyna scirpina Willd. Costa, 2250 m.; Alpi di Croce, 1900 m.
Carex rupestris All. Costa, 2300 m.
C. Davalliana Sm. Campra, 1450 m.; Aqua calda, 1800 m.
C. curvula All. Toira, 4900 m.; Costa, 2350 m.; Ganna nera, 2420 m.;
‘Alpi di Croce, 4950 m.; Pzo. Scai gegen Passo del Uomo, 2000 m.; Pian di
Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
C. fœtida Vill. Alpi di Croce; Pzo. Scai gegen den Lukmanier; Casine
Camadra, ca. 1800 m. ; Pian di Ceirett, 2000 m. ; Scaletta, 2260 m.
C. contigua Hoppe. Sallo bei Olivone, 900 m.; Casine Camadra, 1800 m.
C. paniculata L. Pian di Segno, ca. 1600 m. ; Campo, 10 m. ; Megordino
im Val Camadra, 1400 m.
C. leporina L. Butino im Val Camadra, ca. 1400 m.
C. echinata Murr. Alpi di Croce am Lukmanier, 2000 m.
C. brunescens Poir. Alpi di Croce, ca. 1900 m.; Pzo. Scai gegen den
Passo del Uomo.
C. nigra All. Ganna nera, 2430 m. ; Pzo. Corvo, 2550 m.
C. atrata L. Compietto, Furca delle Donne, ca. 2000 m.; Alpi di Croce, ca.
1900 m.
C. aterrima Hoppe. Pt. di Larescia, 2000-2200 m.; Costa, 2500 m.; Alpi
di Croce, 2000 m.
C. pilulifera L. Bosco maggiore bei Olivone, ca. 1700 m.
C. tomentosa L. Aquila ; eine Abänderung mit mehreren männlichen
Aehren.
C. verna L. Olivone; Aqua calda gegen Ganna nera, 2150 m.
C. ornithopoda Willd. Sallo bei Olivone; Aqua calda gegen Ganna nera,
ca. 1900 m. ; Alpi di Croce, ca. 4900 m. ; Costa, ca. 2400 m.
C. pilosa Scop. Bosco maggiore bei Olivone, ca. 1700 m.
C. panicea L. Pian di Segno, ca. 1600 m. ; Campo, ca. 4200 ; Casine Camadra,
ca. 1700 m.
C. irrigua Sm. Alpi di Croce, ca. 1900 m.
C. clavæformis Hoppe. Campo, ca. 4200 m.
C. flacca Schreb. Aqua calda, ca. 4800 m.
C. flacca Schreb. var. CHLOROCARPA R. Keller var. nov. Fruchtschläuche
ganz grün. Aqua calda, ca. 4800 m.
378 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mMe SÉR.). (8)
. pallescens L. Buzza di Biasca; Camperio, ca. 1200 m.
. flava L.
. var. typica. Biasca ; S. Petronilla ob Biasca.
var. lepidocarpa Tausch. Campra, 1450 m.
var. Oederi Ehrh. Campo, ca. 1200 m.
. punctata Gaud. S. Petronilla ob Biasca.
. distans LL. Häufiger Hasel- und Grauerlenbegleiter. Olivone.
. Silvatica L. Häufiger Grauerlenbegleiter.
. sempervirens Vill. Toira, 1900 m. ; Costa, 2200 m.; Aqua calda gegen
Ganna nera, 2320 m.; Alpi di Croce am Lukmanier, ca. 1900 m.; Casine
Camadra, ca. 1700 m.
C. frigida All. Campra ca. 1450 m.; Pian di Segno, 1600 m.; Alpi di
Croce; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 1900 m. ; Casine Camadra,
ca. 1800 m.
C. hirta L. var. hirtiformis Pers. Ghirone im Val Camadra.
C. riparia Curt. Campra, 1450 m.
Lemna minor L. Olivone.
Juncus glaucus Ehrh. Olivone.
J. glaucus Ehrh. var. diffusus Hoppe. Biasca.
J. effusus L. Megordino im Val Camadra, ca. 1450 m. -
J. Jacquinii L. Dottro, ca. 1900 m.; Costa, 2300 m. ; Alpi di Croce, ca.
1950 m.; Megordino im Val Camadra, ca. 1500 m.; Casine Camadra, ca.
1750 m.
J. filiformis L. Campra, ca. 1400 m.; Pzo. Scai gegen Passo del Uomo,
2200 m.
J. trifidus L. Toira, 2000 m. ; Costa, 2200 m.; Alpi di Croce, 2000 m.;
Compietto, Furca delle Donne, 2000 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
J. alpinus Vill. Loderio ; Marzano bei Olivone.
J. lampocarpus Ehrh. Biasca am Tessin ; S. Petronilla ob Biasca; Olivone.
Luzula lutea DC. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2400 m.; Pzo. Scai
gegen Passo del Uomo, 2100 m.
L. nivea DC. Häufiger Hasel- und Grauerlenbegleiter. Olivone; Bosco
maggiore ob Olivone; Compietto, 1700 m.
L. silvatica Gaud. Pt. di Larescia, 2200 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
L. spadicea Desv. Pt. di Larescia, 2200 m.; Toira, 1900 m.; Alpi di Croce,
2000 m. ; Casine Camadra, 1750 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
_ L. spicata DC. Alpi di Croce, ca. 2100. ; Pzo. Scai gegen den Passo del
Uomo, 2200 m. e
L. campestris DC.
4. var. multiflora Cel. Casine Camadra, ca. 1750 m.
2. var. sudetica Celak. Pt. di Larescia gegen Passo della Beretta, 2200 m.;
Alpi di Croce.
@r @) (el GE) CRD ee
(9) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 379
Tofieldia calyculata Wahlenbg. Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Casine
Camadra, ca. 1700 m.
Veratrum album L. Toira, 1800 m.; Mti. Gorda an der Pt. di Larescia,
ca. 1850 m.
Paradisia Liliastrum Bert. Pt. di Larescia, 2000 m.; unterhalb Cam-
perio ob der Pianezza, 1100 m.; ob Compietto gegen Furca delle Donne, 1800 m.
Anthericum Liliago L. Pt. di Larescia, 2000 m.
Allium victorialis L. Dottro, ca. 1850 m.; Furca delle Donne, ca. 1900 m.
(leg. Annetta Keller).
A. sphærocephalum L. Olivone.
A.senescens L. Dangio; Aquila; San Valentino gegen Aquila; Olivone;
Furca delle Donne, ca. 1900 m.
A.carinatum L. Zwischen San Valentino und Aquila; Aquila; Olivone:
Camperio, 1200 m.
Lilium Martagon L. Mti. Gorda an der Pt. di Larescia, ca. 4900 m.;
Dottro, ca. 1850 m.
L. croceum Chaix. Zwischen Olivone u. Scona; Toira bis ca. 1800 m. ;
Campo.
Lloydia serotina Salisb. Pt. di Larescia auf dem Grat gegen Passo della
Beretta, ca. 2200 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, ca. 2200 m.; Costa,
2500 m.
Majanthemum bifolium F. W. Sch. Mti. Gorda an der Pt. di Larescia,
ca. 1800 m. ; Campra, 1400 m.
Polygonatum verticillatum All. Olivone.
P. officinale L. Olivone.
Paris quadrifolia L. Olivone.
Thamus communis L. Pasquerio bei Biasca.
Orchis globosa L. Compietto gegen Furca delle Donne, ca. 1950 m.;
Toira, ca. 1900 m. u. Costa, 2400 m.
O. ustulata L. Loderio; Olivone; Campra, ca. 1450 m.; Pian di Segno,
ca. 1650 m.
O. maculata L. Olivone, im Haselbusch sehr häufig; Camperio, häufiger
Begleiter der Grauerlenbestände ; Alpi di Croce, 2100 m.
O. maculata L. var. ELABIATA R. Keller var. nov. Blätter des äusseren
Perigonkreises jene des innern etwas überragend ; äussere und innere Perigon-
blätter unter sich je gleich. Perigon also actinomorph. Alpi di Croce am Luk-
manier, ca. 2100 m.
O. latifolia L. Olivone.
Chamæorchis alpina Rich. Casaccia, ca. 1800 m.
Herminium monorchis R. Br. Olivone; Camperio ; Campra, ca. 1400 m.;
Campo, ca. 1200 m.
Coeloglossum viride Harlın. Toira, 4900 m. ; Costa, 2400 m.; Alpi di
380 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (40)
Croce, 2000 m.; Pt. di Larescia, 2000 m. ; ob Compietto gegen Furca delle
Donne, ca. 1900 m.; Val Campo gegen die Ganna nera, 2400 m.; Casine
Camadra, ca. 1800 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
Gymnadenia albida Rich. Toira, ca. 1800 m. ; Compietto gegen die Furca
delle Donne, ca. 1800 m.
G. odoratissima R. Br. Compietto, ca. 1600 m. ; Toira, ca. 1700 m.
G. conopea R. Br. Olivone; Toira, ca. 1850 m.; Dottro, ca. 1800 m.; Aqua
calda, ca. 1800 m. ; Compietto gegen Furca delle Donne, ca. 1850 m.
Nigritella angustifolia Rich. Pt. di Larescia, ca. 2000 m.; Toira, ca.
1700 m. ; Costa, ca. 2400 m. ; Alpi di Croce, 2000 m.; Compietto gegen Furca
delle Donne, ca. 1900 m.
Nigritella angustifolia X G. odoratissima, inter parentes ; stark gegen
Nigritella neigend, ob Compietto gegen Furca delle Donne (leg. Annetta Keller).
N. angustifolia X G. conopea, inter parentes; Dottro (leg. Anna Keller).
Platanthera bifolia Rchb. Olivone ; Compietto gegen Furca delle Donne,
1800 m.
Epipactis palustris Crantz. Olivone.
E. latifolia All. Olivone.
Spiranthes æstivalis Rich. S. Petronilla ob Biasca.
Listera ovata R. Br. Häufiger Hasel- und Grauerlenbegleiter ; Olivone;
Camperio.
IV. DICOTYLEE.
Salix herbacea L. Pt. di Larescia, ca. 2200 m.; Pian di Ceirett im Val
Camadra, 2000 m.; Scaletta im Val Camadra ; Furca delle Donne ob Compietto,
ca. 2000 m.; Costa, 2500 m.; Ganna nera, 2420 m.; Scopi, 3000 m.; Passo
Columbe, ca. 2350 m.
S. retusa L. Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m. ; Scaletta im Val
Camadra, 2200 m. ; Costa, 2500 m. ; Toira, 2000 m.; zwischen Aqua calda nnd
Ganna nera 1895 m. ; Casaccia, 1800 m.; Alpi di Croce; Pzo. Scai gegen Val
Termine, 2000 m. ; Scopi, ca. 2900 m.
1. var. Kitaibeliana Scop. Costa, 2400 m. ; ähnlich auch auf der Furca delle
Donne.
2. var. ROTUNDATO-OBOVATA R. Keller var. nov. Laubblätter rundlich
verkehrteiförmig, mit 7 bogig zum Rande verlaufenden Nervenpaaren, die z. T.
durch Anastomosen verbunden sind. Blattrand ganz oder selten selbst bis über
die Mitte drüsig gezähnelt.
Costa 2400 m., eine Form, deren grösste Laubblätter 9 mm. lang und 8 mm.
breit sind. 2500 m., kleinblättrige Abänderung; Laubblätter 5 mm. lang und
fast 4 mm. breit.
3. var. serpyllifolia Scop. Aqua calda, ca. 1800 m.; Scopi, ca. 2900 m. ;
Furca delle Donne ob Compietto, ca. 2000 m.
(11) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 381
S. reticulata L. Toira, 2000 m.; Costa, 2450 m.; Casaccia, 1800 m.;
zwischen Aqua calda und Ganna nera, 2155 m.; Alpi di Croce, 2000 m. ; Scopi.
1. var. sericea Schl. Nicht ganz typisch am Scopi, ca. 2500 m.
2. var. glabra Buser. Eine gegen die Buser’sche var. neigende Modification
auf Furca delle Donne. Am Scopi und auf der Furca delle Donne findet sich
auch die schmalblätterige Abänderung der Art (Blättchen länglich oval).
S. incana Schrk. Aquila ; Olivone.
S. purpurea L. Aquila; Olivone.
S. caprea L. Olivone.
S. grandifolia Ser. Aquila; Olivone.
S. grandifolia var. pubescens Schl. Olivone.
S. glauca L. Pt. di Larescia gegen Passo della Beretta, ca. 2200 m.; Pzo.
Seai am Passo del Uomo, ca. 2000 m.
S. helvetica Vill.
1. var. denudata Buser. Pzo. Scai gegen Val Termine.
2. var. velutina Schl. Pzo. Scai gegen Val Termine.
S. hastata L. Furca delle Donne ob Compietto, ca. 2000 m. ; Aqua calda,
ca. 1700 m. : Pzo. Scai gegen Val Termine, ca. 2000 m.
S. myrsinites L. Aqua calda, ca. 1800 m.; Casaccia, ca 1800 m. ; Scopi,
ca. 2700 m.; Pzo. Scai gegen Val Termine.
1. var. lanata Wimmer. Pzo. Scai gegen Val Termine.
2. var. leiocarpa Wimmer. Scopi.
S. arbuscula Wahlenbg. Aqua calda, ca. 1800 m. : Alpi di Croce, ca. 2000 m.
S. phylicifolia Sm. Aquila.
S. nigricans L. Olivone.
S. caprea L. X S. grandifolia Ser. var. pubescens Schl. ?
Junge Zweige locker flaumig behaart. Laubblätter elliptisch, kurz zugespitzt,
am Grunde abgerundet oder öfter verschmälert, 9-11 em. lang und 4,2-5,5 cm.
breit, mit wellig gezähneltem Rande, unterseits dünnfilzig behaart, oberseits in
den Nervenrinnen eiwas behaart, sonst kahl.
Flussufer zwischen Aquila und Olivone.
Die Blatizweige gleichen in hohem Masse der S. macrophylla Kerner, die als
S. subgrandifolio-caprea aufgefasst wird. Da ich die Kätzchen nicht beobachten
konnte, wage ich kein abschliessendes Urteil.
S. glauca L. X S. hastata L.
Laubblätter länglich verkehrteiförmig, gegen den Grund keilig verschmälert,
vorn abgerundet oder kurz zugespitzt, fein gesägt, oberseits kahl, unterseits
dünnfilzig, auf der Fläche kurz kraushaarig, an den Nerven lang seidig zottig
behaart. Kälzchenachsen am Grunde beblättert. Fruchtknoten filzig.
Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 2000 m.
S. glauca L. X myrsinites L.
Niederer Strauch. Laubblätter länglich elliptisch, oberseits locker behaart,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 5, 30 avril 1903.
382 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (12)
allmählich verkahlend, unterseits durch lange seidenglänzende Haare filzig
bekleidet, am Rande dichtdrüsig gezähnt. Kätzchen am Gipfel kurzer, beblät-
terter Zweige. Fruchtknoten dicht behaart, aber nicht filzig.
Pzo. Scai gegen Val Termine, ca. 1900-2000 m.
Populus tremula L. Pianezza ob Olivone.
P. nigra L. Olivone.
Corylus Avellana L. In der oberen Kastanienregion und unteren Rot-
tannenregion ausgedehnte Buschwaldungen bildend. Olivone.
Betula verrucosa Ehrb. Aquila.
Alnus incana DC. Pontirone, 1200 m.; Aquila; Sallo bei Olivone; Cam-
perio ; Pianezza ; Olivone; Campra.
A. incana DC. var. sericea Chr. Buzza di Biasca.
A. viridis DC. Olivone, 1250 m.; ob der Pianezza, in der oberen Grenze
des Hasels mit diesem sich mischend ; Mti. Gorda, ca. 1900 m. ; Campra an der
Pt. di Larescia ; Dottro, ca. 1800 m. ; Compietto gegen Furca delle Donne,
1800 m.
A.incana DC. X A. viridis DC. Niederer Baum mit schwach kantigen
Zweigen. Jüngere Zweige befläumelt. Laubblätter oval bis breitoval, am Grunde
abgerundet, gestutzt oder schwach herzförmig ausgerandet, vorn kurz zugespitzt,
am Rande doppelt gezähnt, Zähne ziemlich scharf; Blattflächen beiderseits
grün, oberseits kahl oder zerstreut behaart, unterseits über die ganze Fläche
locker kraushaarig, Haare keinen zusammenhängenden Filz bildend, zu beiden
Seiten des Hauptnerves 9-10 Seitennerven. Seitliche Zapfen kurz gestielt (Stiel
ca. 3-4 mm. lang). Frucht mit häutigem, durchscheinendem Rande.
Campra, ca. 1400 m.
Habituell nähert sich unsere Pflanze ausserordentlich Abänderungen der
A. incana, die Callier als var. virescens bezeichnet hat. Die häutig berandeten
- Früchte sprechen aber für die Gegenwart der A. viridis, die mit ersterer in der
Nähe des Standortes unserer Form beobachtet wird. Bei dieser pflegen die
Laubblätter beiderseits kaum je über 8 Seitennerven zu haben. Bei A. incana
dagegen sind meist mehr als A0 Nervenpaare vorhanden, so dass auch in der
Ausbildung der Blattnervatur unsere Pflanze eine Mittelstellung einnimmt.
Castanea sativa Mill. Durch das ganze Bleniotal; bis zu ca. 1200 m.
ansteigend.
Ficus carica L. Petronilla ob Biasca.
Morus alba L. Um Biasca häufig. Der höchste im Tale beobachtete Standort
liegt an der Strasse zwischen Aquila und Olivone bei ca. 840 m.
M. nigra L. Um Biasca nicht selten.
Humulus lupulus L. Olivone.
Urtica urens L. Olivone.
U. dioica L. Olivone.
Parietaria officinalis L. var. ramiflora Mönch. Biasca ; Olivone.
(13) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 383
Thesium alpinum L. Olivone ; Sosto; Pt. di Larescia, ca. 2200 m. ; Costa,
2000 m.; Aqua calda gegen Ganna nera ; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
Rumex acetosella L. Buzza di Biasca ; Olivone.
R. scutatus L. Buzza di Biasca ; Olivone.
R. arifolius All. Im Haselbusch ob Olivone nicht selten; Camperio im
Grauerlenbestand; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
Oxyria digyna Hill. Scaletta im Val Camadra, 2260 m.
Polygonum |aviculare L. var. monspeliense Thiebaud. Buzza di Biasca.
P. viviparum L. Olivone gegen Pianezza, ca. 1000 m.; Compietto; Furca
delle Donne, 1900 m.; Costa; Ganna nera, 2310 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
P. lapathifolium Koch. var. punctatum Gremli. Olivone.
Agrostemma githago L. Olivone.
Silene acaulis L. Pt. di Larescia, ca. 2200 m.; Casaccia, ca. 1800 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; ob Aqua calda gegen Ganna nera, 2310 m.; Val
Campo ; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.; Compietto gegen Furca delle Donne,
1900 m.
S. acaulis L. var. elongata Bell. Ghirone, 1200 m.
S. venosa Aschers. Olivone.
S. rupestris L. Buzza di Biasca.
S. Otites Schk. Buzza di Biasca; Petronilla ob Biasca; Aquila; Olivone ;
Sosto, 1100 m.
S. nutans L. Olivone.
S. nutans L. var. ACAULIS R. Keller var. nov. Laubblätter eine Rosette
bildend, spatelförmig, langgestielt, durch lange, gegliederte Haare zottig bekleidet.
Blüten sehr kurzgestielt, unmittelbar aus der Grundachse entspringend. Kelch
durch lange, gegliederte Haare zottig, drüsenlos.
Olivone, im Flussgeschiebe.
S. italica Pers. Buzza di Biasca ; Olivone ; Ghirone.
Gypsophila repens L. Biasca; Olivone; Aqua calda gegen Ganna nera, ca.
1900 m.; Alpi di Croce, 2000 m.
Tunica saxifraga L. Buzza di Biasca.
Dianthus vaginatus Chaix. Biasca; Aquila ; Olivone; Camperio.
D. vaginatus Chaix var. pauciflorus R. Keller (Syn. D. atrorubens
B. pauciflorus Brügger in Fl. von Ost-R&tien 83 [1856]). Blüten einzeln oder
zu 2-3 in Büscheln. Camperio.
D. inodorus L. Olivone ; Campo; Sosto, 1300 m. ; Camperio 1200 m.;
Costa, 2400 m.
DIANTHUS PARADOXUS Rob. Keller hybr. nov.
D. vaginatus Chaix X D. inodorus L.
Grundstengel verholzt, mehrköpfig. Köpfe kurz, dadurch die Pflanze dicht-
rasig, vielstengelig. Stengel aufrecht, kahl, undeutlich kantig, ein- oder durch
Gabeläste zweiblütig oder Blüten am Ende des Stengels zu 2-3 büschelig gehäuft,
304 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (14)
Laubblätter linealisch, am Rande fein knorpelig sägezähnig, meist flach. Laub-
blattscheiden ca. 2-4 mal so lang als die Breite der zugehörigen Laubblätter.
Vorblätter länglich eiförmig, langbegrannt, häutig, mit grünem Miltelstreifen,
dicht anliegend. Aussenkelch dicht angedrückt, zweipaarig, rundlich verkehrt-
eiförmig, mit aufgesetzter, etwas verlängerter, dreieckiger Spitze (Granne),
lederartig, gelblich mit grünem Mittelstreifen, ca. ?/s bis halb so lang wie
die Kelchröhre. Kronenblätter mit verkehrteiförmig-keiliger, vorn bald fast
gleichförmig gezähnter, bald eingeschnitten gezähnter Platte, tiefrosenrot.
Platte etwa doppelt so lang wie der Nagel.
Camperio, 1200 m., leg. Annetta Keller.
Die beschriebene Nelke zeigt eine derartige Mischung der Charaktere des
D.inodorus und D. vaginatus, welche beide am Standorte vorkommen, dass an
der Hybridität derselben nicht zu zweifeln ist. Die Inflorescenz, durch welche
die beideu Eltern am auffälligsten von einander abweichen, nähert sich in
hohem Masse jener eines D. inodorus, dessen Stengel durch gabelige Verzwei-
sung mehrblülig ist. Der eine Gabelzweig pflegt mit einer Blüte abzuschliessen ;
am anderen dagegen sind meist zwei, doch auch drei Blüten büschelig gehäuft,
indem die Blüten so kurz gestielt sind, dass sie von einem Hochblatipaar am
Grunde umschlossen werden. In seltenen Fällen scheint dieses Blütenpaar so
lang gestielt (3-6 mm. lang), dass man geneigt wäre von siark verkürzten Gabel-
zweigen zu sprechen. Die Granne dieser Hochblätter ist so lang, wie die Hoch-
blätter selbst. Die Form der Blätter des Aussenkelches ist nahezu gleich, wie
an D. inodorus, aber durch die Granne, die ca. ?/s so lang ist, wie das Vorblatt,
doch von den sehr kurz zugespitzten Aussenkelchblättern des D. enodorus deut-
lich verschieden. Während am Grunde der Kelchröhre des D. inodorus nur
ein Aussenkelchblattpaar steht, sind bei unserer Nelke zwei Paare vorhanden,
denen selbst wieder ein enganschliessendes, viel schmäleres Vor(Hoch-)blatt-
paar aussen anliegt. Durch die Vermehrung der Vorblätier und die, wenn auch
armblütige Büschelung kommt der Charakter der Inflorescenz des D. vaginatus
in unserer Nelke zum Ausdruck. In der Farbe der Kronenblätter hält unsere
Pflanze so genau die Mitte zwischen dem Dunkelrot des D. vaginatus und dem
hier lichten Rosarot des D. inodorus, dass sie meine Tochter auf die Vermutung
brachte, es möchte die Pflanze eine Verbindung beider Arten darstellen. Aber
auch die Laubblätter zeigen die Mittelstellung. Sie sind bei D. inodorus am
Grunde nur sehr kurz verwachsen, so dass die Länge der häutigen, nicht selten
rosarot angelaufenen Scheide kaum die Breite der zugehörigen Laubblätter über-
trifft. Bei D. vaginatus erreicht die Scheide ungefähr die 4-6 fache Länge der
Laubblattspreite. Der häutige Verbindungsrand ist meist als schmale, weisse
Linie erhalten. An unserer Nelke beträgt die Scheidenlänge ca. das 3 fache der
Breite der Laubblätter, selten ist sie etwas länger, öfter dagegen um ein geringes
kürzer. Der häutige Verbindungsrand ist ziemlich breit. Die Laubblätter des
D. inodorus pflegen rinnig, jene des D. vaginatus flach zu sein. An unserer
Nelke sind sie vorherrschend flach. |
(15) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 389
Saponaria officinalis L. Aquila ; Olivone.
S. ocymoides L. Buzza di Biasca.
Stellaria graminea L. Camperio.
Malachium aquaticum Fr. Olivone, Erlenbegleiter : Camperio.
Cerastium arvense L. Compieito, 1850 m.
C. arvense L. var. strictum L. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
C. trigynum Vill. Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
Sagina procumbens L. Scona gegen Camperio, häufiger Begleiter des Hasel-
nussstrauches und der Grauerle.
Alsine sedoides F. Schultz. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2500 m. ;
Ganna nera, 2420 m.; Pian di Ceireit im Val Camadra, 2000 m.; Scaletta im
Val Camadra, 2260 m.
A.laricifolia Wahlenbg. Pianezza ob Olivone.
A. verna Baril. Olivone, 900 m.; Compietto, 1800 m.: Costa, 2400 m.;
Pian di Segno, 1600 m. ; Pzo. Scai gegen das Val Termine ; Butino im Val Camadra.
A. verna Baril. var. alpina, Costa, 2450 m.
Arenaria biflora L. Scaletta, 2260 m. ; Alpi di Croce, 2000 m.
A. ciliata L. Casaccia, 1800 m.: Ganna nera, ca. 2250 m.
A. ciliata L. var. densior Gremli. Costa, 2500 m.
Spergularia campestris Ascherson. Aquila : Olivone.
Scleranthus annuus L. Buzza di Biasca : zwischen Aquila und San Valen-
tino ; Olivone.
S. perennis L. Buzza di Biasca.
Trollius europæus L. Olivone ; Camperio ; Compielto, 1700 m.
Actæa spicata L. Olivone.
Aquilegia alpina L. Compietto gegen Furca delle Donne, 1900 m.; Ghirone,
1200 ın. ; Costa, 2400 m. (Anna Keller).
Aconitum Napellus L. Olivone, 859 m.; Compietto gegen Furca delle
Donne, 1800 m.; Megordino im Val Camadra, ca. 1400 m.; Toira, 1850 m.;
Alpi di Croce am Lukmanier, 1200 m.
À. Iycoctonum L. Mti. Gorda ob Olivone, 1900 ın. ; Compietto, ca. 1800 m.;
Butino im Val Camadra ; Toira, 1850 m.
Anemone hepatica L. Im Haselbusch häufig ;
A.hepatica L.. albiflora. Olivone : Ghirone.
A. narcissiflora L. Toira, 2000 m.: Compietto gegen Furca delle Donne,
1900 m.
A. alpina L. var. sulfurea L. Pi. di Larescia, 2200 m.; Olivone gegen
Camperio bis ca, 1100 m. herabsteigend ; Toira; Costa von den Bergwiesen um
Dottro bis zur Spitze, 2500 m.; Pzo. Scai gegen Val Termine, 2000 m.; Com-
pietto gegen Furca delle Donne ; Scaletta im Val Camadra.
A. vernalis L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2300 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m.
Olivone ; Campo; Ghirone.
386 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (16)
Ranunculus repens L. Camperio.
R. repens L. var. prostratus Gaud. Loderio.
R. lanuginosus L. In der Schlucht zwischen Compietto und Olivone.
R. acer L. Olivone.
R. montanus L. Pt. di Larescia; Alpi di Croce; Compietto gegen Furca delle
Donne.
R. montanus var. gracilis L. Costa, 2350 m.; Pian di Segno, 1600 m.;
Scaletta im Val Camadra, 2260 m.
R. pyrenæus L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2400-2500 m.; Scaletta
im Val Camadra, 2260 m.
R. pyrenæus L. var. plantagineus All. Pt. di Larescia, 2200 m.
R. glacialis L. Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m. ; Pzo. Scai gegen
Val Termine, 2100 m. |
R. glacialis L. var. holosericeus Gaud. Costa, 2500 m.
R. alpestris L. Costa, 2500 m.; Ganna nera, 2420 m.; Passo Columbe,
2350 m.
R. aconitifolius L. Mti. Gorda ob Olivone, ca. 1800 m.; Val Camadra,
1800 m.
Thalictrum aquilegifolium L. Olivone.
T. foetidum L. Pianezza ob Olivone: Am Sosto ob Olivone, 1000 m.
T. saxatile. Zwischen Dangio und Aquila ; Olivone.
T. minus L. Biasca; Compietto, 1750 m.
T. minus L. var. pubescens Schl. Olivone.
Berberis vulgaris L. Biasca.
Chelidonium majus L. Olivone.
Fumaria officinalis L. Olivone.
Biscutella lævigata L. Olivone, 900 m. ; Mti. Gorda an der Pt. di Larescia,
1800 m.; Toira ; Costa, ca. 2400 m.; Casaccia, ca. 1800 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m.; Ganna nera; Val Campo, 2150 m.; Furca delle Donne ob Compietto,
1900 m.
Kernera saxatilis Rchb. Olivone; Campo, 1200 m.; Alpi di Croce,
2000 m. |
Nasturtium pyrenaicum R. Br. Zwischen St. Anna und Pontirone.
Cardamine resedifolia L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2500 m.;
Alpi di Croce, 1900 m.; Compietto gegen Furca delle Donne, 1950 m. ; Pian di
Ceirett im Val Camadra, 2000 m. ; Scaletta an der Graina, 2260 m.
C. impatiens L. Camperio ; Scona.
Cardamine amara L. var. hirta Wimm. et Grab. Pzo. Scai am Passo del
Uomo, ca. 2100 m. ; Casine Camadra, 1800 m.
Hutschinsia alpina R. Br. Costa, 2500 m. ; Ganna nera, 2420 m.; Casaccia,
1800 m. ; Passo Columbe, 2350 m.
Capsella bursa pastoris L. Olivone.
(Fortsetzung folgt.)
387
PLANTÆ HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émize HASSLER, Dp'AARAU (SUISSE)
Ge 1385 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D' R. CHODAT et le D' E. HASSLER
(Suite.)
Alternanthera (Telanthera) polygonoides R. Br.
Prodr. Flor. Nov. Holl. I, 446; Flor. Bras. V, 1, p. 172 sub Telanthera
polygonoides Moq.
Var. à radicans Seub.
Flor. Bras. V, ı, p. 173.
Herba repens 0,1-0,5, flos albus, in stagno salso pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 7946.
Gomphrena glauca Moq.
Prodr. XII, 2, p. 384; Flor. Bras. V, 1, p. 190; Serturnera glauca Mart.
Nov. Gen. II, 37.
Herba 0,3-1 petala alba, ad marginem silvæ in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Jan., n. 8396.
Gomphrena tuberosa Moq.
Prodr. XII, 2, p. 387; Flor. Bras. V, ı, p. 195.
Herba 0,3-0,8, radix tuberosa, flos albus, ad ripam rivi Juqueri, Nov.,
n. 4538; id. in pratis humidis pr. collem San Tomas, Sept., n. 956; herba 0,3-
0,8 radix tuberosa, petala alba in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6977.
Gomphrena quaranitica Chod. nov. spec.
Radix crassa perpendicularis; folia basilaria valde coriacea vel minus rigida
rosulantia more plantaginum terre circinatim incumbentia lanceolata basin
versus altenuata nervo medio subtus exsculpto distincte pennata, pilis robustis
adpressis numerosis sublomentosa vel etiam canescentia-lanata vel interdum
subglabrata, 110/40 90/30 vel minora ; caules robusti 2-3 mm. crassi, plures
vel unus 25-30-60 cm. longi, decumbentes foliis saxo adnalis ejusdem consis-
tentiæ et nervaturæ, ellipticis vel ovato-ellipticis 40/19 30/18, 45/24 mm.
breviter peliolatis superne pilis basi incrassatis conspersis subtus sæpe tomen-
tosis. Internodia 9-4-3 em., superiora adpresse lanata ; CAN terminalia longe
etes (40-65 mm.-110 mm.) globosa straminea 14 mm. longa et lata;
racteæ lat» ovalæ scariosæ acutæ perigonio duplo fere breviores haud aristatæ;
sepala exius cana crispala involula, dorso carinata et rigidiora; filamenta lata
subæqualia vel versus basin i. e. tubum leviter dilatata brevissime lateraliter
appendiculala vel vix emarginata inde appendices obsoletæ antheris multoties
breviores; stylus brevis, stigmata filiformia elongala.
388 BULLETIN DE L’HEBBIER BOISSIER (2me SÉR.). (50)
Species distinctissima affinis @. prostratæ Mart. Nov. Gen. II, 5, t. 105, dif-
fert habitu foliorum forma et magnitudine, stigmatibus elongatis, foliis radica-
libus.
Herba procumbens 0,3-0,6, petala alba, in glareosis et inter rupes pr. Chololo,
Dec., n. 6606.
Gomphrena paraquayensis Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 126; 1. c. II. série, n. L, p. 432.
Herba 0.5-0,8 flos albus, in campis pr. San Estanislao, Aug.. n. 4110.
Gomphrena elegans Mart.
Nova Gen. IL. 17, t. CIX ; Flor. Bras. V, 1, p. 205.
Var. gracilior nob.
Differt a typo capitulis duplo minoribus, caulibus gracilioribus sed foliis
structuraque folium simillima.
Herba 0,5-1, radix tuberosa, petala alba, in campo Cordillera de Altos, Jul.,
n. 3202.
Gomphrena silenoides Chod. nov. spec.
Radix palmaris fusiformis polycephala, lignosa; caules plures vel numerosi
eireinatim basi decumbentes dein erecti, 30-40 cm. longi, ad 2 mm. crassi, pilis
(in sicco) aurantiacis erecto crispulis adpressis vix conspicuis puberuli, striis
numerosis haud valde elevatis percursi; internodia sepe 10-12 cm., superiora
breviora; rami pauci interdum oppositi sed inæquilongi sepius unus reductus
vel abortivus inde caulis apparet simplex vel subsimplex vel vix ramosus num-
quam corymbosus; ramorum longitudo 3-7 cm., internodiis apice approximatis
et inde inflorescentiæ bracteatæ 2 næ superpositæ: folia lanceolata utrinque
acuta, distincte in petiolum attenuata 3,5/10 2,5/8 30/5 apice mucronata, sub-
tenuia pennatinervia, pubescentia vel subglabrata superiora pilis adpressis ves-
tita; capitula terminalia vel axillaria in caulis parte superiore superposita, duo
valde approximata alium remotius (internodiis 2-3 mm.-“ cm.) diam. {4 mm.:
bracteæ glabræ albæ perigonio breviores, sepala basi pallida apicem versus luride
rosea anguste linearia acutissima basi lana extus haud valde (in capitulis) visi-
bili; filamenta medio inferiore regulari, bidentata; dentes laterales aculissim&
antheris linearibus vix breviores; stylus ovario brevior; stigmata elongata stylo
4 plo longiora erecta.
Eadem est planta quam Grisebach @. elegans nominavit (Balansa 1948) sed ab
hac specie differt habitu staminibus pistillo.
Herba 0,5-1, petala luride rosea, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7491.
Gomphrena Hassleri Chod.
Plant. Hassler. I, p. 126; 1. c. IL. ser., n. 4, p. 432.
Suffrutex 1-2 petala rubra, in campis siccis pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 8002.
Gomphrena officinalis Mart.
Isis 1874 Heft 6, p. 324; Flor. Bras. V, 1, p. 243.
Suffrutex 0,3-0,6, petala rubra, in campo glareoso in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7740.
Gomphrena pulcherrima Chod. et Hassler.
G. macrocephala Saint-Hil. var. pulcherrima Chod. Pl. Hassler. 126;
Bull. Hb. Boiss. II. ser.. IV, 432.
(51) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 389
Secundum cl. Dr Hassler speciem in campo paraguariensi constanlem formans.
Radix crassa lignoso-suberosa; caulis erectus vel suberectus ad 6 mm. crassus,
glabratus vel paucipilosus vel in costis fusco-hirsutus: internodia brevia vel
elongata; folia inferiora parva sæpius orbieularia 29-30 mm. longa, alia (A)
petiolata (8-10 mm.) petiolo crasso hirsuto, ovato-orbicularia vel ovata subtus
nervis pennatis exsculptis, marginata pilis robustis rufis rugosa, 10/10 8/9 cm.;
capitulum magnum ejusdem formæ ac magnitudinis quam &. macrocephala Saint-
Hil., at bracteæ apice latiores et magis fimbriatæ inde habitus capituli minus ele-
gans ; involucrum e foliis robustis sepe uno vel pluribus latissimis, foliis caulis
conformibus constans, aliis oblongis 15/20 mm. latis, majoribus 50-60 mm.
latis et 9-41 cm. longis, indumento ut in foliis caulinis 1. e. rufo crispulo.
Affinis G. macrocephale differt habitu, bracteis florum, involucro et præsertim
pilis involueri margine haud longe albo-setoso ut in alia specie.
Herba 0.5-0,8, erecta vel suberecta, floribus roseis, in campis pr. Ipe-hu,
Sierra de Maracayu, Oct., n. 5176.
Gomphrena pulchella Mart.
Beitr. Amarant. 94, n. 22; Flor. Bras. V. 1, p. 214.
Herba vel suffrulex 0,2-0.5, flos roseus, ad ripam rivi Juqueri, Nov., n. 1469.
Gomphrena decumbens Jaq.
Hort. Schenbr. I, 428; Mog. Prodr. XII, 2, p. 410.
Forma roserjlora.
Herba decumbens 0,1-0,3, in campo pr. Paraguari, Sept., n. 937: id in are-
nosis pr. Tacuaral, Sept., n. 4163; id. capitulis majoribus, floribus obscure
roseis, in campo pr. Tacuaral, Sept. n. 1029; id. n. 3818 in campis argillosis
pr. Paraguary, Dec., n. 6535.
Floribus rubris, haud roseis, herba procumbens 0,3-0,5 in arenosis salsis pr.
fiumen Apa, Nov., n. 8024 a.
Forma albiflora.
Herba procumbens 0,1-0,3 in campis pr. Paraguari, Sept., n. 945 et 6946;
capitulis majoribus, in planitie arenosa pr. Tacuaral, Jan., n. 4821 ;
Subforma villosa.
Herba procumbens 0,2-0,3, in arvis pr. San Estanislao, Aug., n. 4028; id.,
n. 547% sub G. celosioides Marl. in PI. Hassler., p. 162,1. cit., p. 432.
Forma aureiflora.
_ Herba procumbens 0.1-0,3 floribus aureis, in campis argillosis pr. Paraguari,
Oct. n. 1232 ; id., Dec., n. 648%; id., n. 3711 et n. 6021.
Subforma villosa.
Floribus eitrinis.
Herba procumbens 0,2-0,5 flos eitrinus, in campo pr. Paraguary, Oct., n. 1296;
id. 0,3-0,5, flos eitrinus in arenosis pr. flumen Apa, Nov., n. 8024.
Gomphrena graminea Mo.
Prodr. XIII, 2, p. 416: Flor. Bras. V, 1, p. 221.
Suffrutex, radix tuberosa 0,5-1, petala flava, in campis pr. Chololo (Y-aca),
Dec., n. 6763; suffrutex 0,8-1, petala flavescentia, in rupestribus Cordillera de
Altos, Jan., n. 3738.
Iresine celosioides L,.
L. Spec. Pl. ed. II, 1456.
Suffrutex 1-2 flos albus, in dumeto pr. San Bernardino, Maj. n. 305; suf-
390 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (52)
frutex 1-3 flos albus, in dumetis Cordillera de Altos. Febr., n. 1966; suffrutex
1-1,5 flos albus in dumetis Cordillera de Altos, Jan., n. 3713.
Iresine chenopodioides Chod. nov. spec.
Annua; caules a basi corymbosi ramosi erecli, pilis erectis præsertim in
ramis novellis albido sericeis; internodia 4-8 cm. longa ; folia numerosa petio-
lata (5-12 mm.) limbo lanceolato tenui pennate nervoso, nervis setosis, levissime
granulata, 30/13 35/14 32/12 mm. breviter acuta; capitula pedunculata (25-
45 mm.) basi 5 bracteata, bracteis ovalo-lanceolatis sepe valde foliaceis et capi-
tulum duplo superantibus, involucrata, 10-12 mm. longa ac lata; bracteæ fl.
perigonio multo breviores glabræ; sepala ovato-lanceolata glabra acuta, alba,
androceum superantia; pseudo-staminodia nulla; filamenta antheris linearibus
triplo breviora ; stigmata elongala filamentosa.
Affinis I. portulacoide, differt habitu haud repente foliis distincte petiolatis ;
sepalis acutioribus, antheris linearibus filamentis longioribus, stylis longissimis.
Herba 0,3-0,5 flos albus in stagno pr. Villa-Maria, Jan., n. 90.
Iresine argentata Dietr.
Syn. I, 870 — Tromsdorfia argentata Mart. Nov. Gen. II, 14 — Alter-
nanthera argentata Moq. DC. Prodr. XIII, 2. p. 352; Seub. in Flor. Bras.
V. 1, p. 186.
Frutex scandens 8-10 flos albus in silva « Picada Isabel » pr. Concepcion,
Aug., n. 7207.
Iresine Hassleriana Chod. nov. spec.
Sect. Tromsdorfia.
Species habitu et foliis Alfernantheræ auratæ Moq. (Iresine auratæ nob.)
valde affinis, differt tomento haud ferrugineo staminodiis bene evolutis fila-
mentis duplo vel triplo brevioribus, crassiusculis distincte emarginatis. Affinis
etiam A. argentatæ Mogq. (Iresine argentata Dieir.).
Liana fruticosa 6-8, floribus argenteis in silva pr. Caraguatay, Nov., n. 3429
sub A. aurata Moq. in Pl. Hassler. I, p. 128.
SALICACEE
Un seul représentant de cette famille se trouve au Paraguay, le Salix Martiana.
Il habite de préférence les campos humides dans les environs des rivières et lacs ;
arbre de proportions considérables, 8-12 m. de hauteur, il se distingue surtout
de nos saules par ses rameaux bien développés.
Il est peu utilisé, les Bambusas abondants dans le pays fournissent un maté-
rie] supérieur pour la vannerie.
D'origine amazonienne (vid. Leybold. in Flor. Bras.) il est interessant de
constater, ainsi que nous l’avons déjà fait pour d’autres espèces hydrophytes
amazoniennes (Commelina Schomburgkiana), sa présence dans nos régions.
SALICACEÆ
Salix Martiana Leybold.
Leyb. in Flor. Bras. XIII, p. 228.
(53) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 291
Arbor 6-12 m., ad ripam rivi Tobatyri pr. Tobaty, Sept., 6101, spec. 9 et
6101 a, spec. Z'.
La même plante paraît être le n° 788 et 1061 de Morong qu'il publie sous
Salix Chilensis Mol. in 1. c., p. 231; il donne lui-même la diagnose différentielle
du S. Martiana dans sa description, the midrib below prominent, with a fine
lateral nerve on each side near the margin.
POLYGONACEAE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 61; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p.61.
Douze espèces ont été trouvées au Paraguay, dont une espèce et deux variétés
nouvelles. Ce sont, espèce nouvelle : Triplaris quaranitica ; variétés nouvelles :
Ruprechtia triflora var. guaranitica et Pelygonum Meisnerianum var. setosum.
Habitants des parages humides, ce sont surtout les bords du Rio Paraguay
qui en hebergent le plus grand nombre.
Dans les forêls riveraines, nous trouvons : espèces arborescentes : Triplaris
guaranitica, arbre typique des bords du Rio Paraguay au Nord d’Asuncion, à
tronc élancé columniforme et d’un blanc de bouleau, couronné par une tête
arrondie, ressemblant de loin à un Cecropia. Ses inflorescences féminines avec
leurs abondantes panicules de fleurs d’un rouge intense appellent de loin l’at-
tention du navigateur ; le Coccoloba microphylla et C. paraguayensis habitent les
mêmes parages, ce dernier se trouve aussi dans les foréts riveraines du Centre.
Une seule espèce habite les forêts rupestres, le Ruprechtia laxiflora (Centre),
arbre d’une taille moyenne généralement rabougrie.
Dans les Campos du Nord, formant des buissons avec d’autres arbrisseaux
xérophytes, on trouve le Coccoloba cordata.
Dans les Campos humides, au bord des petits ruisseaux ou des marais, on trouve
partout : Polygonum acre, sa variété aquatile dans les marais, et sa var. riparium
aux bords; Polygonum acuminatum var. microstemon ; P. spectabile ; P. hispidum ;
P. Meisnerianum, ce dernier exclusivement dans les marais; Muehlenbeckia sagit-
tifolia, espèce frutescente tantôt érigée, tantôt volubile, à feuillage très variable.
Dans les terrains salins : Ruprechtia triflora et sa var. guaranilica, arbres du
type des Espinillares de la République Argentine.
Les Polygonacées sont de peu d'utilité, Le bois du Ruprechtia laxiflora est
employé pour des travaux de petite charpente, le Polygonum acre et le Muehlen-
beckia sagittifolia sont employés dans la médecine populaire, le premier comme
stimulant astringent, le second comme dépuratif.
POLYGONACEÆ
Polygonum acre H. B. K.
Nov. Gen. II, 479 (non Lam.); Flor, Bras. V, 1, p. 18.
392 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.), (54)
Var. « aquatile Meisn.
Flor. Bras. V, 1, p. 18.
Herba 0,3-0,5 flos roseus, in campo humido pr. lacus Ypacaray. April,
n. 4065 : herba 0,3-0,6, flos roseus, in slagno pr. Tobaty. Dec., n. 6949.
Var. % riparium Meisn.
Flor. Bras. V, 1. p. 18; Vell. Flor. Flum. IV, t. 39.
Sub P. maritimum.
Herba 0,3-0,6 flos albus, in stagnis pr. Ipé-hu, Oct., n. 5612.
Polygonum acuminatum EH. B. K.
Nov. Gen. II, 178; Flor. Bras. V, 1, p. 14, t. ıV.
Var. microstemon Mart.
Mss. in Schedul, n. 2343.
Herba 0,5-1, flos albus, in stagnis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7870; herba 0,8-1, flos dilute roseus, in palude pr. Chololo, Dec.,
n. 6724,
Forma aff, var. mierostemon Mart.
Herba 0,5-1, flos albicans, in campo Yeruti, Dec., n. 5792.
Var. aff. præced. sed foliis latioribus. Herba 0,8-1,2, flos albus, in stagnis
pr. Ipe-hu (Sierra de Maracayu), Oct., n. 5013.
Polygonum Meisnerianum Cham. et Schl.
Linnæa Ill, 40 et V, 90.
Var. 8 Beyrichianum Cham. et Schl.
Sub. specie in Linnæa III, 42.
Herba 0,5-0,8 flos roseus in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6422.
Var. setosum nob.
Caulibus, ochreis, nervisque dense longeque retrorsum ciliatis, sepius setosis,
foliis sagittatis, Sept., n. 6451.
Forma intermedia inter var. Beyrichianum el var, selosum.
Herba 0,5-1, floribus albis, in palude Tucangua, Febr.. n. 3923.
Polygonum spectabile (Mart.) Meisn.
(In Hb. mss); Fl. Bras. V, 1, p. 13.
Var. minor Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 62.
Herba 1-1,5, petala albo-rosea, in stagno pr. Valenzuela, Febr., n. 7066.
Polygonum hispidum H. B. K.
Nov. Gen. IT, p. 178; Flor. Bras. V, ı, p. 12.
Herba 9,5-1, flos roseus, ad ripam fluminis Paraguay pr. Limpio, Aug,
n. 3186.
Mühlenbeckia sagiitifolia Meisn.
Flor. Bras. V, 1, p. 45, tab. XXI.
Suffrutex volubilis 2-3 petala alba, ad ripam lacus Ypacaray, Febr.,
(55) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 395
n. 3844; fruticulus 0,5-0,8, petala alba, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Oct., n. 7581.
Species quoad folia variabillima.
Coccoloba cordata Cham.
Linnæa VII, 433 ; Flor. Bras. V, 1, p. 41.
Frutex 2-4, florescens aphyllus flos albus, in dumetis siceis glareosis pr.
Concepcion, Aug., 7279.
Coccoloba microphylla Morong (ex descript.).
Morong and Britt. Enumer. Plants coll. Par.. p. 213.
Frutex vel arbor parva, flos albus, in dumetis insulæ Chaco-v pr. Concepeion,
Oct., n. 7580.
Coccoloba paraguayensis Lindau.
Engl. Bot. Jahrb. XII, p. 218.
Frutex 2-4, flos albus. in silva in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6582.
Triplaris guaranitica Chod..spec. nov.”
Arbor 3-6 m.: folia ovato-oblonga versus apicem breviter acuta basi rotun-
data et subcordata dein secus petiolum breviter et angustissime decurrentia
utrinque longitudinaliter A striata, nervo medio robusto conspicuo. lateralibus
9-11 ascendentibus, glaberrima sat coriacea haud nitida; limbus 180/90 90/50
120/48 75/36 interdum majora; petiolus 13-24 mm., 3,5 m. crassus, ochrea
decidua ad 12 mm. longa; inflorescentia mascula paniculata, ramis spiciformibus
breviter peduneulatis 70-100 mm. lg., 12-14 mm. lata; bracteæ cucullatæ dorso
longo-pilosæ; perigonium pilosum ; antheræ flavæ glabræ dorso affixæ; inflores-
cenli@ feminee adultæ speciosæ floribundæ, densifloræ; pedicelli sericeo-tomen-
tosi, fructiferi ad 6 mm. Îg., calycis parte inferiore inflata 11 mm. longa, 9 mm.
lata, alæ oblongæ 25/6,5 basin versus sensim attenuatæ breviter acutæ, nervosæ
glabræ vel omnino pilosæ; urceolum dense sericeo pilosum, lobi interiores tubo
inflato breviores lineares :
Affinis T. Gardnerianæ a qua differt foliis basi haud altenuatis sed subcor-
datis racemis masculis latioribus staminum colore aliisque. Haud dissimilis
T. surinamensi Cham.
Arbor dioica 3-6, flores masculini testacei, ad ripam fluminis Paraguay in
dumetis pr. Concepcion, Aug. n. 7157; id. flores foeminei coccinei n. 7158.
Ruprechtra laxiflora Meisn.
Flor. Bras. V, 1, p. 45, tab. 22.
Arbor dioica 4-8 m. diam. 0,1-0,3. Flos g' flavovirens, in silvis aprieis gla-
reosis pr. Concepcion, Sept., n. 7467; id. in rupestribus Cordillera de Altos,
Aug., n. 773; flos 2 flavo-virens in silvis apricis pr. Concepcion, Sept., n, 7467 a.
Ruprechtia triflora Griseb.
Symb. ad. Flor. Arg., p. 89.
Arbor dioica 6-12, flores Z'albovirentes, flores @ rubri, ad ripam fluminis
Paraguay in silvis ripariis in arenosis salsis pr. Concepcion, Sept., n. 7415,
spec. J'; n. 7445 a, spec. 9; n. 7415 b, spec. fructiterum.
Var. guaranitica nob.
Differt ramulis abbreviatis, circinatim crebre articulatis, calyce minus villoso,
Arbor dioica 4-8 diam, 0,4-0,3 sepala albicantia, ad ripam fluminis Paraguay
pr. Concepcion, Sept., n. 7336.
394 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (56)
LACISTEMACEÆ
Une seule espèce de cette famille a été trouvée au Paraguay, le Lacistema
Hasslerianum, espèce nouvelle.
C'est un arbrisseau ou petit arbre à fleurs très peu voyantes, qui se trouve
dans les forêts humides du Nord-Est, et spécialement dans la région des Yer-
bales.
LACISTEMACEÆ
Lacistema Hasslerianum Chod. spec. nov.
Folia lanceolato-elliptica utrinque æqualiter attenuata, brevissime obtusala
remote serrulata, basin versus integra, petiolata; petiolus 5 mm. longus vel bre-
vior, incrassatus supra sulcatus, peridermis sæpe transverse striata fusca ; lamina
85/33 65/24 100/36 vel paullo breviora glabrata charlacea; inflorescentiæ axil-
lares 6 mm. Ig. 1,25 mm. cr. bracteis late ovalibus vel deltoideis glabris; peri-
gonium e foliolis forma et magnitudine diversis constans, aliis linearibus, aliis
spathulatis plus minus incisis irregulariter incisis cupula brevioribus tenuibus ;
cupula campanulata latior quam longa bractea brevior; stamen cupulam vix
superans, in parte tertia inferiore affixum, antheris ellipsoideis transversis,
connectivo inter ambas partes haud distincte inflato sed more thymi leviter
dilatato, filamento triplo longiore; ovarium late ellipticum, stylus nullus, stig-
mata inconspicua tria sessilia. Bacca (?) elliptico-rotundata breviter stipitata
monosperma.
Species affınis L. serrulato foliis serrulatis sed multo majoribus, inflorescentiis
numerosioribus brevioribus, affinis L. floribundo a quo differt stipulis longio-
ribus ad 9-10 mm. longis, amentis densius segregatis brevioribus 6 mm. longis.
Frutex 1-2, in silva pr. Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5031; arbor
parva vel frutex 3-4, in silva pr. flumen Jejui guazu, Sept., n. 4632.
PIPERACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 17; Bull. Herb. Boissier, VI, Appendix I,
p. 17; Mich. Contrib. Flor. Parag. C. DC. Pipéracées et C. DC. in Mem.
Soc. Phys. V. XX VII, 2.
Le nombre de Pipéracées connues jusqu'à présent du Paraguay s'élève à 36,
dont 16 ont été publiées antérieurement, le genre Piper figure avec 21 espèces,
et le genre Peperomia avec 15 espèces. De ces 36 espèces, 18 sont nouvelles,
dont 7 ont été décrites dans des publications antérieures !.
Les espèces nouvelles de la collection Hassler sont : Piper subglabrum;
P. asperilimbum; P. Hassleri; P. candelosum; P. longipes; P. semivolubile ;
P. debile.
Peperomia subelongata ; P. Hassleri; P. saxigaudens; P. albostriata.
1 C. DC. in Mem. Soc. Phys. t. XXVII, 2 et t. XXXII, 2.
(57) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLEBIANÆ. 395
Les variétés nouvelles sont : Piper ovatum var. hirtellum; P. fulvescens var.
Igatimiana.
Les espèces nouvelles pour le pays sont outre les espèces nouvelles précédem-
ment citées :
Piper ovatum; P. aduncum et sa var. cordulatum ; P. angustifolium ; P. dila-
tatum ; P. hispidum
Peperomia arifolia; P. rotundifolia.
La nouvelle espèce P. debile est le premier représentant de la section Cocco-
bryon C. DC. au Paraguay.
Des 36 espèces, 18 sont des espèces particulières au Paraguay. Ce sont :
Piper cinerascens; P. fulvescens; P. subglabrum; P. Hassleri; P. candelosum ;
P. asperilimbum; P. longipes; P. semivolubile; P. debile.
Peperomia Barbarana ; P. Balansana ; P. pseudodindyqulensis ; P. radicans ;
P. psilostachya; P. subelongata; P. Hassleri; P. saxigaudens; P. albostriata.
Les 17 autres espèces sont communes au Brésil et au Paraguay.
Habitant de préférence les formations sylvatiques, c'est la zone du Nord-Est
qui figure avec le plus grand nombre de types; ce qui fait que sur 21 espèces du
genre Piper, 14 se retrouvent dans cette zone, tandis que dans la zone Nord qui
est pauvre en grandes forêts humides, le genre Piper n'est représenté que par
trois espèces, dont aucune n’est particulière à la zone citée.
Les Peperomia semblent avoir leur extension principale dans la zone du
Centre où les nombreuses vallées humides des Cordullères de Paraguari et Villa-
rica sont propices à leur développement; en effet, de 15 espèces de ce genre,
9 se retrouvent dans la zone du Centre.
Dans les forêts, partout : Piper medium ; Peperomia Barbarana.
Dans les forêts du Centre : Piper Gaudichaudianum; P. aduncum aussi Nord;
P. fulvescens var. velutinum; P. cinerascens!; P. mollicomum!; P. Fishe-
rianum!.
Peperomia cyclophylla; P. pseudodindyqulensis; P. radicans; P. blanda ;
P. reflexa! ; P. Balansana!; P. nummulariefolia!.
Communes aux forêts du Centre et aux forêts du Nord-Est : Piper longipes ;
P. hispidum; P. hispidum var. magnifolium; P. geniculatum ; P. fulvescens ;
P. candelosum.
Peperomia urocarpa.
Dans les foréts du Nord-Est : Piper subglabrum; P. semivolubile ; P. ovatum
P. ovatum var. hirtellum ; P. Hassleri; P. fulvescens var. Igatimiana ; P. debile;
P. asperilimbum ; P. angustifolium aussi Nord; P. angustifolium var. cordu-
latum.
Peperomia arifolia; P, psilostachya ; P. rotundifolia; P. albostriala aussi
Nord ; P. subelongata aussi Nord,
1 Fide sched. Balansæ.
396 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (58)
Dans les forêts du Nord : Piper angustifolium aussi Nord-Est; P. aduncum
aussi Centre. Peperomia Hassleri: P. albostriata (Nord-Est); P. subelongata
(Nord-Est) ;
Aux bords des forêts et dans les buissons des Campos au Nord et Nord-Est se
trouvent les seules espèces de Piper paraguayens, vivant en plein soleil, le
Piper dilatatum var. pnbescens et une forme de P. angustifolium var. cordu-
latum.
Sur les rochers ensoleillés : Peperomia saxigaudens (Centre).
Dans les marais : Piper amplectens et sa var. aromaticum ? (C.); P. ceanothi-
folium ! (Centre).
Les Pipéracées sont peu utilisées. Les feuilles du Piper fulvescens sont
employées par les pälissiers indigènes comme succédané de l’anis dans la confec-
tion des «chipa», gateaux de mandioca; elles s’emploient aussi ainsi que la
racine dans la médecine indigène comme sudorifique, le Piper angustifolium est
utilisé comme antigonorrhoïque, le Piper aduncum, P. hirsutum et P. Gaudi-
chaudiadum comme tonique aromatique. Les Peperomia cyclophylla et P. rotun-
difolia sont réputés comme antidisménorhoïques.
PIPERACEZ det. C. de Candolle.
Gen. Piper L. p. p.
Secrio ENCKEA C. DC. (in Prodr. XVI, D).
Piper medium Jacq.
IC rar lp 218
Frutex 2-4 m. alt. Spica arcuato-erecta in vivo alba, in umbrosis Cordillera de
Altos, Oct., n. 3408; in silva palustri San Estanislao, Aug., n. 4221; in silva
Sierra de Maracayu, Nov., n. 5412; in silva pr. Igatimi, Nov., n. 5483; in silva
pr. Campo Yeruti, Dec., n. 579%; in silva in regione cursus superioris fluminis
Apa, Oct., n. 7671.
Forma b.
Frutex 1,5-2, spica albo-rubiginosa arcuato-erecta, in dumeto collis Cerro hu
pr. Paraguary, Dec., n. 6493.
Seertto STEFFENSIA C. DC. (I. c.).
Flores pedicellati.
Piper ovatum Nahl.
Ecl., p. 3, t. 1.
Frutex 1-2 m. altus, spica in vivo arcuato-erecta in silva pr. Ip&-hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5103.
8 hiriellum C. DC. var. nov.
Ramulis et foliis subtus ad nervum centralem haud dense hirtellis, bractea
dorso hirtella.
Frutex 1-2 m. alta antheræ albæ, spica in vivo arcuato-erecta.
1 Fide sched. Balansæ.
«7
(59) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 397
Flores sessiles.
Bacca apice stilifera.
Piper subglabrum C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis ovato-acuminatis basi æquilatera rotundatis in petiolum
basi ima decurrentibus apice sat longe lineari acuminatis supra glabris subtus ad
nervum centralem parce pilosulis, nervo centrali usque ad !/3 longitudinis suæ
nervos utrinque 5 miliente quorum infimi tenues, petiolo margine superiore
pilosulo basi ima vaginante, pedunculo per anthesin quam peliolus fere dimidio
breviore hirtelloque, spica florente quam folii limbus fere dimidio breviore, brac-
tee pelta lunulata margine dense hirtella pedicello peltæ æquilato dorso dense
hirtello, staminibus exsertis, ovario glabro.
Frutex 1-2 m. alt. Ramuli glabri, spiciferi 2 mm. crassi collenchymate sub-
continuo zona interna parce libriformi fasciculis intramedullaribus 1-seriatis,
canali vacuo nullo. Limbi in sicco membranacei crebre pellucido-punctulati cir-
citer usque ad 18/2 cm. longi et ad 41 cm. lati. Petioli 11 mm. pedunculi per
anthesin fere 6 mm. longi. Spica fere 4 cm. longa 3 1/2 mm. crassa primum
areuato-erecla demum arcuato-pendula. Rhachis glabra. Stamina 4 ima basi
baccæ adnata antheris ovalis quam filamenta brevioribus. Stilus bacca immatura
brevior. Stigmata 3 linearia.
Frutex 1-2 m. Spica arcuato-erecta, in silva Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. I frutex 2-3 m. spica arcuato-pendula, in silva Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5408.
Bacca sine stilo.
Piper Hassleri C. DC. spec. nov.
Foliis breviter petiolatis oblongo-ellipticis basi leviter inæquilatera acutis
apice breviter acuminatis acumine acuto supra glabris subtus ad nervos nervu-
losque adpresse puberulis, nervo centrali fere usque ad ?/3 longitudinis suæ
nervos utrinque 5 miltente quorum infimi tenues, petiolo basi ima vaginante
pedunculoque fere æquilongo glabris, spica limbi dimidium fere æquante apice
obtuso subacutove, bracteæ pella lunulata margine exteriore hirsuta pedicello
angusto subglabro, bacca glabra.
Frutex 1-3 m. alt. Ramuli glabri, spiciferi 2 mm. crassi, collenchymate sub-
continuo zona interna libriformi fasciculis intramedullaribus 2-seriatis, canali
vacuo nullo. Limbi in sicco membranacei creberrime pellucido-punctulati adulti
supra asperuli, circiter 14 cm. longi et 6 cm. lati. Petioli 6 mm. longi. Spica
matura mm. crassa. Rhachis glabra. Stamina 4 basi baccæ adnata antheris
subrotundis quam filamenta brevioribus. Bacca tetragona in sicco nigra. Stig-
mata 3 sessilia brevia.
Frutex 1-3 m. alt. spica arcuato-pendula. In silva pr. Arroyo Mocoy, Oct.,
n. 4899; in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5379; in silva pr. flumen Jejui
guazu, Dec., n. 5720 ; foliis nitentibus, in silva pr. Ipé hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5217.
* Piper candelosum €. DC. spec. nov.
Foljis breviter petiolatis ovato-lanceolatis basi inæquilatera acutis apice lon-
giuscule acuminatis acumine acuto supra glabris subtus ad nervos adpresse hir-
tellis, nervo centrali nervos adscendentes usque ad !/4-1/2 longitudinis suæ utrin-
que 5 miltente, petiolo basi ima vaginante pedunculoque quam petiolus breviore
glabris, spica florente quam limbus fere dimidio breviore apice acutiuscula,
bracteæ pelta triangulari margine breviter hirtella pedicello angusto dorso parce
villoso, Br verlice hirsnta.
Frutex 2-3 m. alt. Ramuli glabri in vivo arcuato-descendentes, spiciferi
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 à, 30 avril 1903. 27
398 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (60)
2 1/2 mm. crassi collenchymate in fasciculos discretos disposito zona interna
libriformi, fasciculis intramedullaribus 1-seriatis, canali vacuo centrali. Limbi
in sicco membranacei pellucido-punctulati usque ad 20 cm. longi et ad 10 cm.
lati. Petioli infra limbum 4 cm. inter limbi latera 7 mm. longi. Pedunculus
spicæ florentis 6 mm. longus. Spicæ rectæ in vivo stricto-erectæ candelas simu-
Jantes, florentes 4 mm. crassæ. Stamina 4 ima basi baccæ adnatæ antheris glo-
bosis quam filamenta multo brevioribus. Stigmata 3 sessilia linearia.
Frutex 2-3 m. alt., spica erecta stricta, in umbrosis Cordillera de Altos,
Nov., n. 3463; in silva Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5213.
Piper hispidum Sw.
Prodr., p. 15.
Frutex 2-3 m. alt. Spice in vivo recurvatæ aut arcuato-pendulæ.
In silva San Bernardino, Febr., n. 3850; in silva Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 539%; in silva pr. Chololo in valle fluminis Y-aca; Dec., n. 6631.
Forma.
Frutex 2-3 m. alt., spica arcuato-pendula. In silva montana Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5378.
Limbi usque ad 20 em. longi et 10,5 cm. lati.
Var. y magnifolium C. DC.
Prodr. XIV, ı, p. 276.
Forma b. Forma nova ramulis glabris.
Frutices 1-5 m. alt. spicæ erectæ.
In silva pr. Caraguatay, Oct., n. 3334; in silva pr. Ipé-hu, Oct., n. 521%; in
silva pr. Igatimi, Nov., n. 5442; in silva in colle Santo Tomas, Dec., n. 6558.
Piper asperilimbum GC. DC. spec. nov.
Foliis brevissime petiolatis ovato-lanceolatis basi leviter inæquilatera acutis
apice longiuscule acuminalis acumine acuto supra glabris asperisque subtus ad
nervos adpresse puberulis, nervo centrali usque ad :/3-t/: longitudinis suæ nervos
alternos adscendentes utrinque à mittente. petiolo basi ima vaginante pedunculo-
que petiolum totum superante glabris, spica matura limbi dimidium fere æquante
apice obtusa, bracteæ pelta lunulata margine hirsuta pedicello claviformi margine
parce hirsuto, bacca glabra.
Frutex 2-3 m. alt. Ramuli juniores adpresse puberuli dein glabri, spiciferi
2 mm. crassi, collenchymate zona interna libriformi in fasciculos discretos dis-
posito, fasciculis intramedullaribus 1-seriatis, canali vacuo nullo. Limbi in vivo
supra asperrimi, in sicco membranacei supra modice asperi creberrime pellucido-
punctulati circiter 141/2 «m. longi 6 em. lati. Petioli infra limbum fere 5 mm.
inter limbi latera 2 mm. longi. Spica matura fere 8 cm. longa 3 mm. crassa. Sta-
mina % basi baccæ adnata antheris rotundatis quam filamenta brevioribus. Bacca
tetragona in sicco nigrescens, stigmata 3 sessilia brevia.
Eve pr. Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5218; in silva eod. loco, Oct.,
n. 5215.
Piper aduncum L.
Spec- ed. I, p. 29.
Frutices aut suffrutices 1-2-3 m. alti spicæ recurvatæ.
Ad ripam rivuli in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6354 et 6354a; in silya pr.
Chololo, Dec., n. 6782: in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6253; inter rupes in
dumetis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6215 ; in silva in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7997.
Piper angustifolhum R. et P.
Flor. Peruv. 1, p. 38, t. 57a.
Suffrutices aut frutices 1,5-2 m. alt. spicæ in vivo arcuato-ereci&..
194
(61) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 399
In silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4140; in silva umbrosa pr. Iga-
timi, Nov., n. 5512; in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8226.
Var. « cordulatum C. DC.
Prodr. XIV, 1, p. 286.
Suffrutices 1-2 m. alti; spicæ arcuato-erectæ, florentes in sicco fere 5 mm.
crassæ. Fasciculi intramedullares biseriati.
- In campo aprico pr. Igatimi, Nov., n. 5480; in silva aprica pr. Igatimi, Nov.,
n. 5014.
Piper geniculatum Sw.
Prodr., p. 15.
Forma d.
C. DC. in Urb. Symb. Ant. III, fasc. 2, p. 180.
2a forma spicis abortu mucronatis.
Frutices 2-4 m. alli, spica in vivo, junior erecta, matura arcuato-pendula
pedunculo quam petiolus totus brevior.
In silva pr. Arroyo Mocoy, Sierra de Maracayu, Oct.. n. 4898: in faucibus
collivum pr. Tobaty, Sept., n. 6248.
Forma e.
C. DC. 1. cit.
Frutex 3-4 m.alt.spicaarcuato-erecta, in silva Sierra de Maracayu, Nov.,n. 5411.
Piper longipes C. DC. spec. nov.
Foliis breviter petiolatis lanceolato-ellipticis basi inæquilatera altero latere
rotundatis altero obtusis apice acuminatis acumine acuto adultis supra glabris
subtus præsertim ad nervos hirtellis, nervo centrali fere usque ad ‘/2 longitu-
dinis suæ nervos utrinque 6 miltente quorum infimi tenues, petiolo basi ima
vaginante pedunculoque petiolum duplo superante dense hirtellis, spica limbi
dimidium fere æquante apice oblusa, bracteæ pelta lunulata pedicelloque clavi-
formi dense hirsutis bacca apice parce hirtella.
Suffrutex 1-3 m. alt. Ramuli dense hirtelli spiciferi fere 2 !/2 mm. crassi, col-
lenchymate in fasciculos discretos disposito zona interna libriformi fasciculis
intramedullaribus 1-seriatis, canali vacuo nullo. Stipulæ acuminatæ extus dense
adpresse hirsutæ. Limbi in sicco membranacei pellucido-punctulati usque ad
17 1/2 cm. longi et ad 71/2 cm. lati. Petioli sub limbum et inter limbi latera
5 mm. longi. Pedunculi circiter 22 mm. longi graciles. Spica arcuato-pendula
vel arcualo-erecta, matura fere 8 cm. longa et usque ad 3 mm. crassa. Baccæ
tetragonæ in sicco nigræ. Slamina A ima bası baccæ adnata antheris ovato-
rotundis filamenta æquantibus. Stigmata 3 linearia sessilia. Species P. Lagoensis
C DC. er limbis magis ellipticis, pilis multo brevioribus pedunculisque
longioribus ab eo discrepans.
Suffrutices 4-3 m., in umbrosis Cordillera de Altos, Nov., n. 3520; in silva
Ipe-hu, Nov.. n. 5333; in siiva pr. Igatimi, Nov., n. 5416.
Piper dilatatum Rich.
Act. Soc. Hist. Nat. Paris.
£. pubescens C. DC.
Prodr. XIV, 1, p. 314.
Suffrutices 0,5 4,5 alt., spicæ in vivo albæ, arcuato-erectæ.
In silva aprica Sierra de Maracayu, Nov., n. 5377; in dumelo aprico pr. Iga-
timi, Nov., n. 5451; in campo sicco aprico pr. Concepcion, Aug., n. 7260 ; ad
marginem silvæ pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 7728.
400 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (62)
Piper semivolubile C. DC. spec. nov.
Foliis brevissime petiolatis oblongo-lanceolatis basi distincte inæquilatera cor-
datis apice attenuato-acuminatis acumine acuto junioribus utrinque adpresse
hirtellis adultis supra scabris, nervo centrali fere usque ad !/2 longitudinis suæ
nervos adscendentes alternos 3 et e basi 3-4 tenuiores utrinque mittente, petiolo
basi vaginante pedunculoque petiolum totum multo superante adpresse hirtellis,
spica submatura limbo pluries breviore apice subacuta, bracteæ peltæ triangulari
pedicelloque claviformi margine hirtellis, bacca glabra flavo-punctulata.
Frutex 2-3 m. alt. semivolubilis seu caulibus cum plantis proximis arcuato-
innixis. Ramuli dense et adpresse in sicco griseo-hirtelli, spiciferi 1 mm. crassi,
. collenchymate in fasciculos discretos disposito haud vel parce zona interna libri-
formi, fasciculis intramedullaribus 1-seriatis, canali vacuo nullo. Limbi in sicco
grisei crebre pellucido-punctulati usque ad 14 1/2 cm. longi et ad 7 cm. lati.
Petioli sub limbum fere 3 mm. et inter limbi latera fere 2 mm. longi. Peduneuli
15 mm. longi. Spica submatura 4 cm. longa et 3 mm. crassa, in vivo arcuato-
erecta. Stamina 4 basi ima baccæ adnata antheris subglobosis quam filamenta
brevioribus. Stigmata 3 sessilia, linearia.
In silva pr. Igatimi, Oct., n. 4811.
Seerio CARPUNYA C. DC. Prodr. XVI, ı, 326.
Piper fulvescens C. DC.
Morong and Britt. enum., p. 214.
Suffrutices vel frutices 1-4 m. alt. spicæ arcuato-erectæ. folia anisodora.
In silva humida pr. San Estanislao, Aug., n. 4136; in silva in Cordillera de
Piribebuy, Dec., n. 6670.
Var. y velutinum C. DC.
Mém. Soc. Phys. XXXII, 2, p. 8.
Suffrutex 2-4 m. alt., spica recurvata. In silva humida pr. Tobaty, Sept.,
n. 6097.
Var. à Igatimiana C. DC. var. nov.
Caule semivolubili.
Suffrutex 2-4 semi-volubilis, spica arcuato-erecta, in silva palustri pr. Igatimi,
Oct., n. 4788.
Secrio COCCOBRYON C. DC. Prodr. XVI, 1, 336.
Piper debile C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis rotundato-ovatis basi æquilatera cordatis apice bre-
viter acuminatis utrinque glabris 7-plinerviis nervo centrali fere ex !/s longitu-
dinis sus trifido et a basi nervos utriaque 2 mittente, petiolo glabro in foliis
superioribus fere basi ima vaginante, pedunculo quam petiolus brevior glabro,
spica florente limbi dimidium æquante apice obtusa, bracteæ vertice truncalo
triangulari pedicelloque fere æquilato margine pilosis, ovario glabro rotundato.
Suffrutex 30-40 cm. alt. Caulis glaber superne 1 1/2 mm. crassus, collenchy-
mate continuo zona interna libriformi, fasciculis intramedullaribus 1-seriatis,
canali vacuo nullo. Limbi in sicco membranacei minutissime pellucido-punctu-
lati eireiter 5 em. longi et 41/2 cm. lati. Petioli 18-25 mm. longi, inferiores
fere usque ad !/2 longitudinis suæ vaginantes. Pedunculus spicæ florentis 8 mm.
longus. Spica 21/2 cm. longa vix 21/2 mm. crassa. Rhachis glabra. Stamina
2 lateralia glabra basi ima ovarii adnata. Antheræ ovatæ parvæ filamentis multo
brevioribus deciduis. Stigmata 3 sessilia linearia. i
Suffrutex 0,3-0,4 alt., spica erecta, in silva Pacoba pr. flumen Corrientes,
Sept., n. 4517 (unicum).
Duc: >
(63) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 404
Gen. PEPERoMIA R. et Pav.
Folia alterna.
Peperomia arifolia Miq.
Syst., p. 72.
b. forma limbis apice rotundatis.
Herba 0,3-0,5 m. alt., spica arcuato-erecta, in silvis humidis Ipe-hu, Sierra
de Maracayu, Nov., n. 5221.
Peperomia Barbarana C. DC.
Mem. Soc. Phys. XXVIL 2, p. 314, tab. 11.
Herbæ 0,2-0,7 m. alt., in campo silvatico Cordillera de Altos, Aug., n. 3171;
in silva pr. Caraguatay, Oct., n. 3318; in truncis putridis in silva pr. Bella-
vista (Apa), Jan., n. 8404; antheris albis in silva Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3862.
Peperomia rotundifolia Kunth.
Nov Gen. I, p. 65.
Herbæ epiphytæ repentes in cortice arborium, longitud. 0,3-0,8 m., spicæ
erectæ foliis modo concavis modo convexis.
In silva Pacoba pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4534 D. c. d. e.
Forma obovata, f. nova.
Limbis obovatis basi acutis usque ad 10 mm. longis.
Herba epiphyta repens, spica erecta, in silva Pacoba pr. flumen Corrientes,
Sept., n. 4514 a.
Peperomia subelongata G. DC. spec. nov.
Foliis sat longe petiolatis ovatis basi rotundatis apice acuminatis acumine
acuto ad paginam utringue glabris margine ciliatis 7-pli nerviis nervo centrali
utrinque nervos 2 e basi alterumque fere ex '/s longitudinis mittente, peliolo
superne margine ciliato, peduneulis solilariis terminali quam petiolus paulo bre-
viore glabro, spica florente folii limbo fere triplo longiore densiflora, bractea
orbiculari centro subsessili ovario emerso, bacca cylindrica glabra lævi apice
scutulo rostellata.
Herba 30-60 cm. longa caule glabro in sicco membranaceo fere 4 mm.
crasso. Limbi in sicco membranacei opaci pellucido-punctulati, inferiores basi
repando-subcordati, superiores basi rotundati circiter 5 cm. longi et 3!/2cm.
lati. Petioli superiores fere 2 1/2 cm. longi. Spica florens in sieco circiter 2 mm.
crassa, Rhachis glabra. Ovarium superne in scutulum lanceolatum medio stigma-
tiferum productum. Baccæ patentes 21/2 mm. longæ in sicco flavidæ. Species
P. elongatæ Kunth proxima limbis apice haud falcatis et in sicco membranaceis
ab ea discrepans.
Herba 0,3-0,6 m. alt., spica arcuata, in silva pr. Igatimi, Oct., n. 4850 ; semi-
volubilis, in solo humido silvarum in regione cursus superioris fluminis Apa.
Nov., n. 8050.
Peperomia Hassleri C. DC. spec. nov.
Foliis longe peliolalis anguste lanceolatis petiolo excepto margine superne
eiliato utrinque glabris, nervis lateralibus adscendentibus tenuissimis utrinque
3 quorum infimi e basi supremi fere ex Y/s nervi centralis longitudinis soluti,
als terminalibus solitariis glabris peliolos æquantibus, spicis limbos
æquantibus densifloris bractea orbiculari centro subsessili, ovario rhachi impresso,
402 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (64)
bacca elliptica glandulis asperulata apice breviter obtusiuscule oblique mucro-
nala.
Herba epiphyta 30-50 cm. alta. Caulis glaber circiter 2 mm. crassus. Limbi in
sicco membranacei subpellucidi et crebre pellucido punctulati usque ad 9 cm.
longi et ad 25 mm. lati. Petioli 37 mm. longi. Spicæ 2 mm. crassæ. Rhachis
glabra. Antheræ subsessiles ellipticæ. Ovarium superne subscutatim oblique acu-
minatum. Bacca vix $/4 mm. longa.
In truncis putridis in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 8048.
Peperomia urocarpa Fish et May.
Ind. Sem. hort. Ber. 1837.
Herbæ epiphytæ 0,2-0,6 m. alt. spicis arcuato-pendulis.
In truncis silvæ pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4496; in silva pr. Ipé-hu,
Oct., n. 3970; in silva pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6595.
Folia opposita.
Peperomia radicans C. DC.
Mém. Soc. Phys. XXVII, 2, p. 309, tab. 2.
Herba 0,3-0,5 m. alta, flores flavovirentes, inter rupes Cordillera de Altos,
Febr., n. 3880.
Peperomia pseudo-dindygulensis G. DC.
Mem. Soc. Phys. XXVII, 2, p. 307, tab. 1.
Herbæ 0,1-0,4 epiphytæ, in truncis silvarum Cordillera de Altos, Mart.,
n. 3966; in arbore in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6370.
Peperomia saxigaudens C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis lanceolato-ellipticis basi acutis apice breviter atte-
nuatis obtusiusculis subacutisve utrinque subdense pilosis margineque ciliatis
d-nerviis nervuloque marginali ab apice decurrente, petiolis pedunculisque
petiolos paullo superantibus hirsutis, spicis axillaribus terminalibusque filifor-
mibus sublaxifloris maturis folia multo superantibus, bractea orbiculari paullo
infra medium peltata subsessili ovario emerso, bacca elliptica glandulis conspersa.
Herba procumbens 20-50 cm. longa, caule 3 mm. crasso ramulisque hirsutis.
Internodia 1-1 1/2 cm. longa. Limbi in sicco membranacei subopaci
et minute pellucido-punctulati, fere usque ad 5 cm. longi et ad 22 mm.
lati. Petioli usque ad 15 mm. longi. Spice maturæ circiter 14 cm. longæ. Rha-
chis glabra. Ovarıum ovatum summo apice stigma papillosum gerens. Filamenta
brevissima. Antheræ ellipticæ parvæ. Bacca sessilis { mm. longa utrinque acula.
Inter rupes aridas Cordillera de Altos, Jul., n. 3080.
Peperomia cyclophylla C. DC.
Prodr. XVI, 1, p. 444.
B parvifolia C. DC.
Mem. Soc. Phys. XX VIE, 2, p. 9.
en repens, spicis erectis, in rupibus in silva pr. Valenzuela (Y-aca) Febr.,
n. :
Folia verticillata,
_ Peperomia albostriata C. DC. spec. nov.
Glabra foliis ternis-quaternis breviter petiolatis ellipticis utrinque acutis vel
(65) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 403
summo apice obtusiusculis, 5-nerviis nervis 3 centralibus subtus prominentibus
externisque tenuissimis, peduneulis in apice ramulorum verticillatis petiolos
multo superantibus squamis lanceolatis fultis. apicis densifloris folia pluries supe-
rantibus, bractea orbiculari centro subsessili, ovario emerso oblongo sub apice
haud contracto, bacca ovato-acuta.
Herba epiphyta in rimis corlicis arborum, 10-50 cm. alta. Ramuli in sicco
tetragoni coriacei, spiciferi 2 mm. crassi. Internodia 2-4 cm. longa. Limbi in
vivo albostriati, in sicco subcoriacei opaci inconspicue pellucido-punetulati, in
ramis sterilibus usque ad 7 cm. longi et ad 3 cm. lati. Petioli vix 5 mm., pedun-
euli 2 cm. longi. Spice maturæ circiter 13 cm. longæ, 1 !/2 mm. crassæ. Ova-
rium superne stilo æquilato oblongo brevi summo apice stigma papillosulum
gerente protractum. Bacca sine pseudocupula glandulis consperse mueronulata et
vix 1 mm. longa.
In regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8049 ; in silva pr.
flumen Jejui Guazu, Sept., n. 4672.
Peperomia psilostachya C. DC.
Mém. Soc. Phys. XXXI, p. 9. t. 54, fig. 6-9.
8 angustifolia C. DC. var. nov.
Limbis rhombeo-ellipticis quam in specie angustioribus usque ad 11 mm. longis
et ad 7 mın. latis, petiolis usque ad 3 mm. longis.
Herba epiphyta repens, 0,3-0,5 m. longa spieis junioribus erectis, adullis
arcuato-pendulis.
In arboribus silve pr. San Estanislao, Aug.. n. 4219: eod. loco, Jan.,
n. 6018; in silva pr. flumen Curuguatay, Dec., n. 5811.
BEGONIACEÆ
Les Bégoniacées sont représentées au nombre de trois espèces par différentes
formes ; deux des espèces sont nouvelles, le Begonia Balanseæ et le B. subcucullata.
Le B. Balansæ habite les parois verticales des rochers des Cordillères cen-
trales, où il pousse ses racines dans les fentes parfois profondes de ces rochers;
exposé souvent à des températures torrides: il est muni pour y résister d’un
indument dense et d’un bulbe externe succulent ; la forme 8 glabrior se trouve
dans les mêmes parages, mais dans les rochers ombragés.
Le B. subcucullata et le B. semperflorens habitent par contre des parages
humides, soit au bord des forêts humides, soit au bord des marécages. Le
B. subcucullata R arenosicola est le seul Begonia halophyte rencontré dans le
pays; il habite la zone Nord.
Le jus des tiges fraîches du B. subcucullata et du B. semperflorens est
employé (et avec succès) comme gargarisme dans les affections inflammatoires de
la gorge et du larynx.
BEGONIACEZÆ det. C. de Candolle.
’ Gen. BeconrA L.
* Begonia Balansæ C. DC. spec. nov.
iamulis junioribus dense albido-tomentosis, foliis petiolatis reniformi-rotun-
404 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m® SÉR.). (66)
datis basi æquilatera cordatis margine obtuse repando-lobulatis junioribus utrin-
que dense albo-tomentosis dein supra glabris 11-nerviis, floris masc. sepalis 2
rotundatis integris extus tomentosis, petalis 2 oblongo-ovatis integris glabris,
antheris oblongis connectivo ultra loculos capitellato, floris fem. lobis 5 obo-
vatis extus pilosis, capsula ovata pilosa, ala maxima oblıque ovato-oblonga
adscendente apice obtusa.
Herba 20-40 cm. alta radice bulboso ramis circiter 6 mm. crassis junioribus
albo-tomentosis dein glabratis. Limbi membranacei usque ad 5 em. longi et ad
9 cm. lati hypodermate sub utraque facies stomantıbus facie infera glome-
rulatis, cystolithis nullis. Petioli circiter 41/2 em. longi. Flores albi. Floris
masc. sepala à mm. longa, petala sub anthesi 3 mm. longa, antheræ filamentis
longiores rimis longitudinaliter dehiscentes. Bracteolæ flori fem. proximæ e basi
acuta obovatæ margine fimbriatæ denticulis in pilum longum desinentibus, lobi
exteriores interioribus paullo majores 7 mm. longi. Stili 3 basi breviter connati
profunde bifidi laciniis spiraliter papilliferis. Capsula 3-locularis eireiter 1 !/2 cm.
longa. Placentæ bifide lamellis undique ovuliferis. Semina obtusa. Species sec-
tionis Begoniastrum Alph. DC.
In declivitate rupestri collis Santo Tomas, Sept., n. 1008: inter rupescollis
Tobaty, Mart., n. 3968; eod. loco, Apr., n. 4073 ; in rupibus verticalibus eod.
loco Sept., n. 6441.
In rupibus verticalibus Cerro Pelado, pr. Villa Rica, Apr. (Balansa, n. 2048
in h. Cand.); Cerro Santo Tomas ad saxa (Balansa, n. 3281 in h. Cand.).
ß glabrior.
Ubique multo minus villosa, capsulis longioribus, oblonga ellipticis 2 cm.
longis, ala maxima magis adscendente.
Herba 0,3-0,6, petala alba, in rupestribus collium pr. Tobaty, Sept.,n. 6442.
Begonia subcucullata C. DC. spec. nov.
Foliis breviter petiolatis ellipticis basi modice inæquilatera attenuatis apice
rotundatis integris utrinque glabris penninerviis, nervis lateralibus adscenden-
tibus fere ex 1/2 longitudinis nervi centralis utrinque 3-4, cymis axillaribus
dichotome pauci-ramulosis glabris, floris masc. sat longe pedicellati sepalis
2 rotundatis petalisque 2 rotundato-obovatis glabris margine integris, antheris
ellipticis connectivo ultra loculos obtuse producto, floris fem. apice ramuli
bracteolis 2 persistentibus obovatis glabris margine superne denticulatis fulti
lobis 5 obovatis integris glabris, capsula elliptica glabra ala maxima oblongo-
ovala apice oblusa.
Herba 20-50 cm. alta caule glabro in sicco circiter 5 mm. crasso. Folia baccata.
Limbi in sieco tenuissimi usque ad 10 !/2 cm. longi et ad 6 mm. lati hypoder-
mate cystolithisque nullis, stomatibus facie infera glomerulatis. Petioli usque ad
1 cm. longi. Stipulæ elliptico-oblongæ fere 2 cm. longæ et 9 mm. late. Cyma cir-
citer 9 cm. longa internodio infero 6 cm. longo. Floris masc. sepala 7 mm.
longa 12 mm. lata, petala 6 mm. longa usque ad 3 mm. lata. Stamina libera toro
inserta. Antheræ fere 2 mm. longæ rimis longitudinaliter dehiscentes filamentis
paullo longiores. Floris fem. in vivo rosei, lobis exterioribus fere 5 mm. longis
internis paullo minoribus capsulæ 3-locularis mature 1 !/s cm. longæ ala
maxima subadscendens fere 11/2 cm. longa, aliæ marginiformes. Stili 3 persis-
tentes bifidis laciniis spiraliter papilliferis. Placentæ 2-lamellosæ lamellis undi-
que ovuliferis. Semina elliptica obtusa.
In rivulis et stagnis pr. Altos, Jan., n. 1771; in locis humidis in silva in colle
Tobaty, Sept., n. 6130.
8. arenosicola C. DC. var. nov.
Caule in sicco crassiore 42 mm. floris fem. lobis magis rotundatis.
Herba 0,5-0,8 m. alt., petala dilute rosea, in arenosis salsis pr. Bellavista (Apa),
Nov., n. 7884. SAUER
(67) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 405
Begonia semperflorens Link et Otto.
Ie. rar. tab. 9.
Herbæ 0,2-0,6 m. alta floribus albis vel dilute roseis.
Ad ripam rivulorum pr. Escobar, Jul., n. 392; ad ripam rivuli Cordillera de
Altos, Aug., n. 793; in stagnis Cordillera de Altos, Jul., n. 3069; in uliginosis
San Bernardino, Oct., n. 3415.
Forma b flavescens.
Floribus flavescentibus.
Herba 0,3-0,4 m. alt. corolla flavescens, ad märginem silvæ pr. Sapucay,
Dec., n. 1662.
MELIACEÆ
Cfr. C. DC. Bull. Herb. Boissier, IT, n. 8, Meliaceæ nov«.
On connaît actuellement 29 espèces de Méliacées du Paraguay, dont 11 ont été
publiées antérieurement !.
Des 29 espèces de cette énumération, 12 sont des espèces nouvelles; six espèces
ont été décrites antérieurement, ce qui donne 18 espèces autochtones.
Les nouvelles espèces sont : Guarea diversifolia ; G. rubescens ; G. angustifolia ;
G. Hassleri; G. ripicola; G. silvicola; T. Hassleri; T. triphyllaria; T. alba;
T. stellipila: Cabralea brachystachya ; Cedrela hirsuta.
En outre, les suivantes ont été trouvées pour la première fois au Paraguay :
Trichilia spondioides; T. Weddelii; T. mollis : T. Richardiana.
Les espèces suivantes n'ont été trouvées jusqu'à présent qu'au Paraguay :
Guarea frutescens; G. Balansæ; G. leucantha; G. nemorensis ; G. dumetorum ;
G.diversifolia: G. rubescens; G. angustifolia; G. Hassleri et var. esulcata ;
G. ripicola; G. silvicola; Trichilia polyclada; T. Hassleri; T. triphyllaria ;
T. alba; T. stellipila; Cabralea brachystachya ; Gedrela hirsuta.
Les genres Guarea et Trichilia figurent chacun avec 12 espèces.
Cedrela est représenté par 3 espèces, Cabralea et (Melia) par une espèce.
La plupart de ces plantes préfèrent les stations humides; les nombreuses
vallées des Cordillères centrales sont le séjour préféré des Méliacées, dont
14 espèces, c'est-à-dire la moitié ne se trouvent que dans cette région.
Dans les forets, on trouve partout : Trichilia elegans ; T. Gatigua ; Cedrela
fissilis ; celle dernière espèce manque absolument aux forêts du Chaco, à l’excep-
tion de la forèt Monte-Sociedad à Villa Hayes; ce fait curieux ayant attiré mon
attention, il a été facile de constater que, malgré que le Monte Sociedad (une
élévation boisée de plusieurs lieues d'extension) se trouve sur la rive droite du
Ho Paraguay et forme orographiquement partie du Grand Chaco, géologique-
1 C, DC. Bull. Herb. Boiss., ]. cit.
406 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (68)
ment il appartient à la formation guaranitique, comme toute la rive gauche d’en
face et ce n’est que par une déviation du fleuve à gauche qu'il a été déplacé vers
le Chaco, qui est une formation d’alluvions.
Le fait contraire se laisse constater plus fréquemment, c’est-à-dire l'apparition
de plantes typiques de la région du Chaco, sur la rive gauche du Rio Paraguay.
Dans les forêts du Centre, on trouve : Guarea nemorensis!; G. leucantha!;
G. frutescens !; G. silvicola; Trichilia Weddelii; T. Hassleri ; Cabralea brachy-
stachia ;
Dans les parties très humides ou marécageuses de ces mêmes forêts ainsi que
dans les îlots de forêts des campos humides : Guarea angustifolia; G. Pohlii ;
Trichilia mollis ; T. spondioides.
Dans les forêts rupestres de la même région, Guarea Balansæ ; G. Hassleri ;
Trichilia polyclada !.
Dans les forêts du Nord-Est : Guarea diversifolia; G. rubescens et dans les
endroits marécageux de ces forêts Cedrela paraguariensis var. Hassleriana.
Dans les forêts du Nord : Trichilia spondioides ; T. triphyllaria ; T. Richar-
diana ; T. alba.
Dans les buissons des Campos humides et des bords d’eau : Guarea dume-
torum ; Guarea ripicola (Centre).
Dans les Campos secs du Nord : Trichilia stellipila, espèce d’un charme tout
particulier par le tomentum blanc de son feuillage.
Dans les marécages du Nord-Est : Cedrela hirsuta ; petit arbre des marais de
la Sierra de Maracayu.
On trouve cullivé et partout subspontané, le Melia Azedarach qui est devenu
pour ainsi dire une espèce intégrante de la flore paraguayenne.
La famille des Méliacées fournit un des produits les plus importants de
l'exploitation forestière paraguayenne; le bois du Cedrela fissilis, arbre attei-
gnant dans les parages favorables à son développement, des dimensions gigan-
tesques; c'est ainsi que j'ai eu l’occasion de voir des troncs équarris de 4 m. 50
de côté. Etant le seul bois léger résistant, à peu près de la consistance du « pich
pine, » il flotte dans l’eau et par conséquent se laisse facilement transporter, il
fait l’objet d’un grand commerce d'exportation, et est en même temps le bois le
plus utilisé dans le pays même pour les travaux de menuiserie, étant le seul bois
léger résistant. C’est le bois des boîtes à cigares que nous voyons chez
nous.
En outre, plusieurs Trichilia fournissent des bois appréciés dans la construc-
tion des ranchos ou chaumières indigènes. L’&corce du Trichilia catigua est très
riche en tanin, mais à cause des petites dimensions de son tronc et de l’abon-
dance d’autres matières tannantes, elle est peu employée.
1 C. DC. Bull. Herb. Boiss., 1. cit.
(69) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 407
MELIACEÆ det. C. De Candolle.
Gen. MELıA L.
Melia Azedarach L.
Arbor inquilina, 4-12 m. alt. diam. 0,2-0,8 m. flos lilacinus, culta et sub-
spontanea in dumetis et silvis Cordillera de Altos, Sept., n. 814 et Aug., n. 3223.
Gen. GUAREA L.
Guarea Balanse C. DC.
Bull. Herb. Boiss. II, n. 8, p. 568.
Arbor 5-6 m. diam. 0,2-0,4, fructus tantum, in silva rupesäri Fortin Lopez,
Cordillera de Altos, Jul. n. 561.
Guarea diversifolia C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis 3-5-jugis, foliolis oppositis petiolulatis elliptico- vel
subobovato-oblongis basi acutis apice breviter et obtusiuscule acuminatis vel
rolundatis basi æquilatera aculis supra glabris subtus ad nervos parce adpresse
pilosis peliolulis rhachi petioloque primum adpresse pilosis dein subglabris,
paniculis pyramidato-ramosis folia subæquantibus adpresse pilosis, floribus brevis-
sime pedicellatis, calice extus adpresse sericeus 4-dentatus, dentibus ovato-acutis,
petalis 4 extus adpresse sericeis obiongis apice breviter acuminatis, tubo cylin-
drico glabro margine subintegro supra medium subcontracto, antheris 8
oblongis, gynophoro apice incrassato, ovario fere æquilongo adpresse hirsuto,
stilo ovarium fere duplo superante glabro, loculis 4-ovulatis, capsula sub-
pyriformi velutino-puberula par va.
Arbor 4-5 m. alta. Ramuli fuscescentes lenticellosi. Folia supra paniculas
sita usque ad 23 cm. longa foliolis 14 cm. longis 48 mm. latis in sicco rigidis
nervis secundariis subadscendentibus utrinque 11-12, petiolulis 7 mm. petiolo
7 cm. longis. Folia sub paniculas sita in sicco firmo-membranacea circiter
13 1/2 cm. longa foliolis circiter 9 cm. longis, pellucido-punctatis, punelis
plerumque plus minus elongatis, nervis secundariis utrinque 9-40, Paniculæ
florentes, circiter 20 cm. longæ ramulis inferioribus usque ad 7 cm. longis fere
ab I em. supra insertionem ramulosis. Calix 2 mm. longus in sicco membrana-
ceus. Petala 7 mm. longa 2 mm. crassa in vivo et sicco rubescentia. Antheræ
11/2 mm. longæ paullo supra basin dorso affixæ. Stilus adultus cum stigmate
e tubo exserlus, capsula matura in sicco rubescens circiter A !/2 cm. longa.
In silva pr. Ipe-hu Sierra Maracayu, Oct., floret et fructificat, n. 5161.
Guarea rubescens C. DC. spec. nov.
Foliis parvis modice petiolatis 3-4-jugis, foliolis opposilis breviter peliolulatis
oblongo-lanceolatis bası æquilatera aculis apice breviter acuminalis oblusisve
supra glabris subtus ad nervum medium parce adpresse pilosis, petiolulis,
rhachique parce adpresse pilosis, paniculis simplicibus subsimplicibusve folia
fere æquantibus adpresse pilosis, floribus brevissime pedicellatis, calice extus
adpresse pilosulo 4 dentalo dentibus ovato-acutis, petalis 4 extus adpresse pilo-
sulis elliplico-oblongis apice breviter et oblusiuscule acuminatis, tubo UE
glabro margine levissime crenulato, antheris 8 oblongis, gynophoro apice
toruloso ovario adpresse hirsuto A-loculari stilo fere æquilongo subglabro,
loculis 4-ovulalis. |
Ramuli vix 27/2 mm. crassi juniores adpresse pilosi dein glabri in sicco rubes-
centes. Folia circiter 9 cm. longa. Foliola inæqualia usque ad 10 cm. longa
et ad 32 mm. lata in sicco firma opaca, nervis secundariis patulo-subadscen-
dentibus utrinque 10-42, Petioluli rachisque et petiolus fere 2 cm. Jongus in
sieco rubescentes. Calix adultus profunde dentatus. Petala 51/2 mm. longa et
408 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (70)
21/2 mm. lata adulta in sicco rubescentia. Antheræ fere 1 mm. longæ paullo
infra medium dorso affixæ. :
Frutex 1-2 m. alt. petala rubescentia, in silva pr. Ipé-hu, n. 5189. Unicum.
Guarea angustifolia G. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis A-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolulatis
obovato-oblongis basi cuneatis apice breviter acuminatis acumine obtuso supra
glabris sublus ad nervos parcissime et adpresse pilosis petiolulis rhachique et
petiolo adpresse pilosis, racemis pedunculatis quam folia brevioribus, floribus
pedicellatis, calice extus adpresse hirtello dentibus rotundatis, petalis oblongis
apice breviter attenuatis et obtusiusculis extus parce et adpresse pilosis, tubo
cylindrico glabro sub apice leviter contraeto margine denticulato denticulis
emarginulatis, ovario gynophorum glabrum superante adpresse hirsuto stilo
glabro, loculis A-ovulatis, capsula parva piriformi glabra levi.
Frutex 4-5 m. alt. Ramuli juniores adpresse pilosi dein glabri fuscescentes
fere elenticellosi. Folia 10 cm. longa. Foliola usque ad 11 1/2 cm. longa
et ad 21/2 cm. lata in sicco membranacea minutissime pellucido-punctata.
Petioluli fere 3 mm. longa. Rhachis supra complanata. Petiolus fere 3 cm.
longus supra canaliculatus. Paniculæ racemiformis simplicis parce pilosæ fere
7 cm. longæ spicatim cymuligeræ eymulis 1-floris vel inferioribus multifloris,
pedunculo fere 1 1/2 cm. longo. Calix 4-dentatus. Petala 4 fere 7 mm. longa et
2 mm. lata in vivo rosea in sicco rubra. Antheræ 8 glabræ oblongæ vix 1 mm.
longæ fere medio dorsi affinæ denticulis oppositæ. Ovarium oblongum 4-locu-
lare. Stigma orbiculare. Capsula in sicco atro-rubra 15 mm. longa apice fere
12 mm. crassa.
Ad ripam fluminis Y-aca pr. Valenzuela, flor. et fructif. Febr.. n. 7123.
Guarea Hassleri C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis 3-jugis, foliolis oppositis petiolulatis a basi cuneata
obovato-oblongis apice rotundatis vel brevissime et obtuse acuminatis supra
glabris subtus ad nervos parce petiolulis rhachique et petiolo dense adpresse
pilosis, panicula pedunculata racemiformi folio longiora sat dense adpresse
pilosa, floribus pedicellatis calice extus adpresse piloso 4-dentato dentibus
rotundatis summo apice acutis, petalis extus haud dense adpresse pilosis oblongis
apice breviter acuminatis, tubo cylindrico glabro margine integro, gynophoro
sulcato apice torulose incrassato, ovario dense adpresse hirsuto, stilo ovarium
superante præsertim inferne adpresse hirsuto, loculis 1-ovulatis.
Ramuli juniores dense adpresse hirsuti dein glabri in sicco rubescentes et fere
elenticellosi. Folia fere 8 cm. longa. Foliola in sicco subrigida minute et crebre
pellucido-punctulata, superiora usque ad 12 cm. longa et 4 cm. lata, inferiora
gradatim minora, infima 2-3 cm. longa. Rhachis superne supra complanata,
inferne petiolusque supra canaliculati. Paniculæ hornolinæ florentis usque ad
18 cm. longæ inferne breviter ramulosæ ramulis usque ad 4 cm pedunculus fere
4 em. longi. Pedicelli 1 mm. longi. Petala %, 61/2 mm. longa 21/2 mm. lata.
Antheræ ellipticæ dorso paullo supra basin affinæ 1 mm. longæ rimis in sicco
flavicantibus. Ovarium 4-loculare. Stigma orbiculare carnosum.
Arbor 6-8 m. alt. diam. 0,1-0,3, petala rubescentia, in silva pr. San Ber-
nardino, Nov., n. 3499.
8. esulcata C. DC. var. nov.
Gynophoro haud sulcato, antheris in sicco minus vel haud margine flavi-
cantibus. Frutex 2-3 m. alt. petala-albo-dilute-rosea, in dumetis pr. Tobaty,
Sept., n. 6232; arbor 4-8 m. alt. d. 0,2-0,3 m. petala rosea, in silva pr. Chololo,
in. valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6680; arbor 3-5 m. alt. diam. 0,1-0,15 petala
alba, in silva pr. Chololo, Dec., n. 6686.
Guarea ripicola C. DC. spec. nov. ur
Foliis parvis modice petiolatis 3-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolulatis
(74) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 409
lanceolatis basi æquilatera acutis apice brevissime acuminatis acumine obtuso
utrinque glabris, paniculis folia superantibus racemiformibus parce adpresse
pilosis florıbus pedicellatis calice extus adpresse pilosulo, primum acute 4-den-
ticulato dein 4-fisso, petalis 4 spathulato-oblongis extus adpresse puberulis apice
obtusiuscule acuminatis, tubo subcampanulalo glabro margine denticulato,
antheris 8 oblongis, ovario gynophorum superante oblongo adpresse hirsuto,
loculis 2-ovulatis, stilo ovarium fere æquante glabro.
Ramuli fere 2 mm. crassi subeinerescentes. Folia superiora tantum sub pani-
culis in specimine suppetentia circiter 4 cm. longa. Foliola in sicco membra-
nacea superiora, usque ad 5 cm. longa et ad 15 mm. lata nervis secundariis
subadscendentibus utrinque 8-10, infima multo minora ovata. Petioluli vix
1 mm. longi. Panicula fere 13 cm. longa. Florum pedicelli fere 41/2 mm. longi.
Petala in sicco rubescentia 7 mm. longa superne usque ad 2 mm. lata. Antheræ
subobovato-oblongæ 1 mm. longæ paullo.supra basin dorso affixæ cum tubi
denticulis alterne. Ovarium 4-loculare. Stigma orbiculare carnosum et tubo
paullo exsertum.
Arbor 3-4 m. alt. diam. 0,2-0,4. Cortex griseus-albicans rugosus, flos rubes-
cens, ad ripam rivorum pr. Tacuaral, Sept., n. 1135.
Guarea siloicola C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis 4-5-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolulatis
oblongis basi æquilatera acutis apice breviter acuminatis acumine acuto ulrinque
glabris, petiolulis rhachique parce adpresse pilosulis, paniculis pedunculatis quam
folia multo brevioribus racemiformibus vel brevissime ramulosis adpresse
pilosulis, floribus pedicellatis, calice extus adpresse puberulo primum acuto
4-denticulato dein obtuse A-dentato, petalis 4 subspathulato -oblongis apice
acutis extus adpresse puberulis, tubo cylindrico glabro supra medium paullo
contracto marglne crenulato, antheris 8 cum tubi denticulis alternis subobovato-
oblongis, ovario dense adpresse hirsuto gynophorum glabrum fere æquante
loculis 2-ovulatis.
Arbor 5-8 m. alta. Ramuli florentes fere 2 mm. crassi in sicco pallide rubes-
centes elenticellosi vel lenticellis concoloribus. Folia usque ad 18 cm. longa.
Foliola in sieco membranacea virescentia pellucido-punctata, superiora usque
ad 16 cm. longa et ad 41/2 cm. lala, infima multo minora elliptica. Petioluli
2 mm., petioh 4 em. longi. Paniculæ florentes fere 10 cm. longæ. Peduneuli
11/2 cm., florum pedicelli 1 mm. longi. Petala 6 mm. longa paullo sub apice
2 mm. lata, in vivo alba. Antheræ fere 11/4 mm. longæ paullo supra basin
dorso affixæ. Ovarium 4-loculare. Stilus glaber cum stigmate orbiculari et
carnoso e tubo paullo exsertus.
In silva Cordillera de Altos, Jan., n. 2952.
Guarea Pohlii C. DC.
Flor. Bras. XI, p. 195.
forma nov. Limbis majoribus usque ad 50 em. longis et ad 16 cm. latis.
Arbor 4-6 m. alt. d. 0,2-0,%, pelala roseo-incarnata, in silva pr. Ipé-hu Sierra
de Maracayu, Oct., n. 5187 ; arbor folia usque ad A m. longa, foliola 0,5 m. in
silva pr. Chololo (Y-aca), Dec., n. 6671.
Gen. Trıcniıa L.
Secrio EUTRICHILIA C. DC. in Mon, Phan, I.
A. Calyx gamosepalus.
Trichilia Weddelii C. DC.
Flor. Bras. XI, x, p. 201.
410 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (72)
8. parvifolia C. DC.
Flor. bras. 1. cit.
Arbor 6-8 m. alt. diam. 0,2-0,4 m., cortex rimosus, brunneo-griseus, flos
flavicans, in silvis Cordillera de Altos, n. 683.
Trichilia mollis C. DC.
Flor. Bras. XI, 1, p. 202.
Arbor 5-6, diam. 0,3-0,4 m. flos albicans, in silvis montanis pr. San Jose,
Jan., n. 20%; arbor 6-8. diam. 0,2-0,4 cortex lævis umbrinus, flos stramineus,
in silva Cordillera de Altos, Aug., n. 3157; id in fruticetis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6411 ; id. ad ripam rivuli in silva, Tobaty, Sept., n. 6369.
Trichilia spondioides Sw.
FI. Ind. occ., p. 730.
Arbores vel frutices 3-6 m. alt. diam. 0,1-0,3 flores albi, fructus maturus
rubiginosus. In silva pr. San Bernardino, Jul., n. 556; in silva pr. San Ber-
nardino, Jan., n. 1765; frutex frequens arbori-formis, in dumetis Cordillera de
Altos, Dec., n. 3591 ; ad ripam fluminis Salado, Dec., n. 3696.
Trichilia Hassleri C. DC. spec. nov.
Foliis longiuscule petiolatis 2-jugis foliolis parvis oppositis subæqualibus
petiolulatis lanceolatis apice obtusiuscule acuminatis supra glabris subius ad
axillas nervorum secundoriorum fasciculatim pilosis, peliolulis rhachi et petiolo
tenuibus puberulisque, paniculis folia multo superantibus peduneulatis pyrami-
dato-ramulosis glabris, floribus minutis modice pedicellatis, calice acute et
profunde 5-dentato parce et minute puberulo, petalis 5 glabris oblongo-ellipticis
subacuminatis apice obtusiusculis, tubo urceolato extus minute puberulo intus
superne villosulo margine 10-denticulato denticulis tenuibus acutis, antheris
glabris oblongis apice acutis, ovario sessili glabro e basi lata conoideo.
Arbor 3-4 m. alta. Ramuli glabri graciles in sicco pallide rubescentes parce lenti-
cellosi lenticellis pallidis florentes vix 11/2 mm. crassi. Folia cum impari 7!/2 cm.
longa. Foliola in sicco membranacea virescentia creberrime pellucido-puncetata
punctis oblongis sinuosisve usque ad 21/2 cm. longa et ad 1!/2 cm. lata. Petio-
luli 11/2 mm., petiolus 25 mm. longi. Paniculæ fere 13 cm. longæ ramuli
inferiores usque ad 3 cm. longi inferne breviter ramulosi, cymulis 1-floris.
Petala in vivo alba, in æstivatione quincuncialia 2 mm. longa. Antheræ 3/s mm,
longæ. Ovarium 3-loculare loculis 2-ovulatis ovula collateralia. Stilus glaber
ovario paullo brevior. Stigma capitellatum carnosum. Species foliis floribusque
minoribus et paniculis longioribus ac ramosis a T. elegante distincta.
Arbor parva 3-4 m. alt. diam. 0,2-0,3 m. flos albus, in silvis pr. Tobaty,
Oct., n. 1416.
Trichilia triphyllaria C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis 3-foliolatis foliolis brevissime petiolulatis lanceolato-
oblongis basi acutis superne attenuatis ap:ce emarginulatis utrinque glabris,
terminal lateralibus longiore, petiolulis rhachique et petiolo minute hirtellis,
paniculis simplicibus racemiformibus spicatim cymuligeris, cymulis 1-3-floris,
floribus pedicellatis, calice acute 5-dentato exius puberulo, petalis 5 lanceolatis
extus minulissime velutinis, filamentis, tanium basi connatis laciniosis intus
puberulis apice 2-denticulatis, antheris 8-9 lanceolatis glabris, ovario sessili
glabro loculis 2-ovulatis.
Arbor aut frutex 3-4 m. alt. florıbus albis. Ramuli juniores minute hirtelli
dein glabri brunnei lenticellis pallidioribus. Folia usque ad 16 em. longa. Foliola
in sicco rigide membranacea crebre pellucido-punctata punctis rotundis oblon-
gisve, terminale usque ad 42 cm. longum et ad 3 cm. latum lateralia usque
ad 71/2 cm. longa et ad 21/2 cm. lala. Rhachis petiolusque usque ad 3 cm.
u
(73) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 411
longus teretes. Panicula minute hirtella. Petala fere 31/2 mm. longa in medio
11/2 mm. lata. Antheræ 1 mm. longæ. Ovarıum 3-loculare ovulis in loculo
collateralibus. Stilus ovario brevior glaber. Stigma subglobosum.
In silva « Picada Isabel» pr. Concepeion, Aug., n. 7212.
Secrio MOSCHOXYLUM C. DC. in Mon. Phan. I.
Trichilia elegans A. Juss.
St-Hil. Flor. Bras. Mer. II, p. 70, tab. 98.
Arbor 6-8 m. alt. diam. 0,1-0,3 m. petala alba, in silva Cordillera de Altos,
Jun., n. 304%, fructifera ; in silvis Atira, Nov., 3519; frutex 2-3 m. flos albi-
cans, in silvis pr. Ipe-hu, Sierra Maracayu, Oct., n. 5204; arbor vel frutex
4-6 m. flos albus, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6087.
Assomption in dumetis (Balansa, n. 2530, in herb. Cand.).
Capsulæ ovatæ parce et adpresse pilosæ fere 7 mm. long& rubescentes.
Trichilia Richardiana A. Juss.
St-Hil. Flor. Bras. Mer. IL, p. 78.
Arbor 3-5 m. alt. diam. 0,1-0,2 petala alba, ad marginem rivi Trementina in
regione fluminis Apa, Oct. n. 7700.
Trichilia Gatigua A. Juss.
Flor. Bras. Mer. II, p. 53.
var. pallens C. DC.
Monogr. Phan. I, p. 690.
Frutices vei arbores 2-10 m. alt. ; diam, 0,05-0,25 m. cortice juniore rubes-
cente, dein cinerascente, floribus flavescentibus.
Species dioica raro monoica vel interdum polygama (fide Balansa n. cit.).
In silvis pr. flumen Apa (Colonia Risso), Jan., n. 202; in silva Cordillera de
Altos, Febr., n. 1950 ; in silva pr. Barranquerita, Maj., n. 2508; in silva Cor-
dillera de Altos,, Jun., n. 3013 (floribus albis arbor 8-10 m.); in colle Tobaty
Mart., n. 4017 (floribus sulfureis) ; in dumeto pr. Igatimi, Dec., n. 5644; in
silva pr. fl. Capibary, Dec., n. 5947 ; id. n. 5939; in silva aprica pr. Concep-
cion. Oct., n. 7609 ; in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8394 (floribus albis).
Ripis fluminis Paraguay prope Assomption, Balansa n. 2531 in herb. Cand. ;
Paraguari in nemoribus, Balansa n. 4665 in herb. Cand.
var. longifolia C. DC.
Mon. Phan. |. cit.
Frutex 3-4 m. altus, floribus albicantibus.
Foliorum foliola statura valde discrepantia in folio altero usque ad 12 cm.
longa et ad 5 cm. lata.
In silvis collis Santo Tomas pr. Paraguary (Balansa n. 2532 in herb. Cand.) ;
Assomplion (Balansa n. 2532 a in herb. Cand.).
B. Calix polysepalus.
Trichilia alba C. DC. spec. nov.
Foliis sat longe petiolatis, 2-jugis foliolis oppositis breviter petiolulatis oblongo-
subobovalis bası æquilatera cunealis apice breviter acuminalis acumine obtuso
emarginulatove supra ad nervum centralem hirtellis sublus ubique cum petio-
Iulis rhachi et peliolo sat dense et molliter hirlellis, paniculis modice petiolatis
quam folia mullo brevioribus molliter hirtellis laxe pyramidalo-ramosis floribus
412 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (74)
breviter pedicellatis, sepalis 5 ovato-acutis extus hirtellis, petalis ellipticis
utrinque obtusis 5 extus hirtellis margineque ciliolatis, tubo urceolato extus
superne et intus densius hirsuto margine acute denticulato antheris glabris,
disco annulari carnoso ovarioque conoideo glabris, loculis 2-ovulatis.
Arbor 4-5 m. alta, floribus albis trunco 10-30 cm. crasso, ramulis junio-
ribus dense et molliter hirtellis dein glabris brunneis lenticellis pallidioribus
conspersis. Folia circiter 26 cm. longa. Foliola in sieco rigidula creberrime
pellucido-punctata punctis oblongis, terminalia fere 13 1/2 cm. longa et 5 1/2 cm.
lata nervis secundariis utrinque circiter 16, infima circiter 9 cm. longa et 4 cm.
lata. Petioluli fere 5 mm. longi. Rhachis apice supra complanata celerum cum
petiolo 6/2 cm. longo teres. Pedunculus 2 em. longus. Paniculæ rami inferiores
usque ad 4 cm. longi brevissime ramulosi ramulis laxe 2-3-cymuligeris. Pedi-
celli vix 1 mm. longi. Petala in æstivatione quincuncialia 2 1/2 mm. longa
11/2 mm. lata. Antheræ 9 inter denticulos margine tubi sessiles ovato-acutæ
1 mm. longæ. Stylus ovario brevior. Siigma ovatum apice 3-denticulatum
ovarıum 3-loculare. Ovula in loculo collateralia
Species T. hirsutæ C. DC. proxima foliis longius petiolatis, bracteis cum
paniculæ ramulis haud connatis, antheris omnino glabris et tubo intus hirsuto
ab ea discrepans.
Ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis, Apa, Nov., n. 7715.
Secrıo ASTROTRICHILIA Harms in Engl. Pr. Pflanzenfam. III, 4.
Trichilia stellipila C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis 3-4-jugis, foliolis oppositis vel rarius subalternis sub-
sessilibus obovato-oblongis basi obtusis apice brevissime acuminatis obtusisve
utrinque rhachique et petiolo stellati-tomentosis, paniculis florentibus quam
petiolı cum pedunculis paullo brevioribus supra breviter ramulosis ramulıs
dense cymuligeris, floribus breviter pedicellatis, calice obtuse 5-dentato extus
dense stellato-tomentoso, petalis oblongis apice acuminatis extus adpresse
stellato-pubescentibus, staminibus glabris inferne usque ad medium in tubum
cylindricum connatis sursum laciniosis laciniis apice 2-denticulatis, antheris
ovato-ellipticis apice acutis, disco carnoso supra concavo ovarioque dense
stellato-tomentosis, loculis 2-ovulatis ovulis collateralibus, capsula subglobosa
valvis rotundatis extus dense et adpresse stellato-pubescente, seminibus ellip-
ticis arillo rubro carnoso munitis, perispermio sat crasso embryonem includente,
radicula exserta.
Frutex 1-2 m. altus vel arbor 4-6 m. alta. Ramuli juniores dense stellato-
tomentosi postea glabri. Folia 15-18 cm. longa. Foliola impari-pinnala in sieco
membranacea haud pellucido-punctata, terminalia fere usque ad à cm. longa
et ad 31/2 cm. lata cætera basin versus gradatim paullo minora. Rhachis petio-
lusque teretes. Petiolus fere 3 cm. longus. Paniculæ pedunculus fere 2 cm.
ramuli fere À cm. longi. Petala 5 in æstivatione valvata, fere 4 mm. longa
41/2 mm. lata. Antheræ 10 circiter 1 mm. longæ. Stilus ovario paullo longior
inferne stellato-pilosus. Stigma ovatum glabrum apice 3-denticulatum. Ovarium
3-loculare.
Ad marginem silvæ in campo Y-cua-pona pr. Concepcion, Oct., n. 7672;
frutex 1-2 m. petala alba thecæ aurantiacæ, in dumetis campestribus pr. Bella-
vista (Apa), Nov., n. 7873.
Gen. CABRALEA A. Juss.
Cabralea brachystachya G. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis abrupto-pinnatis 9-jugis, foliolis suboblique anguste
oblongis basi inæquilatera utrinque acutis apice breviter protracto-acuminatis
acumine obtusiusculo supra glabris subtus tantum ad axillas nervorum barbu-
(75) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANEÆ. 415
latis, petiolulis rhachique tereti et petiolo glabris, paniculis petiolos fere æquan-
tibus vel paullo superantibus simplicibus spicatim cymuligeris glabris, floribus
breviter pedicellatis, sepalis 5 rotundatis extus adpresse hirtellis, petalis 5
oblongis glabris apice obtusis, tubo cylindrico glabro margine 10-denticulato
intus inter denticulos antherifero, tubulo urceolato integro intus apice hirsuto
loculis 2-ovulatis.
Ramuli glabri in sicco virescentes. Folia circiter 40 cm. longa. Foliola in
sicco membranacea pellucido-sinuato-striata superiora usque ad 12 cm. longa
et ad 21/2 cm. lata infima sat breviora. Petioluli infra limbum 5 mm. inter
limbi latera 4 em. longi. Petiolus usque ad 8 cm. longus. Alabastra ovata.
Petala in sicco membranacea et fulvescentia.
Tubi denticuli apice emarginulati. Antheræ 10 dorso et paullo supra basin
insertæ oblongæ glabræ 1 mm. longæ. Ovarium conoideum hirsutum 5-loculare
ovulis in loculo superpositis. Stilus gracilis ovarium superans glaber. Stigma
orbiculare carnosum.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. petala alba, in silva pr. Caraguatay, Oct.,
n. 3389.
Gen. CEDRELA L.
‘ Cedrela paraguariensis Mart.'
Flora XX, Beibl., p. 93°
var. Hassleri C. DC. var. nov.
Ramulis foliorumque rhachi ac petiolulis sat dense hirtellis, foliolis basi
leviter inæquilatera rotundatis, paniculis quam folia brevioribus breviter ramosis.
Folia abrupto-pinnata vel abortu impari-pinnata 5-6-juga in specimine sub-
florente 22 cm. longa. Foliola usque ad 6 cm. longa et ad 21/2 cm. lata.
Petioluli 5 mm. longi. Panicula subflorens circiter 12 cm. longa pedunculo
1 cm. longo ramis inferioribus fere 5 cm. longis apice breviter ramulosis
ramulis cymuliferis eymulis {-floris. Petala in sicco rufescentia 7 mm. longa.
Antheræ ellipticæ haud apiculatæ.
Arbor 4-6 m. alt. 0,02-0,4 m. flos luride albus, in silva pr. Ipé-hu, Sierra
de Maracayu, Nov., n. 5366.
Cedrela fissilis Vell.
Flor. Flum. II, tab. 63, p. 177.
Arbor 10-20 m. diam. 0,3-1- m. cortex spadiceus levis in junioribus, ætate
eruslaceus fissus, flos eburneüs, ligno rubescente usitatis$imo, in silvis pr:
Escobar, Sept., n. 1115 ; id. in silva pr. San Bernardino, Oct., n. 3371.
Cedrela hirsuta C. DC. spec. nov.
Foliis modice petiolatis abrupto-pinnatis 7-jugis, foliolis oppositis petiolulatis
ovatis basi subæquilatera rotundato-cordulatis superne breviter attenuatis apice
obtusiuseulis, utrinque ad paginam hirtellis ad nervos longius et densius hir-
sutis, peliolulis rachique et petiolo dense subfulvescenti-hirsutis, panicula dense
fulvescente hirsuta subflorente folio fere dimidio breviore modice pedunculata
breviler et simplieiler ramulosa, floribus brevissime pedicellatis, calice 5-dentato
extus dense hirsuto dentibus ovato-acutis, petalis extus dense adpresse hirsutis
oblongis apice aculis, antheris oblongo-ovatis basi cordulatis apice breviter
apieulalis.
kamuli dense fulvescente hirsuti. Folia fere 22 em. longa. Foliola sæpe latere
superiore basi paullo latiora, in sicco firma virescentia minulissime pellucido-
punetulata, superiora fere 71/2 em. longa et 37 mm. lata, infima 41/2 cm.
longa et 27 min. lata. Petioluli fere 5 mm. longi. Peliolus 41/2 cm., pedun-
culusque % em. longi. Paniculæ ramuli usque ad 2 em. longi a medio dense
florigeri. Petala a columna 6 mm. longa et 41/2 mm. lata in parte column
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1903. 28
41% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (76)
adnata retrosum hirsuta. Columna glabra fere 3 mm. longa. Stamina 5 fila-
mentis tenuibus antheris vix À mm. longis glabris. Ovarium ovatum glabrum
apice in stilum æquilongum glabrum attenuatum 5-loculare. Stigma orbiculare
carnosum, ovula in loculo 2-seriata. Capsula 2 1/2 cm. longa, valvis oblongis
vix À cm. latis extus atro-rubescentibus et pallide lenticellosis. Semina apice
acuminata.
Arbor 4-6 m. alt., petala alba, in silva palustre pr. Igatimi, Sept., n. 4738.
SANTALACEA
L’unique Santalacée trouvée jusqu'à présent au Paraguay, l’Acanthosyris fal-
cata, habite les terrains salins et les zones d'inondation habituelle des rivières
et lacs, elle appartient à la flore argentine. Ses fruits très doux et mucilagi-
neux, sont {res appréciés par les indigènes, sous le nom d’Yba héhé, 1. e. Bacca
duleis.
SANTALACEÆ
Acanthosyris falcata Gris.
Gris, in Symbolæ ad Fl. Argent., p. 151.
Arbor 10-15 m. 0.2-0,5. Cortex griseo-rubescens lævis flos glaucus, in dumeto
pr. lac. Ypacaray, Juli. n. 3093; arbor 8-10 m. 0,2-0,4, fructifera, in arenosis
salsis pr. Concepcion, Sept., n. 7528.
Nomen vern. Yba hehe.
NYCTAGINACEZÆ.
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 65; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 65.
Dix espèces de Nyctaginacées ont été trouvées au Paraguay, dont trois variétés
nouvelles. Ce sont : Bougainvillea precox var. spinosa; Neea hermaphrodita
var. calvata et var. grandifolia.
On trouve partout dans les forêts xérophytes : Reichenbachia hirsuta, petit
arbre ou arbrisseau à fleurs jaunâtres et branches dressées et peu ramifiées,
viminoides, rappelant nos saules et les Eleagnus, Pisonia aculeata var. pedicel-
lata, liane arborescente munie de fortes épines.
Dans les forêts du Nord : Pisonia Olfersiana; P. combretiflora et P. Zapallo,
arbres ou arbrisseaux à bois mou.
Au bord des forêts du Nord, dans les endroits pierreux, Neea hermaphrodita
et ses var. calvata et grandifolia.
Dans les terrains salins du Nord, on trouve le Bougainvillea prϾcox var.
spinosa.
_ Dans les friches et anciennes cultures, le Reichenbachia hirsuta qui se trouve
aussi dans les forêts, le Berhavia paniculata et B. hirsuta, Mirabilis Jalapa qui
(77) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 415
parfois est aussi cultivé comme plante d’ornement, et, partout cultivé et par-
fois subspontané, le Bougainvillea glabra, très apprécié par les apiculteurs.
Le Berhavia paniculata et le B. hirsuta ont des anthocarpes faux-fruits vis-
queux facilement détachables, ce qui les fait adhérer au poil des animaux qui
passent. 4
Les racines de Mirabilis jalapa, Bœrhavia hir rsuta B. paniculata ont des pro-
priétés purgatives drastiques et sont employées comme tels dans la médecine
indigène.
NYCTAGINACEÆ
Bœrhavia hirsuta Willdn.
Phyt. I, n. 3; Flor. Bras. XIV, 2, p. 370.
Herba decumbens 0,5-1, flos atro-purpureus, in arvis San Bernardino, Febr.,
n. 6033 ; id. n. 581 iu Pl. Hassl., p. 67, sub B. paniculata Rich.
Bœrhavia paniculata Rich.
Act. Soc. hist. nat. Paris, I, 105; Flor. Bras. XIV, 9, p. 369.
Herba decumbens 1-1,5, flos sanguineo-purpureus, in arvis pr. San Bernar-
dino, Nov., n. 3524.
PBougainvillea præcox Gris.
Symb. ad. Flor. Arg., p. 40.
Var. spinosa nob.
Spinis axillaribus validis, 10-12 mm., rectis acutissimis, foliis ovatis longius-
cule petiolatis, coriaceis, limbo 30/20 mm., petiolo 10 mm.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. petala ochroleuca backe albovirentes, in aa
losis ad ripam flum. Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7414.
Pisonia Olfersiana Link, Otto et Klotsch.
PI. hort. Berol., p. 37, t. 15; Flor. Bras. XIV, 2, p. 355.
Arbor vel frutex 4-10 m., flos viridis, in silvis humidis in regione done
Apa, Nov., n. 7813.
Pisonia combretiflora Mart.
Mss. in Hb. Monac.; Flor. Bras. XIV, 2, p. 360. |
Arbor parva vel frutex 3-5 m., flos viridis, in glareosis siccis ad marginem
silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7337.
Pisonia aculeata L.
Spec. 4511; Flor. Bras. XIV, 2, p. 354.
Var. pedicellata Griseb.
Liana caule arboreo aculeato 8-10, flos albicans, in silvis Cordillera de
Altos, Aug., n. 772; id. flos g' albus, flos Q viridescens, in silvis Cordillera de
Altos, Jul., n. 3085; id. spec. in silva San Bernardino, Aug., n. 3165; id.
spec. © eod. loco, n. 3166.
Pisonia Zapallo Griseb.
Griseb. in Symb. ad. Flor. Arg., p. 39.
416 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (78)
Var.
spec. masc. ad Balansa, n. 2370 © in hb. Cand.
Arbor 10-12 m. d. 0, 5-0,8, flos albicans g' lignum mollissimum, in silva
Picada Isabel pr. Concepcion, Aug. n. 7187.
Neea hermaphrodita Sp. Moore.
Transact. Linn. Soc. Vol. IV, Sec. Ser., p. 442.
Frutex semi scandens 3-6 m. (Spreizklimmer), flos melleus, ad marginem sil-
varum inter saxa, in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7853 a.
Var. calvata nob.
Foliis et inflorescentiis glabratis sed ejusdem magnitudine ac typi.
Frutex 2-5, flos flavo-virens, in dumetis siccis in regione fluminis Apa, Nov.,
n. 78)3.
Var. grandifolia nob.
Foliis duplo majoribus, demum glaberrimis, perigonio ?/3 majore.
Frutex 2-3 m., flos ochroleueus, in arenosis siccis pr. Bellavista, Dec.,
n. 7853. b.
Reichenbachia hirsuta Spreng.
Syst. Veg. I, 9%; Bull. Soc. philom. (1823), 54, t. I, fig. 1-5.
Frutex sæpe arboriformis 4-6, petala alba in dumetis pr. lacus Ypacaray, Dec.,
n. 3624.
PHYTOLACCACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p.64; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p.64.
Les Phytolaccacées connues du Paraguay sont au nombre de 17 espèces, dont
deux nouvelles. Ce sont :
Microtea foliosa et M. sulcicaulis.
Dans les forêts, on trouve partout : Seguiera coriacea, arbre épineux de
dimensions considérables; S. florzbunda, liane arborescente épineuse; Petiveria
alliacea, herbe perennante très répandue. Aux bords des forêts et dans les clai-
rières, Phytolacca dioica, arbre atteignant des proportions considérables, sans
toutefois atteindre à celles de l'espèce argentine, de laquelle il est bien distinct
par ses feuilles ovales.
_ Dans les forêts du Centre : Achatocarpus Balansæ; A. obovatus; A. micro-
carpus !, petits arbres ou arbustes dioiques; leur bois blanc a la particularité de
noircir immédiatement après qu'il a été mis en contact avec l’air, soit en le cou-
pant, soit en lui enlevant l'écorce, ce qui leur a valu ainsi qu’à l’A. bicornutus
que nous citerons plus loin, le nom indigène de Ibira-hu, c’est-à-dire bois noir.
Les Rivina purpurascens et R. humilis, arbrisseaux ou herbes perennantes
habitent les bords et clairières des forêts ainsi que le R. octandra, liane frutes-
cente.
1 Fide sched. Balansæ.
(79) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 447
Dans les forêts du Nord : Seguiera Americana, arbre exhalant de toutes ses
parties une forte odeur alliacée. Le Mohlana nemoralis rappelant comme port et
inflorescence un Petiveria alliacea plus robuste.
Aux bords des forêts, Achatocarpus bicornutus, arbre de taille moyenne.
Dans les buzssons des Campos secs du Centre : Rivina humilis 8 puberula dont
la variété glabre habite les forêts ; le Phytolacca dioica habite parfois aussi les
ilots de forêts des Campos.
Dans les Campos secs, on trouve : Microtea glochidata, au Centre; M. foliosa
au Centre et Nord ; cette espèce habite aussi les bords des forêts et buissons ; et
au Nord-Est, M. sulcicaulis.
Dans les Campos rupestres : Seguiera longifolia. arbrisseau de 2 à 3 mètres,
Microtea paniculata, herbe perennante basse.
Au bord des chemins des forêts du Nord-Est (probablement rudérale), Phyto-
lacca decandra.
Le bois des Seguiera, riche en sels de potasse, est incinéré et utilisé dans la
savonnerie, le Petiveria alliacea est employé comme diurétique.
PHYTOLACCACEÆ
Seguiera Americana L. e descriptione.
Spec. 747; Flor. Bras. XIV, 2, p. 330.
Arbor 5-6, flos albus, in silvis humidis ad ripam fluminis Apa pr. Bellavista,
Jan., n. 8393.
Seguiera longifolia Benth.
Linn. Transact. XVII, p. 235; Flor. Bras. XIV, 2, p. 329.
Frutex 2-3 petala alba, in valle fluminis Y aca, inter rupes denudatos, Jan.,
n. 7055.
Seguiera coriacea Benth.
Linn. Transact. XVIII, 235; Flor. Bras. XIV, 2, p. 329.
Arbor 6-12, d. 0,3-0,5, petala alba, in silvis montanis pr. San Bernardino,
Jan., n. 3712 florifera ; id Febr., n. 3887 fructifera.
Seguiera floribunda Benth.
Linn. Transact. XVII, 235, n. 4, t. 19; Flor. Bras. XIV, 2, p. 330.
Liana arborea 8-10, petala alba in silvis Cordillera de Altos, Jan., n. 3786.
Forma alutacea Chod.
Plant. Hasslerian., I, p. 69.
Liana arborea 6-10, petala ochroleuca, in silvis Cordillera de Altos, Jan.,
CEA
n. 3635.
Achalocarpus bicornutus Schinz et Autran.
Bull. Herb. Boiss. I, p. 7.
Arbor parva vel frutex 4-6, flos S' viridis, 2 testaceus. Lignum album aere
nigricans, ad marginem silvæ pr. Concepcion, Aug., n. 7274, spec. d'; n. 7274.
spec. 9.
418 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2® SER.). (80)
Achatocarpus Balanse Schinz et Autran.
Bull. Herb. Boiss. I, n. 1, p. 7.
Arbor parva vel frutex 4-5, flos g’ albus in arenosis ad ripam fluminis Y-aca,
Jan., n. 6926.
Balansa, n. 2282, in hb. Cand.
Achatocarpus obovatus Schinz et Autran.
Bull. Herb. Boiss. I, n. 1, p. 8.
Arbor 6-7, diam. 0,2-0,4, in dumetis pr. Itacurubi, Oct., n. 1392.
Balansa, 2283 in hb. Cand.
Rivina humilis L.
. Spec. 177; Flor. Bras. XIV, 2, p. 336.
Suffrutex 0,5-1, petala alba, in dumetis ad ripam fluminis Paraguay, pr. Con-
cepcion, Oct., n. 7555.
Var. £ puberula Moq.
Prodr. XIII b, p. 13; R. puberula H. B. K., Nov. Gen. et Sp. II, 184.
_ Suffrutex 0,5-1, petala rosea, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept,, n. 7939.
Rivina purpurascens Schrad. e descriptio.
Schrad. Gen. pl. ill. 17, t. 5; Flor. Bras. XIV, 2, p. 336.
Suffrutex 0,5-1, petala dilute rosea, in silva Cordillera de Altos, Nov.,
n. 3509.
Petiveria alliucea L.
Spec. 486; Flor. Bras. XIV, 2, p. 332.
Suffrutex 0,5-1, petala alba, in silvis pr. Atira, Dec., n. 3586.
Microtea glochidata Mog.
DC. Prodr. XIII b, p. 18; Flor. Bras. XIV, 2, p. 340.
Forma lanceolata.
Foliis lanceolatis vel lanceolato rhomboidalibus.
Herba 0,3-0,6, petala alba, ad marginem silvæ pr. Caraguatay, Aug., n. 3126.
‚Microtea paniculata Moq.
DC. Prodr. XIII b, p. 18; Flor. Bras. XIV, 2, p. 340.
Var. linifolia Mog.
Prodr. 1, cit.; p. 18.
Herba 0,3-0,5, petala alba, in colle Tobaty inter rupes, Mart., n. 3981 ; herba
id. petala glaucescentia, ad marginem dumetorum in colle Tobaty, Sept., n. 6407.
Microtea foliosa Chod. spec. nov.
' Herba 0,5-1,5 m. alta erecta vel interdum in aliis plantis decumbens, folia
petiolata, petiolo 5-45 mm. longo, limbo ovato-triangulari sensim acuminato,
vel lanceolato rhomboidali, tenui, 65/22 50/25 42/9 45/22 30/10 mm. ; flores
paniculato spicati; racemi spieiformes, floribus remotis. laxiflori, tenuissimi
elongati ad 15 cm. longi; flores 1,5 mm. lati subsessiles; filamenta glabra
antheris quadruplo breviora, petalis breviora; ovarium ovatum vel ellipsoideum,
dentibus brevibus conspersum; stigmata patula; fructus asper echinulatus sed
haud glochidiatus.
(81) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 419
Ab omnibus speciebus differt foliorum forma, magnitudine et habitu.
Herba 0,4-1 flos albus, in dumetis pr. Sapucay, Dec., n. 1649, herba 1-1,5 flos
albus in dumetis pr. Tobaty, Oct., n. 3357; id. in campis humidis pr. Tobaty,
Sept. n. 6254; id. in arenosis pr. Concepcion, Oct., n. 7605.
Balansa, n. 1988et 1988 b. in hb. Cand.
© Microtea suleicaulis Chod. spec. nov.
Caulis basi robustus (pro genere) herbaceus profunde sulcatus glaber, ad 2mm.
erassus, valde ramosus ; paniculæ numerosæ axillares, ramis patentibus haud tam
elongatis quam in alia specie; folia lineari-lanceolata acutissima basi subamplexi-
caulia et anguste decurrentia, inde suleicaulis, sessilia sed basi attenuata, 60/8
60/% mm. vel minora; flores et fructus iis speciei præcedentis simillima.
Species caule robustiore sulcato, foliorum forma sat distineta. Forsan species
plures americanæ mere varietates unius speciei constant.
Herba 0,2-0,6 flos viridis, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug., n. 4328.
Mohlana nemoralis Mart.
Nov. Gen. et Spec. III, 170; Flor. Bras. XIV, 2, p. 337, t, 77.
Var. macrophylla nob.
Foliis duplo majoribus ut in typo, 1. cit. tab. 77; 14/8, 14/7 cm., corymbose
dispositis, non sparsis. — An spec. nova.
Suffrutex 0,3-1, flos albus, ad marginem silve ad ripam fluminis Estrella
(Apa), Dec., n. 8281.
Phytolacca dioica L.
Spec. 632, n. 4; Schmidt in Flor. Bras. XIV, 2, p. 341; sub Pircunia
dioica Moq. in DC. Prodr. XIII b, 29.
Var. ovatifolia Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 69.
Arbor 10-12, diam. 0,5-1, flos g’ albus, © viridescens, ad marginem silvæ pr.
San Bernardino, Oct., n. 3379, spec. g'; n. 3380, spec. 9.
Phytolacca decandra L.
Spec. 631 : Flor. Bras. XIV, 2, p. 343.
Herba monoica 0,5-1, petala dilute rosea, in silvis pr. Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5197.
BASELLACEA
Cfr. Pl. Hasslerian., p. 64, 1. cit. VI, App. I, p. 64.
Une seule espèce volubile répandue partout dans les forêts des Cordillères du
Centre où elle contribue par ses abondantes grappes de fleurs blanches et son
beau feuillage notablement à l’embellissement des clairières dans les forêts. Ca et
là dans le pays elle est aussi cultivée comme plante d'ornement.
BASELLACEÆ
Boussingaultia baselloides H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VII, p. 496, tab. 645.
Liana suffruticosa 10-12 m. petala alba, in silva pr. Alira, Dec., n. 3581.
420 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sSER.). (82)
MENISPERMACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian, I, p. 11; Bull. Herb. Boissier, VI, Append. I, p. 11.
Les Menispermacées sont représentées par cinq espèces en nombreuses formes .
et variétés, habitant les campos; elles sont toutes volubiles, à l'exception d’une
espèce, le Gissampelos ovalifolia.
Deux des espèces habitent parfois le bord des forêts ou des clairieres. Ce sont:
Cissampelos glaberrima et Hyperbæna oblongifolia.
On trouve partout dans les buissons des Gampos secs, le Cissampelos Pareira
et ses variétés, le C, ovalifolia se trouve dans les Gampos secs du Nord et du
Nord Est.
Au Nord, le Hyperbæna domingensis,
Dans les buissons des Campos humides, on trouve partout le Cissampelos gla-
berrima.
Le Cissampelos Pareira et le C. glaberrima jouent un grand rôle dans la
médecine populaire, outre les effets diurétiques, on leur attribue de l'efficacité
comme antidote (?) contre la morsure des serpents. (Il est possible que dans des
cas de morsures peu toxiques, l’effet diurétique de l’infusion des racines influe
favorablement sur l'élimination des matières toxiques.)
MENISPERMACEÆ
Cissampelos Pareira L.
Spec. 1473. ; Flor. Bras. XIII, 188.
Var. « Pareira Eichl.
Flor. Bras., 1. c., p. 190.
Specimina g'. Suffrutices volubiles 4-3, flores glaucescentes, in dumeto pr.
Limpio, Sept., n. 3235 ; ad marginem silvæ pr. Igatimi, Sept. n. 4733; in campo
in dumetis pr. Igatimi, Sept., n. 4734; in campo pr. Chololo, Dec., n. 6837.
Specimina @. — Suffrutices ‚volubiles 2-6, flores mellei, in dumetis pr. Con-
cepcion, Aug., n. 7176 ; eod. loco, Oct., n. 7610.
Forma rentformis.
Foliis reniformi-suborbicularibus.
Suffrutex 5-6 volubilis, in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5477.
Forma emarginato-mucronata.
Foliis cordatis, apice emarginatis. in sinu mucronatis.
Suffrutex volubilis 4-2, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6198.
Var. 8 Caapeba Eichl.
Flor. Bras. 1. eit., p. 190.
Suffrutex volubilis 2-3, in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5473, spec. ©; suf-
frutex id. in dumetis glareosis pr. Concepcion, Aug., n. 7169, spec. J.
(83) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 421
Cissampelos glaberrima St-Hil.
Flor. Bras. Merid. I, 46 ; Flor. Bras. XIII, p. 192.
Suffrutex volubilis 6-8, flos flavescens, in dumetis Cordillera de Altos, Nov.,
n. 3492 ; id. in dumetis pr. Paraguari, Oct., n. 1269.
var. orbieularis nob.
Foliis peltatis, sepius perfecte suborbicularibus, suffrutex 6-8, volubilis, in
silvis pr. Igatimi, Sept., n. 4749 spec. masc.; suffrutex id. in dumeto pr. Igatimi,
Oct., n. 4787 spec. fem.
Cissampelos ovalifolia DC.
Prodr. I, 102.
forma ovato mucronata.
Foliis ovatis distincte apiculato mucronatis.
Suffrutex 0,5-1, in campo Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5070.
forma reniformis.
Foliis magnis, reniformibus, apice rotundatis, vel ovato-reniformibus, supe-
rioribus deltoideis, omnibus partibus dense præsertim facie foliorum inferiore
tomentosis.
Suffrutex 0,5-0,8, flos viridis, in campis in regione cursus superioris fluminis,
Apa, Nov., n. 8038.
forma latifolia.
Foliis ac latis ac longis, caule dense tomentoso.
Suffrutex 0,3-0,6, in campo pr. flumen Carimbatay, Sept., n. 4572; Suffrutex
0,3-0,5, in campo Apépu (Tapiraguay), Aug., n. 4356.
var. longepetiolata nob.
Foliis ovatis vel orbicularibus, longius petiolatis, petiolus ad 20 mm. longus.
Suffrutex 0,3-0,5, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4856.
Hyperbæna oblongifolia (Eichl.) nob.
Pachygone oblongifolia Eichl. in Flor. Bras. XIII, p. 197.
E. descriptio.
Sæpissime racemi foeminei petiolum duplo-quadruplo longiores non ut
dieitur subæquantes.
Liana fruticosa 6-10, flos © luteus, bacca nigra, in silvis pr. Chololo (Y-aca)
Dec., n. 6862.
Hyperbena domingensis Benth.
Proceed. Linn. Soc. V., App. 50; Pachygone domingensis Eichl. in Flor.
Bras. XIII, p. 197.
Liana fruticosa 10-20 m. flos g' melleus, in dumelis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7299.
(A suivre.)
CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN”
PAR
Paul CHENEVARD
(Suite.)
Comme le faisait si justement remarquer J. Bornmuller (zur Flora
Tessins, Bull. Herb. Boiss., t. IV, 3 mars 1896), la flore du Tessin est
encore (res insuffisamment connue et des Notes d’herborisations, appor-
tant quelques renseignements nouveaux, peuvent avoir leur utilité. C’est
cette idée qui m'a guidé dans la publication de ces « Contributions »
commencées ici-même l'an dernier.
M. Hermann Lüscher ayant bien voulu me confier le résultat de ses
recherches au Tessin, j’en ai extrait les indications qui rentraient dans le
cadre de ce travail.
De même que, pour la première série, les données qui pouvaient faire
double emploi avec celles qui avaient été déjà publiées, ont été éliminées
avec soin, sans garantie, toutefois, qu'aucune d'elles n'ait échappé. Pour
les espèces rares ou offrant un intérêt particulier, les localités ont été
toutes consignées; pour les ubiquistes, il n’a été noté que des localités
appartenant à des districts non ou peu représentés dans les travaux
précédents. |
Pour plus d’exactitude, j'ai soumis les genres critiques à l'examen de
monographes qui, tous, ont mis la plus grande obligeance à vérifier ou à
déterminer mes récoltes. Il m'est très agréable de pouvoir remercier ici
bien sincèrement MM. Arvel-Touvet, W. Becker, R. Buser, Dr Christ,
Hofrath Hausknecht, Dr Rob. Keller, von Sterneck, Dr Th. Wolf, Dr Zahn
et tout particulierement M. le Dr Volkart, de la Station de contröle des
semences à Zurich, qui a pris la peine de déterminer les Graminées.
Grâce à son concours, bien des informations nouvelles viennent avancer
1 Vide Bull. Herb. Bossier, 2me ser., t. II, p. 763 et suiv.
Ibid., t. III, p. 288 et suiv.
(20) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 123
notre connaissance de cette famille traitée si sommairement dans le
Catalogue de Franzoni.
Enfin, mon savant ami, M. le Dr J. Briquet m'a, comme d'habitude et
cela avec une extrême complaisance, tiré d’embarras dans bien des cas
douteux ; je lui dois encore la révision des Labiées.
Les localités suivantes se répélant souvent dans cet opuscule, il m’a
paru préférable d’en donner, une fois pour toutes, les altitudes. Ce sont :
Mergoscia, dans le val Verzasca : c. 800 m.
Vergeletto, dans le bras W. du val Onsernone, que j’ai appelé par abbré-
viation « val di Vergeletto » : 850 m.
Alpe di Porcareccio, au fond du val di Vergeletto : c. 1780 m.
Bocchetta di Porcareccio, au-dessus de l’Alpe de ce nom : c. 1960 m.
Clematis Flammula L. Suisse italienne (Thomas in herb. Chen.).
Thalictrum fetidum L. Passo. di Campolungo.
» minus L. var. collinum Wallr. Ravin a Vergeletto.
» » L. var. Jacquinianum K. Fusio ; Indemini ;
Generoso.
Anemone Hepatica L. Sous Mergoscia.
» » var. multiloba C. Kn. S. Salvatore (Lüscher).
» nemorosa L. Sous Mergoscia.
» sulfurea L. Au Naret. (Dr Zahn in litt.). :
Ranunculus pyrenæus L. var. plantagineus (All.) Au Naret.
(Dr Zahn in litt.).
» alpestris L. Au Naret (Dr Zahn in litt.).
» monlanus L. Val. di Vergeletto.
) » var. gracilis Schl. Bocchetta di Porcareccio.
» » var. Villarsu (auct.) Boccheita di Porcareccio.
» acris L. var. Boreanus (Jord.) Rochers sur Casoro;
Vergeletto.
» lanuginosus L. Val. di Muggio.
» nemorosus DC. Sous Mergoscia ; Pazzallo.
» repensL. var. reptabundus (Jord.) Muralto.
» bulbosus L. Intragna ; sur Gerra.
» » var. albonævus (Jord.) Sous Mergoscia ; Ronco
d’Ascona.
» arvensis L. Jardin à Muralto. (Lüscher).
Helleborus niger L. Caprino. (Lüscher) Pied orient, du mont
Caslano.
42h
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (21)
Helleborus viridis L. Val di Muggio.
Aconitum Napellus L. Casaccia, val Santa Maria.
» Lycoctonum L. Val. di Muggio.
Actza spicata L. Sur Paradiso.
Fumaria officinalis L. Chemin à Gordola ; Loco, val Onser-
none.
» capreolata L. Vieux murs pres Gordola.
Corydalis lutea DC. Alpe Serpiano, MES. Giorgio ; val di Muggio.
Turritis glabra L. Reazzino.
Arabis sagittata DC var. integrifolia (Lap.) Vergeletto.
» saxatilis All. Terrains incultes sous Pazzallo!
» arcuata Schuttlew. var. alpestris Burnat. Fl. Alp. mar.
Rochers sur Losone.
» arcuuta Schuttlew. var. glabrata Gr. God. (Cf. Burnat
FI. Alpes marit.). Ronco d’Ascona.
» _ muralis Bert. S. Martino; Mt Caslano.
Cardamine impatiens L. Bord du lac de Muzzano. (Lüscher) ;
val di Muggio.
» resedifolia L. Bocchetta di Porcareccio ; Mergoscia et
Frasco, val Verzasca; val di Vergeletto ; Indemini.
» Mirsuta L. Mergoscia ; Ponte Tresa ; Indemini.
» amara L. Val Verzasca.
Dentaria bulbifera L. Brentino (Lüscher).
Hesperis matronalis L. Bois sur Gerra.
Sisymbrium officinale L. Gordola ; val di Muggio.
Stenophragma Thalianum Celak. Murs à Frasco et Sonogno, val
Verzasea ; Contra ; Indemini.
Erucastrum incanum K. Grève du lac Majeur à Muralto, abond.
Lunaria rediviva L. Bois sous Mergoscia, val Verzasca.
» biennis Mönch. Bois près Figino, naturalisé ? Ravin à
Gerra.
Draba aizoides L. Casaccia, val Santa Maria. -
Helianthemum Fumana Mill. Mt Caslano (Lüscher).
» vulgare DC. var. angustifolium Pers. Sous Mergoscia.
Viola pinnata L. Alpe Compieto sur Olivone. Découvert par
M. Kohler, préparateur au Cons. bot. de Genève.
» . palustris L. Près Frasco, val Verzasca.
» sciaphia K. — V. hirta var. Luganensis Call. sec. W.
Becker in lilt.
(22) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 425
Viola Thomasiana Perr. Song. Contra; Losone; Frasco, val
Verzasca ; S. Martino.
Thomasiana f. minima. Col Santa Anna au Mont Gam-
barogno.
hirta L. Mt Caslano.
» L. var. vulgaris Rchb. = V. hirta var. pinetorum
Wiessb. S. Martino.
hirta var. fraterna Rchb. Bois sur Paradiso.
hirta X Thomasiana. Eboulis sur Paradiso.
odorata L. var. Favrati Hausk. Pied occid. du Mont
Caslano.
silvatica Fr. Contra ; Vogorno, val Verzasca ; Brusino
Arsizio.
Riviniana Rehb. Contra ; Gordola ; Vogorno et Sonogno,
val Verzasca.
Riviniana f. nana. Mt Gambarogno.
montana L. Sous Tenero; Intragna; sous Mergoscia ;
Mi Gambarogno.
montana f. stricta. — (V. montana stricta Gingins)
Contra ; bois sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
montana var. nemoralis Kütz. Talus herbeux entre
Brione et Frasco, val Verzasca.
montana X Riviniana. Contra; sur Losone ; Frasco,
val Verzasca; sur Altanca.
biflora L. Val Verzasca; alpe Porcareccio, val di Ver-
gelelto.
tricolor L. var. ovatifolia DC. Contra; Gordola.
» var. gracilescens Gr. God. Murs à Contra.
» var. segelalis Gr. God. Rochers sur Intragna;
Ronco d’Ascona.
tricolor L. var. Sagoti Jord. Frasco, val Verzasca.
Polygala Chamebuxus L. Contra; Losone.
»
» L. var. rhodoptera. Caprino (Lüscher)
Mti di Gerra ; Losone.
pedemontana Perr. Song. Val. Centovalli; Contra ; val
Verzasca.
vulgaris L. Contra.
» var. valdensis Chod. Päturages sur Indemini.
» var, pseudo-alpestris Grli. Sous Mergoscia.
4
6
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (23)
Dianthus Seguieri Nil. Contra,
» vaginatus Chaix. Bellinzona (Lüscher); Vergeletto.
» silvestris Wulf. var. elatior K. Rochers sur Casoro.
Tunica prolifera Scop. Haies à Reazzino.
» Saxifraga Scop. Terrains incultes à Cadenazzo.
Gypsophila muralis L. Terrains incultes à Cadenazzo.
» repens L. Bocchetta di Porcareccio ; Casaccia, val Santa
Maria.
Vaccaria parviflora Mönch. Vergeletio ; éboulis sur Airolo.
Saponaria officinalis L. Bois sur Locarno; Brusino Arsizio.
» ocymoides L. Intragna ; Vergeletio ; Vogorno, val Verz.
.Silene iuflata Sm: Val di Vergeletio ; val di Muggio.
» Otites Sm. Mt Caslano (Lüscher).
» exscapa All. Bocchetta di Porcareccio, val di Vergeletto.
» rupestris L. Beilinzona; Gothard: (Lüscher) ; sous Mer-
goscia ; val di Vergeletto ; Indemini.
» nutans L. Val di Vergeletto ; alpe di Porcareccio ; val di
Muggio.
» nutans L. var. livida Willd. Rochers sur Casoro.
Melandrium vespertinum Martens. Val Verzasca ; val di Muggio.
» diurnum Crép. Mergoscia; val di Muggio.
Viscaria vulgaris Röhl. Ronco d’Ascona ; Gordola; val Cento-
valli ; Figino-Morcote, abond.
Lychnis flos cuculi L. Mi S. Giorgio.
Sagina procumbens L. Murs à Intragna.
Alsine tenuifolia Cr. S. Martino ; Rancate (Lüscher).
Meehringia muscosa L. Mt S. Giorgio; val di Vergeletto.
Arenaria biflora L. Val di Vergeletto.
» leptoclados Guss. Val Verzasca.
Stellaria nemorum L. Bois sur Brusino Arsizio.
» uliginosa Murr. Murs humides sur Intragna.
Cerastium glomeratum Thuill. Murs à Mergoscia; Intragna ;
Pazzallo.
» brachypetalum Desp. Sur Contra; val di Vergeletto.
». Wiviale Link. Ronco d’Ascona; sous Mergoscia.
» » Link. var. holosteoides Fr. Frasco, val Verzasca.
» glutinosum Fr. var. autumnale (det. Favrat) Lugano-
Cadro (Lüscher).
» _arvense L. var. Soleirolü Vill. Sonogno, val Verzasca.
(24) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 427
1,
Linum catharticum L. Ronco d’Ascona (Lüscher) ; val di Verge-
letto ; Crocefisso, Mt S. Giorgio.
Hypericum perforatum L. var. veronense Schrk. Reazzino; val
di Muggio.
» perforatum L. une forme microphylle à entrenœuds
très courts (45-20 mm.). Sous Mergoscia.
» montanum L. ß scabrum K. Sous Mergoscia.
Acer Pseudoplatanus L. Vergeletto.
Geranium rotundifolium L. Intragna.
» silvaticum L. Sous Mergoscia ; val Onsernone.
» columbinum L. Gordola; Brione, val Verzasca.
» nodosum L, Bois sous Crocefisso et tout le versant occ.
du Mt S. Giorgio.
» molle L. Ronco d’Ascona; Intragna.
» pyrenaicum L. Val di Vergeletio ; Brione, val Verzasca.
» X Luganense Chenevard = molle Kpyrenaicum. Plante
dressée, haute de 45 cm. ; elle a du G. pyrenaicum les
tiges couvertes de longs poils et les feuilles grandes
(les moyennes 5 cm. diam.) et du G. molle ses fruits
ridés en travers; la grandeur des fleurs tient le
milieu entre celles des deux parents. Crocefisso,
Mt S. Giorgio.
Evonymus latifolius Scop. Rochers sur Casoro.
Sarothammus scoparius K. Gordola ; val di Vergeletto.
Genista germanica L. Vergeletto.
Genista pilosa L. Sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
» tincloria L. var. Mari Favt. Sous Tenero; val di Ver-
geletto.
Cytisus nigricans L. Vergeletto.
» Laburnum L. Val Verzasca.
Anthyllis Vulneraria L. var. vulgaris K. Besazio.
» » L. var. typica Beck. ? Muralto (Lüscher)
Contra.
» Vulneraria L. var. alpestris K. Casaccia, val. Sta Maria;
Pazzallo.
» Vulnerarial.var. rubriflora Ser. S. Ela (Lie)
alpe de Melano.
Trifolium rubens L. Contra ; Monte, val di Muggio.
» arvense L. Bellinzona (Lüscher) Reazzino ; Brione sur
Locarno.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (25)
Trifolium incar natum L. Giubiasco; lac Muzzano; Casoro (Lüscher).
» pratense L. var. nivale Sieb. Gothard (Lüscher) ; alpe
di Porcareccio, val di Vergeletto; Casaccia, val Santa
Maria.
» alpinum L. Bocchetta di Porcareccio, val di Vergeletlo.
» Thalii Vill. Sous Mergoscia.
» montanum L. Pazzallo.
» repens L. Intragna ; Reazzino.
» pallescens Schreb. Val di Vergeletto.
» minus Rehl. Contra.
» patens Schreb. Mergoscia.
» » Schreb. f. gracilis. Plante haute de 30 cm., très
grêle. Hautes herbes entre Reazzino et Gordola.
» campestre Schreb. o. minus Grli. Gordola ; Pazzallo; val
di Muggio.
» aureum Poll. Val. di Vergeletto; val di Muggio.
Lotus corniculatus L. var. ciliatus K. Val di Vergelelto; sous
Mergoscia.
» corniculatus L. var. hirsutus K. Ponte Brolla (Lüscher) ;
Contra.
» corniculatus L. var. alpinus Gaud. Bocchetta di Porca-
recchio, val di Vergeletto.
» uliginosus SchK. Reazzino.
Oxytropis campestris DC. var. sordida Gaud. Casaccia, val Santa
Maria.
Astragalus glycyphyllus L. Brione sur Locarno; Ligornetto;
val di Muggio.
Coronilla Emerus L. Val Verzasca.
Hippocrepris comosa L. Mt Caslano, en fleurs le 7 octobre 1900
(Lüscher); Intragna; val Verzasca.
Vicia tetrasperma Schreb. Murs a Rivapiana-Locarno; Intragna.
» varia Host. Eboulis sur Airolo.
» Cracca L. Eboulis sur Airolo.
» tenw/olia Roth. Ronco d’Ascona et Castagnola-Gandria
(Lüscher).
» sepium L. Ronco d’Ascona.
» lathyroides L. Murs à Rivapiana.
» angustifolia Reich. Contra ; Ponte Tresa ; Brusino
Arsizio.
(26) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 429
Vicia angustifolia Reich. var. Bobartü Forst. Gordola.
Lathyrus Aphaca L. Talus herbeux à Casoro.
»
sphæricus Retz. Talus herbeux à Casoro.
pratensis L. var. Lusseri Heer. Casaccia, val Sta Maria ;
Ligornetto.
silvestris L. Reazzino.
montanus Bernh. Sous Mergoscia, val Verzasca ; Brusino
Arsizio.
montanus Bernh. var. linifolius Reich. Sur Losone
- (Lüscher) ; Mt Caslano.
vernus Bernh. var. flaccidus Duc. forme interméd. entre
le type et la var. gracılis S. Salvatore (Lüscher).
niger Bernh. Morcote-Melide (Lüscher).
Persica vulgaris Mill. subspt. Bords du Cassarate à Lugano
(Lüscher 1894).
Spirea Aruncus L. Sur Contra.
Ulmaria pentapetala Gil. var. concolor Neilr. Val Verzasca.
Geum urbanum L. Sur Airolo.
Sieversia montana Sprgl. Bocchelta di Porcareccio, val di
Vergeletto.
Rubus Idœus L. Val di Vergeletto; sur Airolo; Pambio-S. Pietro.
»
»
»
»
»
»
»
cæsius L. Bois sur Brusino Arsizio.
cæsius X ulmifolius. Cadenazzo; Reazzino.
Guentheri W. et N. Près Vergeletto.
vestitus W. et N. Gordola.
Radula Weihe. Sur Contra.
ulmifolius Schott. f. Sur Intragua; Contra ; Cadenazzo;
sous Monte, val di Muggio.
sulcatus W. N. Vergeletto; bois sur Gerra.
Fragaria vesca L. Val di Vergeletto; bois sur Brusino Arsizio.
Fragaria collina Ehr. Bellinzona ?(Lüscher); Val di Vergeletto!
Potentilla micrantha Ram. Ronco d’Ascona ; Lugano-Cadro
»
(Lüscher).
rupestris L. var. grandiflora Heuffl. (P. Benitzkii Friv.?)
Locarno; val Onsernone.
erecta L. Val Verzasca ; val Onsernone ; val di Muggio.
» L. var. strictissima (Zimm.) Rochers sur Pala-
gnedra, val Gentovalli.
reptans L. Moscia; val Gentovalli; val Onsernone.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1903. 29
430
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (27)
Potentilla recta L. Ronco d’Ascona (Lüscher).
»
alpicola De la Soie Val di Vergeletio.
» » f. hirsutior. Ronco d’Ascona.
Gaudini Grlif. glandulosa.Sonogno, val Verzasca ; Losone.
Gaudini Grli f. subeglandulosa. Brione, val Verzasca.
» Grli f. parceglandulosa. Sehr ähnlich der Form,
welche Zimmeter und Steininger von Steyr und
Reichramming fälschlich als P. longifrons Borb.
— (P. verna var. longifrons) ausgegeben haben.
(Sternhaare unter dem Mikroskop!) (Dr Th. Wolf.
in sched.) Sonogno, val Verzasca.
aurea L. Val di Vergeletto; Camoghé; Indemini.
» L. f. vegetior Favrt. (in herb. Chen.) Tamaro.
alpestris Hall. fil. var. firma K. = (P. verna Zimm!
nequaquam L.!) Die var. firma ist nur alpine und
fehlt in den nordischen Ländern. Linné kannte sie
warscheinlich nicht; er konnte nur die P. alpestris
Hall. fil. welche auch in Nord-Europa vorkommt.
Die Supposition Zimmeter’s ist falsch! (D: Th. Wolft
in litt.) Mt Generoso.
alpestris Hall. fil. var. gracilior K.— (P. villosa Zimm.)
Comoghé à c. 4800 m.
alpestris X Gaudini = (P. Schreieri Siegf.) f. parce
glandulosa. Versant oriental du Mt Caslano.
alpestris X minima ? — (P. Villosa X dubia Zimm.
P. subiernata Brügger). Aber wächst die P. minima
auf dem Lukmanierpass ? Wenn kein Bastard,
dann ist es eine hochalpine Form der P. alpesiris
Hall. fil. (Dr Th. Wolf in sched.) Casaccia, val Santa
Maria, au col de Lukmanier.
grandiflora L. Gothard (Lüscher).
» L. forma. In der Behaarung etwas zu der
var. pedemontana Reut. neigend. Sur Altanca.
grandiflora L. var. pedemontana Reut. f. monstrosa.
Epicalycis laciniis permagnis, foliaceis, corolla pro
magnitudine plantæ parva, stenopelala; foliis indu-
mento var. pedemontanæ, sed multo majoribus quam
in pedemontana typica ; caulis elongatis, paucifloriis.
(Dr Th. Wolf in sched.) Bord d’un ruisseau à Muralto.
(28) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 431
Potentilla verna L. et auct. Ich glaube dass sich die P. verna L.
iypica (P. opaca Zimm.) in den transalpinen
Regionen überhaupt nicht findet (auch in ganz
Tirol scheint sie fehlen.) (D' Th. Wolf in litt.).
Sibbaldia procumbens L. Val di Vergeletto; alpe di Porcareccio.
Rosa arvensis Huds. var. pilifolia Borb. (cf. Asch. et Græbn.
Syn. VI, 40). Sous Albonago.
» canina L. var. Lutetiana Lem. Mt S. Giorgio.
» » L.var.dumalis Baker.Sur Intragna; valdi Vergeletto.
» canina L. var. Andegavensis Desp. Mt S. Giorgio.
» » L. var. scabrata Crépin. Sur Airolo.
» » L. var. Giorgii Keller u. Chenevard. Stacheln
leicht gebogen. Untere Laubblätter der Aeste meist 5-, die mittleren und
obern 7- oder oft 9-zählig. Nebenblätter ziemlich breit, mit drüsig
gewimpertem Rande, divergierenden Oehrchen, kahl. Blattstiel kahl,
mit + zahlreichen Stieldrüsen und Stacheln. Blättchen breit- bis rund-
licheiförmig, beiderseits kahl, ohne Subfoliardrüsen, am Grunde abge-
rundet oder schwach herzförmig ausgerandet, vorn Kurz, aber scharf
zugespitzt ; Zahnung zusamengeselzt, Zähne meist aussen, meist mit 1,
seltener mit 2 Drüsenzähnchen, innen mit 0-1 Drüsenzähnchen. Seiten-
blättchen deutlich gestielt. Blüten einzeln oder zu 2. Blütenstiele
länger als die Brakteen, mit ziemlich zahlreichen, ungleich langen,
z. T. fast stachelborstigen Stieldrüsen besetzt. Blütendurchmesser ca.
3 cm. Kelchbecher eiförmig, vorn halsförmig verschmälert. Kelch-
blätter am Rande drüsig gewimpert, auf dem Rücken drüsenlos, die
äusseren mit drei Paar drüsig gezähnten Fiederlappen, nach der Blüte
zurückgeschlagen. Kronenblätter rötlich. Griffel behaart.
Die Pflanze ähnelt einigermassen einer R. Jundzillii Besser. Die
Zahnung ist indessen nicht die scharfe, drüsenreiche dieser Rose, wie
denn auch die Subfoliardürsen fehlen, die Blumenkrone nicht auffällig
gross, die Griffel nicht dicht behaart sind.
Nahe steht diese Rose, dieich mit Ihrer Erlaubnis nach dem Fundorte
S. Giorgio var. Georgi nennen möchte, der S. canina var. OEnensis
R. Keller in Ascherson u. Grabner Syn. VI, 169. (Syn. R. OEnensis
Kerner). Von ihr unterscheidet sie sich durch die relativ breiten Neben-
blätter, die weniger reichlich zusammengesetzte Zahnung, dem eher
kugeligen, als länglichen Kelchbecher, die behaarten Griffel und nament-
lich auch durch das Vorkommen 9-zähliger Laubblätter.
Winterthour, 6. XII, 02, Dr Rob. Kerner.
L32 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (29)
Rosa canina L. var. transitoria Rob. Kell. (cf. Asch. et Grabn.
Syn. VI, 159) Mt S. Giorgio.
» tomentella Lehm. Val di Vergeletto.
» » » var. sinuatidens Chr. Val di Vergeletto.
» agrestis Savi var. typica Rob. Kell. (Monte, val. di Muggio.
» pendulina L. var. levis Rob. Kell. (Asch. et Gräbn. Syn.
VI, 300) = (R. alpina L. var. lævis Ser.) Bellavista.
Alchimilla saxatilis Bus. Camoghé.
» subsericea Reut. Val di Vergeletto.
» colorata Bus. Mt Generoso, au sommet (c. 1700 m.).
» flabellata Bus. Sonogno, val Verzasca; Camoghé, au
sommet (c. 2200 m.), Dti della Vecchia (ec. 1400 m.).
» versipila Bus. Val di Vergeletto.
» alpestris Schmidt. Alpe ei Bocchetta di Porcareccio;
Brugnasco ; val Piora.
» frigens Bus. Val Piora.
» Obtusa Bus. Alpe Naret (Kohler in sched.).
» heteropoda Bus. Casaccia, val Sta Maria.
» filicaulis Bus. Mt Generoso, au sommet (c. 1700 m.).
» pratensis Schmidt. Val Piora ; Casaccia, v. Sta Maria.
» flavicoma Bus. sp. nov. Plante basse, étalée, combi-
nant une vague ressemblance avec l’A. glaberrima Schmidt avec l’indu-
ment et le coloris jaunâtre du pratensis Schmidt. Rhizome vigoureux,
très chevelu. Feuilles obliquement étalées, petites ou moyennes, subor-
biculaires, 9-lobées, à lobes extérieurs se touchant ou se superposant
au-dessus du pétiole, ondulées. Lobes des premières feuilles déprimés-
obovés, semi-spatulés ou subquadrangulaires-subtronqués, égalant ?/s du
rayon ; ceux des grandes feuilles estivales larges-arrondis ou paraboli-
ques, assez profonds, égalant ou dépassant légèrement la ‘/2 du rayon;
tous dentés à l’entour ei se superposant avec les dents des tissus. Dents
5 à 7 de chaque côté, assez profondes (cependant beaucoup moins que
celles du glaberrima) porrigées-divariquées, subpectinées, aiguës, pénicil-
lées-conniventes sur les feuilles supérieures et souvent irrégulièrement
surdentées sur les feuilles les plus grandes. Dent terminale semblable
aux latérales. Feuilles glabres, vert-bleuâtre en dessus, avec une teinte
jaunâtre qui s’accentue fortement vers la maturation; plus pâles en des-
sous et poilues ou subpubescentes (sur le mésophylle), velues (sur les
côtes) de poils longs, + raides, hérissés, grisätres. Stipules assez larges,
verdätres, faiblement poilues, terminées par de grandes oreillettes ovées
(30) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 433
ou oblongues-triangulaires. Tiges 2-4, flexueuses, un peu fistuleuses,
2 à 5 fois plus longues que les pétioles de la touffe radicale, assez serrée,
mais ne les dépassant guère, étant étalées, couchées et ascendantes seu-
lement par l’inflorescence, (ainsi que tous les pélioles); assez vigoureuses
d'un jaune gai, presque canari, qui change au soleil dans une nuance
brique ; hérissées-velues ou subvelues, jusqu’au stipulium du premier ou
du second rameau floral.
Feuilles caulinaires relativement grandes, celles du milieu de la tige
bien pétiolées, à stipules en cornets ; stipuliums inégalement et grossiere-
ment dentés. Inflorescence subcorymbeuse, diffuse seulement sur les
plus grandes plantes. Rameaux 4 à 5, les inférieurs naissant déjà dans
les aisselles des grandes feuilles caulinaires, bifurqués. Axes des inflo-
rescenses partielles raccourcis, fleurs ainsi réunies en glomérules, qui, à
cause des pédicelles allongés, sont lâches et pseudombellés. Fleurs assez
grandes, d'un vert jaunâtre gai, canari, glabres ou garnies de quelques
poils (base des pédicelles, bords des folioles caliculaires, extrémités des
sépales). Urcéoles mürs turbinés, sans nervures saillantes, égalant les
sépales. Sépales larges-ovés, + aigus, à nervation transparente, appa-
remment ondulés et obliquement dressés après l’anthèse. Calicule très
développé, + de la longueur du calice. Style n’excédant pas les anthères.
Pédicelles assez gros, les inférieurs égalant la fleur, les supérieurs éga-
lant l’urcéole.
Feuilles 20-70 X 18-60 mm. Tiges 5-35 cm. Pétioles 3-10 cm. Fleurs
3-4 7/2 mm. Ig., 3 /2-5 mm. It. Urcéoles, sépales 1 !/2-2 mm. Pédicelles
2-5 mm.
Hab. Zone subnivale du Valais, surtout méridional et du Tessin. Valais :
Passage de la Gemmi, assez rare: pâturages autour du Daubensee 2200 m.;
Lämmernalp 2400 m. (0. et R. Buser 1888, 1891). Saas : Matimark,
dans les sables de la Viege entre l'hôtel et les chalets de la Distelalp,
abondant {R. Buser 1898). Simplon : au-dessus de la Bortelalp 2400 m. ;
Wasenalp (Chenevard) ; Jaffischtal (Jaquet 1897). Binn : en dessous du
col de l’Albrun (Schmidely 1900). Gerenthal (Chenevard 1895). Tessin :
Val di Vergeletto (Chenevard 1902).
La forme que je propose ici sous le nom de flavicoma m’est connue
depuis 1888, mais ce n’est que dix ans plus tard que j’ai pu, grâce à
l’autopsie de la plante, dans la vallée de Saas, me faire une idée con-
cluante de sa valeur et de sa constance. À. flavicoma appartient à la caté-
gorie des « Alchimilles subnivales », à port fissiforme et peut être
regardé comme l'expression subnivale du type pratensis Schmidt, dont il
43% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (31)
a le coloris jaunätre, la nature et la dispersion de l’indument, la forme
des fleurs. Il se rapproche beaucoup également du suberenata Bus.
auquel je l’avais réuni lors de la rédaction du genre pour le « Catalogue
de la Flore valaisanne » de notre ami Jaccard, et dont les stations énu-
mérées ci-dessus sont à supprimer. Il en diffère cependant par des tiges
constamment couchées, des lobes foliaires plus larges et plus déprimés, à
dentelure plus étroite, plus aiguë qui a une tendance à se composer sur
les grandes feuilles, lesquelles, chez le subcrenata, sont précisément
remarquables par leur dentelure très grossière, crénelée et simple, par
les feuilles glabres en dessus ou présentant à peine quelques poils dans
les plis, par la teinte jannâtre de toute la plante, les fleurs plus grandes,
le port entier plus vigoureux.
Val di Vergeletto. R. Buser.
Alchimilla vulgaris L. = (A. pastoralis Bus. olim.). Cette espèce
si commune semble rare sur le versant transalpin et
manque complètement sur de grandes étendues. Elle
est donc à noter pour en étudier l’aire géographi-
que. (R. Buser, in lılt.). Fusio, récolté par M. Kohler.
Mespilus Oxyacantha Gartn. f. microphylla et microcarpa.
Rochers sur Intragna; sous Palagnedra, val Cento-
valli ; Pambio-S. Pietro ; val di Muggio.
» germanica L. Gentilino (Lüscher).
Sorbus aucuparia L. Val Onsernone.
» Aria Cr. Val Centovalli; val Verzasca.
Aronia rotundifolia Pers. Sur Contra.
Epilobium spicatum L. Sous Mergoscia.
» » f. brachycarpa = (E. brachycarpum Leight.)
Sur Airolo.
» montanum L. var. grandiflorum Kerner. Bois sur Bru-
sino Arsizio.
» collinum Gmel. Sous Mergoscia ; sur Intragna ; val di
Vergeletto.
» collinum Gmel. f. elata (haut. 55 cm.) Madonna del Sasso.
» roseum Schreb. Olivone, val Blenio ; Castello S. Pietro.
» nutans Tausch. Bocchetta di Porcareccio.
OEnothera biennis L. Plaine de Magadino; Bironico; Brione, sur
Locarno.
Circæa Lutetiana L. Sous Mergoscia ; Russo, val Onsernone.
(32) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 435
Callitriche stagnalis Scop. Canaux à Reazzino.
Scleranthus annuus L. Sur Airolo.
Opuntia vulgaris Mill. Vieux murs à Contra.
Sedum Cepæa L. Morcote-Melide, Carmignone (Lüscher).
» album L. Rocailles, val di Vergeletto; val di Muggio.
» Rhodiola DC. Au Naret (Dr Zahn in litt.).
» alpestre Vill. Lago di Lucendro, Gothard (Lüscher).
Alpe di Porcareccio.
» sexangulare L. Murs sous Mergoscia.
Sempervivum montanum L. Casaccia, val Sta Maria.
» » L. S. debile Schott.? Alpe di Porca-
reccio.
Saxifraga Cotyledon L. Rochers, val Centovalli; val Onsernone;
val Verzasea ; au Naret (Dr Zahn in litt.).
» aizoides L. Somascona, val Sta Maria.
» aspera L. Alpe di Porcareccio.
» cuneajolia L. Caprino; Taverne-Sala (Lüscher) ; sur
Intragna ; Vogorno, v. Verzasca.
Chrysosplenium alternifolium L. Sous Mergoscia.
Astrantia minor L. Vergeletto ; sous Mergoseia.
» major L. Figino-Fornace (Lüscher) ; val di Muggio.
Trinia vulgaris L. Rochers sur Casoro.
Ægopodium Podagraria L. Eboulis sur Airolo ; val di Muggio.
Carum Carvi L. Val di Vergeletto.
Pimpinella magna L. Reazzino.
Bupleurum ranunculoides L. var. gramineum Vill. S. Salvatore
(Lüscher).
OEnanthe pencedanifolia Poll. Prés humides, Reazzino.
Seseli annuum L. Mt Caslano, en fleurs et fruits 7 oct. 1900
(Lüscher).
Libanotis montana Cr. Rochers sur Gapolago.
Ligusticum Mutellina Gr. Bocchetta di Porcareccio.
Selinum carvifolium L. Piano Scairolo et lac Muzzano (Lüscher).
Peucedanum venetum K. Castagnola (Lüscher).
» Oreoselinum Mönch. Ronco d’Ascona (Lüscher) Verge-
lelto ; Cadenazzo.
» Ostruthium L. Bois à Mergoscia.
Pastinaca sativa L. Terrains incultes à Cadenazzo.
Heracleum montanum Schl. Val Broglio.
436
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (33)
Laserpitium latifolium L. à glabrum Soy. Will. Eboulis sur
Airolo ; val di Muggio.
Scandix pecten Veneris L. Vignes entre Morcote et Figino
(Lüscher).
Torilis helvetica Gmel. var. anthriscoides DC. Castello S. Pietro.
Anthriscus silvestris Hoffm. Vogorno, val Verzasca.
Cherophyllum Cicutaria Vill. Mergoscia.
» VillarsüiK. var. Briqueti Chen. (Vide Contrib. Fl. Tessin ;
Bull. Herb. Boissier 2me sér., t. IL, 9, p. 770) Ver-
geletto.
» temulum L. Castello S. Pietro.
Viburnum Opulus L. Mt S. Giorgio.
Lonicera periclymenum L. Haies a Contra.
Sherardia arvensis L. Ponte Tresa.
Asperula odorata L. Rochers sous Mergoscia.
Galium pedemontanum All. Rochers sur Intragna; murs à
Mergoscia.
» vernuim Scop. Alpe Serpiano, Mt S. Giorgio; rochers
sur Indemini.
» vernum Scop. var. hirticaule Briq. Mergoscia ; Mt Cas-
lano ; Crocefisso, Mt S. Giorgio.
» verum L. var. præcox Lang. Morcote-Figino (Lüscher).
» rubrum L. Val di Vergeletto; Airolo; Olivone, val
Blenio.
» » L. var. obliquum (Vill.) Brig. Vergeletto.
» aristatum L. var. scabriusculum K. Val di Muggio.
» elatum Thuill. var. tiroliense (Willd.) Brig. = (G. insu-
bricum Gaud.) Contra.
» Gerardi Nil. Sur Olivone, val Blenio; Mendrisio.
» asperum L. ssp. lineare var. austriacum (Jacq.) Ver-
geletto.
» asperuim L. ssp. lineare var. scabrum Briq. Eboulis sur
Airclo.
» asperum L. ssp. anisophyllum Vill. Val di Vergeletto.
» parisiense L. var. litigiosum DC. Murallo.
Valerianella olitoria Poll. Muralto; Intragna ; murs à Margoscia.
» auricula DC. Terrains incultes à Pazzallo.
Knautia silvatica Duby var. præsignis (Beck.) Briquet Ann. Con-
serv. bot. Genève, vol. VI, 1902. Olivone, val Blenio.
2
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN, 437
Knautia drymeia Heuff. — (K. pannonica Wettst.) Monte, val di
Muggio.
Scabiosa agrestis W. K. Contra; Ronco d’Ascona; val di Ver-
geletto.
» Columbaria L. Intragna ; Vergeletto.
» lucida Vill. var. mollis Gr. God. Val di Vergeletto.
Homogyne alpina Cass. Alpe di Porcareccio; Indemini.
Petasites albus Gärin. Generoso. Sous Mergoscia; Vogorno,
val Verzasca.
Bellidiastrum Michelii Cass. Vogorno, val Verzasca.
Bellis perennis L. var. meridionalis Fav. Ponte Tresa.
Stenactis annua Nees. Contra-Mergoscia.
Erigeron acris L. Val di Vergeletto.
» alpinus L. Casaccia, val Sta Maria.
Solidago virga aurea L. Val di Muggio.
Buphthalmum salicifolium L. var. grandiflorum (L.) Val di
Muggio.
Gnaphalium supinum L. var. subacaule. Gothard (Lüscher).
» silvaticum, L. var. Einseleana F. Schultz. Gothard
Lüscher).
Antennaria dioica Gärtn. Bochetta di Porcareccio ; rochers sur
Indemini.
Artemisia campestris L. Reazzino.
» » var. sericea K. Castagnola-Gandria (Lüscher).
Galinsoga parviflora Cav. Val di Vergeletto; Olivone, val Blenio;
Casoro et Agno (Lüscher).
Achillea macrophylla L. Val di Vergeletto.
» moschala Wulf. Val di Vergeletto.
» atrata X nana. Campolungo (Dr Zahn in lilt.).
» Millefolium L. var. alpestris K. Casaccia, val Sta
Maria.
» » var. lanata K. Alpe di Porcareccio.
» selacea W. et K. Gordola; val di Vergeletto.
Matricaria Chamomilla L. Muralto; val di Vergeletto.
» L. f. gracilis. Tige simple 10-15 cm. ;
épaisse de moins d’un mm., uniflore ; fleurs 8-15 mm.
de diam.; feuilles larges de 1-2 cm. à segments de
0,005 m. Murs à Gerra.
Chrysanthemum corymbosum L. Val di Muggio.
138
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Qme SER.), | (35)
‚Chrysanthemum Leucanthemum L. var. lobatum Brig. Sous Mer-
goscia; Ponte Brolla.
» Leucanthemum L. var. lanceolatum (Pers.) Beck. Casac-
Cia, val Sta Maria.
Doronicum Pardalianches L. Cernesio-Fornace ; Maroggia
(Lüscher).
Arnica montana L. Centovalli; val di Vergeletto ; sous Mer-
goscia.
Senecio Jacobæa L. Terrains incultes à Cadenazzo.
» Jacguinianus Rchb. Valleita del Tazzino à Lian,
Figino-Fornace, Lugano (Lüscher).
» sarracenicus L. à typicus Beck. Olivone, val Sta Maria.
Calendula officinalis L. Vieux murs à Losone.
Cirsium lanceolatum Scop. Val di Vergeletto.
» palustre Scop. Prés humides à Reazzino; val di Ver-
geletto.
» heterophyllum All. Montée de Somascona, val Sta Maria.
» Erisithales Scop. Caprino (Lüscher).
Carduus defloratus L. var. transalpinus DC. Sous Mergoscia ;
Vergeletto; val di Centovalli.
» defloratus L. ad. var. integrifolius Heg. Val di Verge-
letto.
» » L. var. rhæticus DC. Val di Vergeletto.
Lappa minor DC. var. alba Chr. Vergeletlo.
» nemorosa Körnik. Sur Airolo; Olivone, val Sta Maria.
Carlina vulgaris L. Val Onsernone; sous Mergoscia.
Centaurea Galcitrapa L. Olivone, val Blenio.
» montana L.8 Triumfeth 1. III, calvescens Briquet. Mon.
Centaur. Alp. mar. 1902, p. 114. Sous Mergoscia.
» transalpina Schl. ß Kochü F. Sch. Sous Mergoscia.
» nervosa Wille. Alpe di Porcareccio.
» Scabiosa L. var. spinulosa Roch. Rochers sous Intragna.
Saussurea discolor BG. Passo di Naret. (Dr Zahn in litt.).
Serratula tinctoria L. Minusio et Mappo-Roccabella, St Salva-
tore (Lüscher).
Leoniodon autumnalis L. Val di Vergeletto; Airolo.
» » L. var. alpinus Gaud. Alpe Casone, val di
Vergeletto.
» pyrenaicus Gouan. Bocchelta di Porcareccio.
2.
(36) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 439
Leontodon hispidus L. var. major DC. Plante à gros capitules;
tige épaisse, haute de 59 cm. Brissago.
» hispidus L. var. hastilis (L.) f. glabratus K. Val di
Vergelelto.
» hispidus L. var. hyoserioides Welw. Val di Muggio.
» » L. f. alpina. Casaccia, val Sta Maria.
» tenuiflorus Rehb. Pied mérid. du Mt Caslano.
Pieris hieracioides L. f. umbellata. Les folioles involucrales de
cette plante sont vertes ce qui, seul, la distingue de
la var. umbellata Nees. Val di Vergeletto.
Tragopogon orientalis L. Pazzallo; Besazio.
Hypochæris maculata L. Madonna della Fontana sur Losone
(Lüscher).
» glabra var. erostris, mdiqué dans mes « Contributions
1962 » est à biffer ; cette delerminalion était erronée.
Taraxacum nigricans Rehb. Sous Mergoscia.
Prenanthes purpurea L. var. tenuifolia (L.) Figino-Grancia
(Lüscher).
Phenisopus muralis K. Val di Vergeletto; sous Mergoscia.
Barkhlausia fœtida DC. f. glandulosa. Greve du lac Majeur à
Muralto; val di Muggio.
Crepis virens Vill. Gordola ; Ronco d’Ascona; murs à Ponte Tresa.
Chlorocrepis staticefolia Griseb. Val di Vergeletto.
Hieracıum Pilosella L. ssp, subvirescens N. P. Ronco d’Ascona ;
Mergoscia.
» » L. ssp. inalpestre N.P. Rochers sur Contra.
) L. ssp. trichadenium N. P. Rochers sur
Indemini; Crocefisso, Mt S. Giorgio; Generoso.
Pilosella L. ssp. transalpinum N. P. Val di Vergeletto.
» L. ssp. bellidiforme N. P. Ronco d’Ascona.
Hoppeanum Schult. ssp. subnigrum N. P. Alpe Cado-
nighino (Dr Zahn in litt.); Camoghe; Dti della Vec-
chia ; MtS. Giorgio au-dessus de la Cascina di Meride.
» Hoppeanum Schult. ssp. virentisquamum N. P. Casac-
cia, val Sta Maria.
Auricula L. ssp. melaneilema N. P. Alpe di Porca-
reccio.
hypeuryum N. P. — (H. Hoppeanum > Pilosellu)
Alpe Cadonighino (Dr Zahn in litt.).
440
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m€ SER.). (37)
Hieracium Faurei Arv.-Touv. = (H. glaciellum N. P.) Cam-
perio, val Sta Maria.
aurantiacum L. ssp. aurantiacum N. P. Alpe di Por-
careccio.
florentinum All. Val di Vergeletto.
» All. ssp. paucifolium N. P. Rochers sur
Contra.
falcatum Arv.-Touv. Colla-Zaria sur Fusio. (Dr Zahn
in litt.).
bupleuroides Gmel. ssp. scabriceps N. P. Sous Zaria.
(Dr Zahn in litt.).
villosum L. var. calvescens.Colla-Zaria. (Dr Zahn in litt.).
elongatum Willd. Olivone, val Blenio.
bernense Chrisinr. Colla etalpe de Fontanalba sur Fusio.
aphyllum N. P. = (H. glanduliferum X villosum
x silvaticum) Passo di Naret. (Dr Zahn in litt.).
glanduliferum Hoppe. var. hololepsum N. P. Bocchetta
di Porcareccio.
cochleare Huter. Bocchetta di Porcareccio.
Balbisianum Arv.-Touv. et Brig. Colla-Zaria (D Zahn
in litt.).
Jacquini Vi. Colla-Zaria, 1700-2000 m. (Dr Zahn in litt.).
pulmonarioides Vi. Vergelelto.
» Vill. var. glaucescens Grli. Camperio,
val Sta Maria.
cirritum Arv.-Touv. Passo di Naret (D: Zahn in litt.).
oxydon Fr. Colla-Zaria, 1700-2000 m. (Dr Zahn in litt.).
Longanum Arv.-Touv. et Belli. Bois sur Meride, Mont
S. Giorgio.
subincisum Arv.-Touv. var. Rionii (Grli.) San Mar-
{ino.
murorum L. var. subpræcox Arv.-Touv. Sous Mergoscia.
» L. var. subcaulescens Arv.-Touv. Brusino-
Arsizio,
murorum L.var.subcæsium Fr. Colla-Zaria, 1700-2000 m.
(Dr Zahn in litt.).
murorum L. var. alpestre Schulz. Sous Mergoscia.
tenuiflorum Arv.-Touv. Losone ; Ronco d’Ascona ; val
Centovalli; val Verzasca; Figino-Morcote.
(38)
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. LU
Hieracium vulgatum Fr. var. subramosum Arv.-Touv. Melide-
Morcote.
» vulgatum Fr. var. alpestre Arv.-Touv. Val di Vergeletto.
Xanthium strumarium L. Locarno (Lüscher).
Jasione montana L. Val Onsernone; Brione-Mergoscia, abond.
Phyteuma Scheuchzeri All. Val di Vergeletto; sous Mergoscia.
» hemisphæricum L. Alpe di Porcareccio.
» betonicæfolium Vill. Crontra; Vergeletto; Mergoscia ;
Gothard (Lüscher) Mt Generoso.
» betonicæfolium Vill. var. sessilifolium DC. Val di Ver-
geletto.
» Halleri All. Bois sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
Campanula barbata L. Vergeletto; fl. albo à l’Alpe di Porca-
reccio.
» exeisa Schl. Alpe Casone, val di Vergeletto.
» pusilla Haenk. Casaccia, val Sta Maria.
» » Haenk. var. subramulosa (Jord.) Vergeletto.
» Scheuchzeri Vill. Val di Vergeletto.
» persicifolia L. Val di Muggio.
» rapunculoides L. Val di Muggio.
» Trachelium L. Sous Mergoscia ; Olivone, val Blenio.
» » L. var. wrticifolia Gaud. Sur Intragna.
» patula L. Melide-Carona-Ciona (Lüscher).
» spicata L. Mt Caslano (Lüscher).
Vaccinium Vitis idæa L. Bocchetta di Porcareccio.
» Myrtillus L. Colline de Losone ; Mergoscia.
» uliginosum L. Bocchetta di Porcareccio.
Asctostaphylos uva ursi Sprgl. Gothard (Lüscher).
Erica carnea L. Losone; val Onsernone ; val Verzasca.
Azalea procumbens L. Bocchetta di Porcareccio.
Rhododendron ferrugineum L. Mt Ghiridone.
Ilex aquifolium L. Bois sur Brusino-Arsizio.
Frasinus excelsior L. Sur Contra.
Jasminum officinale L. Val di Muggio.
Vincetoxicum officinale Mönch. var. laxa Barth. Val di Ver-
geletio.
Vinca minor L. Très abondant près Crocefisso; Mt S. Giorgio.
Chlora perfoliata L. Val di Muggio.
Gentiana obtusifolia Willd. Gothard (Lüscher).
442 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (At SER.). (39)
Gentiana excisa Presl. Bocchetta di Porcareccio; Mt Gamba-
rogn0.
Erythræa Gentaurium Pers. Palagnedra, val Centovalli ; fl. albo
val di Muggio.
Cuscuta Epithymum Murr. C. Sarothamni Brgg ? Sur Intragna.
Echinospermum Lappula Lehm. Vergelelto.
Cynoglossum officinale L. Val di Vergeletto.
Myosotis palustris Roth. Reazzino.
> » Roth. var. cæspititia DC. Locarno (Lüscher)
Sonogno, val Verzasca.
» cæspitosa Schultz. Sous Mergoscia.
» silvatica Hoffm. Murs humides à Indemini.
» intermedia Link. Intragna ; Vergeletto; Brusino-Arsizio.
Echium vulgare L. Vergelelto.
Symphytum tuberosum Schimp. Mt Caslano.
Pulmonaria officinalis L. Caprino (Lüscher).
» azurea Bess. Mergoscia; Vogorno, val Verzasca.
Solanum Dulcamara L. Val di Muggio.
» nigrum L. var. chlorocarpum Spenn. Agno (Lüscher);
Muralto.
» nigrum L.var. grossidens Lüscher. Bellinzona, Lugano,
Agno (Lüscher).
» villosum Lam. var. nigrocarpum Lüscher. Lugano et
Agno (Lüscher).
Verbascum nigrum L. Terrains incultes à Cadenazzo ; Olivone,
val Blenio.
» - Chaixü Vill. Val di Muggio.
» thapsiforme Schrad. Intragna.
» phlomoides L. Terrains incultes a Cadenazzo.
» . Lychnitis X nigrum. V. Schiedeanum K.? Sur Olivone,
val Blenio.
Serophularia canına L. Mt S. Giorgio; val di Muggio.
Linaria minor Desf. Muralto.
» alpina Mill. f. discolor. Boccheita di Porcareccio.
» ttalica Trev. Terrains incultes à Cadenazzo.
Veronica Beccabunga L. var. limosa Lej. Sous Crocefisso,
Mt S. Giorgio.
» Chamædrys L. Intragna; alpe di Porcareccio.
» » L. var. fagicola Beck. Ronco d’Ascona.
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. Aug
Veronica officinalis L. Val Gentovalli ; alpe di Porcareccio; val
Verzasca; rochers herbeux sur Brusino-Arsizio.
» urticifolia L. Alpe di Porcareccio ; bois à Brusino-Arsizio,
» hederifolia L. var. præstabilis Beck. Locarno; Intragna ;
Contra.
» persica Poir. Locarno; Ronco d’Ascona; terres incultes
à Pazzallo ; rochers herbeux à Ponte Tresa.
» agrestis L. Rivapiana ; murs à Intragna.
» spicata L. Sur Intragna ; Camperio, val Sta Maria.
» alpina L. Alpe di Porcareccio.
» arvensis L. Sonogno, val Verzasca.
Digitalis lutea L. Contra-Mergoscia.
» media Roth. Val di Muggio.
Aleciorolophus minor Wimm. Grab. Reazzino.
» Aürsutus All. Muralto ; Losone; Mi S. Giorgio.
» palulus Strk. Olivone, val Blenio ; Casaccia, val Santa
Maria.
» angustifolius Heynh. Vergeletto; Altanca.
Pedicularis cæspitosa Sieb. — (P. rostrata K. non L.) Bocchetta
di Porcareccio ; Passo dell Uomo, val Piora.
» tuberosa L. Vergeletto.
Euphrasia lutea L. Mi Caslano (Lüscher).
» Rostkoviana Hayne. Prés humides près Gordola; val di
Vergeletto; Olivone; prés secs, Mt S. Giorgio ; prés
humides, vallon du Nebbiano près Mendrisio.
» brevipila Burn. Grli. Gordola ; val di Vergeletto; Mer-
goscia ; Casaccia, val Sta Maria.
» brevipila Burn. Grli. f. eglandulosa ? Val di Verge-
letto.
» montana Jord. Losone ; sous Mergoscia ; Tesserete.
» versicolor Kern. Casaccia, val Sta Maria.
» alpina Lam. Allanca ; Casaccia, val Sla Maria.
» stricta Host Mad. del Sasso (Lüscher).
Orobanche Rapum Thuill.Sur le Sarothamn.Gavigliano (Lüscher),
val di Vergeletto. i
Salvia pratensis L. fl. albo, Rochers sur Casoro.
Origanum vulgare L. var. prismaticum Gaud. Val di Muggio.
Thymus serpyllum L. var. ovatus Brig. (cf. Briquet Labiées Alp.
inar,) Mergoscia.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (41)
Thymus serpyllum var. subeitratus Brig. = (T. Chamædrys Fr.)
Contra ; Intragna ; Vergeletto; Pambio; sur Meride,
Mont S. Giorgio.
» serpyllum var. ligusticus Brig. Bocchetta di Porca-
reccio; rochers sur Casoro.
» serpyllum var. alpestris Briq. Alpe di Porcareccio.
> » var. pachyderma Brig. Eboulis sur Airolo.
» » var. carniolicus Brig. Contra ; rochers sur
Intragna ; sous Mergoscia ; Morcote.
Satureja Clinopodium Caruel. Val di Vergeletto; f. oblongifolia,
Contra.
» alpina Scheele. Val di Vergeletto; Mergoscia et Sonogno,
val Verzasca.
» acinos Scheele. Casaccia, val Sta Maria.
Melittis Melissophyllum L. Val di Muggio; bois sur Brusino-
Arsizio.
Lamium purpureum L. Brione, val. Verzasca.
Galeobdolon luteum Huds. Val di Vergeletto; Paradiso; Mont
St Giorgio.
Galeopsis intermedia Vill. Val di Muggio.
» Tetrahit L. var. arvensis Schlechtd. Val di Vergeletto;
Casaccia, yal Sta Maria.
» Tetrahit l.. var. Verloti Briq. Val di Vergeletto.
Stachys italica Mill. Grèves du lac à Muralto.
» recta L. var. major Ten. Pazzallo; Casoro; val di Ver-
geletto.
Betonica officinalis L. var. serotina (Host.) Prés humides, Reaz-
zino; sous Mergoscia.
Brunella grandiflora Jacg. Contra; Reazzino.
Ajuga reptans L. Ronco d’Ascona ; Intragna; sous Mergoscia ;
rochers sur Indemini; Paradiso; Mt Caslano; sur
Brusino-Arsizio.
» pyramidalis L. Bocchetta di Porcareccio; Campolungo
et Naret (Dr Zahn in litt.); pâturages sur Inde-
mini.
Teucrium Scorodonia L. Val Onsernone; val Verzasca.
Pinguicula vulgaris L. Val di Vergeletto.
Lysimachia nemorum L. Vogorno, val Verzasca.
Androsace imbricata Lam. Mt Gambarogno.
(42)
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. Lk45
Primula hirsuta All. Bocchetta di Porcareccio ; rochers sur
Brione, val Verzasca ; Mt Gambarogno.
Cuclamen europæum L. Val di Muggio.
Globularia Willkommii Nym. Paradiso.
» » Nym. var. elongata Heg. Mt Caslano.
» nudicaulis L. Mt S. Giorgio.
Plantaga lanceolata L. var. alpina Gaud. Sur Airolo.
» » L. var. capitata Ten. Prés à Frasco, val
Verzasca.
Amarantus silvestris Desf. Locarno (Lüscher).
» retroflexus L. Lugano (Lüscher).
Albersia deflexa Gren. Lugano (Lüscher).
Chenopodium album L. Vergeletto.
Rumex scutatus L. Bords du Cassarale à Lugano (Lüscher).
» » L. var. triangularis K. Val Centovalli; val di
Muggio.
» acetosella L. var. procurrens Wallr. Contra.
» » L. var. gracilis Meissn. Val di Vergeletto;
Mt Gambarogno.
» acetosella L. var. minima Wallr. Val di Vergeletto.
» nemorosus Schrad. var. viridis K. Ravin à Vergeletto.
Polygonum Convolvulus L. Val di Muggio.
» Hydropiper L. Greve du lac à Casoro; éboulis sur’ Airolo.
Daphne striata Tratt. Naret (Dr Zahn in litt.).
Thesium montanum Ehrh. Besazio-Arzo (Lüscher).
Buxus sempervirens L. Subsp. à Casoro.
Euphorbia Helioscopia L. Ronco d’Ascona.
» dulcis L. var. alpigena (A. Kern.) Vogorno, val
Verzasca.
amygdaloides L. var. Luganensis Bornm. Cf. Bornmüller.
Zur Flora Tessins. Bull. Herb. Boissier. Vol. IV, 3,
1896. Mt S. Giorgio; Monte, val di Muggio.
Humulus Lupulus L. Val Önsernone; val di Muggio.
Celtis australis L. Rochers sur Casora.
Morus alba subps. L. Rives du Cassarate à Lugano (Lüscher).
Ficus Carica L. Bellinzona (Lüscher); rochers au pied merid.
du Mt Caslano.
repens Roxb. subsp. Morcote-Melide.
Quercus Cerris L. Cureglia ; Sureggio (Lüscher).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 5, 30 avril 1903. 30
446 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (23)
Betula verrucosa Ehrh. Val di Vergeletto.
Salix serpyllifolia Scop. Casaccia, val Sta Maria.
» triandra L. f. discolor. Prés humides à Cadenazzo.
» purpurea L. ad. var. sericea K. Navegna-Muralto.
» incana Schrank. Pied orient. du Mt Caslano.
» cinerea L. Sur Contra.
» Caprea L. Pied orient. du Mt Caslano.
» grandifolia Ser. Contra; Losone; Vergeletto; Frasco,
val Verzasca; sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
Populus tremula L. S. Martino.
Vallisneria spiralis L. Morcote, fol. 7 Sept. 1889 (Lüscher).
Alisma Michaletti Asch. et Grbn. Fossés à Reazzino.
Arum italicum Mill. Morcote-Melide (Lüscher).
Orchis tridentata Scop. Prés a Indemini.
» mascula L. var. acutiflora K. Mt S. Giorgio.
» maculata L. Val di Vergeletto; alpe di Porcareccio.
Platanthera bifolia Rchb. Val Verzasca.
Ophrys fuciflora Rchb. Taillis, Melide-Morcote.
» aranifera Huds. var. fucifera Rehb. fil. S. Martino.
Cephalanthera Xiphophyllum KRchb. fl. Mt S. Giorgio.
Listera ovata R. Br. Val Verzasca ; Mt S. Giorgio.
Crocus vernus Wulf. Sonogno, val Verzasca.
Iris pseudoacorus L. Marais de Casoro.
Asparagus tenuifolius L. S. Salvatore.
Streptopus amplexifolius DC. Vergeletto.
Ruscus aculeatus L. Al Nolda pres Torrazza (Lüscher).
Paris quadrifolia L. Val di Vergeletto.
Smilacina bifolia Desf. Val Centovalli.
Polygonatum officinale All. Prairies aux Monti di Gerra.
Lilium croceum Chaix. Tenero; Taverne.
Anthericum Liliago L. Val Verzasca; Figino-Morcote.
» ramosum L. Ponte Brolla.
Paradisia Liliastrum Bert. Mt di Gorippo, val Verzasca.
Ornithogalum pyrenaicum L. Valletta di Tazzino à Lugano;
Brissago (Lüscher) Mt S. Giorgio sur Meride.
Allium ursinum L. Bois sur Brusino-Arsizio.
Hemerocallis fulva L. subspt. ? Casoro (Lüscher).
Juncus filiformis L. Alpe di Porcareccio.
» silvaticus Reich. Vergeletio; Olivone.
(44) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS À LA FLORE DU TESSIN. 447
Juncus alpinus Vill. Gothard (Lüscher).
» lamprocarpus Ehrh. Sous Mergoscia, val Verzasca.
» compressus Jacq. Fossés pres Reazzino.
» bufonius L. Val di Vergelelto.
Luzula pilosa Willd. Bois sur Gerra; sur Brusino-Arsizio.
» nivea DC. Val di Vergeletto; bois à Figino.
» Sieberi Tausch. Bois à Figino.
» spadiceu L. var. Allionit E. M. Bocchetta di Porca-
reccio.
» campestris DC. var. vulgaris Gaud. Frasco, val Verzasca;
Mt Caslano; bois sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
» erecta Desv. (L. multiflora Lej.) var. congesta Desv.
Alpe di Porcareccio.
Eriophorum vaginatum L. Alpe di Porcareccio.
Carex rupestris All. Casaccia, val Sta Maria.
» muricata L. var. virens Lam. Vergeletto.
» leporina L. Bord du lac de Muzzano (Lüscher); val di
Vergeletto.
» echinata Murr. var. grypus Schk. Alpe di Porcareccio ;
Gothard (Lüscher).
» Goodenovü Gay, Grèves à Casoro.
» D Gay. var. chlorocarpa Wimm. Gothard
(Lüscher).
» pallescens L. Alpe di Porcareccio.
» Pseudocyperus L. Prés humides à Reazzino.
» OEderi Ehrh. Rochers humides sur Intragna.
» punclata Gaud. Morcote-Melide (Lüscher).
» panicea L. Riva S. Vitale.
» ferruginea Scop. Vergeletto.
» frigida All. Rochers sur Intragna ; Vergeletto.
» ericelorum Poll. var. membranacea Hoppe. Casaccia, val
Sta Maria.
» pilulifera L. Taverne (Lüscher).
» paludosa Good. var. acutiformis Ehrh. Prés humides à
Reazzino.
Setaria glauca X viridis = S. reclinata Vill. Rocailles à
Gordola.
Anthozanthum odoratum L. var. strictum A. et G. Bironico ;
Pazzallo.
448
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (45)
Anthoxanthum odoratum L. var. montanum A. et G. Bois sur
Losone; val di Vergelelto; alpe di Lago sur Fusio.
» var. alpinum Gaud. Gothard (Lüscher).
Phleum alpinum L. Val di Vergeletlo; Gothard (Lüscher père).
Agrostis vulgaris With. var. genuina Schur. Val di Vergeletto.
» » With. var. dubia (Lam.) Sous Mergoscia.
» albaL. var. patula Gaud. (A. alba X alpina Brügger).
Val Piora; Casaccia, val Sta Maria.
» alba L. var. prorepens Asch. Vergeletto; val di Muggio.
» » L. var. aristata Mad. del Sasso-Solduno (Lüscher).
Calamagrostis varia Link. S. Salvatore (Lüscher).
Sesleria cœrulea Ard. var. calcaria A. ei G. Casaccia, val Santa
Maria; Generoso.
Koehleria hirsuta Gaud. Val Campo sur Olivone (Kohler).
Deschampsia flexuosa Trin. S. Salvatore (Lüscher).
» » Trin. var. Legeri Bor. Colline de Losone;
Mergoscia ; bois sous Crocefisso, Mt S. Giorgio.
» cæspitosa Beauv. var. alpina Gaud. Gothard (Lüscher).
Holcus lanatus L. var. coloratus Rchb. Alluvions de la Maggia
pres Locarno.
Avena versicolor Vill. Passo dell’ Uomo, val Piora.
Aria caryophyllea L. Ronco d’Ascona et Gordola (Lüscher).
Danthonia decumbens DC. Val di Vergeletto ; Altanca.
Melica uniflora Retz. Brentino (Lüscher); bois sous Parzallo.
Eragrostis pilosa (L.) P. Beauv. Rocailles a Gordola.
Poa alpina L. var. typica Beck. Bocchetta di Porcareccio ; val
Sambuco.
» alpina L. var. minor Hoppe (non P. minor Gaud.) Boc-
chetta di Porcareccio ; Mt Generoso.
» Chaïixii Vill. Val di Vergeletto.
» pratensis L. Castello S. Pietro.
» » L. var. angustifolia (L.) Muralto ; alpe di Por-
careccio.
» trivialis L. var. effusa A. et G. Ravin à Vergeletto.
» nemoralis L. var. vulgaris Gaud. Reazzino ; Ponte
Brolla; val di Vergeletto; Mogno, val Lavizzara.
» nemoralis L. var. tenella Rchb. Fusio, bord de la route.
» » L. var. agrostoides A. et G. Bignasco; Mont
Generoso, sur la crête.
PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 449
Poa nemoralis L. var. glauca Gaud. Olivone.
Glyceria plicata Tr. Fossés pres Reazzino.
Molinia coerulea Mönch. Rochers humides à Vergeletto.
»
serotina M. et K. commencant à fleurir le 5 oct. 1900 à
Castagnola (Lüscher).
Festuca Lachenalü Spenn. var. mutica (Tausch.) Grève du lac à
Muralto.
ovina L. var. capillata (Lam.) Grèves du torrent sous
Tenero; alluvions de la Maggia, près Locarno;
Muralto; Ponte Brolla; Bellavista et crête du Mont
Generoso.
ovina L. var. duriuscula (L.) Host. 8 genuina Hack. Val
di Vergelelto; Mogno, val Lavizzara.
ovina L. var. duriuscula (L.) Host. y villosa Hack.
Camoghé.
var. crassifolia {Gaud.) Murs à Intragna.
var. glauca (Lam.) y pallens Hack. Moscia près Ascona.
ovinaL.var. pseudovaria Volkart. Festuca ovina durius-
cula habitu Festucæ variæ vaginis puberulis; ligula
ciliolata ; laminis 7 nervis, 0,8-0,9 mm. crassis, longis
(usque ad 30 cm. Ig.), levis vel apice scaberulo,
inferne puberulis, siccando lateribus sulcatis (fasci-
eulis sclerenchymaticis 3, discretis ut in Festuca
sulcuta vel plerumque stratu selerenchymatico subin-
terrupto); culmis 25-45 cm. altis, tenuibus, levis;
panicula breve 3-4 cm. longa, etiam in anthesi
contracla, rhachi ramisque scabris; spiculis sæpe
pruinosis, elliplico-oblongis, 7-9 mm. longis; glumis
fertilibus 5 mm. longis, glabris, aristis glumam
fertilem dimidiam subæquantibus. — Characteribus
cæteris ad Festucam ovinam duriusculam (L.) Koch
perlinet.
25. X. 1902. A. VOLKART.
rubra L. var. helerophylla (Lam.) o, typica Hack. Melide;
(Lüscher) Bois à Sonvico.
rubra L. var. planifolia Hack. Castello S. Pietro.
» L.var. fallax Hack. Alpe di Porcareccio ; crête
du Mt Generoso.
450 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (#7)
Fesiuca pratensis Huds. var. subspicata A. etG. Ponte Brolla.
» arundinacea Schrb. var. vulgaris Hack. Prés humides à
Reazzino.
» gigantea (L.) Vill. var. typica A. et G. Alpe de Melano.
» varia Hänke, var. {ypica Hack. Ponte Brolla-Solduno
(Lüscher); val di Vergeletto.
» varia Hänke, var. acuminata (Gaud.) Val di Vergeletto.
» » Hänke, var. brachystachya Hack. Ravin à Ver-
__ geletto.
» pumaila \ill. var. genuina Hack. Crête du Mt Generoso.
Bromus erectus Huds. Pambio; prés à Castello S. Pietro.
» » Huds. var. glabrifrons (Borb.) Alluvions de la
Maggia pres Locarno.
» sterilis L. Mergoscia ; Castello S. Pietro; Casoro.
» mollis L. Reazzino; val di Vergelelto, abond.; prés à
Rivera.
» mollis L. var. leptostachys (Pers.) Prés à Muralto;
Figino.
Brachypodium pinnatum (L.) P. Beauv. var. gracile (Leyss.)
— B. rupesire Host. et Rchb. olim). Sur Meride,
Mont S. Giorgio; haies à Besazio; Monte, val di
Muggio.
Agropyrum repens (L.) P. Beauv. var. littoreum A. et G. Bois
sous Albonago.
» repens (L.)P. Beauv. var. glaucum (Döll.) (nec À. glau-
cum Desf.) Prés humides près Agno.
Triticum turgidum L. var. Herreræ Kôrnk. Melide.
Hordeum murinum L. S. Salvatore, sommet (Lüscher).
» » L. var. intermedium Beck. Figino.
Lolium perenne L. Muralto; Ponte Brolla; Altanca; Rivera;
Casoro ; Crocefisso, Mt S. Giorgio; Castello S. Pietro.
» perenne L. var. ramosum Gaud. Muralto.
» » L. var. humile Gaud. Rocailles à Gordola.
» multifiorum Lam.(= L. italicum A. Br.) Muralto; Contra;
bois sous Albonago; Capolago.
» mulüflorum Lam. var. muticum DC. Grève du lac à
Muralto.
» temulentum L. Prés a Castello S. Pietro.
Nardus stricta L. Alpe di Porcareccio.
(48) PAUL CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 451
Taxus baccata L. Figino-Grancia (Lüscher).
Equisetum hiemale L. Mt Caslano, vers Al Nolda (Lüscher).
» ramosissimum Desf. Locarno, grève; Mappo-Roccabella;
Cassone sous Pregassona et Ligornetto (Lüscher) ;
grève du lac à Casoro.
» Telmateja Ehrh. Ravin sous Pazzallo (Calloni).
» arvense L. var. decumbens Meyer. Talus pierreux à
Reazzino.
» arvense L. var. nemorosum A. Br. Prés humides à
Reazzino.
Osmunda regalis L. Luino-Ponle Tresa (Lüscher). Gordola-
Vogorno, val Verzasca.
Polypodium vulgare L. Val Centovalli ; sur Contra; Frasco, val
Verzasca; Brusino-Arsizio.
Pteridium aquilinum Kuhn. Mergoscia.
Allosurus crispus Bernh. Val di Vergeletto; Frasco-Sonogno,
val Verzasca.
Gymnogramme leptophylla Desv. Mi Gombarogno, versant
orient., dans une situation abritée. (Intentionnelle
ment sans indications plus précises.) Cette fougère,
nouvelle pour la Flore suisse, est assez fréquente
sur le littoral méditerranéen, d’où évitant les plaines
lombardes et piémontaises, elle pénètre dans les
parties chaudes du versant méridional des Alpes.
Christ (die Farnkraüter der Schweiz, p. 60) l’indique
comme ayant été trouvée dans la vallée d’Aoste
en 1832 par Em. Thomas, à Meran en 4853 par
Bamberger et enfin sur le versant NW au Dar pres
Albertville. Elle serait a rechercher le long de la
chaine qui sépare le val italien Vedasca du lac
Majeur; au bas de cette vallée à Maccagno, se trouve
déjà indiqué le Notolæana Marantæ KR. Br.
Blechnum spicant Sm. Rochers herbeux à Figino.
Scolopendrium vulgare Sm. Lac de Muzzano; Casoro (Lüscher);
bois a Pazzallo et à Figino.
Ceterach officinarum Willd. Frasco-Sonogno, val Verzasca ;
3rusino-Arsizio; val di Muggio.
Asplenium Adiantum nigrum L. Lavertezzo, val Verzasca.
452 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (49)
Asplenium Adiantum nigrum L. var. obtusum Milde. Locarno,
Ponte Brolla, Morcote-Melide (Lüscher) ; Gordola ;
sur Contra; Ronco d’Ascona.
» Adiantum migrum L. var. lancifolium Heufl. Lugano-
Agno ; Morcote-Melide, Solduno (Lüscher) ; Mer-
goscia ; Pambio.
» Adiantum nigrum L. var. argutum Heufl. Bellinzona,
Lugano-Cadro (Lüscher); Ronco d’Ascona; Brusino-
Arsizio.
» Adiantum nigrum L. var. bifidum Bellinzona-Suitto
(Lüscher).
» Ruta muraria L. var. elatum Lang. Frasco-Sonogno, val
Verzasca; murs a Parzallo.
» Trichomanes L. var. microphyllum Milde. Indemini.
» germanicum Weiss. Sous Mergoscia; murs a Laverterzo,
val Verzasca. .
» septentrionale Hoffm. Murs à Contra; val Centovalli.
Athyrium Filix femina Roth. var. dentatum Doell. Val di Ver-
geletto; Brusino-Arsizio.
» Filix femina Roth. var. fissidens Doell. Reazzino;
Contra; Vergeletto.
Aspidium Thelipteris Sw. Piano Scairolo (Lüscher).
» Filix mas Sw. var. crenatum Milde. Sur Contra;
Intragna ; Mergoscia ; Brusino-Arsizio.
» Filix mas SW. var. subintegrum Doell. Intragna; Mer-
goscia.
» Phegopteris Baumg. Figino-Grancia (Lüscher). Brusino-
Arsizio.
» Phegopteris Baumg. var. obtusidentatum Warnsd. Val
di Vergeletto.
» Dryopteris Baumg. Rochers sous Mergoscia, val Ver-
zasca.
» Robertianum Asch. Monte, val di Muggio.
Cystopteris fragilis Bernh. var. anthriscifolia K. Murs à Verge-
letto ; Mergoscia.
» fragilis Bernh. var. cynapifolia K. Frasco, val Ver-
zasca; Indemini.
Onoclea Struthiopteris Hoffm. Luino-Ponte Tresa (Lüscher).
RES
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte remdu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi 6 avril 1903. — Ouverte à 8 h. ‘ dans
la salle de la bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la
présidence de M. Augustin de Candolle, président. — Le procès-verbal
de la dernière séance est adopté sans modification. — Les ouvrages
suivants sont déposés sur le Bureau :
ALLEMAGNE: Botanisches Centralblatt, 3 numéros de 1903 : de
6 à 13; CANADA : Annual Report of Botanical Club of Canada 1902-
1903 ; HONGRIE : Magyar botanikai Lapok, n° 3, 1903; SUISSE :
Bulletin Herb. Boissier, n° 4, 1903 ; Bull. Soc. Vaud. Sciences natu-
relles, n° 145 (décembre 1902).
La candidature de M. Edouard Bertrand, inscrite à l’ordre du jour,
est acceptée à l’unanimite.
La proposition faite par le Comité de publier un prochain numéro
du « Bulletin des travaux de la Société » est mise aux voix et acceptée
sans Opposition; une Commission composée de MM. Aug. de Candolle,
Ch.-Edouard Martin et Guillaume Nitzschner est chargée d'étudier la
composition de ce prochain numéro.
Au sujet du plan annuel des herborisations de la Société, M. Gustave
Beauverd propose d'innover en adoptant un champ général d’excur-
sion divisible en secteurs dont l'exploration annuelle donnerait lieu à
des rapports détaillés de fin d’annee. MM. Penard, Martin et D' Goudet
prennent la parole à ce sujet. Sans se prononcer sur le plan d’excur-
sion, l'assemblée adopte un projet d’herborisation à la Combe d’Envers
avec programme à fixer dans la prochaine séance de mai.
HIPPEASTRUM PROCERUM (Duch.) Lemaire. — M. Guil-
laume Nitzschner présente une photographie et une bonne aquarelle
de cette splendide Amaryllidee à fleurs bleues dont un pied importé
45 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (93)
Ha
du Brésil en 1902 a fleuri dans les serres du Parc Mon-Repos, à
Genève, au commencement de 1903. Cette plante, originaire de la
province de Saint-Paul, Brésil, où elle se rencontre, paraît-il, dans des
lieux escarpés d’un accès difficile, a été décrite pour la première fois
par Duchartre en 1863 sous le nom d’Amaryllis procera in Bull. Soc.
bot. de France X, p. 75. En 1864, Lemaire le publia sous le nom
d’Hippeastrum procerum dans l'Illustr. hortie. XI, tab. 408. Sans tenir
compte de la publieation des deux artieles ei-dessus, Hooker fils donna
une troisieme deseription de cette plante dans le vol. XXVII du Bota-
nical Magazine (1871), tab. 5883, sous le nom d’Amaryllis Rayneri.
— Les hortieulteurs connaissent cette espece — la plus grande du
genre — sous le nom d’I/mperatrice du Brésil.
M. Gustave Beauverd présente des échantillons d’herbier d’un même
Hippeastrum procerum ayant donné de fort belles fleurs dans les serres
de M. William Barbey, à la Pierrière (Chambézy), tandis que M. le
Dr Emile Hassler fait circuler, à titre de comparaison, différentes
espèces d’Amaryllidees de son splendide herbier du Paraguay.
QUELQUES PLANTES DU VERSANT MÉRIDIONAL DES
ALPES. — M. Gustave Beauverd a pris part, durant ses vacances de
1902, à l’excursion de la Société Murithienne dans les vallées de Bagnes,
d’Ollomont et du Grand Saint-Bernard et en a rapporté d’interessants
matériaux dont ceux qui se rapportent à la flore du revers méridional
des Alpes pennines lui ont procuré l’occasion de faire un pointage sur
les tableaux classiques de Ball’, et de présenter les espèces suivantes
qui, sans avoir été recensées pour le 13° district de ces tableaux, per-
mettent de mieux saisir les rapports de continuité qui existent entre
la flore des Alpes Graies et celle du Valais : Thalictrum fœtidum (jus-
qu'à 2400 m.); Barbarea intermedia (Saint-Rémy) ; Sisymbrium stric-
tissimum (Saint-Oyen et Saint-Rémy) ; Draba frigida (2800 m.) ; Dian-
thus congestus (Valpelline et Saint-Remy); Silene Otites (Etroubles) ;
Silene alpina (2400 m.); Alsine Villarsi (2200 m., nouveau pour toutes
les Alpes pennines occidentales !); Alsine recurva var. hispidula (Col
Fenêtre et Grand Saint-Bernard) ; ead. var. minor (Grand Saint-Ber-
1 John Ball : « The distribution of the plants of the South side of the Alps»,
in Transact. Linn. Soc. of London, 2me ser. Bot., vol. V, part 4 (Jul. 1896). —
Ouvrage posthume précédé d’une introduction de Sir W. T. Thiselton Dyer et
comportant l'énumération d'environ 2890 espèces et bonnes variétés réparties
dans les 50 districts naturels du versant sud des Alpes.
(94) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 455
nard, 2500 m.); ead. f. nov. ramosa (Grand Saint-Bernard, 2500 m.);
Arenaria Marschlinsiü (Val d’Ollomont et Grand Saint-Bernard) ;
Polygala Corsica (Grand Saint-Bernard, 2200 m.); Trifolium alpinum
var. albiflorum (Grand Saint-Bernard); Oxytropis feetida (jusqu’à
2700 m.); ©. montana var. sericea (2500 m.); Phaca australis var.
genuina (la Balme, 2400 m.); ead. var. minor (avec le type); ead. var.
nov. canescens Vaccari (avec le type); ead. var. nov. Balmæa Beauverd
(la Balme) ; Onobrychis arenaria (2400 m.); Vacia hirsuta (la Balme
et Saint-Remy); Lathyrus heterophyllus (Saint- Remy); Potentilla
nivea (la Balme, 2500 m. et au-dessus) ; Herniaria alpina (la Balme) ;
Chzrophyllum aureum (Val de By, sur Ollomont [Vaccari], et Grand
Saint-Bernard); Chærophyllum Villarsu (très abondant sous la Balme
et Saint-Remy); Galium Parisiense (route d’Etroubles); Gnraphalium
leontopodium (abondant de la Balme au Col Fenêtre, 2800 m.); Arte-
misia glacialis (abondant à la Balme) ; Artemisia spicata (Col Fenêtre,
et Ardifagoz au Grand Saint-Bernard) ; Carlina acanthifolia (Saint-
Rémy); Saussurea alpina (Col Fenêtre); Æieracium intybaceum (Grand
Saint-Bernard) ; Campanula velutina (Saint-Remy); Gentiana verna
var. Favrati (Col Fenêtre et Balme) ; Gentiana tenella (Col Fenetre et
Balme); Betonica hirsuta (Grand Saint-Bernard); Armeria planta-
ginea (Valpelline, Saint-Remy) ; Castanea vulgaris (Valpelline) ;
Ephedra distachya (sur Aoste, route de Valpelline) ; Keleria gracilis
(2500 m., sur la Balme); Avena Parlatoru (la Balme; entièrement
nouveau pour les Alpes pennines!); Avena subspicata (sur la Balme,
2600 m.); Poa concinna (2500 m., sur la Balme). — Une grande partie
de ces stations ont été signalées en différents ouvrages publiés par
divers auteurs après la mort de l’éminent J. Ball (21 octobre 1889),
ouvrages qui seront recensés dans l'excellent catalogue de la flore
de la vallée d’Aoste que publie M. le D' Vaccari sous les auspices de
la Société valdôtaine des Sciences naturelles; d’autres de ces plantes
sont nouvelles pour ce district 13, et parmi ces dernières l’Avena Par-
latoru, des Alpes du Dauphiné, de Cogne et du Tyrol, est entièrement
nouvelle pour toute la chaîne pennine!; d’autres enfin constituent des
nouveautés pour la science dont nous donnons ci-dessous les diagnoses ?
grâce à l’obligeant consentement de M. le D' Lino Vaccari, professeur
1 Le mérite de la plupart de ces intéresantes trouvailles revient à la sagacilé
de M. le Prof. Dr Wilezek, participant à l’excursion.
2 Nous complétons l'énumération de ces diagnoses par celle de quelques
anciennes variétés affines peu connues de notre flore.
456 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (95)
à Tivoli (Rome), à qui nous devous d’avoir pu présenter les échantiilons
originaux à la Société.
1° Astragalus (Phaca) australis (L.) Lamark, var. nov. canescens
Vaceari, ined.: «toute la plante" (feuilles et tiges) velue-grisâtre par
la présence de poils courts, un peu étalés ou presque appliqués. » —
En compagnie de la forme glabrescente (var. genuinus Beauverd). Ces
variations sont signalées dans Cariot et Saint-Lager, Etude des Fleurs
Il: 196 (1897), sans noms spéciaux, à la suite de l’enumeration des
localités de cette plante dans le « Bassin moyen du Rhône » (France).
2° ead. var. minor Rouy, in Fl. de Fr. V : 168 (1899). — Cette variété
n’a pas encore été signalée sur territoireitalien! (sur La Balme, 2400 m.).
3° ead. var. nov. Balmæus Beauverd : diffère des variétés précédentes
par son fruit à carpophore entièrement inclus dans le calyce (et non exsert),
par ses stipules largement ovales-obtuses (non lancéolées-acuminées) et
son fort indument grisâtre-laineux, à odeur musquée! — Cette variété
se rapproche, par son fruit à carpophore inelus, du Phaca Gerardi, dont
elle diffère d’ailleurs par ses stipules toutes obtuses et son faciès abon-
damment velu-grisätre. — Au-dessus des chalets de Balme, en fruits,
et en compagnie du type et de ses variétés.
4° Alsine recurva (All.) Wahlenberg, var. glandulifera Vaccari, ined.
in Catal. de la fl. valdôt. (1° fase. paru en juill. 1902) : 76. — Cette inté-
ressante variété, entièrement glanduleuse (hampes, pédicelles et feuilles
tant caulinaires que basilaires) doit être identifiée à la var. hispidula
(Ser.) Gürke in Richter und Gürke, Pl. Europ., II : 254 (1899), décrite
par Seringe in DC. Prodr.I: 406 (1824) sous le nom d’Arenaria recurva
var. hispidula. — Sur la Balme et au Grand St-Bernard*.
5° ead. var. nana (Gaudin) Ducommun, Taschenb. Schweiz. bot. ;
— Arenaria recurva ß nana Gaud. Fl. heiv. III: 205 (1828). — Cette
jolie variété, remarquable par son port réduit et ses hampes pauci-
flores courtes et filiformes, à fleurs plus petites que le type, a été repré-
1 Même à l'état aduite et en fruits (cf. Linné, Mantissa II: 448, et Lamk.
Fl. fr. II : 637.
2 Cette même variété se retrouve dans les Pyrénées où M. Marcailhou-d’Aymeric
l’a récoltée dans la Haute-Ariège et la décrivit d’abord sous le nom de var. crliata
in Rev. de Bot. XII : 334 (Toulouse 1894), puis comme subvar. glandulosa in
Bull. Soc. d’hist. nat. d’Autun XIV : 34 (1901). — De ce fait, l’Alsine recurva
var. ciliata est un nom mort-né, et la plante que Formanek a décrite in Verh.
Naturf. Verein Brünn XXXIX : 335 (1896) doit prendre le nom d’Alsine recurva
var. Formanekii Beauver nom. nov.
(96) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 457
sentee par Allioni dans son Atlas Fl. Pedem. tab. 26 fig. 4 sous le nom
d’Arenaria striata. — Versants suisse et italien du Grand St-Bernard;
Col Fenêtre d’Ollomont. — Présente une sous-variété constamment
uniflore ! (subvar. wuiflora Beauverd).
6° ead. var. genuina Beauverd. Differe des précédentes par son port
plus vigoureux, ses feuilles plus longues, mucronulées, ses fleurs plus
grandes et ses hampes toutes multiflores. — Présente différentes formes
plus ou moins luxuriantes d’entre lesquelles une subvar. ramosa Beau-
verd se distingue par la présence de rameaux axillaires alternes
pluriflores. — Serait un homologue occidental de l'A. frutescens
Kitaibel — À. recurva var. nivalis Boiss. Fl. or. I: 674 (Perse-Car-
pathes) !
Par cette même occasion, M. Beauverd présente quelques plantes du
val d’Antigorio et du Tessin (Col Cazoli), récoltées par lui en 1889
et constituant soit de nouvelles acquisitions pour la flore de cette
région (districts 18 et 20 des tableaux de Ball), soit quelques indica-
tions sur la flore d’une partie du Tessin non visitée jusqu’à nos jours
par les botanistes.
Parmi les plantes du val d’Antigorio (du col de Vanin au lac de
Lebendin et au col de Cazoli par la Tosa, district 18 de Ball) les
Soldanella pusilla et Pinguicula grandiflora, très abondants, ne sont
pas indiqués dans les tables de Ball; le Gentiana nivalis est représenté
dans ce district par une variété uniflore à corolle d’un lilas pâle, offrant
une certaine analogie avec le Gentiana tenella. — Le versant tessinois
du col de Cazoli (au sud du massif du Basodino, district 20 de Ball)
offre également les mêmes Soldanella pusilla et Pinguicula grandiflora
en compagnie de Colchicum alpinum, Gentiana nivalis (type), Androsace
obtusifolia et Pedicularis tuberosa non indiqués par Ball dans ce
district du val Maggia; parmi les autres espèces connues et particu-
lierement abondantes, M. Beauverd cite les Anemone sulphurea, Arabis
bellidifolia, Cardamine resedifolia et C. alpina, Biscutella lœvigata,
Dianthus Seguieri (bas de la vallée), Geum montanum, Fragaria vesca,
Potentilla grandiflora, Alchemilla fissa et A. subsericea, Epilobium
origanifolium, Saxifraga Cotyledon, 8. Aizoon, 8. Seguieri et S. aizoi-
des, Astrantia minor, Pimpinella magna. rubro, Bupleurum stellatum,
Laserpitium latifolium, Galium purpureum, Homogyne alpina, Aster
alpınus, Solrdago alpestris, Gnaphalium supinum, Artemisia Mutellina
et A. spicata, Achillea moschata, Leucanthemum alpinum, Senecio
imcanus, Cirsium spinosissimum, Carduus defloratus, Carlina acaulis,
458 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (97)
Serratula tinctoria, Centaurea nervosa, Crepis aurea, Crepis gran-
diflora, Hieracium aurantiacum, H. villosum, H. amplexicaule et
HA. intybaceum, Phyteuma hemisphericum, Ph. betonicifolia (bas de la
vallée), Campanula Scheuchzeri, C. rhomboidalis, C. pusilla et C. bar-
bata, Vaccinium Myrtillus et V. Vitis-Idæa, Calluna vulgaris, Loise-
leuria procumbens, Rhododendron ferrugineum (jusqu’au bas de la
vallée), Gentiana purpurea, G. acaulis, G. Bavarica et G. Germanica,
Myosotis alpestris, Eritrichium nanum, Digitalis lutea, Linaria alpina,
Veronica aphylla, V. bellidioides, V. saxatilis et V. alpina, Pedicularis
rostrata et P. verticillate, Euphrasia minima, Calamintha alpina,
Androsace glacialis, Primula farinosa et P. villosa (jusqu’au bas de la
vallée), Oxyria digyna, Rumex alpinus, Polygonum Bistorta et
P. viriparum, Daphne Mezereum, Salix herbacea, Juniperus nana,
Larix decidua, Orchis Simia, O. mascula et O. maculata, Gymnadenia
Conopsea, Habenaria viridis, Nigritella angustifolia, Crocus vernus,
Lilium Martagon, Lloydia serotina, Paradisia Liliastrum, Allium
sphærocephalum, Veratrum album, Tofieldia calyculata, Luzula
lutea, Carex curvula, Calamagrostis varıa, Poa alpina et Nardus
stricta.
En terminant cette énumération, l’auteur fait remarquer que la mort
de Ball a précédé d’une année la publication — également posthume
— du catalogue de Franzoni, intitulé « Le piante fanerogame della
Svizzera insubrica », Zurich 1890, qui put contribuer à combler quel-
ques lacunes que devait inévitablement présenter l’ingénieuse énuméra-
tion du savant phytogéographe anglais.
A PROPOS DE LA FLORE DES ARAVIS. — Après avoir signalé
dans les cartes officielles françaises de l’Etat-major et du Service vieinal
de regrettables lacunes sur la nomenclature des hautes sommités de
la chaîne des Aravis, M. Gustave Beauverd s’en réfère à son « Récit
d’herborisations dans la chaîne des Aravis » publié par le Bulletin des
travaux de la Société botanique de Genève, vol. VII (1892-1894) pour
relever une interprétation erronée à laquelle ce travail a donné lieu
dans un récent article de la Revue Savoisienne, l’estimable publication
de la Société florimontane d'Annecy !.
Cet intéressant article, dû à la plume du vaillant botaniste parisien
qu'est M. E.-G. Camus, et intitulé « Notes floristiques sur la Chaîne
1 ]. c., année 1902, fasc. 4, Annecy, imp. Abry, 1903.
(98) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE, 459
des Aravis », attribue en effet à M. Beauverd une ascension qu’il n’a
pas faite, renforcée d’une liste de plantes se rapportant à une autre
sommité des Aravis . — Le malentendu provient des deux causes sui-
vantes : 1° de ce qu’en cette partie de son récit, M. Beauverd a négligé
d'accompagner sa nomenclature des cotes de la carte d’Etat-major;
2° du mutisme de la dite carte sur la nomenclature spéciale des diffé-
rents sommets constituant le groupe des Rochers de l’Etale?.
Grâce à la carte et au profil orographique que M. Camus a eu l’heu-
reuse idée de joindre à son récit, l'erreur peut être facilement rectifiée
en reportant sur cette carte les différents noms employés dans le récit
de M. Beauverd et attribués par lui, sur les indications très précises
d’un douanier de la Clusaz, aux cotes d’altitude suivantes :
2023 m., au sud du Col des Aravis, et immédiatement au-dessus du
chalet de l’Etale : Rochers de l’Etale, sensu stricto (voir Bull. Soc. bot.
Genève, VII: 12) ;
2336 m., à la jonction des deux arêtes principales de La Clusaz et de
Manigod : Aiguille des Merdassiers (1. e. p. 13) ;
Ces deux points sont reliés par une arête accidentée portant deux
autres sommets intermédiaires innommés ni cotés sur les cartes et dont
le plus occidental est la « Croix de Fer d’Etale » (1. c. p. 12) tandis que
le second, bien connu des voyageurs par la forme hardie de petite
aiguille qu'il présente du Col des Aravis, n’a été désigné dans le travail
de M. Beauverd que par la périphrase. » Sur les rochers du revers
opposé, etc. » (1. c., p. 13).
Le sommet coté 2373 m. (sans nom) sur la carte d’Etat-major est
appelé Aiguille des Foireux par les gens du pays. Il n’est pas coté sur
la carte de M. Camus, et M. Beauverd ne le mentionne pas davantage
dans son travail ; il est séparé par une série de pyramides calcaires et
par le Col de Comburce (sans noms ni cotes sur la carte) du point eul-
minant 2438 m., que la carte d’Etat-major désigne plus spécialement
sous le nom de « Rocher de l’Etale ». — Les gens du pays, peu d’accord
entre eux à ce sujet, lui donnent différents autres noms n’ayant pas été
consignés par M. Beauverd, qui n’a pas visité cette partie du massif de
l’Etale.
Enfin, le sommet de 2029 m. indiqué pour 1’ « Aiguille du Merdas-
& Voir). c.,.077,
2 C’est probablement avec raison que M. Camus attribue ce mutisme à l’exces-
sive trivialité des noms de la région.
460 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me® SÉR.). (99)
sier » sur la carte de M. Camus, porte le simple nom de « l’Aiguille »
sur la carte d’Etat-major ; il est désigné comme « Aiguille de Mani-
god » dans le Bulletin de la Soe. bot. de Genève (1. c., p. 11), et ce n’est
point à lui, mais au sommet coté 2336 m. que doit se rapporter la liste
des plantes de M. Beauverd relevée par M. Camus dans son travail.
M. Beauverd termine en constatant que le reste de la nomenclature
employée par M. Camus pour la chaîne N.-E. des Aravis est en parfait
accord avec celle du Bulletin de la Société botanique de Genève, et
insiste sur l'importance d'adopter une nomenclature uniforme pour
faciliter la tâche des géographes botanistes; mais sur quoi la baser ?
M. le D' Henri Goudet confirme la presence dans les Alpes pennines
du Gentiana nivalis à fleurs lilas pâle, dont il a remarqué quelques
exemplaires dans les pâturages de Findelen sur Zermatt (vers 2400 m.,
Valais), puis nous présente un splendide pied tout fleuri de Cyclamen
Persicum, récolté par lui-même aux environs de Tunis.
Séance levée à 9 h. °/.. — Assistance, 14 membres : MM. Augustin
de Candolle, D' E. Penard, G. Nitzschner, Viret, G. Beauverd,
Bouchard, D' Boubier, Casimir de Candolle, D’ Goudet, Guinet,
D* Hassler, Prof. Ch.-Ed. Martin, Schmidely et M'= D' A. Rodrigue.
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
CRYPTOGAMES ET PHANÉROGAMES
x
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card Index américain.
En 1893 paraissait à Oxford le premier des quatre volumes constituant
" « Inder Kewensis». Le quatrième et dernier volume de celle œuvre sortail
Rene des presses d'Oxford en 1895.
est vers celle époque que Miss Josephine A. Clark, à Washington, dans le
+ de renseigner le plus ONE possible les bolanistes américains sur
lés nouveautés relatives à la flore du Nouveau Continent, publia dès 189% son
« Card Index of Genera, Species and Varieties of Plants published since 1885 ».
Ce nouvel Inder, sous la forme pralique des fiches mobiles et interealables,
devenail ainsi pour la flore de l'Amérique une «suite à Index de Kew » en
meme lemps au il le completail par l’adjonclion des Cryptogames.
D'autre part, M. Théophile Durand, Directeur du Jardin botanique de l'Etat à
Bruxelles, d'accord avec les éditeurs de Index Kewensis, reprit la publication
de la suite de cet ouvrage sous le litre de « Indiers Kewensis Supplementum
primum, nomina plantarum phanerogamarum ommia annis 1886-1895 edita
complectens » : le premier fascicule de ce supplément publié à Bruxelles est sort
de presse en 1901 el comporte les nouveautés par ordre alphabétique allant de
Aalius au genre Cymbidium ; la publication des lettres de D à Z est annoncée
comme très prochaine, ainsi qu'un nouveau «Swpplementum Secundum » édité
de nouveau par Kew el contenant l'énuméralion des phanéroganies publiés dans
le monde entier jusqu'au 31 décembre 1900.
Pour faire suite immédiate à l’œuvre de Inder Kewensis, el d'accord avec le
« Card Index » que Miss Clark publie à Washington pour le a exelusive-
ment américaines, l'Herbier Boissier édile sous forme «de fiches détachables un
Index botanique de toutes les plantes extra-américaines publiées à partir du
ler janvier 1901 comprenant les genres, espèces, variétés el noms nouveaux
tant phanérogamiques que cryplogamiques.
Outre la synonvmie des combinaisons ou noms nouveaux, ces fiches indi-
quent le nom de la famille à laquelle appartient la plante signalée La classi-
ficalion adoptée pour cette partie du travail est celle du système naturel qui
sert de base aux Natürlichen Pflanzenfamilien d’Engler el Prantl: toutefois,
pour assurer à celle œuvre le caractère «’ impartialité qui lui est indispensable,
"Inder de l'Herbier Boissier énumérera les nouveautés botaniques sans aucun
esprit critique, laissant en cela aux auteurs l'entière responsabilité de leur
publication.
Index seul, Bulletin Index
seul. et Bulletin.
STORE TER 20 fr. 20 Ir. 30 fr.
Abonnements : =,
{ Union postale ... 25 » 25 » 40
Pour Lous les autres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
INDEX BRYOLOGICUS
SIVE
ENUMERATID MUSCORUN HUCUSQUE COLNLTORUN
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHIGA
TOCECUPBERESSTNFIS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OTFrIOTER DE WINSTREUCIHON PUBLIQUE
ee —
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
1900
En vente à l'HERBIER BOISSIER, CHausizy (Suisse)
Au lieu de Fr. 19,50 : Fr. 20
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCPENTIÆ MYCOLOGICÆ--UNIVERSAER
Organ für die Gesammtinleressen der Myeologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referale und kritische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur. |
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimm! entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard.de Plainpalais, 26.
SOUS LA DIRECTION DE
_ GUSTAVE BEAUVERD
| CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses lravanx.
2 Fe | SECONDE SÉRIE
: Tome IH. 1903.
N° 6.
rs Ce N° a paru le 3 juin 1903. .
Prix de FAbonnement “HU
2 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 5 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A WHERBIER BOISSIER |
- _ CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN | N;
PAUL KLINCKSIECK BR. KRIEDEAENDER & SOHN .
3, vue Corneille, 14, Carlsirasse,
1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE Do oo.
SOMMAIRE DU N°6. ==" JUIN 1003. 00
: AR Pages
[. — Robert Keïiler. — BEITRÆEGE ZUR KENNTNIS DER
FLORA DES BLENIOTALES (For tseizung und Schluss). +61 Be
ll. — + Auguste de Coiney. — LES ECHIUM DE LA Pa
SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NON. (suite et HORS 488:
NL — Ed. Hackel. — GRAMINA A CL. URBANO FAURIE >
ANNO 4901 IN-CORBA LECTA. 00... Ban
IN. — Hermann Christ. — FILICES CHINÆ CENTRALIS :
IBERSWISONS ee AD Pr ER RSR tnt DOUTE US HN DS
\Y. — Hans Solereder. — UEBER ARTOCARPUS LACI-
NIATA HÖRT. und ihre Zugehörigkeit zu Ficus Can-
nonn NA BrONnUavecp lances" Here re 515
\L — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 522
YIL — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hassuer, |
d’Aarau (Suisse), de 4885 à 1902 {suite): 20 98
VII. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE x
GENEVE. Compte rendu de la séance du 11 mai 1903.. 553
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 4542 à 4641
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
PraneHnE 3. — Blattformen von Freus Cannonte Hort.
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l’Herbier Boissier x LA
ont droit gratuilement à trente exemplaires en lirage à part. =
Aucune livraison n’est vendue séparément. RR
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mots
où le numéro a paru.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
N° 6.
BEITRAGE
ZUR
KENNINIS DER FLORA DES BLENOTALES
VON
Dr. Robert KELLER
(Suite et fin.)
Draba aizoides L. Costa, 2500 m.; ob Aqua calda gegen Ganna nera,
2300 m.; Pzo. Corvo, 2550 m.; Alpi di Croce, 1900 m.; Passo Columbe,
2350 m. ; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.; Furca delle Donne ob Compietto,
1900 m.
Turritis glabra L. Olivone.
Arabis alpina L. Olivone, 850 m. ; Casaccia, 1800 m. ; Costa 2500 m.
A.hirsata Scop. Aquila; Olivone; in der Schlucht unterhalb Compietto;
am Sosto, 1400 m.
A. cœrulea Hænkl Costa, 2500 m. ; Ganna nera, 2310 m.
A. pumila Jacq. Marzano bei Olivone, ca. 900 m.
A. alpestris Rehb. var. glabrata Gremli. Casaccia am Lukmanier, ca.
1800 m. ; Compietto.
A. alpestris Rchb. var. vestita Gremli. Buzza di Biasca.
Erysimum rhæticum DC. Olivone.
E. helveticum DC. var. pumilum Gaud. Olivone.
Drosera rotundifolia L. S. Petronilla ob Biasca.
Sedum maximum Suter. Pasquerio bei Biasca ; Buzza di Biasca ; Olivone,
S. roseum Scop. Alpi di Croce am Lukmanier, 1950 m.; Pzo. Scai gegen
Val Termine.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 6, 3 juin 4903. 31
462 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (18)
S. hispanicum L. Buzza di Biasca.
S. atratum L. Olivone, 1900 m. ; Costa, 2400 m.
S. annuum L. Camperio, 1200 m.
S. dasyphyllum L. Olivone.
S. album L. Olivone.
S. mite Gil. Olivone; Toira, 1700 m. ; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
S. reflexum L. Olivone; Compietto, ca. 1700 m. ; Buzza di Biasca.
Sempervivum arachnoideum L. Buzza di Biasca ; Toira, ca. 1800 m.
S. montanum L. Olivone; Pt. di Larescia, ca. 2000 m.; Dottro an der
Costa, ca. 1900 m. ; Alpi di Croce, ca. 2100 m. ; Casine Camadra, ca. 1800 m.;
Compietto, ca. 1750 m.
S. alpinum Griseb. u. Schenk. Buzza di Biasca; Toira ob Anvedua, ca.
1800 m. ; Compietto.
S. tectorum L. Buzza di Biasca.
Saxifraga oppositifolia L. Costa, 2500 m.; Casaccia, ca. 1800 m. ; ob
Aqua calda gegen Ganna nera, 2310 m. ; Pzo. Corvo, 2550 m. ; Passo Columbe,
2300 m. ; Ghirone, 1200 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.; Com-
pietto gegen Furca delle Donne, 4950 m. ; Flussbett des Brenno bei Olivone.
S. aizoon L. Toira; Costa, 2500 m.; Campra, 1400 m.; Casaccia, 1800 m.;
Aqua calda, 1900 m. ; Alpi di Croce, ca. 2100 m. ; Olivone am Brenno.
S. aizoon L. var. brevifolia Engler. Daigra im Val Camadra.
S. Cotyledon L. Mti. Gorda, ca. 1900 m. ; in der Schlucht unterhalb Com-
pietto bei der Brücke, ca. 1600 m.
S. cæsia L. Aqua calda gegen die Ganna nera; Alpi di Croce.
S. cuneifolia L. Olivone, 900 m.; Sallo bei Olivone, 1000 m., im Grau-
erlenbestand häufig; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, 2200 m.
S. aspera L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Pian di Segno, ca. 1600 m.; Costa,
2350 m. ; Compietto, 1700 m.
S. aspera L. var. bryoides L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2400,
2500 m. ; Casaccia 1800 m.
S. aizoides L. Biasca am Tessin, 3 m.; S. Petronilla ob Biasca; Olivone;
Casaccia, 1800 m.
S. stellaris L. Pian di Segno, ca. 1600 m. ; Val Camadra, 1800 m.
. muscoides All. Val Campo gegen die Ganna nera, 2400 m.
. androsacea L. Costa, 2500 m. ; Passo Columbe, 2350 m.
. Seguieri Sprgl. Costa, 2500 m.
. moschata Wulf. Pt. di Larescia, 2200 m. ; Costa, 2500 m.
. exarata All. Costa, 2400, 2500 m.
. rotundifolia L. Pian di Segno, 1600 m. ; Val Camadra, 1800 m.
Parnassia palustris L. Biasca; Loderio ; Ghirone ; Casaccia, 1800 m.
Cotoneaster vulgaris Lindl. Pasquerio bei Biasca; Compietto, 1750 m.;
Croce Portera, 1800 m.
NUN A
(19) R. KELLER, KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 463
Cratægus oxyacantha L. Buzza di Biasca.
Amelanchier vulgaris Mönch. Camperio, ca. 1200 m.
Sorbus Aria Crantz. Aquila; Olivone.
Aruncus silvestris Kosteletzky. Olivone.
Ulmaria pentapetala. Olivone.
U. pentapetala var. discolor. Loderio.
Potentilla erecta L. Olivone; häufiger Haselbegleiter.
P. erecta L. var. sciaphila Zimmeter. Olivone.
P. reptans L. Olivone.
P. rupestris L. S. Anna im Val Pontirone.
P. argentea L. Buzza di Biasca; zwischen Largario und S. Valentino;
Olivone.
P. argentea L. var. tenuiloba Jord. Buzza di Biasca.
P. Gaudini Gremli. Buzza di Biasca ; S. Petronilla ob Biasca. An beiden
Orten vorzüglich die schmalblättrige und etwas weniger dicht behaarte Abän-
derung, die den Typus mit var. tiroliensis Zimm. verbindet oder in diese
übergeht. Olivone. :
P. grandiflora L. Pt. di Larescia, 2000 m.; Toira, 2000 m.; Costa,
2000 m. ; Compietto, 1900 m.
P. dubia Crantz. Costa, 2500 m.
P. LARESCIZE R. Keller spec. nov.
Stengel niederliegend, 3-5 cm. lang, durch krause Haare wollig zottig, nach
oben mit + zahlreichen (meist aber spärlichen) aufrecht, z. T. wagrecht ab-
stehenden Haaren bekleidet, mit einzelnen kurzgestielten Drüsenhaaren, am
Grunde mit Ueberresten vorjähriger Laubblätter. Grundständige Laubblätter
3-5 zählig (an einzelnen Exemplaren vorherrschend fünf-, an andern vorherr-
schend dreizählig. Nebenblätter breit, eiförmig lanzettlich. Blattstiel dicht
aufrecht abstehend behaart, mit einzelnen Stieldrüsen. Blättchen meist ver-
kehrteiförmigkeilig (die grössten 7 mm. lang und 5 mm. breit), vorn bald
gestutzt, bald im Umriss abgerundet, beiderseits grün, oberseits zerstreut anlie-
gend, unterseits namentlich an den Nerven + zottig behaart, mit einzelnen
Stieldrüsen, am Rande gewimpert, jederseits mit 3-4 ziemlich tiefen und breiten
Zähnen. Endzahn meist etwas vorgestreckt, so gross oder doch nur um ein
geringes kleiner (schmäler) als die benachbarten Seitenzähne. Blütenstand arm-
blütig (meist dreiblütig). Blütendurchmesser ca. 41/s cm. Aussenkelch länglich,
undeutlich zugespitzt, ca. ?/s so lang und nur 1/2 mal so breit, wie die eiför-
migen, undeutlich zugespitzten Kelchblätter, beide zottig behaart und mit
+ zahlreichen (doch stets relativ spärlichen) Stieldrüsen besetzt. Kronenblätter
goldgelb, fast kreisrund, doch etwas breiter als lang, vorn herzförmig ausge-
randet. Pt. di Larescia, 2200 m.
Das Vorkommen dreizähliger, grundständiger Laubblätter verbunden mit der
Kleinheit der Achsen ruft unwillkürlich der Vermutung, dass die vorliegende
46% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (20)
Pflanze ein Kreuzungsprodukt der P. dubia mit einer anderen alpinen Potentilla
sein möchte. Die Untersuchung des Pollens ergab auf 1000 normale 122 unvoll-
kommen entwickelte Pollenkörner. Der Pollen guter Potentilla-Arten, wie der
P. aurea, P. villosa etc. kann aber ebenfalls 8-12°/. mangelhaft entwickelte
Körner aufweisen, so dass also die Beschaffenheit des Pollens nicht als eine
besondere Stütze der Vermutung dienen kann. An dem Standorte der P. La-
resciæ habe ich überdies die P. dubia nicht beobachtet, so dass ich, so nahe es
nach der äusseren Erscheinungsform unserer Pflanze liegt, die Deutung ihrer
Hybridität nicht aufrecht erhalten möchte. Abgesehen von dem Vorhandensein
dreizähliger, grundständiger Laubblätter, der Stieldrüsen, der Grössen- und
Formverhältnisse des Aussenkelches zu den Kelchblättern selbst, gleicht unsere
Pflanze zwerghaft entwickelten Formen der P. villosa in hohem Masse. Ich
halte dafür, dass sie diesem Formenkreise am nächsten steht, eine Modification
darstellt, durch welche diese mit dem Formenkreise der P. dubia verbunden
wird.
P. villosa Cr. Aqua calda gegen Ganna nera, 1895 m. ; Casaccia, ca. 1800 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto, 1800 m.
P. villosa Cr. var. verna L. Compietto, 1700 m.
. aurea L. Alpi di Croce, 2000 m. ; Casine Camadra, ca. 1800 m.
. glandulifera Krasan. Olivone.
. longifrons Borb. Olivone.
. glandulifera Krasan X P. Gaudini Gremli. Olivone (siehe folg.!).
. Gaudini Gremli X P. longifrons Borbas. Olivone. — Von zwei durch
die Gestalt der Blättchen nicht unerheblich von einander abweichenden, im
übrigen einander ähnlichen Potentillen deute ich die eine als P. glanduli-
fera x P. Gaudini, die andere als P. Gaudini X P. longifrons. Bei beiden
beobachten wir auf der Unterseite der Blätichen zerstreut Sternhaare, auf der
Oberseite fehlen sie. Blattstiel und namentlich die Nebenblätter sind + reich-
lich mit Stieldrüsen besetzt. — Die Blütenstände fehlen beiden Formen.
rd Rd
Die Sternhaare sprechen nun zweifellos in beiden Fällen für die im Gebiete
nachgewiesene P. Gaudini. Die relative Spärlichkeit derselben einerseits und
das Vorkommen von gegliederien Stieldrüsen anderseits deutet aber wieder an,
dass keine reine P. Gaudini vorliegt, sondern ein Kreuzungsprodukt mit einer
stieldrüsenführenden Art. Als solche kann nun in Frage kommen P. glanduli-
fera Krasan und P. longifrons Borb., die beide im Gebiete getroffen werden.
Als P. glandulifera X P. Gaudini deute ich die Form, deren Blättchen relativ
klein sind. Ihre Zahnung beschränkt sich in der Regel auf die obere Hälfte des
Randes, so dass jederzeit 3. seltener 4 stumpfe Sägezähne sind. Der Endzahn
tritt zurück.
Als P. Gaudini X P. longifrons dagegen deute ich die Form mit längeren
Blättchen, deren Rand bis zum Grunde gezähnt ist. Jederseits befinden sich
5-6 tiefe Zähne.
(21) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 465
P. Gaudini Gremli X P. longifrons Borb. var. SUPERLONGIFRONS
R. Keller var. nov.
Zwischen Aquila und San Valentino.
An der Grundachse entspringen + zahlreiche ausgebreitete, dickliche Stengel,
die dicht mit filzig verwobenen und längern, aufrecht abstehenden Haaren
bekleidet sind. Oberwärts + zahlreiche, gegliederte Stieldrüsen. Grundständige
Laubblätter siebenzählig. Behaarung des Blattstieles wie diejenige des Stengels
aus längeren, einfachen, abstehenden, kürzeren verwobenen, mit Sternhaaren
zu einem Filz verfiochtenen und sehr spärlichen, gegliederten Drüsenhaaren
gebildet. Blättchen gestielt, länglich (3-4 mal länger als breit, die ‘grössten
30 mm. lang), scharf gesägt (jederseits 6-8 Sägezähnen). Endzahn kürzer als
die benachbarten Seitenzähne, Blättchen dadurch gestutzt. Blättchen oberseits
sehr zerstreut behaart, hin und wieder mit einem Sternhaare, unterseits an den
Nerven mit langen, anliegenden Haaren und mit spärlichen Sternhaaren. Neben-
blätter der grundständigen Läubblätter schmal, zottig’bewimpert. Blüten ziem-
lich klein, Durchmesser ca. 1 cm. Blätter des Aussenkelches länglich, so lang
oder wenig kürzer als die breiten, zugespitzten Kelchblätter. Kronenblätter
goldgelb, verkehrt herzförmig, die Kelchlätter wenig überragend.
Ein anderes Exemplar des gleichen Standortes zeigt nur fünfzählige, grund-
ständige Laubblätter. Die Blättchen sind noch reicher gezähnt, jederseits bis
10 Sägezähne. Einzelne Blätichen erreichen eine Länge von 31/2 cm. bei einer
Breite von 0,7 cm.
P. æstiva Hall. Buzza di Biasca.
Fragaria vesca L. Olivone.
Sibbaldia procumbens L. Olivone, 900 m.; Toira, 2000 m. ; Costa,
2500 m.; Passo Columbe, 2300 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Casine Camadra,
4900 m. ; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.
Geum urbanum L. Olivone.
Sieversia montana Sprgel. Pt. di Larescia, 2200 m.; Passo della Beretta,
ca. 2300 m.; Toira, 2000 m.; Costa, ca. 2300 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ;
Furca delle Donne, ca. 2000 m.; Val Campo gegen Ganna nera, 2300 m.;
Casine Camadra, ca. 1800 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.;
Scaletta an der Greina, 2260 m.
Dryas octopetala L. Toira; Aqua calda, 1800 m.; Casaccia, 1800 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Val Campo gegen Ganna nera, 2150 m. ; Scalelta
im Val Camadra, 2260 m.
Alchimilla pentaphylla L. Val Campo gegen Ganna nera, ca. 2400 m.;
Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
A. saxatilis Buser. Compielto, ca. 1750 m.; Bosco maggiore bei Olivone,
4600 m.
A. subsericea Reuter. Alpi di Croce, 1800.; Pian di Ceirett im Val
Camadra.
466 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (22)
A. pallens Buser. Olivone; Camperio ; Toira, 2000 m.
A. glaberrima Schmidt. Compietto ob Olivone, ca. 1700 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m.
A. fallax Buser. Compietto ob Olivone, ca. 1700 m.
A. flabellata Buser. Olivone 900 m.; Aqua calda, 1800 m. ; Alpi di Croce,
ca. 2000 m. ; Scopi; Furca delle Donne, ob Compietto, ca. 1900 m.
A. colorata Buser. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
A. pratensis Schmidt. Zwischen Largario und S. Valentino ; Olivone; Alpi
di Croce, ca. 2000 m.
A. alpestris Schmidt. Camperio ob Olivone, ca. 1200 m.; Alpi di Croce,
2000 m. ; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m.; Val Campo gegen die
Ganna nera, 1800 m. ; Ghirone im Val Camadra, ca. 1200 m.; Casine Camadra,
ca. 1800 m.
A. obtusa Buser. Compietto gegen Furca delle Donne, ca. 1900 m. ; Ghirone
im Val Camadra, ca. 1200°m.
A. decumbens Buser. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
A. straminea Buser. Toira, ca. 1800 m.
Agrimonia eupatoria L. Buzza di Biasca.
Rosa canina L.
1. var. dumalis Baker. Cima Giu bei Olivone, ca. 1000 m. ; Somascona.
2. var. hispidula Rip. Pontirone.
3. var. lutetiana Chr. Pontirone ; Scona; Cima Giu bei Olivone.
R. dumetorum Thuill.
1. var. Deseglisei Christ. Scona ob Olivone.
2. var. platyphylla Chr. Camperio.
3. var. semiglabra Ripart. Cima Giu ob Olivone.
R. glauca Vill.
1. var. denticulata R. Keller in Asch. u. Gräb. Syn. VI, 197. Pontirone,
eine kleinblättrige Abänderung ; Stampa.
2. var. diodus R. Keller 1. c. Olivone.
3. var. myriodonta R. Keller 1. c. Cima Giu bei Olivone; Scona; Somascona.
L. var. pseudomontana R. Keller. Largario; Pinaderio; Cima Giu bei Oli-
vone ; Scona ; Somascona ; Camperio ; unterhalb Anvedua, ca. 1400 m.
R. coriifolia Fr.
4. var. Aschersonii R. Keller in Asch. u. Gräb. Syn. VI, 2. Pinaderio;
eine stark behaarte Modification. Blättchen oberseits anliegend, unterseits dicht
behaart. Griffel wollig. In Bezug auf die Form der Stacheln, die Form der
Zahnung und Stellung der Kelchblätter typisch.
2. var. GLAVATA R. Keller var. nov. Blütenzweige fast stachellos; unter
den Blütenständen aber meist mit + zahlreichen, nadelförmigen Stacheln und
Stieldrüsen. Laubblätter siebenzählig. Nebenblätter ziemlich schmal bis mittel-
breit, an den abstehenden Oehrchen unterseits flaumig behaart. Blattstiel flau-
(23) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 467
migfilzig. Blättchen oval, am Grunde abgerundet, vorn kurz zugespitzt, ober-
seits ziemlich dicht anliegend behaart, unterseits weichhaarig, an den Nerven
fast filzig. Zahnung reichlich zusammengesetzt ; Zähne breit mit 3-6, innen mit
0-2 Drüsenzähnchen. Subfoliardrüsen fehlen. Blütenstand reichblütig (3-7).
Blütenstiele kurz, mit sehr zahlreichen Stieldrüsen und vereinzelten, nadel-
förmigen Stacheln, die hin und wieder auch an den Kelchbecher übergehen.
Kelchblätter nach der Anthese aufgerichtet. Kelchbecher keulenförmig, bis
2 cm. lang, allmählich in den Blütenstiel verschmälert. Kelchblätter auf dem
Rücken dicht stieldrüsig. Griffel wollig behaart, etwas vorgestreckt.
Cima Giu bei Olivone.
3. var. pastoralis R. Keller 1. c. Pinaderio; von der typischen Form etwas
abweichend durch die schwächere Behaarung, die kugelige Scheinfrucht und den
flachen Discus.
%. var. subcollina Chr. p. p. Pinaderio ; Olivone; Scona; Somascona ;
Campo.
5. var. typica Chr. Largario ; Pontirone ; Olivone; Campo.
R. rubrifolia Vill. var. typica Chr. Stampa im Val Pontirone, ca. 1200 m.;
Ghirone, ca. 1200 m.
R. tomentella Lem.
1. var. concinna Chr. Campo.
2. var. sclerophylla Scheutz. Pontirone, etwas breitblätterige Modifica-
tion.
3. var. sinuatidens Chr. Pontirone ; Scona.
4. var. typica Christ. Pontirone.
R. abietina Gren.
4. var. Dematranea R. Keller 1. c. 226. Pontirone.
2. var. Thomasii R. Keller 1. c. 227. Pinaderio.
3. var. INSUBRICA R. Keller var. nov. stellt die kahlste Abänderung der
Art mit schwach ausgeprägter Heterakanthie dar. Nebenblätter beiderseits völlig
kahl; Blattstiel sehr spärlich behaart bis schwach befläumelt, drüsenarm. Blätt-
chen beiderseits völlig kahl, mit zusammengesetzer Zahnung. Blüten in meist
dreiblütigen Blütenständen. Blütenstiele gleich den kugeligen Kelchbechern
dicht mit Stieldrüsen und einzelnen drüsenlosen, nadelförmigen Stacheln besetzt,
welche auch den obern Teil der Blütenstandachse in -+- grosser Zahl bekleiden.
Discus kegelförmig. Griffel säulenförmig verlängert, behaart. Pontirone; Scona.
4. var. typica Chr. Pontirone; Olivone an der Cima Giu. Fast häufiger
treten im Gebiete Uebergänge zur var. insubrica auf, Formen, die mit dieser
die grosse Kahlheit teilen, aber keine nadelförmige Bekleidung der Blütenstand-
achse, einen flachen Discus und verkürzte Griffel haben. Pinaderio; Scona;
Somascona.
R. uriensis Lagg. et Pug.
1. var, biserrata R. Keller I. c. 236. Pontirone ; Aquila ; Pinaderio ; Cima
468 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (24)
Giu bei Olivone ; Bosco maggiore bei Olivone ; zwischen Campo und Olivone ;
Scona ; Camperio.
2. var. glandulifera R. Keller l. c. 239. Pinaderio.
3. var. simplicidens R. Keller 1. c. Camperio bei Olivone.
4. var. typica R. Keller l.c. 238. Pontirone; Cima Giu bei Olivone; Bosco
maggiore ob Olivone ; Pianezza bei Olivone; Scona ; Somascona.
R. rubiginosa L.
1. var. AMPHADENA R. Keller var. nov. Bestachelung ungleich, neben kräf-
tigen, hakig gekrümmten, am Grunde stark verbreiterten Stacheln zahlreiche,
leicht gebogene bis gerade schwächere, z. T. in einer Drüsen endende Stacheln.
Blättchen breitoval bis kreisrund, ziemlich gross, oberseits kahl, unterseits
fast nur an den Nerven behaart, beiderseits mit zahlreichen Blattdrüsen. Blü-
tenstand 2-6 blütig. Blütenstiele und Kelchbecher + dicht mit Stieldrüsen und
drüsenlosen, gelben, nadelförmigen Stacheln bewehrt. Kronenblätter rot. Griffel
elwas verlängert, behaart, doch nicht wollig. Scheinfrucht oval. Olivone an
der Cima Gin.
2. var. apricorum Rip. Cima Giu ; Olivone.
3. var. camadræ R. Keller in Asch. u. Grab. Syn. VI, 9%. Zwischen Olivone
und Campo.
L. var. comosa Dum. Pontirone ; Sallo ; Olivone ; Scona ; Somascona ; Bosco
maggiore gegen Campo.
5. var. Gremlii Christ. Bosco maggiore ob Olivone.
6. var. umbellata Christ. Cima Giu ob Olivone.
R. rubiginosa L. X R. tomentella Lem. R. Keller 1. c. 242. Olivone
an der Cima Giu.
R. micrantha Sm.
1. var. LEUCANTHEMA R. Keller var. nov. Stacheln sehr kräftig, am Grunde
stark verbreitert, am Abgang der Laubblätter einzeln oder oft paarig; auch an
den blütentragende Achsen reichlich vorhanden. Laubblätter vorherrschend
neunzählig. Blättchen mittelgross (Endblättchen ca. 2 cm. lang), eiförmig bis
rundlicheiförmig, am Grunde schwachherzförmig, vorne kurz zugespitzt, ober-
seits kahl, unterseits an den Nerven behaart, reich an Subfoliardrüsen. Blüten-
stiele ca. 11/2 cm. lang, dicht drüsigstachelig. Kelchbecher eiförmig, bis
länglich eiförmig, drüsen- und stachellos oder namentlich am Grunde mit + zahl-
reichen Stieldrüsen oder drüsenlosen Stacheln, unter dem Discus etwas einge-
schnürt. Kelchblätter am Rande drüsig gewimpert; auf dem Rücken mit spär-
lichen Drüsen ; äussere Kelchblätter mit lanzettlichen bis breitlanzettlichen, tief
eingeschnitten-gesägten Zipfeln. Kronenblätter weiss. Griffel kurz, kahl. Pon-
tirone.
2. var. LUCOMAGNI R. Keller var. nov. Blattstiel flaumig filzig; Blätichen
sehr gross (bis 41/2 cm. lang und 3 cm. breit), elliptisch, kurz zugespitzt, am
Grunde schwach herzförmig ausgerandet, oberseits zerstreut, unterseits dichter,
(25) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 469
an den Nerven fast zottig behaart. Blütenstand sehr reichblütig (ca. 15-blütig).
Kelchbecher länglich, klein. Diskus stark kegelförmig erhaben, von der kahlen,
verlängerten Grifielsäule überragt. Olivone bei Scona.
3. var. permixta Déséglise. Scona; Cima Giu bei Olivone.
%. var. typica Christ. Pasquerio bei Biasca; zwischen der Buzza di Biasca
und Malvaglia.
R. rubiginosa L. X R. micrantha Sm. Strauch flatterige. Zweige z. T.
überhängend. Blütenstiele verlängert. Kelchblätter abstehend. Griffel z. T.
etwas verlängert, z. T. ein kurzes, kugeliges, 4- stark behaartes Köpfchen
bildend. Scheinfrüchte zum grösseren Teile frühzeitig abfallend. Scona.
R. elliptica Tausch. var. typica R. Keller. Pontirone ; Cima Giu bei Oli-
vone; Pianezza ob Olivone; Bosco maggiore ob Olivone; Somascona.
R. agrestis Savi.
1. var. pubescens R. Keller in Syn. VI, 126. Pasquerio bei Biasca.
2. var. typica R. Keller I. c. 12%. Zwischen der Buzza di Biasca und Mal-
vaglia.
R. pomifera Herrm.
1. var. Gaudini Puget. Pontirone.
2. var. recondita Christ. Pianezza ob Olivone ; Camperio ; Campo.
R. pendulina L. Camperio, ca. 1200 m.; Mti. Gorda, ca. 1800 m. ; Dottro,
ca. 1700 m. ; Toira, ca. 2000 m.; Alpi di Croce, 2100 m.
Rubus saxatilis L. Aqua calda, 1800 m.
R. Idæus L. Olivone; Scona.
R. sulcatus Vest. Im Haselbusch auf der Pianezza ob Olivone; Sallo bei
Olivone.
R. ulmifolius Schott. Buzza di Biasca ; Olivone ; Scona.
R. cæsius L. Olivone ; Scona. 5
R. Idæus L. x R. cæsius L. Scona bei Olivone.
R. ulmifolius Schott. X R. cæsius L. Bei der Säge in Laverceno; Oli-
vone ; Scona.
Prunus spinosa L. Buzza di Biasca. .
Genista germanica L. Häufiger Kastanienbegleiter, S. Anna im Val Pon-
tirone.
G. germanica var. INSUBRICA R. Keller var. nov. Aus der verholzten
Grundachse entspringen zahlreiche, niederliegende oder bogig aufsteigende Aeste,
die bis zum Grunde beblättert sind. Aus einem Teil der Blattachseln ent-
springen dornige Zweiglein, die z. T. beblättert sind, aus den Achseln der
untern Blälter dieser Zweiglein dornige Zweiglein zweiter Ordnung. Blütenstand
armblülig. Blüten meist nur ca. ?/3 so gross wie an der typischen Form. Zwi-
schen Largario und S. Valentino.
Habituell fällt die Form sofort dadurch auf, dass das blattlose, dornig be-
wehrte Stämmchen fehlt. An seiner Stelle sind die blütentragenden Achsen,
470 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (26)
die in grosser Zahl aus der Grundachse entspringen und vom Grund an. beblät-
tert sind, meist fast bis unter den Blütenstand dornig.
G. tinctoria L. var. Marii Favrat. Häufiger Kastanienbegleiter. Zwischen
S. Anna und Pontirone.
Cytisus nigricans L. Zwischen S. Anna und Pontirone im Kastanienwald
sehr häufig.
Sarothamnus scoparius Koch. Loderio ; Pasquerio bei Biasca.
Ononis spinosa L.? Loderio; Aquila.
O. repens L. Zwischen Olivone und Campo.
O. repens L. var. fallax Gremli. Am Sosto bei Olivone.
O. rotundifolia L. Aquila.
Medicago lupulina L. Olivone.
Melilotus altissima Thuill. Olivone.
Trifolium rubens L. S. Anna im Val Pontirone ; am Sosto bei Olivone.
T. ochroleucum L. S. Anna im Val Pontirone.
T. pratense L. Olivone.
À. var. albiflorum. Aquila.
2. var. nivale Schl. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
T. arvense L. Buzza di Biasca ; zwischen S. Valentino und Largario ;
Aquila ; Pinaderio ; Olivone.
T. fragiferum L. Biasca.
T. alpinum L. Olivone, ca. 1000 m.; Pt. di Larescia, 2200 m.; Toira,
2000 m. ; Costa, 2000 m. ; Casaccia ; Alpi di Croce, 2000 m.; Pian di Ceirett im
Val Camadra, 2000 m.
T. alpinum L. var. albiflorum. Casaccia.
T. montanum L. Häufiger Kastanien- und Haselbegleiter. S. Anna im Val
Pontirone ; Pianezza ob Olivone ; am Sosto.
T. Thalii Vill. Olivone im Flussgeschiebe ; Croce Portera, ca. 1800 m.;
Casaccia ; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
T. repens L. Buzza di Biasca.
T. pallescens Schreb. Biasca.
T. badium L. Compietto gegen Furca delle Donne, ca. 1800 m.; Casaccia,
ca. 1800 m.
T. agrarium L. S. Anna im Val Pontirone; Olivone.
T. procumbens L. var minus Koch. Buzza di Biasca.
Anthyllis vulneraria L. Olivone; Casaccia, ca. 1800 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m. ; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.
Lotus corniculatus L. Buzza di Biasca: Pt. di Larescia, ca. 2200 m.
L. corniculatus L. var. pilosus Gremli. Buzza di Biasca ; Olivone.
Astragalus alpinus L. Toira, 2000 m. ; Croce Portera, 1800 m. ; Alpi di
Croce, 2000 m.; Pzo. Scai gegen Val Termine, 2000 m.; Furca delle Donne ob
Compietto.
(27) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 474
A. glycophyllus L. Olivone.
A. aristatus L'Hérit. Olivone im Flussgeschiebe ; am Sosto, 1100 m.
Phaca alpina Wulf. Olivone, 900 m.; Toira, 1705 m.; Compietto 1750 m.;
Sosto, 1000 m.; Campo, 1200 m.; Butino imVal Camadra, ca. 1400 m.
P. frigida L. Costa, 2400 m.
Oxytropis campestris DC. Olivone im Flussgeschiebe, 850 m.; Costa,
2500 m.; Toira, 1900 m.; Pian di Segno, 1400 m.; Aqua calda gegen die
Ganna nera, ca. 1815 m.; Pzo. Corvo, 2550 m.; Casaccia, 1800 m.; Alpi di
Croce, ca. 2100 m. ; Ghirone im Val Camadra 1200 m. ; Val Campo gegen Ganna
nera. 2250 m.
O. montana DC. Casaccia am Lukmanier, 1800 m.
Coronilla Emerus L. Um Pasquerio bei Biasca ; zwischen Dangio und
Aquila; Abänderung mit stark verkürztem Nagel.
Hippocrepis comosa L. Casaccia ca. 1800 m.
Hedysarum obscurum L. Toira, 2050 m.; Costa, 2200 m.; Croce Portera,
1900 m.; Aqua calda; Casaccia, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 1850 m.;
Compietto gegen Furca delle Donne, 1900 m.
Onobrychis viciæfolia Scop. var. montana DC. Toira, 1950 m.; Aqua
calda gegen Ganna nera 2150 m. ; Casaccia, 2100 m.
Vicia hirsuta Host. Olivone.
V. varia Host. Olivone.
V. cracca L. Olvone.
V. hybrida L. Olivone.
V. sepium L. Olivone.
V. sativa. Olivone.
Lathyrus Aphaca L. Olivone.
L. pratensis. Olivone.
L. silvester L. S. Anna im Val Pontirone
L. montanus Bernh. S. Petronilla ob Biasca.
Pisum arvense L. Olivone.
Geranium sanguineum L. Buzza di Biasca; S. Anna im Val Pontirone ;
hier häufiger Kastanienbegleiter.
G. silvaticum L. Pt. di Larescia, bis ca. 2200 m. ; Compietto, 1700 m.
G. columbinum L. Buzza di Biasca ; zwischen Largario und S. Valentino.
G. pusillum L. Olivone.
G. molle L. Camperio.
G. Robertianum L. Olivone ; Camperio ; häuriger Begleiter des Haselstrau-
ches und der Grauerle.
Erodium cicutarium L’Herit. Biasca; Olivone ; Pianezza ob Olivone.
Oxalis Acetosella L. Olivone.
O. corniculata L. Olivone.
Linum catharticum L. Olivone; Sallo.
472 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (28)
Polygala chamæbuxus L. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca.
2000 m.
P. alpestre Rehb. Costa, 2300 m.; Aqua calda gegen Ganna nera, 2200 m.
P. vulgare L. S. Anna im Val Pontirone.
P. comosum L. Olivone.
Euphorbia helioscopia. Olivone.
E. cyparissias L. Buzza di Biasca ; Olivone.
Impatiens noli tangere L. Häufiger Grauerlenbegleiter. Camperio ; Olivone.
Rhamnus pumila L. Am Sosto bei Olivone ; Aquila.
Frangula Alnus Mill. Sallo bei Olivone.
Malva neglecta Wallr. Aquila; Olivone.
Lavathera thuringiaca L. Buzza di Biasca.
Hypericum humifusum L. S. Petronilla ob Biasca.
H. montanum L. S. Petronilla ob Biasca; Pasquerio bei Biasca; Aquila;
Olivone.
H. montanum L. var. perforatum. Alle Laubblätter durchscheinend punk-
tiert. Aquila.
H. quadrangulum L. Olivone; Dottro, 1700 m.; Costa, ca. 2000 m.;
Compietto gegen Furca delle Donne, 1850 m.
H. tetrapterum Fries. Zwischen Largario und S. Valentino.
H. perforatum L. S. Anna im Val Pontirone ; Olivone.
H. perforatum L. var. angustifolium Doll. Buzza di Biasca.
Myricaria germanica Desv. Biasca; Olivone.
Helianthemum vulgare Gärtn. var. tomentosus Koch. Buzza di Biasca;
Aqua calda gegen die Ganna nera, 1895 m. ; Alpi di Croce, ca. 1900 m. ; Com-
5 pietto. Hier auch eine Modification mit intensiv orang gefärbten Blüten.
Viola palustris L. Alpi di Croce, ca. 1950 m.; Passo Columbe, ca.
2300 m. ; Val Camadra, ca. 1800 m.
V. silvatica Fr. Olivone.
V. kiflora L. Olivone, 850 m.; Camperio, ca. 1200 m. ; Alpi di Croce, ca.
1900 m. ; Furca delle Donne ob Compietto, 1800 m.
V. calcarata L. Scaletta im Val Camadra, 2200 m.
V.tricolor L. Buzza di Biasca ; Olivone.
Daphne striata Tratt. Pt. di Larescia, ca. 2200 m. ; Costa, 2400 m.; Aqua
calda gegen Ganna nera, 2300 m. ; Casaccia, ca. 1850 m.; Alpi di Croce, ca.
2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 2000 m.; Scaletta im Val
Camadra, 2200 m.
Hippophaös rhamnoidesL. Biasca am Tessin ; Buzza di Biasca; Loderio ;
Aquila ; Olivone.
Epilobium Dodon&i L. Pasquerio bei Biasca.
E. Dodonæi L. var. Fleischeri Hochst. Pontirone ; Aquila ; Olivone.
E. parviflorum L. Olivone.
(29) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 473
E. montanum L. Camperio.
E. collinum G. Biasca ; Buzza di Biasca ; Olivone.
E. trigonum Schrk. Butino im Val Camadra.
Circæa alpina L. Camperio.
C. lutetiana L. Aquila.
Astrantia minor L. Olivone, 900 m. ; Bosco maggiore ob Olivone, 1700 m.;
Pt. di Larescia, 2000 m.
A. major L Olivone, 900 m. ; Bosco maggiore, ca. 1500 m.
Chærophyllum aureum L. Olivone.
Torilis Anthriscus Gmel. Aquila.
Pimpinella saxifraga L. S. Petronilla ob Biasca; S. Anna im Val Pon-
tirone; Aquila ; Olivone.
P. saxifraga L. var. hircina Mönch. Olivone.
Ligusticum mutellina Crantz. Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
L. simplex All. Pt. di Larescia, 2200 m.; Ganna nera, 2380 m. ; Casaccia,
ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 2100 m.
Angelica silvestris L Olivone.
A. silvestris L. var. elatior Wahlenberg. Zwischen Olivone und Aquila.
Peucedanum Oreoselinum Mönch. Aquila.
P. Ostruthium L. Mti. Gorda, 1850 m.
Heracleum Sphondylium L. var. elegans Koch. Olivone.
Laserpitium latifolium L. Olivone.
L. Siler L. Dangio; Aquila.
L. Panax Gouan. Pt. di Larescia, 2000 m.; Mti. Anvedua, 1670 m.
Daucus carota L. Olivone.
Rhododendron ferrugineum L. Mt. Gorda, 1700 m.; Toira, 1800 m. ;
Aqua calda, 1800 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
R. hirsutum L. Alpi di Croce, ca. 1900 m.
Azalea procumbens L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2300 m.; Alpi
di Croce, ca. 2100 m.; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 2000 m. ;
Compietto bei der Furca delle Donne, 1950 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra,
2000 m. ; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.
Arctostaphylos uva ursi Sprgl. Costa, 2300 m.; Aqua calda gegen Ganna
nera, 2200 m. ; Casaccia, 1800 m.
A. alpina Sprgl. Casaccia, ca. 1800 m.
Vaccinium vitis idæa L Aqua calda, 1800 m.; Alpi di Croce am Piz Scai,
ca. 2000 m.
V. myrtillus L. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
V. uliginosum I, Pt. di Larescia, 2000 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ;
Val Camadra, ca. 1900 m.
Calluna vulgaris Salisb. Buzza di Biasca ; unterhalb Largario ; Olivone.
Primula viscosa Vill. Olivone, 950 m.; Pt. di Larescia, 2200 m., Alpi
474 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (30)
di Croce, ca. 2000 m.; Passo Columbe, 2300 m.; Furca delle Donne ob Com-
pietto, 1950 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
P. integrifolia L. Costa, 2500 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Passo
Columbe, 2300 m.
P. farinosa L. Aqua calda gegen Ganna nera, 2200 m.; Alpi di Croce, ca.
2000 m.; Compietto, ca. 1800 m.
P.longifiora All. Scopi.
P. elatior L. Olivone.
Androsace glacialis Hoppe. Costa, 2500 m.; Pzo. Corvo, 2550 m.; Val
Campo an der Ganna nera, 2400 m.
A. obtusifolia All. Dottro, ca. 2000 m.; Costa, 2400 m.; Pzo. Corvo,
2550 m.; Val Campo an der Ganna nera, 2400 m.; Pian di Ceirett im Val
Camadra, 2000 m.; ob Compietto an der Furca delle Donne, 1950 m.
A. chamejasme Hort. Costa, 2500 m.; Aqua calda, 1800 m.; an der Ganna
nera, 2350 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ; Passo Columbo, 2300 m.
Soldanella alpina L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Ghirone, 1200 m. ; Dottro,
1800 bis Costaspitze, 2500 m.
S. pusilla Baumg. Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Pian di Ceirett im Val
Camadra, 2000 m.; Scaletta im Val Camadra, 2200 m.
Lysimachia vulgaris L. var. guestphalica Weihe. Zwischen Aquila und
Olivone ; Olivone.
Armeria alpina L. Pzo. Scai gegen Passo del Uomo.
Fraxinus excelsior L. Olivone.
Erythræa centaurium L. S. Petronilla ob Biasca; Aquila; Olivone.
E. ramosissima Pers. Buzza di Biasca; Loderio.
Gentiana lutea L. Compietto, ca. 1800 m.
G. punctata L. Pt. di Larescia, ca. 2000 m.; Toira, ca. 1900 m.; Costa,
2200 m.; Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo; Scaletta im Val Camadra,
2200 m.
G. purpurea L. Toira, ca. 1800 m.; Costa, 2200 m.; Alpi di Croce, ca.
2000 m. ; Compietto, ca. 1700 m.; Furca delle Donne, ca. 1900 m.
G. utriculosa L. Sosto bei Olivone, ca. 1100 m. ; Campra, 1450 m.; Pian
di Segno, 1600 m.; Croce Portera; 1800 m. ; Furca delle Donne, 1950 m.
G. nivalis L. Costa, 2200 m.; Pian di Segno, ca. 1600 m.; Casaccia, ca.
1800 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ; Furca delle Donne, 2000 m.
G. bavarica L. Pian di Segno, 1600 m.; an der Ganna nera ob Aqua calda,
2300 m. ; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ; Casine Camadra, ca. 1700 m.
G. bavarica L. var. imbricata Schleich. Costa, 2500 m. ; Casine Camadra,
ca. 1700 m,
G. brachyphylla Fröl. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2500 m. ; Scopi,
ca. 2700 m. |
G. verna L. var. angulosa Bieb. Pzo. Corvo, 2550 m.; Casaccia, ca.
(31) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 475
1800 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto, 1950 m.;
Pian di Ceirett im Val Camadra, ca. 2000 m. ; Scaletta, 2260 m.
G. alpina Vill. Pt. di Larescia, ca. 2200 m.; Costa, 2300, 2500 m.; Pzo.
Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 2200 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra,
ca. 2000 m.; Scaletta im Val Camadra, 2240 m.
1. var. CAULESCENS R. Keller var. nov. Blüten langgestielt. Blütenstiel bis
6 em. lang. Grundständige Laubblätter im Mittel 31/2 cm. lang und 1°/s cm. breit.
Grösste Breite in der Mitte. Kelchzähne kurz, von der Mitte bis zur Spitze gleich
breit oder kaum merklich zusammengezogen. Kronenzipfel bald abgerundet, bald
in eine kurze Spitze zusammengezogen. Furca delle Donne ob Compietto.
2. var. albiflora. Pt. di Larescia, ca. 2200 m.
G. angustifolia Vill. Ghirone, 1200 m.
G. tenella Rottb. Casaccia am Lukmanier, ca. 1800 m.
G. campestris L. Ob Aqua calda gegen Ganna nera, 1895 m.
1. var. islandica Murbeck. Croce Portera, ca. 1800 m.; Casaccia.
2. var. suecica Mönch. Val Camadra.
Convolvulus sepium L. Olivone.
C. arvensis L. Olivone.
Cuscuta europæa L. Olivone.
C. epithymum Murr. Olivone ; Sosto.
Cynoglossum officinale L. Olivone.
Lappula myosotis Mönch. Biasca.
Eritrichium nanum Schrad. Scopi, ca. 2900 m.; Costa, 2450 m., sehr
vereinzelt (leg. Anna Keller).
Lycopsis arvensis L. Olivone.
Anchusa officinalis L. Biasca ; Olivone.
Myosotis palustris L. var. strigulosa Rchb. Olivone.
M. cæspitosa Schultz. Häufiger Grauerlenbegleiter. Olivone; Camperio ;
Pian di Segno, 1600 m.
M. alpestris Schmidt. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2500 m.; Ganna
nera, 2400 m.; Pzo. Corvo, 2550 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m. ; Passo Columbe,
2350 m.; Furca delle Donne, ca. 2000 m.; Casine Camadra, 1800 m.; Pian di
Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
M. intermedia Link. Olivone.
Lithospermum officinale L. Biasca ; Aquila ; Olivone.
Cerinthe alpina Kitaib. Aqua calda, 4800 m. (leg. Annetta Keller).
Echium vulgare L. Buzza di Biasca.
E. vulgare L,. var. albiflora. Olivone ; gegen Campo, ca. 1100 m.
Verbena officinalis L. Olivone.
Ajuga genevensis L. S. Anna im Val Pontirone,
A. pyramidalis L. Pt. di Larescia, 2000 m. ; Costa, 2400 m.; Aqua calda,
476 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.), (32)
ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto, ca.
1900 m. ; Scaletta im Val Camadra, ca. 2200 m.
Teucrium montanum L. Pasquerio bei Biasca ; Olivone; Aquila.
T. scorodonia. Buzza di Biasca.
T. chamædrys L. Buzza di Biasca; S. Anna im Val Pontirone; Aquila.
Brunella laciniata L.
1. var. subintegra Han. S. Petronilla ob Biasca ; Buzza di Biasca,
2. var. pinnatifida Briquet. S. Petronilla ob Biasca.
B. vulgaris L. Olivone.
B. grandiflora Jacq. Olivone; Toira, 1700 m.
B. grandiflora var. albiflora. Toira, 1700 m.
Galeopsis Ladanum L. var. intermedia Briquet. Olivone.
G. Tetrahit L. Olivone.
Lamium album L. Olivone.
L. maculatum L. Olivone.
L. galeobdolon Crantz. Olivone ; Camperio.
Stachys officinalis Trev. Olivone.
S. silvatica L. Olivone.
S. palustris L. Olivone.
Salvia glutinosa L. Olivone ; Aquila.
S. verticillata L. Olivone.
Satureja clinopodium Caruel. Buzza di Biasca ; Olivone.
S. clinopodium Car. var. albiflora. Zwischen Campo und Butino im Val
Camadra.
S. alpina Scheele. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
S. Acinos Scheele. Olivone.
Thymus serpyllum L. subspec. subcitratus Briquet var. ligusticus Bri-
quet. Buzza di Biasca ; Olivone ; Casine Camadra, 1700 m.
T. serpyllum L. subspec. serpyllum L.
1. var. silvicolus Briquet. Alpi di Croce, 2000 m.
2. var. præcox Briquet. Alpi di Croce, ca. 2000 m.
T. serpyllum L. subspec. polytrichus L. var. carniolicus Briquet. S. Anna
im Val Pontirone.
Mentha arvensis L.
1. var. obtusifolia Briquet. Aquila.
2. var. parietariæfolia Beck. Olivone.
M. aquatica L. Olivone; Aquila.
M. longifolia Huds. Pasquerio bei Biasca ; Olivone.
Hyoscyamus niger L. Olivone.
Solanum Dulcamara L. var. littorale Raab. Loderio; Aquila.
S. nigrum L. Olivone.
Verbascum nigrum L. Biasca ; Olivone.
(33) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 477
V. nigrum L. var. thyrsoideum Host. Olivone.
V. thapsiforme Schrad. Olivone.
V. phlomoides L. Olivone.
V. Lychnitis L. Aquila; Olivone ; Scona.
V. nigrum L. X V. thapsiforme Schrad. Olivone.
V. nigrum L. X V. phlomoides L.
Stengel aufrecht, unterwärts zerstreut, oben flaumig filzig behaart, schwach
kantig, einfach. Laubblätter beiderseits mit gelblichem Filz bekleidet, die
unteren lockerer, oberseits grün durchschimmernd und bisweilen keinen zusam-
menhängenden Filz zeigend, die oberen beiderseits dicht wollig filzig. Laub-
blätter nicht herablaufend, am Rande gekerbt, die unteren länglich elliptisch,
langgestielt (Blattstiel ca. '/3 der Spreitenlänge), Spreite allmählich in den Blatt-
stiel verschmälert, die mittleren länglich eiförmig, kurzgestielt, die oberen
stiellos, lanzettlich, lang zugespitzt. Blütenstiele etwa so lang wie der Kelch.
Durchmesser der Blüten ca. 2 cm. lang. Wolle der Staubfäden rot, namentlich
nach oben mit eingesireuten gelblichweissen Haaren, die drei oberen dichier
behaart als die zwei unteren. Staubbeutel kurz herablaufend. Griffel lang,
keulenförmig.
Olivone.
Im Bau der Blüte zeigt die Kreuzung grösste Aehnlichkeit mit V. nigrum, in
der Gestalt und Bekleidung der Laubblätter steht sie dem V. phlomordes nahe,
in der lockeren Bekleidung der Oberseite beeinflusst durch V. nigrum.
Von V. Brockmülleri Ruhm., das als V. phlomoides X V. nigrum gedeutet
wird, unterscheidet sich unsere Form namentlich durch den weniger scharf-
kantigen, einfachen Stengel, die Form und Bekleidung der Laubblätter, die
intensiver gefärbte Wolle der Staubblätter.
Linaria alpina L. Biasca, 280 m., im Geschiebe des Tessin; Olivone, 900 m.,
im Geschiebe des Brenno ; Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2500 m.; Ganna
nera, 2300 m. ; Casaccia, 1800 m.; Furca delle Donne ob Compietto, 1900 m.
L. vulgaris L. Pontirone.
Scrophularia nodosa L. Stampa im Val Pontirone; Olivone.
S. canina L. Buzza di Biasca.
Gratiola officinalis L. S. Petronilla ob Biasca.
Veronica latifolia Koch. Olivone.
V. officinalis L. Bosco maggiore ob Olivone, ca. 1800 m.; Sallo bei Oli-
vone.
V. spicata L. Buzza di Biasca ; Aquila ; Olivone ; Pinaderio.
V. spicata var. squammosa Pres]. S. Anna im Val Pontirone.
V. bellidioides L. Costa, ca. 2300 m.; Ganna nera, 2250 m.; Alpi di
Croce, 2000 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
V. bellidioides L. var. Townsendi Gremli approx. Laubblätter zum grös-
seren Teil mit deutlicher Zahnung. Fruchknoten elliptisch, grösste Breite in
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 6, 3 juin 1903. 32
478 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (34)
der Mitte oder nur ganz wenig darüber, vorn nicht abgerundet, sondern gegen
den Griffel etwas verschmälert. Staubblätter violett.
Costa, 2300 m.
Gremli’s var. Townsendi aus dem Wallis besitzt weisslöche Staubbeutel. Unsere
Variation stellt somit eine Mitielform dar zwischen dem Typus der V. belli-
dioides und der Townsendi.
V. fruticulosa L. Alpi di Croce am Pzo. Scai, 2100 m.
V. fruticans Jacq. Pt. di Larescia, 2100 m.; Pian di Segno, 1600 m.;
Casaccia, ca. 1800 m.; Ganna nera, 2310 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Casine
Camadra, ca. 1800 m.
V. arvensis L. Buzza di Biasca.
Digitalis lutea L. Pontirone; Sosto bei Olivone.
Bartschia alpina L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2400 m.; Aqua
calda, 1800 m. ; Ganna nera, 2310 m.; Alpi di Croce, 2000 m.; Pian di Ceirett
im Val Camadra, 2000 m. ; Scaletta im Val Camadra, ca. 2200 m.
Melampyrum silvaticum L. Toira, 1850 m.; Olivone; Bosco maggiore
ob Olivone, ca. 1600 m. ; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
Euphrasia Rostkoviana Hayne. Olivone; Camperio.
E. brevipila Burnat et Gremli. Buzzo di Biasca ; Olivone.
E. Salisburgensis Tausch. Marzano bei Olivone im Flussgeschiebe; Casaccia.
E. versicolor Kern. Alpi di Croce; Aqua calda gegen Ganna nera.
E. stricta Hoch. Sosto; Pinaderio.
Alectorolophus hirsutus All. Olivone; Campo; Ghirone im Val Camadra,
ca. 1200 m. ; Compietto gegen Furca delle Donne, 1850 m.
. patulus Stern. Olivone; Sost»; Camperio ; Campra
. lanceolatus Stern. Megordino im Val Camadra. 1350 m.
. lanceolatus var. subalpinus Stern. I. Pt. di Larescia, ca. 2000 m.
. angustifolius Heynh. Am Weg nach Campo.
. minor Wimm. Campo; Aqua calda, ca. 1800 m.
. minor Wimm. var. rusticulus Stern. Pian di Segno, ca. 1600 m.;
Butino im Val Camadra, ca. 1350 m.
> > bb > > bb
A. modestus Stern. Aqua calda, ca. 1800 m.
Pedicularis verticillata L. Toira; Costa, 2400 m. ; Croce Portera, 1950 m.;
Aqua calda gegen Ganna nera, 1900 m.; Casaccia, 1800 ın.; Alpi di Croce, ca.
2000 m. ; Furca delle Donne ob Gompietto, ca. 1900 m.
P. cæspitosa Sieb. Costa. 2400 m.; Ganna nera, 2250 m.; Alpi di Croce,
1950 m. ; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
P. recutita L. Pt. di Larescia, 2000 m.; Casine Camadra, ca. 1800 m.;
Pzo. Scai gegen den Passo del Uomo, ca. 2100 m.
P. tuberosa L. Pt. di Larescia, 2200 m. ; Toira, 2000 m. ; Costa, 2400 m. ;
Campo, 1200 m.; Butino im Val Camadra, Scaletta im Val Camadra, ca. 2200 m.;
Furca delle Donne ob Gompietto, ca. 1900 m,
(35) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 479
Orobanche alba Steph. Am Weg nach Campo, auf Thymus.
O. reticulata Wallr. Schlucht nach Compietto, ca. 1500 m., auf Carduus
defloratus.
O.caryophyllacea Sm. Schlucht nach Compietto, ca. 1500 m., auf Galium.
Pinguicula grandiflora Lam. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m. ; Casine Camadra, ca. 1800 m.
P. alpina L. Val Camadra, ca. 1900 m.; Alpi di Croce, ca. 1900 m.
Globularia Willkommii Nym. var. elongata Heg. Olivone ; Sosto ob
Marzano bei Olivone.
G. cordifolia L. Olivone, 900 m.; Toira, 2000 m.; Aqua calda gegen Ganna
nera, 1900 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
Plantago media L. Olivone.
P. major L. Olivone.
P. lanceolata L. Olivone.
P.lanceolata L. var. capitata Ten. Buzza di Biasca ; Olivone.
P. montana Lam. Pian di Segno, 1600 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
Sherardia arvensis L. Olivone.
Galium vernum Scop. var. typicum Beck. Pasquerio bei Biasca ; Largario
gegen S. Valentino.
G. cruciata L. Campo, ca. 1200 m.
G. aparine |.. var. verum Wimmer. Sallo bei Olivone.
G. Mollugo L.
1. var, erectum Ascherson. Ghirone, 1200 m.
2. var. Gerardi Briquet. Biasca.
G. rubrum L. Buzza di Biasca ; S. Petronilla ob Biasca ; Olivone,
G. asperum L. Casaccia, ca. 1800 m.
1. subspec. anisophyllum var. Gaudini Briquet. Casine Camadra, ca. 1700 m.
2. subspec. tenue var. glabratum Briquet. Alpi di Croce, ca. 2100 m.;
Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
G. verum L.
1. var. typicum Beck. Buzza di Biasca.
2. var. præcox Lang. Biasca.
G. Mollugo L. X G. verum L. Buzza di Biasca.
Lonicera xylosteum L. Olivone.
Valeriana excelsa Prior. In der Schlucht nach Compietto.
V. tripteris L. Sosto bei Olivone ; Alpi di Croce, ca. 4800 m.
Valerianella ruinosa Bastard. Olivone.
Dipsacus laciniatus L. Olivone.
Knautia silvatica Dub. var. glandulifera Gremli. Köpfchenstiele und Hülle
mit sehr zahlreichen Stieldrüsen besetzt. Olivone.
Scabiosa lucida Vill. Val Campo gegen Ganna nera, 2400 m,
S. Columbaria L. Olivone.
480 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2W® SÉR.). (36)
Jasione montana L. Buzza di Biasca; Aquila; Pinaderio.
Phyteuma Scheuchzeri All. S. Anna im Val Pontirone; Compietto, ca.
4750 m. ; Bosco maggiore ob Olivone, 1800 m.; Pianezza, ob Olivone, 1000 m.
P. orbiculare L. Aqua calda, ca. 1700 m.
P. hemisphæricum L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Pian di Segno, ca. 1600 m.;
Alpi di Croce, 2100 m.; Val Campo gegen Ganna nera, 2350 m.; Casine Camadra,
ca. 4700 m.; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m.
P. paucifiorum L. Ganna nera, 2430 m. ; Costa, 2500 m.
P. Halleri All. Dottro, ca. 1800 m ; Campo, 1200 m.
P. betonicæfolium Vill. Pasquerio bei Biasca; Olivone; Mti. Gorda, ca.
1800 m. ; Bosco maggiore ob Olivone; Comperio; Dottro; Ghirone; Daigra im
Val Camadra.
P. betoric»folium Vill. var. albiflorum. Dottro, ca. 1900 m.
Campanula barbata L. Olivone, von ca. 1000 m. an; Mti. Gorda; Toira ;
Alpi di Croce, ca. 2100 m. ; Compietto, ca. 1800 m.
C. spicata L. Pontirone ; Campo, 1200 m.
C. pusilla Hkne. Biasca im Geschiebe des Tessin; Olivone; Casaccia, ca.
1800 m.
C. rotundifolia L. Olivone.
C. excisa Schl. Ghirone im Flussgeschiebe, 4200 m. ; Ganna nera, 2420 m.
C. Scheuchzeri Vill. Toira; Campra, ca. 1400 m.; Pian di Segno, ca.
1600 m.; Ganna nera, 1895 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Compietto, ca.
1750 m.; Val Campo gegen Ganna nera, ca. 2400 m.; Casine Camadra,
ca. 1700 m.
C. Rapunculus L. Buzza di Biasca.
C. rapunculoides L. Olivone.
Adenostyles alpina Bluff. et Fing. Olivone.
A. albifrons Rchb. Compietto, ca. 1700 m.
Solidago virgaurea L. Olivone; Aquila.
S. virgaurea L. var. alpestris Kit. Bosco maggiore ob Olivone, ca. 1700 m.;
Toira, ca. 1900 m.; Alpi di Croce, ca. 2090 m.; Compietto gegen Furca delle
Donne, 1850 m.; Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
Bellidiastrum Michelii Cass. Olivone; Costa, 2200 m.; Casaccia, 1800 m.;
Ganna nera, 2300 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Scaletta im Val Camadra,
2260 m.
Aster alpinus L. Olivone, 900 m., im Flussgeschiebe; Toira, 2000 m.;
Costa; Campra, ca. 1500 m.; Croce Portera, 1800 m.; Ganna nera, 2300 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Pzo. Scai gegen Val Termine, ca. 2000 m.; Com-
pietto, 1700 m.; Furca delle Donne, 4900 m.
Filago germanica L. Buzza di Biasca.
F. minima L. Buzza di Biasca.
Antennaria dioica L. Olivone, ca. 1000 m.; Costa, 2300 m.; Campra,
di
(37) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. L81
1400 m. ; Casaccia, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, ca. 1950 m.; Pian di Ceirett im
Val Camadra, 2000 m.
A. carpathica Bluff. et Fing. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa, 2400 m.;
Ganna nera ob Aqua calda, 2310 m.
Leontopodium alpinum L. Olivone, 900 m., ein Stöckchen im Fluss-
geschiebe des Brenno ; Costa, 2350 m.; Toira, 2000 m.; Aqua calda, 1800 m. ;
Ganna nera, 2200 m. ; Scopi; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m.
Gnaphalium luteoalbum L. Biasca am Tessin; Buzza di Biasca.
G. supinum L. Alpi di Croce, ca. 2100 m.; Val Campo gegen die Ganna
nera, 2400 m. ; Costa, 2500 m.
G. silvaticum L. Zwischen Aquila und S. Valentino; Pianezza ob Olivone.
G. silvaticum L. var. alpestre Brügger. Olivone.
G. norvegicum Gunn. Campra, 1650 m.; Costa, 2400 m. ; Compietto
unterhalb der Furca delle Donne, ca. 1900 m.
Inula vulgaris Beck. Aquila.
Carpesium cernuum L. Aquila.
Achillea nana L. Costa, 2500 m. ; Casaccia, 1800 m.; ob Aqua calda an
der Ganna nera, 2310 m. ; Val Campo gegen Ganna nera, 2400 m. ; Scaletta im
Val Camadra, 2200 m.
A. macrophylla L. Mi. Gorda ob Olivone, ca. 1800 m.; Campra, ca.
1450 m. ; unterhalb Pian di Segno, 1550 m. ; Aqua calda. ca, 1800 m.
A. moschata Wulf. Olivone, 900 m., im Flussgeschiebe; Pt. di Larescia,
2200 m.; Costa, 2400 m., Casaccia, ca. 1800 m.; Val Camadra, ca. 1800 m.
A. millefolium L. Buzza di Biasca; Olivone; Ganna nera, 1895 m.; Casaccia,
1800 m.; Alpi di Croce, ca 2000 m.
A. millefolium L. var. rubriflora. Toira, 2000 m.
A. stricta Schl. Costa. ca. 2300 m.
Chrysanthemum alpinum L. Olivone, 900 m., im Flussgeschiebe ; Pt. di
Larescia, 2200 m.; Toira, 1900 m.; Costa, 2500 m.; Ganna nera, 2250 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto; Pian di Ceirett
im Val Camadra, 2000 m.
C. leucanthemum L. Olivone.
C. leucanthemum L. var. montanum L. Oberhalb Aqua calda gegen die
Ganna nera, 1895 m.; Casaccia, ca. 1800 m.
C. atratum Jacq. Olivone, 900 m., im Flussgeschiebe ; Compietto, 1800 m.
Artemisia spicata Wulf. Costa, 2500 m.
A. mutellina Vill. Olivone, 900 m., im Flussgeschiebe ; Costa, 2400 m. ;
Pian di Segno, 1600 m. ; Casaccia, ca. 1800 m.
A. vulgaris L. Olivone; Aquila.
A. Absinthium L. Olivone; Aquila.
A. campestris L. Olivone; Aquila.
Tussilago Farfara L. Bulino ım Val Camadra, ca. 4500 m.
482 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (38)
Homogyne alpina L. Pt. di Larescia, ca. 2200 m. ; Costa, 2350 m. ; Aqua
calda, ca. 1700 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Pian di Ceirettim Val Camadra,
2000 m.
Arnica montana L. Camperio, ca. 4400 m.; Toira, 1800 m.; Alpi di Croce,
ca. 2000 m. ; Furca delle Donne, 1950 m. |
Aronicum scorpioides Koch. Costa.
A. Clusii Koch. Pt. di Larescia, ca. 2200 m.
Senecio cordifolius Clairville. Compietto, 1750 m.
S. Doronicum L. Toira, 2000 m.
1. var. arachnoideo-floccosus Heg. Mti. Gorda, 1800 m.
2. var. rotundifolius Lap. Costa, 2300 m. ; Furca delle Donne ob Compieito,
1900 m.
S. Fuchsii L. Olivone, bei der Säge; im Grauerlenwäldchen an der Strasse
von Olivone nach Aquila, eine Form deren Laubblätter nur circa dreimal so
lang sind als breit; der Blattstiel aber ist sehr schmal geflügelt wie an dem
typischen 8. Fuchsii.
S. viscosus L. Buzza di Biasca ; zwischen Pasquerio und Biasca.
S. abrotanifolius L. Toira, ca. 2000 m. (Annetta Keller); Costa, 2100 m.;
Furca delle Donne, ca. 1900 m. (Annetta Keller).
Carlina acaulis L. var. caulescens Gremli. Dangio; Olivone.
Lappa officinalis L. Aquila; Olivone.
L. glabra Lam. Aquila ; Olivone.
Saussurea lapathifolia Beck. Olivone, 900 m., Croce Portera, 1900 m.; |
in der Schlucht unterhalb Compietto, ca. 4600 m.
Carduus nutans L. Buzza di Biasca.
C. defloratus var. rhæticus DC. Pontirone; Olivone ; Casaccia, ca. 1800 m.
C. defloratus var. rhæticus DC. f. albiflorus. Campo (Annetta Keller).
C. personata Jacq. Olivone; Camperio, häufiger Grauerlenbegleiter; Dottro,
ca. 1750 m.
Cirsium silvaticum Tausch, Olivone.
C. arvense Scop. Olivone.
C. palustre Scop. Olivone.
C. heterophyllum All. Pian di Segno, ca. 4600 m.; Croce Portera, ca.
1800 m.; Aqua calda, ca. 1750 m.
C. heterophyllum All. var. indivisum DC. Mti. Gorda, ca. 1800 m.
C. acaule All. Olivone.
C. spinosissimum Scop. Scaletta im Val Camadra, 2260 m.
Centaurea Rhaponticum L. Toira, ca. 1900 m.; am Ausgang der Schlucht
zwischen Olivone und Campo, ca. 1100 m.
C. alba L. Pasquerio bei Biasca.
C. transalpina Schl. S. Petronilla ob Biasca; Olivone; Camperio. Tritt
häufig in der f. integrifolia auf.
(39) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 483
C. nervosa Willd. Toira, ca. 1800 m. ; Costa, 2400 m., hier in einer durch
besondere Schmalheit der Laubblätter ausgezeichneten Abänderung ; Croce Por-
tera, 1900 m.; Aqua calda, ca. 1800 m.
C. Scabiosa L. Biasca.
C. Scabiosa L. f. alpestris Heg. Compietto, 1800 m.
C. calcitrapa L. Olivone.
Hypochoeris radicata L. Buzza di Biasca; zwischen Aquila und S. Va-
lentino.
H. uniflora L. Toira, ca. 2000 m.; Costa, 2100 m.; Compietto, ca. 1200 m.
H. uniflora L. var. foliosa R. Keller. Stengel 3-4 blätterig, das oberste
Blatt über der Mitte abgehend. Pt. di Larescia ; Compietto gegen Furca delle
Donne.
Leontodon autumnalis L. Bosco maggiore ob Olivone.
L. Taraxaci Lois. Ganna nera, 2420 m.
L. pyrenaicus Gouan. Pt. di Larescia, ca. 2000 m. ; Ganna nera, 2420 m.;
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne, ca. 2000 m.; Pian di Ceirett
im Val Camadra, 2000 m.
L. pyrenaicus Gouan. var. hirtellus Arvet-Touvet. Costa, 2500 m. ; Sca-
letta im Val Camadra, 2000 m.
L. hispidus L.
1. var. genuinus Gremli. Buzza di Biasca; Aquila; Olivone ; Ganna nera,
2150 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
2. var. hastilis L. Buzza di Biasca ; Ghirone im Val Camadra, 1200 m.
3. var. protheiformis Vill. Olivone.
4. var. pseudocrispus Schultz. Olivone.
Picris hieracioides L. Olivone.
P. hieracioides L. var. Villarsii Jord. Olivone.
P. KELLERIANA Arvet-Touvet spec. nov..
Stengel aufrecht, ca. 1/2 m. hoch, kantig gefurcht, 4/3 bis 5/6 seiner Länge
unverzweigt, unterwärts etwas rauhhaarig, locker mit borstigen, an der Spitze
in 2-3 hakig gekrümmte Zinken sich gabelnden Haaren bekleidet, oben ohne
oder nur mit sehr spärlichen Borstenhaaren, aber durch etwas zahlreichere,
krause, gegliederte Haare anliegend behaart. Laubblätter lanzettlich bis läng-
lich lanzettlich (die grössten 12-17 cm. lang und an der breitesten Stelle, meist
über der Mite, kaum 21/2 cm. breit), die obersten linealisch lanzettlich ; Blatt-
rand buchtig gezähnt, Zähne der untern Blätter fast grob, die mittleren und
oberen stengelständigen Blätter mit wenig vorspringenden Zähnen; auf der
Fläche und am Rande schwach rauhhaarig; Haare gezähnelt, an der Spitze
meist in 2-3 Häkchen endigend ; Spreite scharf zugespitzt, an den grundstän-
digen Laubblättern in den langen Blattstiel verschmälert, die stengelständigen
stiellos, mit schwach herzförmigem oder pfeilförmigem oder gestutztem Grunde
halbstengelumfassend. Aeste wechselständig, wenig zahlreich, erst im obersten
L84 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).' (40)
Fünftel oder Sechstel entspringend, aufrecht abstehend, doldentraubig, 1-2-,
seltener mehrköpfig. Köpfchenstiele schwach verbreitert, locker flaumig behaart,
ohne oder nur mit spärlichen Borstenhaaren. Köpfchen fast klein (im Mittel
eirca À cm. lang). Hülle doppelt, die äussere aus kürzeren, lanzettlichen,
dunkel- bis schwarzgrünen, undeutlich zugespitzten, anliegenden oder wenig
abstehenden, sehr spärlich behaarten bis fast kahlen Blättern bestehend, von
denen gewöhnlich nur eines bis drei vom Köpfchenstiel abgehen. Selten ist die
Aussenhülle aufgelöst, so dass die Hälfte ihrer Blätter (5-6) als Schuppen den
Köpfchenstiel bekleidet. Innere Hüllblätter gleich hoch, doppelt so lang, wie
die äusseren, mit einem durch die gegliederten, locker stehenden Haare nur
schwach angedeuteten Mittelstreifen, ohne oder nur mit vereinzelten borstigen,
häkelnden Haaren. Blütenboden nackt. Krone zungenförmig, goldgelb, an der
Spitze gezähnelt. Pappus federig, die äusseren Pappushaare gezähnt, gelblich
weiss, alle am Grunde in einen bräunlichen Ring verwachsen. Frucht länglich,
walzenförmig, eirca 31/2 cm. lang, schwachkantig, mit mehreren Reihen
quer verlaufender, schwacher Rippen, oben halsförmig eingeschnürt, gelb-
braun.
Toira (VII. 1900, leg. Anna und Rob. Keller); Aquila im Geschiebe des
Brenno ; Olivone.
Arvet-Touvet hat die Pflanze zu Ehren meiner Frau benannt, die mir auf
meinen zahlreichen Exkursionen eine treue Gefährtin und eifrig. tätige Mit-
arbeiterin war. Die Benennung P. alpestris Arvet-Touvet in sched. herb. Che-
nevard wird damit hinfällig, eine Benennung, die, wie Arvet-Touvet schreibt,
leicht irreleitend sein könnte, da diese Picris nicht identisch ist mit P. hiera-
cioides L. var. alpestris Briquet.
Arvet-Touvet schreibt in sched. über unsere neue Art «Differe du Pieris hiera-
cioides surtout par son péricline non étranglé vers le milieu, à écailles moins
hispides ou presque lisses sur le dos, les extérieures appliquées ou bien moins
isolées ; par ses ligules non parcourues par des lignes violettes sur le dos; par
ses achènes de couleur plus pâle, presque lisses ou bien moins rugueux trans-
versalement ; par sa panicule plus réduite, à rameaux plus courts, moins étalées ;
par sa tige moins élevée et bien moins hispide ainsi que les feuilles. »
_ Taraxacum officinale Weber. Olivone; Ganna nera, 2420 m.
T. paludosum Crép. Alpi di Croce, 1950 m.
T. paludosum Crép. var. Sturmii Beck. Pian di Ceirett im Val Camadra,
2000 m.
Mulgedium alpinum Less. Mti. Gorda, 1850 m. ; Compietto gegen Furca
delie Donne, ca. 1800 m.; Dottro, ca. 4800 m.
Sonchus oleraceus L. Olivone.
Lactuca perennis L. Olivone gegen Campo, 910 m.
L. muralis Less. Olivone.
-Crepis aurea L. Mti. Gorda ob Olivone, 1800 m.; Camperio, 1400 m.;
(41) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 485
Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne ob Compietto, ca. 1900 m.;
Daigra im Val Camadra, ca. 1500 m.
C. alpestris Tsch. Compietto, ca. 1750 m.
C. grandiflora Tsch. Olivone ; Bosco maggiore ob Olivone ; Toira ; Costa;
Compietto. — Die Art tritt zumeist in einer f. reducla auf.
C. blattarioides Vill. Toira; Dottro ; Campo; Ghirone ; Compietto.
C. virens L. Olivone.
C. paludosa Mönch. Camperio ; Compietto.
Prenanthes purpurea L. Olivone; Bosco maggiore ob Olivone.
Hieracium Peleterianum Mérat. Costa, 2000 m. ; Compietto, 1700 m.
H. Hoppeanum Schult. Pt. di Larescia, ca. 2000 m. ; Toira, 1900 m.;
Costa, 2140 m.; ob Aqua calda gegen Ganna nera; Furca delle Donne ob Com-
pietto, 1850 m.; Daigra; Val Camadra, ca. 1500 m.
H. Pilosella L. Buzza di Biasca ; Olivone; Casine Camadra, ca. 1700 m.;
Aqua calda, ca. 4800 m. ; Alpi di Croce, ca. 2000 m.
H. auricula L. S. Petronilla ob Biasca ; Olivone.
H. auricula L. var. alpestris A.-T. Pian di Segno, 1650 m.; Alpi di
Croce, ca. 2000 m. ; Casine Camadra, ca. 1700 m.
H. glaciale Reyn. Toira ; Casaccia, ca. 1800 m.
H. florentinum All.
1. var. florentinum A.-T. Olivone ; Ghirone ; Sosto.
z. f. canosula A.-T. Pontirone ; Campo.
£. f. obscurata A.-T. Ghirone.
7. f. pauciflora A.-T. Olivone.
2. var. piloselloides A.-T. Biasca am Tessin und bei Pasquerio am Brenno ;
Buzza di Biasca.
H. Faurei A.-T. Toira.
H. bupleuroides Gmel. Olivone; zwischen Somascona und Camperio ;
Casaccia.
H. villosum L. Croce Portera, ca. 1800 m.; Furca delle Donne ob Com-
pietto, 1950 m.
H. dentatum Hoppe var. subvillosum A.-T. Megordino im Val Camadra.
H. dentatum Hoppe var. subvillosum A.-T. f. elongata. Compietto, ca.
1750 m.
H. elongatum W. Croce Portera, ca. 1800 m. ; Furca delle Donne ob
Compielto, ca. 4950 m. ; Compietto, ca. 1700 m. (leg. Kohler).
H. elongatum W. var. intermedium A.-T. Furca delle Donne. — Hier
auch eine f. reducta.
H. amphigenum A.-T. Ganna nera, 2430 ın.
H. glanduliferum Hoppe. Pt. di Larescia, 2200 m. ; Costa, 2200 m.; Pzo.
Scai gegen Passo Columbe, 2200 m.
H. incisum Hoppe f. opinna A.-T. Aqua calda, ca. 1750 ın.
486 BULLETIN DE L' HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (42)
H. murorum L. Olivone; Campo ; Ghirone.
H. murorum L. var. alpestre A.-T. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di
Croce am Lukmanier, ca. 2000 m.
H. tenuiflorum A.-T. Buzza di Biasca ; S. Petronilla ob Biasca ; Pontirone,
ca. 1250 m. ; Bosco maggiore ob Olivone.
H. vulgatum Fr. Costa, 2000 m.
H. vulgatum Fr. var. medium A.-T. Dottro, 1800 m.
H. Trachselianum Christener. Compietto, ca. 1700 m. (leg. Kohler).
H. alpinum L. Alpi di Croce, ca. 2000 m.; Furca delle Donne, ca. 2000 m.;
Pian di Ceirett im Val Camadra, 2000 m.
H. amplexicaule L. var. pumilum A.-T. Aquila.
H. pulmonarioides Vill. Olivone; Campra, ca. 1400 m.; Alpi di Croce,
2000 m. (hier eine f. reducta) ; Campo ; Ghirone, ca. 1200 m
H. pulmonarioides Vill. var. ligustium A.-T. Ghirone, ca. 1200 m.
H. Berardianum A.-T. Olivone ; Campo (hier eine f. depressa).
H. Longanum Belli et A.-T. Campo, 1200 m. (hier eine f. depressa).
H. subincisum A.-T. Aqua calda, ca. 1750 m.; Alpi di Croce, ca. 2000 m.;
Furca delle Donne, ca. 1900 m.
H.intubaceum Wulf. Mti. Gorda, 1700 m.; ob Dottro, ca. 1900 m.; an
beiden Orten in einer f. depressa.
H. staticefolium Vill. Buzza di Biasca; Pasquerio bei Biasca ; Pontirone ;
Olivone.
Nachtrag:
Saxifraga oppositifolia L. Scopi, ca. 3000 m.
S. biflora All. Scopi, ca. 3000 m.
S. spuria Kerner (S. biflora All. X S. oppositifolia L.). Scopi, ca. 3000 m.;
inter parentes.
Alchimilla filicaulis Buser. Bosco maggiore ob Olivone, ca. 1700 m.
A. montana Schmidt. Aqua calda, ca. 1800 m.; Alpi di Croce, 2000 m.;
Furca delle Donne ob Compietto, 1900 m.
Erigeron acer L. gegen E. angulosus Gaud. abweichend. Flussgeschiebe bei
Olivone.
E. alpinus L. Campra, ca. 1400 m.; Pian di Segno, 1600 m.; Aqua calda
gegen Ganna nera, 1895 m.; Aqua calda, 1800 m., «eine kleinköpfige Form.
Im Zentrum des Köpfchens fast nur ® Fadenblüten ; sehr interessante Pflanze »
(Rickli); Casaccia, «gross- und dickköpfige Form mit © Fadenblüten » (Rickli);
Furca delle Donne, 2000 m.
E. alpinus L. versus var. gracilem Tavel ined. Olivone im Haselbusch-
wald.
(43) R. KELLER. KENNTNIS DER FLORA DES BLENIOTALES. 4837
E. alpinus L. var. elongatus Rickli. Costa, 2300 m. ; Furca delle Donne.
E. alpinus L. var. intermedius Schl. prop. Campra, 1400 m.
E. angulosus Gaud. Buzza di Biasca ; Pasquerio bei Biasca.
E. glabratus Hoppe. Ganna nera, 2430 m.
E. Schleicheri Grml. Weg nach Campo, 1100 m.; Casaccia.
E. uniflorus L. Pt. di Larescia, 2200 m.; Costa 2450 m. ; Casaccia, 1800 m.;
Ganna nera 2310 m., 2550 m.; Alpi di Croce, 2000 m. ; Furca delle Donne ob
Compietto, 2000 m.
E. uniflorus L. var. neglectoides Rickli. Alpi di Croce; Costa, 2200 m.
Hieracium Grovesianum A.-T. Campo ob Olivone, ca. 1200 m.
H. Lemanianum A.-T. var. ciliolatum A.-T. Croce Portera, 1900 m.
H. nervulosum A.-T. var. subpubens A.-T. Im Flussgeschiebe bei Olivone.
H. præalpinum A.-T. var. genuinum A.-T. Toira; Furca delle Donne ob
Compietto, 1900 m.
H. prætensum A.-T. et Br. f. hypophyllopoda A.-T. Toira.
H. pulchrum A.-T. var. subpilosum A.-T. f. pumila A.-T. Butino im
Camadratal, 1400 m. ; Compietto ob Olivone.
H. pulchrum A.-T. var. subpilum A.-T. f. interrupta A.-T. Compietto
(leg. Kohler).
488
LES ECHIUM
DE LA
Section des PACHYLEPIS sect. nov.
PAR
+ Auguste DK COINCY
(Suite et fin.)
Echium Auberianum.
E. Auberianum Webb et Berth. Phyt. Can. III, p. 42. Webb exemp.
auth. in herb. Museum.
Ice. Phyt. Can. III, tab. 144, sat. bona.
Sect. Pachylepis. Monocarpique. Tige simple, herbacée, très grosse
(6-8 cm.), dépassant À m. 50, hispide, longuement garnie dans sa partie
supérieure de cymes florifères assez lâches, pédonculées, simples ou
accolées deux à deux, très hérissées de poils jaunätres. Feuilies radicales
lancéolées, linéaires, aiguës, atténuées en pétiole, longues de 10-15 cm.
sur 1 ‘/2 de large, couvertes de petits poils couchés, blanchâtres, tuber-
culeux; nervure médiane seule apparente; les feuilles caulinaires et les
supérieures sont beaucoup plus petites et très étroites, très longuement
acuminées au sommet; bractées lancéolées, aiguës, couvertes de poils
jaunâtres très raides. Fleurs subsessiles. Calice à divisions linéaires lan-
céolées, aiguës, à peine inégales, hérissées de longs poils jaunätres, en
dedans et en dehors, longues d’abord de 7 mm. et atteignant à la fin
12-14 mm. Corolle presque glabre, bleuätre de 15-16 mm., à lobes obtus,
peu profonds, les postérieurs seulement un peu proéminents, à gorge
ouverle; l’anneau est composé d’une membrane ondulée couverte de
longs poils naissant en dessous. Etamines à filets insérés assez bas, un
peu épaissis à la base; les trois postérieures sont incluses, les deux anté-
rieures subexsertes; anthères ovales suberbiculaires de ‘/2 mm. Style
(18) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 289
exsert, glabre en dessous de la partition; branches du style atteignant
2 mm. Stigmates petits, capités. Achaines (3 mm.) grisâtres, rugueux,
obtusément carénés.
Hab. Ténériffe (Pico de Teyde, legit P.-A. Auber).
Cette espèce est bien caractérisée par sa tige monocarpique, par son
aspect remarquablement hérissé qui rappelle un peu celui de l'ifalicum
surtout par la brièveté des étamines, exceptionnelle pour un Echium des
Canaries.
La figure citée est bonne, mais l’analyse ne fait pas voir que les deux
lobes postérieurs de la corolle sont un peu proéminents. Il est rare, du
reste, de trouver une figure d’Echium où les étamines et les lobes de la
corolle soient en rapport exact. Règle générale, l’étamine insérée le plus
bas qui est en même temps la plus courte, est située entre les deux lobes
postérieurs. Les exceptions, s’il y en a, ne peuvent se produire qu’en cas
d'égalité d'insertion de toutes les étamines.
Echium strictum.
E. strictum L. f. Sup., p. 131 (Ph. Can. III, 45); E. lineatum Jacq. Eclog.
(Leh. Asp., p. 413); E. lineolatum Ph. Can. IX, 45.
Ic. Ined. hort. Monsp. (velin de Node-Véran, sub. nom. E. stricti, fleurs roses,
calices quinquifides).
Exs. Bourg. Pl. Can., no 368 (sub. nom. E. stricti, calices quadrifides);
ne 234 (sub. nom. E. lineolati, calices quadrifides?); no 1439, ann. 1855 (sub.
nom. E. lineati, calices quadrifides), n° 4437, ann. 1855 (sub. nom. E. stricti,
calices quinquifides, 9).
Sect. Pachylepis. Arbuste rameux. Inflorescences disposées au sommet
des rameaux en grappes assez läches, manifestement feuillées, composées
de cymes simples ou plus souvent accolées deux à deux, pédonculées,
d'abord globuleuses et ensuite très développées; l’indument est hérissé,
presque dimorphe, composé de poils étalés ou renversés, un peu tuber-
culeux et d’un duvet roussâtre plus court, apparent surtout dans la partie
supérieure des ınflorescences. Feuilles moyennes ovales ou lancéolées,
aigués, pétiolées; les supérieures sessiles, mais toujours atténuées à la
base; elles sont vertes, un peu plus pâles en dessous, avec des nervures
très saillantes; l’indument est finement tuberculeux, rude, court, homo-
morphe, plus développé sur les nervures de la face inférieure; bractées
petites, linéaires, Fleurs sessiles, Calice velu, à divisions d’abord linéaires,
490 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (19)
de 3 à 4 mm., accrescentes à la maturité, surtout en largeur et devenant
très inégales; deux d’entre elles sont souvent soudées ensemble dans une
grande partie de leur longueur. Corolle de 7-8 mm., bleuâtre, presque
glabre, à gorge ouverte, à lobes subégaux; anneau poilu, formant une
ligne ondulée souvent peu épaisse. Etamines très exsertes, à filets glabres,
les trois postérieurs réunis à la corolle obliquement par une membrane
bien développée; les deux antérieurs un peu dilatés à la base; anthères
ovales atteignant à peine ‘/ mm. Style exsert, poilu, mais devenant
glabre un peu au-dessous de la bifurcation. Stigmates très petits. Achaines
noirätres (2 ‘/2 mm.), à échinules très aigus.
Hab. Ile de Fer (Bourgeau, La Perraudière); Grande-Canarie (Bour-
geau, Murray); Ténériffe (Webb, Lowe).
L’E. sirictum est caractérisé par son port, son indument, ses inflores-
cences lâches, ses petites cymes géminées, assez longuement pédonculées,
d’abord globuleuses, ses petites corolles presque tout à fait glabres, etc.
J'ai renoncé à séparer le strictum du lineatum. Webb distingue le
strictum par le calice qui a deux de ses divisions soudées; mais la même
plante présente souvent des variations à cet égard. On admet que le
strictum a des poils plus raides et renversés : mais cela ne s'accorde pas
toujours avec les caractères tirés de la fleur qui serait plus grande et
autrement colorée dans le sfrictum, ni avec les feuilles, qui varient sui-
vant les échantillons pour la forme et la nervation.
Enfin les auteurs n’ont pas remarqué la fréquence des formes femelles
dans cette espèce; la corolle est alors beaucoup plus petite, avec les éla-
mines incluses portant des anthères sagittées. La grandeur de la corolle
n’a ici aucune importance spécifique.
La figure citée des vélins de l’Herbier de Montpellier n’est pas de
nature à éclairer la question.
Je crois donc qu'il est à propos de meler toutes ces formes qui, du
reste, comme l’a remarqué Webb, paraissent influencées par l'altitude
où on les rencontre.
Echium ambiguum DC. Cat. h. M., p. 107 (Prod. X, p. 17) et in herb.
Prodr., 28 mai 1810).
Ic. Ined. hort. Monsp. (dessin de Node-Véran).
Je dirai quelques mots de cette plante. La fleur que j’ai pu analyser
m'a présenté des élamines à insertion toute particulière : les filets poslé-
rieurs, après leur insertion sur une base assez développée, se dirigent en
(20) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 491
bas et se redressent ensuite brusquement; l’anneau légèrement poilu est
modérément développé, la corolle est assez ouverte et blanchâtre sur le
sec; le calice est à divisions lancéolées-linéaires, inégales; enfin l’aspect
général de l’inflorescence, si j'en juge d’après le dessin de Montpellier,
rappelle l'E. strictum auquel Alph. de Candolle l’a réuni comme variété;
mais la corolle est plutôt celle de l’exasperatum.
Comme c’est une plante cultivée, peut-être altérée dans les jardins, je
ne pense pas qu'il y ait lieu d’insister jusqu'à ce que des exemplaires
sauvages aient pu lui être identifiés.
Echium exasperatum.
E. exasperatum Webb. in sched. Bourg. Pl. Can. 1846, no 897.
Sect. Pachylepis. Arbuste rameux, paraissant buissonneux, à écorce
blanchâtre se fendillant promptement; inflorescences disposées au som-
met des rameaux en grappes courtes presque corymbiformes composées
de cymes ordinairement simples et subsessiles; l’indument consiste en
petits poils blanchâtres, courts, très serrés, couchés, persistant sur la
vieille écorce, entremeles d’aiguillons tuberculeux, dressés, qui devien-
nent rudes et piquants dans le sommet de la plante. Feuilles largement
lancéolées. de 5-7 cm., subaiguës, très courtement atténuées à la base,
plus pâles en dessous qu’en dessus avec des nervures très saillantes, le
limbe est couvert de petits poils couchés et de tubercules aiguillonnés,
très rudes au toucher; les nervures de la partie inférieure sont hérissées
de poils tuberculeux piquants et beaucoup plus longs. Fleurs subsessiles.
Calice à divisions linéaires, très aiguës, hérissées, d’abord de 5 mm.,
atteignant enfin 10-12 mm., mais restant linéaires ou étroitement lancéo-
lées. Corolle bleuâtre, de 8 mm., hérissée, à lobes petits, subégaux, à
limbe non étalé; anneau épais, ondulé, muni en dessous de quelques
poils rares et très courts. Elamines exsertes à filets glabres, les trois
postérieurs réunis à la corolle par un talon très développé inséré presque
normalement vers la moitié du tube, les deux antérieurs à peine épaissis
à la base, insérés un peu plus haut; anthères ovales, de '/ mm. Style
exsert, poilu jusqu’un peu au-dessous de la partition. Stigmates petits,
capités, Achaines de 2 !/: mm., à carène et à ailes hérissées de petits
piquants souvent en forme de crête.
Hab. Ténériffe, dans les rochers au-dessus de Buenavista.
492 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (21)
Cette plante rentre dans le groupe du strictum; j'ai pensé même à la
conserver comme simple variété. Cependant quelques caractères parti-
culiers me paraissent avoir une véritable valeur spécifique. L’inflores-
cence est très différente; l’indument composé en majeure partie, surtout
dans la partie moyenne de la plante, de petits poils blancs couchés, est
plus manifestement dimorphe, les poils tuberculeux étant bien distincts
au-dessus; l'insertion des étamines postérieures assez haut dans le tube
se fait au moyen d'un talon disposé normalement comme dans le gigan-
teum; l'anneau est entouré de poils plus courts et plus rares; le calice a
les divisions plus aiguës, plus accrescentes et restant étroitement lancéo-
lées à la maturité, et toujours bien séparées; enfin, d’une facon générale,
l'aspect de cet Echium est plus rude, plus äpre et plus buissonneux.
Il serait à désirer que l’on recueillit à nouveau l'E. exasperatum pour
être fixé définitivement sur sa valeur spécifique.
Echium Pininana.
E. Pininana! Webb. et Berth. Phyt. Can. III, p. 4%. Webb. exempl. auth.
in herb. Museum.
Ic. Phyt. Can. tab. 146, bona, analysis mediocris.
Sect. Pachylepis. « Caulis basi lignescens, simplex, hapaxanthus,
6-12 pedalis, ramis junioribus herbaceis, fistulosis, laxe hispidis. » (Phyt.
Can. 1. c.) ; Vinflorescence est formée par une longue panicule feuillée
(bipedalis), composée de petits rameaux qui portent des cymes d’abord
condensées, mais à la fin lâchement fructifères. Feuilles inférieures
atteignant 40 cm. sur 8 de largeur, acuminées au sommet, atténuées à la
base en un assez long pétiole dilaté à son insertion sur la tige, assez
fortement nerviées en dessus el en dessous ; les supérieures beaucoup
plus petites ; elles sont toutes vertes sur les deux faces (Phyt. can.) et
revêtues d’une pubescence assez âpre ; bractées ovales, aiguës, velues.
Fleurs subsessiles. Calice velu, accrescent, à divisions à la fin ovales ou
largement lancéolées, dont deux sont souvent soudées ensemble; elles
sont en outre très inégales en largeur. Corolle bleue (cærulea, Phyt. Can),
de 10 à 12 mm., pubescente en dehors, à lobes obtus, crénelés, à gorge
médiocrement dilatée ; anneau peu épais, ondulé, couvert de longs poils
qui s’insèrent en dessous. Etamines très exsertes à filets glabres, inégaux,
1 Sic vernacule dictum.
(22) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 493
insérés assez haut dans le tube, le postérieur rattaché à la corolle par une
petite membrane, les deux intermédiaires un peu épaissis à la base; les
deux antérieurs ne le sont pas, mais sont insérés, suivant la règle, un
peu plus haut que les trois postérieurs ; anthères elliptiques (°/« de mm,).
Style exsert, glabre seulement au-dessous de la partition qui est assez
profonde. Stigmates petits, Achaines (2 ‘/2 mm.), rugueux, noirätres, à
ailes prolongées en pointe conique en avant.
Hab. Ile de Palma (Barlovento, Phyt. Can., Webb in sched.; el monte
Barlovento. Lowe 264).
L’ampleur des feuilles, l’inflorescence, la forme du calice et des
achaines rendent la détermination de cet Echium des plus faciles.
Echium Decaisnei.
E. Decaisnei Webb. Phyt. Can. Ill, p. 49. Webb. exempl. auth. in herb.
Muséum.
Ic. Phyt. Can. tab. 147 B, sat bona, sed tria stamina posteriora nimis alte
anserta, itidem annulus ad basim corolle.
Exs. Bourgeau, Pl. Can. 1845, no 310; Pl. Can. 1855, no 1433.
Sect. Pachylepis. Arbuste à tige glabre, rameuse ; les rameaux supérieurs
sort hérissés de petites pointes coniques mêlées à un duvet roussâtre
très ras ; ils sont terminés par des inflorescences ovales, assez lâches,
composées de cymes florifères, simples, pédonculées. Feuilles (8-12 cm.),
lancéoléees, aiguës, atténuées en pétiole, portant une nervure saillante
en dessous avec quelques nervures latérales bien visibles ; elles sont
glabres. mais couvertes de petits tubercules blancs nacrés parfois terminés
par des aiguillons trés aigus; bractées petites, oblongues-lancéolées
scabres. Fleurs subsessiles. Calice à divisions scabres, largement
lancéolées, de 7 à 8 mm., accrescentes, deux d’entre elles se soudant en
général presque jusqu’au sommet peu aigu; elles sont glabres, mais
couvertes de pelites aspérilés tuberculeuses qui les rendent très âpres au
toucher. Corolle pubescente, de 15 mm., à lobes oblus, finement crénelés,
à gorge un peu oblique et à tube courbé ; l’anneau est tout à fait basilaire,
étroit, non lobé, avec quelques poils coniques. Etamines longuement
exserles, à filets glabres, les trois postérieurs insérés très bas et un peu
épaissis à la base qui est rattachée à la corolle par une petite membrane,
les deux antérieures insérées beaucoup plus haut; anthères ovales
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 6, 3 juin 1903, 33
494 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (23)
(‘/2 mm.). Style exsert, glabre au sommet seulement. Stigmates petits.
Achaines (3 mm.), brunâtres, rugueux, portant quelques protubérances
aiguës, discolores au sommet.
Hab. La Grande Canarie (Webb, exempl. auth. ; La Perraudiere ; Murray
© in herb. Boissier). Lancerotte (Bourgeau).
Un mot sur la couleur de la corolle. Webb la dit bleue dans le Phyio-
graphia Canariensis ; il se rectifie et la dit blanche dans les Spicilegia
Gorgonea, p. 156. Je dois dire toutefois que l’exemplaire authentique de
Webb conservé au Muséum d'Histoire Naturelle de Paris, porte des fleurs
sur lesquelles s’apercoit encore une légère teinte bleuätre.
L’indument particulier des feuilles, l'insertion basilaire de l’anneau de
la corolle jointe à la position des trois étamines postérieures, la forme du
calice, sont des caractères remarquables de cette espèce qui, quoique on
ait dit, esi fort éloignée du giganteum. Son facies rappelle parfois l’hyper-
tropicum, mais ses élamines et sa corolle sont tout autres.
J'ai vu un pied femelle de cette espèce; la corolle n’a que 42 mm., les
étamines sont subincluses ; les anthères stériles, fusiformes atteignent
un millimètre.
Echium Onosmæfolium.
E. Onosmæfolium Webb. Phyt. Can., p. 46.
lc. Phyt. Can. tab. 147 A (dispositura staminum summopere ficta).
Exs. Bourgeau Pl. Can. 1846, no 367; Pl. Can. 1855, no 1434,
Sect. Pachylepis. Très petit arbuste à rameaux ligneux, divariqués,
poilus, terminés par des inflorescences spiciformes assez denses, de À dm.
environ, composées de petites cymes simples ou accolées deux à deux,
hérissées de petits aiguillons coniques et d’un duvet roussâtre beaucoup
plus court. Feuilles de 5 à 6 cm., lancéolées-linéaires, atténuées aux deux
extrémités, à nervure médiane très saillante en dessous, révolutées sur
les bords, poilues en dessous, couvertes en dessus de tubercules blancs
terminés par de petits aiguillons rigides ; feuilles supérieures égalant les
cymes florifères ou plus courtes ; braci&es petites, linéaires, hérissées.
Fleurs sessiles. Calice à divisions linéaires, subégales, hérissées, d’abord
de 5 mm. atteignant ensuite 6-7 mm., avec le tube turbiné à la base.
Corolle de 10 mm., velue en dehors, à tube manifeste (brunâtre sur le
sec), à gorge non dilatée, à limbe peu développé; les lobes postérieurs
plus petits sont suborbiculaires, les latéraux et l’antérieur ovales deltoïdes ;
anneau rudimenlaire ou nul; quelques poils seulement à la base des
(24) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 495
nervures principales. Etamines à filets glabres insérés assez haut dans le
tube ; la postérieure est subincluse et réunie à la corolle par une petite
membrane ; les deux intermédiaires subexsertes, réunies aussi à la corolle
par une petite membrane peu développée ; enfin les antérieures exsertes
ont les filets légèrement épaissis el sont insérées à la même hauteur que
les intermédiaires, ce qui est anormal dans le genre ; anthères ovales un
peu sagiliées, ne dépassant pas ‘/2 mm. Style longuement exsert, poilu
presque jusqu'à la bifurcation. Stigmates capiles. Achaines (2 mm.)
fauves. échinulés.
Hab. La Grande Canarie (Paso de la Plata, Cumbre de Tiraxana).
Dans certains échantillons appauvris de cette espèces, les inflorescences
sont plus courtes, la corolle n’a que 8 mm. et les étamines munies
d’anthères, d’ailleurs fertiles, ne dépassent pas le limbe.
Cette espèce est bien caractérisée par son port, ses feuilles, sa petite
corolle à limbe peu développé, son anneau obsolète, l'insertion très
particulière de ses élamines, elc.
Webb dit la corolle pallide cerulea 2. Sur le sec elle est blanchâtre avec
le tube brunätre *.
Echium callithyrsum.
E. Callithyrsum Webb. in sched. 4846. Webb. ex Bolle Ind. Sem. hort.
Berol. 1867 (Ind. Kew.).
Ezs. Bourgeau Pl. Can. 1846, no 432.
sect. Pachylepis. Arbuste rameux des la base. Tige et rameaux couverts
d'un duvet épais de petits poils hérissés roussâtres ; inflorescences dispo-
sées à l'extrémité des rameaux en grappes denses de deux à trois deci-
mètres, composées de cymes simples, ou accolées deux à deux, ou les infé-
rieures transformées en petits rameaux assez courts; elles sont à peu près
sessiles et ne s’allongent guère à la maturité; leur indument est sem-
blable à celui des rameaux mais un peu plus hérissé de poils presque
piquants. Feuilles supérieures nombreuses, de 10 cm. environ, lancéo-
lées, aiguës, à peine atténuées en pétiole; nervures saillantes en dessous,
en creux en dessus; la face inférieure du limbe est poilue, la supérieure
couverte de pelits tubercules blanchätres très serrés, terminés en poils
fins; ils sont bien moins nombreux sur la face inférieure; les feuilles qui
axillent les cymes inférieures sont aussi grandes qu'elles, ou les dépas-
1 floribus albis (Chr. 1. e.).
496 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (25)
sent même un peu; bractées lancéolées, poilues, environ de la grandeur
du calice. Fleurs subsessiles. Calice à divisions linéaires, subobtuses,
poilues, de 4 à 5 mm.; à la maturité, le tube prend de l’accroissement,
devient presque vésiculeux, blanchâtre, et les divisions peu profondes
n’atteignent guère alors que la moitié ou les deux tiers de la hauteur
totale. Corolle bleuâtre, duvetée, de 8 à 10 mm., à lobes peu profonds;
anneau peu développé, mal continu, muni de quelques poils en dessous.
Etamines exsertes à filets glabres, les trois postérieurs rattachés à la
corolle par une membrane bien développée; anthères ovales (°/ı mm.).
Style exsert. glabre seulement au dessus de la bifurcation; partitions en
général assez courtes. Stigmates pelits, capités. Achaines brunâtres, petits
(2 mm.), échinulés et munis sur la carêne et les ailes de petites crêtes
tuberculeuses, discolores.
Hab. La Grande Canarie (in rupestribus La Cumbre de Tenteniguada).
L’indument des feuilles, le peu de développement de l’anneau, mais
surtout la forme du calice fructifère sont les caractères les plus saillants
de cette espèce bien caractérisée.
Echium hypertropicum.
E. Hypertropicum Webb. Spicileg. Gorgon, no 161; E. nudum Lowe in
sched.; Webb, Exempl. auth. :n herb. Museum.
Sect. Pachylepis. Arbuste à rameaux ligneux; jeunes rameaux couverts
d’un duvet très fin, couché, blanchätre; inflorescences en grappes termi-
nales ovales, assez lâches, composées de petits rameaux florifères et de
cymes assez longuement pédonculées. Feuilles lancéolées (7 cm. sur 2),
subobtuses, atténuées en pétiole, fortement nerviées en dessous; elles
sont couverles des deux cöles, mais surtout en dessous, d’un indument
très fin, couché, tuberculeux qui ne se distingue bien qu’à la loupe;
braclées assez grandes, lancéolées, aiguës, faiblement poilues tubereu-
leuses. Fleurs subsessiles. Calice accrescent à divisions lancéolées, iné-
gales, un peu poilues tuberculeuses, atteignant à la fin 8 mm. Corolle
carnée (Webb) de 8-10 mm., presque glabre en dehors, à lobes deltoides,
inégaux, à gorge très ouverte sans Lube distinct; anneau continu à dix
très petits lobes inégaux, portant quelques poils en dessous; les nervures
secondaires se séparant des nervures principales en général au dessus de
l’anneau et fort inégalement. Etamines exsertes, à filets glabres, dressés,
épaissis à la base un peu papilleuse, insérés tous les cinq sensiblement à
(26) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 497
la même hauteur; anthères ellipsoides atteignant ou même dépassant
®/ı mm. dans leur plus grand diamètre. Style exsert, glabre dans sa
moitié supérieure, peu ou pas divisé au sommet, les deux stigmates res-
tant accolés l’un à l’autre ou très rapprochés. Achaines (3 mm.) brunälres,
hérissés partout de petits tubercules, terminés en pointe très aiguë
(d'après l’exemplaire de Lowe).
Hab. Nes du Cap Vert (Geoff. Saint-Hilaire); Brava (Lowe).
Cette description a élé faite d’après un exemplaire du Muséum rap-
porté du Portugal en 1808 par Geoffroy Saint-Hilaire avec la mention
Cap Vert; il est étiqueté de la main de Webb et lui a servi pour faire sa
diagnose dans les Spicilegia Gorgonea.
L’exemplaire de Lowe conservé au Muséum appartient incontestable-
ment à la même espèce. Il a seulement les feuilles oblongues un peu
plus tuberculeuses, les stigmates parfois un peu plus séparés, la corolle
plus grande (10-12 mm.), avec les nervures secondaires se séparant des
principales à la hauteur de l’anneau; les divisions calicinales sont en
outre un peu plus larges. C’est probablement une forme locale; mais
j'hésite à en faire une variété en présence de la pauvreté des matériaux
et de la nature des différences qui rentrent dans l’ordre des variations
accidentelles. Toutefois dans le cas où les caractères signalés persiste-
raient dans de nouvelles récoltes, on pourrait en faire une variété,
E. hypertropicum var. nudum.
L'insertion des étamines, la briéveté ou la nullité des branches du
style, enfin l’aspect général distinguent bien cette espèce qui est une des
plus méridionales sinon la plus méridionale du genre (15° Lat.).
Echium stenosiphon.
E. stenosiphon Webb. Spicileg. Gorgon, no 160; Webb., exempl. auth. en
herb. Museum.
Ic. Nig. Fl., tab. XV (Sat. bona, absque analysi).
Sect. Pachylepis, Arbuste à rameaux inférieurs divariqués, ligneux, à
écorce rugueuse ; inflorescences disposées lächement dans la partie supé-
rieure des rameaux et composées de pelits rameaux florifères et de cymes
longuement pédonculées ; toute la plante est revêtue d’aiguillons plus ou
moins tuberculeux. Feuilles ovales aiguës ou plus souvent obtuses, très
variables comme forme et comme grandeur, munies de nervures bien
saillantes en dessous; les inférieures courtement pétiolées, les supérieures
sessiles ; l’indument consiste en petits aiguillons tuberculeux souvent un
498 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2n€ SER.). (27)
peu courbes qui couvrent la partie supérieure du limbe et se retrouvent
en dessous principalement sur les nervures; bractées ovales, les supé-
rieures lancéolées, subobtuses, hérissées. Fleurs subsessiles. Calice à
divisions linéaires, obtuses, aiguillonnées, très inégales, atteignant à la
fin 8 mm. Corolle duvetée, violette (cærulescens Webb), à long tube
étroit (15 à 16 mm.) et à limbe petit, très oblique ; anneau épais, à cinq
lobes entiers ou émarginés, très peu développés, souvent peu distincts,
muni de petits poils coniques en dessous ; nervures secondaires aussi
développées que les nervures principales, de sorte que la corolle étalée
et vue par transparence présente vingt stries sensiblement égales et
parallèles. Etamines à filets glabres, très inégaux ; les trois postérieures
réunies à la corolle par une petite membrane, les deux autres insérées
5 mm. plus haut ; anthères ovales de !/s mm.; les deux étamines anté-
rieures sont seules exsertes, les trois autres sont subexsertes ou incluses.
Style très long (20 mm.) brièvement poilu, à branches assez courtes.
Stigmates petits. Achaines grisätres, échinulés sur les ailes et la carène,
en facon de crête.
Hab. Iles du Cap-Vert. Rapporté du Portugal en 1808 par Geoffroy
Saint Hilaire (exemp, auth. de Webb) ; Saint Nicolas (Forbes n° 32 teste
Webb, Lowe); Saint-Vincent (Vogel n° 81 teste Webb, Moseley Challeng.
exped.)
La récolte du Challenger que j'ai sous les yeux a un port remarqua-
blement rabougri.
L’exemplaire authentique de Webb conservé dans les collections du
Muséum de Paris porte le nom de macrosiphon qui a été surchargé par
celui de stenosiphon. Je remarquerai que Webb dans les Spicilegia ne fait
pas mention de l’exemplaire du Muséum qu'il n’a pas pu ignorer puisqu'il
Ta étiqueté de sa main. Est-ce parce qu'il en a changé le nom? Ce
spécimen a du reste, les feuilles remarquablement aiguës.
Quoiqu'il en soit, cet arbuste se distingue de suite par sa corolle à long
tube et par ses étamines, dont deux seulement sont franchement exsertes.
L’Echium stenosiphon est anormal dans la section. Il forme, pour ainsi
dire, le passage aux Gamolepis avec lesquels on pourrait le réunir sans
être accusé de méconnaître les rapports naturels.
Echium gentianoides.
E. Gentianoides Webb. in sched.
Exs. Bourgeau Pl. Can. 1845, no 893.
Sect. Pachylepis? L’unique exemplaire que j’ai sous les yeux étant
(28) A. DE COINCY. LES ECHIUM DE LA SECT. DES PACHYLEPIS SECT. NOV. 499
dépourvu de fleurs se prête mal à l’analyse ; cependant il paraît tellement
particulier que je veux signaler ses caractères les plus importants. Je fais
toutefois les réserves que comporte son état imparfait.
La tige qui paraît rameuse est complètement glabre, excepté tout à
fait à l’extr&mile de la grappe fructifère qui est composée de cymes
simples, pédonculées, hérissées de longs aiguillons, mais du reste glabres
elles-mêmes. Feuilles en rosette au sommet des rameaux stériles, éparses
le long de la tige, lancéolées, à peine atténuées au sommet et un peu plus
longuement à la base ; elles sont glabres, probablement glauques sur le
vif, couvertes de petits tubercules nacrés qui sont répartis sur toute la
surface du limbe en dessus, mais localisées en dessous sur les bords et
sur la nervure dorsale ; celles que j’ai sous les yeux n’ont que 5 cm. sur
7-8 mm. de large. Fleurs manifestement pédonculées. Calice fructifère de
12 mm. à divisions lancéolées, aiguës, subégales, écartées en dehors et
n’atteignant que la moitié environ de la hauteur totale, les bords des
divisions et les nervures du limbe correspondant aux divisions sont
remarquablement aiguillonnés, du reste glabres au moins sur le sec.
Corolle... Style velu jusqu’à la partition dont les branches peuvent
atteindre A mm. Stigmates pelits, capités. Achaines (2 ‘/2 mm.) noirätres,
rugueux et munis de petits tubercules mousses disposés en séries.
Hab. Ile de Palma (in monte excelso Cunrbre de Garafia, de
11 august. 1845),
La glabréité des rameaux de cette plante est très remarquable pour le
genre. Elle rappelle, mais sous ce rapport seulement, les Echium
Rauwolfü et horridum de l'Afrique septentrionale qui ont les tiges
glabres quoique hérissées d’aiguillons piquants à la façon de certaines
Ronces.
500
GRAMINA
A
el. Urbano FAURIE anno 4904 in Corea lecla
RECENSUIT
E. HACKEL
Aus Korea waren bisher nur die wenigen Gräser bekannt, welche
Palibin in seinem Conspectus Floræ Koreæ (Act. hort. Petrop. XIX
[1901], p. 126) aufgezählt hat’. Es sind deren 33,-und sie sind in der
folgenden Aufzählung, soweit sie von Faurie gleichfalls gesammelt
wurden, durch einen Stern (*) vor der Nummer gekennzeichnet. Die
10 Arten des Palibin’schen Verzeichnisses. welche Faurie nicht ge-
funden hat, sind : Zoysia pungens W., Pollinia quadrinervis Hack.
Panicum sanguinale L., Setaria glauca et viridis Beauv., Polypogon lito-
ralis Sm., Agrostis perennans Tuck., Poa viridula Palib., Beckmannia
eruciformis Host. Im Ganzen sind daher bis jetzt 79 Arten von Gräsern
aus Korea bekannt, die wohl höchstens ?/s der wirklich vorhandenen
ausmachen dürften. Doch lässt sie schon aus den bis jetzt bekannten ein
Schluss auf die Verwandtschaft der Grasflora Korea’s mit jener der
Nachbarländer ziehen. Rechnen wir die 2 bisher nur in Korea gefun-
denen Arten ab, so bleiben 77, von denen 72 auch aus Japan bekannt
sind (vergl. Hackel in Bull. H. Boiss. VII, 637). Von den 5 übrigen ist
Chloris virgata Sw. ein tropischer und subtropischer Ubiquist, Tripogon
chinensis Hack. und Melica scabrosa Trin. sind aus dem nördlichen
China, Agropyrum Pseudagropyrum Franch. ist aus Nord-China, der
Mongolei, dem Amur-Gebiete und Daurien, Elymus excelsus Turcz. bisher
nur aus Daurien bekannt.
1 Die Flora Manshuriæ von Komarow (Act. Hort. Petrop. XX, p. 242), in
welcher bei 31 Arten auch das nördliche Korea als Standort angegeben wird,
wurde mir erst während des Druckes dieser Abhandlung bekannt.
(2) E. HACKEL. GRAMINA A CL. URBANO FAURIE IN COREA LECTA. DO
Es ist also der Einfluss Japans entschieden überwiegend, und beson-
ders auffallend ist die grosse Anzahl von (16) Andropogoneen, die sämmt-
lich mit Japan gemeinsam sind, während nur 4 derselben auch im an-
grenzenden nördlichen China und dem Amurgebiete vorkommen.
1. Dimeria ornithopoda Trin. var. subrobusta Hack. in DC. Mon. Phaner.
VI, 82. In herbidis humidis prope Chemulpo (n. 847).
*2. Imperata arundinacea Cyr. y Koenigii Benth. Fl. Hongk. 419, subvar. -
glabrescens Büse Pl. Jungh. 3, 366. Prope Chinampo (n. 811).
3. Miscanthus sinensis Anders. Akad. Stockh. 1855, 166. Prope Chinampo
(n. 824) et Chemulpo (n. 893).
L. Ischæmum Sieboldii Miqu. Prol. Fl. Jap. 179. In arenosis maritimis
prope Ouen-san (n. 816).
. Spodiopogon sibiricus Trin. Fund. 199. In collibus herbosis prope
Ouen-san (n. 812).
*6. Spodiopogon cotulifer Hack. in DC. Mon. Phaner. VI, 187. Prope
Chinampo (n. 821).
7. Rottboeilia latifolia Steud. in Flora 1846, 21. In arenosis humidis ad ora
fluminum prope Ouen-san (n. 825).
8. Rottboellia compressa L. fil. à japonica Hack. in DC. Mon. Phan. VI,
288. In arenosis humidis maritimis prope Ouen-san (n. 817). /
9. Arthraxon ciliaris Beauv. x genuinus Hack. 1. c., 355. In herbosis
humidis prope Fusan (n. 826), prope Chemulpo (n. 827).
“10. Andropogon brevifolius Sw. Prod. Fl. Ind. occ. 26. In herbosis prope
Fusan (n. 81%).
11. A. Ischæmum L. Prope Chinampo (n. 822).
12. A. micranthus Kunth. Revis. Gr. 1, 165. In herbosis collium prope Chi-
nampo (n. 819).
13. A. serratus Thunb. Fl. jap. 41; in herbosis prope Fusan (n. 815).
“14. A. Nardus var. Gœringii Hack. in DC. Mon. Phan. VI, 607. Ubique
communis in Corea (n. 820).
“15. Themeda Forskalii var. japonica Hack. 1. c., 662; in herbidis prope
Chemulpo communis (n. 813).
“16. Arundinella anomala Steud. Syn. I, 116. In litore arenoso ad Ouen-san
(n. 839).
*17. Eriochloa villosa Kunth. Enum. I, 72. In collibus pr. Ouen-san (n. 831).
*18. Isachne australis R. Br. Prodr. I, 196. In herbidis humidis pr. Ouen-
san (n. 838).
19. Panicum violascens Kunth. Enum. I, 8%. Secus vias Coreæ mediæ com-
munis (n. 886).
"20. Panicum Crus Galli L. : genuinum. Secus vias prope Seoul (n. 834).—
var, muticum. In arena fluminis Seoul (n. 840).
©
502 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (3)
21. Panicum indicum L. Mant. II, 84. In herbidis humidis et in oryzelis
prope Fusan (n. 832, 833).
22. Panicum acroanthum Steud. Syn. I. 87. In ripa fluminis Seoul (n. 837).
23. Oplismenus undulatifolius Beauv. In umbrosis sylvarum prope Fusan
(n. 815).
*24. Pennisetum japonicum Trin. In collibus prope Ouen-san (n. 836).
25. Zizania aquatica L. Spec. ed. I, 991. In ripis rivorum prope Ouen-San
(n. 802).
26. Phalaris arundinacea L. Spec. ed. I, 55 « genuina. Prope Pyeng-yang
(n. 806); 8 japonica Hack. Bull. H. Boiss. VII. 646. Prope Pyeng-yang
(n. 854); prope Nai-piang (n. 858).
*27. Hierochloë borealis R. et Sch. Syst. II, 513. Prope Seoul communis
n. 885); in monte Kan-Ouen-to (884? specimen mancum).
28. Stipa sibirica Lam. Ill. I, 158. In herbidis pr. Fusan (n. 887); var. japo-
nica Hack. in Bull. H. Boiss. VII, 647, In collibus pr. Ouen-san (n. 897).
29. Muekhienbergia japonica Steud. Syn. I, 422. Secus vias prope Fusan
(n. 805).
30. M. Hügelii Trin. Mem. Ac. St-Pötersb. VI, 6, 2, 47. In herbidis collium
prope Ouen-san communis (n. 801).
*31. Alcpecurus fulvus Sm. Engl. Fl. I, 83. In agris humidis prope Syou-
ouen (n. 800).
32. Sporobolus indicus R. Br. Prodr. I, 170. In herbidis prope Fusan
(n. 829).
33. Agrostis scabra Willd. Spec. I, 370. In herbidis prope Kan-ouen-to
(n. 894).
3%. A. canina L. var. mutica Dell. In monte Nai-piang (n. 891); secus vias
prope Pyeng-yang (n. 893); var..... (specimen mancum) prope Seoul
(n. 892).
*35. Calamagrostis Epigeios Roth. var. densiflora Ledeb. Fl. alt. I, 87. In
arenosis prope Pyeng-yang (n. 848); genuina : in litore arenoso pr.
Ouen-san (n. 849).
36. C. villosa Mut. Fl. Fr. IV, 4%. in herbidis humidis infra montes Kan-
ouen-to (n. 850).
37. C. sachalinensis F. Schmidt in Mem. Ac. St. Petersb. ser. 7, t. 12, p. 102.
Prope Nai-Piang (n. 87%).
*38. C. arundinacea Roth Tent. fl. germ. I, 33; genuina : Fusan (n. 895);
in collibus prope Chinampo (n. 853); forma panicula laxiore : in col-
libus prope Chemulpo (n. 890) ; var. sciuroides Hack. in Bull. H. Boiss.
VII, 652. In collibus prope Ouen-san (n. 852).
Var. (nova) hirsuta vaginis hirsutis, ligula 6-7 mm. 1g., laminis angus-
tioribus hinc inde parce pilosis, panicula paullo laxiore, ramis etiam
secundariis basi plus minusve nudis. In herbidis pr. Fusan (n. 851).
(4) E. HACKEL. GRAMINA A CL. URBANO FAURIE IN COREA LECTA. 508
39. Trisetum flavescens Beauv. var. macranthum Hack. in Bull. H. Boiss.
703. In planitie Seoul (n. 807); in collibus pr. Chinampo (n. 883);
Narr: (specim. mancum) in monte Kan-Ouen-to (n. 896).
40. Eleusine indica Gærtn. Fruct. I, 8. In arenosis secus vias prope Ouen-
san (n. 830).
41. Chloris virgata Sw. Fl. Ind. occ. I, 203. In campis secus vias Coreæ
mediæ (n. 828).
“42. Tripogon chinensis Hack.
Perennis, cæspitosus, innovationibus intravaginalibus. Culmi humiles,
graciles (19-15 cm. alti), erecti, teretes, glaberrimi, simplices, binodes.
Vaginæ teretes, glaberrimæ, internodia superantes; ligulæ brevissimæ,
truncalæ, ciliolatæ; laminæ anguste lineares, sensim setaceo-acuminatæ,
plane v. convolutæ, sublus glaberrimæ, supra minute puberulæ, basi
pilis longiusculis barbatæ, margine scaberulæ, virides, tenuinerves. Spica
erecta, 6-12 cm. Ig., gracilis, laxiuscula (spiculæ ejusdem lateris a se
—+ remote), rhachi glaberrima: spiculæ sessiles, rhachi appressæ, lineari-
oblonge, 3—A-flores, 5—6 mm. Ig., sordide plumbeo-virides, rhachilla
glabra. Gluma I ovato-lanceolata v. lanceolata, 1,5 mm. Ig., altero latere
sæpe dente brevi obtuso instructa; II late lanceolata, apiculata, 2,5 mm.
lg., nervo carinali crasso, laterali utrinque tenui v. obsoleto, sine dente
laterali, ad medium floris superpositi pertinens, carina scabra; glumæ
ferliles ovali-oblongæ, 2,5 mm. Ig., obtusissimæ, brevissime obtuseque
bilobulatæ, ex incisura aristulam brevem emittentes, 3-nerves, nervis
lateralibus ad latera exteriora lobulorum in setulas minutas productis,
callo pilis quam gluma circ. 5-plo brevioribus barbatæ, ceterum glaber-
rimæ, subherbaceo-membranaceæ; palea glumam subæquans, late oblonga,
obtusiuscula, carinis valde elevatis scaberula. Antheræ 3, 1 mm. lg.
x genuinus (Nardurus filiformis var. chinensis Franch. PI.
David. I, 339). Folia culmo multo breviora, setaceo-convoluta (diam. 0,4-
0,5 mm)), supra ligulam longiuscule barbata. Gluma I acuta, non mucro-
nata, sine dente laterali; Il acuta, apiculata; fertiles conspicue bilobu-
late, lobulis obtusiusculis, ex incisura aristulam cire. 2 mm. longam
emittentes.
China septentrionalis : in collibus prope Ipeshoa-shan et Lang-yu leg.
David (ex Franchet) ; Nankou Pass pr. Peking leg. Wawra (vidi in herb.
Mus. Pal. Vindob.).
£ coreensis. Folia culmum æquantia, planiuscula v. laxe complicata,
1—1,5 mm. lala, supra ligulam breviter pilosula. Gluma I mucronato-
acuminala, inæquilatera, sæpe dente laterali instructa; II obtusiuscula,
apiculala; fertiles incisura levissima in lobulos 2 "brevissimos subtrun-
catos divisa, aristula media 4,5 mm. longa.
Corea : in collibus siceis prope Chinampo (Faurie n. 803).
50%
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (5)
In der Gattung Tripogon giebt es eine kleine Gruppe von Arten, bei
denen der Gattungs-Charakter (3 Grannen, von denen die mittlere aus
einem Einschnitt der Deckspelze, die beiden seitlichen aus kurzen äus-
seren Lappen derselbe hervortreten) undeutlich wird, indem die Seiten-
grannen sehr kurz sind und nicht auf besonderen äusseren Lappen hervor-
treten, sondern am Aussenrande der 2 stumpfen und kurzen Lappen,
zwischen denen die Mittelgranne entspringt; ja die Seitengrannen können
auch ganz fehlen, wie bei T. abyssinicus Hochst. (T. minimus Hochst.).
Zu dieser Art zieht nun Stapf in Hooker, Fl. Brit. Ind. VII, 287 das
Gatapodium filiforme Nees ın Steud. Syn. I, 302, und obwohl ich
keine authentischen Exemplare gesehen habe, halte ich der Beschreibung
nach diese Synonymie für richtig. Die chinesische Pflanze jedoch, welche
Franchet als eine Varietät chinensis des «Nardurus filiformis
Steud.» (ein nicht existierender Name) beschrieben hat, ist nach seiner
Beschreibung (mit welcher die von Wawra bei Peking gesammelten Exem-
plare vollkommen übereinstimmen) von der indischen Art soweit ver-
schieden, dass ich sie als eigene Art betrachten muss. T. abyssinicus
hat zunächst viel kleinere Aehrchen (3 mm., wenn 4-blütig) : die 1. Hüll-
spelze hat einen deutlichen Seitenzahn, der Callus der Deckspelze hat
Haare von !/s der Länge der Spelze ; die Spelze ist abgestutzt, die Mittel-
granne kaum 0,5 mm. lang, die Seitengrannen fehlen. Dem gegenüber hat
die chinesische Pflanze Aehrchen von 5 mm. Länge, die 1. Spelze hat
keinen Seitenzahn, die Callushaare betragen nur 1/5 (selten 1/4) der
Spelzenlänge, die Mittelgranne ist 2 mm. lang (wenig kürzer als die
Spelze), die beiden Lappen derselben sind deutlich und tragen an ihrer
Aussenseite je eine 0,5 mm. lange Seitengranne, die Verlängerung der
Seitennerven. Die von Faurie in Corea gesammelte Pflanze stimmt in den
Blütenteilen mit der chinesischen ganz gut überein (nur die Mittelgranne
ist kürzer, die Lappen stumpfer, dagegen weicht sie besonders durch brei-
tere, meist flache Blätter von der Länge des Halmes ab, so dass ich sie
als Varietät der chinesischen ansehe. =
43. Phragmites communis Trin. Fund. 13%. In aquis ad ora fluminis Fusan
(n. 860); secus viam ferream prope Seoul (861).
44. Diplachne serotina Link. var. aristata Hack. in Bull. H. Boiss. VII,
70%. In collibus prope Pyeng-yang (n. 878).
45. Molinia japonica Hack. in Bull. H. Boiss. VH, 704. In herbidis collium
prope Ouen-san (n. 810).
46. Molinia Fauriei Hack. n. sp. =
Perennis, innovationibus extravaginalibus, basi squamatis. Culmi
erecti, ad 60 ‘em. alti, teretes, glaberrimi, cire. 5-nodes, simplices.
Vaginæ teretes, arctæ, internodiis breviores, glaberrimæ. Ligulæ brevis-
simæ, truncatæ, subchartaceæ, glabræ. Laminæ e basi angustata lineari-
(6) E. HACKEL. GRAMINA A CL. URBANO FAURIE IN COREA LECTA. 505
lanceolatæ, setaceo-acuminatæ, ad 30 em. Ig., 1—7 cm. It., flaccidæ,
virides, glabræ, subtus scabræ, supra vix scaberulæ, tenuinerves. Pani-
cula lineari-oblonga, contracta, laxa, ad 18 cm. Ig., rhachi ramisque sca-
bris, his quinis, tenuiter filiformibus, suberectis, ad medium usque nudis,
primariis 5-7 cm. longis, secundarios paucos appressos 1—2-spiculatos
procreantibus, spiculis contiguis, subterminalibus quam pedicelli tenues
subduplo longioribus. Spiculæ lineari-oblongæ, 3-flores, 7 mm. Ig., viri-
dulæ, rhachilla glabra artieulis gluma fertili 3-plo brevioribus. Glumæ
steriles inæquales, quam fertiles multo breviores, membranaceæ, 1-nerves,
non carinatæ, læviusculæ : [. 4,5 mm. Ig., subulato-lanceolata, II. 2 mm.
lg., ovato-lanceolata, acuminata ; fertiles late oblongo-lanceolatæ, 4 mm.
Ig., apice obtusiuseulo integræ v. brevissime bidentulæ, herbaceo-mem-
branaceæ, 3-nerves, nervis prominulis, glaberrimæ. Palea glumam æquans,
anguste oblonga, obtusiuscula, minute bidentula, carinis scaberula.
Antheræ 3, 1,5 mm. Ig.
Corea : in herbidis secus rivos prope Nai-piang (Faurie, n. 80%).
Von den beiden bisher bekannten Arten (M. cœrulea, japonica)
weit verschieden durch durch den 6-knotigen Halm, dessen Internodien
fast gleichlang sind, während sie bei den bekannten Arten am Grunde
des knotenlosen Halmes dicht zusammengedrängt sind. Die Blätter der
M. cœrulea u. japonica sind steif, starknervig, die der M. Fau-
riei schlaff, dünnervig und auffallend breit. Die Hüllspelzen sind bei
den obgenannten Arten relativ weit länger; bei M. japonica ist über-
dies die Aehrchenaxe sowie der Callus der Deckspelze behaart, bei
M. cœrulea nur die Aehrchenaxe; bei M. Fauriei sind beide kahl.
47. Eragrostis ferruginea Beauv. Agrost. 71. In collibus prope Chemulp
(n. 862).
*48. E. major Host. Gram. austr. IV, 1%, t. 24. In agris pr. Nai-piang
(n. 864).
49. E. minor Host. Gram. austr. IV, 15. In arenosis prope Chemulpo (n. 870).
50. E. pilosa Beauv. Agrost. 71. Secus vias Coreæ mediæ (n. 868), prope Che-
mulpo (869), prope Kan-ouen-to (866).
*51. Koeleria cristata Pers. Syn. I, 97. In collibus prope Chinampo (n. 856) ;
in planitie prope Seoul (n. 857).
52. Melica Onœi Franch. et Sav. Enum. II, 603. In herbidis humidis collium
prope Ouen-San (n. 809).
54. M. scabrosa Trin. in Bunge Fl. Chin. (in Mém. div. sav. II, 146); Mem.
Ac. St. Petersb. 4836, p. 59. In tumulis collium prope Pyeng-yang com-
munis (n. 855).
54. Diarrhena japonica Franch. et Sav. Enum. II, 603. In silvis prope
Ouen-san (n, 835).
306 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (7)
55. Poa pratensis L. Spec. ed. 1, 67. Prope Chinampo (872, 889) et Seoul
(n. 871, 876), communis.
*56. P. palustris var. strictula Hack. in Bull. H. Boiss. VII, 710 (P. stric-
tula Steud. Syn. I, 426, P. sphondylodes Trin.?) Prope Chi-
nampo (n. 859); in monte Nam-san pr. Seoul (n. 877); in collibus prope
Pyeng-yang (n. 888).
*57. P. acroleuca Steud. Syn. I. 256. In humidis prope Syou-ouen (n. 875).
58. Glyceria aquatica Sm. Engl. Fl. 416. Secus aquas prope Ouen-san
(n. 863).
59. Atropis distans Griseb. in Led. Fl. Ross. IV, 388. In humidis prope Chi-
nampo (n. 865, 873).
60. Festuca ovina L. « vulgaris Koch Syn. U, 812. In siccis montis Nam-
san prope Seoul (n. 879).
61. F. gigantea Vill. Hist. pl. Dauph. II, 410. In silvis montium prope Nai-
piang (n. 881).
*62. F. parvigluma Steud. Syn. I, 305. In herbidis prope Syou-ouen (n. 880).
65. Bromus pauciflorus Hack. in Bull. H. Boiss. VII, 743 (Festuca pau-
ciflora Thunb.). Prope Nai-piang (n. 808).
*64. Bromus japonicus Thunb. Fl. Jap. 51. Prope Seoul (n. 846).
65. Agropyrum semicostatum Nees ap. Steud. Syn. I, 346.
*var. ciliare. Triticum ciliare Trin. in Bunge Enum. pl. Chin.
bor. 72 (1832)? Agropyrum ciliare Franch. Pl. David. I, 341?
Differt a typo glumis fertilibus margine et in nervo submarginali hispido-
eiliatis. In litore prope Chinampo (n. 845).
Die von Trinius gegebene Beschreibung passt gut auf unsere Pflanze,
die ich jedoch nur als eine Varielät des A. semicostatum betrachten
kann, welches in Bezug auf die Behaarung der Dfckspelze sehr variabel
ist. Es finden sich im Himalaya Formen mit ganz kahlen Deckspelzen
neben solchen mit überall, besonders gegen die Ränder rauhhaarigen; in
Japan finden sich ebenfalls solche mit kahlen (Faurie 1185*) und solche,
die auf dem Rücken sehr kurz und spärlich, gegen die Ränder zu länger
und dichter behaart sind. Von solchen Exemplaren zu jenen, wie sie die
vorliegende Varietät begründen, ist nur ein sehr kleiner Schritt, so dass
an eine specilische Trennung nicht gedacht werden kann. Wohl aber ist
die Identität meiner Varietät mit Triticum ciliare Trin. trotz
der Uebereinstimmung der Beschreibung nicht sicher, weil Maximowicz,
der die Originalpflanze wohl gesehen haben wird, im Bull. Soc. Nat.
Moscou, 1879, p. 71 behauptet, dass T. ciliare ein Brachypodium
ist, das er B. ciliare nennt und dem B. japonicum Miqu. an
die Seite stellt. Auch die dem Agropyrum eiliare Franch. zu
Gründe liegenden Exemplare (Gehol, leg. David) habe ich nicht gesehen.
(8) E. HACKEL. GRAMINA A CL. URBANO FAURIE IN COREA LECTA. D07
Var. transiens differt a typo glumis sterilibus aristatis, arista glumam
æquante, fertilibus in aristam porrectam 3 cm. longam abeunte, juxta
aristam uni- vel bidenticulata. In arena fluminis Pyeng-yang (n. 841).
Eine sehr kritische Form, deren Stellung mir nicht völlig klar geworden
ist. Sie bildet einen Uebergang von A. semicostalum zu A. longe-
aristatum Boiss., ist aber auch mit Elymus sibiricus L. so
nahe verwandt, dass ausser den durchaus einzeln stehenden Aehrchen
und den etwas breiteren Hüllspelzen kein erheblicher Unterschied zu
finden ist.
66. Agropyrum Pseudagropyrum Franch. Pl. David. 340. Triticum
Pseudoagropyrum Griseb. in Led. Fl. Ross. IV, 343. Secus flumen
Pyeng-yang (n. 842).
67. Elymus arenarius var. coreensis Hack. n. var. differt a typo spiculis
1,5 em. (non 2 cm.) longis, glumis fertilibus ex emarginatura apicis
mucronulatis. In arenosis maritimis prope Ouen-san (n. 843).
68. E. excelsus Turcz. Cat. Baikal. n. 1332. In arenosis maritimis prope
Ouen-san (n. 844).
508
FILICES CHINA GENTRALIS
leg WIESON
PAR
H. CHRIST. Bâle.
Dans un lot de irente-trois fougères et lycopodiacées de la Chine
centrale, collectées par M. E.-H. Wilson pour MM. J. Veitch and Sons à
Chelsea, que ces derniers ont bien voulu m’envoyer, il y a trois espèces
nouvelles, une variété non encore remarquée et un certain nombre d’es-
peces qui offrent de l'intérêt au point de vue géographique. Malgré le
nombre restreint, cette petite collection forme tout de même une contri-
bution fort bien venue à la flore de l'Empire, c'est pourquoi nous croyons
rendre service en en publiant la liste. La majeure partie provient de la
province de Hupei (Hupeh) dont nous avons déjà tant de belles trouvailles
faites par M. Maries et surtout M. Henry, et quelques espèces aussi du
Sze Tchouan avoisinant.
1. Hymenophyllum barbatum (Van den Bosch suppl. 62 sub Lepto-
cionio) Bak. Synops. 68.
C’est l’espèce du Japon qui pénètre donc jusqu’au centre de la Chine,
ou plutôt : c’est une plante chinoise qui a été trouvée et décrite au Japon
avant que l’on connüt sa patrie principale, ce qui est le cas pour la
majeure partie des espèces réputées exclusivement japonaises!
Hab. W. Hupeh. 24.
2. Hymenophyllum corrugatum nov. spec. Christ.
Une des espéces les plus délicates, les plus composées et les plus cris-
pées, ressemblant pour le port beaucoup à H. crispum H. B. Kih. de
l’Amerique tropicale; elle est particulière pour le stipe renforcé et raide.
Dense cœspitosum, rhizomate filiformi ramosissimo interlexto, slipi-
tibus remotis rigidis ereclis flexuosis atropurpureis glabratis supra cum
u
(2) H. CHRIST. FILICES CHINÆ CENTRALIS. 509
rachi incrassatis angustissime alato-marginatis 2 ‘/2 ad 5 cm. longis.
Lamina 2 ad 3 cm. longa rarius longiore, deltoideo-ovata, tripinnatifida
pinnis 8 ad 10 utroque racheos latere patenlibus sive deflexis, confertis
ovatis, pinnulis confertissimis iterum pinnalis laciniis ultimis numerosis
sæpe palmatis 2 ad 3 mm. longis vix 1 mm. latis lineari-lanceolatis sæpe
cuneatis obtusiusculis, omnibus partibus frondosis valde crispato-undu-
latis, marginibus integris, glabratis, obscure brunneis; urceolis numerosis
4 mm. longis terminalibus valvis rotundato-ovatis sæpe suborbicularibus
margine integris receptaculo incluso.
C’est une miniature du type H. australe Sprengel; très curieux pour la
région subalpine d'un pays extra-tropical. La fronde forme une masse
compacte de segments crispés et entrecroisés.
Hab. W. China Chang Yang. Wet rocks 6800”. 25,
3. Polypodium Shensiense Christ nuov. Giorn. Soc. Bot. Ital. IV, 1.
Genn. 1897.99. - |
Répandu dans le Shensi (1. Giraldi).
Hab. Chang Yang Rocks. 1132.
4. Polypodium amoenum Wall.
Repandu dans le sud de la Chine (Henry) et le nord de l'Inde.
Hab. W. China Chang Yang. Rocks. 1079.
5. Polypodium hastatum Thnbg.
Var. simplex.
Hab. W. China S. Wushan. Rocks. 1379.
6. Polypodium phyllomanes Christ Filic. Bodinier, n. 22 in Bullet.
Acad. Internat. Mans 1902. 210.
Var. ovatum Wall. pro spec.
Trouvé sous plusieurs formes, simples et fort composées, au Kouy-
Tcheou par Bodinier. Notre plante du Hupeh est la forme simple,
connue depuis longtemps du nord de l’Inde, trouvée par Henry au
Yunnnan.
Hab. W. Hupeh. 4100’. 437.
7. Polypodium drymoglossoides Bak. Journ. bot. 1887, 171.
Plante à ce qu'il paraît fort répandue dans la Chine centrale tempérée,
non encore trouvée dans le sud.
Hab. W. Hupeh. 1450,
8. Polypodium intramarginale Bak. mss. in fil, Henry Yunnan 10042.
* Peu caractérisé, groupe P. lineare Sw.. mais longuement stipité, stipe
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 6, 3 juin 1903. 34%
510 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ sÉR.). (3)
à écailles ovales pointues brun-noirâtre, tissu flasque, laissant voir assez
bien les nervures, sores plus près de la costa que des bords, à peine
encaissés, assez petits.
Dimensions : feuille avec stipe 25 cm. Largeur 17 mm.
Hab. W. Hupeh. 436.
9. Nipholobus Drakeanus (Franchet nouv. Arch. Mus. Hist. nat. 2 sér.
7. 165 Polypod.) Giesenh.
Echantillon très développé, à base largement cordiforme, largeur 10 cm.
Une des plantes les plus marquantes de la Chine centrale : Shen-Si
(Giraldi) Kouy-Tcheou (Bodinier). Manque dans le sud.
Hab. W. Hupeh. 309.
10. Nipholobus angustissimus (Bak. Journ. bot. 1887 171. Polypod.)
Giesenh.
Egalement caractéristique pour la Chine centrale : Shen-Si (Giraldi)
Kouy-Tcheou (Bodinier). Manque dans le sud.
Hab. W. Hupeh. 406.
11. Selliguea lanceolata (Hook. sub Gymnogramme).
Echantillons grands, difficilement séparables de S. involuta.
Hab. S. Wushan. Rocks. 615.
12. Selliguea grammitoides Baker Summary new ferns. 103 sub
Gymnogramme.
Different de S. lanceolata par des dimensions {res réduites, la forme
subspatulée de la fronde et les sores occupant seulement la partie supé-
rieure élargie de la feuille.
Déjà trouvé dans la même région par Henry.
Hab. W. Hupeh. 630.
13. Neurodium sinense Christ Foug. Mengtze 880.
C’est la plante découverte par Henry au Yunnan, mais en échantillons
très grands : longueur 34 cm.
Hab. Chang Yang Rocks. 1080.
14. Gymnogramme Delavayi Baker Summary new ferns 101.
Espèce xerophile et endémique de la Chine centrale, du Thibet et du
Yunnan au Shen-Si (1. Giraldi).
Hab. W. Hupeh. 5700’. 1840.
45. Gymnogramme Javanica Blume.
Var. robusta Christ filic. Bodinier n. 5 Bullet. Acad. Mans 1902. 203.
(4) H. CHRIST. FILICES CHINÆ CENTRALIS. 511
C'est exactement la plante du Kouy Tcheou qui aura probablement
droit d’espece. Stipe et rachis sont polis, rouge-noirätre comme dans un
Adiantum, les segments bien plus larges, jusqu’à 4 cm., ovales, presque
en cœur, les nervures plus ramifiées, et les sores extrêmement étroites,
suivant toutes les nervures depuis la costa jusqu’au bord.
Hab. Chang Yang. 1475.
16. Adiantum pedatum L.
Var. myriosorum Baker Bull. Kew Sept. 1898. 317 pro spec.
Connu du Yunnan par Henry 9266.
Hab. W. Hupeh. 5700’. 743.
17. Adiantum Capillus veneris L.
Var. trifidum Willd.
Forme très grande, profondément partagée, ressemblant aux échan-
tillons du sud de l'Inde : Nilgherries 1. Buhrer.
Hab. W. Hupeh. 1895 a.
ÿ 18. Adiantum subemarginatum n. spec. Christ.
Espèce qui n'appartient pas, comme tant d’Adiantum chinois (À. Faberi
Bak., A. David Franchet, etc.) au type d’A. venustum, type qui se
distingue toujours par une pinnule de chaque pinna fort rapprochée au
rachis principal de la feuille, mais qui va vers le type d’A. Aethiopicum L.
et plus spécialement vers À. emarginatum Bory de la Californie.
Magnitudine, habilu et dispositione pinnarum et pinnularum cum
A. Æthiopico conveniens. Segmentis ultimis petiolatis, petiolo 2 ad 3 mm.
longo, segmenlis À cm. latis 8 mm. longis cuneato-rhombeis margine
exteriore latissimo, lobis plerumque tribus hand profundis; omnibus
lobis sorum portantibus; soris 2 mm. latis modice curvatis subrenifor-
nibus. Texlura papyracea, colore subglauco.
Hab. W. Hupeh. 1845.
19. Cheilanthes Mysorensis Wall.
Cette plante, découverte d’abord au sud de l'Inde, est également
répandue en Chine jusque dans les provinces tempérées.
Hab. Ichang. Rocks. 135.
C’est le célèbre défilé du Yangtze où Maries a trouvé le Nothochlæna
chinensis Bak.
20. Asplenium Pekinense Hance.
Une des espèces les plus répandues, du nord de l’Inde à travers toute
la Chine au Japon.
Hab. W. China. Nanto. Rocks Yangtze. 242.
512 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (5)
21. Asplenium Trichomanes L.
Type à pinnules assez grandes.
Hab. W. Hupeh. 399.
Var. microphyllum, à pinnules très pelites.
Hab. W. Hupeh. 63.
22. Athyrium Henryi Bak. Summ. n. ferns. 46 Asplen.
Exactement la plante récoltée déjà dans les mêmes parages par Henry
selon la diagnose de Baker.
Hab. S. Wushan. 1022.
23. Athyrium Wilsoni nov. spec. Christ.
Plante très grande, du type A. thelypteroides Michaux qui est multiple
en Chine, se distinguant du précédent A. Henryi par des lobes à bords
entiers, plus nombreux, des sores droits, allongés, étroits, non courbés
en fer à cheval, et des nervures simples.
Amplum. Stipite cum rachi atropurpureo basi paucis squamis ovato-
lanceolatis pallidis suffulto, cæterum lævi uti tota planta, pennæ anserinæ
crassitie, 15 cm. longa. Lamina 70 cm. longa, 25 cm. lala ovata acuminata
infra decrescente pinnis circa 25 utroque latere racheos infra apicem
frondis pinnatifidum, infimis oppositis remotis valde decurtatis deflexis,
mediis alternis confertis patentibus 15 cm. longis 2 ‘/2 cm. latis sessi-
libus lanceolato-caudatis usque ad alam 4 mm. latam incisis, lobis recte
patentibus numerosis ca. 30 utroque costæ latere, confertis sinu acuto,
oblongis truncato-obtusissimis 5 mm. latis integris sive minutissime
undulatis, nervis simplicibus (in A. Henryi furcatis!) ca. 8 utroque
costulæ latere, obliquis, soris ca. 5 aut 6 rarius pluribus, tenuibus rectis
sive vix incurvis, linearibus brunneo-rufis 2 aut 2 ‘/; mm. longis indusio
tenuissimo filiformi citrino. Textura tenui herbacea, colore obscure viridi.
Plante du port de Diplazium speciosum Bl. de Java, très voisine
d’Athyrium thelypteroides, mais different par ses dimensions bien plus
fortes. En comparant l'A. thelypteroides de Simla 1. Blanford avec notre
plante, on voit que le premier a un rachis faible, jaune paille, fibril-
leux, les lobes n’ont que 3 mm. de largeur, sont plus écartés et dentelés
à dents patentes ou un peu prostrées, les sores sont courtes (1 ‘/2 mm.
au plus), ovales, enflées et à tendance de se réunir.
Les échantillons du Japon 1. Faurie et 1. Makino sont plus petits, à
lobes non dentés, larges de 2 ‘2 mm. seulement, à rachis velu-fibril-
leux, à sores ressemblant à ceux de la plante de Simla. 5
Les échantillons des Etats-Unis (l. Faxon, etc.) qui sont très grands,
(6) H. CHRIST. FILICES CHINA CENTRALIS. 513
ont un rachis jaune-blanchätre, très tendre, glabre, des Jobes larges de
3/2 mm., {res écartés, toujours manifestement dentés, et des sores à peu
près de la longueur de ceux de A.-Wilsoni et tout aussi étroits. Sans
l'affinité de A. Wilson: avec les grandes formes d’A. Thelypteris on serait
porté de le grouper plutôt sous Diplazium.
Hab. Chang Yang. 1120.
24. Aspidium (Polystichum) craspedosorum Maxim.
Plante du centre et du nord de la Chine, de la Corée et du
Japon.
Hab. Chang Yang. 1083.
“ 25. Aspidium (Polystichum) aculeatum Sw.
Var. Veitchii n. var. Christ.
Voici une nouvelle modification parmi les variations déjà à peu près
innombrables de ce type en Chine. Elle se distingue par l'apparition de
deux formations opposées sur la même feuille : les pinnules sont obli-
quement ovales, arrondies, à pointe très courte, à bords presque entiers,
non incisés, mais la pinnule basilaire acroscope de chaque pinna est
pinnatifide très profondément, à lobes poinlus à l’instar des variétés les
plus décomposées de l’espèce (var. hastulatum Tenore, etc.). Ce phéno-
mène de décomposition partielle dans une forme singulièrement simple
est très bizarre : ordinairement la décomposition envahit toutes les
parties de la fronde.
Hab. W. Hupeh. 1116.
26. Aspidium (Lastrea) Beddomei Bak.
Inde et Chine; voisin d’A. gracilescens mais à pinnæ se rétrécissant
vers la base de la fronde.
Hab. Chang Yang. 1454.
27. Cyrtonium falcatum Prsl.
Forme normale, grande, mais sans pinna terminale prédominante,
quoique trilobée. Pinnæ 10 de chaque côté du rachis.
Hab. W. Hupeh. 653.
23. Osmunda regalis L.
Var. Japonica Thnbg.
Echantillon très grand de cette variété dimorphe de l’Asie orientale et
de l’Afrique orientale. Pinnules 6 cm. sur 2 cm.
Hab. W. China. Shien shi. 880.
514 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (20€ sÉR.). (7)
29. Botrychium virginianum Sw.
Forme à dimensions moyennes.
Hab. W. China. S. Wushan. 1033.
Forme gigantesque, longue de 50 cm., épi 16 cm., pinnules (de 2me
ordre) 25 cm., derniers lobes 1 ‘/2 cm. sur ‘/2 cm.
Hab. W. Hupeh. 6700’. 1033 a.
30. Lycopodium clavatum L. Type.
Hab. W. Hapeh. 1263.
31. Lycopodium obscurum L. L. Japonicum Thnbg.
Espèce des Etats-Unis, du Canada et de Terre-Neuve, donc de l’Ame-
rique atlantique; reparaît en Sibérie, au Kamtchatka, au Japon et pénètre,
d’après les échantillons collectés par M. Wilson, jusqu'au Hupeh occi-
dental dans la Chine centrale. Exemple éclatant de la théorie d’Asa
Gray!
Hab. W. Hupeh. 3068 à. Jang. high mount. 3068.
- 92. Lycopodium annotinum L.
Hab. W. Hupeh. 1363.
33. Selaginella Stauntoniana Spring.
Hab. W. China. Pa Tung. 1641.
sie
515
Ueber
ARTOCARPUS LACINIATA Hort.
und ihre
Zugehörigkeit zu Ficus Cannonu N.E. Brown.
Von
H. SOLEREDER, Erlangen.
(Avec planche II.)
In dem Warmhause des hiesigen botanischen Gartens befindet sich
ein prächtiges Exemplar von Artocarpus laciniata Hort., welches kurz
nach der Einführung der genannten Art durch James Veitch and Sons
(s. Gardener’s Chronicle, New Series, Vol. IV, 1875, p. 159) von Van Houtte
bezogen wurde. Dasselbe ist seinerzeit ausgepflanzt worden und musste
schon mehrmals, nachdem es die Höhe des Glashauses erreicht hatte,
zurückgeschnitten werden. Die Pflanze trägt jetzt grosse, kurzgestielte,
längliche und an der Basis ungleichseitig-herzförmige Blätter, welche
mit einer schönen Träufelspitze versehen sind. In diesem Winter hat
sie geblüht und da zeigte es sich, dass sie zu Ficus und nicht zu Arto-
carpus gehört.
Artocarpus laciniata, welche in den Südseeinseln zu Hause ist, scheint
in den Gärten eine seltene Pflanze geworden zu sein. Die Firma Veitch
in London teilte mir mit, dass sie die Pflanze schon geraume Zeit
nicht mehr in Kultur hat und nur von den Royal Gardens Kew
konnte ich beblätterte Materialien von A. lacıniata und ihrer (l. c.)
gleichzeitig publizierten var. metallica erhalten. Diese Materialien aus
Kew stimmten im wesentlichen rücksichtlich der exomorphen, wie
anatomischen Struktur der Blätter mit der Erlangerpflanze überein.
Nur zeigten sie die Blattspreite nicht durchweg einfach, d. h. ungeteilt,
sondern bei dem grösseren Teil der Blätter auf einer oder beiden Seiten
von der Mittelrippe aus mit je einem oder zwei Seitenlappen versehen.
916 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
Dies spricht aber nicht gegen die Zugehörigkeit der in Rede ste-
henden Pflanzen. Denn an den Sprossen, welche sich nachträglich
an den älteren Axenteilen der Erlangerpflanze entwickeln, trifft man,
allerdings selten, auch Blätter mit mehr oder weniger deutlich ausgebil-
deten Seitenlappen an, und weiter hat mir unser Garteninspektor,
Herr Sajfert mitgeteilt, dass unsere Pflanze früher überhaupt nicht
ungeteilte, sondern vielmehr fiederig-gelappte bis geteilte Blätter etwa
von der Beschaffenheit der Blätter der im weiteren Verlauf der Abhand-
lung in Betracht kommenden und in den Gärten zumeist unter dem
Namen Artocarpus Cannonü Hort. Bull gezogenen Moracee getragen
hat. Damit stimmt auch die Angabe von « deeply lobed leaves » in der
ersten Publikation von A. laciniata (1. c.) überein, welche in Annoncen-
form gehalten ist, und noch besser die kurze Beschreibung der Pflanze
mit «feuilles palmatilobées, largement incisées, laciniées » in Revue
Horticole, t. XLIX, 1877, p. 38'. Ferner schrieb mir J. G. Veitch auf
eine bezügliche Anfrage, dass auch seine Pflanzen von À. laciniata die
Tendenz zeigten, ungeteilte Blätler zu entwickeln.
Heterophyllie ist bekanntlich in der Familie der Moraceen keine
seltene Erscheinung. Wir beobachten beispielsweise bei Morus und
Broussonetia an demselben Individuum alle Uebergänge von ungeteilten
Blättern bis zu solchen, welche in der verschiedensten Weise gelappt
sind, und auch eine Gartenform von Ficus Carica unseres Gartens zeigt
dieselben mannigfaltigen Blaltformen neben einander. Viel interes-
santer ist aber der vorliegende Fall, in welchem die jugendliche Pflanze
gelappte, die erwachsene fast ausschliesslich nur ungeteille Blätter
entwickelt?. In derselben Weise verhält sich unter den Moraceen die
ebenfalls baumartige Artocarpus integrifolia Forst. (s. namentlich War-
burg in A. Engler, Die Pflanzenwelt Ostafrikas, Teil B: Die Nutzpflanzen,
Abth. VII, 1895, p. 175, sowie auch Solereder, Zwei Berichtigungen, in
Bulletin de l’Herbier Boissier 1903). Bei einigen mit Wurzeln klet-
1 Andere, als die beiden oben citierten Diagnosen von A.laciniata konnte ich
in der Litteratur nicht auffinden. |
2 Im Anschluss daran sei bemerkt, dass eine vor einigen Jahren aus einem
Steckling der erwachsenen Erlangerpflanze von A. laciniata gezogene Topfpflanze
die ungeteilten Blätter beibehalten hat, sich also ebenso verhält, wie die
Pflanzen, welche aus radiär gebauten Stecklingen der Aroidee « Anadendrum
medium» und des Epheu regeneriert werden und sodann nicht zu der Jugend-
form zurückkehren (s. Gebel, Organographie). Der Erfolg von Versuchen mit
Stecklingen, welche aus alten Stammteilen von A. laciniata erzeugt DRE,
konnte ntcht abgewartet werden.
(3) IH. SOLEREDER. UEBER ARTOCARPUS LACINIATA HORT. 517
ternden Ficus-Arten, wie F. pumila L., tragen weiter die kriechenden
plagiotropen Sprosse ganz anders geformte Blätter, als die orthotropen
und fertilen, in ganz ähnlicher Weise, wie bei den Marcgravia-Arten, beim
Epheu und bestimmten Aroideen (s. hierüber insbesonders Gabel, Orga-
nographie, 1898-1901, p. 136 sqq.'). In der Gattung Ficus ist aber auch
schon ganz der analoge Fall zu Artocarpus laciniata, von der ich bereits
gesagt habe, dass sie ein Ficus ist, konstatiert worden, nämlich von
N. E. Brown in Gardener’s Chronicle, Third Series, Vol. IH, 4888, p. 9-
10 für « Ficus Canoni N. E. Br. n. sp. »?, eine Pflanze, welche zuerst
als Artocarpus? Cannonü Hort. Bull in Flore des Serres, 1. XXI, 1875,
p. 131 veröffentlicht wurde und unter diesem Namen wegen der
schönen dekorativen Färbung des Laubes in Gärten verbreitet und auch
im hiesigen botanischen Garlen vertreten ist. N. E. Brown führt an:
« 1t may be noted, that when in a young state the leaves are more or
less lobed in a pinnatifid manner ; when older the leaves are entire. »
Schon lange bevor ich wussle, dass À. laciniata zu Ficus gehörl und
A. Cannoni von N. E. Brown zu Ficus gebracht wurde und ich mich
mit diesen beiden Pflanzen näher beschäftigte, hielt ich die beiden
Pflanzen für nahe verwandt und möglicher Weise zur selben Art ge-
hörig. Nachdem nun A. laciniata geblüht und sich als Ficus entpuppt
hat, sah ich mich veranlasst, dieser Frage näher zu treten und ich bin
dabei zu dem Resultate gekommen, dass A. laciniata und F. Cannoni
zusammengehören. Die Art kann den Namen Ficus Cannonüt behalten,
nachdem die beiden zu vereinigenden Artnamen in demselben Jahre
(1875) veröffentlicht wurden und A. Cannonü schon von N. E. Brown
als Ficus erkannt worden ist.
Die Blaltform ist zunächst nach dem Vorausgehenden kein Hindernis
für die Vereinigung. Die Frage, ob die charakteristische Blattfärbung
der unter den Namen A. lacimiata und A. laciniata metallica in Kultur
! Bei den in Rede stehenden Ficus-Arten sind die beiderlei Blätter ungeteilt,
ebenso bei Marcgravia, während der Epheu bekanntlich gelappte und unge-
geteilte Blätter hat.
® Ob die Art mit N. E. Brown Ficus Canoni oder aber gemäss der ersten
Publikation der Pflanze F. Cannonii zu schreiben ist, kann ich nicht fest-
stellen. Kew Index führt A. Canoni an; im Supplement I des Index, p. 172
steht Ficus Ganoni und Artocarpus Canoni gemäss der dort cilierten Diagnose
N. E. Brown’s. Ich schliesse mich mit F. Cannonii der in der ersten Publi-
kation eingeführten Schreibweise an. — An dieser Stelle sei noch ausdrücklich
bemerkt, dass N. E. Brown die Art mit keiner bekannten identificieren konnte.
918 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
genommenen jungen Pflanzen! nur eine Eigentümlichkeit der jungen
Pflanzen ist, und die damit in Zusammenhang stehende Frage, ob die
so bezeichneten Pflanzen als besondere Formen von Ficus laciniata
zu betrachten sind, lassen sich erst durch forigesetzte Kultur oder even-
tuell auch durch die Beobachtung der Art an ihrem natürlichen Stand-
orte fesistellen. In dieser Hinsicht kann nur angeführt werden, dass
in der ersten Publikation von A. laciniata und laciniata metallica nur
von jungen Pflanzen die Rede ist und die Blätter von A. laciniata in
Revue Horticole (1. c.) deutlich als « grün » gegenüber A. laciniata metal-
lica bezeichnet werden, aber auch dass Andrée in Linden et Andrée,
L’Illustration Horticole, t. XXVI, 1879, p. 75-76 und pl. CCCXLVI in
Bezug auf A. Cannonii angibt, dass sich die schöne Färbung der Blätter
nur bei entsprechender Kultur erhält ?.
Abgesehen von der Lappung der Spreiten stimmen die Blätter der
sämmilichen angezogenen Formen ? in den systematisch-wichtigen exo-
morphen Merkmalen überein. Sie besitzen nämlich durchweg eine
herzförmige, ungleichseitig ausgebildete Basis, deutliche Träufelspitzen,
sowie fünf Hauptnerven, von welchen allein der mittlere als Blattmittel-
rippe stark entwickelt ist. Auch trägt der Hauptnerv bei allen Formen
da, wo die übrigen schwach ausgebildelen und nur eine kurze Strecke
weil verlaufenden, seitlichen Hauptnerven entspringen, rechts und links
auf der Blatiunterseite je ein kreisförmiges Nektarium *.
Die Beschaffenheit der Urnen, der Urnenstiele und der weiblichen
! Dieselbe wird durch Färbung des Zellsaftes in der Epidermis bewirkt (s.
auch Hassack, Anatomie bunter Laubblätter, in Bot. Centralblatt, Bd. XXVIII,
1886, p. 279).
2 Die betreffende Stelle lautet : « La plante est de celles, qui ne pro-
duisent le maximum de leur effet ornamentale que sous l’infiuence d’une
riche culture. Il faudra donc la renouveler souvent et ne conserver que de
jeunes pieds à tige unique. Les feuilles deviendront plus grandes et mieux
colorées. »
8 Zur Untersuchung kamen die im hiesigen botanischen Garten unter dem
Namen A. Cannonii und laciniata kultivierten Pflanzen, beblätterte Zweig-
proben der in Kew als A. laciniata und A. laciniata metallica gezogenen
Pflanzen und schliesslich Blattproben eines Originalexemplars von A. Can-
nonii aus dem Garten von William Bull.
* Diese Nektarien sind den bekannten Drüsenflecken der Laurocerasus-Blätter
ähnlich und besitzen, gleich diesen und gleich den extranuptialen Nektarien
anderer Ficus-Arten (s. hierüber A. Mirabelli, in Nuovo Giornale botanico Ita-
liano, N. S., Vol. II, 1895, p. 340-347, con tav. X), eine secernierende Palli-
sadenepidermis.
(5) H. SOLEREDER. UEBER ARTOCARPUS LACINIATA HORT. 519
Blüthen‘ bei der im Erlangergarten zur Blüthe gekommenen Pflanze
ist ganz dieselbe, wie bei dem von N. E. Brown in Gardener’s Chronicle
1888 als F. Cannonii beschriebenen Exemplare der Royal Gardens Kew.
Die Urnen sind kugelig, sammetig Kurzbehaart und eingeschlechtig.
Kurz behaart sind auch die Inflorescenzstiele, welche in der Mitte ein
paar kleine schuppige Hochblätter tragen. Die weiblichen Blüthen sind
zum Teil sitzend, zum Teil gestielt und mit 4-5 länglichen Perigon-
blättern versehen. Auf die von N. E. Brown nicht berücksichtigte
Beschaffenheit des Fruchtknotens komme ich unten in der Diagnose
zurück.
Schliesslich ist auch die anatomische Struktur des Blattes eine ganz
übereinstimmende. Die gemeinschaftlichen Merkmale sind die fol-
genden. Der Blatibau ist bifazial. Die Epidermiszellen haben auf der
Oberseile geradlinige, auf der Unterseite mehr oder weniger gebogene
Seitenränder. Die oberseitige Epidermis ist in der Nähe der grösseren
Nerven stellenweise zweischichtig. Die unterseitige schliesst hier und
dort Gruppen aus zwei bis fünf kleinen Zellen ein, welche je eine
Druse aus Kalkoxalat einschliessen. Die Spaltöffnungen kommen nur
unterseits vor und sind von mehreren gewöhnlichen Epidermiszellen
umgeben. Das Pallisadengewebe ist einschichtig und deutlich gestreckt;
stellenweise finden sich in ihm Kalkoxalatdrusen. Ueber das Schwamm-
gewebe ist nichts besonderes zu sagen. Die grösseren Nerven enthalten
einen Bastfsserbogen in Begleitung des Weichbastes und Drusen, sowie
ungegliederte Milchröhren in ihrem Grundgewebe. Besonders charak-
teristisch ist das Auftreten von Cystolithen in der unterseitigen Blatt-
epidermis. Ihre Trägerzellen sind weitlumig, dringen in das Schwamm-
gewebe ein und tragen an ihrer Aussenwand ein kleines kegelförmiges
und massives Spitzchen, welches als Haarrudiment anzusehen ist. Die
Cystolithen haben ein steinpilzähnliches Aussehen ; ihr dicker oft etwas
angeschwollener Stiel dringt in den halbkugeligen Cystolithenkôrper
ein’. Neben solchen Cystolithen führenden Zellen finden sich auf der
Blaltunterseite gleichweillumige Epidermiszellen, die mit einer etwas
längeren massiven Papille versehen sind und im Anschluss an diese
1 Männliche Blüthen fehlen in den Urnen der Erlangerpflanze völlig, gleich-
wie in den von N. E. Brown untersuchten.
2 Die Pflanze des Erlangergartens enthält stellenweise die steinpilzartig ge-
stalteten Cystolithen auch in der oberseitigen Epidermis. Die betreffenden
Epidermiszellen haben kein grösseres Lumen als die anderen ; die Stiele sind
nicht an den Aussenwänden, sondern an den Seitenwänden befestigt.
920 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (6)
eine kleine schwach in das Zelllumen vorspringende cystolithenartige
Protuberanz aufweisen. An diese schliessen sich Epidermiszellen an,
die in kurze Haare ausgezogen sind, und weiïter finden sich lange
einzellige Haare, deren Nebenzellen sich an der Basis des Haarkörpers
in Form einer Rosette heraufziehen. Schliesslich kommen auch kleine
Aussendrüsen vor, welche einen einzelligen Stiel und ein etwa gleich-
langes ellipsoidisches, durch Horizontal- und Vertikalwände geteiltes
Köpfchen besitzen. Die anatomischen Unterschiede, welche die Blälter
der angegebenen Materialien aufweisen, sind nur geringfügige, durch-
aus quantitative, nicht qualitative ; sie haben keinen Artwert. Sie
beziehen sich vornehmlich auf die verschiedene Reichlichkeit der Be-
haarung und die grössere oder geringere Zahl und die mehr oder
weniger typische Ausbildung der Cystolithen und cystolithischen Haare,
sowie auf das mehr oder weniger häufige Auftreten der Teilwände in
der oberseitigen Epidermis.
Zum Schlusse fasse ich die Ergebnisse meiner Mitteilung in die fol-
gende Diagnose zusammen.
7 Ficus Cannonü N. E. Brown emend. Syn.: Artocarpus Cannonii Hort.
Bull in Flore des Serres, t. XXI, 1875, p. 131 et pl., in Lebl, Illustrierte
Gartenzeitung, Bd. XX, 1876, p. 81 und Taf. 11', in Linden et Andrée,
L’Illustration Horticole, t. XXVI, 1879, p. 75-76 et pl. CCCXLVI ; Arto-
carpus laciniata und À. laciniata metallica Hort. Veitch in Gardener’s
Chronicle, N. S., Vol. IV, 1875, p. 159, in Revue Horticole, t. XLIX,
1877, p. 38; Ficus Canoni N. E. Brown, in Gardener’s Chronicle, Third
Series, Vol. II, 1888, p. 9-10 und in Kew Index, Suppl. 1, p. 172.
Arbor. Folia petiolata, in plantis adultis integra, ex ovato oblonga,
interdum lobo uno alterove instructa, in plantis junioribus pinnatifide
3-5-loba, omnia apice apiceque loborum distincte longeque cuspidata,
basi inæquilatere-cordala auriculis rotundatis incumbentibus, margine
irregulariter sinuato-dentata, basi quinquenervia nervo medio solo
valde explicato et basi subtus lateraliter nectariis duobus disciformibus
instructo, ceterum penninervia nervis lateralibus utrinque 6-7, prope
marginem bifureis, ramis angulo recto vel acuto divaricatis, unoquoque
cum ramo nervi præcedentis vel sequentis in arcum connivenli, nervis
minoribus venisque reticulatis, membranacea, aut viridia et nitida, aut
supra micantia, viridia vel rubiginosa, infra purpurea (in plantis, quæ
. 1 Diese Tafel ist aus F lore des Serres übernommen, nur etwas verkleinert und
als Spiegelbild reproduciert.
(7) H. SOLEREDER. UEBER ARTOCARPUS LACINIATA HORT. 521
sub nomine « À. Cannon» in hortis coluntur), aut supra et subtus
rubiginoso-micantia (in plantis, quæ « À. laciniata metallica » dicuntur),
juniora dense hirsuta, adulta plus minusve, inprimis subtus in nervis
hirsuta, cellulis epidermidis superioris recte delineatis et sæpius horizon-
taliter partitis, cellulis epidermidis inferioris plus minusve undulatim
delineatis, paucis parvis ejusdem crystallis echinatis instructis, nonnullis
auctis ejusdem cystolithis pileiformibus crasse stipitatis impletis et
exius mucrone parvo conico (pilo rudimentario) instructis, stratu pali-
formi uniseriali perspicuo, nervis lateralibus fibris mechanicis arcuate
disposilis, erystallis echinatis, utrieulis lacticiferis inarticulatis instructis,
nervis minoribus cellulis parietibus tenuibus instructis cum altero epi-
dermide conjunetis, pilis unicellularibus longis vel brevioribus interdum
eystolithicis, pilis glandulosis parvis stipitatis capitulis ellipsoideis pluri-
cellularibus instructis ; petioli breves, teretes, plus minusve hirsuti ;
stipulæ liberæ, oblongæ, apice longe cuspidatæ, interdum margine
dentifere, mémbranaceæ, pallidæ vel rubiginosæ, caducissimæ, delapsæ
cicatrices annulares ramulorum efficientes. Receptacula feminea lateralia,
pilis brevibus subvelutina, stipite brevi, dense hirto, medio articulato
bracteolisque 2-3 parvis squamæformibus obsito, ostio bracteolis nume-
rosis squamiformibus clauso. Flores feminei sessiles vel pedunculati,
bracteis et pilis longioribus intermixtis, perigonii 4-5-partiti lobis obo-
vato-linearibus, apice barbatis, germine ellipsoideo, stylo laterali fili-
formi, hirsuto, stigmate simplici, lanceolato, longe papilloso, ovulo unico
anatropo, epitropo, lateraliter affixo. Receptacula cum floribus masculis
ignota.
Folia integra petiolo 1,2-2,4 cm. longo adjecto 18-21 cm. longa, 7-
9 cm. lata, folia lobata ad 24 cm. longa, ad 12,5 cm. lata; stipulæ
12-22 mm. long, 2,5-4 mm. late. Receptacula feminea maxima diametro
1,7 cm., stipitibus ad 2 cm. longis.
Habitat in « Südseeinseln (Gesellschaftsinseln) » et colitur in hortis.
Specimina sponlanea herbariorum non vidi. _
Botanisches Institut Erlangen, im Februar 1903.
522
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANZ
(Suite.)
247. Plagiochila fragillima St. n. sp.
Sterilis, minor, tenuis, gracilis brunneola muscis consociata. Caulis ad
5 cm. longus capillaceus rigidiusculus, fuscus pauciramosus. Folia 2 mm.
longa, remotiuscula decurvo-homomalla et valde concava, in plano late
ovata, asymmetrica, antice decurrentia, postice breviter inserta ibidemque
ampliata, caulem in plano tegentia vel parum superantia, vulgo quidem
revolula, margine antico substricto nudo vel sub apice unidentato, pos-
tico bene arcuato dentato-spinoso, spinis sub 12, longe atténuatis 6 cel-
lulas longis, approximatis strictissimis recte patulis apice rotundato
similiter armato. Cellulæ apicales 18 X 27 y, basales 18 X 45 w parie-
tibus æqualiter incrassatis validissimis, folia itaque fragillima.
Hab. Himalaya, Sikkim (Bretandeau).
248. P. Miyoshiana St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 104.
Dioica, minor, rigidula, flavicans, corticola. Caulis ad 3 cm. longus
vage ramosus, tenuis fuscus rigidus. Folia caulina imbricata, 2,5 mm.
longa oblique patula, angulo 67° utrinque breviter decurrentia, plano
disticha, late ovata, basi poslica caulem anguste tegentia, symmetrica,
marginibus æqualiter arcuatis antico e basi nuda remote 5-6 dentato,
dentibus parvis angustis subappressis, postico inæqualiter dentalo, den-
tibus ad 12 validis et pusillis mixtis, subrecte patulis, apice rotundato
similiter armato, duobus dentibus majoribus approximatis. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 54 y trigonis majusculis attenuatis. Andræcia
terminalia, bina vel terna, brevissima, ambitu ovala vel oblonga, ex
apice vegetaliva, bracteis 5 jugis confertis, medio supero recurvo-patulo
spinuloso.
Hab. Japonia, Tosa (Miyoshi, Inouë, Faurie).
249. P. Mannii Si. n. sp.
Dioica, mediocris, parvifolia, rigida, olivacea vel brunneola. Caulis ad
6 cm. longus, simplex sub flore simpliciter innovatus, vix aliter ramosus,
ceterum strictus, fuscus et rigidus nudus. Folia caulina 2 mm. longa,
conferta devexa et valde concava lata basi inserta postice breviter
326
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 523
decurrentia, oblique breviterque ovata, margine antico nudo leniter
curvato, postico bene arcuato caulem in plano parum tegente, ipsa basi
nudo ceterum regulariter spinoso, spinis ad 12 majusculis approximalis,
e lata basi acuminatis recte patentibus strielis interdum hamatis apice
obtusato similiter spinoso, spinis sub 5. Cellulæ apicales 18 X 27 u
basales 27 X 54 y trigonis nullis, parielibus validis, basi validissimis.
Folia floralia caulinis simillima majora. Perianthia parum exserla
oblongo-ovata, ore truncato creberrime setuloso.
Hab. Hawai (Mann).
Cum P. Hampeana comparanda.
250. Plagiochila cæspitosa St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 848.
Sterilis mediocris sed longissima et gracilis, rigidissima, flavicans,
effuse cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus, pro planta tenuis fuscus rigi-
dissimus pauciramosus, ramis longis patulis. Folia vix 3 mm. longa,
remotiuscula, subrecte patula leniter decurva, haud decurrentia brevi
basi inserta, postice parum ampliala caulem tegentia, ambitu late ovata,
medio amplissima, apice multo angustiora, margine antico stricto nudo
vel superne paucispinoso spinis validis brevibus subappressis, postico
plus minus arcuato, sæpe a basi ad apicem alte curvato, inferne remote
paucispinoso, spinis validis acuminatis recte patulis, superne densius
armalo, spinis ad 40, similibus vel minoribus interjectis, apice emar-
ginato bispinoso. Cellulæ apicales 36 x parietibus validis, basales
27 X 54 u, parietibus maxime trabeculatis.
Hab. Hawai (Baldwin).
251. P. Wichuræ St. n. sp.
Sterilis, minor, rigidissima, rufescens, aliis hepaticis consociata. Caulis
ad 4 cm. longus, tenuis rufus et durus, simplex vel pauci-breviterque
ramosus. Folia caulina parva, 1,6 mm. longa, conferta, arcte decurvo-
homomalla, valde concava, in plano late-cordata, latiora quam longa,
basi postica valde ampliata alteque cristata, vix decurrentia, margine
antico leniler arcuato nudo, sub apice 1-2 dentato, postico e basi semi-
circulari arcuato æqualiter dentato, dentibus sub 12, apice late obtusato
4-5 dentalo, dentibus ubique æquimagnis breviusculis validis e lata
basi breviter acuminatis. Cellulæ apicales ad 18 y parietibus maxime
æqualiterque incrassatis, subapicales 27 y trigonis magnis acutis, basales
18 X 54 y, trigonis nodulosis.
Hab. China (Wichura).
252. P. Wallichiana St. n. sp.
Dioica, minor, parvifolia, rigida, frustula tantum cognita, Folia remo-
327
524 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m séR.). Plagiochila.
tiuscula vix 2 mm. longa, oblique patula angulo 45° haud decurrentia
concava, poslice parum ampliata caulem legentia vulgo tamen recurva
late elliptica, medio amplissima basi apiceque duplo angusliora asym-
metrica, margine anlico nudo leviter arcuato, postico multo magis
curvato basi nudo celerum 8 spinoso spinis validis recte patulis, apice
oblique truncato emarginato-bispinoso, spinis validis subæquimagnis
oblique porrectis. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 X 36 u trigonis
ubique majusculis nodulosis. Folia floralia eaulinis simillima parum
majora et vix validius spinosa. Perianthia compresso-obcuneata, ore late
rotundato dentato-spinoso, spinis longiusculis longius attenuatis.
Hab. Nepal (Wallich).
Es ist nur ein wohl erhaltener Teil einer einzelnen Pflanze vor-
handen; da er einen Kelch besitzt, habe ich trotz der Dürftigkeit des
Materials die Pflanze nicht unerwähnt lassen wollen. Gottsche hatte sie
zu Plagiochila geniculata (Westindien) gestellt, eine Illustration, welche
Begriffe man "damals von der geographischen Verbreitung der Arten
hatle.
253. Plagiochila Teysmanni Sande.-Lac. Syn. Hep.Javan., p.12.
Dioica, mediocris, rigidula, fusco-olivacea. Caulis ad 7 cm. longus,
tenuis, fuscus, rigidus, parum ramosus, ramis brevibus patulis. Folia
caulina vix 2,5 mm. longa, parum imbricata, subrecte patula, angulo 80°,
utrinque decurrentia, plano disticha, postice parum ampliala, caulem
tegentia, interdum recurvula, ambitu ovata, basi amplissima, apice vix
duplo angustiora, subsymmetrica, margine antico nudo substricto, postico
e basi angulatim-rotundata leniter arcuato dense dentato-spinoso, Spinis
sub 16 approximatis validis breviusculis subæqualibus, apice truncato
rarius rotundalo similiter armato, spinis sub 7. Cellulæ apicales 18 y,
trigonis majusculis, basales 18 X 36 w trigonis magnis. Folia floralia
semicircularia, margine antico spinuloso, postico inæqualiter grosse
spinoso; spinis angustis sæpe hamatis. Perianthia triangulari - campa-
nulata ore compresso late truncato dense spinoso, spinis subæqualibus
validis angustis porrectis ala completa lata similiter spinosa.
Hab. Java (Teysmann). Adhuc haud reperta.
254. P. subtruncata Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 173.
Dioica mediocris flaceida, dilute olivacea in corlice rarius in rupibus
cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus, tenuis fuscus et rigidus, superne
parum ramosus, ramis longiusculis divergentibus. Folia caulina adulta
plus 2,5 mm. longa, contigua, oblique patula, angulo 58° haud decur-
rentia, disticha, marginibus recurvis concava, basi postica parum ampliata
328
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 525
caulem tegenlia, asymmetrica, late ovata basi amplissima apice vix triplo
angustiora, margine anlico stricto nudo, sub apice remote bidentato
postico e basi angulatim rotundato leniter armato, dentibus ad 12 usque
ad basin ipsam descendentibus remotiusculis irregularibus, vulgo vali-
dissimis subrecle patulis breviusculis paucis parvis interjeclis, apice
truncalo 4 dentalo, dentibus similibus. Folia superiora simillima, minora
parum angustiora, basi postica minus ampliata. Cellulæ apicales 18 y,
basales 18 X 36 y trigonis majusculis attenuatis. Folia floralia caulinis
similia dentibus validioribus magis numerosis. Perianthia ovata, late
(runcata ore duplicato-dentato, ala antica lata plus minus dentata.
Andræcia mediana bracteis apice paucidentatis.
Hab. Java, Sumatra (Schiffner, 360-1450 m.).
255. Plagiochila sikutzuisana Mass. Acad. Verona 1897, p. 13.
Dioica, majuscula, robusta et tenax, pallide virens, muscis con-
sociata. Caulis ad 8 cm. longus simplex vel parum ramosus, validus
fuscus, flagellis validis decurvis squamulosis radicantibus. Folia caulina
2,5 mm. longa approximata, adulla interdum confertissima, oblique
patula decurvula, marginibus recurvis concava, anlice decurrentia, pos-
tice breviler inserta, in plano ovato-rolundata, obliqua, postice ampliata
caulem tegenlia vel recurva, tertio infero amplissima asymmetrica,
margine antico substrieto superne leviter arcuato, postico valde curvalo
apice rotundato, marginibus basi nudis ceterum crebre denticulatis ;
folia superiora parum angustiora, simillima. Cellulæ apicales 18 y,
basales 18 X 5% u (rigonis parvis. Folia floralia caulinis fere æqualia
longius denticulata. Perianthia longe exserta clavata, superne compressa,
ore truncato regulariter denseque denticulalo. Andræcia mediana parva,
bracteis Gjugis confertis, apice squarrosa palulis spinulosis.
Hab. China, Schensi, in cacumine montis Sikutzuisan (Giraldi).
Adsunt plantæ interdum foliis omnino integerrimis vel minime den-
ticulalis.
256. P. simlana Mitten n. sp.
Slerilis mediocris flaccida, flavo-virens, dense cæspitosa. Caulis ad
3 cm. longus, simplex tenuis, ramis descendentibus radicantibus nume-
rosis, Folia caulina 2 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 67°
utrinque breviler decurrenlia concava, postice parum ampliala caulem
tegentia, ambitu late ovala, asymmetrica, margine anlico substricto vel
parum eurvalo superne dentato, denlibus sub 6 oblique porreclis bre-
vibus, postico bene curvato, dentato, dentibus sub 12 parvis oblique
porrectis paucis multo majoribus mixtis, apice rotundato validius den-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 5, 3 juin 1903, 39
526 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
tato, dentibus inæqualibus sinubus plus minus profundis validis. Cellulæ
apicales 18 y parietibus validis, basales 27 X 45 y. trigonis parvis.
Hab. Himalaya (Hooker, Falconer, Gamble), Kunzai Alatan (Brotherus).
257. Plagiochila philippinensis St. n. sp.
Dioica, minor sed longa et gracilis, rigida brunneola, laxe cæspilosa,
interdum longissima, pendula. Caulis ad 10 cm. longus (vulgo 5-6 cm.)
pauciramosus tenuis fuscus et rigidus postice sæpe rhiziferus. Folia
caulina parva, 2 mm. longa, imbricata, decurvo-homomalla, vix decur-
rentia, in plano late ovata (inferiora breviora), subsymmetrica, margine
antico arcualo nudo vel sub apice unidentato, postico e basi rotundata
et caulem tegente arcuato, regulariter spinoso, spinis ad 10 remotius-
culis, longis angustis recte patulis æquimagnis, apice late obtusato
similiter armato, spinis 3-4. Folia ramulina minora simillima. Cellulæ
apicales 18 X 27 y, basales 18 X 38 y parietibus flexuosis, maxime
nodulosis nodulis in lumen cellulæ sæpe longe prominulis (ut in
P. peculiari Schffn.). Folia fioralia caulinis mulio majora validius spi-
nosa. Perianthia longe exserta subclavata superne compressa, ore trun-
cato irregulariter spinoso, spinis angustis recte patulis.
Hab. Insula Luzon (Semper, Loher).
258. P. pulvinata Si.n. sp.
Sterilis minor, robusta quidem et rigida, brunnea dense pulvinatim
cæspitosa. Caulis ad 3 cm. longus, simplex, tenuis fuscus et tenax. Folia
conferta, 2,5 mm. longa, arcte decurvo-homomalla subeireularia, inte-
gerrima vel apice paucis dentibus minutis armala, vix asymmetrica,
tertio infero amplissima, margine postico quam anticus magis arcuato,
folia dein postice alte cristata, vulgo quidem late recurva vel revoluta,
utrinque haud decurrentia. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis, basales
27 X 72 y trigonis maximis subnodulosis.
Hab. Nova Guinea, in cacumine Montis Musgrave (Wa Macgregor).
259. P. microphylla St. n. sp.
Dioica, mediocris rigida brunneola, laxe cæspitosa. Caulis ad 4 cm.
longus, pro planta validus, superne pauciramosus, basi ramulis aphyllis
radicelliferis descendentibus instructus. Folia 2 mm. longa, remotiuscula,
decurvo-homomalla, maxime convoluta, haud decurrentia, basi ampliata,
in plano caulem tegenlia, ambitu late triangulato-rotundata i. e. margine
antico curvato nudo, postico semicirculari 8-9 spinoso, apice parum
prominulo exciso-bispinoso, spinis validis subæqualibus recte patulis
vel hamatis. Cellule apicales 27 y trigonis magnis acutis, basales
27 X 45 u trigonis maximis. Andrecia mediana repetita magna pauci-
330
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 527
bracteata, bracteis remotiusculis erectis integerrimis, mucronulo tantum
patente.
Hab. Bhotan (Griffith).
260. Plagiochila himalayensis St. n. sp.
Dioica mediocris rigida flavo-virens dense cæspitosa. Caulis ad % cm.
longus, simplex vel parum ramosus, pro planta validissimus, carnosus
et fragilis. Folia caulina 2 mm. longa, approximata, decurvo-homomalla,
valde concava utrinque parum decurrentia, postice ampliata, reflexa,
in plano caulem parum superantia ambitu quadrato-rotundata, margine
antico substricto nudo. postico e basi semicirculari curvato, integerrimo
vel superne paucidenticulato, apice late truncato vel retuso, angulato
vel integerrimo. Cellulæ apicales 27 y trigonis majusculis, basales
27 X 54 u trigonis magnis. Folia floralia caulinis simillima, superne
dentata, dentibus remotiusculis validis brevibus acutis recte patulis.
Perianthia semiexserta obovata, parum compressa ore recte truncato
regulariter denticulato dentibus brevibus acutis.
Hab. Himalaya occid., Bashar (Gamble), Kashmir, Tragbal Pass (Duthie,
9000”).
261. P. Duthiana Si. n. sp.
Sterilis, mediocris, humilis, validus, flavido-virens, dense depresso-
cæspitosa. Caulis ad 2 cm. longus validus viridis, simplex, decurvus.
Folia adulta 2,5 mm. longa, approximata, oblique patula, angulo 45°
utrinque brevissime decurrentia, marginibus maxime revolutis sub-
cylindrica, postice ampliata in plano caulem superantia, margine antico
inferne substricto superne armato, ceterum subeircularia integerrima.
Folia superiora simillima, sensim minora ultima sæpe decurvula. Cellulæ
apicales 18 y, trigonis parvis, basales 27 X 54 y parietibus validis.
Hab. Kashmir (Duthie 9000’).
262. P. Delavayi St. Mem, Soc. nat. Cherbourg, Vol. 29, p. 224.
Dioica, mediocris vel majuscula, rigidiuscula, pallide flavo-virens, ætate
ut in congeneribus flavo-brunneola. Caulis ad 8 cm. longus, parum
ramosus, sub flore innovatione simplici continuatus, tenuis et validus,
fuscus. Folia remotiuscula, valde concava et decurva, in plano oblique
ovato-rotundata, haud decurrentia, margine postico magis arcuato, cir-
cumeirca denticulata, margine antico inferne solum nudo ; basis inser-
tionis vix dimidium folii latitudinis, Cellulæ 28 y trigonis majusculis
aculis subnodulosis, basales fere duplo longiores, parietibus validis,
trigonis dein minus distinctis. Folia floralia caulinis majora simillima.
Perianthia pyriformia, ad medium exserla, basi inflata superne com-
391
528 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
pressa, ore angustato rotundato denticulato. Andrecia mediana, parva,
fusiformia in planta parvifolia et graciliore, bracteis ad 5 jugis confertis
superne patulis rotundatis et paucidenticulatis vel integerrimis.
Hab. China, Yuennan (Delavay), Schensi (Giraldi).
Diese Art ist im Gebiet sehr häufig und variirt je nach dem Standorte
in vielen Formen ; eine auffallende Abweichung ist die dunkelbraune
Form mit fast ganzrandigen Blätlern ; man findet aber mehr oder
weniger normale Blätter auch an diesen Pflanzen.
263. Plagiochila denticulata Mitten Proc. Linn. Soc. 1861, V,
p. 95.
Dioica, minor, valida et rigida fragillima brunnea laxe cæspitosa. Caulis
ad 3 cm. longus, procumbens superne geniculatim adscendens pauci-
ramosus, tenuis rigidus fuscus, e facie postica ubique rhiziferus, radi-
dicellis longis confertis strietis. Folia caulina 2 mm. longa, remotius-
cula, arcte decurvo-homomalla, antice cauli longe inserta, postice haud
decurrentia ampliata in plano caulem late superantia, semper lamen
late recurva, ambitu obovalo-rotundata ubique regulariter denticulata,
dentibus approximalis brevibus acutis recte patulis, margine antico
inferne nudo. Cellulæ apicales 13 y trigonis parvis, basales 18 X 54 u
reclangulares, parielibus validis trigonis subnullis, vittam distinclam
formantes. Folia floralia multo majora grossius denlata ceterum cau-
linis simillima.
Hab. Sikkim, Darjeeling (G. A. Miller, Hooker).
264. P. cavifolia St. n. sp.
Sterilis minor, humilis viridis, dense depresso-cæspitosa. Caulis ad
2 cm. longus, simplex rarius pauciramosus, basi rhiziferus superne
procumbens. Folia 2 mm. longa, conferta, medio antico et postico
decurvis dein valde concava subinflata, in plano subeircularia, haud
decurrentia, postice ampliata, in plano caulem late superantia ibidemque
denticulata ceterum nuda. Cellulæ apicals normaliter 27 y irregulares
sæpe multo minores, basales 27 X 45 u vel breviores, trigonis ubique
parvis acutis.
Hab. Kashmir, Sonamarg (Duthie).
265. P. Biondiana Mass. Hep. chin. Acad. Verona III, Vol. 73, 1897,
p. 15.
Sierilis, mediocris, rigidiuscula, pallide flavicans inferne brunneola.
Caulis ad 5 cm. longus, simplex vel parum ramosus, tenuis fuscus et
rigidus, apice hamatim ineurvus. Folia caulina 2 mm. longa arcte
decurvo-homomalla, circularia vel laliora quam longa, brevi basi inserta,
392
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 529
haud decurrentia, ipsa basi nuda ceterum eircumeirca æqualiter denti-
culata, dentibus ad 20, remotiusculis brevibus triangulatis recte patulis.
Cellulæ apicales 13 y, basales 18 X 45 u. vel breviores rectangulatæ,
trigonis ubique nullis.
Hab. China, Schensi (Giraldi).
IM. Ovifoliæ.
266. Plagiochila kiciliata St. n. sp.
Dioica. mediocris rigida rufo-brunneola. Caulis ad 2 cm. longus, tenuis,
rigidus, fuscus, simplex vel pauciramosus, ramis brevibus subrecte
patentibus parvifoliis. Folia caulina conferta, 2,5 mm. longa, arcte
decurvo-homomalla, rigida, ovato-trigona, basi cuneatim angustata bre-
viterque inserta, tertio infero amplissima, in plano caulem basi supe-
rantia, semper famen recurva, apice subiriplo angustiora, margine
antico nudo leniter arcuato arcteque recurvo, postico supra basin nudam
et crispulam bene curvato superne stricto spinoso, spinis ad 10 longius-
eulis, e lata basi attenuatis hamatis, apice oblique truncato biciliato,
eiliis longis oblique porrectis strietis æqualibus, interdum ob basin latius-
culam spiniformibus. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis trun-
calis, basales 48 X 63 y trigonis maximis subnodulosis in pariete
longius decurrentibus. Andrecia in ramulis seriata, anguste spicala,
bracteis contiguis longe saccatis, apice leniter recurvo spinuloso.
Hab. Insul& pacifice (Herb. Mitten).
267. P. hyalina Ldbg. Syn. Hepat., p. 640.
Sterilis, minor, pallida, rigidula. Caulis ad 3 cm. longus. tenuis, rigidus,
rubescens, strictus simplex vel parum ramosus. Folia remotiuscula,
2 mm. longa, valde oblique patula, angulo 45°, plano disticha et optime
pectinata, utrinque breviter decurrentia postice parum ampliata caulem
tegentia, ovato-oblonga, asymmetrica, quarto infero amplissima, apice
3plo angustiora, margine antico stricto nudo, postico e basi nuda cur-
vala strieto remote quadridenticulato, apice normaliter truncalo 3 spinoso
spinis anguslis subrecte patulis, sepe tamen maxime aberrante, acuto
vel acuminato-bidentulo vel emarginato-bispinoso vel varie deformato.
Cellulæ apicales 36 X 45 y, basales 50 X 60 y, trigonis ubique magnis
allenualis.
Hab. Ualan (Insul® Marian), leg. Mertens.
268. P. revolutifolia Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 172.
* Dioica, minor sed longa et gracilis, rigidula, rufescens, laxissime cæs-
“4e
dr
330 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
pitosa. Caulis ad 10 cm. longus fuscus et rigidus, tenuis, longe furcatus,
fureis regulariter repetitis. Folia caulina 2,5 mm. longa, remotiuscula,
oblique patula, angulo 58°, utrinque breviter decurrentia, basi postica
anguste recurva ceterum subplana disticha vel leniter decliva, mar-
ginibus revolutis ambitu fere anguste-rhombiformia, duplo longiora
quam lata, margine antico subnudo stricto, postico parum arcuato pauci-
dentato, dentibus sub 5 remotis validis oblique porrectis, apice oblique
truncato (basi parallelo) quadridentato, dentibus oblique porreclis inæ-
qualibus, anteriore vulgo multo majore. Folia ramulina simillima minora.
Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis, basales 18 X 36 y parietibus lon-
gioribus anguste trabeculatis. Folia floralia caulinis similia, basi cuneatim
angustata, margine postico irregulariter dentato-spinoso, spinis brevibus
varie patulis, hic illic hamatis. Perianthia fertilia breviter obconica ore
late truncato dense spinuloso, ala anlica completa, angusta superne
denticulata. Andrecia mediana, bracteis apice paucidentatis.
Hab. Java (Schiffner).
Plagiochila terebrans Sande (non Nees) gehört nicht hieher wie
Schiffner glaubt, sondern zu P. pinnatiramosa Schffn.
269. Plagiochila Belangeriana Ldbg. Spec. Hep. 1844,
p. 109.
Syn. : P. cæspitosa St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 848.
Dioica, magna et elata,- fusco-viridis, vulgo brunnea, inferne magis
infuscuta, laxe cæspitosa corticola. Caulis ad 12 cm. longus superne
dendroideo-multiramosus, basi validus fuscus superne sensim attenuatus,
in ramis ultimis capillaceus. Folia caulina adulta parum imbricata, ad
4 mm. longa, parum concava oblique patula, angulo 67°, plano disticha,
late ovata, asymmetrica, lata basi inserta, postice parum ampliata cau-
lique incumbentia vel leniter recurva, antice parum decurrentia, margine
postico leniter arcuato, vulgo 8 spinoso, spinis validis pungentibus æqua-
libus remotiusculis oblique porrectis margine antico nudo substricto
sub apice bispinoso, ipso apice subtruncato, spinis 3 majoribus oblique
porrectis irregularibus. Folia ramulina contigua, subduplo breviora,
angustiora, basi postica haud ampliata, spinis minus numerosis et minus
validis, in ultimis ramulis parva, remota, vix 1 mm. longa, apice 5 spi-
nosa (spina media sepe maxima) ceterum integerrima. Cellulæ apicales
18 y, basales 18 X 36 u parietibus validis. trigonis + distinctis, in
foliis adultis majoribus et multo magis incrassatis. Folia floralia caulinis
subæqualia, longius et validius armata. Perianthia in ramis terminalia,
pseudolateralia, obovata, ore truncato dense dentato-spinuloso. Andrecia
| 334
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 531
in ramis seriata, anguste spicala, bracteis ad 15 jugis, confertis superne
longe patulis spinulosis, acutis.
Hab. Java, Nova Guinea, Sumatra, Samoa, Viti, Nova Caledonia, Tahiti,
Hawai, Philippinæ Insulæ, ubique communis.
270. Plagiochila Beccariana Schffn. Acad. Vindob. 1900, p.182.
Dioica, rigidiuscula, fusco-virens, dense cæspitosa. Caulis ad 4 cm.
longus, rigidus, irregulariter remoleque ramosus. Folia caulina 3 mm.
longa, contigua vel remotiuscula, valde concava, disticha, oblique patula,
angulo 67°, angusta basi inserta, postice ampliata, in plano caulem
tegentia, oblongo-elliplica, utrinque breviter decurrentia, margine antico
substricto nudo, postico leniter arcuato 12 dentato, dentibus approxi-
matis, e lata basi breviter attenuatis oblique porrectis, leniter irregu-
laribus. Folia ramulina angustiora, postice haud ampliata, dentibus
minus validis minusque numerosis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis
magnis acuminatis, basales 18 X 72 y rectangulares, parietibus valde
et æqualiter incrassatis. Folia floralia caulinis similia submajora validius
dentata. « Perianthia in ramis terminalia, vulgo innovatione simpliei
suffulta, oblongo-obovata, truncata ore denticulato » (Schffn.). Andrecia
repeiita parva, anguste fusiformia, bracteis 8 jugis confertis, apice
porreclo spinuloso.
Hab. Java (Schiffner) in regione alpina.
271. P. æquitexta St. n. sp.
Dioica, mediocris, flavo-brunnescens, tenera et flaccida, dense cæspi-
tosa. Folia caulina contigua vel parum imbricata, leniter curvatim patula
(angulo 45°) basi utrinque breviter decurrentia, in plano anguste li-
gulata, marginibus parallelis armatis, antico argule sexdentalo, postico
ad basin usque spinoso-ciliato, spinis sub 8, subrecte patulis. apice
rotundata vulgo % spinoso, spinis validioribus, interdum minoribus
interjectis. Folia ramulina toto cœlo diversa, remota, breviter lingulata,
circumeirca regulariter longe ciliala. Cellulæ ubique fere æquales,
27 y, trigonis magnis acutis. AndrϾcia in apice caulis longissima (ad
3 cm. longa, sine interruplione) interdum ramosa, bracteis ad 80 jugis
confertissimis, superne patulis rotundatis integerrimis.
Hab. N. Guinea ad Flum. Gogol (Kärnbach), Borneo Baram (Everett).
272. P. truncatula Sande-Lac. Ann. Mus. Lugd. Bot. 1863-64.
Dioica, magna sed gracilis, rigidula olivacea. Caulis ad 10 cm. longus,
tenuis, fuscus et rigidus, inferne simplex superne repetito furcatus,
furcis divergentibus flabellam effusam formantibus. Folia adulta 2,5 mm,
longa, imbricata subrecte patula angulo 80° utrinque breviter decur-
335
532 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
rentia, basi postica parum ampliata caulem tegentia, oblongo-falcata,
apice quam basis duplo angustiore, margine antico leniter sinuato nudo
sub apice tridenticulato, postico e basi arcuata substricto valide dentato,
dentibus ad 12 æquimagnis approximatis, longiusculis breviter acumi-
natis oblique patulis, apice truncato quadridentato, dentibus validioribus,
e lata basi breviter acuminatis. Folia ramulina sensim minora, ullima
minima, caulinis ceterum simillima. Cellulæ apicales 18 y trigonis
magnis aculis, basales 48 X 36 y trigonis magnis subnodulosis. Folia
floralia caulinis vix majora, parum latiora, similiter sed longius armata.
Perianthia parva, fertilia, haud exserta, compresso-obconica, ore late
leviterque rotundato valide spinoso, spinis longiuseulis æquimagnis
flaccidis. Ala antica angusta longe sub apice desinens, margine den-
ticulato. Andræcia ignota.
Hab. Borneo, Sumatra (Korthals).
273. Plagiochila indica Milten n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, olivacea vel brunneola, corticola. Caulis ad
4 cm. longus, validus, fuscus vel rubescens, in ramis tenuis vel capil-
laceus, multiramosus, in planta feminea sæpe distincte remoteque
pinnatus, pinnis floriferis innovatis. Folia caulina 2,5 mm. longa, lata
basi inserla, imbricata, oblique patula, angulo 67° concava et leniter
decurva, disticha utrinque longius decurrentia, postico parum ampliata
el caulem tegentia, ovalo-triangulata, basi amplissima, apice duplo angus-
tiora, asymmelrica, margine antico stricto nudo, postico e basi nuda
rotundata stricto, superne plus minus denticulato, dentibus ad 5, remotis
breviter vel ad angulum prominulum reductis, apice truncato-rotundato,
similiter armalo, dentibus ad 4. Folia ramulina minora similia, postice
minus ampliala et caulem vix tegentia. Cellulæ apicales 48 u, parietibus
validis, trigonis dein minus distinctis, basales 18 X 36 y, trigonis
magnis vel majusculis. Folia floralia caulinis subæqualia vel parum
magis dentata. Perianthia (juven.) ore late vel oblique rotundalo valide
dentato, dentibus breviusculis acutis æqualibus remotiusculis ala antica
lata completa, superne hamatim spinulosa.
Hab. India orient. Nilgherry Mis.
Cum Plagiochila ceylanica comparanda, quæ differt foliorum basi bre-
vissima.
274. P. longicalyx St. n. sp.
Dioica, major sed humilis, rigidiuscula, olivacea superne flavescens,
dense cæspilosa longe lateque expansa. Caulis ad 7 cm. longus simplex
vel parum ramosus, validus, brunneolus. Folia caulina 3 mm. longa,
330
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 99
parum imbricata, oblique patula angulo 67 °, postice longius decurrentia,
angustissima basi inserta, plano disticha, postice ampliata caulem supe-
rantia vel recurva, asymmetrica, falcato-ovata, margine antico leviter
sinua{o, nudo sub apice 3 denticulato, antico inferne late rotundato ipsa
basi nudo superne stricto valide spinoso, spinis sub 18, approximatis
angustis subæquimagnis, varie patulis sepe hamatis, apice oblique
truncato 5 dentato, dentibus inæqualibus vulgo 2 multo majoribus vel
in spinam mutatis. Folia ramulina minora simillima. Cellulæ apicales
18 y trigonis subnullis, medianæ 18 X 27 y trigonis majusculis sub-
nodulosis, basales 48 X 90 y rectangulares, trigonis magnis acutis,
vittam bene distinctam formantibus. Folia floralia caulinis simillima.
Perianthia ad ?/s exserla compresso-clavata, ore truncato dense setuloso.
Andræcia in planta multo graciliore mediana, bracteis ad 10 jugis laxe
insertis naviculiformibus appressis, apiculo denticulato solum patente.
Hab. Himalaya, Sikkim (Gammie, Bretandeau).
275. Plagiochila Metcalfii St. n. sp.
Dioica, mediocris, gracilis, olivacea rigidula corticola. Caulis ad 6 cm.
longus, pinnatim et bipinnalim pluriramosus, ramis longis effuse diver-
genlibus, parvifoliis. Folia caulina 2,5 mm. longa, parum imbricata,
oblique patula angulo 58° plano disticha, oblique ovata, utrinque longius
decurrentia, postice parum ampliata caulem tegentia, margine antico
nudo substrieto, postico e basi arcuata substriclo 8 dentato (ipsa basi
nudo) apice oblique truncato % dentato, dentibus ubique remotiusculis
brevibus hic 1llic rudimentariis vel ad angulum reductis. Folia ramulina
sensim minora oblonga, celerum similia similiterque armata. Cellulæ
apicales 18 y trigonis magnis subnodulosis, basales 18 X 36 y trigonis
magnis nodulosis. Folia floralia caulinis minora similia margine postico
quidem crebre denticulato. Perianthia in ramulis ultimis terminalia,
innovata, ore rotundato dentato, dentibus approximalis validis late acu-
minatis obtusiusculis.
Hab. Norfolk Insula (Metcalf).
Quoad configurationem foliorum Plagiochila Baldwini (Hawaï) simillima.
276. P. Mittenii St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 83.
Syn. : P. ambigua Mitten (haud Ldbg. et Hpe.) Proc. Linn. Soc. 1861,
p. 96.
Dioica, mediocris, valida, rufo-brunnea dense cæspitosa. Caulis ad
> cm. longus parum ramosus sub flore simpliciter innovatus. Folia
caulina 2,5 mm. longa parum imbricata oblique patula angulo 58° haud
decurrentia, poslice parum ampliala caulem tegentia, subplano-disticha,
337
593% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
in sicco decurva, ambitu ovata quarto infero amplissima, apice duplo
angusliora, asymmetrica, margine antico substricto vel leniter curvalo
nudo sub apice 3-4 spinuloso, postico e basi rotundata substricto, ubique
dense spinuloso, spinis brevibus angustis inæqualibus recte patulis,
apice truncato similiter armalo. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X<54 w
trigonis ubique magnis acutis bene definitis. Folia floralia caulinis
similia majora et validius dentato-spinosa. Perianthia (sterilia) obovato-
oblonga, recte truncata, ore valide brevilerque spinoso.
Hab. Himalaya occid. (leg. ?).
277. Plagiochila obtusa Ldbg. Spec. Hep. 184%, p. 42.
Dioica, magna, robusta, brunneola in corlice rarius in rupibus longe
prostrata. Caulis ad 1% cm. longus, simplex vel pauciramosus ramis
longis divergentibus, pro planta tenuis fuscus et tenax. Folia caulina
adulta 5 mm longa, sæpe minores, conferta, recte patula, postice maxime
ampliata alteque cristata, basi amplissima, apice subtriplo angustiora,
ovato-oblonga, valde asymmetrica, brevi basi inserta, antice breviter
angusteque decurrentia, margine antico parum sinualo regulariter spi-
nuloso, spinis angustis inferne subciliiformibus, superne brevioribus
et validioribus, subrecte vel oblique palulis margine postico e basi
maxime rotundala et producta parum arcuato longe spinoso, spinis
numerosis basi longissimis flaccidis reliquis brevioribus strielis angustis
subæquimagnis recte patulis, apice rotundato truncalo valide dentalo
vel spinoso-dentato. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis nodulosis,
basales 27 X 54 y trigonis maximis late truncatis. Amphigastria magna
usque ad basin fere in lacinias numerosissimas setiformes dissoluta. Folia
floralia maxima, caulinis simillima. Perianthia late campanulata, carina
antica dentata, ore rotundato longe valideque spinoso.
Hab. Java, 1500-2200 m. (Blume, Zollinger, Junghuhn, Schiffner, Gie-
senhagen) Sumatra (Wiltens, Schiffner), Philippine Insulæ (Micholitz).
278. P. opaca Schffn. Acad. Vindob., p. 176.
Dioica, mediocris, flaccida et tenerrima, dilute olivacea. Caulis ad
6 cm. longus, viridis debilis superne regulariter pinnatus ramis oblique
patulis approximatis superioribus sensim brevioribus. Folia caulina
adulta vix 4 mm. longa, imbricata, subrecte patula, angulo 80° utrinque
breviter decurrentia, subplano-disticha, postice parum ampliala, caulem
tegentia, subsymmetrica, late ovato-ligulata, basi amplissima, apice vix
2plo angustiora, margine antico substricto nudo superne paucidenti-
culato postico e basi rotundata leviter arcualo dentato, dentibus ad 15
subæquimagnis approximatis brevibus validis subrecte patulis, apice
338
Pa
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 30
truncato similiter armato. Folia ramulina minora, ovato-oblonga simi-
liter dentata. Cellulæ apicales 18 y, basales 18 X 36 y. trigonis majus-
eulis. Folia floralia caulinis æquimagna dentibus multo validioribus,
hie illie in spinam mulatis. Perianthia (sterilia) ore late rotundato grosse
spinoso, spinis inæqualibus dentibus interjectis. Ala antica lata superne
dentata.
Hab. Java (Schiffner, 1330 m.).
279. Plagiochila odatensis St. n. sp.
Dioica, mediocris sed grandifolia, dilute olivacea, rigidiuscula, laxe
cæspilosa. Caulis ad % cm. longus, parum ramosus, viridis. crassus,
fragilis inferne fuscus et tenax. Folia caulina adulta 4 mm. longa,
imbricata, oblique patula, angulo 67° utrinque breviter decurrentia,
brevi basi inserta, disticha, concava, postice parum ampliata caulem
tegentia vel parum superantia, late ovata, asymmetrica, tertio infero
amplissima, apice duplo angustiora, margine antico stricto nudo sub
apice valide tridentato postico valde arcualo, ipsa, basi nudo, ceterum
irregulariter dentato, dentibus numerosis recte patulis, parvis validis et
magnis spiniformibus alternantibus, apice oblique truncato similiter
armato. Folia ramulina simillima, minora. Cellulæ apicales 36 y,
basales 36 X 72 w trigonis parvis. Folia floralia caulinis vix
majora simillima, argute spinosa. Perianthia maxima (7 mm. longa)
longe exserta, compresso-cylindrica ore æquilato rotundato repando
duplicatim spinuloso. Andræcia parva mediana, bracleis 4-5 jugis
valde inflatis minus conferlis, apice patulo obtusalo subinteger-
rimo.
Hab. Japonia, Odate (Faurie).
280. P. ovalifolia Mitt. Trans. Linn. Soc. 1891, p. 193.
Dioica, major sed humilis, flaccida et tenera, pallide olivacea, laxe
cæspitosa, terricola. Caulis ad 5 cm. longus, tenuis, fuscus, debilis sim-
plex, erectus apice nutante. Folia caulina inferiora magna (superne
sensim minora, ullima minima), plus 3 mm. longa, parum imbricala,
plano disticha vel leniter decliva, oblique patula, angulo 58° brevi
basi inserla, utrinque breviter decurrentia, postice caulem tegentia vel
subcristata, symmetrica, optime ovalia, marginibus subæqualiter arcuatis,
antico superne 4-5 denticulato, dentibus remotiusculis oblique porreclis,
postico validius dentato, dentibus ad 20, parum acuminatis, approxi-
matis, apice late oblusato similiter dentato. Folia superiora similia
validius dentata dentibus minus regularibus. Cellulæ apicales 27 y tri-
gonis subnullis, basales 27 X 5% y trigonis majusculis. Folia floralia
339
536 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Piagiochila.
caulinis similia magis dentata, dentibus validioribus irregularibus.
Perianthia obovato-oblonga ore oblique truncato-spinuloso.
Hab. Japan (Faurie. Makino, Schedel), Liukiu Insul& (Ferrie).
281. Plagiochila mundaliensis St. n. sp.
Sterilis, mediocris flaccida. pallide flavo-virens muscis consociata.
Caulis ad 4 cm. longus, parum ramosus, debilis, inferne ramis descen-
dentibus radicanlibus præditus. Folia caulina vix 3 mm. longa. oblique
palula, angulo 58° contigua, disticha. oblique ovala, terlio infero amplis-
sima apice 2plo angustiora, basi postica parum ampliata caulem breviter
tegentia, margine antico substricto nudo vel sub apice 3-4 denticulato,
postico leniter curvalo ipsa basi nudo ceterum irregulariler dentato,
dentibus ad 16, approximatis oblique patulis parvis et magnis mixlis
sæpe regulariter alternantibus, apice truncato similiter armato. Folia
ramulina simillima, minora remotiuscula sepe decurva. Cellulæ apicales
27 y, basales 27 X 45 y trigonis majusculis, basi magnis.
Hab. Himalaya, Mundali (Gamble).
282. P. intercedens Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 185.
Dioica, mediocris, rigidiuscula, olivacea, terricola vel corticola, laxe
cæspilosa. Caulis ad % em. longus, validus rigidus, rufus, simplex vel
pauciramosus. Folia caulina adulta ad 3 mm. longa, parum imbrieata
vel remotiuscula, basi postica in plano caulem tegente, valde concava
tamen atque decurvo-homomalla, utrinque longius decurrentia, ambitu
optime ovata, subsymmetrica, tertio infero amplissima, margine antico
arcuato nudo, medio supero 7-8 denticulalo, postico ad basin usque
spinuloso, spinis approximalis numerosis subæqualibus (basin versus
tantum minutis) recte patulis, apice obtusato similiter armato, paucis
spinis majoribus et validioribus parvisque mixtis. Folia ramulina minora
oblique ovata, dentibus validis oblique porrectis armala, apice vulgo
breviter angustala recie truncata, quadridendata, dentibus angularibus
majoribus validis, oblique porrectis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis
magnis aculis, basales 18 X 72 y, rectangulares, parielibus validis,
vitlam distinctam formantes. Folia floralia magna, decurva, oblique
ovato-oblonga, similiter armata, spinis majoribus minusque regularibus,
apıce parvis. Perianihia longe exserla, compresso-cylindrica, ad 10 mm.
longa, ore truncato rotundato dense breviterque spinuloso. Andrecia
terminalia, magna et robusta, valde desciscentia, bracteæ ad 12 jugæ
laxe insertæ, haud saccatæ sed a basi oblique patulæ valide concavæ
marginibus reflexis apertæ, apice recurvo obtusato spinuloso.
Hab. Java (Junghuhn, Kurz, Schiffner) 4000-7500”.
340
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 537
283. Plagiochila accedens St. n. sp.
Steriiis, mediocris sed grandifolia, rigida, flavo-brunneola. Caulis ad
3 cm. longus, parum ramosus, validus, fuscus. Folia ad & mm. longa,
imbricata, oblique patula, angulo 67° postice ampliala caulem tegentia
vel superantia, in plano ovata, asymmetrica, margine antico parum
arcuato inferne nudo superne 3-4 dentato, denlibus validis brevibus
remotiusculis oblique porrectis, margine poslico e basi nuda et bene
arcuata substricto ad 12 dentato, denlibus remotiusculis æquimagnis
brevibus et validis recte palulis apice truncato-rotundato similiter
armato, dentibus 4-5 oblique porrectis. Cellulæ apicales 27 u, basales
36 X 5% y trigonis magnis aculis.
Hab. Java (Kjellerup). »
254. P. semidecurrens L. et L. Spec. Hep. 1844, p. 142.
Syn. : P. Kamuensis Taylor J. of Bot. 1846, p. 262.
Jungermannia semidecurrens L. et L. Pugill. IV, p. 21.
Dioica major flaccida vulgo longissima et profunde cæspitosa, brun-
neola. Caulis ad 10 cm. longus simplex vel pauciramosus radicellis
numerosis poslicis. Folia caulina 2,5 mm. longa imbricata, decurvo-
homomalla, vix decurrentia, ambilu ovato-oblonga, quarto infero amplis-
sima, apice duplo angusliora asymmelrica, postice parum ampliala caulem
in plano tegentia, semper tamen recurva, margine anlico leniler arcuato
superne crebre spinuloso, postico crispalo apiceque similiter armato,
spinulis inæqualibus angustis recte patulis. Cellulæ apicales 12 X 18 y
basales 18 X 54 y, reclangulares vittam distinctam formantibus, parie-
tibus ubique validis trigonis itaque vix distinelis. Folia floralia caulinis
majora simillima. Perianthia ovato-oblonga parum compressa, ore parum
angusliore truncato vel rotundato remote spinoso, spinis validis angustis
brevibus porrectis.
Hab. Himalaya ubique communis (Hooker, Kurz, Brelandeau, Durel, :
Hartless), Ceylon (Herb. Montagne).
341
538
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Emıne HASSLER, v’Aarau (SUISSE)
de 313835 à 1902
ET PUBLIEES PAR
le Profi. D° R. GHODAT et le D° E. HASSLER
RANUNCULACEAE
Cfr. Plant. Hassl., p. 10; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 10.
Deux Renonculacées se trouvent au Paraguay en de nombreuses formes et
variétés, le Clematis dioica et var. et le Ranunculus bonariensis et var.
Les deux sont des habitants des formations humides ; le Glematis dioica habite
le bord des forêts et des Campos humides, et le Ranunculus bonariensis le bord
des étangs, des ruisseaux à cours lent et des marécages.
RANUNCULACEÆ
Clematis dioica L.
Amoœn. Acad. V, 398, Spec. 765; Flor. Bras. XII, p. 147.
Var. y. australis Eichl.
Flor. Bras. XIII, p. 148.
Frutex eirrhosus 8-10, flos albus, in campo humido in dumetis pr. Tacuaral,
Jun., n. 3051.
Ranunculus bonariensis Poir.
Dict. VI, 402; Flor. Bras. XIII, p. 157.
Var. «. Eichl.
Flor. Bras. XIII, p. 158. Casalea adscendens St. Hil. Flor. Bras. Merid.
1e Wal,
Herba 0,2-0,4 petala alba, in palude pr. Caraguatay, Nov., n. 3424.
Forma paraguariensis Chod.
PI. Hassl., p. 10 sub. var.
N. 2505.
Forma major.
Robustius, foliis inferioribus ovatis vel cordatis, vel triangularibus, longis-
sime 10-12 cm. petiolatis irregulariter crenatis, 60/35 mm. superioribus rhom-
beis 50/20 mm.
Herba 0,3-0,5, petala alba, in uliginosis pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4134.
(85) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 539
Var. 8. Eichl.
Flor. Bras XIII, p. 158.
Herba 0,3-0,6, petala alba, in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6153.
DROSERACEZÆ
Deux espèces habitent les marais du Paraguay ; le Drosera montana n’a été
trouvé qu'au Nord et au Nord-Est ; le D. intermedia se trouve en deux variétés,
Americana et tenuis, dans les mêmes parages que le précédent et la variété fenuis
aussi dans les marais des Cordillères du Centre. Leur mode de végétation est le
même que celui de nos Drosera d'Europe ; le D. montana cependant se trouve
parfois nageant dans les marais. Il est possible que les pluies tropicales, abon-
dantes à certaines époques de l’année, produisent dans ces marais des diffé-
rences de niveau notables et que la plante n'ait été qu'arrachée par les eaux.
Elle n'est pas, comme chez nous, entourée de sphagnum ; elle pousse solitaire
dans le sol mou des marécages. Comme toutes ces stations sont peuplées de
nombreux moustiques, il est rare de voir des feuilles qui ne soient pas fermées.
DROSERACEÆ det. R. Chodat.
Drosera montana St. Hil.
Pl. remarg., 260 ; Mart. Flor. Bras. XIV, 2, p. 392.
Herba 0,05-0,15 petala rosea, in uliginosis pr. Igatimi, Dec., n. 5634.
Forma parviflora floribus 2-3.
Herba 0,1-0,2 vetala dilute rosea, in uliginosis pr. Ipé-hu (Sierra de Maracayu)
Nov., n. 5271.
Drosera aff. montana St. Hil.
Spec. sterile. In palude pr. Arroyo Primero (Apa), Jan., n. 8342. Unic.
Drosera intermedia Hayne.
Schrad. Journ. 1800, p. 37; Flor. Bras. XIV, 2, p. 391.
Var. £. Americana DC.
Prodr. I, 318; Drosera americana Willd. ; Enum. hort. Berol., 340 ; Flor.
Bras. XIV, 2, p. 392.
Herba 0,15-0,3, petala rosea, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4712.
var, y. tenwis Eichl.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 392.
Herba 0,08-0,12, petala rosea, in palude pr. Chololo, Dec., n. 6807; herba
id. in altoplanitie Sierra de Maracayu in palude, Nov., n. 5271 a.
CUNONIACEÆ
Un représentant de cette famille, le Belangera tomentosa, habite les hauts
240 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (86)
plateaux de la Cordillère centrale. C’est un arbre de taille moyenne qui se
trouve surtout dans les Campos rupestres des Cordillères d’Altos et de Piribebuy.
Avec son beau feuillage vert luisant et ses panaches de fleurs blanches il est un
des plus beaux arbres des Campos rupestres.
CUNONTACEÆ
Belangera tomentosa Camb.
Cun. Syst. et Flor. Bras. Mer. II, 205, t. 116 ; Flor. Bras. XIV,2,p. 153.
Var. calvata nob.
Foliis subtus minus pilosis, subcalvatis.
Arbor 6-10 m. d. 0,1-0,4 m. petala albicantia, filamenta basi rubescentia
antheræ albæ, ad marginem fluminis Y-aca in campo rupestre pr. Chololo, Dee.,
n. 6583 a florifera et 6583 b. Jan. fructifera.
CELASTRACEZÆ
Gfr. Plant. Hasslerian. I, p. 183; Bull. Herb. Boissier, IIme serie, 1992,
n. 8, p. 74.
Les Celastracées sont représentées par trois espèces et une variété au Paraguay.
La forét est habitée par une seule espèce, le Maytenus aquifolia, arbre de dimen-
sions moyennes ; le Plenckia populnea, arbre parfois considérable, habite les
bords des forêts rupestres ou les campos rupestres, il rappelle un peu notre
tilleul comme aspect, mais son feuillage est moins dense. Une variété très inté-
ressante est la var. microphylla, forme frutescente de l'espèce antérieure, qui,
avec les Echinocactus, Dyckia, Æchmea, etc., forme la végétalion des sommets
dénudés des collines de la Cordillère centrale. Le Maytenus ilicifolia, presque
identique d'aspect à notre houx, habite dans ces formations les Campos aréneux
et halophyles, et les lisieres des forêts.
Les deux espèces arborescentes possèdent un bois blanc mou qui n'est pas
utilisé.
CELASTRACEZÆ det. R. Chodat.
Maytenus aquifolium Mart.
Mss. Herb. Flor. Bras. ; Flor. Bras. XI, 1, p. 4.
Arbor 5-6 d. 0,2-0,3 flos albus, folia obscure viridia, in silvis Cordillera de
Altos, Jul., n. 569; arbor 8-10 flos albus, cortex griseus lævis, superne rugosus,
in silva pr. Astira, Aug., n. 3214.
Maytenus ilicifolia Mart.
Blortbras XP 12. p. 8,1. I, fo 1er. MV.
Frutex 2-3, fructiferus, bacca cinrabarina, in silva pr. Cerro-hu, Sept., n. 993;
frutex 1-2, flos flavo-virens, in arenosis ad ripam lagunæ «Saladillo» pr. Con-
cepcion, Sept., flor. et fructif., n. 7503.
(87) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 541
Plenckia populnea Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 31, tab. V et X.
Var. 8. ovata Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 31.
Arbor 6-8, fructif. in silvis aridis pr. Chololo, Dec., n. 6758 ; arbor 4-6, flos
fiavo-virens, in silvis rupestribus pr. Tobaty, Sept., n. 6184.
Var. microphylla Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 184; Bull. Herb. Boiss |. c., p. 742.
Frutex 2-3, flos flavo-virens, differt habilu et foliis minoribus a n. 6184, inter
rupes denudatos in cacumine collis Tobaty, Sept., n. 618%a.
RHAMNACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 181 et 48%; Bull. Herb. Boissier, 2me serie
1902, n. 8, p. 739 et 742.
On trouve huit Rhamnacées au Paraguay, dont une espèce et quatre variétés
nouvelles. Ce sont, espèce nouvelle : Rhamnidium Hasslerianum. Variétés nou-
velles : Frangula polymorpha var. latifolia ; Crumenaria polyga-
loides var. lancifolia ; var. foliosa ; var. aurea.
Aucune n’habite les forêts proprement dites.
Les bords des forêts hébergent le Rhamnidium elæocarpum, un petit arbre
qui se trouve fréquemment dans les buissons des Campos et dans les friches,
et le Gouania latifolia, une liane répandue partout.
Aux bords des forêts riveraines on trouve partout : Sageretia elegans, une liane
peu apparente ; au Nord: Zizyphus guaranitica et le Z. oblongifolia, arbres ou
arbrisseaux épineux à fruits charnus, dont les oiseaux sont très friands.
Dans les Campos secs : Crumenariu polygaloides, sa variété lancifolia ; au
Centre, les var. foliosa et aurea au Nord-Est. Le Rhamnidium Hasslerianum,
curieux petit arbuscule, presque une herbe s'élevant à peine à 50 cm. de hauteur,
habite aussi les Campos du Nord-Est.
Dans les marais du Nord-Est on trouve le Frangula polymorpha et sa var.
latifolia, petits arbres ou arbustes à feuilles tomenteuses.
RHAMNACEÆ
V Rhamnidium Hasslerianum Chod. nov. spec.
Basi suffruticosa lignosa simplex ; e trunco lignoso simplici brevi oriuntur
caules plures simplices basi vix indurati nigro-striati ceterum fulvi, glabri 25-
30 em. longi, ad 4,5 mm. Ig.; folia oblonga apice et basi leviter acuta, subtus
pallidiora crebre et dislinctissime nigro-punclata margine leviter undulata et
marginata, petiolata, mucronata, 4-5 nervis lateralibus adscendente-erectis subtus
pulchre delineata; nervilli oculo nudo vix distineti, petioli ad 5 mm. longi,
tenues, canaliculati ; lamina 35/12, 35/8, 48/10, vix coriacea supra vix nilida
BULLETIN DR L'HEBBIER BOISSIER, no 6, 31 mai 1903. 36
542 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (88)
subtus glaucescens ; inflorescentiæ axillares folio duplo vel magis breviores
pedunculo 10-12 mm. longo; corymbi pauciflori; alabastra bipyramidata,
sepalorum apieibus coniventibus apiculata nigro striata ; sepala arcte marginata
subapiculata ; petala late obcuneata involuta stamina involventia et iis longiora.
Fructus ignotus.
Species habitu, foliorum magnitudine primo aspectu distinguenda nullo arcte
affinis.
Suffrutex 0,3-0,5, flos viridis, in arenosis pr. flumen Capibary, Sept., n. 4465.
Rhamnidium elæocarpum Beiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 94, tab. XXIV, 13 et XXXI.
Frutex vel arbor parva 2-6, flos flavo-virens, ad marginem silvæ in campo
Rincon pr. Concepcion, Oct., n. 7644.
Gouania latifolia Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 103, tab. XXV, fig. 6 et t. XXX VI.
Liana fruticosa 8-10, cirrhosa, flos albus, in silvis Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3933.
Sageretia elegans Brongn.
Ann. Sc. nat., ser. I, vol. X, 1827, p. 359.
Frutex scandens 4-6 petala albicantia, sepala alba, ad ripam fluminis Juqueri
in dumetis, Nov., n. 1547; id. in silvis humidis pr. Sapucay, Dec., n. 1617;
id. in dumetis humidis ad ripam fluminis Apa, Jan., n. 8389.
Frangula polymorpha Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 91, tab. XXIX.
var. latifolia nob.
Folia sepe 3 pollicaria
Frutex 0,5-1 flos viridis, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4714.
Zizyphus quaranitica Malme.
Bihang 1. k. S. V. Akad. Handl., Band 27, Afd. III, n. 11, p. 21.
Frutex 2-5 m. flos flavescens, in dumetis ad ripam fluminis Paraguay pr.
Concepcion, Oct., n. 7592.
Zizyphus oblongifolia Sp. Moore.
Transact. Linn. Soc. Sec. Ser. IV, p. 339.
Arbor 10-12, diam. 0,4-0,8, flos flavo-virens ad ripam fluminis Paraguay pr.
Concepcion, Aug., n. 7156.
Crumenaria polygaloides Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 113.
Var. lancifolia nob.
Foliis vix setosis, lanceolato-linearibus, subtrinervis vel uninervis, subtus
parce setosis, 45/4, 35/2 mm. caulibus glabratis nec fulvo tomentosis.
Herba perennis 0,3-0,6 flos albus, in campis siccis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6937.
Var. foliosa nob.
Caule hirsuto setoso, fulvo, foliis junioribus fulvo-setosis aliis plus minus
glabratis, margine et nervis aureo-setosis, 75/40, 55/23 mm., ovatis breviter
acutis, petiolatis.
Suffrutex 0,2-0,5 petala alba, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5467.
(89) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 943
Forma glabrata.
Foliis adultis magis glabratis, nervis in sicco albicantibus, minus ciliatis.
Suffrutex 0,2-0,5, flos albus, in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8271, id. in campo pr. flumen Carimbatay, Sept. n. 4549.
Var. aurea nob.
Sımilis var. foliose differt limbo serralo, facie et margine aureo-fulvis. Suf-
frutex 0,3-0,5, flos flavescens, in campo pr. Ipé-hu (Sierra de Maracayu), Oct.,
n. 5186.
VITACEE
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 73 et 184; Bull. Herb. Boissier VII, Appen-
dix I, p. 73 et 2me série 1902, n. 8, p. 742.
Les Vitacées ont été trouvées au nombre de sept espèces, dont une en
cinq formes. Deux espèces sont nouvelles : Le Cissus Hassleriana et le Cissus
guaranitica, et quatre formes nouvelles : du Cissus sicyoides forma foliolata ;
f. paraguayensis ; f. marmorata ; f. apensis.
La région calcaire du Nord semble être le centre des espèces paraguayennes ;
sur les sept espèces et cinq formes, deux espèces et deux formes seulement se
trouvent au Centre, deux espèces au Nord-Est ; tandis que toutes les sept espèces
et cinq formes se retrouvent au Nord.
Dans les forêts et buissons du Centre on trouve : Cissus gongylodes ; Cissus
sicyoides forma Balansæ et f. foliolata.
Au bord des forêts humides et dans les buissons des marais du Nord-Est on
trouve : Cissus subrhomboidea (aussi N.).
Dans les forêts humides du Nord : Cissus guaranitica ; au bord : C. subrhom-
boidea, C. sicyoides forma apensis.
Dans les forêts riveraines et buissons des rivages du Nord : Cissus Hassle-
riana ; C. paraquayensis ; C. sicyoides f. paraguayensis.
Dans les buissons des Campos secs du Nord Cissus pannosa, Cissus sicyoides f.
marmorala.
VITACEÆ
Cissus pannosa (Bak.) Planch.
DC. Monogr. Phan. V, p. 539; Vitis pannosa Baker Flor. Bras. XIV, 2,
p. 206.
Suffrutex erectus 0,5-1, flos ochroleucus, in dumetis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7739.
Cissus sicyoides L
Syst. 133 ; Flor. Bras. sub. Vitis XIV, 2, p. 202.
Forma, e. Balansæ Planch.
DC. Monogr. Phaner. V, p. 525.
Suffrutex scandens 6-8, flos albovirens, in silvis Cordillera de Altos, Jun.,
54h BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (90)
n. 306% ; id. floribus albis, Mart., n. 3951 ; flos albicans, in silva pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6838; in silvis Cordillera de Altos, Sept.,
n. 1520.
Forma foliolata no).
Caules et folia glabri; limbus cordatus breviter acutus, auriculis rotundatis
sinu profundo angusto vel latiore basi emarginatus margine integer vel in vete-
ribus subsinuatus margine denticulis, quasi foliola minima lanceolata præsertim
in apice nervorum auctus; inflorescentiæ parvæ ut in forma Balanse Planch. sed
paulo robustiores floribus albis ; limbus 80/55, 70/50, 55/35 mm, petiolus
10-30 mm., pedunculus 12-20 mm., pauciflorus.
Affinis formæ Balansæ a qua differt forma foliorum minus triangularibus
dentibusque et inflorescentiis magis paucifloris sed robustioribus.
Frutex 6-8, scangens, flos albus, in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 723%a;
id in silvis Cordillera de Altos, Dee., n. 3030.
Forma paraguayensis nob. (an sp. nova).
Folia et caules glabri; longe petiolata limbo delloideo subhastato auriculis
haud rotundatis sed + acutis vel angulatis margine haud tantum denticulis
superposita sed distincte serrata, haud lobata; pedunculi glabri inflorescentia
umbelliformis floribunda dilatata ; petiolus 25-50 mm., 110/75, 70/42, 90/65 mm.,
pedunculus 25-30 mm., inflorescentia ad 60 mm. lata, floribus albis.
Affinis forms lobatæ Baker.
Frutex scandens, 6-8, flos albus, in dumetis insule Chaco-y pr. Concepcion,
Aug., n. 7234.
Forma marmorata nob. (an spec. nova).
Rami breviter hirsuti vel puberuli; folia subdeltoidea, basi + acute emar-
ginata subcordata sinu lato, auriculis extus rotundatis, subsinuata vel subintegra,
denticulis brevissimis marginata, breviter acuta supra glabra, subtus pube
densa molli, nervis magis calvalis pulchre areolata, rufo vel albide marmorata,
petiolo hirsuto ; pedunculi et rami inflorescentiæ breviter griseo-hirsuti flores
cremei ; petiolus 8-12 mm., limbus 70/45, 60/42, 50/36 mm., pedunculus
25-30 mm.
Affinis formæ Tamoidi (St. Hil) Baker.
Frutex scandens, 8-10, flos cremeus, bacca nigra, in dumetis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7887.
Forma apensis nob. (an sp. nov.?)
Rami calvati vel vix secus lineas pubescens; folia longiuscule petiolata limbo
elliptico apice rotundato basi profunde cordato lobis lateralibus haud indicatis
vel obsoletis sæpissime integro, denticulis erectis parvis marginato, supra
pilis paucis adpressis glabrato, subtus secus nervos magis piloso; pedunculi et
rami inflorescentiæ glabrescentes vel calvatii flores flavo-virentes. Limbus 85/58,
75/50, 66/40 mm, emarginatio basilaris 12-15 mm. profunda; petiolus 13-
29 mm. ; pedunculus 25-30 mm.
Affinis etiam ©. scabro qui forsan tantum est varietas C. sycioides (sensu
Planchon) a qua differt foliis haud subcoriaceis vel orbicularibus haud trilobaüs.
Frutex scandens, 4-6, flos flavo-virens. in silvis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., 8492.
Cissus gongylodes (Burch.) Planch.
Burchell mss. ; Planch. DC. Monogr. Phan. V, p. 530; Vitis ptero-
phora Baker Flor. Bras. XIV, 2, p. 213.
Forma alata Planch.
Suffrutex cirrhosus 2-4, floribus albis in silva pr. Sapucay, Febr., n. 1886.
(91) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 945
Cissus subrhomboidea (Bak.) Planch.
DC. Monogr. Phan. V, p. 54l; Vitis subrhomboidea Baker Flor. Bras.
Bras. XIV, 2, p. 208.
Suffrutex vel frutex eirrhosus 2-4 m. flos albus, in dumetis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 8018.
Cissus paraguayensis Planch.
DC. Monogr. Phan. V, p. 554.
Frutex cirrhosus 10-12, flores ochraceo rubescentes, in dumetis insulæ
Chaco-y pr. Concepcion, Sept., n. 7283, in silvis pr. Caraguatay, Oct., n. 3299.
Cissus Hassleriana Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 73; Bull. Herb. Boiss. VI, Append. I, p. 73.
Frutex eirrhosus 6-10, flores purpurei, ad ripam fluminis Paraguay pr. Con-
cepcion, Aug., n. 7206.
ET Cissus guaranitica Chod. spec. nov.
Rami tenuiter multistriati exalati glabrati ; petiolus versus apicem obsolete
alatus vel subexalatus, glaber ec. 5 cm. Ig. in junioribus brevior ; stipulæ
ovato-oblongæ subacutæ, 3-4 mm. long ; limbus trifoliolatus; foliolum medianum
longiuscule petiolulatum (6-10 cm.) "limbo ex ovato-rhomboidali basin versus
cuneato breviter acuto vel subobtuso, serrato, basi integro, 100/50, 80/40 mm.
lateralia basi oblique elliptico - oblonga brevius petiolulata (2-6 mm.) ms
80/35, 70/30, 45/18; pedunculus 55-65, inflorescentia 3-co umbellata, floribus
pedicellisque intense coccineis ; fructus ater.
Affinis C. salulari (Baker) Hssk. a quo differt foliis glaberrimis chartaceis,
nitidis, petiolis longioribus, foliolis distinetius petiolulatis, colore florum.
Frutex scandens, pelala pedicellique coccinel, In silvis humidis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8131.
CARICACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 73 et 187; Bull. Herb. Boiss. VIT, Append T,
p. 73 et 2me série, n. 8, p. 187.
Les Caricacées se trouvent au nombre de quatre au Paraguay dont une espèce
nouvelle le Jacaratia Hassleriana. Le Carica quercifolia et le Jacaratia dode-
caphylla habitent les forêts du Centre et du Nord-Est ; le Garica Papaya est
cultivé partout; dans les régions halophytes du Nord se trouve le Jacaratia
Hassleriana, arbuste inerme d’à peine deux mètres de hauteur, habitant les brous-
sailles épineuses (Espinillares) des environs de Villa Concepcion. Cette espèce
intéressante est la seule non arborescente du genre Jacaratia,
Les fleurs du Carica Papaya, qu'on trouve en plusieurs variétés dans le pays,
fournissent aux colıbris l'aliment principal ; en revanche ils se chargent de la
transmission du pollen.
Les fruits mûrs des différents Carica et Jacaratia silvestres sont comestibles,
mais ne peuvent être comparés comme goût À celui du Carica Papaya.
Les semences de ce dernier ne paraissent germer qu'après avoir passé par un
546 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (92)
procès de fermentation, soit que l’on plante le fruit entier avec sa pulpe abon-
dante, soit qu’on les fasse passer par le tube digestif de l’homme; cette dernière
méthode est la plus sûre et la plus en usage.
Le lait du Carica Papaya est parfois recueilli et fournit, après traitement
par l'alcool, la Papaine du commerce; celui du Jacaratia dodecaphylla peut
servir au besoin (si l’on ne dispose pas de l’Extractum filicis maris [qui est
bien plus sür]) pour l'expulsion de l’Ankylostoma duodenale, si fréquent dans
ces parages.
CARICACEÆ det. R. Chodat.
Carica quercifolia (St. Hil.) Solms.
Vasconcellea quercifolia St. Hil. 2me mém. Résed., p. 12; Solms in Flor.
Bras. XII, 3, p. 178.
Arbor 4-8 m. dioicus, cortex griseus lævis, truncus spongiosus mollis,
petala flavo-virentia spec. ', in silva in colle Santo Tomas pr. Paraguary,
Dec., n. 6531 ; arbor id. spec. 9, fructus maturus flavus, fructu C. papaye
similis sed 4 cm, tantum longus el 2-2,5 cm. diam., in silvis pr. Chololo
(Y-aca), Dec., n. 6531 a.
Jacaratia Hassleriana Chod.
Frutex inermis ramis cortice grisea, ramulis foliorum delapsorum cicatricibus
asperis ; folia palmata 3-5 foliolis, mediano sæpe profunde sinuato, inferioribus
minoribus, omnibus plus minus lanceolato-ellipticis utrinque cuneatis glabris ;
petiolus 25-55 mm. æqualis, 0,8 mm. crassus ; foliolum superius sæpius 40 mm.
longum, 14-15 mm. latum, integrum tum minus, sæpissime medio profunde cons-
trictum sublyratiforme vel panduriforme; lateralia elliptico lanceolata 28/14,
30/20, 20/9 mm., sæpissime integra vel rarius in foliis quorum foliolum ter-
minale magis est lyratiforme, etiam ejusdem formæ ac terminalia, basilaria
minora reflexa integra lanceolata vel omnino deficientia inde folia 3-5 foliolata ;
inflorescentiæ masculæ axillares pedunculatæ, corymbose pauciramosæ (sæpius
bifidæ) 5-10 flore sæpius 6-7 fl.; pedunculus 25-30 mm., bifidus; bracteæ
minutissimæ pedicellis subobsoletis vel 1-2 m. sæpius breviores ; flos masculus
apertus 16-17 mm. tubulosus breviter infundibiliformis, lobis ad 6 mm., ad
2 mm. latis, tubo 9-10 mm.; calyx 1,5 mm. longus; petala sepalis opposita ;
stamina inæqualia filamentis dilatatis basi tantum coalitis antheris apice bre-
viter cornuto-appendiculatis, elongatis, in fauce insertis. Flores foeminei in
nostris exemplariis desunt. Fructus pedunculo ad 12 mm. longo vel breviore,
solitarius, 60-25 mm. oblongus, breviter acutus 5 costatus superficie mesen-
tericus, 5 loculatus, seminibus pulpa involuta endotesta dura haud distincte
appendiculata ; color fructus viridis costis cinnabarinis pulchre striati.
Species nova nullæ austro-americanæ affinis :
Frutex 1-2,5 m., rami basales 2-2,5 cm. diam., petala albovirentia-alba,
fructus viridis, costis rubris ; in dumetis in arenosis siceis pr. Concepcion, Oct.,
n. 7561; frutex 1-1,5, florescens aphyllus petala albicantis, in arenosis salsis pr.
Concepcion, Sept., n. 7362.
MARTYNIACEE
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 400; 1. c., 2me ser. I, n. 4, p. 406.
Les deux représentants de cette famille habitent les Campos secs et aréneux,
(93) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 547
le Craniolaria integrifolia se trouve aussi fréquemment dans les friches et
terrains cultives.
MARTYNIACEÆ
Craniolaria integrifolia Cham.
Linnæa VII, p. 725; Flor. Bras. VII, p. 404.
Forma longiflora.
Tubus corollæ usque 200 mm. longus lobi corollæ 40-42 mm. lati.
Herba 0,3-0,6 petala alba fauce rubro punctata in campo pr. Igatimi, Nov.,
n. 5927. Herba 0,3-0,5 petala alba radix tuberosa in campo Cordillera de Altos,
Oct., n. 3305.
Proboscidea lutea (Lindl.) Stapf.
Lindl. sub Martynia lutea Bot. Reg., t. 934; Stapf in Engl. u. Prantl
Natürl. Pfl. IV, 35, p. 269.
Herba 0,3-0,6, specimen fructiferum tantum, in campo pr. Paraguari, Oct., 2201.
GESNERIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 201 ; Bull. Herb. Boissier, 2me serie, 1902,
n. 9, p. 822.
Cinq espèces et une nouvelle variété de Gesnervacees ont été trouvées au
Paraguay. Habitants des formations ouvertes, une espèce préfère les Campos secs :
Corytholoma allagophyllum ; deux espèces les Campos rupestres dont l’une, le
C. rutilum, les sommets des collines de la Cordillère centrale, où elle habite
les fentes des rochers verticaux, les remplissant complètement de son tubercule
‚en s’adaptant à la forme de ces fentes et par conséquent prend les aspects les plus
variés ; le C. Sellowii habite les mêmes parages, mais ne se retrouve que sur
les pentes douces des collines, où il pose à fleur du roc son immense tubercule.
Une espèce est hydrophyte et se trouve dans les marais et les Campos humides,
c'est le C. Sceptrum, espèce très variable quant au port, les fleurs et le feuil-
lage. La nouvelle variété arenosa et le Sinningia tubiflora sont des halophytes
et habitent les sables salins des differentes zones.
Toutes les espèces sont à tubercules et à fleurs très voyantes assidûment
visitées par les lépidoptères.
GESNERIACEÆ
Corytholoma allagophyllum (Mart.) Fritsch.
Natürl. Pflanz. IV, 3b, p. 180; Gesnera allagophylla Mart., Nov. Gen.
III, 36; Flor. Bras, VII, 4, 355.
Herba tuberosa 0,5-1, flores citrini, in glareosis pr. Chololo, Dec., n. 6651
548 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (94}
et 6651 a; herba id. flos flavus in arenosis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., n. 8532.
Corytholoma sceptrum (Mart.) Dene.
Rev. Hort. II, S. IT; Gesnera Sceptrum Mart. Nov. Gen. III, 32, t. 214;
Flor. Bras. VII, 1, p. 370.
Herba tuberosa 2-2,5, petala rubra, in palude pr. Valenzuela, Jan., n. 6918;
in uliginosis Cordillera de Altos, Jul., n. 332.
Var. arenosa nov. var.
A specie typica differt foliis sepius oppositis, minoribus, minus tomentosis,
caule minus hirsuto, corollæ tubo elongato, magis æquali ad 38 mm. longo,
7 1/3 mm. lato, limbo 7-10 mm. longo, minus villoso, calycis dentibus magis
acuminatis, profundius fissis subglabratis, pilis brevibus conspersis ; an species
nova.
Herba tuberosa 0,5-1,2, petala rubra ad ripam fluminis Paraguay in arenosis
pr. Rosario, Jan., n. 6022 ; in arenosis salsis pr. Arroyo Primero Apa, Febr.,
n. 8491.
Corytholoma rutilum Dene.
Rev. hort. II, S. III, p. 467 ; sub Gesnera in Flor. Bras. VIII, 1, p. 372.
Herba tuberosa 0,15-0,3, in rimis rupium denudatorum in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6659
Corytholoma Sellowii (Mart.) Fritsch.
Gesnera Selloi Mart. Nov. Gen. III, 36 ; Flor. Bras. VIII, 4, p. 368.
Herba 1-1,5, tuberosa, tuber permagnum 40-50 cm. diametro et 12-18 cm.
altit., stirpes lateraliter emissæ, flos coccineus, in declivibus inter rupes denu-
datos in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6597.
Sinningia tubrflora (Hook.) Fritsch.
Gloxinia tubiflora Hook. Bot. Magaz. LXIX, t. 3971; Dolichodeira tubi-
flora Hanst. Linnæa XXVI, 20%, 205 ; Flor. Bras. VII, 1, 384.
Herba tuberosa 0,5-0,8, flores albi, ad ripam fluminis Paraguay pr. Rosario,
Jan., n. 6023.
GENTIANACEZÆ
Cîr. Plant. Hasslerian. I, p. 136; Bull. Herb. Boissier, 2me série, n. 4,
1900, p. 4242.
Ce petit groupe d’hydrophytes est représenté par six espèces, dont une nou-
velle : Schultesia Hassleriana.
Une espèce habite les foréts où elle s'établit de préférence sur les troncs des
fougères arborescentes (Alsophila atrovirens et Cyathea vestita), c'est le Lei-
phaimos aphylla, un petit saprophyte jaunätre.
Les cinq autres espèces habitent les marais et les eaux stagnantes.
Les Calolisianthus grandiflorus, Helia brevifolia et Zugostigma australe se
trouvent partout dans le pays, dans les marécages et les champs très humides,
de même le Limnanthemum Humboldtianum qui peuple les eaux stagnanles et
(95) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 549
les mares ; c'est une espèce nageante qui a la particularité d’elaler ses pélales à
fleur d'eau.
Le Schultesia Hassleriana habite le bord des marais et lagunes du Nord.
GENTIANACEÆ
Zygostigma australe Gris.
Gentian. 150; Prod IX, p. SL; Flor. Bras., fasc. XL, p. 204.
Herba 0,4-0,6, petala lilacino-cæsia in campo paludoso in regione cursus
superioris fluminis Apa, Jan., n. 8323.
Schultesia Hassleriana Chod. spec. nov.
Radices fibrosæ: caulis teres vel obsolete subtetragonus superne interdum
subalatus glaber : folia sessilia lanceolato-oblonga acuta basi rotundata 70/10,
90/8, 45/8 vel superiore angusliora, inflorescentia paniculala ramis florentibus
foliosis internodiis foliis longioribus ; flores ramos terminantes vel cymæ bifloræ
basi bibracteati breviter pedicellati : ‘flos 60 mm. longus 38 mm. latus, calyce
conspicue 4-alato nervis in alis inconspicuis vel haud prominentibus, levi
39/12-14 mm., dentibus acutissimis ad 13 mm. longis; corolla speciosa rosea;
filamenta basi eleganter denticulata, dentibus crenatis brevibus: antheræ oblongæ
connectivo haud prominente inde obtusa; stigma bilobum, lobis orbicularibus
patulis.
Species habitu S. brachypleræ a qua differt imprimis alis calyeinis antheris
mutieis, a simili 8. heierophylla similibus nolis et foliis acutis.
u 0.2-0.5, pelala rosea, ad marginem lagunæ pr. Arroyo Primero (Apa),
Febr., n. 8495.
»
Calolisianthus (Lisianthus) grandiflorus Aubl.
Guyane I, 206, lab. 81 ; Flor. Bras., fasc. XL, p. 238.
es 0,4-1,2, flos albus, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jan., n. 8324.
Helia brevifolia Cham.
Lisianthus brevifolius Cham. Linn. VIII, 247; Flor. Bras., fasc. XL,
p. 240.
Herba 0,5-0,8, petala flavo-virentia, in palude San Bernardino, Jan., n. 3754;
id. in palude in regione cursus superioris ne Apa, Dec., n. 8134, petala
flava in uliginosis pr. flumen Jéjui Guazu, Dec., n. 5686.
Leiphaimos aphylla (Jacq.) Gilg.
Engl. Bot. Jahrb., Bd. XXV, Beibl. p. 222; Flor. Bras. sub Voyria uni-
flora Lam., fasc. XL, p. 222.
Herba nie carens 0,1-0,15 flos luteus, inter rupes in colle Tobaly,
Mart., n. 3972; epiphyta, 0,05-0,15, flos eroceus, in truncis Alsophyle atro-
virentis in valle fluminis Y-aca, Dec. , n. 6892,
Limnanthemum Humboldtianum Gris.
Gent. 347 ; Prodr. IX, 140 ; Flor. Bras., fasc. XL, p. 243.
Herba nalans, corolla De in slagno pr. Tacuaral, Sept., 2 1095; id. in
slagnis Tucangua, Dec., n. 3692 ; in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6258.
550 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (96)
HYMENOPHYLLACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 4 et p. 124; Bull. Herb. Boissier VI, App. I,
p. 4 et 2me ser. I, n. 4, p. 430.
Les Hymenophyllacées se trouvent au nombre de trois espèces, qui habitent
de préférence les bords des cours d’eau dans les forêts ombrageuses.
Dans les forêts du Centre on trouve Trichomanes radicans ; T. crispum ;
T. venustum. Une forme robuste du T. crispum atteignant 6-8 dm. de hauteur
habite les forêts du Nord-Est.
HYMENOPHYLLACEE det H. Christ.
Trichomanes crispum L.
Spec. 1560 ; Hook. spec. filic. I, 430 p. p. ; Flor. Bras. I, 2, p. 251.
Herba 0,1-0,3, super rupes in rivulo pr. Tobaty, Sept., n. 6372.
Trichomanes venustum Desv.
Mem. Soc. Linn. Par., p. 328.
Herba volubilis 1-2, ad ripam rivuli in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6270.
*CYATHEACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 9 et 12%; Bull. Herb. Boissier VI, App. I,
p. 9 et 2me ser. I, p. 430.
Les Cyatheacées se trouvent au nombre de trois espèces. L’Alsophila atro-
virens habite les foréts humides et pas trop denses un peu partout, l’A. procera
les forêts du Nord-Est et le Cyathea vestita n’a Ele trouvé jusqu'à present que
dans les forêts rupestres des Cordillères centrales.
Dans les parties du pays environnant la capitale, l'A. atrovirens tend à dis-
paraître étant l’objet d’une exploitation éhontée de la part des exportateurs de
plantes vivantes.
CYATHEACEE det. H. Christ.
Cyathea vestita Mart.
Regensburg. Denkschr. Il, 146; Flor. Bras. I, 2, p. 309; Ic. eryptog.,
t. 32 et 52.
Arborea 2-4 m., in rupestribus humidis in colle Tobaty, Sept., n. 4004a.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le Dr H. Christ par E. Hassler.
(97) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 551
Alsophila atrovirens Presl.
Tentam pteridograph. 61 ; Flor. Bras. I, 2, p. 320.
Arborea 2-5 m., in fauce humida Cordillera de Altos, n. 3082 a.
POLYPODIACEAE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 4 et p. 119; Bull. Herb. Boiss. VI, App. I,
p. & et 2me ser. I, n. 4, p. 119.
Les Polypodiacées sont représentées par 95 espèces appartenant à 25 genres.
Les Asplenieæ figurent avec 7 genres et 18 espèces. Nephrodium 11 espèces.
Polystichum 2 espèces. Aspidium, Meniscium, Soromanes, Gymnopteris, Didy-
mochlæna 1 espèce.
Les Davallieæ 3 genres, 5 espèces. Dennstædtia 3 espèces. Lindsaya, Davallia
1 espèce chacun.
Les Asplenieæ % genres, 18 espèces. Asplenium 9 espèces. Blechnum 7 espèces.
Scolopendrium et Diplazium 1 espèce chacun.
Les Vittarieæ A genre, 1 espèce Vittaria.
Les Pieridee 8 genres, 28 espèces. Adiantum 7 espèces. Gymnogramme et
Doryopteris 6 espèces chacun. Pteris 3 espèces. Adiantopsis, Cassebeera 2 espèces
chacun. Cheilanthes, Pteridium 1 espèce chacun.
Les Polypodieæ 1 genre, 22 espèces. Polypodium 22 espèces.
Les Acrosticheæ 2 genres, 4 espèces. Elaphoglossum 3 espèces. Acrostichum
1 espèce.
D'après le nombre d’espèces les genres se suivent comme suit :
Polypodium 22 espèces. Nephrodium 11 esp. Asplenium 9 esp. Blechnum et
Adianthum 7 esp. chac. Gymnogramme, Doryopteris 6 esp. Dennstedtia, Pteris,
Elaphoglossum 3 esp. chac. Polystichum, Cassebeera, Adiantopsis 2 esp. chac.
Aspidium, Meniscium, Soromanes, Gymnopteris, Didymochlæna, Davallia, Lind-
saya, Scolopendrium, Diplazium, Vittaria, Cheilanthes, Pteridium, Acrosti-
chum A esp. chac.
Habitants les forêts humides, les Polypodiacées ont cependant un nombre
assez considérable d'espèces des buissons et des campos rupestres, exposées
parfois à un soleil assez intense ; un petit nombre habite les marais ombragées.
Le plus grand nombre se trouve dans les forêts rupestres des Cordillères cen-
trales où les nombreuses gorges et petites vallées, traversées par des ruisseaux,
sont le séjour préféré de ces plantes.
Dans les forêts humides on trouve partout : Nephrodium patens, N. molle,
N. unitum, N. effusum, Aspidium macrophyllum, Didymochlena lunuluta,
Diplazium Sheperdi, Asplenium micropteron, A. auritum, A. abscissum,
A. lunulatum, Blechnum unilaterale, B. lanceola, Gymnogramme calomelanos,
Doryopteris elegans, Adiantopsis radiata, Adiantum intermedium, A. filiforme,
592 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (98)
Polypodium filicula, P. sororium, P. angustum, P. Phyllitidis, P. incanum,
P. decumanum, P. lycopodioides. P. loriceum, P. vaccinifolium.
Dans les forêts humides du Centre : Nephrodium coneinnum, N. subincisum,
N. tetragonum, Polystichum platyphyllum, Soromanes cœnopteris, Lindsaya
lancea, Davallia speluncæ, Dennstedtia cieutaria, D. adiantoides, Asplenium
formosum, Vittaria lineata, Gymnogramme cherophylla, Doryopteris concolor,
D. pedata, Adianium tetraphyllum, Pteris podophylla, P. denticulata, Polypo-
dium repens.
Dans les forêts humides du Nord-Est on trouve les espèces suivantes qui
n'ont pas encore été trouvées au Centre : Gymnopteris aliena, Dennstedtia
rubiginosa, Asplenium lætum, A. auriculatum, Blechnum tabulare (dans les
clairières humides), B. occidentale, Adiantum brasiliense, A. cuneatum (aussi
au Nord), Polypodium taxifolium, P. persicariæfolium, Elaphoglossum lati-
folium, E. viscosum.
Les forêts humides manquent à la région du Nord, dans les forêts riveraines
de cette région on trouve outre les espèces répandues partout dans les forêts :
Pteris polita et Adiantum cunealum (aussi N.-E.).
Dans les endroits humides des forêts rupestres, les gorges ombragées, ete., des
Cordillères du Centre : Nephrodium amplissimum, N. villosum, Polystichum
aculeatum, Scolopendrium Balansæ, Asplenium serratum. A. pulchellum, Gym-
nogramme tomentosa, G. trifoliata, Adiantum tenerum, Polypodium dissimile,
P. plectolepis, Elaphoglossum conforme.
Dans les buissons humides ensoleillés : Nephrodium patens var. pilosulum,
Doryopteris aleicornis, Blechnum serrulatum, Gymnogramme longipes, Adian-
topsis chlorophylla, Gheilanthes microphylla, Adiantum serrato deniatum (aussiN.).
Dans les Campos rupestres de la même région, espèces vivant en plein soleil.
Entre les rochers : Doryopleris palmata, Cassebeera triphylla, C. pedairfida,
Pleridium aquilinum var. caudatum, Polypodium lepidopteris, P. chneophorum,
P. Catharine, P. rufulum.
Dans les fentes des parois de rochers : Polypodium aureum, P. pectinatum.
Dans les marecages ombrageux : Nephrodium refractum, N. conterminum,
Meniscium reticulatum, Blechnum brasiliense, B. capense, Gymnogramme tar-
tarea var. ochracea, Acrostichum cervinum.
Les espèces suivantes sont épiphytes : Asplenium auritum, A. auriculatnm.
Polypodium taxifolium, P. incanum, P. vaccinifolinm, P. lycopodioides.
(A suivre.)
993
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE
Compte remdu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi 44 mai 41993. — Ouverte à 8 h. 35 dans la
salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la prési-
dence de M. Augustin de Candoile, président.
M. Gustave Beauverd relève deux erreurs du procès-verbal de la
séance du 6 avril : 1° au bas de la page 94 du compte rendu, soit 455
du Bulletin de l'Herbier Boissier, il faut lire « Société de la Flore valdo-
taine » au lieu de « Société valdötaine des sciences naturelles » ; 20 à la
page 458 du Bulletin, soit 97 du compte rendu, le nom d’Orchis Simia
attribué à la flore des pâturages de Cazoli (Tessin) doit être remplacé
par celui d’Orchis sambucina.
Après avoir annoncé plusieurs travaux promis pour le futur numéro
du Bulletin de la Société et demandé à ceux des membres qui auraient
quelque manuscrit à offrir de s'inscrire sans retard, M. le Président
enumere les publications suivantes entrées en bibliothèque depuis la
séance d'avril :
ALLEMAGNE : Verhandl. des botan. Vereins der Prov. Brandenburg,
39, Berlin 1902; Société d'échange de Regensburg (prospectus); COSTA-
RICA : Boletin del Instituto fisico-geografico, n° 23, San José 1902 ;
FRANCE : Archives de la Flore jurassienne, nos 30 à 32, Besancon 1903;
Jtevue scientifique du Bourbonnais et du Centre de la France, n° 185,
Moulins 1903 ; ITALIE : Bullet. del Laborat. et Orto botan. di Sienna,
1902 ; ROUMANIE : Bull. de l'Herbier et Instit. botan. de Bucarest, n° 2,
Janv.-avril 1902; RUSSIE : Bull. du Club alpin de Crimée, 1902 ; SUISSE :
Bull. Herb. Boissier, 2me sér., no 5, mai 1903.
La course d’herborisation à la Combe d’Envers (Jura de Gex) est fixée
au jeudi 21 mai 1903, sous la direction de M. Gustave Beauverd.
OBSERVATIONS BOTANIQUES A MAJORQUE. — M. le professeur
Robert Chodat a consacré les vacances universitaires de Pâques 1903
à l'exploration botanique de l’île Majorque (Baléares) en compagnie
d'une dizaine de ses assistants ou élèves. La partie descriptive de ce
554 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (101)
magnifique voyage fait plus spécialement l’objet de la conférence de ce
soir : grâce aux illustrations d’une carte, de lumineuses aquarelles, de
copieuses séries de projections photographiques et d’objets variés (échan-
tillons de végétaux, industrie du pays, herbier, etc.) rapportés de l’île,
nous éprouvons le plus grand plaisir à refaire un voyage dont les détails
tour à tour pittoresques ou scientifiques nous sont exposés avec entrain
par le sagace narrateur qu'est M. Chodat.
La partie la plus montagneuse de Majorque, celle par conséquent qui
intéressait le plus nos voyageurs, occupe la région Nord-Ouest de l'ile
et comprend de nombreuses «sierras » parallèles, au profil découpé,
tombant presque à pic dans la mer au Nord et s’abaissant graduellement
vers le midi où elles cessent brusquement ; d’autres distriels relative-
ment montagneux s’espacent le long de la côte orientale, tandis que le
centre de l’île est occupé par une plaine pierreuse et brûlée du soleil,
peu favorable à l’agriculture sauf dans la région des anciennes lagunes
de Puebla à Alcudia.
Quoique les points culminants atteignent une altitude d’environ 1400 m.,
la flore typique de Majorque n'offre guère de régions altitudunaires dis-
tinctes : seul l’Helleborus fœtidus paraît s'être confiné sur les hauteurs
d’où il ne descend pas au-dessous de 1000 mètres. Il existe toutefois des
differencialions appréciables quant aux associations végétales constituant
la flore de l’île ; c’est ainsi que la distribution du Palmier nain, végétal
endémique et très abondant en certains points, présente ailleurs
de complètes lacunes. D’autre part le méquis arborescent, formation si
caractéristique du tapis végétal en Corse, est très restreint à Majorque
et sans point de comparaison avec l’exuberance du mâquis corse. —
Le type de formation des « garigues » est de beaucoup le plus carac-
teristique de l’île : la surabondance des cailloux facilite la confection de
grands murs en gradins qui donnent une physionomie spéciale aux
paysages majorquins. Parmi les plantes prédominantes et typiques de la
garigue de basse région, il faut citer les Lavandula dentata, Anthyllis
cytisoides, Globularia Alypum, les Cistus et surtout le Chamærops humilis
principalement abondant au cap Formentor ; mais la garigue elle-même,
en tant qu’unite, est loin de représenter un tapis végétal partout uni-
forme, et ses subdivisions secondaires pourront porter les dominations
respectives de Cistaies, Asphodélaies, Lavandulaies, etc., suivant la plante
qui prédomine dans l’associalion et lui donne son faciès particulier.
L’itinéraire suivi par M. Chodat et ses élèves, en prenant comme point
de départ la belle ville de Palma aux environs de laquelle furent entre-
prises plusieurs excursions intéressantes, passe par Cas Catalan et
aborde la région montagneuse à Andraixt, où ces messieurs reçurent
durant deux jours la plus aimable hospitalité chez le docteur Ferrer ;
l'exploration botanique des environs de cette localité entourée d’oliviers,
(102) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 599
d’amandiers, de caroubiers et de céréales bien cultivées fournit la liste
des planies suivantes :
Rochers de la Mola : Rosmarinus officinalis, Phillyræa media, Chamæ-
rops humilis, Erica multiflora, Clematis cirrhosa, Urginea Scilla, Ephedra
fragilis, Arenaria balearica, Hippocrepis balearica, Centranthus calci-
trapa, Convoloulus siculus, Silene lusitanica, Genista cinerea, Ononis
reclinata, Polygala rupestris, Cineraria maritima, Gladiolus illyricus,
Cneorum tricoccum, Linum gallicum, Geranium Robertianum var. parvi-
florum, Smilax aspera, etc.
Sous les buissons fleurissent en quantité de belles orchidées au milieu
desquelles brillent tout particulièreemnt les Ophrys méditerranéens :
O. speculum, O. bombylifera, O. insectifera, 0. tenthredinifera, O. fusca.
D’Andraixt un chemin muletier, réputé difficile, conduit à Estallench
en suivant d’abord le lit d’un torrent desséché : des Allium et des Vinca
du Midi, en pleine floraison, attestent seuls de la fraicheur du lieu;
plus haut, le sentier s’élève sur le flanc calcaire du Puig Galatzo cötoyant
de grands précipices, dont la vue sur la mer est agréablement inter-
rompue par celles des cultures soignées et des maisons propres et hos-
pitalieres d’Estallench, puis Bannalbufar.
Après avoir dépassé le col conduisant d’Esporlas à Miramar, la végé-
tation de l’île prend un autre aspect : essentiellement xérophile jus-
qu’alors, le tapis végétal, sous l'influence d’une atmosphère plus humide,
donne naissance à de luxuriantes forêts de chênes verts alternant avec
les amandiers, les oliviers et les caroubiers et abritant toute une végé-
talon cryplogamique de champignons, de lichens, de mousses et de
fougères que l’on chercherait en vain dans les autres parties de l’île.
Apres Miramar, célèbre par la propriété princière qu’y possède l’archiduc
Louis-Salvator d'Autriche, la petite troupe s'est dirigée sur Soller à
travers un pays d’une singulière beauté, puis a exploré la Sierra de Soller
ei son point culminant le Puig Major (1400 m.) dont les rochers calcaires
recèlent maintes particularités botaniques d’entre lesquelles il faut citer
une graminée précieuse, l’Ampelodesmus tenax, le « diss » des Arabes,
« caritch » des Majorquins. Voici du reste la liste des plantes relevée par
M. Chodat dans cette région :
Puig Major et Sierra de Soller : Geranium lucidum, G. Robertianum,
Arabis verna, Thlaspi perfoliatum, Erophila verna, Hutchinsia petræa,
Phlomis italica, Teuerium subspinosum, Hypericum balearicum, Astra-
galus Poterium, Arabis muralis, Scabiosa cretica, Brassica balearica,
Clematis cirrhosa, Helleborus fetidus, Helleborus lividus, Hippocrepis
balearica, Ephedra fragilis, Calycolome spinosa, Prunus spinosa,
550 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (103)
Euphorbia Characias, Genista cinerea, Scolopendrium officinarum, Scilla
maritima, Ampelodesmus tenax, Santolina chamæcyparissus, Cyclamen
balearicum, Pastinaca lucida.
Durant leur passage à Soller, ces messieurs eurent l’occasion d'étudier
sur place la maladie des oranges dont Soller est le principal centre.
Enire cette ville et la Barranca de Soller se trouve la Gorge bleue (Gorg
blu) décorée de magnifiques touffes d’un endémisme rare, le Viola Jau-
bertiana, ainsi que d’Asplenium Petrarchæ et autres plantes intéres-
santes attestant d’un milieu frais et humide.
De la à Lluch, puis à la très pittoresque cité de Pollenza dont les
ruines du « Castel de Reis » s'élèvent au milieu de vigoureux Chamærops
humilis et d’Ephedra fragilis, la caravane gagne les maquis du Cap
Formentor où elle a la bonne fortune de récolter en abondance le Buxus
Balearicus parmi d’autres espèces rares et intéressantes dont il sera
donné une énumération dans une prochaine séance de la société.
M. Chodat cite en outre l’utilisation de diverses plantes dans l’industrie
du lait. C’est ainsi que les paysans se servent de branches de figuier
fendues en croix pour coaguler le lait, très estimé sous cette forme à
Majorque. Il résulte de recherches faites par MM. Chodat et Lendner que
le habferment du Ficus peut coaguler le lait bouilli et même le lait
stérilisé. En outre, ils ont observé qu’à Majorque, les paysans remplacent
le habferment des animaux qu'ils ne connaissent pas par les fleurs du
Cynara humilis pour la fabrication du fromage.
Le retour à Palma par les côtes orientale et méridionale s'effectue en
visitant successivement les localités d’Alcudia, La Puebla, la Grotte d’Arta,
Manacor, Felanixt, San Salvador, Santany, Porto Pietro et Lluchmajor,
sur lesquelles le conférencier nous donne d'intéressants détails.
Après la présentation d'échantillons d’herbiers et d’artistiques aqua-
relles d’Orchidees majorquines, la séance est levée à 10 h. 5/1. Assistance,
18 membres et 9 invités : MM. Augustin de Candolle, Viret, Beauverd,
Balavoine, Dr Boubier, Bouchard, C. de Candolle, Dr Chodat, Guinet,
Dr Hassler, Hausser, Kampmann, Dr Lendner, Martin, Revaclier, Mile Dr
Rodrigue, Schmidely, Sprecher ; Mme Boubier, MM. de Campos, Francis
Favre, Dr Grinzesco, Kampmann fils, Medisch, Monnard, Stöss et X.
EN!
CH ERBIER BOISSIER
Blatt an unten : Artocarpus laciniuta des Erlang
ir ter : : A. Cannonii see un (Etwa Ya ds
BuLLETIN DE L’HERBIER Boissigr, II° Sér. Tone NE Dr. 2;
#,A:D, A0, Qurilve
Blattformen von FICUS CANNONII
ET,
>=
2
ts
Fais
re
IN
F3
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
ORYPTOGAMES ET PHANEROGAMES
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1° janvier 1901
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bullelin.
SUISSE N en 20 fr. 20 fr. 30 fr
Abonnements : \ we LS \
{( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour lous les autres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
AGENOR BIGNENS
EBENISTE
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
I'INDEX BOTANIQUE
INDEX BRYOLOGICES
ENUNIERAIO NOSCORUM HUGOSQUE GOGNITORUN
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEDRRAPHICA
EOCTFPERTAISSEMES
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L'INSTRUCIION PUBLIQUE
de —
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
19OO
En vente à l'HERE.ER BOISSIER, Caaugézy (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : Fr. 6 20
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SEIEN TFTIE.: M YCOLOGIGR UNIVERSE
Organ für die Gesammlinleressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur: est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome III. 1903.
No 7.
Ce N° a paru le 30 juin 1908.
Prix de lAbonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — %5 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
, RO — ——
+
Les abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK BR. FRIEDLIENDER & SOHN
3, rue Corneille. 11, Garlstrasse.
1903
Ar
alınu anbeyo ap uomipadxa,7
9 04
z
gwnu Anod gyigesuodsos 9}n0} auıoap uyayıng np uoleujsiumupe,) ‘89]9.14u00 juswasnaußlos jue}
z
“soaeba soi
BULLETIN DE L HERBIER BOISSIRR
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 7. — JUILLET 1903.
I. — + Joseph Freyn. — PLANTE EX ASIA MEDIA. Enu-
meratlio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica,
transcaspica, turkestanica, pr&serlim in alliplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kesiania a el. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentum.) (Horisetzung foloe ya a2 RER ee 597
IL — Paul Magnus. — J. BORNMÜLLER. ITER ANATO-
LICUM TERTIUM 1899. — FUNGI. Ein weirerer Beitrag
zur Kenniniss der Pilze des Orients (mit Tafeln IV und V). 573
Il. — &. V. Aznavour. — UN SYMPHYTUM NOUVEAU... 588
IV. — 3. Bornmüller. — WEITERE BEITRÆGE ZUR GAT-
PUNG-DIONKSJAdmit Tafel VD 2202 ee 590
V. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 596
VI. — Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTEES AU PARAGUAY par le D' Emile HASSLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite). .............. 612
NII — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 8 juin 1903... 642
VII. — Ernest Wilezek. — NOTE SUR UNE FORME RARE
OU PEU OBSERVEE DU CONVALLARIA MAJALISL.. 650
IX. — Arnold Porret. — QUELQUES PLANTES DU JURA
VAUDOIS LC. 22. me er M E Ee 652
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 4842 à 5140 |
PLANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
PLANCHE 4.
PLANCHE 5. -
PrancHE 6. — I. Dionysia Straussii Bornm., sp. nov. — 11. Dionysia Hissa-
riea Lipsky. — II. Dionysia Sintenisii Stapf. — IV. Dionysia
Aucherı (Duby) Boiss. — V. Dionysia arelioides (Lehm.) Boiss.,
var. adenophora Borm. var. nov.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N°7.
PLANTÆ EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, pr&sertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in| |] positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
I. RANUNCULACEÆ
848, 1108. Clematis orientalis L. var. vulgaris Trautv. pl. Schrenk.,
p. 57. Blüthen schwefelgelb, Staubfäden hellpurpurn. Suluklu, in
Rosenhecken windend, VII. 1900 (848); ebendort in Thälern an der per-
sischen Grenze, 17. VIII. 1900 (1108). Die Blattlappen sind kurz, die 4.
und (wenn vorhanden) 2. Ordnung sind eiförmig bis länglich eiförmig,
an 848 auch der mittlere meist grob gezähnt (v. vulg. Trautv.), an 1108
meist nur die seitlichen. Letztere Form stellt den Uebergang zu var.
obtusifolia Hook. und Thomps. Trautv. 1. c. vor ; sämmtliche vorliegende
Formen haben schwachfilzige Blätter.
1055. C. glauca Willd. B. angustifolia Led. fl. ross. I, 3. Suluklu,
in Rosengestrüppen, 2. und 22. VIII. A900. Ein kahlblättrige Pflanze
mit lineal-lanzettlichen bis lanzettlichen, fast ganzrandigen Segmenten
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 7, 30 juin 1903. 37
598 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
4. Ordnung (solche 2. Ordnung fehlen) ; Blüthen weiss, Antheren rosen-
roth, sonst, so wie die Frucht jener der C. orientalis ähnlich.
560. Thalictrum elatum Murr. Aschabad: ad rivulum pr. Firusa,
17. VI. 1900 ; Blätter an den Hauptheilungen mit Stipellen ; Blüthenstiele
und -Zweige sehr kurz, die Blüthen also gebüschelt in der sonst weit-
schweifigen Rispe.
141. Adonis parviflora Fisch. f. miniata. Aschabad, in campis pr.
Gjaurs, 4. und 27. IV. 1900. Dem A. æstivalis nahestehend, aber schwä-
cher, die Blüthe nur ‘/2 oder '/s so gross, an meinen Exemplaren
mennigroth (nach Boiss. gelb), die Frucht an der Innen-Naht nur mit
Buckel, ohne ausgesprochenen Zahn, die Crista basilar und kaum vor-
tretend.
142. Adonis æstivalis L. Aschabad, inter segeles, 2%. IV. 1900,
ausgezeichnet durch ganz schwache Crista und schwarz werdende Blüthen.
72a,b,c,d. Ranunculus Sewerzowi Regel in Act. h. Petrop. V (1877),
p. 221. — 0. et B. Fedtschenko in Engl. bot. Jahrb. XXVII (1899), p. 396.
— AR. lepiorhynchus Aitch. Hemsl. in Bot. of the Achan Lilim. Comiss.
in Transact. Linn. Soc., 2ue ser., Botan. vol. III (1887), p. 29-30, tab. 1.
Aschabad, in collibus graminosis, 20. IV. 1900 (72a mit Blüthen und
Früchten); in graminosis ad Gjaurs, 4. IV. 1900 (725 Blüthen und
Knospen) und 26. IV. 1900 (72 c sehr verästelte, verkahlie Form mit
Früchten und abblühend); Gjaurs in graminosis ad rivulum (72d die ver-
ästelte Form im Blühebeginn noch reichlich behaart). — Insoweit Früchte
vorliegen, zeigt es sich, dass die Aehre zwischen niedrig-cylindrisch und
halbkugelig in allen Zwischenformen vorkommt. Ausläufer sah ich
keine, lege aber hierauf kein Gewicht, da sie wohl allen Arten der Sec-
tion Ranunculastrum zukommen und sehr leicht abreissen.
109. R. Walteri Regel ap. Komarow Materialji po flora Turkestansk.
nagorje (1898), p. 54 unter R. Meinhausenü (ex descript.). Aschabad,
in pratis montis Kopet-Dagh, 21. IV. 1900. Nur Blüthen liegen vor; die
jungen Fruchtknoten sowie die Tracht weisen aber zweifellos auf die
Verwandtschaft des R. Sewerzowi, von dem die Pflanze jedoch durch das
angedrückte Indument auch im blühenden Zustande zu unterscheiden
ist. Original-Exemplare dieser noch wenig bekanten Pflanze konnte ich
nicht vergleichen.
86. R. Komarowii mihi — R. Winkleri Komarowl.c.,p. 59! Aschabad,
in montosis supra Nephton, 13. IV. 1900, nur blühende Exemplare von
der Tracht des A. platysspermus Fisch., aber die Blätter 2-3 mal fieder-
theilig mit kurzen und ungestielten Abschnitten und elliptischen bis
(3) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 959
kurzlanzettlichen Lappen. Den Namen änderte ich wegen des Homonyms
R. Winkleri Freyn in Willk. pudr. fl. hisp. III (1880), p. 920 und 922.
R. Komarowii erinnert nicht wenig an R. cicutarius Schlecht., ist aber
auch abgesehen von den Früchten, die ich nicht vergleichen kann, durch
die anders gestalteten (nicht flabellaten), schmalen Blatisegmente auch
im blühenden Zustande unterscheidbar.
26 d. Ceratocephalus incurvus Stev. in Bull. soc. Mosc., tab. VIT.
Aschabad, bei Gjaurs unter 26 c, 4. IV. 1900, von mir herausgelesen.
265. C. falcatus Pers. ß. incanus Boiss. apud Willk. et Lange pudr. fl.
hisp. II, p. 904! Krasnowodsk, in montibus arenosis, 15. III. 1900.
Die Früchte sind ausgesprochen kleiner als bei der vorigen Form.
[31.] C. falcatus ß. exscapus Boiss. fl. or. I, 58 ad Kailiu in steppa,
23. IV. 1898, leg. Ove Paulsen! [Olufsens anden danske Expedition
1 Centralasien 1898-99, No 31j. Eine winzige, stengellose Pflanze von
ganz eigenartiger Tracht. Ich führe sie hier an, um die in Transkaspien
besonders hervortretende Mannigfaltigkeit der Ceratocephalus-Formen
noch deutlicher hervorzuheben.
26 a, 26e. C. leiocarpus Stev. Krasnowodsk, in montibus aronosis,
18. III. 1900 (26a skapose und subskapose Formen) et prope Gjaurs
4. IV. 1900 (26e).
- 26c. C. orthoceras DC. 8. canus Freyn et Sint. Langschäftig, die
Schäfte und Kelchblätter und besonders die Früchte dicht kurzwollig,
letztere auch > als an der gewöhnlichen Form, noch unausgewachsen
schon 5,5 mm. lang. Bei dieser Form kommen auch Früchte mit etwas
gekrümmtem Schnabel vor.
Aschabad: Gjaurs.
87. Eranthis longestipitata Reg. in Suppl. II ad Reg. et Herd. plant.
Semen. in Bull. Soc. Mosc. 1870, No 2, p. 244 und in Act. h. Petrop. V,
225 (wo eine Uebersicht aller Arten dieser Gattung). Aschabad:
Nephton in subalpinis, 43. IV. 1900, mit Früchten.
2125. Nigella (Nigellaria) glandulifera Freyn et Sint. laete virens, a basi
patentim hispidula, a medio ad apicem insuper crebre glandulifera, sub-
simplex 1-2 flora, caule erecto subflexuoso tereti angulato-striato,
folioso, foliis parum decrescentibus, exceptis infimis petiolatis sessilibus,
omnibus ambitu oblongo-ovatis bipinnati-partitis Jobulis porrectis, lineari-
lanceolatis acutis integerrimis vel subserratis, ramulis erectis gracilibus
diminute foliosis ; floribus parvis, sepalis pallide cæruleis oblongo-deltoi-
deis vel obovato-deltoideis acutis in stipitem brevem sensim attenuatis,
petalis pallidis minimis ‘/1-/ sepali circ, attingentibus linearibus, longe
960 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (4)
ciliatis et ore hirtis, labio exteriori in lobos 2 partito brevissimos obo-
vatos cæruleos apice callo luteo rotundaio obtusissimo terminatos, labio
inferiori triente breviori lineari-attenuato cæruleo antice luteo; nectario
rotundato luteo, filamentis filiformibus pallidis apice cærulescentibus,
antheris ellipsoideis muticis germina superantibus, ovariis viridibus
oblongo-ellipsoideis stylo viridi patenti-recurvo æquilongis, carpellis viri-
dibus brunnescentibus 5-6 turgidis dorso rotundatis subcarinatis, latere
verrucis planis circularibus albidis irregulariter obtectis, in capsulam
globosam ad apicem usque connatis, rostris siccatione tortuosis capsulæ
subæquilongis, seminibus ovato-trigonis atterrimis sub lente forti minu-
tissime tuberculatis. @) Junio.
Karakala, in hortis culta 30 junio 1901, leg. Sintenis.
Maasse: Stengel 20-40 cm. hoch, der Ast, wenn vorhanden, sammt
Blüthe 1,7-4,5 cm. lang, das Stützblatt wenig oder gar nicht überragend ;
grösste mittlere Blätter 3,4 cm. lang, über dem Grunde 1,5 cm. breit;
Blüthe (nach einer einzigen) 1,8 cm. weit, Sepalum 0,8-0,9 cm. lang,
3 mm. ober der Mitte breit; Petalum nur 2 mm. lang. ; Staubgefässe
6 mm. lang, wovon °/ı mm. auf die Anhtere entfallen. Samen 2,5 mm.
lang und im unteren Drittel 1,6 mm. dick.
Eine, wie es scheint, neue ausgezeichnete Art, welche wegen der bis
oben verwachsenen Carpelle und des Indumentes nur mit N. sativa L.
zu vergleichen und mit dieser nächst verwandt ist. Sie unterscheidet
sich von ihr (und allen Arten !) durch die reichliche Drüsenbehaarung
des Stengels und der Blätter, durch wenig über halb so grosse Blüthen,
durch die schmalen, spitzen Sepalen, winzigen, in 2 nur kurze, lineale,
ganz stumpfe Lappen getheilte Petala, ellipsoidische nicht lineal-läng-
liche Antheren und scheinbar glatte, nur bei starker Vergrösserung
gekörnelte Samen. — Die Pflanze wird in Gärten spärlich kultivirt und
der Same in wenigen Häusern zum Brotbacken verwendet; ob sie mit
der N. sativa der fl. v. Turkomannien überhaupt identisch ist, weiss
ich nicht.
1601. Delphinium persicum Boiss., Huth Monogr. in Engl. Jahrb. XX
(1895), p. 352-353 und 370. Kasandschik, in der Ebene, 28. IV. 1901.
Von D. rugulosum durch in der Mitte abstehende, verzweigte Stengel,
< Blüthen und nicht abstehend borstlich behaarte, sondern von sehr
kurzen, dicht stehenden, abstehenden Härchen bis zur Mitte hinauf
fast sammtig grau-grün. Drüsenhaare fehlen. Die Stützblätter sind
entgegen der Originalbeschreibung nicht länger, sondern sehr erheblich
<<, als die Blüthen. Wahrscheinlich variirt dies.
(5) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 561
143, 283. D. rugulosum Boiss. fl. or. I, 76. Gjaurs, in steppis 26. IV.
1900 (143 die typische Form, deren weisse Blüthen ohne dem 1,8 cm.
langen Sporn nur + 0,8 cm. lang sind und von den Stützblättern
weitaus überragt werden); Aschabad, in collibus arenosis grami-
nosis 12. V. 1900 (283, sehr grossblüthige, weissblühende Form, deren
Blüthen ohne den 2,2 cm. langen Sporn 1,2 cm. lang sind und über die
Stützblätter weit hinausragen) ; nur die untersten Stützblätter > als die
Blüthen, sonst sind die Blüthen viel grösser als die Stützblätter). Keine
der vorliegenden Formen ist jedoch drüsenhaarig.
301 a. D. camptocarpum Fisch. Mey. in Led. fl. ross. I, 58. Aschabad,
auf Sandhügeln, zwischen Annaju und Gjaurs, 18.V. 1900, mit hellbraunen
und rosenrothen Blüthen.
301. idem ß. brevipedunculatum Boiss. flor. or. I, 77. Aschabad,
in collibus arenosis deserti, 13. VI. 1900.
322a, 522b, 1746. D. orientale J. Gay. Aschabad prope Kesen,
12. VI. 1900 (522a mit Früchten); in collibus graminosis pr. urbem,
7. V. 1900 (5225 blühend) ; Karakala : in herbidis pr. Kutenak,
14. V. 1901 (1746 Riesen-Exemplar mit Blüthen).
849 a, 8495, 1672. D, turkmenum Lipsky Materialii dlja florii srednej
Asıı (1900), p. 2. Suluklu, in schistosis, 13. VII. 1900 (849 a über-
reif, ohne Blatt und Blüthe). Aschabad, in montosis supra Nephton,
2. VI. 1900 (8495, Exemplar mit Blüthen und Knospen und abge-
blühten) ; Kisil-Arwat, in montosis. 5. V. 1901 (1672 blühend).
389. D. biternatum Huth Monogr. v. Delphin. in Engl. Bot. Jahrb. XX
(1895), p. 422 var. leiocarpum Fr. et Sint. Durch nur A0 (nicht 15 mm.)
lange Sporne und kahle (junge) Carpelle verschieden. Aschabad:
in der Grassteppe und auf Hügeln, 26. V. 1900, in Blüthenfülle. Durch
die schönen, grossen, goldgelben Blüthen sehr auffallend. Die jungen,
untern Stengelblätter der jungen, noch nicht blühenden Pflanze erinnern
sehr an jene von Peucedanum officinale L.
850, 1891. D. (Delphinastrum) floribundum Freyn et Sint. ; elatum,
rigidum, parce puberulum, inferne glabrescens, radice fasciculato-tube-
rosa lignescente immixtis fibris tenacibus, caule a medio ramoso tereti
stricto subflexuoso foliato ramis arrectis subarcuatis elongatis vel abbre-
viatis racemose-multifloris, petiolis versus basin sensim dilatatis ab
infimis longis ad rameales folio æquilongos et summum vix centime-
tralem sensim decrescentibus, folüs glabriusculis, infimis florendi tem-
pore evanidis, ramealibus sensim sed parum decrescentibus ternatis,
segmentis manifeste peliohulatis ad basin cumealam fere in lacinias 3
562 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (6)
raro latiuscule lanceolatas integerrimas sæpius ambitu rhomboideas in
lacinulas latiuscule-lanceolatas acutas mucronatas nonunquam grosse
lobulato-serratas divisis, racemis densis vel sublaxis, bracteis ab infimis
sæpe 3-partitis pedunculo longioribus subito ad lineares pedunculo æqui-
longas et summam acutatam pedunculo breviorem cire. 8 mm. longam
decrescentibus, peduneulis patentibus subhorizontalibus tandem arcuato-
arreclis florem æquantibus a medio dense hirsutis apice tandem mani-
feste incrassatis ad medium vel triente inferiore vel supra basin brac-
teolis 2 lanceolato-linearibus acutis munitis, floribus ochroleucis sicco
lutescentibus majusculis calcari horizontali retiusculo sensim acutato
sæpala superante, sepalis obovato-ellipticis obtusissimis margine cili
olatis dorso secus nervum medium sæpe subcoloratum pélosiusculis,
petalis superioribus glabris panduræformibus plicatis antice in partem
auriculato-ovatam recurvam integram v. in lobos 2 acutos ad medium
fissam expansis, a basi dilatata in calcar eis circ. sesquilongius viridius-
culum acutissimum produclis, peialis lateralibus longe stipitatis crebre
aureo-barbatis, limbo rectangulo patenti ambitu ovato-elliptico in lobos
2 oblique elongato-ovatos acutos profunde bifido, carpellis ternis erectis
hirsutis elevatim nervosis pedunculo brevioribus in stylum eis 4plo
breviorem sensim angustalis, seminibus obpyramidatis acutangulis
dense et secus angulos densissime griseo-squamatis. %. Junio-
Julio.
Suluklu: in herbidis ad Gal Persia die 13. VII. 1900 flor. et cum
fructib. fere maturis (850); Karakala: in pratis subalpinis montis
Sundsodagh die 2. VI. 1901 florent. leg. Sintenis.
Maasse: Stengel À m. hoch und in der untern Hälfte 7 mm. dick,
unterster Ast 20-30 cm. lang, manchmal noch mit 1 Seitenzweige,
Stiel des untersten Stützblattes 5 cm. lang, am Blattgrunde 2,5, an seiner
Basis 7 mm. breit. Blattspreite etwa 7 cm. hoch, 11-12 cm. breit, End-
lappen 5 mm. breit oder wenig schmäler; Hauptiraube bis 30 cm.,
Seitentrauben 8-5 cm. lang ; unterste Brakteen auf bis 5 mm. langem,
breitem Stiel in drei je 18 mm. lange, 3 mm. in der Mitte breite
Zipfel getheilt, die unten ungeteilten Brakteen bis 12 mm. lang und in
der Mitie 2 mm. breit und selbst noch grösser; die oberste nur 6-8 mm.
lang und */ mm. breit; Pedunculi 1,5-1,2 cm. lang; Sepala 11 mm.
lang und 6 mm. im obern Viertel breit, ihr Sporn 15-16 mm. lang,
innere Petala 1 cm., ihr Sporn ausserdem 13-14 mm. lang; seitliche
Petala 142 mm. lang, wovon der Nagel 6 mm.; die Platte in ihrem
untern Drittel etwa 4,5 mm. breit; Bälge ohne Griffel etwa 1 cm.
(7) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 563
lang und in der Mitte 2,5 mm. dick ; Samen kaum 1,3 mm. hoch und
1 mm. dick.
Die Gattung Delphinium scheint im Oriente schier unerschöpflich an
Formen zu sein. Auch die vorliegende scheint neu zu sein und zwar
ist sie nach Huth’s Monogr. in dessen Subgen. Eu-Delphinium, Sekt.
Diatropetala, Tribus Ternata unmittelbar neben D. ternatum Huth. ein-
zureihen, dem D. floribundum in Wuchs und Blattform und Blattthei-
lung nach der Beschreibung sehr ähnlich ist, allein seine Blüthen sind
gelblich weiss (nicht blau), ihr Sporn anderthalb mal so lang wie die
Sepalen (nicht diesen gleichlang), die untersten Brakteen sind oft gestielt
und dreitheilig (ich sah auch eine, deren Seitenzipfel zweispaltig waren),
alle > als bei D. ternatum, die Sepalen verkehrt- (nicht rund-) eiförmig,
aussen + behaart, die seitlichen Petalen sind in der Mitte dicht gelb
gebartet und ausserdem am Rande lang gewimpert (nicht schwach weiss
gebartet). — Von den durch Fedtschenko angeführten, dichotomisch
beschriebenen, in Huth noch nicht enthaltenen Delphinien lässt sich
keines auf D. floribundum beziehen.
II. BERBERIDE#&
3, 35. Bongardia Chrysogonum Spach. Transcaucasia, Baku: in
declivibus pr. Bailowo, 15. 3. 1900 (3. auch in Knospen); Transkas-
pien, Aschabad : in campis ad Geok-tepe, 20. III. und 2. V. 1900 (35
Blüthen und Früchte).
121. Leontice Eversmanni Bunge. Alexandri mann reliq. botania
in Arb. naturf. Vereins Riga I (1848), p. 131; Boiss. fl. or. I, 100.
Aschabad: in arenosis inter Annaju et Gjaurs, 9. IV. und 18. V. flor.
et fruct. fere maturis.
3%. L. (Leontopetalum) Tempskyana n. sp.; robusta, glaucovirens
glaberrima, tubere ..... , Gaule obtusangulo, foliato, apice racemoso-
corymboso foliis petiolo flexuoso basi vaginante insidentibus caulinis
2 approximatis et fere opposilis ternatis, segmentis longe petiolulatis
centrali ternato lobis lateralibus bipartitis breviter, terminali longiuscule
petiolulato, lobis omnibus irregulariter pinnatipartitis, lobulis alternis
(videtur decussatis) valde plicatis ovatis et late ellipticis rotundatis et
emarginatis submucronatis, basi decurrentibus, racemis densifloris basi
foliis decrescentibus vagina sessilibus suffullis, bracteis foliaceis parel-
lele et reticulato-nervatis, ab infimis triangulari-ovatis ad summam
064% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (8)
oblongo-ellipticam parum decrescentibus, pedicello florendi tempore
gracili vix brevioribus, fructifero stricto rigido valde elongato acute
sexangulo multoties brevioribus, floribus dense approximatis bracteam
subsuperantibus, sepalis cito deciduis (ignotis), petalis aureis oblongo-
ellipticis el + cuneatis obtusis basi squamula concolore minima late
lanceolata stipite ea æquilongo suffulta munitis, staminibus peialis multo
brevioribus, ovario ellipsoideo luteo-viridi superne atropurpureo, cap-
sula magna valde inflata vesicaria membranacea reticulata obovato-
globosa vel obovata basin versus angustata et ibi acuta apice mucrnata
ante maturitatem non fissa, seminibus piriformibus stipite eis fere ses-
quilongiore sufjultis. £. Martio-Aprili.
Aschabad, in campis prope Geok-tepe, 30. III. florentum, 24. IV.
cum fructibus fere maturis.
Dimensiones: caulis florifer pedalis, fructifer major; ramis infimis
corymbi floriferi 7 cm. fructiferi 15 cm. longi, petiolus folii radicalis
1% cm. caulini 9 cm. longus, lamina foliorum basilarum et caulinorum
circ. 15 cm. longa, 17 lata v. minor, corymbus 8 cm. altus, 11 latus,
petala 7,5 mm. longa 3-2 mm. triente superiore lata, pedunculi fructiferi
7-6 cm. longi 1!/s mm. crassi, capsula 3,4-3,6 cm. alta, 2,4-3 cm. supra
medium diametro, semina bene evoluta fere 5 mm. diametro stipite
7 mm. longo.
Der Standort ist weit östlich und ganz isolirt vom Verbreitungsbezirk
der L. Leontopetalum, welcher L. Tempskyana sonst ähnlich ist. Beide
Arten haben gleich grosse Früchte ; diese sind bei L. Tempskyana zum
Grunde verschmälert, so dass die Basis spitz (nicht abgerundet) ist,
ihre Fruchstiele sind 2'/s mal länger als die Früchte, stets deutlich
kantig und zwischen den Kanten nicht flach oder abgerundet, sondern
etwas vertieft; Samen sind in der Regel mehrere, ihr Stiel etwa
4 ‘/2 mal so lang als der Same selbst (nicht gleich lang), der obere
Theil des Andröceunis ist schwarz-purpur, nicht gleichförmig gelb, und
die Blattheilung ist anders.
Auch L. Eversmanni Bunge ist durch Art der Blatitheilung, gefurchte
und scharfkantige Fruchtstiele und kaum halb so grosse, vor der
Fruchtreife oben unregelmässig zerreissende Früchte leicht zu unter-
scheiden.
Die eigenthümliche Art der Blatttheilung der L. Tempskyana kommt
so zu stande: die erste Theilung in drei langgestielie Hauptsegmente
erfolgt wie bei L. Leontopetalum L. und L. Eversmanni Bge. Weiterhin
ist nur der Mittelabschnitt zweiter Ordnung gestielt und dreitheilig und
(9) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 565
sind alle Seitenabschnitte sitzend (sogar eiwas herablaufend) und zwei-
theilig. Diese Lappen dritter Ordnung sind zweitheilig und stehen ein-
ander nicht mehr gegenüber, sondern sind stark verschoben, so dass
sie alterniren und ein unregelmässig fiederspaltiges Blatt vorstellen.
913. Berberis nummularia Bge. Alex. Lehm. reliq. bot. in Arb. naturf.
Vereins Riga I (1848), p. 130, tab. 2 forma spinoso-dentata. Durch
> Blätter, welche rundum reichlich und grob-dornig gezähnt sind, von
der abgebildeten und beschriebenen Pflanze verschieden. Suluklu,
in dumetis, 15. VII. 4900, ohne Blüthen und Früchte.
6495, 1771. B. integerrima Bge. 1. c., p. 130, tab. 4. Bei Suluklu,
7. VII. 1900, rothfrüchtig. (649 b, die Form entspricht der Abbildung
und Beschreibung) Karakala, in collibus pr. Kutenak, 14. V. und 3. VIT.
1901. (1771, mit jungen und reifen Früchten ; diese Form entspricht
der Abbildung der B. densiflora Boiss. Buhse Aufz. der in Transkauk. u.
Pers. beob. Pflanzen [1860], p. 9, tab. li, fig. II, welche allerdings ein
blühendes Exemplar darstellt. In Boiss. Flora orient. I, p. 102 wird
B. integerrima Bge. zu B. densiflora Boiss. Buhse als Synonym gestellt.
Auch Regel in Act. h. Petrop. II, 418 errachtet beide als Synonym ;
in der That kann ich auch keine Unterschiede festhalten, stelle aber
den älteren Namen voran.)
625, 649 a. eadem +. serratifolia Boiss. fl. or. I, 103. Aschabad,
in saxosis ad Firusa, 17. VI. 1900, mit jungen Früchten (625, Form mit
grossen, deutlich, aber wenig gezähnten Blättern, die so lang sind als
der Fruchtstand; bei Suluklu, 12. VIL 1900, mit noch unreifen
Früchten (649 a, sparrig-ästige Form mit kleinen Blättern, die höchstens
*/2 Fruchtstandlänge haben).
Il. PAPAVERACEZÆ DC.
207, 1043. Papaver lævigatum M. B. var. erosum Litwin.! Rastenja
zakaspiskoi oblasti in Act. Mus. bot. Akad. imp. de St-Pétersb. I, 1902,
p. 7.! Aschabad, in glareosis montanis pr. Nephton, 4. V. 1900, mit
Knospen und noch unreifen Früchten (207, Blüthen rosa, teste Sin-
tenis in sched.). Suluklu, in declivibus lapidosis montium, 7. VI.
1900, reif (1043).
408. P. pavoninum Fisch. Mey. (nicht pavoniana). Aschabad, in
planitie et in collibus ; Aprili, Majo 1900.
1546, Rœmeria hybrida L. Boiss. fl. or. I, 118. Krasnowodsk,
566 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (10)
in planitie ad Ufra, 21. IV. 1904, mit Knospen und ausgewachsenen
Schoten.
150. R. orientalis Boiss. sp. fl. or. I, 418. Aschabad, in planitie
graminosa ad Gjaurs, 27. IV. 1900, mit jungen und ausgewachsenen
Schoten.
1547. eadem ß. latifolia Freyn et Sint. in sched. Foliorum laciniis
paucioribus late-oblongis 3-5 mm. latis, eliam siliqua latiore 2-2,5 mm.
lata, in eodem specimine 3,5-6 cm. longa, una refracla, cæteris erectis.
4011. R. rheadiflora Boiss. Aschabad, in planitie et in collibus,
Aprili, Majo 1900, florent. et fruct.
402. R. refracta DC. Aschabad, in monte Tangari-Gargan supra
Nephton, #. V. 1900, blühend und mit Schoten. Die Schoten sind zuletzt
zurückgeschlagen, sonst ist die Pflanze von R. rhœadiflora Boiss. nicht
unterschieden. Ob dieses Verhalten der Schoten eiwas der Pflanze
Zukommendes oder Zufälliges ist, vermag ich nicht zu entscheiden. Bei
R. orientalis ß. latifolia F. et S. scheint es nur zufällig vorzukommen.
Regel hat in Act. h. Petrop. V, 228-229 natürlich alle Remeria-Arten
(auch R. rhœadiflora) zu einer einzigen Gesammiart vereinigt und
R. refracta DC. der R. rheadiflora Boiss. als gleichwerthig hingestellt.
Dies ist gewiss unrichtig. Die Gattung Ræmeria zeigt deutlich zwei
Haupt-Formenkreise : der eine wird von R. rhϾadiflora Boiss. gebildet
(mit verbreiterten Staubfäden und unter der Narbe deutlich verdünnten
Schoten, auch roth- und grossblüthig), dazu kann nur AR. refracta DC.
als eine erst in Zukunft bewerthbare Form gestellt werden. Der zweite
Formenkreis besteht aus R. hybrida L. und R. orientalis DC. (mit
pfriemlichen Staubfäden, oben gleich breiten Schoten und kleineren,
blauen Blüthen), deren gemeinsame, der AR. rheadiflora æquipare
Stammart nicht mehr besteht. R. orientalis ist die breitlappige, kurz-
und breitschotige, R. hybrida L. die schmalzipflige, schmal- und lang-
schotige Parallelform.
829. Glaucium corniculatum Curt. [ß. flaviflorum DC.?]. Suluklu:
in declivibus lapidosis, 7. VII. 1900. Blüthenfarbe unkenntlich.
122, 1545. G. elegans Fisch. Mey. Aschabad, in montosis supra
Nephton, 4. 5. 1900 (122). Krasnowodsk: in arenosis montium,
18. IV. 1901 (1545).
1845. G. paucilobatum n. sp.; glaucum vix papillosum glabratum,
radice pluricipiti, caule crasso adscendente obtusangulo basi et a medio
foliato ramoso-corymboso, folüs radicalibus et caulinis basilaribus petiolo
latiusculo basi dilatata vaginanie eis æquilongo suffultis ambitu obovato-
(11) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 567
oblongis ad costam fere runcinatis, lobis lateralibus 2-jugis depresso-
triangularibus acutiusculis v. obtusiusculis mucronatis subintegerrimis
infimis minoribus, lobo terminali lateralibus multo majore rotundato v.
oblongo-obovato in lobos 3-5 late-ovatos v. rotundatos obtusissime et
parce dentato-lobulatos ad medium fere diviso terminali sæpe submajori,
folio caulino infimo basilaribus conforme sed minus et petiolo basi
pandurato-auriculato suffulto, superioribus et ramealibus decrescentibus
late elliptico- vel rectangulo-oblongis basi profunde-cordata sessilibus
margine parce et breviter obtusissime-lobatis lobis mucronatis, pedun-
eulis erassis brevibus, floribus ignotis, siliquis juvenilibus sub lente par-
cissime papillosis fere levibus mox levissimis, valde elongatis tandem
rectis vel varie curvatis vix torulosis pedunculo multoties longioribus
apicesubatlenualis stigmateconico basi profunde sagittato terminatis, semi-
nibus nigrescentibus breviter reniformibus, caniculatis et rugosis. Z? Majo.
Karakala ad versuras vallis Toldere, 26. V. 1901.
Dimensiones: caulis ex specimine minore 25 cm. altus sed ex
ramo alterius sine dubio etiam multo majore ; folia radicalia cum petiolo
12-13 centimetrali 26-30 cm. longa et infra apicem 5-7 cm. lala ; lobis
infimis 2-2,5 cm. latis, 0,6-1,% cm. altis, terminali 6,5 X 6,5 vel
7,3 X 5,5 centimetrali, folium sessile maximum 12,0 X 7,3 cm. longum
7,5 X 4,5 cm. latum (ex ramo speciminium magni) vel minor ; siliqua
submatura 24 cm. longa, basi 5 apice 2 mm. crassa, pedunculo 2,3 cm.
tantum longo 3 mm. crasso suffulta ; semen fere 1,5 mm. longum vel
sublongius, 1,2 mm. latum, À mm. crassum.
Da keine Blüthen und somit auch die Ovarien nicht bekannt sind,
so ist es schwer G. paucilobatum richtig einzureihen; wahrscheinlich ist
es den um @. /uteum Scop. gruppirten Arten anzureihen, von denen
G. vitellinum Boiss. Buhse Aufz. der in Transkauk. und Persien ges.
Pflanzen, tab. IV in jeder Hinsicht unähnlich ist; kaum anders verhält
es sich nach der Beschreibung mit @. cappadocicum Boiss., das wohl
ähnliche Grundblätter, aber sehr verkleinerte, anders gestaltete obere
Blätter besitzt, sonst übrigens unvollständig bekannt ist und nicht
verglichen werden kann. Die drei übrigen Arten : G. luteuin Scop., G. leio-
carpum Boiss. und G. oxylobum Boiss. haben deutlich tuberkulate Ovarien
und anders beschaffene Blätter, können also auch nicht mit G. pauci-
lobatum zusammenfallen ; dies gilt vollends erst recht von dem Verwand-
tschaftskreise des G. corniculatum Gurt. einschliesslich G. squamigerum
Kar.Kir. Nach Allem scheint G. paucilobatum noch eine der bestumschrie-
benen Arten der Gatlung zu sein,
568 BULLETIN DE L HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (12)
123, 206. Hypecoum trilobum Trautv. Turcm. fl. ross., Addid., p. 880,
n° 5839! Aschabad, in arenosis inter Annaja et Gjaurs, 9, IV. 1900
(123, Blüthen etwa 7,5 mm. hoch; die inneren Petalen mit kleinen,
länglichen, dunkelvioletten Makeln); Aschabad, in montosis ad
Nephton 4. V. 1900 (206, Blüthen etwa 10 mm. hoch sonst viel kürzer).
Von Trautv. l. c. nach einem einzigen Exemplar beschrieben ; da die
Blüthen stark gequetscht und nicht auseinander zu bringen sind, kann
ich mir ein eigenes Urtheil nicht bilden. Die Pflanze sieht ganz wie
H. pendulum L. aus.
IV. FUMARIACEZÆ DC.
148, 149. Fumaria Vaillant Lois. Ascha ba d, in ruderalis, 24. IV.
1900 (148) et inter segetes, 24. IV. 1900 (149 forma flacida e statione
umbrosa orta).
1548. F. asepala Boiss. fl. or. I, 135 ex descriptione oplima! Kras-
nowodsk, in saxosis maritimis, 20. IV. 1901. Wegen des starren
Laubes, den breitlichen Blattzipfeln, der armblüthigen, sitzenden Trauben
und der fehlenden Kelchblätter (auch an ganz jungen Blüthen und
Knospen sind keine zu sehen) wohl zweifellos die hier angegebene
Form, der aber wohl kein besonderer morphologischer Werth innewohnt.
Villeicht nur Standorisform der F. parviflora Lam.
V. CRUCIFERÆ Juss.
Ala. Chorispora tenella DC. Krasnowodsk, in montis arenosis
ad Ufra, 20. III. 1900.
1059, 16605. Diptychocarpus strictus Trautv. pl. Schrenck, in Bull.
soc. Mosc. 1860, 2, 108; Regel conspect. gener. Diptych. in Act. hort.
Petrop. V (1877), p. 230. Suluklu, in montibus schistosis, 5. VII.
1900 (1059). Kysyl-Arwat, in montosis, 5. V. 1901 (16605) von
beiden Standorten ganz fruchtreife Exemplare, die völlig entlaubt sind.
220, 293. D. hispidus Regel l. c., p. 230. Aschabad, in subalpinis
montis Tangari-Gargan 4. V. 1900 (220, abgeblüht, mit Blüthen und
ausgewachsenen aber auch unreifen Früchten) et in herbidis pr. Urban,
25. V. 1900 (295 mit jungen und mit reifen Früchten). Diese Pflanzen
sind mehr äslig als D. strictus, diesem aber sonst so ähnlich, dass ich sie
ohne weiteres auch dazu gerechnet hätte, wenn nicht zwischen den
(13) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 569
Steifhaaren, besonders gegen den Nagelgrund zu, kurze Drüsenhaare
vorkämen und wenn die Schoten, besonders die unteren stielrundlichen,
nicht + reichlich, aber immer zerstreut steifhaarig wären, wie es
Regel I. c. verlangt. D. strictus Litwinow exs. ist habituell ganz
gleich, hat aber reichlich stieldrüsige sonst kahle Schoten.
1660a. D. sarawschanicus Regel et Schmalh. apud Regel |. c., p. 230,
231? Kysyl-Arwat, in montosis mixtus cum D. stricto 5. V. 1901,
fast fruchtreif mit nur noch wenigen Blättern. Mir liegt nur das Bruch-
stück einer offenbar schon überaus ästigen Pflanze vor, die reichlich
steifhaarig ist und dicht steifhaarige Rundschoten und + zerstreut
steifhaarige Flachschoten besitzt. Die Fruchtstiele stehen nicht aufrecht
ab, wie bei beiden vorigen Arten, sondern fast horizontal; auch die
Zweige stehen nicht aufrecht sondern fast sparrig ab. Leider liegen
keine Blüthen vor und somit muss die Bestätigung oder Berechtigung der
obigen Bestimmung der Zukunft vorbehalten werden. Bemerkenswerth
ist,“dass am selben Exemplar ein Theil der obersten Flachschoten ganz
ungeschnäbelt ist, andere haben ganz kurze Schnäbel, aber auch die
längsten Fruchtschnäbel erreichen nur '/s der Schotenlänge bei den
Rundschoten und nur ‘12 der Länge der Flachschoten.
839. Matthiola farinosa Boiss. fl. or. I, 150; A. revoluta 5. farinosa
Corti in Mem. de l’herb. Boissier 1900, 18, p. 21. Suluklu, in mon-
tibus schistosis, 2. VII. 4900, fruchtreif. Die Pflanze bildet vielköpfige
Rasen. Die spatelig-lanzettlichen Blätter sind fast alle basal (auch
jene der schaftartigen Stengel), dicht grau-filzig. Die Stengel sind
niedrig, der längste von mir gesehene, bis zur Spitze des Fruchtstieles
45 cm. hoch; die Schote 9-11 cm. lang, ziemlich flach, 3 mm. breit.
Samen (reif) ohne Flügel gemessen 3 mm. lang, 2 mm. u breit-
länglich. Blüthen konnte ich nicht vergleichen.
472, 1680, 1691. M. odoratissima R. Br. a. typica Corti L c., p. N
Aschabad, in montibus schistosis supra Malaklar, 11. VI. 1900 (472);
Kysyl-Arwat, in montosis, 5. V. 1901 (1680) et in declivibus gla-
reosis pr. Kutenak, 14. V. 1901 (1691), von allen diesen Standorten
fast fruchtreif, Auch von dieser Form habe ich keine Blüthen gesehen.
837. Arabis perfoliata Lam. Suluklu, in montibus schistosis, 2. VIT.
1900, fruchtreif.
81. A. auriculata Lam. Aschabad, in montosis ad Nephton, 13. IV.
1900 (nicht Sisymb. Thal).
614. Nasturtium officinale R. Br. Aschabad, ad rivulum prope
Aktepe, 17. VI, 1900, mit Blüthen und fast reifen Früchten.
570 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (14)
2629. Barbarea plantaginea DC., saltem Hausknecht in Sintenis plantæ
orient, n° 2629 (Armenia). Suluklu, ad rivulum in monte Suluklu-
Dagh, 10. VII. 1900, nur fruchttragende Zweige einer meterhohen
Pflanze. Es ist wohl zweifellos die von Hausknecht I. c. bestimmte
Pflanze, aber wohl kaum die echte Art dieses Namens, denn letztere ist
siliquis gracilioribus longioribus von B. arcuata Rehb. verschieden,
während beide von Sintenis gesammelte Exemplare (Armenien und
Transkaspien) von B. arcuata durch breite Schoten auffallend abweichen.
124. Erysium sisymbrioides C. A. Mey. Aschabad, in deserto
salsuginoso 24. IV. 1900. Die Pflanze ist nicht grau, sondern infolge der
auf den Blättern fast fehlenden Behaarung grün. Petala der frischen
Pflanze dottergelb, getrocknet bleichgelb.
1760a, 17605. E. ischnostylum Freyn et Sint.; perenne radice plu-
ricipiti; obscure virens, pluricaule, heterotrichum, pube foliorum laxe
bipartita pilis rarioribus trifidis mixta; pube siliquarum pilis densiusculis
subpatulis 3-4-partitis constanti; caulibus pluribus e rosula infra medium
parce virgato-ramosis rigidiusculis subteretibus ultra medium foliatis,
foliis radicalibus crebris parvis lineari-lanceolatis integerrimis in petiolum
filiformem eis æquilongum v. sublongiorem angustatis acutis, caulinis
conformibus sessilibus infimis majoribus cæteris parum decrescentibus,
racemis valde elongatis multifloris, floribus mediocribus ebracteatis, pedi-
cello subpatulo calyce triente breviori suffultis, calyce lutescenti basi
saccato sepalis lanceolato-linearibus obtusis apice hyalinis et anguste
marginatis extus densiuscule appresse pilosis intus glabris, petalis aureis
mox sulfureis calyce fere sesqui longioribus lamina obtusissima cuneato-
obovata subito in unguem linearem albo-alatum ea subduplo longiorem
angustatis, staminibus calyce longioribus, ovario cylindrico dense tomen-
toso siliquis erectis sæpe cauli appressis breviusculis exacte tetragonis
in siylum manifeste angustiorem ejus latitudine triplo longiorem gla-
briusculum abrupte angustatis, stigmate bilobo. Z. Majo, Junio.
Karakala: in subalpinis montis Sundsodagh, 18. V. 1901 (1760 a
specimina parva florigera et elongata fructifera) ; et ibibem 12. VI. 1901
(17605 specimina fructifera apice tantum flores paucos gerentia).
Dimensiones: Caulis plantæ fructiferæ 40-80 cm. altus, floriferæ
minor; folia radicalia lamina 20 X 2,5 millimetrali, rami infimi usque
pedalibus, pedicelli infimi plantæ fructiferæ vix 3 mm. longi, calyx
8 mm. altus, petala 11-12 mm. longa, siliqua bene evoluta fere matura
35-47 mm. longa paulo plus millimetro crassa.
Die Schoten sind solange sie noch jung sind stielrundlich, etwas später
(15) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 571
scheinbar vom Rücken her etwas zusammengedrückt, zuletzt aber sehr
deutlich vierkantig. Deshalb ist E. ischnostylum nach der bis jetzt
üblichen (wie mir scheint künstlichen) Eintheilung neben E. pulchellum
Boiss., E. pallidum Boiss. und E. pectinatum Bory Chaub. zu stellen,
drei orientalische Arten, die so unähnlich sind, dass die Durchführung
eines Vergleiches ganz unnöthig ist. Wirklich verwandt scheint E. isch-
nostyulum dagegen dem E. persepolitanum Boiss., nur ist es viel robuster,
höher, grün (nicht grau) an den Blättern gemischt-haarig (nicht rein
gabelhaarig), an den Schoten sternhaarig (nicht mischhaarig), die
Stengel sind im unteren Theile verzweigt und ruthenförmig-ästig, steif
(nicht gracil), die Blüthen sind ansehnlich (nicht sehr klein), dabei ver-
hältnismässig kürzer gestielt, die ganz ausgewachsenen Schoten erheb-
lich kürzer als die noch jungen des E. persepolitanum, dicklich und
starr. Ich halte die von Litwinow unter No 516a von Aschabad als
E. persepolitanum ausgegebene Pflanze ebenfalls für E. ischnostylum.
836. idem ß. brachycarpum Freyn. et Sint., statura elata, foliis basi-
laribus majoribus subspathulatis repando-dentatis, floribus videtur mino-
ribus et siliquis manifeste brevioribus 2-2,5 cm. tantum longis insigne.
Suluklu: in monte Messinaw in silvis Juniperi die 2. VII. 1900,
cum floribus et siliquis maturis.
105. Sisymbrium pumilum Steph. a. typicum Litwinow in Act. Acad.
St. Petersb. 1902, p. 34! Krasnowodsk, in maritimis, 20. IV. 1901;
robuste Exemplare in bestem Zustande mit Blüthe und reifen Früchten.
Die Blüthen sind trocken gelb.
98, 126. idem v. folissum Litwinow l.c. Gjaurs, in herbidis, 5. IV.
1900 (58, robuste, grosse und dicht beblätterte Stücke mit Blüthen [gelb]
und jungen Schoten, welche manchmal ganz kahl sind, doch kommen
am selben Stücke kahle und ziemlich reichlich behaarte vereint vor;
endlich gibt es Stücke die durchaus behaarte Schoten besitzen, aber
nicht so reichlich, wie jene der v. typica sind); Aschabad, in deserto,
24. IV. 1900 (126, Exemplare mit blassgelben Blüthen, reifen [Samen
ziegelrolh], meist reichlicher behaarten Schoten ; die einzelnen Stücke
sind oft klein und sind Uebergänge in var. typica häufig).
10a. idem var. bienne Litw. 1. c., p. 35. Krasnowodsk, in mon-
tosis, 19. III. 1900. Meist kleine Stücke mit gelben Blüthen und jungen
Schoten. Das Indument ist zwar erheblich schwächer als jenes der
v. lypica ; da jedoch die Stücke alle deutliche Blattrosetten besitzen, so
kann nur v. bienne Litw. vorliegen.
125, 1656. 5. Columnæ Jeq. forma glabrescens floribus majoribus
572 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (16)
Litw.! in Act. Acad. St. Petersb. 1902, p. 35. Aschabad, in herbidis,
20. IV. 1900 (125, mit sehr regelmässig getheilten Blättern, schönen,
grossen Blüthen und jungen Früchten); Kysyl-Arwat, in herbidis,
5. V. 1901 (1656, abgeblüht mit ausgewachsenen Schoten und nach
seiner Kahlheit hieher gestellt). — Es ist schwer glaublich, dass diese
so auffallende Pflanze nur eine Form von $. Columnæ Jeq. sein soll,
wie es von den Pyrenäen bis Ungarn und Nord-Griechenland verbreitet
ist. Nur der Umstand, dass im Orient nur grossblüthige Formen vor-
kommen (von Griechenland an ostwärts) und dass Linn& mit seinem
S. orientale (zu dem S. Columnæ Jcq. in neuerer Zeit als Synonym
gestellt wird) in erster Linie wohl die orientalische, also die grossblü-
thige Form meinte, lässt es räthlich scheinen, von einer Neubenen-
nung abzusehen. Ausserdem fällt in’s Gewicht, dass auch unter den
grossblüthigen Formen noch Unterschiede bestehen : so hat die grie-
chische Form von Attika schon 10-11 mm. hohe Blüthen, bei beträcht-
licher, aber im Vergleiche zu den südfranzösischen Formen, lange nicht
mehr so dichter Behaarung der ganzen Pflanze (die nordgriechische
Form ist von der west- und mitteleuropäischen nicht verschieden). Die
turkomanischen Formen sind fast kahl und nur sehr zerstreut wimper- _
haarig und ihre Blüthen haben 15 mm. lange Petalen. L
. 218, 1005. S. brachypetalum Fisch. Mey., S. pannonicum Jcq. 7. abor-
iivum Fourn. ap. Boiss. fl. or. Suppl., p. 43! Aschabad, in pratis
montosis supra Nephton, 4. V. 1900 (218, mit Blüthen und noch nicht
ausgewachsenen Schoten) ; Suluklu, in herbidis, 28. VI. 1900 (1005,
fast reif).
129. S. pilosissimum Trautv. Increm. fl. ross., n° 5851. Aschabad,
in collibus arenosis ad Mekrowa 20. IV. und 12. V. 1900.
168, 1576. S. Irio L. Aschabad, in ruderatis, 29. IV. 1900 (168);
Krasnowodsk, in ruderatis 21. IV. 1900 (1576, sehr grosse Exem-
plare). Nach der Fl. orientalis wäre die Pflanze ganz kahl; dem ist
jedoch nicht so, indem mindestens die Blüthenstiele deutlich behaart
sind; an den west-mediterranen Formen ist dies in noch erheblicherem
Grade der Fall, indem alle Achsen des Blüthenstandes und selbst die
obersten Blätter deutlich behaart sind.
(Fortsetzung folgt.)
573
J. BORNMÜLLER,
ITER ANATOLICUM TERTIUM 189.
FON ENT
Ein weiterer Beitrag zur Kenntniss der Pilze des Orients.
Von
Paul MAGNUS.
Mit Tafeln IV und V.
Herr J. Bornmüller hatte wieder die Freundlichkeit mir die von ihm
im Jahre 4899 gesammelten Pilze zur Bearbeitung zu übersenden. Die
Sammlung lehrt uns neue Arten kennen und erweitert unsere Kentniss
der geographischen Verbreitung vieler Arten. Die Nummern, welche
ich in der nachfolgenden Liste hinter die Standorte in Klammern bei-
füge, beziehen sich auf die Nummern der Bornmüller’schen Sammlung.
Auch füge ich bei die Besprechung einer auf einer früheren Reise von
Herrn J. Bornmüller in Anatolien gesammelten Art sowie die Beschrei-
bung zweier persischer Pilze, die ich schon früher von Herrn J. Born-
müller erhalten hatte. Ich spreche ihm auch an dieser Stelle meinen
besten Dank für das Interesse aus, das er namentlich den parasitischen
Pilzen zugewandt hatte.
Peronospora parasitica (Pers.) Tul., die Oosporen in den
Blättern von Dentaria bulbifera L. Bithynia : in regione subalpina
montis Keschisch-dagh (Olympi), in silvis, 1100 M. s. m., 27. V. 1899
(No 2022).
Ustilago Passerinii Fisch. u. Waldh. auf Ægilops triuncialis L.
(neue Wirthspflanze). Phrygia : ad radices montis Sultandagh in incultis
prope Akscheher (Wilajet Konia), 1000 M. s. m., 3. VII. 1899 (No 2002).
U. bromivora Fisch. u. Waldh. auf Bromus tectorum L. Phrygia®
BULLETIN DR L'HERBIER BOISSIER, n0 7, 30 juin 1903. 38
574 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (2
Akscheher (Wilajet Konia) in segetibus, 1000 M. s. m., 16. VI. 1899
(No 2053) et in muris locisque ruderatis, 1000 M. s. m., 30. VI. 1899
(No 2007) ; auf Bromus rubens L. Bithynia : Mudania in lapidosis 14. V-
1899 (No 2070).
Ustilago Hordei (Pers.) Kellerm. u. Swingle (U. Jenseni Rostr.)
auf Hordeum vulgare L. Phrygia: Akscheher (Wilajet Konia) in segetibus,
1000 M. s. m., 10. VI. 1899 (No 2054) ; Bithynia : ad Brussa, circa 140 M.
s. m., 1. VII. 1899 (No 2055).
U. levis (Kellerm. u. Swingle) P. Magn. auf Avena barbata Brot.
Bithynia : in olivetis et in collibus dumosis maritimis prope Mudania
V. 1899 (No 2059).
U. Phrygica P.Magn.nov.sp.auf Elymus crinitus Schreb. Phrygia:in
regione subalpina montis Sultandagh prope Akscheher (Wilajet Konia),
1500 M. s. m., VI. 1899 (No 2057). — Diese interessante Ustilago tritt
in den Seitenährchen der Infloreszenzen von Elymus crinitus auf (Taf.IIl,
Fig. 1 und 2). Sie tritt in deren Axen und dem Gewebe der Spelzen auf,
von denen nur die Epidermis und die Grannen erhalten bleiben (s. Taf.IIl,
Fig. 3, 4 und 5). Die Epidermis der Spelzen bildet daher einen die
Sporenmasse dicht umhüllenden Schlauch, der von den Grannen gekrönt
ist. Das Mycel wuchert in den Zellen der Axe und dringt auch öfter
in die Zellen der stehen bleibenden Epidermis ein (s. T. II, Fig. 4). Das
innere Blattgewebe und peripherisches Gewebe der Axe werden von
den Sporen resorbirt, so dass die Axe mannigfach gelappt im Quer-
schnitte erscheint (s. Fig. 3 und 5). Die Sporen (s. Fig. 6 und 7) sind
etwas oval ; sie sind 7,7-10,3 y, durchschnittlich 9 y lang und 6,4-7,7,
durchschnittlich 7,2 u breit ; sie haben ein sehr zartes netzartiges Epi-
spor mit sehr kleinen Maschen.
Tilletia Bornmuülleri P. Magn. nov. sp. in den Fruchtknoten
von Elymus crinitus. Phrygia : in regione subalpina montis Sultandagh
prope Akscheher (Wilajet Konia), 1600 M. s. m., VI, 4899 (No 2058). —
Diese Art tritt, wie die Tilletia-Arten aus der Verwandtschaft der Tilletia
Caries Tul., ausschliesslich in den Fruchtknoten auf. Die von ihr befal-
lenen Fruchtknoten scheinen auch hier (ich nabe keine normalen
Aehren von Elymus crinitus gesehen) kleiner als die normalen zu
bleiben (s. Taf. III, Fig. 8). Die Oberhaut des Fruchtknotens umgiebt die
Sporenmasse und ist zunächst noch von dem vertrockneten Griffel
gekrönt (s. Taf.Ill, Fig.9). Die Sporen bleiben, wie bei Tilletia Caries Tul.,
mit einander zu einer ziemlich zähen Masse vereinigt, d. h. sie stauben
nicht. Die Sporen sind fast kugelig (s. Taf. III, Fig. 10 u. 41); sie sind
(3) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 575
durchschnittlich 23,3 w hoch und 20,4 u breit. Das Epispor ist mil
einem sehr zierlichen Netzwerke von Leisten versehen ; man sieht im
grössten Durchmesser 8-10 Maschen derselben deutlich auf der zuge-
wandten Seite liegen, denen sich auf den abfallenden Kugelseilen
noch tangential gesehene anschliessen. Die Maschen sind im Allge-
meinen ziemlich eng, doch bei den verschiedenen Sporen von etwas ver-
schiedener Weite. Die Leisten sind verhältnissmässig niedrig, so dass
sie am Rande nur ganz wenig hervorstehen. Bemerkenswerth ist noch,
dass zwischen den Sporen viele kugelige hyaline Zellen mit glatter Wan-
dung (s. Taf. II, Fig. 12) auftreten ; sie sind kleiner als die Sporen und
entsprechen offenbar zurückgebliebenen Sporenanlagen. Ich will sie
als sterile Zellen bezeichnen. Ebensolche sterile Sporenanlagen habe
ich von Tilletia Vulpie P. Magn. in den Verhandl. der k. k. zool. botan.
Gesellschaft, Bd. XLIX, 1899 (Seite 3 des Separalabdruckes von J. Born-
mülller, Iter persico-turcicum 1892-1893, Fungi, Pars II) beschrieben.
Diese Tilletia Bornmäülleri P. Magn. muss ich noch kurz mit der in
Nordamerika auf Elymus-Arten auftretenden Tilletia Elymi Diet. u. Holw.
vergleichen, die ich durch die Freundlichkeit des Herrn Dr. P. Dietel
untersuchen konnte, wofür ich ihm meinen besten Dank sage. Ihr Auf-
treten in den Fruchtknoten ist genau wie das der Tilletia Bornmülleri.
Die Sporen sind etwas grösser; sie sind durchschnittlich 26,1 y hoch und
24,4 u breit. Das Leistennetz des Epispors ist elwas grossmaschiger,
so dass nur 5-6 Maschen in voller Fläche auf dem grössten Durchmesser
der zugewandten Seite liegen, denen sich jederseits noch je eine tangen-
tial gesehene Masche anschliesst. Aber häufig sind die Leisten an vielen
Stellen der Oberfläche nicht zu einem regelmässigen Netze verbunden,
sondern sie lassen mehr oder minder ausgedehnte, gewundene Gänge
zwischen sich, und diese Gänge entsprechen dann mehreren vereiniglen
und neben einander in solchem Gange gelegenen Maschen, zwischen
denen die trennenden Leisten nicht ausgebildet worden sind. Sie
ähneln darin etwas dem Epispor der Sporen von Tilletia cerebrina Ell.
u. Everh. Vor allen Dingen sind die Sporen von Tilletia Elymi Diet.
u. Holway aber durch die beträchtliche Höhe der Leisten, die daher als ein
hoher, breiter Rand erscheinen, sehr ausgezeichnet und dadurch scharf
von Tilletia Bornmülleri mit niedrigen Leisten unterschieden. Auch
bei dieser Art treten hyaline, kleinere, glattwandige, zurückgebliebenen
Sporenanlagen entsprechende kugelige Zellen zwischen den Sporen auf.
Dieses Auftreten der sterilen Zellen, das ich also bei Tilletia Vulpiæ
P. Magn., T. Elymi Diet. u. Holw. und T. Bornmülleri beobachtet habe,
376 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (4)
haben, soviel ich weiss, bisher weder Dietel noch Massee in seiner
Revision of the genus Tilletia (Royal Gardens, Kew. Bulletin of miscel-
laneous Information 1899, Nov., 453-154), noch andere Forscher bisher
erwähnt. Er scheint mir recht beachtenswerih. Ob ihnen eine beson-
dere funktionelle Bedeutung für das Gedeihen des Pilzes zukommt, oder
ob ihr Auftreten oder richtiger gesagt zurückbleibendes Wachsthum nur
mit der Entwickelung des Epispors der ausgebildeten Sporen zusammen-
hängt, wage ich nicht zu beurtheilen.
Urocystis Anemones (Pers.) Wint. auf Ranunculus heterorhizus
B. u. Balans. Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in regione alpina
montis Sultandagh ad nives deliquescentes, 1800 M. s. m., 16. VI. 1899
(No 2020).
Uromyces Erythronii (DC.) Pass., die Teleutosporen auf Fritil-
laria pontica Wahlb. Bithynia : in regione subalpina montis Keschisch-
dagh (Olympi) in fagetis, 1000-1200 M. s. m., 22. V. 1899 (No 2051).
U. Trifolii (Hedw. fil.) Lev. auf Trifolium repens L. Bithynia : in
regione inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra Brussa, 200 M.
s. m., 4. V11. 1899 (No 2029); auf T. caudatum Boiss. Phrygia : in regione
subalpina montis Sultandagh prope Akscheher (Wilajet Konia) 1500-
1600 M. s. m., 21. VI. 1899 (No 2033).
U. Pisi (Pers.) Schret. auf Vicia angustifolia All. Bithynia : in
regione inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra Brussa, 120 M.
s. m., 1. VI. 1899 (No 2034).
U. striatus Schrott. auf Medicago sp. Phrygia : ad radices montis
Sultandagh in rupestribus et saxosis prope Akscheher (Wilajet Konia),
1000 M. s. m., 25. VI. 1899 (No 2001).
U. Heliotropii Seredinski, die Uredo auf Heliotropium Europæum L.
Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in ruderatis, 1000 M. s. m., 7. XI.
1899 (No 2010).
U. Polygoni (Pers.) Fckl. auf Polygonum alpestre C. A.M. Phrygia :
Sultandagh in regione subalpina supra Yasian, 1200 M. s. m., 3. VI.
1899 (No 2019).
U. Rumicis (Schum.) Wint. auf Rumex obtusifolius L. Phrygia :
Akscheher (Wilajet Konia) in incultis, 1000 M. s. m., 30. VI. 1899
(No 2048 und 2066).
U. Kabatianus Bubak auf Geranium pyrenaicum L. Bithynia : in
regione inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra Brussa, 900-
1000 M. s. m., 27. V. 1899 (No 2026).
Æcidium sp. auf Geranium asphodeloides S. S. Byzantium : in silva
leri
(5) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 977
Belgradensi, V. 1899 (No 2025). — Ich hätte früher kein Bedenken
getragen, dieses Æcidium als das von Uromyces Geranü (DC.) Otth u.
Wartm. auszusprechen. Seitdem aber Lindroth Æcidium sanguinolentum
auf Geranium pratense und Æ. Trantzschelianum auf Geranium sangui-
neum unterschieden hat, wage ich jetzt nicht zu entscheiden, ob es zu
einem von diesen drei Æcidien gehört, oder als eine vierte Art neu
unterschieden werden müsste. Ich möchte es heute noch für das
Æcidium von U. Geranü (DC.) ansprechen. Doch kann das eigentlich
nur entschieden werden, wenn man seine Entwickelung während der
verschiedenen Jahreszeiten verfolgt hat.
Uromyces Alchemillæ (Pers.) Schret. (Trachyspora Alche-
millæ Fekl.) auf Alchemilla acutiloba Stev. Phrygia : in regione sub-
alpina montis Sultandagh prope Akscheher (Wilajet Konia), 1500 M.
s. m., 21. VI. 1899 (No 2035) ; Bithynia : in regione alpina montis Olympi
(Keschisch-dagh) ad Kirkbunar, 1800-1900 M. s. m., 31. V. 1899
(Ne 2060).
Puccinia Caricis (Schum.) Rebent. auf Carex hirta L. Phrygia :
in regione subalpina montis Sultandagh prope Akscheher supra Tschaï,
1600 M. s. m., 9. VII. 1899 (No 2015).
P. simplex (Körn.) Erikss. u. Henn. auf angebautem Hordeum
vulgare L. Bithynia: ad Brussa, circa 140 M. s. m., 9. VII. 1899 (No 2056).
P. Bupleuri Rud. auf Bupleurum commutatum B. u. Bal. Phrygia :
Akscheher (Wilajet Konia) in planitie ad pagum Yasian, circa 1000 M.
s. m., 8. VII. 1899 (No 2012).
P. Pimpinellæ (Str.) Lk. auf Scaligeria rotundifolia M. B. Phrygia :
in regione subalpina montis Sultandagh prope Akscheher (Wilajet Konia).
1200 M. s. m., 16. VI. 1899 (No 2038).
P. Eryngii DC. auf Eryngium campestre L. Phrygia : Akscheher in
regione inferiore montis Sultandagh supra Tschaï (Wilajet Khodavendi-
kiar), 1200 M. s. m., 9. VII. 1899 (No 2006).
P. Malvacearum Mont. auf Malva erecta Presl. Bithynia : in oli-
vetis el in collibus dumosis maritimis prope Mudania 0,00 M. s. m.,
14. V. 4899 (No 2027).
P. Caryophyllearum Wallr. auf Alsine Phrygia Bornm. Phrygia :
Akscheher in regione alpina montis Sultandagh in jugis supra Tschai
(Wilajet Khodavendikiar), 1900-2000 M. s. m., 9. VII. 1899 (No 2068).
P. annularis (Str.) Wint. auf Teucrium Chamædrys L. Bithynia :
in regione inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra Brussa in
faucibus vallis Gög-dere, 200 M. s. m., 2. VI. (No 2047).
578 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (6}
Puccinia Jasmini DC. auf Jasminum fruticans L. Phrygia : ad
radices montis Sultandagh, in rupestribus et saxosis prope Akscheher
(Wilajet Konia), 1100-1200 M. s. m., 16. VI. 1899 (No 2046).
_P. ægra Grove, das Æcidium auf Viola Olympica (Grsb. pro var.)
Boiss. Bithynia : in regione subalpina montis Keschisch-dagh (Olympi),
1000-1500 M. s. m., V. 1899 (No 2024).
P. Hieracii Mart. auf Hieracium procerum Fr. Phrygia : in regione
inferiore montis Sultandagh prope Akscheher (Wilajet Konia), 1100-
1200 M. s. m., 3. VIT. 1899 (No 2016) ; auf Hieracium procerum Fr. var.
Kotschyanum Boiss. Amasia (prov. Pontus) : in monte Ak-dagh, 900-
1000 M. s. m., 9. VII. 1889 (No 2017).
P. Taraxaci Plowr. auf Taraxacum officinale L. Phrygia: Akscheher
(Wilajet Konia) in campis ad Isaklu, circa 900 M. s. m., 8. VII. 1899
(Ne 2003).
P. Centaureæ DC. die Uredo auf Centaurea Cariensis Boiss.
Phrygia : ad radices montis Sultandagh in rupestribus prope Akscheher
(Wilajet Konia), 1200 M. s. m., 14. VI. 1899 (No 2041). — Die Uredo-
sporen haben drei im Aequator gelegene Keimporen. Wie ich in der
Oesterreichischen Botanischen Zeitschrift 1902 dargelegt habe, war
De Candolle der erste, der 1815 Puccinia Centaureæ aufgestellt und
beschrieben hat. Er begründete sie auf der auf Centaurea Scabiosa auf-
tretenden Puccinia, deren Uredosporen stets drei im Aequator gelegene
Keimporen haben im Gegensatze zur Puccinia Jaceæ Otth, deren Uredo-
sporen nur zwei dem oberen Pole genäherte Keimporen tragen. Ich
ziehe daher die von Bornmüller auf Centaurea Cariensis Boiss. gesam-
melte Uredo zur Puccinia Centaureæ DC. — Auf Centaurea phyllocephala
Boiss. Armenia Rossica : prope Nachitschewan, 23. VI. 1901, leg. Fomin.
P. pulvinata Rabenh. auf Echinops Heldreichii Boiss. Phrygia :
Sultandagh in saxosis et rupestribus prope Akscheher (Wilajet Konia),
circa 1100 M. s. m., 4. VII. 1899 (No 2071).
P. Jurineæ Cke. auf Jurinea depressa Stev. Phrygia : Akscheher
in regione alpina montis Sultandagh in jugis supra pagum Tschaï (Wilajet
Khodavendikiar), 2200 M. s. m., 9. VI. 1899 (No 2011). Die Uredosporen
haben drei Keimporen.
P. Aristolochiæ (DC.) Wint. auf Aristolochia pallida W. Bithynia :
in regione subalpina montis Keschisch-dagh (Olympi), 1200 M. s. m.,
27, V. 1899 (No 2063).
P. Ornithogali Hazsl. Magyar. Krypt. Virany 1878, p. 12 (so citirt
nach De Toni in P. A. Saccardo Sylloge Fungorum VII, S. 732) auf Orni-
(7) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 579
thogalum prasandrum Griseb. Bithynia : in regione subalpina montis
Keschisch-dagh (Olympi) in fagetis, 1100 M. s. m., 18. V. 1899 (No 2052).
— Die Art ist bisher nur bei Budapest in Ungarn auf Ornithogalum
Boucheanum (nicht Borschianum wie De Toni ]. c. schreibt) von Szé-
pligeti gesammelt worden. Durch die freundlichen Bemühungen der
Herren Professor Dr. Alex. Magocsy-Dietz und Dr. Ferd. Filarsky konnte
ich das im National-Museum zu Budapest aufbewahrte Hazslinszky’sche
Exemplar untersuchen und fand, dass es mit dem von Herrn J. Born-
müller auf Ornithogalum prasandrum in Bithynien gesammelten Uro-
myces völlig übereinstimmt. Die Teleutosporen zeigen namentlich das-
selbe characteristische warzig-netzige Epispor (s. Taf. III, Fig. 15) und
stimmen in der Form, der Stellung der Keimporen und der Grenzen
der Grössenverhältnisse völlig überein.
Puccinia Bithynica P. Magn. nov. spec. auf Salvia grandiflora
Eitl. Bithynia : in regione inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra
Brussa in faucibus vallis Gög-dere, 200 M. s. m., 2. VI. 1899 (No 2049) :
Phrygia : ad radices montis Sultandagh in rupestribus et saxosis prope
Akscheher (Wilajet Konia), 1100-1300 M. s. m., 16. VI. 1899 (No 2048).
— Diese neue Puceinia tritt in einzelnen grösseren oder kleineren
Rasen auf den Blättern und Blattstielen von Salvia grandiflora El. auf.
In den einzelnen die Rasen bildenden Häufchen habe ich stets nur
Teleutosporen bemerkt, nie Uredosporen und nie Paraphysenbildung.
Die Rasen erscheinen dunkelbraun bis schwärzlich, was von der dun-
kelen Färbung der Sporenhaut herrührt. Die Teleutosporen sind lang-
gestielt und bleiben fest an der Unterlage haften. Die Art könnte daher
in die Schröter’sche Sectio Leptopuccinia gehören, doch ich habe niemals
keimende Teleutosporen gesehen, wie man sie bei den in diese Sectio
gehörenden Arten, z. B. bei Puccinia Salviæ Ung. oft trifft. Doch habe
ich zweierlei verschiedene Teleutosporen, die allerdings durch Ueber-
gänge verbunden sind, beobachtet, nämlich kürzere, dunkel gefärbte,
derbwandige (s. Taf. III, Fig. 44) und längere, hellere, mit dünneren
Wandungen (s. Taf. II, Fig. 14a), also ganz so wie es Körnicke bei der zu
Leptopuccinia gehörenden Puccinia Veronicarum DC. kennen gelehrt
hatte. Beide Sporenformen treten in denselben Häufchen auf. Die
Sporen sind länglich elliptisch, an der Scheidewand schwach einge-
schnürt, die dünnwandigen und längeren etwas mehr eingeschnürt, als
die starkwandigen. Die Membran der oberen Sporenzelle ist am Scheitel
stark kappenförmig verdickt. Diese scheitelförmige Verdickung ist oben
abgerundet (s. Taf. I, Fig. 14) (nicht zugespitzt) und wird in ihren
580 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (8)
inneren Schichten durchsetzt von dem scheitelständigen Keimporus. Der
Keimporus der unteren Zelle befindet sich dicht unter der Scheidewand
(s. Taf. Il, Fig. 14 u. 14 a). Die obere Zelle ist nach oben, die untere nach
unten abgerundet. Die Membran der Teleutospore ist glatt; nur zuweilen
lässt sich auf der Membran der längeren, dünneren Teleutosporen eine
zarte Längsstreifung erkennen (s. Taf. IL Fig. 14a). Die derbwandigen,
kürzeren Teleutosporen sind durchschnittlich 47,2 y lang und 21,8 u
breit. Die dünnwandigen, helleren und längeren Teleutosporen sind
hingegen durchschnittlich 51,5 y lang und nur 17,9 y breit. Die Teleuto-
sporen dieser Art sind mithin bedeutend grösser, als die der auf Salvia
glutinosa auftretenden Puccinia Salvie Ung., die (von der Kienberg-
Klamm bei Kufstein in Tirol) durchschnittlich 37,5 y lang und 13,2 ı
breit waren, und bei der auch die Verdickung der Scheitelmembran der
oberen Teleutosporenzelle weit stärker ist und demgemäss weit zuge-
spitzter verläuft, und deren Rasen in Folge der helleren Membran der
Teleutosporen von weit hellerer Färbung, als bei der Puccinia Bithy-
nica, sind.
Die anderen auf Salvia-Arten beschriebenen Puccinien weichen durch
ähnliche Verschiedenheiten der Teleutosporen sowie durch ihre Ent-
wickelung ab, wie das z. B. für die ebenfalls in der alten Welt auf-
tretende Puccinia obtusa Schroet. auf Salvia verticillata gilt. Doch kann
sich immerhin bei genauerer Verfolgung der Entwickelung der Puccinia
Bithynica P. Magn. diese anders erweisen, als ich anzunehmen geneigt
bin, ohne dass dadurch übrigens ihre Unterscheidung als neue Art
irgendwie unberechtigt würde
Puccinia Phlomidis Thm., Aecidien- und Teleutosporen auf
Phlomis Nissolii L. Phrygia : ad radices montis Sultandagh in saxosis
prope Akscheher (Wilajet Konia), 1100 M. s. m., 19. VI. 1899
(N° 2050 und 2064). — Diese Art wurde von mir in den Verhand-
lungen der Kk. k. zoolog. botan. Gesellschaft in Wien 1896, S. 433 als
Æcidium Phlomidis Thm. angeführt, da ich immer nur das Aecidium
erhalten hatte. Nachdem ich aber von Herrn J. Bornmüller Blätter
von Phlomis Nissolii mit Æcidium Phlomidis Thm. und dazwischen
stehenden Haufen der Puccinia Phlomidis Thm. erhalten habe, muss ich
beide als die Entwickelungsglieder einer Art, der Puccinia Phlomidis
Thm. ansprechen, wie das auch schon Komarow in seiner wichtigen
Arbeit über die parasitischen Pilze des oberen Seravschan (Scripta Bota-
nica Horti Universitatis Petropolitani IV, Abth. 1) gethan hatte. Die
Aecidien treten so reichlich auf, weil das die Aecidien bildende Mycel
(9) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 581
die ganzen Sprosse durchzieht und auf den ganzen Blattflächen die
Aecidien bildet, während das aus den gekeimten und eingedrungenen
Aecidiumsporen heranwachsende Mycel auf den Ort des Eindringens
beschränkt bleibt und dort nur einzelne Teleutosporenhaufen bildet.
Aehnlich verhalten sich Uromyces Verbasci, Puccinia Falcariæ, Puccinia
Tragopogi und viele andere.
Phragmidium circumvallatum P. Magn. auf Geum hetero-
carpum Boiss. Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in regione alpina
montis Sultandagh supra pagum Tschai in faucibus, 1900 M. s. m., 9. VII,
1899 (No 2009).
P. Rubi (Pers.) (oder P. violaceum Schultz), das Coma auf Rubus sp.
Byzantiium : in silva Belgradensi 7. V. 1899 (No 2067).
Gymnosporangium clavariæforme (Jacq.) Reess, das Aeci-
dium, auf den Blättern und Früchten von Cratæqus monogyna W. var.
Azarella Griseb. Bithynia : in regione montis Keschisch-dagh (Olympi)
supra Brussa, 200 M. s. m., 21. V. 1899 (No 2036).
Cæoma Saxifragæ (Strauss) Wint. auf Saxifraga adenophora
C. Koch. Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in regione alpina montis
Sultandagh in jugis supra pagum Tschai, 1800-1900 M. s. m., 9. VII. 1899
(No 2004). — Nach Jacky gehört C. Saxifragæ (Strauss) Wint. auf Saxi-
fraga oppositifolia zu Melampsora alpina Juel auf Salix herbacea. Doch
erscheint es nach unseren anderweitigen Erfahrungen nicht wahrschein-
lich, dass dieses Cæoma auf Saxifraga adenophora C. Koch zu derselben
Melamysora gehört, um so weniger, als mir Herr Bornmüller mittheilt,
dass im ganzen Hochgebirge des Sultandagh keine Salix vorhanden ist.
Sphærotheca Castagnei Lév.auf Alchemilla arvensisL.Bithynia:
Brussa, in saxosis inferioris montis Keschisch-dag (Olympi), circa 200 M.
s. m., 31. V. 1899 (N° 2065).
Oidium, wahrscheinlich von Erysiphe Marti Lév. auf Coronilla
crelica L. Bithynia : Brussa, in saxosis inferioris montis Keschisch-dagh
(Olympi) in valle Gög-dere, circa 200 M. s. m., 2. VI. 1899 (No 2028).
Mycosphzrella Alsines (Pass.) auf den Blättern von Alsine
Pestalozzæ B. Phrygia : Sultandagh, in jugis alpinis supra pagum Tschai,
2000 M. s. m. (N° 2008). — Sie steht jedenfalls der von Passerini auf
den Blättern der Alsine laricifolia in der Provinz Parma gesammelten
Spærella Alsines Pass. sehr nahe, mit der sie in allen Characteren über-
einstimmt, namentlich auch in den ovalen bis birnenförmigen, dicken
Asken, in denen die 8 Sporen bis dreireihig liegen. Auch sind die
beiden Zellen der Spore etwas ungleich, indem die eine ein wenig
582 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (10)
länger und schmäler ist, wie es Passerini beschreibt. Die gemessenen
Sporen zeigten sich durchschnittlich 14,5 y lang und 5,28 y breit.
Gnomoniella Coryli (Batsch.) Sacc. auf Corylus Avellana. Phrygia:
Akscheher (Wilajet Konia) supra pagum Engeli in monte Sultandagh,
1400 M. s. m., 28. VI. 1899 (Nc 2015).
Pyrenophora Pestalozzæ P. Magn. n. sp. auf Alsine Pesta-
lozzæ B. Phrygia : Sultandagh, in jugis alpinis supra pagum Tschaï,
2000 M. s. m., 9. VII. 1899 (No 2008). — Der Pilz erscheint in unregel-
mässigen, lockeren Gruppen zerstreut auf den schmalen Blättern der
Alsine Pestalozzæ B., ohne dort eine Bildung begrenzter Flecken her-
vortreten zu lassen ; doch waren die Blätter meist schon ganz welk und
vertrocknet. Er trat gleichmässig gemischt mit Mycosphærella Alsines
(Pass.) auf (s, Taf. III, Fig. 15). Die Perithecien treten einzeln unter der
Epidermis auf (s. Taf. III, Fig. 47); sie sind schwarz kohlig mit wenig-
sehichtiger Wandung. Von vielen Zellen ihrer Wandung gehen nament-
lich an der Basis unregelmässig Hyphen ab (s. Taf. III, Fig. 17 u. 18) und
vom Rande des kurzen Ostiolums entspringen steife, borstenartige
Fäden die um das Ostrolum nach allen Richtungen ausstrahlen (s. Taf. II,
Fig. 16, 17 u. 18). Das Perithecium enthält zahlreiche Asci, die sämmt-
lich von der Basis entspringen. Die Asci sind oblong keulenförmig und
jeder Ascus enthält 8 braune, mauerförmig getheilte Sporen (s. Taf. II,
19 u. 20). Die Sporen sind durch 7 Scheidewände (Septa) quergetheilt mit
ungetheilten, abgerundeten Endzellen, während die sechs mittleren
Glieder wieder durch Längswände getheilt sind; sie sind in der Mitte
nicht eingeschnürt. Im Durchschnitte sind sie 34,8 lang und in der
Mitte 13,5 y breit.
Von der auf Alsine sedoides im Engadin auftretenden Pyrenophora
nivalis (Niessl.) Sacc. sind sie durch die Ascosporen verschieden, die bei
dieser Art « utrinque acutiusculæ vel aculs... medio valde constrictæ,
sepimento in longitudine uno sæpe imperfecto, 22-26 = 9-10 mm. »
(Saccardo Sylloge Fungorum II, S. 282 u. 283) sind.
Phyllachora Trifolii (Pers.) Fekl. auf Trifolium scabrum L.
Bithynia : in silvatis et in collibus dumosis maritimis prope Muolidania
12. V.1899 (No 2061); auf Trifolium glomeratum L. Bithynia: in regione
inferiore montis Keschisch-dagh (Olympi) supra Brussa, 200 M. s. m.,
V. 1899 (No 2050); auf Trifolium phleoides Pourr. Phrygia : in regione
subalpina montis Sullandagh prope Akscheher (Wilajet Konia), 1500-
1600 M. s. m., 24. VI. 1899 (No 2031) und auf Trifolium striatum L.
ebendaselbst (N° 2032).
(14) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 583
Phyllachora Heraclei (Fr.) Fckl. auf Heracleum platytænium
Boiss. Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in regione alpina montis
Sultandagh, 1600 M. s. m., 10. VI. 1899 (No 2039). — Es sind die Stro-
mata mit der dazu gehörigen Conidien-Form, die von den Autoren
gewöhnlich als Septoria Heraclei Lib. bezeichnet wird (vgl. z. B. Saccardo
Sylloge Fungorum II, S. 600). Diese Conidien-Form ist das Cylindro-
sporium Heraclei E.u. E., wie ich es schon 1900 in Hedwigia, Bd. XXXIX,
S. 413 dargelegt habe.
Fusicladium Aronici (Fckl.) Sacc. auf Doronicum Caucasicum
M. B. Bithynia : in regione subalpina montis Keschisch-dagh (Olympi),
900-1200 M. s. m., 18. V. 1899 (No 2042); dasselbe und junge darunter
entwickelte Perithecienanlagen, die noch keine Sporen gebildet haben,
auf derselben Nährpflanze. Phrygia : Akscheher (Wilajet Konia) in
regione alpina montis Sultandagh, 1600 M. s. m., 16. VI. 1899 (No 2043).
Diese jungen Perithecienanlagen sind ohne Zweifel dieselben, die Fuckel
im Dritten Nachtrage zu seinen Symbolæ mycologic (Jahrbücher des
Nassauischen Vereins für Naturkunde. Jahrgang 29 und 30. Wiesbaden
1875), S. 18 als Spermogonien einer Sphærella (?) Aronici bezeichnet
bat, und die Saccardo in seiner Sylloge Fungorum omnium hucusque
cognitorum III, S. 45 als Phyllosticta Aronici aufführt. Ich habe oft beide
Fruchtformen von demselben Mycel gebildet auf Aronicum Clust Koch
und A. scorpioides Koch beobachtet und sie beide auf denselben Blättern
der letzteren Nährpflanze in Rabenhorst Fungi europæo, No 2340 als
Conidien und Spermagonien von Sphærella (2) Aronici Fckl. ausgegeben.
Phyliosticta michauxioidis P. Magn. und Ramularia
Phyllostictæ michauxioidis auf Campanula michauxioides
Boiss. Phrygia : in regione subalpina montis Sultandagh prope Akscheher
(Wilajet Konia), 1100-1500 M. s. m., 16. VI. 1899 (No 2045). — Der Pilz
tritt in grossen, weiten Flecken auf den Blättern der Campanula auf.
Diese Flecken erscheinen auf der Oberseite gelblich verfärbt, während
sie auf der Blattunterseite schwärzlich aussehen durch die zahlreichen
schwarzen Perithecien der Phyllosticta. Eine eigentliche scharfe Begren-
zung der Flecken, ein eigentlicher Rand derselben ist nicht vorhanden;
sie breiten sich vielmehr immer weiter aus und nehmen schliesslich den
grössten Theil der Spreite ein. Die Ramularia-Räschen treten nament-
lich auf der Blattunterseite auf, und zwischen und unter ihnen er-
scheinen daselbst die zahlreichen Pykniden der Phyllosticta (s. Taf. IV,
Fig. 2, 3 u. 4); später erscheinen auch die Pykniden auf der Oberseite
der ergriffenen Blaltparthien, erst einzeln und dann zahlreicher ; aber
584 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (12)
stets sind sie am meisten auf der Blattunterseite entwickelt. Die Ramu-
laria-Rasen brechen zwischen den Spaltöffnungen, seltener auch zwi-
schen den benachbarten Oberhautzellen hervor (s. Taf. IV, Fig. 4 u. 5)
und werden von vielen dort bei einander stehenden Sterigmen gebildet.
Die Sterigmata (s. Taf. IV, Fig. 6) bilden einzelne Conidien an ihrem
Scheitel, die nach dem Abfallen eine Narbe zurücklassen ; dann wächst
der Träger seitlich von der Narbe aus und scheidet bald wieder eine
terminale Conidie ab; dies kann sich sechs Mal und mehr an einem
Sterigma wiederholen ; hingegen wurde eine kettenformige Abgliede-
rung von Conidien, wie sie bei anderen Ramularien vorkommt, nicht
bemerkt. Die Conidien sind länglich, einzellig, 10,3-27,1 y. durch-
schnittlich 16,3 y lang und 4,8 y breit (s. Taf. IV, Fig. 7-8). Wegen ihrer
bedeutenden Länge können diese Conidienträger nicht als Ovularia, mit
der sie in der Einzelligkeit der Coniden übereinstimmt, bezeichnet
werden, sondern müssen zu Ramularia gestellt werden.
Das Mycel, von dem die Ramulariarasen entspringen, wuchert streng
intercellular zwischen den Zellen des Blattparenchyms. Von demselben
Mycel werden die schwarzen Perithecien der Phyllosticta michausioidis
angelegt. Die Anlagen der Perithecien sind kugelige, pseudoparenchy-
matische, sclerotienähnliche Körper (s. Taf. IV, Fig. 4), deren äusserste
Zelllagen schwärzlich sind, während das innere Pseudoparenchym weiss
bleibt. Diese inneren Zellen lockern sich im Laufe der weiteren Ent-
wickelung und wachsen vom Centrum nach der Peripherie fortschreitend
zu Sterigmen aus (s. Taf. IV, Fig. 4), während die äusseren, schwärzlichen
Zelllagen die Wandung der Pyknide werden. Diese Wandung weicht
oben und aussen zu einer breiten Mündung auseinander (s. Taf. Il, Fig. 2,
wo man noch geschlossene und weit geöffnete Pykniden von der Blatt-
fläche sieht und zwischen denselben zahlreiche Ramulariarasen erblickt).
Die Entwickelung dieser Pyknide schliesst sich daher eng an die Ent-
wickelung an, die Bauke von der Entwickelung einiger Pykniden, z. B.
der von Cucurbitaria elongata gegeben hat (Nova Acta der kaiserl. Leop-
Carol. Deutschen Akademie der Naturforscher, Bd. XXXVII, No 5, 1876).
Die Conidien der Phyllosticta michauxioides sind länglich stäbchenförmig,
hyalin, durchschnittlich 4,5 y lang und 1,2 u. breit.
Von den anderen auf Campanula-Arten beschriebenen Phyilosticten,
der P. Campanulæ Sacc. u. Speg. auf Campanula Trachelium und C. glo-
merata, der P. carpathica All. et Sydow auf C. carpathica und der
P. Alliariefolie All. (= P. fallax All. in Hedw. XXXVI S. [159]) auf
C. alliariæfolia unterscheidet sich unsere Phyllosticta durch die Art
(13) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 585
der Fleckenbildung und die Grösse der Conidien, die bei der ersteren
Art 8 y lang und 4,5-5 ı breit, bei der zweiten Art 8-12 y lang und
2-2,5 u dick sind. Nur mit P. Alliariefolise All., deren Conidien 4-6 y
lang und 2-3 y breit sind, stimmt die Grösse der Conidien unserer Art
ungefähr. Aber bei dieser Art liegen die Flecken auf der Blattoberseile
und sind dunkeler gerandet und die Pykniden treten ebenfalls auf der
Oberseite auf, was für unsere Art nicht zutrifft, die ungerandete Flecken
hat, und bei der die Pykniden stets eher und zahlreicher auf der Blatt-
unterseite auftreten. Auch wird bei diesen Arten die so auffallende
Begleitung von Ramularia nicht erwähnt, trotzdem Ramularia macro-
spora Fres. und Phyllosticta Campanulæ Sacc. u. Speg. auf Campanulæ
Trachelium L. und C. glomerata L. auftreten. Doch wird Ramularia
macrospora Fres. auch auf C. latifolia L., C. pyramidalis L. u. a. ange-
geben, auf denen bisher noch keine Phyllosticta beobachtet wurde.
Auch Ramularia Campanulæ latifaliæ All. in Hedwigia 1895, p. 283 war
nicht von Pykniden begleitet. Dass von dem Mycel parasitischer Muce-
dineen oder Dematieen später Pykniden angelegt werden, ist eine weit
verbreitete Erscheinung, wenn sie auch in der Litteratur nicht oft
angegeben ist. So beschrieben Prillieux et Delacroix im Bulletin de la
Societe mycologique, Tome IX, 1893, S. 272 Ramularia Onobrychidis
nov. sp. auf den Blättern von Onobrychis sativa uud sagen nach der
Beschreibnng der Flecken : « La plupart de ces macules étaient stériles,
mais quelques-unes portaient les périthèces d’une Sféroïdée (die sie als
Ascochyta Orobi Sacc. bestimmen), dans le voisinage de laquelle on
observait parfois et toujours sur la même macule les fructifications d’un
Ramularia » und zum Schlusse sagen sie : « Cette mucédinée nous
paraît être une forme conidienne de l’Ascochyta, dont nous venons de
parler.» Den Zusammenhang der Phyllosticta Aronici Sacc. mit Fasi-
cladium Aronici (Fckl.) Sacc. habe ich schon vorhin besprochen. Auf
Senecio Doria und Senecio Doronicum fand ich in den Schweizer und
Tiroler Alpen eine Ramularia, die stets von einer Phyllosticta begleitet
war, die ich einstweilen als Phyllosticta Jacobææ Sacc. bezeichne, obgleich
sie wahrscheinlich eine eigene neue Art repräsenlirt. Ebenso war eine
Ramularia auf Hieracium murorum am Karer-See von jungen Anlagen
von Perithecien begleitet. Dasselbe traf ich bei Ramularia Epilobu Thm.
auf Epilobium angustifolium und bei Cercospora Epilobii Schn. auf
Epilobium palustre: Auf Cochlearia Armoracia tritt jedes Jahr bei Berlin
massenhaft die Ramularia Armoraciæ Fekl., die immer von der Anlage
junger Perithecien begleitet ist, die sich vielleicht zur Ascochyta Armo-
986 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (1%)
racicæ Fckl. entwickeln. Zu Ramularia Tulasnei Sacc. auf Fragaria
soll Phyllosticta fragariæcola Tul. gehören.
Wenn demnach auch die Anlage von Pykniden aus dem Mycel para-
sitischer Mucedineen und Dematieen öfter vorkommt, und wahrschein-
lich weit allgemeiner als es bisher beachtet ist, so treffen wir doch so
oft diese Pykniden und diese Conidienträger, wenigstens zur Zeit ihrer
vollen Entwickelung, allein in den ergriffenen Blattflecken an, dass ihr
gemeinschaftliches, nahezu gleichzeiliges Auftreten unsere volle Beach-
tung verdient und wohl als Artcharacter hervorzuheben ist.
Ovularia Bornmülleriana P. Magn. auf den Blättern von Ono-
brychis Tournefortii (Willd.) Boiss. — O. megaphylla Griseb. Pontus Gala-
ticus : prope Sulu-serai, 1100-4200 M. s. m., 4. VIII. 1889. — Sie bewirkt
durch ihr Auftreten gelbe, welke Flecken auf den Fiederchen, die meist
nicht scharf berandet sind und peripherisch wachsen. Schneeweisse
Rasen dicht stehender Conidienträger treten zwischen den Schliesszellen
der Spaltöffnungen heraus, und schnüren an der Spitze eine Conidie
ab, wachsen nach dem Abfall der Conidie ein kleines Ende weiter,
schnüren wieder eine Conidie ab und so fort. Die Conidien sind durch-
schnittlich 14,2 x lang und 9 y breit. Sehr ausgezeichnet sind die-
kleinen, ovalen Conidien dadurch, dass ihre Membran mit kleinen
punktförmigen, hyalinen Erhabenheiten in regelmässigen Abständen
besetzt ist.
Coniothecium, nahe stehend dem C. atrum Cda. auf der Rinde
von Platanus. Persia austro-orientalis : Kerman, Kuh-i-Nasr, 2600 M.
s. m., 25. V. 1892 (J. Bornmüller, Iter Persico-turcicum, 1892-93,
No 4481). — Das Mycel dieses Coniothecium wuchert in den Korkzellen
der Rinde (s. Taf. IV, Fig. I), aus denen es heraustritt, um die Frucht-
körper zu bilden. Der Fruchtkörper gleicht etwa einem vom einer
Rinde umgebenen Sclerotialkörper, dessen inneres Parenchym in die
für Coniothecium characteristischen Sporenballen zerfällt, die durch
unregelmässiges Aufbrechen der Rinde frei werden. Die Sporenballen
sind durchschnittlich 17,7 y. lang und 13,8 u breit, während deren ein-
zelne Zelle einen Durchmesser von etwa 5,2 y hat. Die Anzahl der
Zellen eines Sporenballens ist sehr verschieden, wie schon aus der
Zeichnung hervorgeht; sie dürfte im Allgemeinen zwischen 12 und 30
schwanken.
Hendersonia Dianthi P. Magn. auf Dianthus fimbriatus. Persia
occidentalis : ad Burudschird ditionis Hamadan, VII. 1897, leg. Th. Strauss
— Der Pilz tritt auf den trockenen Stengeln der Dianthus in zahlreichen
(15) P. MAGNUS. FUNGI, KENNTNISS DER PILZE DES ORIENTS. 987
schwarzen Pykniden auf. Diese liegen unter der Epidermis, welche sie
aufwölben. Sie vernichten das subepidermidale Parenchym, so dass
sie dem Sklerenchym Ringe aufsetzen. Ihre Wandung ist dunkel und
stark und wird gebildet von einem vielschichtigen Pseudoparenchym,
das nach aussen am höchsten Punkie von dem nicht hervorragenden
Ostiolum unterbrochen wird. Die ganze Pyknide ist etwas abgeflacht,
d. h. breiter als hoch. Von der ganzen Wandung ringsherum ent-
springen dicht bei einander die zahlreichen Sterigmen, die die zahl-
reichen Conidien nach innen abschnüren. Die Conidien sind einreihig
vierzellig und durchschnittlich 21,1 y lang und 6,3 y breit.
Discula Dianthi P. Magn. auf Dianthus Kotschyanus Boiss.
Phrygia : ad radices montis Sultandagh in rupestribus et saxosis prope
Akscheher (Wilajet Konia), 1100 M. s. m., V. 1899 (No 2023). — Der
Pilz tritt auf welken Stellen der Blätter und Stengel des Dianthus in
zahlreichen schwarzen Fruchtkörpern auf. Diese sitzen unter der durch sie
emporgewölbten Epidermis auf dem subepidermidalen Parenchym. Das
scheibenförmig zusammengedrückte Perithecium hat eine mächtig ent-
wickelte Basis, während die unter der emporgewölbten Epidermis nach
der weiten oft unter einer Spaltöffnung gelegenen Mündung ziehende
obere Wandung sehr dünn ist und sich in die von ihr ausgehenden
Sterigmen auflöst. Die Sterigmen entspringen von der ganzen Wandung
und schnüren die zahlreichen kleinen Conidien ab. Diese sind etwa
4,9 y, lang und 1,3 y. breit.
Die auf den beiden Tafeln gegebenen Figuren hat Herr Dr. Paul
Rœseler bei mir nach der Natur gezeichnet.
988
UN
SYMPHYTUM NOUVEAU
PAR
G. V. AZNAVOUR
Symphytum pseudobulbosum Azn. (sp. nov.
Herba perennis, procera, præter pubem brevem, ad ramos pedicellos
et calyces sepeque et ad basin foliorum uncinatam, setis albis, longis,
sæpius e tuberculo ortis patentim hirsuta. Radix fusiformis, crassa, car-
nosa, ramosa. Caules erecli, valde ramosi, fistulosi, angulati, inferne
propter folia longe decurrentia anguste alati. Folia viridia, subtus palli-
diora sæpeque minus pubescentia : inferiora parva, ovato-oblonga,
interdum basi subcordata; media majora, oblongo-lanceolata — utraque
in petiolum alatum attenuata aut contracta — superiora decrescentia,
ovalo-oblonga, sessilia, non vel breviter decurrentia; summa basi rotun-
data vel breviter cuneata, sæpe subopposita; omnia acuta, minute denti-
culata aut subintegra. Racemi geminati, rarius solitarii, multiflori, demum
laxiusculi. Pedicelli breves, dein elongati calycem subæquantes. Calyx
fere ultra medium in dentes triangulari-lanceolatos acutiusculos quinque-
fidus, parum accrescens; fructifer campanulatus, deflexus. Corolla ochro-
leuca, calyce fere 2'/2-plo longior, tubuloso-infundibuliformis, limbo tubo
vix breviore ad tertiam partem longitudinis quinquelobo, lobis breviter
triangularibus erectis. Fornices lineares, acutiusculi, margine minute
denticulati, breviter vel vix exserti, corolla subtriente breviores. Anther&
filamentum subæquantes. Nuculæ parvæ, atræ, ovoideo-trigonæ, obtusæ,
obliquæ, longitudinaliter areolato-rugosæ minuteque tuberculatæ, supra
annulum basi denticulatum constrictæ. Stylus fornices longe superans.
(2) G. V. AZNAVOUR. UN SYMPHYTUM NOUVEAU. 589
Hab. Lieux ombragés, près des habitations et des jardins : à Ak-baba,
Hunkiar-iskelessi, Beicos, Gueuk-souyou (non loin d’Anadolou-hissari) ;
localités situées toutes sur la côte asiatique du Bosphore. — Fl. —= avril-
mai.
Tiges hautes de 8 à 12 dm. et plus. Feuilles moyennes les plus grandes
à limbe de 12 à 16 cm. de long sur 5 à 8 cm. de large. Grappes ordinai-
rement 10-20-flores, les fructifères allongées, de 10 à 18 cm. de long.
Calice fructifère long d'environ 10 mm. Corolle de 9 à 11 mm. de long.
Nucules d'environ 2 mm. de long.
Cette espèce, que j’ai précédemment confondue, faute de spécimens
complets, avec le S. bulbosum Schimp., ne ressemble à ce dernier que par
les dimensions des fleurs, la longueur relative des anthères par rapport
au filet et la saillie plus ou moins accentuée des écailles de la gorge,
jointe à quelques autres caractères d'importance secondaire, Le S. bul-
bosum se distingue nettement de l’espèce ci-dessus décrite par la souche
grêle, renflée ca et là en tubercules subglobuleux ; les tiges simples ou peu
rameuses, ordinairement de 2 à 3 dm. de haut; les grappes courtes, pau-
ciflores ; la corolle à limbe plus court que le tube; les écailles de la gorge
moins longues (dépassant la moitié de la longueur de la corolle), mais
plus saillantes.
Par les tiges rameuses et la racine fusiforme, le S. pseudobulbosum se
rapproche aussi du S. ottomanum Friv., autre espèce également à écailles
de la gorge exsertes, qui en diffère cependant amplement par la corolle
plus petite (5-6 mm.), seulement 1 ‘/2 fois aussi longue que le calice ; les
écailles de même longueur que la corolle, très saillantes; les anthères plus
longues que le filet.
Constantinople, le 22 avril 1903.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 7, 30 juin 1903. 39
590
WEITERE BEITRAGE
ZUR
GATTUNG DIONYSIA
VON
J. BORNMULLER, Berka a. d. Iim
Mit Tafel VI.
Herr Th. Strauss in Persien, dessen eifrige botanische Sammelthätig-
keit weiteren Kreisen erst bekannt und in vollem Maasse gewürdigt
werden wird, wenn seine in den westpersischen Gebirgsländern ver-
anstalteten umfangreichen Herbaraufnahmen — befindlich im Herbar
Haussknecht — veröffentlich sein werden, hatte im vergangenen Jahre
eine Dionysia gesandt, die mein lebhaftes Interesse erregte und die mit
keiner Art dieser Gattung übereinstimmte, so dass ich in ihr eine neue
Species zu erkennen glaubte. Beim Vergleich mit der Beschreibung
der wenigen im Original mir noch nicht bekannten Arten, konnte nur
D. aretioides (Lehm.) Boiss. in Frage kommen, jene von allen Dionysien
zuerst aufgefundene Art, welche im Jahre 1771 von Hablitzl im Ssa-
mamüs des westlichen Elburs entdeckt und seitdem nicht wieder, weder
da noch in den Nachbargebirgen, gesammelt worden ist. Lehmann bringt
zu dieser Pflanze, die er in seiner Monographie vom Jahre 1817 als
Primula aretioides Lehm. beschreibt, auf Tafel IX eine Abbildung.
Von dieser Abbildung weicht nun die westpersische Pflanze im Beson-
deren dadurch ab, dass die Kelchzipfel nicht fein zugespitzt sind (« lobis
linearibus acutissimis »), sondern an der Spitze abgerundet, daselbst
häutig umrandet und ausgefressen gezähnelt sind (apice obtusiusculis
sæpius membranaceo- et eroso-denticulatis), ferner dass die Blütenstiel-
(2) J. BORNMÜLLER. WEITERE BEITRÆGE ZUR GATTUNG DIONYSIA. 391
chen häufig zweiblütig sind und von zwei Bracteen gestützt werden, und
dass dem sonst gleichartigen charakterischem abstehend-weisshaarigen
Indument zahlreiche kurzgestielte Drüsen eingestreut sind, welche
einen eigenartigen angenehm aromatischen süssen Geruch ausströmen.
Schliesslich ist Lehmann’s Pflanze in allen Teilen grösser. Dass letzteres
aber nur eine Ungenauigkeit ist, darauf macht schon Boissier in der
Flora Orientalis (IV. 19) aufmerksam.
Bei näherer Untersuchung des Originals, von welchem sich eine Probe
im Herbar Boissier vorfindet und die zu vergleichen ich der Freundlich-
keit Herrn Barbey’s verdanke, ergab sich indessen, dass wesentliche
Unterschiede nicht vorliegen, dass die Zuspitzung der Kelchzipfel auch
bei der Originalpflanze nicht der Abbildung entspricht, und dass es sich
bei der Strauss’schen Pflanze somit nur um eine Varietät handle,
gekennzeichnet durch ein drüsiges Indument (var. adenophora Bornn.).
Angeregt durch diesen interessanten Fund, hat nun Herr Strauss in
diesem Jahre grösste Aufmerksamkeit auf die weitere Verbreitung und
eventuell sonst noch in seinem Gebiete vorkommenden Dionysien zuge-
wandt und es ist ihm gelungen, die gleiche Art, die er im Jahre zuvor
nicht selbst gesammelt, sondern die ihm sein kurdischer Sammler ohne
genaue Standortsangabe mitgebracht hatte, an nicht weniger als fünf
Plätzen anzutreffen, und zwar an Felsenwänden der höchsten Gebirgs-
kämme in 2-3000 m. Seehöhe, so auffallender Weise auch am Elwend
bei Hamadan, von welchem bisher nur die von Aucher und Bode gesam-
melte D. cæspitosa Duby bekannt war, die Pichler und Strauss aber ent-
gangen ist.
Eine zweite Art, die Strauss gleichfalls in diesem Jahre bei Burudjird
auf dem Kuh-Gerru antraf, erwies sich als eine der D. Aucheri (Duby)
Boiss. verwandte neue Art : D. Straussü Bornm. et Hausskn.
1. Dionysia Straussii spec. nov.
Fruticulosa pulvinaris, ramis tortuosis lignosis crassis inferne denu-
datis glabris superne tenuibus patentim glanduloso-pilosis foliis vetustis
brunneis vel eorum fragmentis interrupte lectis apice rosuliferis ; foliis
rosularum viscido-hirsutis, viridibus, subtus præsertim ad nervos et
versus basin pilis longioribus albis obsitis planis penninervüs obovato-
oblongis sensim in petiolum pallide-alatum attenuatis antice utrinque
grosse el arqute 2-4-dentato-serratis, foliis ramulorum diminutis spathu-
lato-lingulatis versus apicem utrinque 1-2-dentatis ; floribus in apice
rosularum sessilibus solitarüs, calyce ad basin usque partito laciniis
oblongo-linearibus integris vel (rarius) subfoliaceis dentatis ; corollæ
592 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m€ SÉR.). (3)
glanduloso-pubescentis limbo aureo lobis integris tubo sulphureo gracil-
limo longitudine valde variabili 12-20-millemetrico.
Habitat in fissuris rupium verticalium in alpibus Persiæ mediæ occi-
dentalis, ubi in monte Kuh-Gerru prope Burudjird Karduchiæ detexit
ineunte m. Junio a. 1902 cl. Th. Strauss.
D. Straussii sp. nov. besitzt habituell die grösste Aehnlichkeit mit-
D. oreodoxa Bornm. (Bull. Herb. Boiss VII, n° 1, tab. 2 [4899]) : gehört,
aber in die nächste Verwandischaft der D. Aucheri (Duby) Boiss.
Von D. oreodoxa Bornm. mit kahlen, am Rande vielzähnigen umge-
rollten Blättern, ist die neue Art sofort zu unterscheiden durch die
flachen, drüsig-haarigen Blätter, welche in annähernd gleicher Gestalt
in der Gattung Dionysia nur bei der merkwürdigen central-asiatischen
jüngst erst beschriebenen D. Hissarica Lipsky wiederkehren und mit
dem tief gezähnten Blatt von Erinus alpinus eine gewisse Aehnlichkeit
haben. D. Aucheri (Duby) Boiss. besitzt dagegen eine gänzlich ver-
schiedene Blattgesialt und Nervatur; sie wird, mit Haussknecht’schen
Exemplaren aus Kurdistan völlig übereinstimmend, von Boissier (fl. Or.
IV, p. 19) mit den Worten « foliis cuneato-orbiculatıs... acutiuscule 3-7-
dentatis flabellatim nervosis » exact gekennzeichnet.
Noch ist die D. Sintenisii Stapf (unbeschrieben) aus dem Gebiet des
oberen Euphrat (Mardin : an Felsen bei Balakri, 2. VIL 1888, leg. P. Sin-
tenis) zu erwähnen. Dieselbe steht ebenfalls der D. Aucheri (Duby)
== D. odora Fenzl. am nächsten und besitzt wie diese den gleichen
starken süsslich-aromatischen Geruch, der ausserdem in ausgeprägtester
Weise auch der D. Hissarica Lipsky und der oben genannten neuen
Varietät der D. aretioides (Lehm) eigen ist. Dieser Geruch, der den
seit 35 Jahren im Herbar liegenden kurdischen Exemplaren der D. Au-
cheri (Duby) Boiss. (leg. Haussknecht) noch stark anhaftet, ist zunächst
an der erst in diesem Jahre gesammelten Sirauss’schen Pflanze nicht
zu bemerken ; es ist die Drüsenbekleidung bei D. Siraussü sp. nov. eine
bedeutend geringere, der ihr eigene Geruch schwach und ein anderer.
Vor Allem ist bei beiden Arten die Art der Belaubung nicht die gleiche:
Die Blätter bei D. Sintenisii Stapf sind an den Zweigen denen der Gipfel-
! Im Sinne 0. Kuntze’s ist die Gattung Dionysia (ebenso Androsace, Aretia
u.a.) mit Primula zu vereinen. Da der Name « Primula oreodoxa» bereits a.
1886 von Franchet für eine Pflanze aus Tibet vergeben ist, so ist für die süd-
persische Art ein anderer Speciesname zu wählen : Primula Kermanensis Bornm.
— D. Straussii und D. Hissarica behalten, als Primula aufgefasst, die gleiche
Speciesbezeichnung : Primula Straussii nob., Primula Hissarica...
(4) J. BORNMÜLLER. WEITERE BEITRÄGE ZUR GATTUNG DIONYSIA. D93
roselten gleichgestaltet oder kaum verschieden, sie sind sämmtlich kurz-
spatelförmig, nach der Basis wenig verschmälert, vorne mit drei stumpfen
Zähnen, derb, mehrere Jahre den Zweigen anhaftend. Dagegen ist die
Blaticonsistenz bei D. Straussi sp. nov. viel weniger derb und die Gipfel-
blätier sterben frühzeitig ab.
Dichogame Blüten treten wie bei allen Arten der Gattung wohl auch
hier auf. Die in zwei Exemplaren mir vorliegende neue Art, reprä-
sentiert die langgriffelige Form, bei welcher sich die Antheren im oberen
Drittel der Blumenkronenröhre vorfinden und an dieser Stelle eine
plötzliche Erweiterung des Tubus verursachen.
2. Dionysia aretioides (Lehm. sub Primula) Boiss. fl. Or. IV,
p. 19.
Deseriptio Boissieriana sec. specimina originalia et plantam nuper in
Persia media detectam ita est emendanda : ... floribus solitariis vel sepius
geminatis pedicello calyce subæquilongo suffultis, bracteis involucralibus
duabus linearibus elongatis (cfr. Bunge, Monog. S. A., p. 205 |), calycis...
laciniis linearibus obtusis vel acutiusculis (nec acutissimis !).
Var. adenophora Bornm., planta villosa pilis crispis longioribus eglan-
dulosis et brevioribus glanduliferis mixtis canescens odorifera ; calycis
laciniis apice obtusis sæpissime eroso-denticulatis.
Synonym : D. leucotricha Bornm. in litt. et herb.
Habitat in Persiæ mediæ occidentalis montibus altioribus, ubi in ditione
oppidorum Sultanabad, Burudjird et Hamadan legit et legendum curavit
a 1901 et 1902 cl. Th. Strauss.
Die genaueren Fundstellen sind folgende:
Kuh Sefid Khane, 3 Farsak! westlich von Sultanabad ; Juni 1902.
Kuh Schah-Sinde, 6 Farsak westlich von Sultanabad ; 17. Juli 1902.
Raswend, 5 Farsak südlich von Sultanabad, 27. Juli 1902.
Kuh-Gerru bei Burudjird, Anfang Juni 1902.
Elwend bei Hamadan, Mitte Juni 1902.
Dichogame Blüten sind in beider Gestalt vertreten, die langgriffeligen
vorherrschend.
Mir selbst ist auf der in diesem Jahre nach Nord-Persien unternom-
menen Reise weder im Hochgebirge des westlichen Elburs, in der Gruppe
des bis c. 4800 m. hohen Tacht-i-Soleiman (Alamud), noch im mittleren
Teil des Elburs, in den Gebirgsketten am Demawend (noch viel weniger
auf dem 5600-5900 m. hohen jungvulkanischen Kraterkegel selbst)
1 Farsak = c. 6 Kilometer.
594 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (5)
irgendwo eine Art der Gattung Dionysia begegnet. Und doch hatte eine
von Koischy uns überlieferte Notiz (über das Vorkommen einer Dionysia
im Elburs) mir wenn nicht gerade den Anstoss zur Reise, so doch
die Richtschnur für dieselbe gegeben, nachdem es mir wichtiger erschien,
dieser Pflanze nachzuspüren, als D. aretioides(Lehm.) Boiss. am classischen
Standort aufzusuchen, welche so unerwartet nun aus dem wesltichen
Persien bekannt geworden war. Kotschy erwähnt in seinem Bericht
«der westliche Elbrus' bei Teheran in Nord-Persien »?, dass er (am
8. Juli 1843) auf dem Wege nach den Alpen des Tacht-i-Soleiman,
zwischen den Ortschaften Getschesär (Giatsche-Ser) und Asadbar auf
eine Felsengruppe gestossen sei, « aus deren Spalten die Polster einer
damals noch nicht blühenden Primelart Dionysia hervorwuchsen. » Die
genaueWegbeschreibung und genau zutreffenden Einzelangaben machten
es ganz unmöglich, diesen Platz zu verfehlen, dem wir (mein Bruder
und ich) von Getschesär kommend und Kotschy’s Spuren folgend, endlich
am 19. Juni mit grosser Erwartung zusteuerten. Welche Freude, als da
bei einer Wegbiegung (in 2600 m. Höhe) plötzlich die bewussten Felsen
vor uns lagen und das spähende Auge an einem riesigen, fast meter-
grossen grauen Polster inmitten der sonst pflanzenlosen Felswand
haften blieb — zweifelsohne Kotschy’s Dionysia. Bald darauf aber welche
Enttäuschung, als die mit Lebensgefahr dem unzugänglichen Felsen
abgerungenen Proben dieser Polsterpflanze sich nicht als eine Primulacee
erwiesen, sondern versteckte winzige Blüten einer Sienee trugen, einer
Gypsophila-Art, die den ungünstigen klimatischen Verhältnissen sich
anpassend und der viele Monate währenden Regenlosigkeit und stän-
digen Insolation zum Trotze, hier die unkenntliche Tracht einer Aretia
helvetica angenommen hat — wundersame felsenharte Gebilde, wie sie
in gleicher Weise und in solchen Dimensionen kaum bei einer zweiten
Pflanze auftreten mögen. Nicht Dionysia aretioides, die ich erwartet
hatte, sondern Gypsophila aretioides Boiss. ist es gewesen, die Kotschy
einst hier gesehen und von der er berichtet hatte*.
Zum Schlusse sei noch erwähnt, dass seit dem Erscheinen meiner
Publication « Drei neue Dionysien aus dem südlichen Persien » (Bull.
1 — Elburs, Alburs, Albers, Alvers.
2 In Mitt. d. k. k. geogr. Ges., Wien, Jahrg. V (1861). Sep.-Ab., p. 28.
3 Nach oberflächlicher Abschätzung des jährlich minimalen Längenzuwachses
der zu felsenharten Polstern zusammengedrängten Zweige, dürften die grös-
seren Exemplare (so auch am Demawend !) ein Alter von mehr als 200 Jahren
aufweisen. |
(6) 5. BORNMÜLLER. WEITERE BEITRÆGE ZUR GATTUNG DIONYSIA. 595
Herb. Boiss., Jahrg. 1899) die Literatur dieser Gattung um eine weitere
Art bereichert worden ist; es ist dies die oben erwähnte, in Central-
Asien (Buchara) von W. Lipsky entdeckte hochinteressante :
D. Hissarica Lipsky ; Prov. Hissar : in valle fluvii Chursan ; 26. VI.
1896. — Contrib. ad flor. Asiæ Mediæ, Petersb. 1900, p. 83.
Ferner ist die am weitesten nach Osten gehende, nur aus Afganistan
und Chorassan bekannte D. tapetodes Bge. neuerdings auch in Trans-
caspien in den Gebirgen bei Askabad (1898, IT. 28.) von Litwinow
aufgefunden und ebenda in der Schlucht bei Kulkulap, 1900, VII. 21.,
wenn auch ohne Blüten, von Sintenis gesammelt worden.
Die Gesammtzahl der bekannten Dionysia-Arten beläuft sich somit
auf 18 Species mit 2 Varietäten‘.
Berka a. d. Ilm, 20. Oktober 1902.
1 Noch soll, worauf mich Herr L. Derganc-Wien freundlichst aufmerksam
macht, im Ostkaukasus (Daghestan, Bogosrücken, Ancaba) eine Dionysia (?) von
Ruprecht schon i. J. 1861 aufgefunden sein, die Bozssier in Herb. Acad. Petrop.
als Dionysıa spec. ined. bezeichnet hat; vergl. Kusnezow, fl. cauc. crit. IV,
fasc. 2. — Falls das Exemplar, das Borssier in der flor. Orient. unerwähnt
lässt, keine Blüten aufweist, so ist diese Angabe mit grösster Vorsicht aufzu-
nehmen, da Arten anderer Gattungen, wie z. B. der in Daghestan vorkommende
Edraianthus Owerinianus Rupr., durchaus die Tracht gewisser Dionysien
besitzen und im nicht blühenden Zustande allzuleicht für solche gehalten werden
können vergl. Lipsky, fl. Cauc. suppl. (1902), p. 71. — J. B. N
596
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
285. Plagiochila uniformis Mitten Proc. Linn. Soc. 1861, VW,
p. 98.
Dioica mediocris flaccida, pallide olivacea, inferne rufo-brunnea, dense
intricatim cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus validus flaccidus vage pau-
ciramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, utrinque breviter decurrentia
contigua oblique patula angulo 67°, subplano disticha optime ovata
subsymmetrica marginibus subæqualiter curvatis, antico nudo sub apice
tantum 3-4 dentato, dentibus oblique porrectis validis brevibus, postico
basi valde arcuato caulique incumbente ubique dentato, dentibus sub 415
approximatis recte patulis brevibus validis pungentibus, apice oblique
truncato-rotundato quadridentato, dentibus validioribus oblique porrectis
subæqualibus. Folia ramulina remotiuscula caulinis minora simillima.
Cellulæ apicales 18 X 27 y, basales 27 X 45 y trigonis ubique majus-
culis. Folia floralia caulinis majora simillima, validius dentata. Perian-
ihia (juvenilia) ore truncato-rotundato dentato-spinoso, spinis remotis
e lata basi angustis breviusculis.
Hab. Himalaya, Simla (Doulea), Moossoorie (Gollan).
286. P. vittata St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigidula, flavo-virens. Caulis ad 7 cm. longus, parum
ramosus, tenuis, fuscus. Folia 2,5 mm. longa, remota, disticha, oblique
patula, angulo 58° utrinque decurrentia, valde asymmetrica, e basi
angustiore (caulem tamen tegente) ovato-trigona, medio amplissima,
apice fere 4 plo angustiora, margine anlico parum curvato nudo, postico
subangulatim arcuato, basi nudo ceterum irregulariter 12 spinoso, spinis
valde inæqualibus. magnis et hamatis cum aliis parvis strictis recte vel
oblique patulis alternantibus, apice subtruncato grosse 3 spinoso, spinis
divergentibus. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 5% y parietibus
validis, basi validissimis, trigonis dein minus distinctis. Folia floralia
caulinis similia majora validius spinosa, spinis hic illic flaccidis. Perian-
thia (juvenilia) ore rotundato crebre setoso, setis longis, strictis.
Hab. Insulæ Philippinæ (Cuming).
342
2
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 597
287. Plagiochila Wiltensii St. n.sp.
Dioica, mediocris rigida, brunneola. Caulis ad 7 cm. longus, tenuis
fuseus et rigidus, pauciramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, imbricata,
oblique patula, angulo 58° plano disticha vix decurrentia, postice parum
ampliata cauli anguste incumbentia, ambitu optime ovata, subsymmetrica,
margine antico leviter arcuato nudo sub apice remote bidentato, postico
ipsa basi nudo, e basi rotundata magis arcuato irregulariter Spinoso,
spinis ad 1% approximatis longiusculis e lata basi angusie acuminatis,
minoribus mixtis, recte patulis, apice obtusato vel truncatulo 2-3 spinoso,
spinis similibus oblique porrectis medio vulgo minore. Folia ramulına
contigua vel remotiuscula caulinis simillima, minora, basi cuneatim
angustala caulem haud tegentia. Cellulæ apicales 27 y, trigonis magnis
nodulosis, sæpe latissime confluentibus, basales 18 X 45 y trigonis
grosse ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis vix majora, simillima, vix
magis armata. Perianthia breviter compresso-campanulata, ore profunde
bilabiato labiis alte rotundatis irregulariter grosse spinosis.
Hab. Sumatra (Herb. Wiltens).
288. P. bialata Mitten. in Seemann FI. Viti. 1865, p. 407.
Dioica, mediocris, rigida et fragillima, flavo-virens. Caulis ad 8 cm.
longus, simplex, sub flore innovatione simplici auctus, tenuis rufus,
rigidus. Folia caulina ad % mm. longa remotiuscula, oblique patula
angulo 58°, angustissima basi inserta, postice ampliata, plana caulem
tegenlia vel parum superantia, ambitu ovata, asymmelrica, tertio infero
latissima apice duplo angustiora, margine antico stricto nudo vel sub
apice unidentalo, postico valde arcuato basi nudo ceterum 10 dentato,
apice obtusato 4-5 dentato, dentibus ubique validis e lata basi breviter
acuminatis recte patulis apice parum validioribus. Cellulæ apicales 27 u,
trigonis magnis acutis, basales 27 X 54 y vittam distinctam formantes,
trigonis maximis, ovali-nodulosis. Folia floralia majora, grosse dentalo-
spinosa. Perianthia maxima ambitu late obconica utrinque late alata,
alis "erispatis superne spinulosis, medio infero perianthii abrupte desi-
nentibus, ore late rotundato dense inciso-laciniato, laciniis inæqualibus
lanceolatis porreclis.
Hab. Samoa (Powell).
Cum P. gymnoclada Sande comparanda.
289. P. Durelii Schffn. n. sp.
Dioica, mediocris, valida et rigida, brunnea dense decurvo cæspitosa.
Caulis ad 7 cm. longus validus, pro planta crassus, brunneus, superne
irregulariter ramosus ramis longiusculis simplicibus decurvis, in planta
343
998 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
d ex apice florifero palmatim fasciculatus, basi ramis numerosis defo-
liatis descendentibus radicans. Folia 2,5 mm. Jonga, valde concava,
decurva, in sicco homomalla, contigua vel parum imbricala, in plano
oblique patula, angulo 58°, oblique ovala 1. e. postice ampliata longeque
decurrentia in plano caulem superantia vulgo recurva nusquam cristata,
basi amplissima, apice Aplo angustiora margine antico parum curvato
nudo vel sub apice paucispinuloso, postico e basi arcuata superne sub-
stricto 42 spinuloso (ala decurrente postica tamen nuda) spinis e lata
basi attenuatis majusculis approximatis recte patentibus, apice angusio
truncato 3-5 dentato, dentibus validis brevibus inæqualibus oblique
porrectis. Cellulæ apicales 22 u, basi 18 X 72 rectangulares, vittam
parvam formantes, incrassatio ubique nulla. Andrecia terminalia pal-
malim ramosa, terna vel quaterna, ramis divergentibus, breviter spicala,
bracteis ad 6 jugis, majuseulis valde inflatis, integerrimis, mucronulo
apicali tantum patente.
Hab. Himalaya, Bootang (Kurz, Durel).
290. Plagiochila hawaica St. n. sp.
Sterilis longa sed parvifolia, rigidula, flavo-rubescens. Caulis ad
8 cm. longus, simplex vel pauciramosus, ramis capillaceis minuti-
foliis sæpe subdefoliatis. ceterum tenuis rufus et rigidus. Folia vix
25 mm. longa, remotiuscula utrinque decurrentia, oblique patula,
angulo 58°, postice ampliata, caulem plano superantia vel anguste
reflexa. plano-disticha, ovato-trigona, quarto infero amplissima, apice
plus triplo angustiora, asymmetrica, margine antico stricto nudo, postico
valde arcuato basi nudo ceterum sub 10 dentato, dentibus remotius-
culis brevibus validis pungentibus, recte patulis, apice optime truncato
tridentato, dentibus parvis acutis. Cellulæ apicales 18 w, trigonis majus-
culis subnodulosis, basales 47 X 45 y, trigonis magnis ovali-nodulosis.
Hab. Hawai (Baldwin).
291. P. gedeana Schffn. Acad. Vindob 1900, p. 181.
Dioica, major rigida, brunneola, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus,
rigidus, nudus, remote pinnatus ramis sæpe attenuatis parvifoliis. Folia
caulina adulta imbricata, decurvo-homomalla. 2,5 mm. longa, vix decur-
rentia, in plano latissime deltoidea, latiora quam longa, margine antico
stricto, sub apice quadridentato, dentibus brevibus validis oblique por-
rectis, postico (ipsa basi nudo) basi valde arcuato caulem tamen haud
superante, superne subsiricto, dentato-spinoso, spinis approximatis
breviusculis e lata basi acutissimis curvatis vel recle patulis, apice
angusto trispinoso. Folia ramulina valde desciscentia multo angustiora
34%
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 299
semicordata, similiter armata, spinis magis numerosis et magis confertis,
inæqualibus varique patulis, basalibus sæpe longioribus. Cellulæ apicales
18 w trigonis magnis nodulosis, basales 18 X 45 1 rectangulares,
trigonis maximis ovato-nodulosis sæpe trabeculatim confluentibus.
Andræcia mediana, oblonga valida bracteis apice denticulatis.
Hab. Java (Schffn.)
P. abietina, die ähnlich ist, unterscheidet sich sofort durch die langen
Dornen des Ventralrandes, die bis an die Insertionsstelle herabsteigen.
P. gedeuna hat diese unterste Stelle stets unbewehrt. P. monticola besitzt
Blätter die ventral mit schmaler Lamina herablaufen und diese letztere
trägt lange schmale Lacinien.
P. gedeana, P. abietina und P. monticola bilden, wie Schiffner 1. c.
gezeigt hat, eine natürliche Gruppe, wenn sie hier nicht direct aufein-
ander folgen, so zwingt mich die Gruppirung nach Blattformen dazu ;
immerhin tragen sie die Nummern 291, 296, 297.
292. Plagiochila gymnoclada Sande-Lac. in Dozy. Ned Kruidk.
Arch. 1856, p. 93.
Dioica, mediocris, rigida, superne flavicans, inferne brunneola, dense
cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus, vulgo 7-8 cm., tenuis rigidus fuscus
parum irregulariterque ramosus ramis ultimis sæpe defoliatis. Folia
caulina adulta 4 mm. longa contigua vel remotiuscula, concava decurvula
brevi basi inserta, postice ampliata in plano caulem tegentia, asymme-
trica, late oblique ovata, basi amplissima, apice subtriplo angustiora,
vix decurrentia, margine antico stricto nudo vel sub apice breviter biden-
dentato, postico e basi subrectangulata valde curvato, ipsa basi nudo,
ceterum regulariler spinoso, spinis ad 16, majusculis validis recte
patulis apice emarginato bispinoso sinu lunato 1-2 denticuleto. Folia
ramulina simillima minora (haud rotundata ut in icone auctoris). Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 45 u trigonis magnis angulatim nodulosis.
Folia floralia caulinis simillima majora validius spinosa. Perianthia
pseudolaleralia vel geminatim innovata, obovato-obconica, compressa,
ore late rotundato grosse spinoso, spinis basi denticulatis ; ala angusta
dentata (interdum nulla). Andrecia terminalia ex apice innovata et
repetila, bracteis longe angusteque spicatis, bracteis confertis, medio
supero oblique porrecto spinuloso.
Hab. Java (Blume, Junghuhn, Teysman, Hasskarl, Korthals, Kurz,
Karsten, Stahl, Schiffner, Fleischer), Sumatra, Tidore. Ternata (teste
Schiffner).
345
600 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
293. Plagiochila exinnovata St. n. sp.
Dioica, mediocris, gracilis, flavo-virens, rigidula in cortice laxe cæs-
pitosa. Caulis ad 10 cm. longus, validis fuscus rigidus simplex vel
furcatus, regulariter remoleque pinnatus, pinnis recte patulis, sterilibus
longiusculis femineis brevibus haud innovatis. Folia caulina adulta
2 mm. longa, conligua, oblique patula, angulo 67° plano disticha, postice
parum ampliata, caulem tegentia, utrinque longe decurrentia ovato-
falcata, tertio infero amplissima, apice duplo angustiora, margine
antico leniter sinuato nudo, superne remote 4 dentato, dentibus brevibus
subappressis, postico valde arcuato medio infero nudo, superne 10 den-
tato, dentibus approximatis brevibus validis oblique porrectis, apice
truncato 5 Spinoso, spinis magnis valde inæqualibus paucis ad dentem
reductis. Folia ramulina minora, ullima minima semiovata, postice haud
ampliata et minus longe decurrentia ceterum caulinis similia. Cellulæ
apicales 18 X 27 y, basales 18 X 45 y parietibus longe valideque trabe-
culatis. Perianthia in ramulis terminalia, nusquam innovata, ore late
rotundato longe angusteque Spinoso, spinis æquimagnis flaceidis varieque
curvatis. Ala antica completa latiuscula denticulata. Foha floralia
intima caulinis majora semicordata, postice magis ampliata, antice longe
decurrentia, ceterum quoad dentes caulinis æqualia.
Hab. Tahiti (Nadeaud).
294. P. dissecta St. n. sp.
Sterilis, mediocris, flaccida, olivacea. Caulis ad S cm. longus, fuscus,
pinnatim multiramosus ramis longis simplicibus porrectis. Folia caulina
3,5 mm. longa, conferta, oblique patula, angulo 45° utrinque longe
decurrentia, basi postica alte cristata, ceterum plano disticha, ambitu
late ovata, asymmetrica, margine antico substricto, sub apice grosse
spinoso, postico e basi arcuala substricto grosse denseque lacerato-
spinoso, apice inæqualiter bilobo, lobis magnis inæqualibus, anteriore
multo majore, sinu recto profundo, lobis dentatis vel spinosis acutis.
Folia ramulina mullo minora, simillima, similiter armata spinis postieis
hic illie in laciniam lanceolatam mutatis. Cellulæ apicales 18 y, basales
27 x 54 y trigonis magnis. Amphigastria magna, numerosa, ad basin
fere varie multifida.
Hab. Himalaya (Prain).
Curiosissima planta, foliis maxime profundeque laceratis facile cognos-
cenda.
295. P. Baldwini Austin, in Evans, Conn. Acad. 1891, p. 5.
Sterilis, major, rigidus, flavo-virens vel flavo-rufescens. Caulis ad
346
Piagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 601
8 cm. longus, rufus, validus simplex vel parum ramosus. Folia caulina
plus 3 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 67° postice
parum ampliata caulem tegentia vel recurva, haud decurrentia, norma-
liter ovato-oblonga, sæpe ovata, acuta vel obtusata vel oblique truncata,
asymmetrica, margine antico nudo substricto vel parum curvato, poslico
arcuato superne stricto sæpe nudo vel sub apice paucidenticulato, ipso
apice similiter armalo, dentibus ubique brevibus pungentibus oblique
porrectis vel recte patulis. Cellulæ apicales 36 y trigonis magnis trun-
catis substellatis, basales 27 X 72 y parietibus longioribus maxime
trabeculatis.
Hab. Hawai (Baldwin).
IV. Ovatotrigonæ.
296. Plagiochila abietina (Nees) Ldbg. Spec. Hep., p. 134.
Syn. : Jungermannia abietina Nees Hep. Javan., p. 76.
P. Hampeana G. Bot. Zig. 1858, p. 38.
Dioica, major, gracilis, rigida, flavescens. Caulis ad 10 cm. longus,
rigidus fuscus strictus dense breviterque setulosus, pinnatim multira-
mosus, ramis plus minus approximatis, subrecte patulis, apice micro-
phyllis optimeque attenualis. Folia caulina adulta imbricata, cauli
appressa et valde concava, sæpe decurvula, vix 2 mm. longa, antice
longe decurrentia, postice ampliata, in plano caulem late superantia,
ambitu late ovata vel ovato-trigona, medio amplissima, apice 3 plo
angusliora, margine antico leviter arcuato nudo vel sub apice pauci-
denticulato, postico a basi ad apicem semicirculari, dense spinoso, spinis
ad 20 approximatis sub apice brevibus medio longioribus, recte patulis,
versus basin longis attenualis et hamatis, apice oblique truncato denti-
culalo, dentibus inæqualibus anteriore vulgo multo majore. Folia ramu-
lina minora ovato-triangularia, haud decurrentia, margine postico arcuato
grosse 6-7 spinoso, apice oblique truncato trispinoso, spinis valde irre-
gularibus, longis brevibusque, latis et angustis mixtis varieque patulis.
Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis majusculis érabeculatim confluen-
tibus, basales 27 X 36 y, trigonis majusculis subnodulosis vulgo late
trabeculatis. Folia floralia majora, longius spinosa subciliata. Perianthia
in ramis brevibus terminalia vix exserla, compresso-obovata inferne
inflala, ore truncato longe ciliato.
Hab. Java (Blume, De Vriese, Korthals, Karsten, Schiffner), Sumatra
347
602 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% sÉR.). Plagiochila.
(Teysmann, Wiltens, Schiffner), Amboina (G. Karsten), Malacca (Griffith,
Ridley), Tahiti (Lepine).
297. Plagiochila monticola Schffn. Acad. 1900, p. 181.
Dioica, magna, robusta et rigida, brunneola, profunde cæspitosa. Caulis
ad 15 cm. longus, validus rigidus nudus, regulariter pinnatus, ramis
approximatis sæpe attenuatis apice microphyllis. Folia caulina conferta,
decurva, vix 3 mm. longa, antice longe decurrentia, valde asymmetrica,
ambitu late rotundato-trigona, margine antico substricto usque ad basin
breviter spinoso, spinis approximatis angustis oblique porrectis, postico
semicirculari breviter decurrente ibidemque longe valideque lacinulato,
ceterum argute spinoso, spinis approximatis recte patulis, e lata basi
aculissimis, inæqualibus versus basin sensim longioribus sæpeque
hamatis, apice subtruncato 5-6 spinoso, spinis similibus recte patulis.
Folia ramulina valde desciscentia, ovata, apice late truncato basi postica
valde ampliata nusquam decurrentia, breviler inserta, similiter armata.
Cellule apicales 27 y trigonis magnis truncatis basales 27 X 54 u
trigonis maximis truncatis. « Folia floralia caulinis æquimagna, late
semicordata, margine antico subintegerrimo, postice apiceque serrato.
Perianthia in ramis terminalia obovata, ore rotundato dense breviterque
serrato. Andrecia mediana, brevia et valida, bracteis apice denticulatis. »
Hab. Java (Schiffner, 2500 m.).
Diese Pflanze liegt im Herb. Gotische als P. Hampeana ; da Genannter
s. Z. eine andere Art (P. abietina) an Sande-Lacoste sandte (teste
Schiffner) so will ich des letzteren Nomenclatur nicht ändern, da G.
die Arten verwechselt hat.
298. P. renitens Nees. in Ldbg. Nova Acta 1844, p. 90.
Syn. : Jungermannia renitens Nees. Hepat. Javan., p. 76.
Dioica, major, robusta, rigida, brunnea, dense erecto-cæspitosa, corti-
cola. Caulis ad 10 cm. longus vulgo 4-5 cm, parum ramosus, validus
fuscus et rigidus, postice rhiziferus. Folia caulina adulta 3 mm. longa,
conferta, antice longe decurrentia, postice breviter inserta, decurvo-homo-
malla, arcte convoluta, basi postica maxime ampliata, alte cristata, in
plano ovato-triangularia, quarto infero amplissima, apice 6 plo angustiora,
margine antico substricto fere usque ad basin spinoso, spinis numerosis
maxime regularıbus regulariterque consecutivis, validis longiusculis
angustis, oblique porrectis optimeque parallelis, margine postico e basi
valde rotundata stricto, ut apice maxime irregulariter spinoso, spinis
longioribus sæpe hamatis. Folia ramulina multo minora, late ovata, simi-
liter armata. Cellulæ apicales 15 y basales 18 X 54 u, parielibus validis-
348
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 603
simis trigonis minus distinctis, plus minus nodulosis. Folia floralia cau-
linis majora, magis argute spinosa. Perianthia obovata, ore truncato dense
spinuloso. Andrecia valida mediana, bracteis confertis apice squarrose
recurvis dense spinulosis.
Hab. Java (Blume, Hasskarl, Kurz, Karsten); Sumatra (Wilten, Schiff-
ner); Borneo, Ostindien, Halma hira,
In einer neueren Publication werden die folia decurvo-homomalla mit
«rückwärts gekrümmt » also nach dem Rücken zu gekrümmt übersetz;
das Gegentheil ist aber der Fall! Der Ausdruck dorsal wird für die facies
antica plantæ überall gebraucht; darin liegt aber nicht der Fehler, der
lediglich auf dem mangelhaften deutschen Ausdruck beruht, der völlig
irreführend ist; es muss heissen « abwärts gekrüment » und das um so
mehr, als es auch Arten mit foliis recurvis giebt.
299. Plagiochila pinnatiramosa Schffn. Acad. Vindob. 1900,
p. 178.
Dioica, mediocris rigidiuscula, gracilis, olivacea vel rufescens. Caulis
ad 6 cm. longus capillaceus rigidus fuscus subregulaiter pinnatus ramis
breviusculis patulis longioribus iterum pinnatis. Folia caulina adulta
2 mm. longa, conferta et dense imbricata, oblique patula angulo 58°,
utrinque decurrentia, plano disticha, postice ampliata caulem late supe-
rantia vel reflexa basi amplissima apice plus duplo angustiora, ambitu
ovato-trigona, margine antico substricto, inferne nudo, superne 6 den-
tato, dentibus approximatis validis oblique porrectis versus apicem lon-
gioribus margine postico e basi amplialim rotundata substricto, similiter
dentato, dentibus sub 10 acutis brevibus subrecte patulis, apice grosse
bispinoso dente minore sæpe interjecto spinis oblique porrectis validis.
Folia ramulina similia minora, ultima ovato-oblonga, basi postica multo
minus ampliata, dentibus anticis minus numerosis sæpe lantum subapica-
libus. Cellulæ apicales 18 X 27 y, basales 18 X 36 y parietibus longio-
ribus optime trabeculatis. Folia floralia late semi-ovata, spinoso-dentata,
margine antico et ullima basi postica integerrimis. Perianthia latissime
truncala, ore spinoso-dentalo, ala antica late, superne dense ciliato-
denlata.
Hab. Java (Schiffner 1540 m.).
Schiffner beschreibt nur die Astblätter, daher auch die falsche Grössen-
angabe etc. etc.
300. P. tjibodensis Schffn. Acad. Vindob. 4900, p. 176.
Sterilis, mediocris, rigidula, flavo-virens inferne flavo-brunnescens, in
corlice laxe cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus superne pinnatim ramosus,
349
60% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sér.). Plagiochila.
pinnis remotis breviusculis late divergentibus. Folia caulina 2 mm.
longa, conferta, et dense imbricata, subrecte patula, angulo 80° utrinque
longius decurrentia, plano disticha, basi postica parum ampliata, caulem
in plano tegentia, semper quidem erecto-recurva, crista vera nulla,
ambitu ovato-trigona, basi amplissima apice plus duplo angustiore, mar-
gine antico leviter sinuato nudo, sub apice tridentato, poslico e basi
rotundata substricto, basi nudo ceterum regulariter dentato. dentibus ad
10 remotiusculis, brevibus validis subrecte patulis, apice normaliter trun-
cato irregulariter dentato, dentibus quam reliqui longioribus oblique
porrectis vel varie patulis longioribus brevioribusque mixtis, sinubus
lunatis vel angustis. Folia ramulina similia minora, postice minus
ampliala, denticulatione simillima sæpe longiore et validiore. Cellulæ
apicales 27 y trigonis majusculis acutis (nusquam nodulosis — ut in
diagnosi auctoris) basales 18 X 5% y parietibus longioribus optime trabe-
culatæ.
Hab. Java (Schiffner 1420 m.).
Cum P. pinnatiramosa comparanda.
301. Plagiochila oblongata Sande. Ann. Mus. Lugd. Bat. 1863-64.
Dioica, mediocris sed longa, rigidula, olivacea vel brunneola. Caulis ad
8 cm. longus, tenuis fuscus vage longeque pluriramosus. Folia caulina
3 mm. longa, contigua vel parum imbricata, oblique patula angulo 67°
utrinque breviter decurrentia, plano disticha, postice parum ampliata
caulem tegentia, lata basi inserta, basi amplissima apice duplo angustiora,
ovato-deltoidea, margine anlico strieto nudo, sub apice paucidentato, pos-
tico e basi rotundata substrieto vel leviter arcuato dentato. dentibus ad
10 remotiusculis validis subrecte patulis. apice truncato 3-4 dentato, den-
tibus validioribus acutis oblique porrectis. Folia ramulina similia minora,
ultima minima postice minus ampliata. Cellulæ apicales 27 y, basales
18 X 36 u, trigonis magnis aculis nusquam nodulosis. Folia floralia cau-
linis majora validius dentato-spinosa. Perianthia compresso campanulata,
ore late rotundato valide dentato-spinoso, ala antica lata subintegerrima.
Andræcia ignota.
Hab. Java (Korthals).
302. P. calva Nees in Ldbg. Spec. Hep. 1844, p. 27.
Dioica, minor, rigida, gracilis et parvifolia, brunneola, laxe cæspitosa.
Caulis ad 7 cm. longus, rigidus fuscus, superne longe ramosus, ramis
sæpe decurvis, sterilibus remote pinnatis, pinnis recte patulis, ramis femi-
neis simpliciter innovatis. Folia caulina 2 mm. longa, parum imbricata,
utrinque breviter decurrentia, oblique patula, angulo 67°, postice nuda
350
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 605
ampliata caulem tegentia, vulgo recurva, in plano ovata quarto infero
amplissima, apice 2plo angustiora, asymmetrica, margine antico stricto
nudo, postico e basi nuda rotundata substricto, ad 10 dentato, apice rotun-
dato 5-6 dentato, dentibus æquimagnis validis brevibus oblique porreelis.
Cellulæ apicales 27 y, basales 18 X 36 u, trigonis ubique magnis acutis
sæpe trabeculatim confluentibus. Folia floralia caulinis majora, multo
latiora, longe denseque dentato-spinosa, basi antica haud armata. Perianthia
(juvenilia) truncata dense spinosa, spinis angustis longis strietis; ala antica
lata subore desinente,similiter spinosa. Androcia mediana parva,breviter
fusiformia, bracteis ad Sjugis confertis, superne late foliaceis denticulatis.
Hab. Java (Blume, Schiffner); Nova-Guinea (Armit); Africa, Kilimand-
scharo (D Hans Meyer).
Die Pflanze vom Kilimandscharo ist steril, im Habitus, Form der
Blätter und deren Zellbau der asiatischen völlig gleich.
303. Plagiochila infirma Sande-Lac. Ann. Mus. Lugd. Bat. 1863-
6%, p. 290.
Dioica, major sed gracilis, olivacea vel brunneola, rigida, laxe cæspi-
tosa. Caulis ad 15 cm. longus (vulgo 8-10 cm.) superne effuse paucira-
mosus. Folia caulina adulta vix 3 mm. longa, parum imbricata, oblique
patula, angulo 67° utrinque breviter decurrentia, plano-disticha vel parum
decurva, postice caulem tegentia, in plano ovato-trigona, basi amplissima
apice duplo angustiora, subsymmetrica, margine antico substricto nudo,
superne remote bidentato, dentibus validis brevibus acutis oblique por-
reclis, postico e basi angulatim-rotundata nuda stricto 7 dentato, dentibus
validis majusculis breviter acuminatis subrecte patulis, apice truncato-
bidentato, dentibus parum majoribus, tertio minore sæpe interjecto.
Folia ramulina multo minora, anguste ovata, basi postica minus ampliata,
caulem vix tegentia, margine postico superne remote 3-4 spinoso, apice
longe valideque bispinoso, sinu dente parvo aucto. Cellulæ apicales 27 y,
basales 18 X 36 y trigonis majusculis subnodulosis basi sæpe nodulose
trabeculatis. Folia floralia caulinis majora similiter armata, spinis
maximis hamatis. Perianthia (juven.) ore rotundato dense longeque spi-
noso fere lacinulato. Andr&cia mediana, repetita, parva, bracteis ad
9 jugis confertis, apice brevissime patulis subintegerrimis.
Hab. Java (Junghuhn, Schiffner).
Die « varietas robusta » Schiffner ist lediglich die normale Pflänze im
jugendlichen wenig verzweigten Zustande; da die Aeste normaliter klein-
blättrig sind und hier fehlen so erscheint die Pflanze natürlich robust —
und das nennt man eine Varietas!
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 7, 30 juin 4903. 40
606 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
304. Plagiochila Junghuhniana Sande-Lac. Syn. Hep. Javan.,
p. 6.
Dioica, mediocris sed longa et gracilis, rigidiuscula vel flaccida, flavo-
virens vel flavo-rufescens, laxe intricatim cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
longus, tenuis, repetito-furcatus, ramis divergentibus effuse ramosus.
Folia caulina primaria imbricata, subrecte patula, plana, ovata, ad 2 mm.
longa, postice breviter inserta et ampliata caulemque tegentia, antice
decurrentia, apice trispinosa, margine antico nudo, postico remote 7-8
spinoso, spinis validis acuminatis, apicalibus validioribus. Folia ramulina
minora angustiora, caulinis similia, apice emarginato-bispinosa, spinis
magnis oblique porrectis, in margine postico minus numerosis. Cellulæ
18 X 27 y, trigonis parvis. Folia floralia caulinis latiora, apice et mar-
gine postico densis spinosa, basi postica ampliata. Perianthia compresso-
campanulata, ore truncato-dense dentato-ciliato, ala latiuscula usque ad
apicem perianthii prolongata, superne spinulosa.
Hab. Java (Junghuhu, Teysmann, Kurz, Schiffner, Massart); Sumatra
(Schiffner); Celebes (De Vriese).
305. P. padangensis Schiffn. Acad. Vindob. 1900, p. 172.
Dioica, mediocris, rigida, brunneola corticola. Caulis ad 6 cm. longus,
tenuis, fuscus, rigidus (normaliter), pinnatim ramosus, pinnis remotis
patulis interdum furcatis. Folia caulina vix 3 mm. longa, basi imbricata,
oblique patula, angulo 58° plano disticha, basi postica, ampliata, caulem
superantia, recurva vel crislata, utrinque anguste decurrentia, late trian-
gulata, basi amplissima, apice -fere triplo angustiora, margine antico
leniter sinuato nudo, postico e basi semicirculari parum arcuato irregula-
riter dentato, superne stricto nudo, dentibus validis, majoribus mixtis
subrecle patulis, apice eblique truncato inæqualiter bidentato, dente ante-
riore maximo oblique porrecto posteriore parvo. Folia ramulina maxime
desciscentia, multo minora, contigua, oblonga, apice profunde inciso
biloba, lobis subæquimagnis divergentibus acuminatis, basi postica parum
ampliata caulem vix tegentia, paucidentata, ceterum integerrima. Cellulæ
apicales 18 y, basales 18 X 45 y, trigonis magnis.
Hab. Sumatra (Schiffner).
306. P. aciculifera St.n. sp.
Dioica, mediocris. flaccida, fusco-brunnea, laxe cæspitosa. Caulis ad
3 cm. longus, tenuis, fuscus simplex. Folia vix 3 mm. longa, parum
imbricata, subrecte patula, postice ampliata caulem late superantia vel
revoluta, ceterum plano-disticha vix decurrentia ovato-oblonga, basi
amplissima apice triplo angustiora, asymmetrica, margine anlico- sub-
302
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 607
striclo vel parum sinuato, nudo sub apice 3-4 spinoso, postico e basi
semicirculari stricto ubique spinoso, spinis tamen sæpe longe tractu defi-
cientibus, apice rotundato similiter armato, spinis tamen longiusculis
angustissimis approximatis, sérictis recte patulis ubique æqualibus. Cel-
lulæ apicales 27 y trigonis elongatis acutis, basales 27 X 45 y trigonis
maximis truncatis. Folia floralia caulinis subæqualia, ciliis magis nume-
rosis hie illie hamatis. Perianthia clavata semiexserta, ore compresso
truncato distincte inciso-bilabiato, labiis spinosis spinis remotiusculis
angustis breviusculis porrectis.
Hab. Ceylon (Fleischer).
307. Plagiochila acuta St. n. sp.
Syn. : P. mauritiana Nees quoad plantam Indie orient. Syn. Hep.,
p. 43.
P. Wightii Nees p. parte quoad plant. nilgerriensem ib., p. 42.
Sterilis mediocris flaccida brunneola, laxe cæspitosa. Caulis ad 3 cm.
longus debilis tennis simplex vel pauciramosus. Folia caulina ad 3 mm.
longa, conferia, oblique patula angulo 58° vix decurrentia plano disticha,
basi postica ampliata caulem plano-superantia vel anguste recurva, late
ovata. subsymmetrica, basi amplissima, apice 3 plo vel 4 plo angustiora,
obtusa sæpe acuta vel truncato-bidentula ceterum inlegerrima. Folia
ramulina similia, minora, postice minus ampliata apice angulata vel irre-
gulariter paucidenticulata. Cellulæ apicales 18 y, trigonis magnis trabecu-
latim confluentibus.
Hab. India orientalis (Herb. Montagne); Nilgherry Ms (Perrotet);
Ceylon, Poendeloya (Nietner).
308. P. innovans St. in Engler Bot. Jahrb. 1896, p. 305.
Dioica, mediocris, rigidiuscula, flavo-virens, laxe cæspitosa, corticola.
Caulis ad 8 cm. longus, tenuis rigidus sub flore innovatus, vix aliter
ramosus. Folia caulina adulta 3 mm. longa, in sicco arte deflexo-homo-
malla, conferta, oblique patula, angulo 67 °, utrinque longius decurrentia
concava et leniter decurva, in umbrosis plano disticha, postice ampliata
recurva, in plano caulem tegentia vel parum superantia, basi amplissima,
apice normaliter 3plo angustiora, oblongo trigona asymmetrica, margine
antice stricto nudo, superne remote 5 dentato arcuato (folii apex dein
leniter nutans) dentibus brevibus oblique porrectis, postice e basi rolun-
dato substricto ipsa basi nudo ceterum valide dentato, dentibus ad 16,
approximatis e lata basi breviter altenuatis, subæqualibus, apice obtuso
vel oblique truncato, similiter armato, dentibus 3-4 oblique porrectis.
Folia caulina superiora sensim minora, planta itaque optime attenuata.
353
608 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
Folia ramulina minora, remotiuscula, ovato-oblonga, postice cuneatim
angustata caulemque haud tegentia, similiter armata. Folia floralia cau-
linis simillima, vix magis valide dentata. Perianthia (juven.) ore rotun-
dato valide longeque spinoso.
Hab. Luzon (Semper); Samoa (Reinecke).
309. Plagiochila Loriana Si. n. sp.
Dioica, mediocris rigidiuscula, pallide flavo-virens, muscis consociata.
Caulis ad 4 cm. longus, tenuis fuscus et rigidus, parum ramosus. Folta
caulina % mm. longa, imbricata, disticha, oblique patula. angulo 67° con-
cava, postice ampliata caulem superantia vel longe reflexa, haud decur-
rentia ovalo-oblonga, quario infero amplissima, apice triplo angustiora
asymmelrica, margine anlico stricto nudo sub apice paucidentato, postico
e basi rotundata substricto, ipsa basi nudo ceterum regulariter Spinoso,
spinis ad 16, longis validis subæquimagnis oblique porrectis apice trun-
cato-rotundato similiter armato, spinis 3-4 hic illic dente interjecto auctis.
Folia ramulina minora ovata poslice minus ampliata et caulem vix
tegentia, similiter sed minus valide armata. Cellulæ apicales 27 y, basales
2754 y trigonis magnis aculis. Folia floralia caulinis simillima majora.
Perianthia desunt. Andræcia in ramulis lateralibus terminalia ex apice
vegetativa, bracteis 6 jugis conferlis apice breviter patulis acutis spinulosıs.
Hab. Nova-Guinea austro-orient. Moroka (Loria), 1300 m.
310. P. nagasakiensis St. Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 104.
Dioica major robusta, glauco-virens vel flavicans dense cæspitosa, vulgo
humilis. Caulis ad 6 cm. longus (normaliter 3-4 cm.), plus minus ramosus
interdum dendroideus, crassus fuscus et tenax. Folia caulina adulta 4 mm.
longa, dense imbricata subrecte patula, angulo 80° brevissime decur-
rentia, brevi basi inseria, plano disticha vel decurva, concava, postice
parum ampliata caulem longe tegentia vel leniter recurva, subsymme-
trica, late ovata, oblusa vel truncata, basi amplissima apice normaliter
truncato vel leniter emarginato (rarius obtuso) angulis in spinam validam
abeuntibus sinu denticulato. Folia ramulina simillima, multo minora.
Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 72 y trigonis majusculis attenuatis,
basi hic illic majoribus. Folia floralia caulinis minora similia, magis
argute dentata. Perianthia longe exserta, compresso-clavata, ore bilabiato-
spinuloso. Capsula ovalis; sporæ 18 y ferrugineæ, læves. Elateres 170 y,
attenuati, spiris duplicatis teretibus, laxe 1ortis. Andrecia valida termi-
nalia vel mediana, foliis caulinis consecutiva attenuata, bracteis ad 7 jugis
apicibus oblique patulis spinulosis.
Hab. Japonia subtropica valde communis.
35%
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 609
V. Conotrigonæ.
311. Plagiochila Treubii Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 177.
Dioica, mediocris flaccida olivacea subdepresso - cæspitosa corticola.
Caulis ad 5 cm. longus, postice dense rhiziferus parce dichotomus,
validus sed debilis. Folia caulina adulta vix 2 mm. longa, fragillima, sub-
recte patula, antice longe decurrentia, plano-disticha, postice valde
ampliata et alle cristatim conniventia, late ovato-trigona, margine antico
leviter sinuato, inferne nudo, superne tridentato, postico e basi lobulatim
ampliata nuda leviter arcuato 8-dentato, apice late rotundato 4-5 dentato,
dentibus ubique æqualibus validis, e lata basi pungentibus recte patulis.
Folia superiora multo angustiora, basi minus ampliata, apice recte trun-
calo, quam basis 3 plo angusliore, 4-5 dentato, dentibus e lata basi bre-
viter spiniformibus varie patulus sinubus maxime irregularibus. Cellulæ
apicales 22 u, basales 18 X 45 y trigonis magnis acutis. Amphigastria
rudimentaria. Folia floralia magna, latissime semicordata, basi postica
maxime ampliata, circumeirca dense spinoso-dentata. Amphigastria flo-
ralia suborbiculare, ciliato-dentatum, perianthii basi appressum. Perian-
thia (juven.) ore grosse spinoso, spinis irregularibus, minoribus mixtis.
Hab. Java (Schiffner 260-1400 m.).
Schiffner nennt die rudimentären Amphig. « Paraphyllien »; letztere
bekleiden aber den Stengel der Lebermoose allseitig und kommen durch
capillares Festhalten des Wassers dem Feuchtigkeitbedür fniss der Pflanze
entgegen. Amphigasirien sind dagegen an eine bestimmte Stelle des
Stengels gebunden und dienen lediglich dem Schutz des Vefetations-
punktes; beide Namen zu verschmelzen scheint mir ganz unzulässig.
312. P. owaihiensis Nees et Ldbg. Nova Acta 1844, p. 30.
Syn. : P. tingens St. Bull. Herb. Boissier, 1897, p. 848.
Dioica, mediocris, flaccida et tenera, pallide-virens. Caulis ad 7 cm.
longus tenuis brunneolus et validus, parum ramosus, ramis longis late
divergentibus. Folia caulina 2 mm. longa, fragillima, basibus imbricatis,
oblique patula, angulo 58° plano-disticha, basi postica ampliata alteque
cristata utrinque longius decurrentia, ambitu oblongo- trigona, basi
amplissima, apice fere 4 plo angustiora, subsymmetrica, margine antico e
basi sinuala substricto nudo, postico e basi semicirculari substricto 7-8
dentalo, dentibus validis remotis recte patulis, apice rotundato 5-6 spi-
n0s0, spinis radiatim divergentibus breviusculis validis. Cellulæ elongatæ
apicales 18% 27 y, basales 18 X 54 y. trigonis magnis aculis. Folia flo-
ann
Jo)
610 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser... Plagiochila.
ralia caulinis majora grosse dentato-spinosa. Perianihia (sterilia) ore
rotundato dense lacinulato, laciniis lanceolatis subæqualibus flaccidis.
Hab. Hawai (Baldwin).
313. Plagiochila javanica (Sw.) N. et M. Ann. sc. nat. V, p. 52,
series 22.
Syn. : Jungermannia javanica Sw. in L. amonit. acad. X, p. 115.
Dioica, mediocris vel major et robusta, rigida, fusco-viridis vel brun-
neola. Caulis ad 8 cm. longus, vulgo 4-5 cm., validus fuscus et rigidus,
pinnatim vel bipinnalim ramosus, ramis remotiusculis oblique vel sub-
recte patulis. Folia caulina adulta, plus 3 mm. longa, imbricata, oblique
patula, angulo 58° postice ampliata caulem superantia vel reflexa utrinque
longius decurrentia, plano-disticha, flaccida et tenera, late ovato-triangu-
laria, asymmetrica, margine antico sinuato nudo superne arcuato bre-
viter 4-5 denticulato, postico e basi nuda rotundata stricto regulariter
denticulato, apice truncato-rotundato similiter armato, dentibus ubique
minimis acutis remotiusculis. Folia ramulina minora (ultima parva)
oblonga, postice haud ampliata, caulem vix tegentia, ceterum similiter
armata. Amphigastria rudimentaria vel nulla. Cellulæ apicales 18 y, tri-
gonis majusculis acutis, hic illic trabeculatim confluentibus, basales 18 X
45 1, trigonis magnis acutis. Folia floralia ovato-oblonga, circumcirca
iriegulariter valideque dentata. Perianthia late campanulata, compressa,
parum exserta, ala antica lata sparsim dentata, ore late rotundato dense
grosseque spinoso, fere lacinulato. Andræcia mediana, parva, bracteis ad
8-jugis, superne patulis denticulatis.
Hab. Java (Swartz, Selinek); India orient. Nilgherry Ms (Perrottet,
B. Schmid); Ceylon (Nietner).
314. P. Jackii Schffn. Hep. Flor. Buit. 1900, p. 129.
Syn. : P. salacensis G. Enum. Hep. Zolling. 185%, p. 576.
Dioica minor sed longa et gracilis, flaccida brunneola. Caulis ad 7 cm.
longus (vulgo 4 cm.) tenuis, fuscus, debilis, repetito furcatus, furcis diver-
gentibus, simplicibus, sub flore innovatis. Folia caulina 2,5 mm. longa,
parum imbricata, oblique patula, angulo 67° utrinque decurrentia, plano-
disticha, postice ampliata, caulem tegentia vel subcristata, basi latissima,
apice subtriplo angustiora, ovato-triangulata, asymmetrica, margine
antico stricto nudo sub apice remote bidenticulato, postico e basi rotun-
data substricto valide dentato, dentibus sub 12 subæquimagnis vel paucis
majoribus mixtis, oblique patulis, acutis, apice truncato bi-tridentato,
dentibus 2, majoribus, tertio minore interjecto. Folia ramulina simillima
minora, angustiora, minus armata. Cellulæ 27 y, basales 18-36 y. trigonis
356
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 611
magnis acutis. Folia floralia caulinis simillima, majora, validius et minus
regulariter dentata, subspinosa. Perianthia compresso-campanulata, ore
truncato valide breviterque dentato vel spinuloso; ala antica lata apice
denticulata. Andrecia mediana, angusta, bracteis apice denticulatis.
Hab. Java (Zollinger, Schiffner).
315. Plagiochila aberrans Schiffn. Acad. Vindob. 1900, p. 168.
Dioica, major, interdum longissima, flaccida, pallide brunneola, e
ramis arborum pendula. Caulis ad 23 em. longus pro planta tenuis,
fuscus el tenax, vage pauciramosus, ramis longiusculis, divergentibus
sub flore simpliciter innovatis. Folia caulina plus 3 mm. longa, vix
imbricata subrecte palula, angulo 80° utrinque breviter decurrentia,
plano-disticha, ventre ampliala caulem tegentia vel recurva ovato-trian-
gularia, basi amplissima, apice duplo-angusliora, asymmetrica, margine
antico substricto nudo, postico e basi semicirculari stricto 8 spinoso,
spinis remotiusculis validis angustis inæqualibus, hic illic ad dentem
reductis oblique porrectis, apice late truncato irregulariter grosse spinoso,
spinis ad 5. Folia ramulina similiter armata ceterum valde aberrantia,
subrectangulata, marginibus leniter curvatis parallelis, apice late trun-
cato vix angustato, basi postica haud ampliata caulique vix incumbentia.
Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 u, trigonis majusculis optime
nodulosis. Folia floralia caulinis vix majora, grossius dentato-spinosa.
Perianthia (juvenilia) ore rotundato profunde bilabiato, labiis grosse
inciso-laciniatis, laciniis lanceolatis subæquimagnis porrectis vel hamatis.
Hab. Sumatra occid., 2090 m. (Schiffner).
316. P. Wightii Nees in Ldbg. Nova Acta 1844, p. 43.
Sterilis major, flaccidissima, pallide-olivacea, muscis consociata. Caulis
ad 6 cm. longus debilis tenuis pauciramosus, ramis longis simplicibus.
Folia caulina conferta 3 mm. longa, oblique patula angulo 67° haud
decurrentia, plano-disticha, postice ampliata alteque cristata vel recurva,
ambitu ovato-triangulata, basi amplissima apice fere Aplo angustiora,
valde asymmetrica, margine antico stricto nudo vel sub apice paucidenti-
culato, postico e basi nuda semicirculari leviter arcuato grosse dentato,
dentibus sub 10, subæqualibus approximatis brevibus recte patulis, sæpe
minus numerosis irregulariterque distributis. Cellulæ apicales 27 y tri-
gonis magnis acutis, basales 27%X 54 y trigonis subnodulosis.
Hab. India orientalis (Wight, R. B. Smyth).
——— m - —
612
PLANTÆ HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émire HASSLER, D'AARAU (SUISSE)
de 1885 a 1902
ET PUBLIEES PAR
je Prof. D° R. CHODAT et le D" E. HASSLER
POLYPODIACEE det H. Christ!.
ASPIDIEÆ
Aspidium macrophyllum Sw.
Syn. filic. 43 et 239 ; Nephrolepis macrophyllum Baker Hook. Syn. Fil.
II. Ed., p. 300; Flor. Bras. I, 2, p. 490.
Herba 0,5-1, in rivulo rupestre pr. Tobaty, Sept., n. 6222.
Gymnopteris aliena-Sw.
sub Acrosticho Fl. Ind. Occ. II, 1595 ; Flor. Bras. I, 2, p. 589.
Herba 0,5-1, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5400.
Polystichum aculeatum Sw.
Syn. Fil. 53; Flor. Bras. I, 2, p. 462.
Herba 0,3-0,5 in faucibus umbrosis collis minoris pr. Tobaty, Sept., n. 6289.
Polystichum platyphyllum Presl.
Tent. pterid. 84; n. 1845, PI. Hassl. I, p. 8 sub Aspidio.
Nephrodium tetragonum (Sw.) Christ.
Sw. sub. Polypodio Syn. filic. 37,
n. 184% a, Pl. Hassl. I, p. 5, sub Polypodio.
Nephrodium subincisum (Willd.).
W. sub Polypodio Spec. V, 145.
n. 1841 et 66005, PI. Hassl. I, p. 5, sub Polypodio.
Nephrodium villosum Prsl.
Rel. Hank. I, 38 ; Flor. Bras. I, 2, p. 483.
Herba 1-1,2, in silva pr. Piribebuy, Jan., n. 6898.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le Dr H. Christ par E. Hassler.
(100) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 613
Nephrodium patens Sw.
Syn. Fil. 49 ; in Flor. Bras. I, 2, p. 470.
Herba 0,5-0,8, in silvis Cordillera de Piribebuy, Dec., n. 6702.
Meniscium reticulatum Sw.
Syn. Fil. 19; Flor. Bras. I, 2, p. 563.
n. 1539, Pl. Hassl. I, p. 9 sub Phegopteride.
Soromanes cenopteris (Kze.) Fee.
Kze. sub Acrosticho Spec. filic. V, 256.
n. 662 et 662 b, sub Acrosticho Pl. Hassl. I, p. &.
DAVALLIEE
Dennstedtia adiantoides H. B. K.
sub Dicksonia Nov. Gen. I, p. 24 ; Hook. Spec. Fil. I, p. 75.
Sufirutex 1-1,5, in silva humida pr. Piribebuy, Dec., n. 6842; id. in silva pr.
Piribebuy, Dec., n. 6840.
Lindsaya lancea L.
sub. Adianto Spec. Plant. 1557 ; Flor. Bras. I, 2, p. 373; L. trapezi-
formis Dry. Trars. Linn. Soc. III, 42.
Herba 0,5-0,6 in silva pr. Igatimi, Sept., n. 4698 ; id. in silva pr. Piribebuy,
Dee., n. 6732 ; ad ripam rivuli in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6373.
ASPLENIEÆ
Asplenium serratum L.
Spec. Pl. 1538; Sw. Syn. filic. p. #7 et 246; Flor. Bras. I, 2, p. 421.
Herba 0,3-0,7, in fauce collis Tobaty, Mart., n. 3988.
var. minor Christ.
Herba 0,3 inter rupes in faucibus pr. Tobaty, Sept., n. 6287.
Asplenium auritum Sw.
Syn. filic. 78; Hook. Syn. Fil. II. Ed., p. 208: Flor. Bras. I, 2, p. 438.
Herba epiphyla 0,2-0,5 in palmis Bactris sp. in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8164.
Asplenium pulchellum Badd.
Fil. Bras. 37, t. 52, fig. 2; Flor. Bras. I, 2, p. 441.
Herba 0,15-0,2, inter rupes collis majoris pr. Tobaiy, Sept., n. 6291.
Diplazium Sheperdi (Spreng.) Link.
sub Asplenio Flor. Bras. I, 2, p. 453 ; Hook. Syn. fil. II. Ed., p. 233.
Herba 0,5-0,8, in silva pr. Piribebuy, Jan., n. 6905. |
Blechnum lanceola Sw.
Stockh. Vet. Akad. Handl. 1817, 72, tab. 3, fig. 2; Hook. Bot. Mag.
3240 ; Flor. Bras. I, 2, p. 420.
Herba 0,3-0,5, in silva pr. Piribebuy, Dec., n. 6731.
614 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (101)
Blechnum serrulatum Rich.
Act. Soc. Hist. Nat. Par. I, 114; Flor. Bras. I, 2, p. 426; Hook. Syn.
Fil. II. Ed., p. 186.
Herba 0,3-0,5, ad marginem paludis pr. Tobaty, Sept., n. 6417.
Blechnum brasiliense Desv.
Mem. Soc. Linn. VI, p. 238; Hook. Syn. Fil. II. Ed., 184 ; Flor. Bras.
I, 2, p. 422.
Herbacea caule subterranneo, in silvis Cordillera de Altos, n. 655a et 5; id.
0,5-1,5 in silva in colle pr. Tobaty, Mart., n. 4001; in palude pr. flumen Jejui-
Guazu, Dec., n. 5706.
Blechnum capense (Willd.) Schlecht.
Spec. Pl. V, 291 sub Lomaria; Lomaria procera Spr. Syst. IV, 69.
Arborea 0,5-0,6, ad ripam rivuli in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6368; in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6677.
PTERIDEÆ
Gymnogramme calomelanos Klfs.
Enumer. filic. 76; Hook. Syn. Fil. II. Ed., p. 385; Flor. Bras. I, 2,
p. 556.
Herba 0,5-1, in silva collis majoris pr. Tobaty, Sept., n. 6195.
Gymnogramme tartarea Desv.
Berl. Mag. V, p. 305.
Var. ochracea Presl.
sub. spec. Tent. Pterid. 218; Hook. Sp. Fil. V, 148.
Herba 0,5-1 in palude pr. fl. Juqueri, Sept., n. 1397.
Gymnogramme tomentosa Desv.
Mem. Soc. Linn. VI, p. 214; Hook. Syn. Filic. II. Ed., p. 300; Flor.
Bras. I, 2, p. 552.
Herba 0,4-0,5, in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6415.
Gymnogramme longipes Bak.
Journ. Bot. 1878, 301.
Herba 0,3-0,5, in dumetis Cordillera de Altos, Aug., n. 832.
Doryopteris lomariacea Kunze.
sub Pteride Kunze mss. ; Hook. Syn. Fil. 164; Flor. Bras. I, 2, p. 406.
Herba 0,5-0,8, in silva Sierra de Maracayu, Oct., n. 5191 ; id. in palude pr.
Piribebuy, Dec., n. 6846 et 6846 a.
Doryopteris alcicornis (Kze.) Diels.
Kze. sub Pellæa ; Diels. Engl. u. Prantl. Nat. Pflzfam. I, &, p. 270.
var. major Christ.
Herba 0,4-0,6, in rupestribus semi umbrosis collium pr. Tobaty, Sept.,
n. 6129.
(102) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 615
Doryopteris pedata (L.) J. Sm.
L. sub Pteride Spec. Pl. 1532.
n. 494 et n. 673, Pl. Hassl. I, p. 6 sub Pieride.
Doryopteris palmata (Willdn.) Fée.
W. sub Pteride Spec. V, 357.
n. 968, PI. Hassl. I, p. 6 sub Pteride.
Adiantopsis radiata (L.) Fée.
L. sub Cheilanthe.
n. 658, Pl. Hassl. I, p. 6 et n. 3072, 1. eit., p. 123.
Adiantopsis chlorophylla (Sw.) Fée.
Vet. Akad. Handl. Stockh. 1817, p. 16 ; Hook. Syn. Fil. II. Ed., p. 133;
Flor. Bras. I, 2, p. 388.
Herba 0,3-0,6, in dumeto arido pr. Paraguary, Dec., n. 6470.
Var. contracta Christ.
Herba 0,3-0,5 in campo pr. Itacurubi, Sept., n. 664.
Adiantum filiforme Gardn.
Hook. Ic. Pl., t. 503; A. lunulatum Burm.; Hook. Syn. Fil., p. 114 ;
Flor. Bras. I, 2, p. 362.
Herba 0,2-0,4, inter rupes in silva humida in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Febr., n. 8547.
Adiantum brasiliense Raddi.
Filic. bras. 56, t. 76 ; Flor. Bras. I, 2, p. 376.
Herba 0,5-1, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5399.
Adiantum cuneatum Langsd. et F.
Ie. filic. 23, tab. 26; Hook. Spec. Fil. II, 39; Flor. Bras. I, 2, p. 367,
tab. XXII.
Herba 0,2-0,3 (maximæ 0,3 non SaEne, ad ripam rivuli in silva in regione
fluminis Apa, Nov., n. 7986.
Adiantum tetraphyllum Willd.
Spec. plant. X, 444 ; Hook. Syn. filic. 120; Adiantum Lancea L.; Flor.
Bras. I, 2, p. 373, tab. XXX.
Herba 0,5-1, cumarini-odora, in silva pr. Valenzuela, in valle fluminis Y-aca,
Jan., n. 7031 et 7031 a.
Adiantum serrato-dentatum Willd.
Sp. Plant. V, 445; Flor. Bras. I, 2, p. 372 — A. obtusum Desv.
Herba 0,4-0,7, in dumetis apricis in regione fluminis Apa, Nov., n. 7796 ; id.
inter rupes pr. Valenzuela, Jan., n. 6899 ; in rupestribus in regione fluminis
Apa, Oct., n. 7673.
Cassebeera petatifida Christ.
Bull. Herb. Boiss. II, 1902, p. 546.
Herba 0,3-0,5 inter rupes collis Santo Tomas pr. Paraguary, Dec., n. 6570.
616 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (103)
Pteris polita Link.
Filic. spec., p. 57 ; Hook. Spec. fil. 2, p. 224 in annot.
Suffrutex 0,6-0,8, in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7730 ; id. 0,5-1,2, in silva pr. Bellavista, Apa, Jan., n. 8413.
Pteris denticulata Sw.
Syn. filic. 97; Hook. Syn. Fil. II. Ed., 159; Flor. Bras. I, 2, p. 410.
Herba 0,5-0,8, in silva humida pr. Tobaty. Sept., n. 6236.
Pteridium aquilinum Kuhn.
in W. D. Deckens Reis. III, Bot. v. Ostafrika, p. 11.
Var. à. caudatum (L.) Hook.
sub. spec. in Spec. Plant. 1553 : Hook. Syn. Fil. II. Ed., p. 162.
Suffrutex 1-2, inter rupes aridos pr. Valenzuela, Jan., n. 6997.
VITTARIEE
Vitiaria lineata Sw.
Syn. Fil. 109; Flor. Bras. I. 2, p. 543.
Herba epiphyta, 0,1-0,2, in arboribus pr. Valenzuela, Febr., n. 7112.
POLYPODIEE
Polypodium decumanum Willd.
Sp. Plant. V, 170; Flor. Bras. I, 2, p. 529.
Herba 1-1,5, in faucibus umbrosis collium pr. Tobaty. Sept., n. 6288; herba
epiphyta 0,5-1, in palmis (Diplothemium) in regione cursus superioris fluminis
Apa, Oct., n. 7661.
Polypodium aureum L.
Sp. Pl. 1546 ; Hook. Spec. fil. V, 16; Flor. Bras. I, 2, p. 527, t. XXXIII
et XXXIV.
Herba 0,1-0,7 in rimis rupium in faucibus pr. Tobaty, Sept, n. 6285.
Polypodium heteroclitum Fee.
Crypt. vasc. Brés. Tab. 26, 4.
Herba 0,05-0,2, inter rupes in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6172.
Polypodium dissimile L.
Spec. Plant. 1549 ; — P. chnoodes Sprengel Hook. Syn. Fil. 344.
Herba 0,5-0,8, in faucibus umbrosis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6284.
Polypodium levigatum Cav.
Prælect. 245 ; Flor. Bras. I, 2, p. 530.
Herba 0,1-0,5, inier rupes in faucibus collium pr. Tobaty, Sept., n. 6286.
Polypodium anyustum Mett.
Polyp. 90; Flor. Bras. I, 2, p. 538 ; H. B. K. sub Pleopeltide, Nov. Gen.
IS 4
Herba epiphyta 0,2-0,3, in silva pr. Valenzuela, Dec., n. 6704.
(10%) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 617
Polypodium rufulum Prsl.
Delic. Prag. 161.
Herba 0,3-0,6, inter rupes aridos in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6182.
Polypodium pectinatum J. Smith.
Herba 0,2-0,5, inter rupes in faucibus collium pr. Tobaty, Sept., n. 6185 ; id.
n. 6281.
Polypodium plectolepis Hook.
Spec. Fil. V, p. 30.
Herba 0,5-1, in silva in colle Tobaty, Mart., n. 3995.
Polypodium Phyllitidis L.
Spec. Pl. 1543; Hook. Syn. Fil. II. Ed., 348.
Herba 0,3-0,8, in faucibus umbrosis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6283.
Polypodium lycopodioides L.
Spec. PI. 1542 ; Hook. Spec. filic. V, 3%; Flor. Bras. I, 2, p. 533,1. XXXV.
Herba volubilis epiphyta 2-3 m. in silva in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6733.
Polypodium incanum Willd.
Spec. V, 17%; Swartz. Syn. filic. 35 ; Flor. Bras. I, 2, 526.
Herba epiphytica 0,03-0,1 in arboribus silvarum regionis fluminis Apa, Jan.,
n. 8406
Polypodium loriceum L.
Spec. Pl. 1546; Flor. Bras. I, 2, p. 522.
Herba 0,4-0,6, in dumeto humido p. Tobaty, Sept., n. 6290 ; id. in silva
pr. Igatimi, Oct., n. 4812.
ACROSTICHEÆ
Elaphoglossum conforme Sw.
sub. Acrosticho Syn. filic. 10 et 192, tab. 1; Hook. Spec. fil. V, 198;
Flor. Bras. I, 2, p. 567.
Herba 0,3-0,6, inter rupes in faucibus pr. Tobaty, Sept., n. 6366.
GLEICHENIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 125; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, p. 431.
Les Gieicheniacées sont représentées par trois espèces. Elles habitent les for-
malions ouvertes. Dans les Campos rupestres du Centre, on trouve dans les
environs des sources et cours d’eau Gleichenia dichotoma et G. pruinosa (aussi
N. E).
Dans les argiles humides du Nord-Est : G. rigida et dans les marécages tem-
porairement desséchés du haut plateau de Maracayu le G. pruinosa.
618 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (105)
GLEICHENIACEE det. H. Christ!.
Gleichenia dichotoma W.
sub. Mertensia, Schkuhr. fil. I, 148; Mart. Crypt. Bras., p. 111.
Suffrutex 0,8-1,2, in rupestribus pr. Piribebuy, Dec.. n. 6812.
Gleichenia pruinosa Mart.
sub. Mertensia Icon. Pl. Crypt. Bras. 409; Flor. Bras. I, 2, p. 226.
Suffruticosa 0,4-0,6, in rupestribus humidis pr. Piribebuy, Dec., n. 6811.
SCHIZÆACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 9 et p. 125; Bull. Herb. Boissier VI, App. I,
p. 9 et 2me ser. I, p. 431.
Les Schizæacées se trouvent au nombre de six espèces, dont deux du genre
Lygodium, et quatre du genre Aneimia.
Dans les forêts du Centre, on trouve : Lygodium volubile et Aneimia Phylli-
tidis.
Dans les clairières des forêts du Nord-Est : Aneimia tomentosa.
Dans les Campos rupestres : Aneimia hirsuta; A. fulva (aussi N.E.) ; A. tomen-
tosa (aussi N. E.) et Lygodium venustum sur les hauts plateaux rupestres du
Centre et du calcaire du Nord
L’Anermia fulva et A. tomentosa sont employés dans la médecine populaire
comme diaphorétiques et émollients.
SCHIZÆACEZÆ det. H. Christ!.
Aneimia hirsuta Sw.
Syn. Fil. 156; Flor. Bras. I, 2, p. 207.
Herba 0,6-0,8, in dumeto pr. Valenzuela, in valle fluminis Y-aca, Jan.,
n. 6900.
Lygodium volubile Sw.
Syn. filic. 152, 382; Hook. Syn. Fil. II, ed. 438; Flor. Bras. I, 2, p. 172.
Suffrutex volubilis 3-6, in silva collis majoris pr. Tobaty, Sept., n. 6194.
Lygodium venustum Sw.
Schrad. Journ. 1801, II, 303; Syn. Fil. 153 et 383; Flor. Bras. I, 2,
pt
Suffrutex volubilis 2-3, in dumeto rupestre in valle fluminis Y-aca, Jan.,
n. 7057; inter rupes aridos in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8207 et 8207 a.
1 Rédigé d’après les determinations de M. le Dr H. Christ par E. Hassler.
(106) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 619
OSMUNDACEZÆ
Les deux Osmundacées rapportées du Paraguay sont des fougères cosmopolites
répandues. L’Osmunda regalis habite de préférence les bords humides des forêts
et l'Osmunda cinnamomea les marécages.
OSMUNDACEZÆ det. H. Christ!.
Osmunda regalis L.
Sp. PI. 1551; Flor. Bras. I, 2, p. 165 s. O. palustris Schrad.
Suffrutex 0,5-1, ad marginem silve in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6824 ;
suffrutex 0,8-1 in silva pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4150.
Osmunda cinnamomea L. Ä
Sp. Pl. 1552 ; Flor. Bras. I, 2, p. 165.
Suffrutex 0,5-0,8, in palude pr. Piribebuy, Dec., n. 6845.
SALVINIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 10; Bull. Herb. Boissier VI, App. I, p. 10.
Une espèce se trouve un peu partout dans les forêts, Azolla filiculoides, une
tendre aquatique à sores d’un pourpre foncé.
SALVINIACEE det. H. Christ!.
Azolla filiculoides Lam.
Eneyel. I, p. 343; A. magellanica Willd. Kunth. Syn. Plant. I, 100.
Herba natans in stagno insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Aug., n. 7237 a. radi-
cibus Alternanthere Hasslerianæ adhærens.
OPHIOGLOSSACEZÆ
Une espèce a été trouvée, c’est une petite forme de l’Ophioglossum nudicaule
qui habite les bords des cours d’eau à l’intérieur du Gran Chaco.
OPHIOGLOSSACEÆ
Ophioglossum nudicaule L. fil.
Suppl. 443; Flor. Bras. I, 2, p. 144.
Herba tenuis 0,08-0,12, prope Santa Elisa, Gran Chaco, Mart., n. 2954, leg. Rojas.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le Dr H. Christ par E. Hassler.
620 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (107)
EQUISETACEZÆ
Une espèce se trouve au bord des marécages dans les différentes zones du pays,
c'est une petite forme de l’Equisetum giganieum.
EQUISETACEE det. H. Christ !.
Equisetum giganteum L.
Spec. ed. If, 1517, n. 7; Flor. Bras. I, 2, p. 639.
Herbacea 1-2, in dumeto ad marginem paludis pr. Igatimi, Nov., 5509.
LYCOPODIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 10; Bull. Herb. Boissier VI. App. I, p. 40.
Les Lycopodiacées se trouvent au nombre de trois espèces et trois variétés. Elles
habitent de préférence les Campos humides marécageux et les alentours des
sources dans les Gampos rupestres.
Partout on trouve le Lycopodium cernuum et le L. alopecuroides; dans les‘
marecages du Nord-Est : L. cernuum var. brevifolium ; dans les Campos humides
du Centre, L. Garolinianum et L. alopecuroides var. contextum; dans les maré-
cages et Campos marécageux du Nord-Est et du Nord, L. Carolinianum var. aff.
sarcocaulon.
LYCOPODIACEE det. H. Christ!
Lycopodium cernuum L.
Spec. Pl. 1103; Flor. Bras. I, 2, p. 114.
Herba 0,5-0,8, basi lignescente, in palude pr. Ipe-hu, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5261; id. in uliginosis Cordillera de Altos, April., n. 4056.
Var. brevifolium Christ.
Herba 0,3-0,5, in palude pr. flumen Jejui-Guazu, Sept., n. 4677.
Lycopodium alopecuroides L.
Spec. Pl. 1102; Flor. Bras. I, 2, p. 114.
. Herba 0,3-0,5, in uliginosis pr. Ipé-hu, Nov., n. 526%; herba repens, 0,6-0,8,
in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8267.
Var. contextum Mart.
sub. spec. Icon. sel. plant. cryptog. 38, t. 20; Flor. Bras. I, 2, p. 115.
Herba 0,3-0,8, in glareosis humidis in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6834.
1 Rédigé d’après les determinations de M. le Dr H. Christ par E. Hassler.
(108) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 621
Lycopodium Carolinianum L.
Spec. Plant. 1104.
Herba 0,05-0,15, in glareosis humidis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6835.
Var. versus sarcocaulon Br. et Welw.
apud Kuhn fil. afr. 210.
Herba repens, rami floriferi erecti 0,3-0,5 alti, in palude in regione cursus
superioris fluminis Apa, Jan., n. 8340; id. spec. sterile, n. 8340 a.
PSILOTACEE
Une seule espèce de cette famille a été rapportée en deux formes différentes, le
Psilotum triquetrum.
Dans les forêts du Centre, on trouve une forme à tige ligneuse et courbee à la
base, sortant latéralement des tiges d’un autre épiphyte, le Philodendron pinna-
tifidum, s'érigeant presque en rectangle à une distance de 3 à 5 cm. de la tige du
Philodendron.
Dans les forêts du Nord-Est, on trouve une forme droite érigée qui pousse
de préférence dans les bifurcations des troncs d’arbres.
PSILOTACEE det. R. Chodat.
Psilotum triquetrum Sw.
Syn. fil. 187; Flor. Bras. I, 2, p. 133.
Suffruticosa (?) epiphytica 0,4-0,6. in caule Phrlodendri pinnatifidi in silvis
umbrosis pr. Tobaty, Sept., n. 6440.
epiphytica 0,5-0,8 in arboribus in silva pr. Yeruti, Dec., n. 5805.
SELAGINELLACEAE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 40; Bull. Herb. Boissier VI, App. I,
p. 10.
Des quatre espèces de Selaginellées rapportées, deux habitent les forêts, de
préférence les endroits caillouteux où elles se trouvent en groupes denses adhérant
intimement au sol, ce sont Selaginella convoluta et S. rupestris; une espèce
habite les endroits sablonneux parfois exposés à une longue période de séche-
resse, le $S. Mildei et une espèce est le compagnon inséparable du Lycopodium
Carolinianum; dans les marécages du Nord, le Selaginella excurrens.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, NO 7, 30 juin 1903. A
622 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (109)
SELAGINELLACEÆ det. G. Hieronymus!.
Selaginella Mildei Hieron.
Herba prostrata, in arenosis pr. Tacuaral, Nov., n. 3464; id. in dumetis pr.
Paraguary, Dec., n. 6556.
Selaginella excurrens Spring.
Flor. Bras. I, 2, p. 128.
Herba procumbens, in uliginosis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Oct., n. 8340 b.
Selaginella convolula Spring.
Flor. Bras. I, 2, p. 132 = Lycopodium convolutum W. Arn.
Herba procumbens, in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8548.
PALME
Cfr. J. Barbosa Rodriguez : Palmæ Hasslerianæ Novæ, Rio de Janeiro,
1900; Palmæ Novæ Paraguayenses, Rio de Janeiro, 1899; Sertum Pal-
marum Brasiliensium, Brüxelles 1903.
Le nombre total des Palmiers connus du Paraguay jusqu’aujourd’hui s'élève à
30 espèces, dont 21 figurent dans cette énumération.
Sur les 21 espèces rapportées par le Dr Hassler, 11 espèces se sont trouvées
être des espèces nouvelles, une des espèces est le seul type d’un nouveau genre
Acanthococos.
Les nouvelles espèces sont : Cocos campicola ; C. liliputiana; C. amadelpha ;
C. campylospatha; G. arenicola; G. Apaënsis; GC. Dyeranus; C. Hasslerianus ;
C. Wildmannianus; Acanthococos Hassleri; Diplothemium Hasslerianum.
Ouire les 21 espèces citées ci-après, les espèces suivantes ont été trouvées au
Paraguay : Bactris glaucescens Dr.; Trithrinax brasiliensis Mart. sec. el. Lind-
mann; Cocos biflabellata Barb. Rodr.; C. sapida Barb. Rodr. Diplothemium
Anisitsii Barb. Rodr.; Desmoneus rudentum Mart.; Attalea (Scheelea) quadri-
sperma Barb. Rodr. Attalea (Scheelea) Princeps Karsten; Attalea (Scheelea) Ani-
sitsiana Barb. Rodr.
Les suivantes sont des espèces qui n’ont été trouvées qu'au Paraguay :
Trithrinax biflabellata; Cocos Paraguayensis ; C. campicola ; G. lilliputiana ;
C. amadelpha; C. campylospatha; C. Apaënsis; C. arenicola; C. Dyeranus;
C. Hasslerianus; C. Wildmannianus; Acanthococos Hassleri; Diplothemium
! Rédigé d’après les déterminations de M. le Prof. Dr G. Hieronymus, par
E. Hassler. |
(110) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANEÆ. 623
Anisitsii; D. Hasslerianum; Bactris Anisitsii; Attalea (Scheelea) quadri-
sperma ; Attalea guaranitica.
Soit 17 espèces particulières au Paraguay sur les 30 espèces trouvées jus-
qu'à aujourd'hui.
Comme espèce particulièrement intéressante, nous citons le Cocos lilliputiana,
un palmier des Campos atteignant à peine 30 cm. de hauteur, probablement le
plus petit de cette famille de géants.
La plupart des palmiers paraguayens habitent la formation des Campos,
quelques-uns sont particuliers aux forêts riveraines et une seule espèce habite les
forêts proprement dites, le Cocos Romanzoffiana, une des plantes typiques des
forêts paraguayennes ; elle atteint une hauteur de 20 à 30 m.
Dans les forêts riveraines et les îlots de forêts des campos humides, nous
trouvons Bactris glaucescens ; B. Anisitsii; B. bidentula; Desmoncus rudentum;
Geonoma Schottianum ; Attalea (Scheelea) parviflora.
Dans les Campos secs, nous trouvons partout :
Cocos paraguayensis ; GC. campicola ; Trithrinax brasiliensis ; Diplothemium
leucocalyx ; Acrocomia lotaı.
Dans les Campos du Centre : Cocos campylospatha; C. arenicola ; Attalea
(Scheelea) quadrisperma.
Dans les Campos du Nord-Est : Cocos liliputiana ; G. amadelpha; Acantho-
cocos Hassleri ; Diplothemium Hasslerianum.
Dans les Campos du Nord : Cocos Apaönsis; C. Dyeranus; C. Hasslerianus :
C. Wildmannianus; G. sapida!; Trithrinax biflabellata‘; Diplothemium
Anisitzianum'; Attalea (Scheelea) princeps !.
Dans les Campos rupestres : Attalea guaranitica.
Dans les Gampos salins de la rive gauche et dans tous les Campos du Gran
Chaco se trouve le palmier le plus répandu au Paraguay, peuplant des étendues
immenses, Copernicia cerifera.
Dans les anciennes cultures abonde l’Acrocomia totai que le bétail propage
partout.
De nombreux genres de Palmiers sont cultivés dans le pays comme plantes
d'ornement : Corypha, 'Pritchardia, Latania, Mauritia, Caryota, Areca, Oreo-
doxa, Attalea, Ptychosperma (Seaforthia).
Le seul Lodoicea Sechellarum que le Dr Hassler connaisse dans le pays a
deja produit des fruits mürs.
Le Phoenix dactylifera se développe très vigoureusement mais il ne produit que
peu de fruits.
Plusieurs produits importants sont fournis par cette famille.
Les semences oléagineuses de l’Acrocomia totai sont exploités sur une grande
échelle par plusieurs fabriques d’huile de coco tant au Paraguay qu’en Europe,
1 Fide cl. Barbosa Rodriguez.
624 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (111)
Grâce à l abondance de cette matière premiere, le Paraguay fournit le savon non
seulement à ses habitants, mais encore à une grande partie des provinces brési-
liennes et argentines voisines.
Le tronc dur et résistant du Gopernicia cerifera fournit tant au Paraguay
qu’à la République Argentine les poteaux télégraphiques. A la forme droite, il
joint l'avantage d’une presque imputrescibilité : ce ne sont cependant que les
troncs de spécimens mûrs à bois noirs qui ont ces qualités; le jeune palmier à
tronc blanc ou rouge n’a aucune des qualités des vieux troncs. Ceux-ci se sont
d’ailleurs rétrécis avec l’âge et leur diamètrea diminué au profit de la compacité.
Les semences comestibles de l’Attalea guaranitica qui atteignent les dimen-
sions du fruit de Juglans regia, sont très recherchées par les indigènes. Les
fibres des feuilles d’Acrocomia totai sont utilisées pour la fabrication des hamacs.
Les feuilles du Cocos Romanzoffiana sont un excellent fourrage pour les che-
vaux et utilisées comme tel partout dans l’intérieur du pays où les cultures de
luzerne manquent qu’elles remplacent avantageusement.
Les bourgeons terminaux (choux palmiste) tant du Cocos Romanzoffiana que de
l’Acrocamia totai sont très appréciés comme légumes.
Les feuilles de Copernicia cerifera sont utilisées pour la fabrication de cha-
peaux tressés sans couture, genre Panama, et le bois de ce palmier outre les
usages déjà indiqués, sert à l’Indien du Chaco comme bois de lance.
PALME det. J. Barbosa Rodriguez !.
Copernicia cerifera Mart.
Palm. Orbign. 4, t. I, f. 3 et xxıv; Flor. Bras. II, 2, p. 547,
t. CXXVIIL.
Caudex 10-12 m. d. 0,1-0,2; in campis humidis pr. flumen Juqueri, Nov.,
n. 1481.
Geonoma Schottiana Mart.
Palm. Bras. suppl., p. 143, tab. IT A ; Flor. Bras. III, 2, p. 492, t. CXIM.
Caudex 1-2,5 m. d. 0,04-0,08 m. in dumeto humido pr. Igatimi, Sept.,
n. 4715.
Attalea guaranitica Barb. Rodr.
Palmæ novæ Paraguayenses, p. 27, t. IV, fig. D.
Caudex subterraneus, long. foliorum 1,5-2 m. in campo rupestre sicco Cordil-
lera de Piribebuy, Febr., n. 1860.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le professeur Dr J. Barbosa Rodri-
guez par. E. Hassler. Les nouvelles espèces ont été décrites dans Palmæ Hassle-
rianæ Novæ ou Relacao das palmeiras encontradas no Paraguay pelo Dr Emilio
Hassler de 1898-1899 determinadas e desenhadas por J. Barbosa Rodriguez,
Director do Jardim Botanico Rio de Janeiro, 1900, et dans le Sertum Palmarum
Brasiliensium de J. Barbosa Rodriguez, Bruxelles 1903.
(112) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 625
Attalea (Scheelea) parviflora Barb. Rodr.
Caudex subterraneus, folia 2-4 m. longa, in silva humida pr. Concepcion,
Aug., n. 7465.
ACANTHOCOCOS Barb. Rodr. Genus novum.
In Palmæ Hasslerianæ Novæ, p. 1.
Acanthococos Hassleri Barb. Rodr. spec. nov.
Palmæ Hasslerianæ Novæ, p. 2.
Caudex subterraneus minimus, folia 0,5-0,8 m. longa, in alto planitie Ipé-hu
in campis, Oct., n. 4957 florifera et Nov., n. 522% fructifera.
Cocos Romanzoffiana Cham.
Choris. Voyage pitt., p. 5, v et vi; Flor. Bras. IIT, 2, p. 419, tab. XCII.
Caudex 6-12 m., d. 0,1-0,2, in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 704.
Cocos paraguayensis Barb. Rodr.
Palmæ nov. Parag., p. 9, tab. I.
Caudex 1-2,5 m. d. 0,1-0,2 long. foliorum 0,8-1,5 m. in rupestribus Cordil-
lera de Altos, Aug., n. 896.
Cocos campicola Barb. Rodr. spec. nov.
Palmæ Hasslerianæ Novæ, p. 6.
Caudex subterraneus, long. foliorum 0,5-0,8, in campis Ipé-hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5057; id. in valle fluminis Y- -aca in arenosis pr. Piribebuy,
Jan.,n. 6871.
Cocos lilliputiana Barb. Rodr. spec. nov.
Palmæ Hasslerianæ Nov, p. 5.
Caudex subterraneus, planta tota 0,1 m. alta, folia 0,3-0,4 m. longa, in campo
ad ripam fluminis Capibary. Sept., n. 4458.
Cocos amadelpha Barb. Rodr. spec. nov.
Palmæ Hasslerianæ Nov, p. 8.
Caudex subterraneus, long. foliorum 0,4-0,45 m. in campo pr. flumen Capi-
bary, Jan., n. 6083.
Cocos campylospatha Barb. Rodr. spec, nov.
Palmæ Hasslerianæ Novæ, p. 9.
Caudex subterraneus, foliis 0,6-0,7 m. longis, in campis Cordillera de Altos,
Dec., n. 1733.
Cocos arenicola Barb. Rodr. spec. nov.
In Sertum Palmarum mox eddendo.
Caudex subterraneus, folia 1,5-2,5 m. longa, in altoplanitie arenosa Cordillera
de Altos, Jan., n. 3764.
Cocos Apaënsis Barb. Rodr. spec. nov.
In Sertum Palmarum mox eddendo.
Caudex subterraneus, 0,1 m. altus et crassus, long. foliorum 0,8-1,2 m., in
arenosis pr. arroyo Trementina in regione cursus superioris fluminis Apa, Oct.,
n. 7688.
626 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (113)
Cocos Dyeranus Barb. Rodr. spec. nov.
In Sertum Palmarum mox eddendo.
Caudex 2-4 m. diam. 0,2-0,4 m. long. foliorum 12,5 m. in arenosis pr. Con-
cepcion, Aug., n. 7166.
Cocos Hasslerianus Barb. Rodr. spec. nov.
In Sertum Palmarum mox eddendo.
Caudex subterraneus, longit. foliorum 0,8-1,2 m., in arenosis pr. Concepcion,
Aug., n. 7164.
Cocos Wildmannianus Barb. Rodr. spec. nov.
In Sertum Palmarum mox eddendo.
Caudex subterraneus, in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 7888a.
Diplothemium leucocalyx Dr.
Flor. Bras. III, 2, p. 431, tab. XCVIIL, fig. 1.
Caudex subterraneus, folia 1-2 m. longa, in campis Cordillera de Altos, Oct.,
B: or id. in campis Ipé-hu, Oct., n. 6082; id. in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
Diplothemium Hasslerianum Barb. Rodr. spec. nov.
Palmæ Hasslerianæ Novæ, p. 10.
Caudex subterraneus, long. foliorum 1-1,8 m. in campo Apepu, Aug., n. 4352.
Acrocomia Totai Mart.
Palm. Orbign., p. 78, tab. IX, fig. I et XXIX B.
Caudex 6-12 m. diam. 0,1-0,3, folia 2-4 m. longa, in campis et dumetis pr.
Altos, Nov., n. 1503.
Bactris Anisitsii Barb. Rodr.
Palm. nov. Paraguay, p. 19.
Caudex 2-4 m. d. 0,07-0,09 m. folia 1-2 m. longa, in silva riparia ad confluen-
tam fluminum Pilcomayo et Paraguay, Sept., n. 126.
Bactris bidentula Spr. ?
Specimen sterile, caudex 2-3 m. folia 1-1,8 m. longa, ad ripam fluminis
Paraguay in dumetis pr. Concepeion, Aug., n. 7163.
ACANTHACEAE
Cîr. Plant. Hasslerian. I, p. 29; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 29.
Les espèces d’Acanthacees étudiées sont au nombre de 39, dont pres de la
moitié représentées par de nombreuses formes. La grande variabilité des espèces
de cette famille, chez lesquelles on trouve des formes tantôt sylvatiques, tantôt
campestres dans la même espèce, ont rendu un peu difficile le groupement par
stations. Les espèces sylvatiques et campestres ne se laissant pas nettement
(114) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 627
séparer, on a placé les espèces dans le groupe où la plupart des types se trouvent,
indiquant toutefois après si des formes habitent d’autres stations.
Dans les forêts partout on trouve : Ruellia sanguinea; Beloperone Amherstiæ ;
les formes hirsutes de Ruellia bahiensis (aussi Campos) ; les Beloperone Mat-
thewsii à fleurs bleues et violettes (aussi Campos).
Dans les forêts du Centre : Au bord dans les buissons, Diclipiera Tweediana ;
à l'intérieur, Stenandrium mandioccanum ; Beloperone ramulosa ; Lepidagathis
diffusa; Pseuderanihemum cordatum ; Porkilacanthus Tweedianus.
Dans les forêts du Nord-Est : Ruellia longifolia, une des plantes typiques des
bords des picadas (chemins dans la forêt) de la Sierra de Maracayu, avec de
belles fleurs d’un rouge intense; Ruellia geminiflora, dont une forme à fleurs
blanches se trouve dans les Campos du Centre, Pseuderanthemum corcova-
dense.
Dans les Campos secs partout on trouve : Ruellia multifolia, plante très
variable comme couleur de la fleur, indument, taille, etc. Ruellia Morongit, la vraie
forme acaulis ne se trouve qu'au Nord-Est. Ruellia humilis; Stenandrium dulce,
des formes hirsutes de ce dernier habitent les Campos rupestres ; Dyschariste
humilis dont une forme à feuilles linéaires est particulière au Nord.
Dans les Campos secs du Centre : Des formes à fleurs blanches de Ruellia
bahrensis (voy. forêts) et R. gemiriflora (forêts) ; Dicliptera Niederleiniana ; Jus-
ticia campestris ; Justicia axillaris, cette dernière aussi au Nord-Est.
Dans les Campos secs du Nord-Est : Les formes presque glabres, à fleurs
blanches ou roses de Ruellia muliifolia ; R. hypericoides ; Justicia aæillaris
(aussi C.); Dyschariste maranhonis (aussi N.).
Dans les Campos secs du Nord : Les formes à fleurs blanches et roses de Belo-
perone Matthewsii (v. forêts). Les formes presque glabres de Ruellia bahiensis ,
Poikilacanthus phyllocalyx ; Stenandrium affine; Justicia dasyclados ; Hygro-
phila guyanensis; Dyschariste maranhonis, ce dernier aussi au Nord-Est.
Dans les Campos rupestres, des formes très hirsutes de Ruellia Morongit ;
Stenandrium trinerve; S. dulce, qui se trouve aussi dans les Campos secs ; dans
les buissons, le Beloperone Hassleri.
Dans les Campos humides et marécageux on trouve partout : Justicia obtusi-
folia variant dans son port, feuillage et grandeur des fleurs à l'infini ; une autre
espèce très variable, Hygrophila brasiliensis.
Dans les Campos humides du Centre : Hygrophila longifolia; Ruellia micro-
phylla (aussi Nord) ; Justicia cornata, aussi dans les marais du Nord-Est.
Dans les Campos humides du Nord : Justicia polygalordes ; Ruellia micro-
phylla (aussi Centre) ; Justicia comata.
Dans les errains salins : Au Centre dans les Campos argileux salins, Ruellia
hygrophila qui, par sa rosette de feuilles collée pour ainsi dire contre le sol,
rappelle, élant sans fleurs, notre Plantago; dans les buissons des Espinillares
salins du Nord, le Ruellia Lorentziana.
628 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (115)
Aucune des Acanthacées du Paraguay n’est utilisée; le Thunbergia alata est
cultivé comme plante d’ornement.
ACANTHACEE det. G. Lindau!.
Hygrophila guyanensis Nees.
Lond. Journ. Bot. 4, p. 63%; DC. Prodr. XI, p. 85.
a 0,3-0,5, petala lilacina, in arvis pr. Arroyo Primero, Apa, Febr.,
n. 8472.
Hygrophila brasiliensis (Spr.) Lindau.
Syst. Verz. IV, p. 237.
petalis albis.
Herba 0,4-1, petala alba, in palude pr. Caraguatay, Oct., n. 3392; id. 0,5-0,8
in palude Tucangua, Apr., n. 4095; in palude pr. San Estanislao, Jan., n. 5987;
0,3-0,5 in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6229.
petalis roseis.
Herba 0,2-0,5, petala rosea, in palude Tucangua, Dec., n. 3612; suffrutex vel
herba 0,3-0,8, petala rosea, in uliginosis pr. Igatimi, Nov., n. 5570.
petalis lilacinis.
Herba 0,3-0,8, petala lilacina, in palude Cordillera de Altos, Dec., n. 3571;
id. in palude pr. San Estanislao, Jan., n. 5988; id. in palude pr. Bellavista, Apa,
Dec., n. 8161.
Dyschariste humilis (Griseb.) Lindau.
Ruellia geminiflora Kth. var. humilis Gris. Plant. Lorentz., p. 176.
Suffrutex 0,3-0,5, petala violacea, in campo Apepu (flum. Tapiraguay), Aug.,
n. 4355 ; suffrutex vel herba 0,2-0,3, petala rosea, in campo pr. Chololo, Dec.,
n. 6813.
foliis linearz lanceolatıs.
Suffrutex 0,1-0,3, petala cœrulea, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7941.
Dyschariste maranhonis (Nees) O. K.
Calophanes maranhonis Nees Flor. Bras. IX, p. 25; DC. Prodr. XI, p. 108.
petalis roseis.
Suffrutex 0,5-0,8, petala rosea, in campis pr. fl. Capibary, Dec., n. 5908.
petalis cœruleis.
Suffrutex 0,5-1, petala lilacino-ceerulea, in campis pr. fl. Igatimi, Sept. n. 4747.
petalis violaceis.
Suffrutex 0,5-1,5, petala violacea, in campis in regione fluminis Apa, Nov.,
n. 7780.
Ruellia hygrophila Mart.
Herb. flor. Bras. n. 580; Flor. Bras. IX, p. 56; DC. Prodr. XI, p. 151.
Herba procumbens 0,1-0,2, petala cœrulea, in campo argilloso pr. Paraguary,
Dec., n. 6507 ; id. in campo argilloso pr. Concepcion, Sept., n. 7330.
1 Rédigé d’après les déterminations de M. le Prof. Dr G. Lindau par E. Hassler.
(116) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 629
Ruellia Morongii Britton.
Ann. New-York. Ac. of Sc. VII, p. 192; Cryptiacanthus acaulis Nees
DC. Prodr. XI, p. 199.
Acaulis.
Herba acaulis, petala cœrulea, in campo pr. San Estanislao, Jan., n. 5997.
f. floribus duplo majoribus.
Herba vel suffrutex 0,05-0,1. petala cæsia, in rupestribus pr. Concepcion,
Aug., n. 7257 ; id. 0,2-0,3, petala cœrulea, in campo pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4209.
Caulibus elongatis
floribus cœruleo-violaceis.
Suffrutex 0,3-0,5, petala violacea, in silvis Caraguatay, Oct., n. 3333; id.
0,3-0,4, petala coeruleo-violacea, in dumeto pr. Estanislao, Aug., n. 4238.
floribus albis.
Herba 0,3-0,4, petala alba, in dumeto pr. Curuguaty, Sept., n. 4592.
Ruellia longifolia (Pohl.) Gris.
Stephanophysum longifolium Pohl. Plant. Bras. II, p. 85, t. 156; Gr.
Symb. ad Flor. Arg., p. 260.
Suffrutex 0,3-1,2 m. petala sanguinea, in silva Pacoba pr. flumen Corrientes,
Sept., n. 4508.
Ruellia hypericoides (Nees) Lindau.
Dipteracanthus hypericoides Nees, Flor. Bras. IX, p. 39; DC. Prodr.
XI, p. 134.
Suffrutex repens, long. 0,1-0,3, petala alba, in campis pr. San Estanislao,
Aug., 4240.
Ruellia geminiflora H. B. K. |
Nov. gen. et spec. Il, p. 240; Nees in Flora Bras. IX, p. 40 sub Dipte-
racanthus geminiflorus ; DC. Prodr. XI, 136.
petalis albis.
Suffrutex 0,1-0,2, petala alba, in campis pr. San Bernardino, Dec., n. 110.
petalis lilacino-ceruleis.
Suffrutex 0,5-0,6, petala lilacina, in silva pr. Arroyo Mocoy, Oct., 4904 ;
suffrutex 1-2, pelala cœrulea, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5382.
petalis violaceis.
Suffrutex volubilis, 1-2 m. petala violacea, in silva, pr. Ipe-hu, Sierrra de
Maracayu, Oct., n. 5165.
Ruellia humilis (Nees) Lindau.
Dipteracanthus humilis Nees Flor. Bras. IX, p. 39 ; DC. Prodr. XI, p. 138.
petalis albis.
Sufirutex 0,1-0,2, petala alba, im campo pr. Igatimi, Nov. n. 5463.
petalis lilacino-ceruleis.
Suffrutex 0,3-0,5, petala lilacina, in campis Ipe-hu, Oct., n. 5002; id. petalis
630 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (117)
cæsiis, in Campo in regione cursus superioris fluminis Apa., n. 7941 a; id.
petalis cœruleis, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6992.
petalis violacers.
Suffrutex 0,2-0,3, petala violacea, in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 2964 ;
id in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4116.
Ruellia microphylla (Mart). Lindau.
Arrhostozylum microphyllum Mart. Flor. Bras. IX, p. 61; DC. Prodr.
XI, 215.
Suffrutex 0,5-0,8, petala cœrulea, in campo pr. Tacuaral, Jan., n. 3820; id.
petala cæsia, in dumetis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 8031.
foliis duplo latioribus.
Suffrutex 1-2, petala cœruleo-lilacina. Ad marginem silvarum pr. Concepeion,
Sept., n. 7416.
Ruellia Lorentziana Gris.
Symb. ad Flor. Arg., p. 259.
Suffrutex 0,5-1, petala livida, basi interna atro-violacea, in dumetis umbrosis,
in argillosis in regione fluminis Apa, Nov., n. 7994.
Ruellia multifolia (Nees) Lindau.
Dipteracanthus multifolius Nees in Flor. Bras. IX, p. 33; DC. Prodr.
Xp 129:
Floribus albis.
Caule foliisque sparse hirsutis.
Suffrutex 0,5-0,6, petala alba, in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa. Nov., n. 8009;
Caule foliisque dense hirsuto tomentosis.
Sufirutex 0,2-0,4, petala alba, in campo montano Cordillera de Altos, Jan.,
n. 180%.
Floribus lilacino-roseis.
Caule sparse, foliis vix in nervis hirsutis.
Suffrutex 0,5-0,6, petala lilacina, ad ripam fluminis Tapiraguay, Dec., n. 5980;
suffrutex 0,2-0,3, petala rosea, in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5648.
Caule et foliis hirsutis.
Suffrutex 0.5-0,6, petala lilacina, in dumeto pr. San Estanislao, Aug., n. 4278 ;
suffrutex 0,3-0,%, petala lilacina, in campo pr. Piribebuy, Dec., n. 6814
Floribus cœruleo-violaceis.
Foliis vix hirsutis, caulibus elongatis.
Suffrutex 0,5-0,7, petala violacea, in dumeto Cordillera de Altos, Nov. n. 3500 ;
id. petala cyanea, in dumeto pr. fl. Tapiraguay, Dec., n. 5973.
Foliis hirsutis, caulibus elongatis.
Suffrutex 0,4-0,6, petala cœrulea, in campis pr. Tobaty, Sept., n. 3259.
Caulibus brevibus, vix 15 cm. altis.
. Suffrutex 0,1-0,15, petala cæsia, in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4281 ;
id. petala cœrulea, in campo Ipe-hu, Sierra Maracayu, Oct., n. 5092; id. petala
violacea, in campo pr. fl. Carimbatay, Sept., n. 4580.
(118) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 651
Ruellia bahiensis (Nees) Morong.
Ann. N. York Ac. of Sc. VII, 1892, p. 192; Dipteracanthus Bahiensis
Nees in Flor. Bras. IX, 39.
Floribus albis.
Caule calyceque hirsutis.
Suffrutex 0,2-0,3, petala alba, in campo pr. lacus Ypacaray, Aug., n. 3219;
id. in silva pr. San Bernardino, Oct., n. 3360.
Caule calyceque glabrescentibus foliis duplo minoribus.
Suffrutex 0,1-0,15, petala alba, in campis pr. Villa Concepcion, Sept., n. 7383.
Floribus cesio-violaceis.
Caule calyceque sparse hirsutis.
Suffrutex 0,3-0,6, petala violacea, in silva pr. Caraguatay, Aug., 3121 ; id. in
campo Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Nov., 5309; petala coeruleo violacea, in
silvis apricis pr. Concepcion, Aug., n. 7178; id. in silva pr. San Estanislao,
Aug., n. 4203.
Caule calyceque glabris, foliis parvissimis 20/10 mm. non superantibus.
Suffrutex 0,1-0,3, petala cæsia, in campis arenosis pr. Concepeion, Sept.,
n. 7383 a.
Ruellia sanguinea Gris.
Symbol. ad. Flor. Arg., p. 260.
Foliis glabris.
Suffrutex 1-2, petala rubra, in silva pr. flamen Tapiraguay, Aug., n. 4127;
suffrutex 2-3, petala sanguinea in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 8393 ; id.
in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8089 a.
floribus aurantiaco testaceis.
Suffrutex 2-3, petala obscure aurantiaca in silva pr. Ipe-hu, Nov., n. 5234;
suffrutex 1-3, petala testacea, in silva in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jan., n. 8365.
Foliis hirsutis vel tomentosulis.
Suffrutex 0,4-0,6. petala sanguinea, in silva pr. fl. Tapiraguay., Aug., n. 4318
et 4349; suffrutex 1,5-2, petala sanguinea in silva pr. Chololo, Dec., n. 6581 ;
id. petala rubra, in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., 7785
et Dec., n. 8089.
Foliis supra dense hirsutis, infra tomentosis.
Suffrutex 0,5-0,8, petala sanguinea, in silvis in collibus pr. Tobaty, Sept.,
n. 6210, petala purpureo-rubescentia, in silva collis Tobaty, Sept., n. 623%; id.
1-1,5, in silva Bernal Cué (Cordillera de Altos), Apr., n. 4057.
Lepidagathis diffusa (Nees) Lindau.
Teliostachya diffusa Nees Flor. bras. IX, p. 72: DC. Prodr. XI, p. 263.
Suffrutex repens, 0,1-0,5, petala alba, in silva Cordillera de Altos, Mart.,
n. 3957.
Stenandrium affine Sp. Moore.
Transact. Linn. Soc. II, ser. %, p. 426.
Suffrutex 0,4-0,8, petala rosea, in campis siceis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7762.
632 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (119)
Stenandrium trinerve Nees.
DC. Prodr. XI, p. 282.
Herba 0,02-0,05, petala rosea, in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 2989;
id. foliis villosioribus, in glareosis pr. Chololo, Jan., n. 6982.
Stenandrium mandioccanum Nees.
Flor. Bras. IX, p. 76; DC. Prodr., p. 284.
Herba vel suffrutex 0,1-0,3, petala rosea, in silva pr. Caraguatay, Oct., n. 3321 ;
herba procumbens, 0,05-0,1, petala cœrulea, ad ripam fluminis Salado in are-
nosis salsis, Sept., n. 3255.
Stenandrium dulce (Cav.) Nees.
Ruellia dulcis Cav. Icon., p. 6%, tab. 585, fig. 2; Nees in DC. Prodr.
XI, p. 282.
Floribus roseis
lamina parce hirsuta.
Herba 0,03-0,08, petala rosea, in arenosis pr. Concepcion, Sept. ; n. 7346; in
campo pr. San Bernardino, Apr., n. 4094.
Floribus albis.
Herba 0,03-0,04, petala-alba, in arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7346a.
lamina dense hirsuta.
Herba 0,02-0,05, petala rosea, in rupestribus pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Jan., n. 6881.
Foliis suborbicularibus.
Herba 0,03-0,05, in campis pr. Igatimi, Oct., n. 4853.
Foliis lanceolatis longe petiolatıs.
Lamina 22/6, 24/7, 17/5 mm. petioli 10, 12, 18 mm.
Herba 0,03-0,05, petala rosea, in rupestribus pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8055.
Pseuderanthemum corcovadense (Reg.) Lindau.
Ind. Sem. Hort. Petrop. 1865, 47 sub Eranthemum.
Suffrutex 0,3, petala lilacina, in silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4216.
Pseuderanthemum cordatum (Nees) Radlkf.
Eranthemum cordatum Nees in Benth. bot. Sulph., p. 147.
Suffrutex 0,3-0,6, petala rosea, in silvis pr. Caraguatay, Aug., n. 3134.
Dicliptera Niederleiniana Lindau.
Engl. Bot. Jahrb. XIX, Beibl. 48, p. 18.
Herba 0,5-1,5, petala miniata, im campo pr. Piribebuy, Dec., n. 6874; id.
petala rubra, in campo pr. Chololo, Dec., n. 6875; id. in dumeto pr. Sapucay,
Febr., n. 1885.
_ minus tomentosa.
Herba 0,5-1, petala miniata, in campis apricis pr. Chololo, Dec., n. 6875 a.
Dicliptera Tweediana Nees.
DC. Prodr. XI, 482.
Herba vel suffrutex, 0,4-0,8, petala rubra, in dumeto Cordillera de Altos,
(120) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 633
Jun., n. 3009; id. in dumetos pr. Piribebuy, Dec., n. 6610; in arenosis pr.
flumen Corrientes, Dec., n. 5877.
Porkilacanthus phyllocalyx Lindau.
Engl. Bot. Jahrb. XXV, Beibl. 60, p. 48.
Suffrutex 0,2-0,4, petala alba, in dumeto pr. Arroyo Primero Apa, Febr.,
n. 8423 a.
Justicia campestris (Nees) Lindau.
Rhytiglossa campestris Nees Flor. Bras. IX, p. 118; DC. Prodr. XI, 344.
Suffrutex 0,2-0,4, petala rosea, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7106.
Justicia dasyclados (Nees) Lindau.
Rhytiglossa dasyclados Nees, Flor. Bras. IX, p. 126; DC. Prodr. XI,
p. 351.
petalis ceeruleis.
Suffrutex 0,2-0,6, petala coerulea, in campis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 7834.
petalis roseis.
Suffrutex 0,2-0,5, petala rosea, in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 8003.
Justicia polygaloides (Sp. Moore) Lindau.
Transact. Linn. Soc. II. Ser., vol. IV, p. 433 sub Dianthera polygaloides.
Sufirutex 0,1-0,3, petala lilacina, in campis humidis pr. Concepcion, Oct.,
n. 7633.
Justicia axillaris (Nees) Lindau.
Rhytiglossa axillaris Nees, Flor. Bras. IX, p. 122; DC. Prodr. XI, p. 344.
Herba 0,1-0,2, petala lilacina, in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2962;
herba id., petala roseo lilacina, in campo Ipe-hu, Oct., n. 5108; id. in campo
pr. Valenzuela, Dec., n. 6813 a.
Justicia spec.
Spec. incompletum uniflorum.
erba vel suffrutex, petala lilacina, in campo pr. San Bernardino, Jun.,
n. 3055.
Justicia comata Lam.
Encycl. III, 632.
Herba 0,3-0,5, petala cæsia, ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 3920; herba
0,4-0,8, petala alba, lilacino punctata, in palude pr. San Estanislao, Jan., n. 5985.
Justicia obtusifolia (Nees) Lindau.
Rhytiglossa oblongifolia Nees in Flor. Bras. IX, 120 ; Prodr. XI, 338.
Foliis linearibus acutis, caulibus glabris.
foliis 40/4, 45/1,5, 50/2,5 mm.
Herba 0,15-0,4, pelala lilacina, in palude in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8160.
foliis 30/2, 35/5, 35/3, 30/3 mm.
Herba 0,2-0,4, petala lilacina in stagnis pr. Concepcion, Oct., n. 7624.
634 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (121)
Foliis linearibus lanceolatis, caulibus glabris.
Foliis 90/5, 80/2, 70/3, 65/2,5 mm.
Herba 0,6-0,8, petala lilacina in campo humido pr. Piribebuy, Dec., n. 6841 ;
id. 0,5-0,8, petala dilute rosea, in campo humido pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 7855 ; id. in campis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8160a: id. 0,2-0,6, petala lilacina in campis humidis Cordillera de Altos,
Nov., n. 3508 ; in stagnis pr. Igatimi, Oct., n. 4889.
Caule piloso.
foliis 80/10, 90/11, 75/10, 70/8 mm.
Herba 0,4-0,8, petala lilacina in palude pr. San Estanislao, Jan., n. 5984.
Caulibus nervisque hirsutis, foliis ciliatis, latioribus.
folia 90/20, 60/18, 30/11 mm.
Herba 0,4-0,7, petala alba in arenosis humidis insulæ Chaco-y pr. Concepeion,
Oct., n. 7560.
Beloperone Hassleri Lindau.
Pl. Hasslerianæ, p. 30; Bull. Herb. Boiss. VI, App. I, p. 30.
Suffrutex 0,3-0,6, petala rosea, in dumeto Itacurubi. Jun., n. 3065 ; suffrutex
id. in dumeto in colle Cerro-hu, Paraguari, Dec., n. 6476.
Beloperone Amherstiæ Nees.
DC. Prodr. XI, 419.
Frutex 2-3, petala rubra, in silva San Bernardino, Jun., n. 3016.
forma foliis angustioribus. |
Frutex 1-2, petala punicea, in silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4105 ; frutex
1-2, petala sanguinea, in silva pr. Ipe-hu, Oct., n. 5207.
Beloperone Matthewsii (Rusby) Lindau.
Justicia Matihewsii Rusby msc.
petalis lilacinis.
Suffrutex 0,2-0,4, petala lilacina, in silva pr. San Bernardino, Jun., n. 3017;
id. in silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4154.
petalis violaceis.
Suffrutex 0,2-0,4, petala violacea, in silva Cordillera de Altos, Jan., n. 3740;
suffrutex 1-1,5, petala violacea, in silva pr. fl. Jejui guazu, Dec., n. 5719.
petalis roseis.
Suffrutex 0,4-0,5, petala rosea, in campo in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7749.
petalis albıs.
Suffrutex 0,5-1, petala alba, in silva Pacoba, Dec., n. 5831.
foliis duplo minoribus.
un 0,3-0,8, petala alba, in campo pr. Arroyo Primero (Apa), Jan.,
n. 8423.
Beloperone ramulosa Morong.
Ann. of. New-York Ac. of Sc. VII, 1892, p. 194.
petalıs roseis.
Suffrutex 0,3-0,6, petala rosea, ad marginem lacus Ypacaray, Aug., n. 3174.
petalis vinosis.
Suffrutex 0,2-0,6, petala vinosa, in silvis Cordillera de Altos, Jan., n. 2977.
(122) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 635
COMPOSITÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 102 et p. 137; Bull. Herb. Boissier, 2me ser.,
I, n. 4, p. 408 et 2me ser. II, n. 3, p. 297 et n. 4, p. 382.
Le nombre total des Composées connues du Paraguay jusqu’à aujourd’hui
s'élève à 309 espèces dont 302 figurent dans nos énumérations !.
Les 302 espèces appartiennent à 68 genres. Les espèces nouvelles sont au
nombre de 62 et les variétés nouvelles au nombre de 78. Les différentes tribus
sont représentées comme suit : Vernoniees % genres, 52 espèces, 19 espèces et
19 variétés nouvelles; Eupatoriées 6 genres, 6% espèces, 14 espèces et 27 variétés
nouvelles; Asierees 7 genres, 43 espèces, 1 espèce et 4 variétés nouvelles;
Inulees 19 genres, 20 espèces, 2 espèces et 1 variété nouvelles; Helianthées
20 genres, 75 espèces, 21 espèces et 14 variétés nouvelles; Heleniees 6 genres,
12 espèces, 3 espèces et 4 variétés nouvelles; Anthemidees 1 genre, 2 espèces ;
Sénécionées 2 genres, 9 espèces, 1 variété nouvelle; Mutisiées 8 genres,
21 espèces, 2 espèces et 7 variétés nouvelles; Cichoriées L genres et A espèces.
Par le nombre des espèces viennent en tête les Helianthées, ensuite les Eupa-
toriées. Vernoniees, Astérées, Mutisiees, Inulees, Heleniees, Sénécionées, Cicho-
riees, Anthemidees.
Par leur fréquence, la classification change; en premier lieu viennent alors
les Vernoniées qui constituent une des parties principales de la végétation des
Campos paraguayens et nous ne croyons pas être loin de la réalité, en attribuant un
tiers de la végétation des Campos secs aux représentants de cette tribu, et tout
spécialement au genre Vernonia. Viennent les Eupatoriées, dont le genre Eupa-
torium figure avec le plus grand nombre d'espèces parmi les Composées du Para-
guay. En troisième lieu, les Astérées dont le genre Baccharis forme une partie
intégrale des formations ouvertes. Récemment en quatrième lieu viennent les
Hélianthées et parmi celles-ci les genres les plus répandus sont Aspilia et Verbe-
sina. Malgré qu'ils ne figurent qu'avec 7 espèces suivent les Sénécionées. Une
espèce de cette tribu, le Senecio Balansæ se retrouve partout en abondance dans
le pays. Les Inulees, Heleniees, Cichoriées, Anthémidées prennent une part
subordonnée à la composition du tapis végétal.
1 Ont été citées en outre les espèces suivantes comme trouvées au Paraguay.
Stevia polycephala Bak.; Eupatorium oyadense var. paraguariense Hier. ;
E. multierenulatum ; Mikania cordifolia var. tomentosa; Piplocarpha Sel-
lowii var. Balansiana Hier. fid. Hieronymus in Engl. Bot. Jahrb. Bd. 22,
4. 5.4897; Eupatorium densiflorum Mor. (an ivefolium 1.?) fid. Morong. and
Britton Enum. Pl. coll. Par., p. 136; Vernonia megapotamica Spreng. var.
eriocephala Malme; Vernonia scabra Pers.; fid. Malme. Die Compos. d. I,
Regnell. Exped. |. cit.
636 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (123)
Les genres principaux des Composées paraguayennes sont les suivants :
Eupatorium représenté par 50 espèces, Vernonia 46 espèces, Baccharis
29 espèces, Calea 14 espèces, Aspilia A1 espèces, Trixis et Verbesina 9 espèces,
Pterocaulon 8 espèces, Vigurera 7 espèces, Senecio, Porophyllum, Stevia, Conyza
et Mikania 6 espèces.
Outre les 62 espèces et 78 variétés nouvelles qui seront énumérées à la tête de
chaque tribu, les espèces suivantes n'ont été trouvées jusqu’à aujourd’hui qu'au
Paraguay : Stevia Balansæ; Eupatorium caaquazuense; E. paraguariense ;
E. Balansæ; E. oyadense var. paraguariense : Mikania cordifoha var. tomen-
tosa; Piptocarpha Sellowii var. Balansiana; Aspilia latissima; Pterocaulon sub-
virgatum; P. purpurascens ; Calea clematidea ; Wedelia brachycarpa.
La majeure partie des autres especes sont communes au Bresil et au Paraguay.
Un certain nombre sont des espèces communes à toute l’Amérique du Sud.
Comme dans les autres familles, les espèces argentines, andines et pampéennes
ne sont représentées que par un petit nombre. Citons ici: Baccharis nana;
Polymnia sonchifolia; Schkuhria abrotanoides; Senecio flagellisectus; S. pere-
grinus; Eupatorium ensifolium ; Conyza notobellidiastrum; Filago dasycarpa ;
Pectis odorata; Tessaria integrifolia; T. absinthioides.
Les espèces sylvatiques sont au nombre de 19, c’est-à-dire un 6 °/o du total des
espèces; elles se distribuent sur les différentes tribus comme suit : Mutisiee
6 espèces, Eupatorieæ 5, Astereæ 3, Heliantheæ et Senecioneæ 2, Verno-
nieæ 1.
Les espèces des Campos secs sont au nombre total de 187, correspondant au
60 °/o du total des Composées.
Elles sont distribuées comme suit :
Dans les Campos secs, partout : 37 espèces, correspondant au 42°/0, Vernoniee,
Eupatorieæ, Astereæ, 7 espèces chacune; Heliantheæ 6, Mutisieæ, Inuleæ, %,
Helenieæ, Senecione® 1 ch.
Dans les Campos secs du Centre : 45 espèces correspondant au 14,5 °/0, outre
les espèces répandues partout, sont représentées les Eupatorieæ par 16 espèces,
Vernonieæ 10, Heliantheæ 10, Astereæ 5, Inuleæ, Mutisieæ 2 ch.
Les Campos secs du Nord-Est sont les plus riches en espèces, outre un grand
nombre d'espèces communes aux zones voisines, les espèces particulières à cette
région sont au nombre de 61, correspondant au 20 °/o, Astereæ 10 espèces,
Vernonieæ 18 espèces (!/3 des Vernoniées); Heliantheæ 20 espèces; Eupatoriee
9 espèces, Helenieæ 2 espèces, Mutisieæ, Inuleæ 1 esp. ch.
Les Campos secs du Nord ont une proportion moindre d’especes particulières à
leur région, elles ne sont qu’au nombre de 17, correspondant au 5,5 °/0. Ce sont:
Eupatorieæ 10 espèces, Heliantheæ 6 espèces, Astereæ 1 espèce; en outre ont été
trouvées 5 Vernoniees de la flore particulière des Campos Nord-Est.
Les Gampos rupesires ont un nombre relativement élevé d'espèces particulières
à leur formation, excluant les espèces des Campos secs avoisinants, nous avons
(124) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 637
22 espèces, correspondant au 7°/o; ce sont Heliantheæ 9 espèces, Vernonteæ,
Eupatorieæ, Helenieæ 3 esp. ch., Mutisieæ, Inuleæ 2 esp. ch.
Les Campos humides et marécages hébergent 57 espèces, correspondant au
18,5 °/0, ces formations sont surtout peuplées par des Eupatorieæ qui y figurent
avec 22 espèces (40 °/ des 52 espèces de marécages), Heliantheæ 12 esp., Verno-
nieæ, Astereæ 7 esp. ch., Inuleæ 4 esp., Mutisieæ 3 esp., Senecioideæ 2 esp. ch.
Dans les argiles et sables salins on trouve 13 espèces, correspondant au 4 °/,
Astereæ, Inuleæ 3 espèces chacune; Mutisieæ, Helenieæ 2 esp. ch. Vernonteæ,
Eupatorieæ 1 esp. ch.
Les espèces rudérales sont au nombre de 42, ce chiffre ne correspond pas
exactement à la réalité, car un grand nombre d'espèces des Campos peuplent les
friches et terrains anciennement cultivés. Nous n'avons inclus dans ce chiffre
que les espèces qui se trouvent, soit dans les plantations, pâturages, autour des
habitations, etc. ; elles correspondent au 13,5 °/; ce sont : Heliantheæ 10
espèces, Astereæ 8 esp., Vernonieæ 6 esp., Inuleæ 5 esp., Senecioideæ, Cicho-
rieæ 3 esp., Anthemideæ 2 esp.
Sous le point de vue utilitaire, les Composées ne jouent guère un grand rôle.
Dans la médecine indigène un grand nombre est utilisé pour les usages les
plus différents; M. Hassler ayant l'intention de revenir dans un travail ultérieur
sur ce sujet, nous nous bornons à citer les espèces les plus en usage : Mikania
scandens; Baccharis articulata ; B. salicifolia; B. microcephala; B. cylindrica;
Pluchea Quitoc; Achyrocline satureoides ; Gnaphalium purpureum; Ambrosia
artemisifolia et A. tenuifolia; Xanthium spinosum, la seule espèce d’une valeur
réelle connue jusqu’aa ujourd’hui; Flaveria contrayerva; Tagetes minuta; Pectis
odorata ; Trixis verbasciformis; Picrosia longifolia: Solidago microglossa; Ele-
phantopus scaber var. tomentosus; Acanthospermum zanthioides; A. hirsutum.
Les feuilles d’Eupatorium leve fournissent par la macération un indigo équi-
valant à celui des Indigofera.
COMPOSITÆ det. R. Chodat.
VERNONIEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 102 et p. 137; 1. cit. p. 408 et p. 297.
Les Vernoniacées sont représentées par 52 espèces, 19 espèces et 19 variétés
sont nouvelles.
Les espèces nouvelles sont :
V. imbricala; V. Abbatobiana ; V. Ilex ; V. dorsiventralis; V. salviæfolia ;
V. linqua ; V. Hystrix; V. platyphylla ; V. cupularis ; V. cichortiflora ; V. lino-
syrifolia; V.candelabrum ; V. Itapensis ; V. Hassleriana; V. Sceptrum; V. cony-
zoides ; V. lepidifera ; V. Valenzuelæ.
Les variétés nouvelles sont :
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 juin 1903. 42
638 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (125)
Centratherum punctatum var. foliosum ; im Vernoniabricata var. 2mbricatissima ;
V. nitidula var. éntermedia ; V. hexantha var. Balansæ, var. paraguariensis,
var. eleagnoides, var. nivea; V. cupularis var. oligocephala ; V. desertorum
var. polycephala, var. macrocephala ; NV. glabrata var. lanata; var. puberula,
var. parvifolia, var. linearifolia, var. bracteata, var. cuneifolia, var. serrata ;
V. lepidifera var. canescens ; V. sessilifolia var. auriculata. i
Des 52 especes A6 appartiennent au genre Vernonia et 6 seulement aux autres
genres de cette tribu.
Habitants des Campos et formations ouvertes, une seule espèce se trouve
aux bords des forêts et dans les elairieres, mais aussi dans les campos, Vernonia
dorsiventralis.
Répandus partout dans les Gampos nous trouvons : Vernonia glabrata et ses
nombreuses variétés ; V. flexuosa; V. Ilex ; V. linosyrifolia ; V. senecionea var.
adenocarpa ; Gentratherum brachylepis.
Dans les Campos du Centre: Vernonia Abbatobiana ; V. Candelabrum ;
V. cupularis et sa var. oligocephala ; V. dorsiventralis ; V. imbricata et sa var.
imbricatissima ; V. pseudolinearifolia ; V. salviæfolia ; V. Tweediana; V. brevi-
folia ; V. Itapensis (aussi N.-E.).
Les Campos les plus riches en espèces sont ceux du Nord-Est, nous y trou-
vons : Vernonia asteriflora ; V. cichoriiflora; V. conyzoides ; V. desertorum
var. macrocephala ; V. grandiflora ; V. Hassleriana ; V. hexantha var. para-
guariensis et elæagniodes ; V. hypochæris ; V.Hystrix ; V. lucida ; V. platy-
phylla ; V. Itapensis (aussi C.) ; Gentratherum punctatum.
Communes aux Campos du Nord-Est et du Nord sont les espèces suivantes :
Vernonia bardanoides; V. desertorum var. polycephala ; V. Sceptrum; V. sessıli-
folia ; V. lepidifera.
Dans les Campos rupestres du Centre : Vernonia hexantha var. nivea ; V. ses-
silifolia var. auriculata ; V. Valenzuele.
Dans les Campos humides et marecages : Vernonia incana; V. echitifolia ;
V. echioides ; V. platensis : V. rubricaulis ; V. lingua ; Pacourina edulis.
Dans les argiles salins : Vernonia chromolepis.
Les suivantes sont des espèces rudérales : Au bord des forêts dans les anciennes
friches, V. scorpioides et sa var. sororia ; dans les champs, Elephantopus scaber ;
E. angustifolius ; Vernonia tricholepis ; V. grisea ; V. senecionea var. adenocarpa.
Gentratherum punctatum Cass.
Dict. VII, 384 ; Prodr. V, 70; Flor. Bras. VI, «1, p. 11.
Suffrutex 0,2-0,4, petala violacea, in campo in regione cursus superioribus
fluminis Apa, Nov., n. 7745.
Pacourina edulis Aubl.
Aubl. PI. Guian. II, p. 800, t. 316; Flor. Bras. VI, 2, p. 8.
Herba 0,5-1, flos roseo violaceus, in arenosis humidis insulæ «Caprera» in
flumine Paraguay, Mart., n. 2102.
(126) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 639
Elephantopus scaber L.
L. in Spec. Plant., p. 814.
var. Zomentosus (L.) Sch. Bip. Linn. XX, p. 516; Flor. Bras. VI, 2, p. 173.
Herba 0,2-0,5, corolla cæsio albicans, in silva Cordillera de Altos, Jan.,
n. 1838; herba 0,1-0,5, flos violaceo albicans, in dumeto pr. San Bernardino,
Jul., n. 582.
Vernonia hexantha Schultz. Bip.
Mss. Baker in Flor. Bras. VI, 3, p. 27.
var. nivea nob.
Chod. sub. spec. in Pl. Hasslerian. 1. c., p. 10%.
Suffrutex 0,3-0,6, flos roseus in dumeto Cordillera de Altos, Oct., n. 1256 ;
sufirutex 0,5-0,8, petala rosea in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6479 a.
forma foliis latioribus, suffrutex 0,5-0,8, petala rosea in collibus pr. Para-
guary, Dec., 6479: suffrutex 0,5-1, petala violacea in campo Cordillera de Altos,
Jan n. 3739.
Vernonia nitidula Less.
Linnæa 1829, p. 260 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 115.
Suffrutex 0,5-1, petala alba in campo ad ripam lacus Ypacaray, Oct., n. 3412.
var. intermedia Chod.
Chod. in Pl. Hasslerian I. c., p. 102.
Suffrutex 0,8-1,2, flore cæsio in dumeto salso pr. Concepcion, Sept., n. 7364.
Vernonia imbricata Chod.
Chod. in Pl. Hasslerian. 1. c., p. 103.
Suffrutex 1-1,5, flos roseus ad marginem silvæ p. Paraguary, Febr., n. 1861.
Vernonia Ilex Chod.
Chod. in Pl. Hassl. 1. c., p. 104.
Suffrutex flos roseus in campo pr. Tacuaral, Dec., n. 1708c; suffrutex 0,5-1,
flos roseus in dumetis pr. Itacurubi, Dec., n. 1708 a.
Suffrutex vel frutex 1-2, petala rosea, in campo Arroyo Primero (Apa) Febr.,
n. 8477.
A Vernonia Chamædri Less. differt foliis angustioribus, subtus haud rufo
tomentosis, involucris longioribus plus elongatis et acutis.
PI. Sellowiana in Hb. Candoll. subtus rufo-tomentosa.
Vernonia grisea Baker.
Flor. Bras. VI, 2, p. 71.
Suffrutex 0,5-2, flos roseo-violaceus in dumetis et arvis pr. San Bernardino,
Jan., n. 61.
Cette espèce paraît singulièrement se rapprocher du V. tricholepis DC. C'est
bien cependant le V. grisea Bak.
Vernonia tricholepis DC.
DC. Prodr. V, p. 5%; Baker in Mart. Flor. Bras VI, 2, p. 70 sub V. remo-
tiflora Rich.
Suffrutex 0,8-1, petala alba in valle fluminis Y-aca in campo pr. Valenzuela,
Jan., n. 6961 ; suffrutex 0,3-0,6, petala roseo-violacea, in campo Arroyo Pri-
mero (Apa), Jan., n. 8426.
640 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (127)
Vernonia desertorum Mart.
Mart. in DC. Prodr. V, p. 43 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 48, tab. XIII.
var. polycephala Chod.
Chod. in Pl. Hassler., p. 140.
Suffrutex 0,4, flos roseo-violaceus in dumeto pr. Concepcion, Aug., n. 7269.
Verronia sessilifolia Less.
Linn. 1831, p. 659 ; DC. Prodr. V, p. 44; Flor. Bras. VI, 2, p. 40.
Suffrutex 0,8-1,5, petala alba in campo Arroyo Primero (Apa), Jan., n. 8430.
var. auriculata nob.
foliis lanceolatis vel subpanduriformibus 40/11, 30/9, 25/8 mm. nervo
medio pennato marginibus vix revolutis, squami involucri multo minus acuti.
Suffrutex 1-1,5, petala lilacina in rupestribus in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6674.
Vernonia linosyrifolia Chod.
Chod. in Pl. Hassl. 1. c., p. 140.
Suffrutex 0,3-0,6, petala violaceo-purpurea, in campo Costa larga in valle
flumiuis Y-aca, Dec., n. 6761.
Vernonia chromolepis Gardn.
Hook. Lond. Journ. V, 224.
Suffrutex 0,2-0,4, flos purpureo-violaceus, in argillosis pr. Villeta, Dec.,
n. 280 ; id. flos roseo-purpureus, in argillosis salsis pr. Paraguary, Dec., n. 6571.
Id. n. 6044 sub. V. rubricaulis in Pl. Hassl., p. 142.
Vernonia rubricaulis H. B. K.
PI. Equinox. 66, tab. 99; DC. Prodr. V, 46; Flor. Bras. VI, 2, p. 80.
Suffrutex 1-1,5, flos roseus, in palude pr. Bellavista, Dec , n. 8168.
Vernonia glabrata Less.
Linnæa 1829, p. 294; DC. Prodr. V, 45; Flor. Bras, VI, 2, p. 93.
iypica.
Suffrutex 0,5-1, flos roseus in dumeto pr. Sapucay, Febr., n. 1892 ; suffrutex
1-1,5, petala roseo-violacea. in dumeto pr. Chololo (vall. flum. Y-aca), Dec.,
n. 6628 ; suffrutex 0,5-1,5, petala roseo-violacea in campis montanis in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6867 ; suffrutex 1-1,5, petala rosea in campis in regione
fluminis Apa, Jan., n. 80085.
var. linearifolia Chod.
Chod. in Pl. Hasslerianæ 1. c., p. 144.
Suffrutex 0,6-1,2, petala purpureo-violacea in campis in regione fluminis
Apa, Dec., n. 8117; id. Jan., n. 8117a.
var. parvifolia Chod.
Chod. in Pl. Hassler. 1. c., p. 144.
Suffrutex 1-1,5, petala rosea in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6541.
var. lanata Chod.
Chod. in Pl. Hassler. 1. c., p. 144.
Suffrutex petala rosea, in campis in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6867 a. .
(128) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 641
var. bracteata nob.
foliis Janceolatis denticulatis, inflorescentiæ ramis late corymbosis, capitulis
bracteis conspicuis brevioribus, inde inflorescentias foliosas dorsiventrales
constituentibus.
Suffrutex 0,5-1, flos roseo-violaceus, in campo silvatico Cordillera de Altos,
Febr., n. 3847; suffrutex 1-2, petala violaceo-purpurea, in campis pr. Valen-
zuela, Jan., n. 6983.
var. cunerfolia nob.
foliis obovato-cuneatis, sepius retusis vel subemarginatis, breviter mucro-
patis versus apicem pauce dentatis, basin versus integris 50/19, 22/10 mm. inflo-
rescentiis paniculate corymbosis, capitulis haud distincte bracteatis.
Suffrutex 0,6-1, petala violaceo-purpurea in campis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa. Jan., n. 8008 a.
var. serrata nob.
foliis cuneatis, oblongis haud retusis sed breviter vel longiuscule acutis, inde
subrhomboidalibus, distinctissime serratis, basi tantum integris, inflorescentia
ut in var. cuneifolza nob.
Suffrutex 0,6-1,5, flos purpureo-violaceus in campis siccis pr. flumen Apa,
Nov., n. 8008.
© Vernonia Valenzuelæ Chod. spec. nov.
Suffruticosa caulibus erectis simplicibus apice tantum scorpioideo-paniculatis
glabris, basi lignosis, striatis ; folia numerosissima subimbricata ovata apiculata
subintegra vel in parte superiore acute serrata, coriacea leviter glaucescentia
subtus nervis pinnatis nervillisque areolata, subsessilia ; petiolus obsoletus
1-2 mm. longus basi callosus; limbus 30/18, 30/16, 26/17 mm. dorso sub
lente albo-granulatus subtus nigro punctulatus (sub lente) nervis secundariis 6-7
adscendentibus nervillis areolatis supra et subtus leviter prominulis ; rami
florescentes dense foliosi foliis minoribus imbricatis ; capitula more V. glabrate
disposita, capitula sessilia adulta 13-14 mm. longa, involucro campanulato
ad 7 mm. apice 10 mm. lato, phyllis 5-seriatis, exterioribus sensim brevioribus
et leviter squarrosis, interioribus breviter acutis linearibus haud coriaceis sub-
erectis omnibus apice e viride purpurascentibus, glabratis, margine obsolete
ciliatis ; flores ce. 20, achænio juniore 10-striato secus nervos adpresse piloso
demum glabro et distincte striato nervis exsculptis, apice leviter incrassato.
Species affinis V. glabratæ a qua differt foliis glabris glaucescentibus et glan-
dulis involucri phyllis interioribus minus acutis, inflorescentiis scorpioideo
eurvatis nec strictis sat diversa.
er 1-2, petala roseo-violacea inter rupes aridos pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6996.
Vernonia bardanoides Less.
Linnæa 1831, p. 669 ; DC. Prodr. V, p. 51 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 36.
Suffrutex 0,2-0,4, petala roseo-violacea in campo sicco in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8151.
Vernonia scorpioides Pers.
Enchirid. II, 404 ; Prodr. V. 44 ; Flor. Bras. VI, ı1, 101.
Frutex 0,5-1, petala roseo-violacea in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7428.
(A suivre.)
| —___ I
642
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte remdu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
Séance du lundi S juin 4903. — Cuverte à 8 h. ‘2 dans la
salle de la bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la prési-
dence de M. Augustin de Candolle, président, puis de M. le Dr Eug. Penard,
vice-président.
Le procès-verbal de la séance du 11 mai est adopté sans modification.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
BRÉSIL : Boletin do Museu Parænse, vol. NL nos 3-4, Para 1902;
DANEMARK : botanisk Tidsskrift, 25% vol., fase. 2, Copenhague 1903;
ÉTATS-UNIS : Bull. University of Montana, n° 10, 1902; FRANCE :
Revue scientifique du Bourbonnais, 16, n° 184-185, Moulins 1903; HON-
GRIE : Magyar botanikai Lapok, avril 1903; SUISSE : Bull. Herb. Boiss.,
n° 6, juin 1903.
M. le Président propose ensuite que le sommaire du futur numéro du
Bulletin de la Société soit définitivement arrêté comme suit : cinq
mémoires ou travaux originaux de membres de la Société, un rapport
présidentiel sur le dernier exercice de 1902 et un rapport d’herborisation
officielle; la liste des membres et celle des Sociétés correspondantes ter-
minera le numéro. — Adopté.
RAPPORT SUR L’HERBORISATION A LA COMBE D’ENVERS du
21 mai 1903. — M. Gustave Beauverd donne quelques détails sur cette
course de la Société, fort bien réussie à tous les points de vue : 31 parti-
cipants, temps splendide et intéressante récolte, malgré le retard occa-
sionné par la persistance des froids du printemps. L’itinéraire suivi pas-
sait par la rive droite du Journan, le sentier supérieur de la Combe d’En-
vers, le col (1350 m.) et le Mont de Brenvaux (1420 m.), l’Echine du
Colombier (1640 m.), le Mont-Rond (1600 m.), le plateau du Pailly
(1250 m.) et retour sur Gex par la Faucille. Beaucoup de neige:sur le
(105) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE. 643
revers N.-W. de la haute chaîne, dont les pâturages récemment dégagés
de frimas sont alors comparables à des champs de peluche fanée et
donnent au paysage l'aspect d’une steppe désolée : seules quelques colo-
nies de Crocus vernus, Viola calcarata, Thlaspi Gaudiniana, Soldanella
alpina, Primula elatior, Scilla bifolia et Narcissus pseudo-Narcissus
égayent la solitude de cette partie du Haut-Jura, dont les affleurements
rocheux abritent aussi les corolles épanouies de quelques Draba aizoides,
Potentilla aurea, Daphne Mezereum et Helleborus fetidus (au-dessus de
1600 m.). Les rameaux encore nus du Vaccinium Myrtillus occupent par
places d’assez grands espaces à ciel découvert et non en sous-bois comme
dans les régions inférieures; ailleurs, et toujours entre 1500 et 1600 m.
d'altitude, l’on note les espèces suivantes à feuillage persistant : Arcto-
staphyllos Uva-ursi, Juniperus nana, Abies excelsa rabougris, Vaccinium
Vitis Idea, Saxifraga Aizoon et Sempervivum tectorum. — Les plantes
récollées durant les autres parties du trajet fournissent les listes suivantes :
Vieux MURS AU SORTIR DE GEX. — Chelidonium majus, Cerastium glome-
ratum, Capsella Bursa pastoris, Geranium Robertianum, Linaria Cymba-
laria, Lamium purpureum et Asplenium Ruta-muraria.
BoRDS DES HaIES et PENTES HERBEUSES (exposition Nord-Est), (jusqu’à
900 m. : taillis courts et clairsemés de Prunus spinosa, etc., abritant une
cinquantaine d'espèces triviales mentionnées dans le rapport de M. le
Dr Lendner in Bull. Herb. Boiss. 1902 (p. 651 et seq.). Hedera helix s’y
rencontre tantôt supporté par les espèces ligneuses, tantôt rampant sur
le sol. Plus haut, au niveau du.chemin de la Combe (800-900 m.) se
rencontrent en outre : Arabis muralis, Ranunculus geranufolius forma,
Viola silvestris, Taraxacum lævigatum, Lathyrus vernus, Hieracium
murorum, Thesium alpinum, Carex muricata et Carex montana.
RÉGION sILVATIQUE (900-1250 m.). — Fagus silvatica et Abies pectinata
accompagnés des Acer peeudo-Platanus, Sorbus Aria, Sorbus aucuparia,
Viburnum Opulus, Frasinus excelsior, Salix cinerea, Lonicera nigra,
Tazus baccata et, plus haut, Abies excelsa. Sous leur ombrage com-
mencent à fleurir : Kernera saxatilis, Arabis alpina, Dentaria digitata,
D. pinnata, Oxalis acetosella, Bellidiastrum Michelü, Erinus alpinus,
Valeriana montana, Primula elatior, Luzula maxima, Carex digitata,
G. glauca, C. ferruginea, Phlegopteris dryopteris, Aspidium aculeatum,
Asplenium viride et A. trichomanes. — Sous les roches et au bord du
chemin se développent les jeunes pousses de Heracleum sphondylium,
Spirza Aruncus, Campanula rotundifolia el pusilla, Veronica urtivsefolia,
Salvia glulinosa, Rumex arifolium et Polygonatum verticillatum, tandis
644 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (106)
que l’humus entretient les Polypodium rhæticum et Lathræa squammaria
dans le voisinage des Rubus Idæa, Vaccinium Myrtilus, Pyrola secunda,
Ribes alpina et R. Uva-crispa. A la limite supérieure de la forêt : Carda-
mine impatiens, Chrysosplenium alternifolium, Petasites niveus, Daphne
Mezereum et Equisetum silvaticum.
PATURAGES ET COL DE BRENVAUX (1250-1380 m.). — Crocus vernus,
Gagea lutea, Scilla bifolia, Plantago montana, Gentiana verna, Bellis
perennis, Potentilla aurea, Viola hirta et, dans les argiles humides, Tus-
silago Farfara, Caltha palustris et jeunes pousses de Verairum album.
SOMMET DU Mont CHATEAU (1450 m.). — Ranunculus geranüfolius var.
gracilis, Helleborus fœtidus, Draba aizoides, Thlaspi Gaudinianum, Viola
calcarata, Potentilla Salisburgensis, Primula officinalis, Arctostaphyllos
Uva-ursi, Myosotis alpestris, Narcissus pseudo-Narcissus, Luzula cam-
pestris et Juniperus nana. |
AUTOUR DU CHALET DE BRENVAUX (1300 m. env.). — Espèces rudérales
ou halophiles telles que Ranunculus acris, Ficaria ranunculoides, Cap-
sella Bursa pastoris, Stellaria media, Lamium purpureum et fl. albo,
L. maculatum, Galeopsis intermedia, Senecio vulgaris, Taraxacum offici-
nale, Veronica Chamædrys, V. serpyllifolia, Urtica dioica, Gagea lutea et
Poa annua auxquels se joignent à quelque distance les Crocus vernus,
Scilla bifolia, Primula elatior, Viola pyrenaica, Corydalis fabacea et
Ranunculus geranüfolius var. gracilis.
Du coz pu Mont-Ron au Paizzy (1500-1280 m.). — Taillis de hêtres
jusqu'à 1500 m. abritant Viola hirta var.? Aquilegia atrata, Thalictrum
aquilegifolium, Helleborus fetidus, Ranunculus aconitifolius, Geranium
silvalicum, Malandrium silvesire, Silene nutans, S. inflata, Laserpitium
Siler, Chærophyllum aureum, Bupleurum longifolium, Centaurea mon-
tana, C. Scabiosa, Myosotis silvatica, Gentiana lutea, Asarum europæum,
Euphorbia amygdaloides, Orchis mascula, Allium ursinum, Scilla bifolia,
Narcissus pseudo-Narcissus, Leucoium vernum, Carex ferruginea,
C. Pairæi et Sesleria cerulea.
Une bonne partie des plantes de cette liste ne se trouvait qu’à l’état
de jeunes pousses; d’autres commencaient au contraire à fleurir; aux
abords immédiats des chalets du Pailly se trouvent encore en plein
épanouissement les Anemone nemorosa (1300 m.), Trolius europæus,
Caltha palustris, Ranunculus geranüfolius, Arabis hirsuta, Cardamine
amara, Cardamine pratensis et fl. albo, Thlaspi Gaudinianum, Carum
Carvi, Valeriana dioica, Gentiana yerna, Primula farinosa, Veronica Bec-
cabunga, Polygonum bistorta et Carex vulgaris. Les Narcissus radüflorus
et Orchis Sambucina ne sont pas encore fleuris.
(107) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 645
L’immense majorité des plantes énumérées appartient à la flore tri-
viale de la plaine ou des montagnes de nos environs, et sauf le Viola
pyrenaica Ram. (= V. sciaphila Koch), toutes avaient été précédemment
observées par le rapporteur dans les localités indiquées; quelques spéci-
mens, plus particulièrement intéressants, sont mis en circulation et font
l’objet des remarques suivantes : :
1. Ranunculus geraniifolius Pourret, in Chloris Narbonnensis
Toulouse 1784, non Hook. New Zeal. 1853 (— R.montanus Willd., Spec.,
1799). L'identification des deux espèces de Pourret et de Wildenow a
été établie en 1875 par Grenier dans son « Supplément à la flore du
Jura », page 26. La priorité revient au nom de Pourret, publié 15 ans
avant celui de Willdenow. — Cette espèce polymorphe est représentée
dans le Jura par la variété gracilis (R. gracilis Scheicher) qui abonde
dans les hauts pâturages de toute la chaîne (1200-1700 m.) ; il est toute-
fois rare de voir descendre cette plante au-dessous de la région des
sapins, où nous en avons récolté, à 800 m. environ, quelques
échantillons aberrants remarquables 1° par leur hampe scapiforme
(le type possède toujours 1-2 feuilles caulinaires), 2° par leur feuille
basilaire supérieure à segments largement laciniés et longuement pétiolés !
2. Corydalis fabacea Pers. (1807); — C. intermedia Mérat (1812).
— La présence de cette plante à Brenvaux nous était connue depuis
1888 : c'était la première fois, croyons-nous, qu'on la signalait avec
certitude dans la chaîne entière du Jura. Toutefois, la mention de cette
station n’en a pas été faite dans les « flores » récentes, où on l'indique
en revanche au Reculet (Gremli 1896 ; Schinz et Keller, 1900) : il est
probable que c’est par amplification que la station de Brenvaux a été
rapportée au Reculet (12 kilomètres plus à l’ouest), aux abords immé-
diats duquel nous n'avons pas connaissance que cette espèce ait
été récoltée ! — Pour d’autres détails sur cette espèce, voir Bull. Herb.
Boiss., 2me série, III : 370.
3. Viola calcarata L. — A noter sa présence au Mont du Château
(1450 m.), petite sommité isolée de l’aire du Colombier par une dépres-
sion à 1380 m. d'altitude ; l’habitat de cette plante dans le Jura est
généralement limité entre 1600-1700 m. d'altitude, et ne dépasse guère
la limite inférieure de cette aire que dans les stations où elle est en
rapport de continuité avec les hauts sommets.
4. Viola pyrenaica Ramond ex DC. (fl. fr. IV : 803 [1805].
Prodr. I : 296 [182%] ; Rehb., fl. Germ. Ic. 4492 b [1838] ; Grenier, Suppl.
fl. Jura [1875] : 45); = V. sciaphila Koch, Synopsis (1843). — Identi-
fication de deux noms nettement établie par Grenier en 1875 et ren-
646 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (108)
forcée par l'illustration publiée dans les «Icones » de Reichenbach,
vol. II, fig. 4492 b, p. 5 du texte. — La station de Brenvaux est la
troisième connue de cette plante dans le haut Jura franco-suisse, les
deux autres étant celles du Crédoz (Crêts du Miroir et de la Goutte,
D: Bouvier) et du Reculet (val d’Ardran, Reuter). — A noter le parfum
intense qu’acquiert cette fleur à cette altitude, même en plein soleil.
5. Carex Pairæi F. Schultz, in Flora XXVI : 302-303 (1868). —
Récolté en pleine floraison au cours d’une herborisation antérieure (fin
juin 1902), cette intéressante race du Carex muricata commençait à
peine à verdir lors du passage de la Sociélé botanique au Pailly, le
21 mai 1903 ; à défaut de fruits mûrs que nous n'avons pu récolter en
cette station, l’on peut facilement distinguer cette race des autres du
même groupe par les caractères suivants : 1° feuilles basilaires attei-
gnant ou dépassant le plus souvent le sommet des épis; 2° ligules
courtes, mais franchement Zriangulaires au sommet (longues et arrondies
ou échancrées chez les autres races), tiges florifères raides, dressées
(flexususes ou penchées chez les autres races), et présentant sur le
méme pied un épillet inférieur muni d'une bractée tantôt longuement
filiforme, tantôt + brièvement mucronée. Épillets espacés comme chez
le Carex divulsa, dont il se distingue à première vue par ses glumes
très brunes (toujours blanches ou verdâtres chez le C. divulsa). Pour
d’autres détails, voir Bull. Herb. Boiss. 1903 : 364.
A la suite de cet exposé, et constatant les résultats encourageants
obtenus par cette premiere herborisation de l’année, l'assistance admet
en principe le projet de nouvelles excursions botaniques pour la bonne
saison de 1903 et charge M. le Dr Alfred Lendner d’en élaborer le pro-
gramme.
PRÉSENTATION DE PLANTES. — M. Augustin de Candolle fait
circuler un bel exemplaire fleuri de Lilium pyrenaicum récolté par un
correspondant au pied du Salève. — M. Beauverd pense qu'il s’agit de
l’une des plantes étrangères à notre flore introduites précisément dans
cette région entre les années 1885-1888.
M. Ch.-Edouard Martin présente une fleur de Gentiana excisa fl.
albo provenant des montagnes de Soudine ; puis des touffes luxuriantes
de Vicia sepium à fleurs d’un blanc jaunâtre prospérant dans les décom-
bres du quai de la Roseraie (Champel, au bord de l’Arve), en compagnie
d’un autre Vicia en fruits que M. Schmidelÿ pense pouvoir identifier,
sous réserve de l’examen des fleurs, au V. silvatica des forêts de nos
(109) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 647
montagnes. Cette dernière plante n’a jamais été signalée dans la plaine,
où sa présence pourrait toutefois s'expliquer par les crues de l’Arve qui
aurait charié des graines de cette espèce.
M. le D" Lendner présente une fleur de Pyretrum roseum offrant un
singulier cas de facialion : le capitule, comprimé latéralement, se termine
en un grand arc de cercle recouvert par les fleurons et tout entouré de
belles ligules rouges.
M. Gustave Beauverd présente un pied de Plantago lanceolata dont
les hampes à inflorescence normale (un seul capitule) sont accompagnées
de quatre hampes anormales terminées par deux à trois capitules
géminés.
M. le Président, obligé de s’absenter, passe la présidence à M. le D'
Eugène Penard, qui nous fait voir à son tour d'énormes feuilles de
Quercus pedunculata provenant d’une forêt incendiée durant l'hiver
écoulé aux environs de Cartigny, près Genève : activé par une forte
bise, cet incendie n'avait atteint que la partie des arbres située jusqu’à
40-60 centimètres au-dessus du sol, épargnant tout le reste. Au lieu du
désastre que les propriétaires du bois s’attendaient à en voir résulter,
le retour de la belle saison vient, au contraire, accuser un redoublement
de vigueur dans la végétation des bois incendiés.
UN HYBRIDE NOUVEAU D’ORCHIDEE. — En herborisant au Bois de
Peney (rive droite du Rhône, canton de Genève), M. le D' Alfred Lendner
a récollé dans les pins et en compagnie des Platanthera bifolia et Gym-
nadenia conopea un hybride nouveau dont les caracieres essentiels sont
exposes dans le tableau ci-dessous :
PLATANTHERA HYBRIDE GYMNADENIA
Bractée ... moins longue que plus longue plus longue
l'ovaire
pièce sup. plane pièce sup. recourbée pièce sup. plane
Pg.ext.... lobes lat. lancéolés ovales lancéolés ovales
blancs roses chair roses
Pa Int... ... lancéolés ovales lancéolés ovales
blancs chair roses
Labellum.. enticrallongé linéaire trilobé lobe médian trilobé 3 lobes pres-
blanc plus long que Gymn. que égaux
Eperon... 25 mm. 17 mm, 17 mm.
Etamine.. présente absente présente
Feuilles, . larges opposées étroites alternes étroites lancéolées
648 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (110)
Résumé: x Gymnadenia Chodati Lendner, hybr. nov. = Gym-
nadenia conopea R. Br. X Platanthera bifolia Rich. — Par l’ensemble de
ses caractères, ressemble plus au Gymnadenia qu'au Platanthera : cer-
taines parties de la fleur sont intermediaires entre les parents, d’autres
sont identiques à celles du Gymnadenia; ne présente pas d’etamines !
Des dessins et des échantillons vivants de la nouvelle plante et ses
parents accompagnent cette intéressante communication.
DES CONDITIONS DÉTERMINANT LE PARASITISME CHEZ LES
ALGUES. — M. Chodat a établi des cultures d’algues pour étudier la
relation qui existe entre le saprophytisme des algues et leur nutrition.
On sait qu’un certain nombre de végétaux, et en particulier plusieurs
algues, verdissent dans l'obscurité et que par conséquent la diminution
de la lumière qui produit souvent l’étiolement n'est pas la cause princi-
pale de la chlorose et du saprophytisme. Beaucoup de plantes très vertes
sont en partie saprophytes. en partie parasites (Orchidées myco-
phages, Rhinanthacées, etc.). On sait d’autre part que la plupart des
champignons se laissent cultiver dans des solutions minérales addition-
nées de sucre ou d’hydrates de carbone. L'auteur a choisi parmi les
algues qu'il a triées à l’état de pureté parfaite, celle qui passe le plus
facilement à l’état de saprophyte et qui arrive à perdre complètement sa
chlorophylle. C’est le Hormococcus.
Ceite plante en pleine lumière se décolore si on lui donne comme
source de carbone un sucre comme le glycose, le saccharose ou mieux
encore le maltose. Sur des géloses maltosées, en peu de semaines les
cultures sont parfaitement décolorées. Comme ces géloses contiennent
l'azote sous la forme de nitrates, le saprophytisme et la chlorose qui est
consécutive sont provoqués exclusivement par la nourriture organique
hydrocarbonée.
La glycérine est pour cette plante un aliment de valeur très inférieure,
car les cultures, toutes choses étant égales d’ailleurs, sont bien moins
belles que si c’est le glycose, le saccharose ou le maltose qui sont addi-
tionnés à l’agar.
Il est à remarquer que dans l'obscurité les cultures sucrées sont à
peine moins vigoureuses que dans la lumière. La lumière n’est donc pas
nécessaire pour l’assimilation de ces sucres.
Dans l'obscurité, la glycérine n’est presque pas assimilée et le dévelop-
pement des colonies est à peine plus fort que lorsqu’on supprime la glycérine
et que le milieu ne contient que la gélose et la solution nutritive minérale.
Par conséquent l'assimilation des hydrates de carbone n'est pas faci-
hd
(411) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 649
litée lorsque le corps sucré est inférieur à Cf. La glycérine dans la
lumière ne provoque non plus la decoloralion de l’algue. Ceci provient de
ce qu'étant plus mal assimilée, elle ne dégrade pas autant le végétal vert.
On peut se demander si cet organisme qui passe si facilement à l’état
de saprophyte pourrait utiliser la peptone comme aliment complet. Les
cultures sur gélose additionnée de peptone à l'exclusion d’une autre
source azotée mais renfermant les autres sels de la solution nutritive,
ne donnent dans l'obscurité qu’un développement insignifiant qui peut
être comparé à celui de l’algue sur des milieux exclusivement minéraux
(la gélose exceptée). La peptone (de Witt) ne peut donc être un aliment
complet pour l’algue. Son saprophytisme n’est donc pas produit par
l’azote organique.
A la lumière, au contraire, il y a beau développement et l’algue peut
assimiler le CO* de l'atmosphère. Dans ces conditions la peptone peut
servir comme source d'azote.
Jusqu'à présent l’auteur qui a expérimenté ou fait expérimenter sur
plus de dix algues en culture pure n’en a trouvé aucune pour laquelle
la peptone fut un aliment complet. Dans la plupart des cas l’addition de
peptone au delà de ‘/2-1°/ gêne beaucoup les cultures.
ll devient très propable que le saprophytisme des algues, quand il est
réalisé, est sans doute celui des phanérogames, comme leur parasitisme,
consiste bien plus sinon exclusivement dans une dépendance vis-à-vis
de l'hôte quant à la nourriture hydrocarbonee, que dans le besoin
d’absorber l’azote sous une forme organique.
Aucune des algues mises en culture, Cystococcus, Stichococcus, Pleu-
rococcus, Dictyosphærium, Scenedesmus, Dactylococcus, Chlorella, n’a
montré, même lorsqu'on leur fournissait abondamment du C. et de l’H.
organique, une préférence marquée pour l’obscurité. Dans aucune des
nombreuses expériences le développement dans l'obscurité n’a été égal
à celui dans la lumière.
Les expériences citées ont été répétées trois fois et ont duré neuf mois.
M. Chodat a présenté les cultures pures à la société.
Aprés celle très intéressante communication, la séance est levée à
10 h. ‘/:. 13 assistants (dont 12 membres) : MM. Augustin de Candolle,
Dr Eug. Penard, Viret, Beauverd, Dr Boubier, D: Chodat, Dr Grintzesco,
Guinet, Dr Hassler, Dr Lendner, Prof. Ch.-Ed. Martin, Mie Dr Rodrigue,
M. Aug. Schinidely.
650
N.@, 2
UNE FORME RARE OU PEU OBSERVÉE
CONVALLARIA MAJALIS L.
Ernest WILCZEK
F. Ludwig signale dans la Deutsche Botanische Monatschrift, 1883,
p. 106, une forme de muguet qui se distingue du type par ses fleurs plus
grandes, d’un blanc pur, par ses anthères de couleur jaune très vif et par
les filets plus dilatés à la base, entourés de macules rouges ou violacées.
Il signale cette forme qu'il croit di-entomophile dans les montagnes cal-
caires de Kahla, léna et Greiz.
A. Schulz (cité d’après Loew, Blüthenbiologische Flora, p. 350) conteste
que les fleurs maculées soient plus grandes que celles de la forme
typique immaculée. Le disque hypogyne des deux formes secréterait
du nectar.
Nous avons trouvé la plante de Ludwig en grande quantité dans les
clairieres sous le Haut d’Arbignon (Valais), à 1650 m. s. m., le 14 juin
dernier. Nous ne pouvons que confirmer les observations de Ludwig. Les
fleurs ont bien de 8 à 10 mm. de largeur sur 6 à 8 mm. de longueur.
Elles sont largement ouvertes, campanulées et partant que peu urcéolées.
Les divisions du périgone sont triangulaires, plus larges et plus obtuses
que celles du type. Le style dépasse de 2-3 mm. le sommet des anthères
qui sont d’un jaune vif sub anthésin. Il ne nous a pas été possible de
constater l’exudalion de nectar sur les macules à l’aide de la solution de
Fehling. Les coupes sont devenues jaunes sans formation d’un précipité
appréciable. Notre plante se fait remarquer de suite par les Mon:
dimensions de toutes ses parlies.
(2) E. WILCZEK. NOTE SUR CONVALLARIA MAJALIS L. 651
Gaudin déjà (Fl. helv. t. II, fig. 527) a vu cette plante. Il cite une
« var. 8 corolla latius breviusque campanulata » et mentionne également
les macules rouges : «filamenta in var bas. ßi rubra. »
Sur le marché de Lausanne (17 juin), j’ai trouvé du muguet provenant
de Saint-Livres et du Chalet-à-Gobet. Les fleurs en étaient de taille nor-
male, mais présentaient, quoique à un degré moindre, les mêmes macules
que notre plante valaisanne grandiflore. Kirchner (cité d’après Warming,
Lehrbuch, vol. I, édition allemande) a trouvé dans le Wurtemberg une
forme de muguet entomophile à fleurs maculées, mais de taille normale.
Le muguet de Saint-Livres et du Chalet-à-Gobet nous paraîl appartenir à
cette dernière forme. Le muguet maculé se trouve donc soit à grandes
fleurs, soit à fleurs de grandeur normale. Ceci nous explique la divergence
d'opinion de Schulz et de Ludwig signalée plus haut. Schulz a proba-
blement vu la forme maculée à fleurs de taille normale.
Nous ne pouvons pas nous prononcer sur la di-entomophilie de l’une
ou de l’autre forme du muguet maculé, la saison étant trop avancée pour
l'observation. Les anthères s'ouvrent par déhiscence latérale; par une
faible torsion du filet, il arrive parfois qu’une des fentes regarde l'ovaire
obliquement.
Nous avons l'impression que la forme maculée, à laquelle nous propo-
sons de donner le nom de forma picta, pourrait être normale pour les
muguets des stations tardives. Nous serions alors en présence d’un nou-
veau cas de dimorphisme saisonnier. Les muguets tardifs chercheraient
a Jutter contre la concurrence grandissante des autres fleurs, par un
appareil de réclame perfectionné. Des recherches ultérieures sont desi-
rables pour examiner le bien-fondé de cette hypothèse.
Lausanne, le 17 juin 1903.
SR D te rem
QUELQUES PLANTES DU JURA VAUDOIS
PAR
Arnold PORRET
Le village de Baulmes (634 m., au pied Est du Jura vaudois, Suisse),
est dominé par une abrupte paroi de rochers exposée au midi et coupée
de pentes herbeuses ou broussailleuses très étroites; c’est le long de ces
bandes arides, à terre meuble, que le soussigné a récolté au printemps de
1903 les espèces xérophyles suivantes dans la région du Genista decum-
bens Aït. :
Arabis auriculata Lamk. — Fréquente et abondante; serait la
premiere station de cette plante signalée dans le canton de Vaud! Dans
le Jura, se rencontre plus au sud au Fort-de-l’Eeluse (cf. Grenier, Fl. de
la chaîne jurassique, p. 51), puis bien au nord, dans le Jura franconien
(ef. Allg. bot. Zeitschrift, 1900, n° 2, in Pôverlein, kgl. bot. Gesells. zu
Regensburg).
Arabis saxatilis All. — Meme station, mais en moins grande
abondance que l’espece précédente. Signalée pour le canton de Vaud seu-
lement dans le distriet alpin rhodanien (ef. Pittier et Durand, Cat. fl.
vaud., p. 36). Les stations les plus proches de cette plante connues dans
le Jura sont celles du Fort-de-l’Ecluse (cf. Grenier, 1. c.) au sud-ouest, et
du Jura soleurois (cf. Gremli, Fl. anal. de la Suisse), au nord-est.
Carex Halleriana Asso (= C. gynobasis Villars). — Un seul pied
au milieu des broussailles! Possède d’assez nombreuses stations dans le
canton de Vaud où cette plante est toujours rare (districts alpins, molas-
siques et sous-jurassiens); mais la plus proche station vaudoise vraiment
jurassienne de cette plante n’est connue qu’au Creux-du-Vent, bien au
nord-est de Baulmes et sur la frontière neuchâteloise (cf. Pittier et
Durand, Cat., p. 354). Beaucoup moins rare sur territoire français, notam-
ment dans les prairies sèches de la région du vignoble (cf. Grenier, l.c. p.852).
Non loin de Baulmes, le talus du chemin de fer d’Yverdon à Sainte-
Croix présente aux abords de la station des Six-Fontaines une luxuriante
végétation d’Isatis tinctoria EL. accompagnée des Lactuca perennis 1..,
Sisymbrium austriacum Jacq., Cerinthe alpina Kit. et Asperula glauca
Bess. Cette derniere espece possede d’ailleurs plusieurs autres stations
éloignées les unes des autres aux environs de Baulmes.
La station xérothermique de Baulmes rappelle les gorges de l’Orbe avec
Ononis rotundifolia L., etc., et de Saint-Loup avec Rosa pimpinelli-
folia DC., etc.
Enfin, le marais qui s’etend à l’est du village contient quelques pieds
de Scorzonera humilis L.
Baulmes, le 3 juin 1903.
(ae mg) amezıoa nmanan'ı AA ITU
Re
VI SHDMAIG A AG HAN RN
iu À er
BRNO) él ne 26 NM" 4 sorge ognlitel — .T aid hp
iM see 1adsilsilsn ni sudaA shi — N gr
«1219 V „uadlazıoh lisdT s9)219110 — I au)
MM: 13V ‚zuaordöastioe nsasflirgn, ash Ninıseron) — .Ÿ bit & A
me ob nrsbiq ssbaodiold noilerié sise 19h Nindoarasd — + A
LE: | ‚0ER 1819 V ur sim’ ensdoulänsliod 29b oxlage
us OST 219 V LOGE — I be à pi
. sr za lus „ungM ‚I vtolinsnod a N SU | éd, $ SA
Seëüx) worlbiltiidee.ni lila: Saga mn OÙ
1219 V 84219 b oA aoûlasuigl fe se
ogg zab sxiounodoes M moliow noboidoerov din ns1ogd — tk bas OR pi
. ‚NET :run0 V
v u astısı mob suorlaaiws ehe onsdsildeg lisa — .EX U
ir DET yunısasöıg
eng sshnnontisesV lus “se : Sing © Bird nov Loge — St Y'A
À sn Fate --0 FOR “aa .derit) sb
sine Aus .u28M .4 pie Digi NÉ nov do10ge — wir bus ME DE
‚DEI roro V „wsolihenin
ssssolotesd sell us .agsM .4 wssolndesg wrodgossugd — C1 2510 Er pi
6 .1%19V noioopl 18 nab ob DIE — VOL A
‚th so Re is “bg 19: AUS ( a — 9 ne
Je .1819V .
7 r
er ER,
a ; } | y S
Gr.
Sn
4
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE IV
g. 1 bis 7. — Ustilago Phrygica P. Magn. auf Elymus crinitus.
9. 1. — Ergriffene Aehre in natürlicher Grösse.
'g. 2. — ÜUnterster Theil derselben. Vergr.
9. 3 und 5. — Querschnitt des ergriffenen Seitenährchens. Vergr. 68.
9. 4: Querschnitt-der äusseren erhalten bleibenden Epidermis der Hüll-
spelze des Seitenährehens mit Mycel.' | Vergr.: 420. | |
9. 6 und 7. — Sporen. Vergr. 720.
Fig. |
8 bis 12. — Tilletia Bornmülleri P. Magn. auf Elymus erinitus.
Vergr. 720.
.. 12. — Steril gebliebene Sporenanlage zwischen den reifen Sporen. Ver-
grüsserung 720.
. 13. — Spore von Puccinia Or mög alt Hszl. auf: Ornithogalum prasan-
drum Griseb. Vergr. 420.
grandıflora.. Vergr. 420.
9.18.77 Ergriffene Aehre in, natürlicher, Grösse,
9. Einzelnes:Korn derselben. Vergr. on
'g. 10 und 1 1. — ‘Sporen mit verschieden weitem Maschennetze des Epispors. !
ru}
Vergr. 420.
9. 15 bis 19. — Pyrenophora Pestalozzæ P. Magn. auf Alsine Pesiuläugen
g. 15. — Blatt mit den Perithecien. Vergr. 3.
9. 16. — Perithecien von aussen (oder oben) gesehen.
9. 17 und 18..— Längsschuitte der Perithecien. Vergr. 420.
9. 19. — Einzelner Ascus. Vergr. 420.
9. 20. — Einzelne Ascospore.
Vergr. 141.
g. 14: und 14.a. — Sporen von Puccinia Bithynica P. Magn. auf Salvia
el
m
Tome VII.
r
3
ETIÜDE LHERBIER BOISSIER
D
T
Montpellie
2
Jath}. Combes
asıaaan'ı
9a VMITALIUE
ml j
prb oi Adoie ns 0 dodo nov ru 23
‚IM 719 V Re, susho bus he
‚Den BC se
08 rare .angasil-piinis
N ; N
GOT mo V ovinlinin
à
#
|
4
à
Mer del, CR er,
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE Y
Fig. 1. — Längsschnitt des Fruchtkörpers von Caniothecium aff. C. atrum Cda.
auf Platanus. Vergr. 420.
Fig. 2 bis 8. — Phyllosticta michauxioïdis P. Magn. und Ramularia Phyllos-
biete michauxiordis auf Campanula michauzioides.
Fig. 2. — Theil eines Flecken von oben betrachtet. Man sieht die Ramularia-
Rasen, sowie geschlossene und offene Pykniden. Vergr. 111.
Fig. 3. — Längsschnitt eines solchen Theiles. Vergr. 68.
Fig. 4. — Ebensolcher Längsschnitt mit einer noch geschlossenen Pyknide, dem
Randtheile einer geöffneten und einem Ramularia-Rasen. Vergr. 420.
Fig. 5. — Längsschniti eines Ramularia-Rasens. Vergr. 420.
Fig. 6. — Einzelne Sterigmen des Ramularia-Rasens. Vergr. 420.
Fig. 7 und 8. — Einzelne Conidien der Ramularia. Vergr. 765.
v
oil
Tome VII.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
L.
Mo up eliler
EP
ombe:
v
J
(
Lith.L,
| Sa A ‚sind nspillsMinpasl 19019 Hi
+, .…...dioiisent euduT cab
ee me ele
Hell ee
notons ss « a Bip ee ss eee se
1 Pr wrong
uk ‚zo sgilshirzgusl ; :o1tldl I
osohn .16v .zeiod (. oué 45h
STRAUSEN Br. ve wir HONTE PTE
| HISSAMAA : ua Mr iv D soNYola AO Ele 5 + 42 UT
.
MA ARE THE Lans Bush, VAS AE RES UE A Dante %ı
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE VI
Fig. 1. Dionysia Straussii Bornm. spec. nov.
©): Zweiespitze mie Blüte. HE ve ee
b) Längsdurchschnitt einer langgrifielligen Blüte, Antheren im
zweiten Drittel des Tubus inseriert.....................
CH Blake: a. ne a Er EE ER Et re ee
GRAN EE Sen TE RS DER OT ET ne RS à
Fig. 2. Dionysia Hissarica Lipsky. — Zweigspitze...................
Fig. 3. Dionysia Sintenisis Stapf. — Zweigspitze....................
Dallas re CT UE 0
Fig. 4. Dionysia Aucheri (Duby) Boiss. — Blatt.....................
Ne und! Zweicspilze... nen a ehe ee 1
Fig. 5. Dionysia aretiordes (Lehm.) Boiss. var. adenophora Bornm. var. nov.
e) Zweigspitze mit Blüte; langgriffelige Form, Antheren in den
Milie des Tubus: sms. saeer UE Sn OO PORTE ee
f) Zweigspitze mit Blüte; kurzgriffelige Form, die Antheren im
oberen" NierielrdesyTubus.. „.... 0... SRE
g) Blatt.
HPZwermalanceritiense form) 00 LOS ee RES
{re
ES -|- = = =|r =
| =\e =
je
EN rs
F BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
Tome VII Pl. VI.
Cauvere B6.B1CC.Je,
I. „Dionvs LA STRA
US£ETI Porwm. s
PE, NOV.
IL. _ DIONYSIA HISSARICA Lip: SKY
* é À "1 - CUT y L Toro Lo + r
W=DIONYSIA ARETIOIDES (Lemm)
Lith.L Combes Montpellier
[T._DIONYSIA SINTENISII
STAPF.
[V._DIONYSIA AUCHERI (Dvsr) Borss.
Boıss.
‚VAR. ADENOPHORA Borım var. nov.
TO ER AL SE Re ER PR Era
TER A EE RE APR ET US rt Te
Te RE ÉTÉ LA ET >
a
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPECES, VARIETES ET NOMS NOUVEAUX
ORYPTOGAMES Er PHANEROGAMES
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
SUISSE 2. 2. 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Br zapraente.: ( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour lous les autres renseignements, s’adresser à
L’HERBIER BOISSIER
AGENOR BIGNENS
| EBENISTE
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
: DL’INDEX BOTANIQUE
INDEX BRYOLOGICUS
SIVE -
RNUNERA ND MUSCORUN HUCUSQUE COENIORUN
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHIGA
LOCUPLETISSIMIS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L'INSTRUCTION PUBLIQUE
— [eh —
SUPPLEMENTUM SAMEN
334 pages
1900
En vente à P’HERBIER BOISSIER, CHamBézy (Suisse)
Au lieu de Fr. 42,50 : Fr. 6.20
a ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
3 SCIENTIÆ MYCOLOGICE UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimm! entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. ERIEDEENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSI
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome III. 1903.
N° 8.
Ce N° a paru le 31 juillet 1903.
Prix de P’Abonnement .
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
,
AREA ES RES
Les abonnements sont reçus
A, U’HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK BR. PRIEDLIENDER & SOHN
3, rue Corneille, | 44, Garlstrasse,
1903
gunu onbeyo ap uonpadxa,1
9 04
2
anlıgesuodsaı 3}n0} auıjogp unajjng np uoneusiumupe,| “29104U09 Juswasnaubßıos Jue}
z
z
“saiefa soJswnu A1n0d
En
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 8. — AOUT 1903.
Pages
I. — Hans Schinz und Henri Junod. — I. ZUR KENNT-
NIS DER PFLANZENWELT DER DELAGOA-BAY. —
I. BEITREGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN
FLORA (neue Folge). XV. (Fortsetzung folgt.)......... 6
IL — Louis Chevallier. — DEUXIÈME NOTE SUR LA
FLORE DU: SAHARA (a smiere)en.. a... He 669
IL — +8oseph Freyn. — PLANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu-
meratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum, addilis quibusdam in regione caspica,
transcaspica, turkestanica, præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kesiania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mnentum.) (Foriselzung jolgl.)»..2...2. 2.2. 2... 685
VI. — Robert Chodat et Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION - DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hassıer,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (swile)...........-.... TO
Y. — Gustave Camus. — SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA
FLORE FRANCO-HELVETIQUE. (Société pour l'étude de _
la flore française transformée.)............ er A 733
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ........ Nos SIA à 5435
OBSERVATIONS |
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 8.
Mitteilungen aus dem Botanischen Museum der Universität Zürich.
MX.
[
Zum Kenninis der Planzenweli der Delagoa-Bay
von
Hans SCHINZ (Zürich) und Henri JUNOD (Delagoa-Bay).
I.
beiträge zum Kenninis der Altıkanischen. Flora,
(Neue F'olge.)
XV.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
Mit Beiträgen von
Edmund BAKER (London). Dr B.P. Georges HOCHREUTINER
J. G. BAKER (Kew). (Genf).
Dr J. BRIQUET (Genf). Kurt DINTER (Okahandja).
B. C. CLARKE (Kew). Dr Th. LŒSENER (Berlin).
Prof. Dr Hans SCHINZ (Zürich). E. WEBER (Zürich).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 8, 31 juillet 1903. 43
654
Zur Kenntnis der Pflanzenwelt der Delagoa-Bay
von
Hans SCHINZ (Zürich) und Henri JUNOD (Delagoa-Bay).
Erster Nachtrag.
Seit unserer ersten Publikation über die Pflanzenwelt der Delagoa-Bay (Bull.
Herb. Boiss. VII (1899) und Mem. Herb. Boirss., No 10 (1900) sind weitere Funde
an verschiedenen Orten publiziert, eine Reihe von Bestimmungen teils von uns,
teils von Fachgenossen revidiert worden und es sollen dieselben nun, soweit sie
bis zur Stunde vorliegen, in der nachfolgenden Liste zusammengestellt werden.
Hans ScHinz.
LICHENES.
Bestimmt von Prof. Dr. J. Müller-Argov.
Roccella Montagnei Bel. Voy. Ind. or. (1825-1829), 17, t. 13.
Delagoa-Bay : arboricola, Junod 446.
Ramalina dendriscoides Nyl. in Flora (1876), n. %, var. minor Müll. Arg.
in Proc. Roy. Soc. Edynb. XI (1882), 458.
Delagoa-Bay : Junod 447.
Ramalina farinacea Ach. Lichen. Univ. (1810), 606.
Delagoa-Bay : Junod 446 pr. p.
Ramalina indica El. Fr. in Vet. Handl. Akad. (1820), 43.
Delagoa-Bay : Junod 446 pr. p.
Parmelia Hildebrandtii Müll. Arg. in Flora LXXIV (1891), 376.
Delagoa-Bay : Junod 448.
Usnea angulata Ach. Syn. (1814), 307.
Delagoa-Bay : Junod 447 pr. p.
PTERIDOPHYTA.
? Polypodium tetragonum Sw. Syn. Fil. (1806), 77.
Delagoa-Bay : Junod 182 (fide J. E. Bommer).
Süd- und Zentralamerika, Westindien.
POTAMOGETONACEÆ.
* Potamogeton lucens L. Spec. Pl.ed.1 (1753), 426 var. fluitans Coss.e Germ.
Fl. Env. Paris ed. I (1842), 571 ; Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. VII, 48.
Delagoa-Bay : Sammler ?
Ubiquist.
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 655
GRAMINA.
* Tragus racemosus All. Fl. Pedem. II (1785), 241; Thiselton-Dyer Fl. Cap.
VI, 577.
Delagoa-Bay : Forbes.
In allen wärmeren Ländern.
* Pennisetum typhoideum Rich. in Pers. Syn. I (1805), 72; Thiselton-Dyer
FI. Cap. VII, 432.
Delagoa-Bay : Scott.
Oranjeflusskolonie, Transvaalkolonie, Trop. Afrika, Indien.
Panicum stagninum Retz. Observ. bot. V (1789), 17; Thiselton-Dyer Fl.
Cap. VII, 394.
Delagoa-Bay : Forbes.
Kapkolonie, trop. Afrika, Madagaskar, Indien.
* Eleusine coracana Gærtn. Fruct. I (1788), 8, t. I, fig. II; Thiselton-Dyer
Fl. Cap. VII, 645.
Delagoa-Bay : Forbes.
Kultiviert im trop. Afrika, trop. Arabien und durch ganz Ostindien.
* Eragrostis superba Peyr. in Sitz. Ber. Acad. Wien XX VIII (1860), 584 ;
Thiselton-Dyer Fl. Gap. VIl, 622.
Delagoa-Bay : Forbes.
Transvaalkolonie, Oranjeflusskolonie, Kapkolonie, trop. Afrika.
CYPERACEÆ.
* Scleria angusta Nees in Linn. IX (1834), 303; Thiselton-Dyer Fl. Cap.
VII, 296.
Delagoa-Bay : Junod 356. :
Madagaskar, Pondoland.
* Cyperus latifolius Poir. in Lam. Encycl. VII (1806), 268; Thiselton-Dyer
Fl. Cap. VII, 177.
Delagoa-Bay : Scott.
Oranjeflusskolonie, Transvaalkolonie, Angola, nördlich vom Victoria
Nyanza, Madagaskar.
Cyperus madagascaricus Rom. et Schult Syst. II (1817), 877; Thiselton-
Dyer Fl. Cap. VII, 184.
Delagoa-Bay : Forbes.
Maskarenen.
* Pycreus Mundtii Nees in Linn. IX (1834), 283; Thiselton-Dyer Fl. Cap.
VII, 157.
Delagoa-Bay : Forbes, Scott.
Kapkolonie, Transvaalkolonie, trop. Afrika, Maskarenen, Spanien.
656 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
Mariscus capensis Schrad. Anal. Fl. Cap. (1832), 13; Thiselton-Dyer Fl. Cap.
VII, 186.
Delagoa-Bay : Junod 233 pr. p., 236.
Kapkolonie, Transvaalkolonie, Rhodesia.
Bulbostylis parvinux C. B. Clarke in Thiselton-Dyer Fl. Cap. VII (1898), 207.
Delagoa-Bay : Kuntze 217.
(In « Zur Kenntnis der Pflanzenwelt der Delagoa-Bay etc. » unrichtiger-
weise als B. cinnamomea bezeichnet.)
® Fimbristylis ferruginea (L.) Vahl Enum. II. (1806), 291 ; Thiselton-Dyer
Fl. Cap. VII, 201.
Delagoa-Bay : Kunize 221.
Trop. und subtrop. Afrika, inklusive Südafrika.
LILIACE AR.
Iphigenia Schlechteri Engl. in Bot. Jahrbuch XXXII (1902), 89. k
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, an sandigen Plätzen, Schlechter/11525.
* Anthericum pulchellum Baker in Journ. of Bot. (1872), 140 ; Thiselton-
Dyer Fl. Cap. VI, 386.
Delagoa-Bay : Forbes.
Kapkolonie, Südostafrika.
Scilla concolor Baker in Saund. Ref. Bot. III, App. (1870) 13; Thiselton-Dyer
Fl. Cap. VI, 490.
Delagoa-Bay : Junod 106.
Subtrop. Südafrika.
AMARYLLIDACEÆ.
Hæmanthus multiflorus Martin in Monogr. ex Willd. Spec. Pl. II (1800),
25 ; Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. VII, 388.
H. delagoensis Herb. Amaryll. (1837), 233.
H. Katharinæ Baker in Gard. Chron. VII (1877), 656.
Delagoa-Bay : Monteiro.
Transvaalkolonie, trop. Afrika.
* Hypoxis villosa L. Suppl. PI. (1781), 198.
Delagoa-Bay : Tembe Rikatla, Junod 323.
Trop. und subtropisches Afrika.
IRIDACEÆ.
Freesia rubella Baker in Bull. Herb. Boiss., 2me sér., I (1901), 868.
Delagoa-Bay : Junod 166.
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 657
* Gladiolus Quartinianus! A. Rich. Tent. Fl. Abyss. II (1851), 306; Thi-
selton-Dyer Fl. trop. Afr. VII, 371.
Delagoa-Bay : Junod 131.
Trop. Afrika.
ORCHIDACEA.
Lissochilus Wakefieldii Rehb. et Moore in Journ. of Bot. (1878), 136;
Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. VII, 95.
Eulophia dispersaN. E. Brown in Bull. Misc. Inform. Kew. (1892),
127.
Delagoa-Bay : Monteiro, Junod.
Trop. Afrika.
Eulophia Thomsoni Rolfe in Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. VII (1897), 66.
Delagoa-Bay : Junod.
Britisch Zentralafrika.
CARYOPHYLLACEZÆ.
* Pollichia campestris Ait. Hort. Kew. ed. I (1789), 5.
Delagoa-Bay : Kuntze.
Trop. und subtrop. Afrika.
ANONACEÆ.
* Anona senegalensis Pers. Syn. II (1807), 95; Engl. et Diels in Engl.
Monogr. afr. Pflanzenfam. VI, 20.
Delagoa-Bay : Schlechter 11570.
Durch ganz Afrika mit Ausnahme des Nordens und der Kapkolonie.
Popowia Buchananii (Engl.) Engl. et Diels in Engl. Monogr. afr. Pflan-
zenfam. VI (1901), #7.
Delagoa-Bay : Junod 253; Busch bis Delagoa-Bay, Schlechter 12006.
Sansibarküste, Nyassaland.
Monodora Junodii Engl. et Diels Notizbl. k. bot. Gart. Berlin II (1896), 304
et Monogr. afr. Pflanzenfam. VI, 86.
Delagoa-Bay : Junod 411 ; Schlechter 11630.
* Uvaria caffra E. Mey. ex Engl. et Diels in Engl. Monogr. afr. Pflanzenfam.
VI (1901), 20.
Delagoa-Bay : Schlechter 11997.
! In unserer Zusammenstellung angeführt unter der Bezeichnung «Gladiolus
cf. aurantiacus. »
Junod 24, als Lapeyrousia spec. angeführt, stellt sich als identisch mit
L. delagoensis Baker heraus.
658 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
Artabotrys brachypetalus Benth. in Trans. Linn. Soc. XXII (1862), 467 1.
Delagoa-Bay : Junod 219, 480 ; Schlechter 11964.
Sambesibassin.
CAPPARIDACEÆ.
Boscia filipes Gilg. in Engl. Bot. Jahrb. XX XIII (1903), 221.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, in Gebüschen, 50 ın, Schlechter 11707.
SAXIFRAGACEZÆ.
Vahlia capensis Thunb. Nov. Gen. Pl. p. II (1782), 36.
— — var. linearis E. Mey. ined.
Delagoa-Bay : Junod 252, 420.
Amboland, Transvaal- und Oranjeflusskolonie, Kapkolonie.
LEGUMINOSÆ.
Albizzia Forbesii Benth. in Hook. Lond. Journ. III (1844), 92.
Delagoa-Bay : Forbes.
Cæsalpinia rostrata N. E. Brown. in Hook. Icon. Pl. VIII (1901), t. 2702.
Delagoa-Bay : Wood 7934.
* Tephrosia canescens E. Mey. Comm. (1835), 109.
Delagoa-Bay : Forbes.
Vigna Junodii Harms in Engl. Bot. Jahrb. XXX (1901), 93.
Delagoa-Bay : Junod 208; Schlechter 11538.
In unserer Zusammenstellung als Dolichos spec. aufgezählt.
ERYTHROXYLACEZÆ.
Erythroxylon delagoensis Schinz in Bull. Herb. Boiss., 2me sér., I (4904
876.
Delagoa-Bay : Junod 207.
RUTACEÆ.
* Fagara capensis Thunb. Prodr. I (1794), 28.
Delagoa-Bay : Rikatla, Junod 109.
Südöstliche Kapkolonie.
EUPHORBIACEÆ.
* Croton silvaticus Hochst. in Flora XX VIII (1845), 82.
Delagoa-Bay : Junod.
1 In unserer Zusammenstellung noch fraglich gelassen.
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 659
MALVACEÆ1.
* Hibiscus tiliaceus L. Spec. PI. ed. I (1753), 694.
— — var. genuinus Hochr. in Ann. Conserv. bot. et Jard. Bot. Genève
IV (1900), 63.
Delagoa-Bay : bords du Nkomati, Junod 516a.
Tropen.
Cienfuegosia Welshii (Anders.) Garcke in Jahrb. Bot. Gart. Berlin II (1883),
337.
Bei Posini zwischen Lebombo und Delagoa-Bay, Schenck, 825.
Arabien.
STERCULIACEE.
* Melhania prostrata DC. Prodr. I (1824), 499 ; K. Schum. in Engl. Monogr.
afr. Pflanzenfam. V, 9.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, Quintas 45.
Rhodesia, Transvaalkolonie, Griqualand-West.
Hermannia micropetala Harv. in Harv. et Sond. Fl. Cap. I (1859-60), 201;
K. Schum. in Engl. Monogr. afr. Pflanzenfam. V, 58.
H. phaulochroaK.Schum. in Notizbl. K. Bot. Gart. Berlin Il (1899), 303.
Delagoa-Bay : Junod 21; Forbes; auf sandigem Boden bei 30 bis 50 m,
Bolus 1109 ; Schlechter 11576.
Makololowald.
PASSIFLORACEZÆ.
Schlechteriana mitostemmatoides Harms in Engl. Bot. Jahrb. XXXIII
(1902), 148.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, Schlechter 11681.
LYTHRACEZÆ.
Galpinia transvaalica N. E. Brown in Kew Bull. (4894), 346; Kœhne in
Engl. Bot Jahrb. XXIX, 164,
Delagoa-Bay : Schlechter 11969.
Transvaalkolonie.
APOCYNACEA.
Tabernæmontana elegans Stapf in Kew Bull. (1894), 24.
Delagoa-Bay : Monteiro.
Sambesigebiet.
1 Die in unserer Aufzählung noch unbestimmt gelassene Junodsche Nummer 19
ist — Hibiscus physaloides Guill. et Perr. var. genuinus Hochr. f. Schinzii Hochr.
Hibiscus spec. (Nummer 38 Junod) unserer Aufzählung ist — Hibiscus micran- :
thus L. var. genuinus Hochr.
660 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.).
ASCLEPIADACEZÆ.
Cryptolepis obtusa N. E. Brown in Kew Bull. (1895) 110.
Delagoa-Bay : Speke.
Sambesigebiet.
Adenium multiflorum Klotzsch in Peters Mossamb. (1862), 279 ; Stapf in
Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. IV, 229.
Wahrscheinlich in der Nähe der Delagoa-Bay (cf. Stapf 1. c.).
Nachgewiesen am untern Sambesi und im Nyassagebiet.
Emicocarpus fissifolius K. Schum. et Schlecht. in Engl. Bot. Jahrb. IX,
Beibl. 66 (1900), 21.
Lobostephanus palmatus N. E. Brown in Hook. Icon. Pl. XXVII
(1901), t. 2692.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, auf sandigen Stellen bei 30 m, Schlechter
11535 ; district de Mabota, Junod 501.
Stomatostemma Monteiroæ (Oliv.) N. E. Brown in Thiselton-Dyer Fl. trop.
Afr. IV, 253.
Cryptolepis Monteiroæ Oliv. in Hook. Icon. PI. VI (1887), t. 1591 ;
Schinz in M&m. Herb. Boiss., 57.
Delagoa-Bay : Monteiro.
Transvaalkolonie, Nord-Kalachari.
CONVOLVULACEZÆ.
* Evolvulus alsinoides L. Spec. Pl. ed. 2 (1762), 392.
— — var. *natalensis Sond.? in Linnæa XXIII (1850), 80.
Delagoa-Bay : Junod 135, peu fréquent.
* Astrochlæna malvacea (Klotzsch) Hallier in Engl. Bot. Jahrb. XVII
(1893), 121.
Delagoa-Bay : la colline de Lourenco-Marques en est tapissée, Junod 953,
361 ; Monteiro 31.
Aethiopien, Ghasal Quellengebiet, Mossambik.
* Jacquemontia capitata (Desv.) Don Gen. Syst. IV (1838), 283.
Delagoa-Bay : Junod 178.
Trop. Afrika, Maskarenen.
Merremia angustifolia (Jacq.) Hallier in Engl. Bot. Jahrb. X VIII (1893), 117
var. ambigua Hallier 1. c.
Delagoa-Bay : Junod 94.
Südafrika, trop. Afrika, Portorico.
VERBENACEZÆ.
Clerodendron Rehmannii Gürke in Engl. Bot. Jahrb. XX VIII (1900), 294.
Delagoa-Bay : Junod 161.
Transvaalkolonie.
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 661
* Vitex mooiensis H. H. W. Parson in Hook. Icon. PI. VIII (1904), t. 2705
— -— var. Rudolphii H. H. W. Parson I. c.
Delagoa-Bay : Ressano Garcia, auf steinigen Stellen, Schlechter 41935.
LABIATA.
Leucas Junodii Brig. in Ann. du Conserv. et du Jardin Bot. Genève II
(1898), 190.
Delagoa-Bay : Rikatla, Junod 92; Monteiro 44?
In der schon mehrfach eitierten Zusammenstellung unter der Bezeichnung
L. glabrata (Vahl) R. Br.
Hoslundia decumbens Bth. in DC. Prodr. XII (1848), 54.
Delagoa-Bay : Junod 84, 89 ; Forbes.
Figuriert in unserer Zusammenstellung als Hoslundia verticillata Vahl.
Hemizygia Junodii Brig. in Ann. du Conserv. et du Jard. Bot. Genève II
(1898), 249.
Delagoa-Bay : Junod 61, 235 ; Monteiro 20.
— — var. Quintasii Briq. IL. c.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, Quintas.
SCROPHULARIACEZÆ.
Torenia parviflora Buch. et Ham. in Wall. Cat. (1831), n. 3958.
Delagoa-Bay : Junod 240.
Trop. Afrika, Komoren, trop. Asien, trop. Amerika.
LENTIBULARIACEÆ.
* Utricularia stellaris L. Suppl. (1781), 86 var. * dilata Kamienski. in
Ber. d. deut. bot. Gesellsch. (1894), 3.
Delagoa-Bay : lacs de Rikatla et de Mozakwen.
Junod 431.
Trop. Afrika, Aegypten, Ostindien.
ACANTHACEZÆ.
* Thunbergia Dregeana Nees in Linnæa XV (1841), 352.
Delagoa-Bay : Junod 303.
Oestliche Kapkolonie.
Thunbergia pondoënsis Lindau in Engl. Bot. Jahrb. XVII (1893), 93.
Delagoa-Bay : marais de Bobolé, Junod 382.
Pondoland.
662 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.).
* Barleria elegans Moore in Journ of Bot. (1880), 269.
Delagoa-Bay : Forbes.
Angola.
Pseudoblepharis coerulea Lindau in Engl. Bot. Jahrb. XXX (1901), 111.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, Schlechter 12007.
Mossambik.
Monechma nepeta (Moore) C. B. Clarke in Thiselton-Dyer Fl. trop. Afr. V
(1900), 219.
Delagoa-Bay : Quintas 123.
Angola, Ngami-See.
* Monechma bracteatum Hochst. in Flora (1841), 375.
Delagoa-Bay : Junod 145.
Transvaalkolonie, trop. Afrika, Bombay.
Crossandra fruticosulosa Lindau in Engl. Bot. Jahrb. XXX (1901), 112.
Delagoa-Bay : Lourenco-Marques, Schlechter 11586.
Hygrophila spinosa Th. Anders in Thwaites Enum. PI. Zeyl. (186%), 225.
Delagoa-Bay : am Umkomaas-Fluss, Sandersson 575.
Transvaalkolonie, trop. Afrika, Indien.
* Justicia fiava Vahl Symb. II (1791), 15.
Delagoa-Bay : Forbes.
Transvaalkolonie, trop. Afrika.
RUBIACEÆ.
Borreria diodon K. Schum. in Engl. Bot. Jahrb. XX VIII (1899), 409.
Delagoa-Bay : Masinga in Wäldern bei 100 m, Schlechter 12123.
Spermacoce Ruelliæa DC. Prodr. IV (1830), 554.
Delagoa-Bay : fide Hiern in Oliv. fl. trop. Afr. III, 239.
Trop. Afrika, Madagaskar.
Pavetta Junodii (Schinz) K. Schum. in Engl. Bot Jahrb XXXII (1903), 354.
Chomelia Schinz in Mem. Herb. Boiss., No 10 (1900), 66.
Delagoa-Bay : Rikatla, Junod 126 ; Monteiro.
Die von mir als Chomelia beschriebene Pflanze ist von Schumann durch-
aus mit Recht — wie ich mich überzeugt habe — zu Pavetta gestellt
worden; der von mir begangene Irrtum ist darauf zurückzuführen, dass
Hiern in Oliv. FI. Trop. Afr. die Rubiaceen-Gruppe in zwei Hauptabtei-
lungen unterbringt und Chomelia in die Abteilung : ovules indefinite,
rarely few, 2 or more, Pavetta in die zweite : ovules solitary, stellt, es
wäre aber klarer, wenn er hinzugefügt hätte : ovules solitary in each cell
und ovules indefinite, rarely few, 2 or more in each cell.
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 663
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora.
(Neue Folge.)
XV.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
Mit Beiträgen von
Edmund BAKER (London). D'B.P. Georges HOCHREUTINÉR
J. G. BAKER (Kew). (Genf).
Dr J. BRIQUET (Genf). Kurt DINTER (Okahandja).
B. C. CLARKE (Kew). Dr Th. LŒSENER (Berlin).
Prof. D' Hans SCHINZ (Zürich). E. WEBER (Zürich).
CYPERACEE.
B. C. CLARKE (Kew).
Cyperus Schlechteri B. C. CLARKE nov. spec.
Capite 1, parvo, perdenso; bracteis 4, patulis, 2—6 cm longis ; spiculis
parvulis, 4—6-nucigeris, castaneo-rubris, nitidis ; glumis longe mucro-
natis ; stylo 3-fido ; nuce sessili (rigona, obovoideo-ellipsoidea, brunea
cellulis extimis subquadratis.
Glabra. Rhizoma obliquum. Culmi 25 cm longi, præter basin aphylli,
leves basi paullo incrassati. Folia cum '/s parte culmi æquilonga, 3 mm
lata. Spiculæ numerosæ, densissime agglomeratæ. Glumæ rubræ, in
utroque latere 2—3-striatæ ; carina lutea, longe excurrens. Stamina 3.
— C. leucocephalo Retz., quodam modo affinis.
Südost-Afrika : Natal, in humid. summi mont. Insiowa, 2150 m,
Schlechter 6447, bl. 26. 1.
LILIACEEÆ,
J. G. BAKER (Kew).
Urginea (Albucopsis) dimorphantha Baker nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia ignota. Pedunculus validus, elongatus, sursum
664 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
6—8 lin. diam. Racemus densus 6—8 poll. longus, floribus superioribus
sterilibus, pedicellis apice articulatis, inferioribus subpatulis 15—18 lin.
longis, bracteis lineari-subulatis pedicellis æquilongis. Perianthium nor-
male 5—6 lin. longum, segmentis oblongo lanceolatis dorso carina
viridi 5-nervata præditis. Stamina perianthio paulo breviora, antheris
parvis oblongis, filamentis lanceolatis. Perianthium florum slerilium
superiorum À poll. longum, segmentis lineari-subulatis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Ondonga, Rautanen
Ab speciebus reliquis notis differt floribus superioribus multis supe-
rioribus sterilibus segmenlis elongatis lineari-subulatis.
Urginea (Albucopsis) lorata BAKER nov. spec.
Bulbus globosus, 15 lin. diam., tunicis albis membranaceis. Folia 6,
synanthia, erecta, membranacea, pedalia, lorata, obtusa, 9—12 lin. lata,
crebre distincte nervata, margine glabra. Pedunculus 8—9 poll. longus,
modice validus. Racemus densus, oblongus, pauciflorus, pedicellis bre-
vibus ascendentibus, bracteis lanceolatis membranaceis albis dorso
nervis 3 viridibus percursis infimis 5—6 lin. longis. Perianthium 6 lin.
longum, segmentis lanceolatis acutis margine albis dorso carina lata
viridi multinervata præditis. Stamina perianthio paulo breviora, antheris
parvis oblongis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Ondonga, Rautanen.
Urginea (Euurginea) Rautanenii BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia ignota. Pedunculus fragilis, 6—9 poll. longus,
1'/2—2 lin. diam. Racemus laxus, cylindricus, 6—9 poll. longus, pedi-
cellis ascendentibus apice articulatis, inferioribus 2—3 lin. longis.
bracteis minutis delloideis deciduis basi haud calcaratis. Perianthium
oblongum, 4 lin. longum, segmentis lineari oblongis obtusis dorso carina
brunnea uninervata præditis. Stamina perianthio distincte breviora,
antheris parvis oblongis luteis. Stylus ovario longior.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Ondonga, Rautanen.
Bulbine Bachmannii BAKER nov. spec.
Fibri radicales 2—3 poll. longi, densum crassi carnosi, ad apicem
attenuati. Folia propria % anguste linearia, erecta, haud carnosa. Pedun-
SCHINZ. BEITREGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 665
eulus gracilis, fragilis 4—10 poll. longus. Racemus cylindricus multi-
florus, demum semipedalis, pedicellis ascendentibus apice articulatis
8—4 lin. longis, bracteis minutis deltoideis. Perianthium 3 lin.
longum, segmentis oblongis obtusis saturate luteis viridi carinatis.
Stamina perianthio paulo breviora, antheris parvis oblongis, filamentis
stuppossi.
Südafrika : Kapkolonie, Zwartland, Umgegend von Hopefield,
Bachmann 1744, bl. IV. 1887.
Urginea (Euurginea) amboensis BAKER nov. spec.
Bulbus globosus, 9—12 lin. diam., tunicis albis membranaceis. Folia
hysteranthia ignota. Pedunculus fragilis, 8—9 poll. longus. Racemus
laxissimus, subsecundus, 6—9 poll. longus, pedicellis ascendentibus apice
artieulatis, infimis 6—9 lin. longis, bracteis minutis deciduis deltoideis
vel lanceolatis. Perianthium subeylindrico-turbinatum, 5—6 lin. longum,
segmentis oblanceolatis obtusis albidis dorso carina angusta viridi uni-
nervala præditis. Slamina perianthio distincte breviora, antheris parvis
linearibus. .,
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Ondonga, Raulanen, bl.
III. 1887.
Habitus U. indica Kunth. Recedit perianthii segmentis dorso uninervatis
AMARYLLIDACER.
J. G. BAKER (Kew).
Nerine Schlechteri BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia ignota, verosimiliter hysteranthia. Scapus pedalis
et ultra, gracilis, fragilis. Umbelle 3—5-flor&, spathæ valvis lanceolatis
2 scariosis 6—9 lin. longis, pedicellis 3—4 lin. longis dense pubescen-
tibus. Ovarium depresso-globosum, 2 lin. diam., dense pubescens.
Perianthium album, 6—7 lin. longum, tubo supra ovarium nullo,
segmentis planis æqualibus lanceolalis 2 lin. latis. Stamina declinata,
perianthio æquilonga, filamentis filiformibus exappendiculatis, antheris
parvis oblongis brunneis.
Südost-Afrika : Natal, in saxosis pr. Mont. West, alt. 1800 m,
Schlechter 6816, fl. 20. II. 1895.
666 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2m SÉR.).
Crinum (Stenaster) amboense BAKER nov. spec.
Bulbus magnitudine mediocris. Folia lanceolata tripedalia densum
3 poll. lata, ad apicem sensim aitenuata, glabra, flaccida. margine den-
ticulata. Pedunculus apice 6 lin. diam. Umbella multiflora, pedicellis
12—15 lin. longis, spathæ valvis 2 reflexis ovato lanceolatis 2 poll.
longis. Ovarium cylindricum. Perianthii tubus gracilis, erectus, 4 poll.
longus ; segmenta lanceolata, patula vel recurvata, 2—2 '/2 poll. longa,
2 1/2—3 lin. lata, 5—7-nervata, alba dorso brunneo costa. Stamina seg-
mentis paulo breviora, antheris 3 lin. longis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Olukonda, Rautanen.
A C. Belckianum Schinz, magis accedit.
Crinum (Codonocrinum) Böhmii BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia lanceolata, 2—3 pedalia, densum 2 poll. lata,
ad apicem sensim attenuala, crebre nervala, margine denticulata.
Pedunculus 4 lin. diam. Umbella sessilis, 6-flora, spathæ valvis ovato-
lanceolatis ascendentibus 4 poll. longis. Perianthii tubus adnatus 4-
5 poll. longus; limbi segmenta oblongo lanceolata, 4 '/: poll. longa,
medio 9—10 lin. lata, alba, dorso late rubro costata. Stamina declinata,
limbo multo breviora.
Deutsch-Ostafrika : Wala-Fluss, Wiesen, R. Böhm 124.
Ad C. scabrum Herb. magis accedit.
Crinum (Stenaster) nerinoides BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia ignota. Pedunculus gracilis, brevis (1—1'/z lin.
diam.). Umbella 7-flora, pedicellis 9—12 lin. longis, spathæ valvis lan-
ceolatis membranaceis 18 lin. longis. Perianthium rubrum, tubo gracili
recte pollicari, limbi segments linearibus 45 lin. longis 1'/—2 lin. latis
5 nervatis. Filamenta segmentis paulo breviora, antheris 2 lin. longis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Dr Dove, bl. 17. XII. 1892.
Species ab omnibus alteris notis valde diversa.
Crinum (Stenaster) ondongense BAKER nov. spec.
Bulbus globosus, 4 poll. diam., tunicis rigidis brunneis. Folia lan-
ceolata, pedalia, densum 1 poll. lata, ad apicem attenuata, margine den-
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 667
ticulata. Pedunculus semipedalis, 1'/s lin. diam. Umbellæ 10—12-floræ,
spathæ valvis lanceolatis, pedicellis 6—12 lin. longis. Perianthium rubro
tinctum, tubo gracili erecto 2 poll. longo, limbi segmentis lanceolatis
5—7 nervatis 1'/s poll. longis. Stamina perianthii paulo breviora, fila-
mentis rubellis, antheris linearibus luteis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Ondonga, Rautanen, bl. II.
1886.
Crinum (Codonocrinum) polyphyllum BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus, collo membranaceo 3 poll. Folia 15—20, erecta, lineria,
8—10 poll. longa, 3 lin. lata, flaccida, glabra. Umbella 6-flora, pedicellis
brevibus, spathæ valvis ovatis acuminatis 2 poll. longis. Perianthii tubus
subreetus 3 poll. longus; limbi segmenta oblanceolato oblonga, tubo
æquilonga, 5—6 lin. lata alba dorso saturate rubra. Stamina declinata,
segmentis paulo breviora, antheris 3 lin. longis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, östlich von Windhoek (Sie-
delungsfarm), Dinter 826.
Ab speciebus omnibus notis valde diversa.
Brunsvigia Rautanenii BAKER nov. spec.
Bulbus ignotus. Folia ignotus. Pedunculus apice 12 —15 lin. diam.
Umbella 20—30-flora, pedicellis strictis ascendentibus 9—10 poll. longis,
apice valde angulatis. Perianthium rubrum, tubo cylindrico 6 lin. longo,
limbi segmentis linearibus unguiculatis 8—9 lin. longis. Filamenta
rubra, limbo longiora. Ovarium obconicum, acute trigonum. 5—6 lin. diam.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, im Wald zwischen Ondonga
und Uukuambi, Rautanen, fr. 5. I. 1899.
Ab speciebus omnibus notis valde diversa.
VELLOZIACEM.
J. G. BAKER (Kew).
Vellozia (Xerophyta) minuta BAKER nov. spec.
Acaulis, fibris radicalibus pluribus elongatis. Collum radieis fibris
copiosis erectis præditum. Folia multa, erecta linearia, 1'/.—2 poll. longa,
668 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21€ SÉR.).
À 1/2 lin. lata, crassa, rigida, glabra, marginibus incrassatis stramineis.
Pedunculus gracillimus, glandulosus, foliis æquilongus. Ovarium glo-
bosum, glandulosum, 1 lin. diam. Perianthii segmenta alba, oblonga,
2 lin. longa. Stamina perianthio distincte breviora, antheris linearibus.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Epako, Rautanen, bl. IH.
1894.
Ad V. humilem Baker, magis accedit.
CAPPARIDACEE.
Hans SCHINZ (Zürich).
Berichtigung.
Prof. Gilg tauft (in Engl. Bot. Jahrb. XXXIN [1903], 227) die von mir
Merua angustifolia benannte (Verh. Bot. Ver. Brandenburg XXIX [1888],
48) Capparidacee aus Deutsch-Südwest-Afrika um in Mærua ramosissima
Gilg, sich darauf berufend, dass ich es übersehen habe, dass schon von
A. Richard (Flora Seneg. [1850-33], t. 28) eine Mærua angustifolia auf-
gestellt worden ist. Das ist nun allerdings richtig, aber anderseits scheint
mein verehrter Freund Gilg seinerseits übersehen zu haben, dass ich
mein Versehen schon längst erkannt und wieder « gut gemacht » habe
(Bull. Herb. Boiss. V [1897], App. III, 97), indem ich, veranlasst durch
die Erkenntnis, dass die von Harvey (Fl. Cap. II [1859-1860]), und Thesaur.
(Cap. IT, t. 134) aufgestellte Boscia angustifolia eine Mærua-Art ist, meine
M. angustifolia Schinz einzog und dies um so eher tun durfte, als die
Pflanze schon 1894 von Pax (Engl. Bot. Jahrb. XIX, 135) auf Grund der
Gürichschen Sammlung den Namen Mærua Gürichü Pax erhalten hat,
welchen Namen ich denn auch für meine Exemplare, deren Idendität mit
den Gürichschen Nummern mir nicht zweifelhaft ist, ich am angege-
benen Orte (Bull. Herb. Boiss. V,1.c.) zur Anwendung gebracht habe.
Die Gilgsche Bezeichnung M. ramosissima für meine ehemalige M. an-
gustifolia Schinz, die nunmehr den Namen M. Gürichü Pax trägt, ist
somit obsolet und umzutaufen ist nur noch Mærua angustifolia (Harvey)
Schinz, da die Bezeichnung angustifolia unzweifelhaft der Senegal-
Pflanze zu belassen ist. Ich schlage für die von Harvey eingeführte
Maærua den Namen M&rua Gilgü Schinz vor.
(Fortsetzung folgt.)
669
DEUXIÈME NOTE
SUR LA
FLORE DU SAHARA
PAR
l'abbé L. CHEVALLIER
Au mois de janvier 1902 je partais pour un quatrième voyage au
Sahara, avec l'intention de pénétrer jusqu’à la région du Tidikelt dont
l’occupation d’Insalah nous a ouvert la route, et de continuer mes travaux
pendant l'automne suivant pour étudier les plantes qui ne fleurissent que
dans cette saison, telles que la plupart des Salsolacées. Mais à la suite de
certains événements dans le Sud, j'ai dû réduire de beaucoup mes projets
qui pourtant, je m'en suis aperçu, n’avaient rien d’exagéré. Malgré ce
contre-temps, mon voyage n’a pas été sans résultats, grâce à cerlaines
circonstances qui m'ont permis de visiter plus à loisir la route de Ghardaïa
à El Goléa, et de pousser une pointe jusqu’à Hassi-Inifel.
En 1899 j'avais parcouru à la hâte les 268 kilomètres qui séparent la
capitale du Mzab de la station d’El Goléa sans avoir la possibilité de faire
des observations utiles. Cette année j'ai pu suivre une colonne de
tirailleurs algériens. Faisant ainsi des étapes relativement courtes, dispo-
sant chaque jour de la soirée entière pour visiter le voisinage des
différents bordjs, favorisé d’ailleurs par une végétation superbe due aux
pluies abondantes de l'automne, j’ai pu étudier la flore de cette région
généralement négligée par les voyageurs, et y découvrir quelques espèces
qui n'étaient connues que beaucoup plus au sud.
Le Mzab avait été littéralement inondé au mois d'octobre, et les habi-
tants avaient vu détruire jardins, clôtures et maisons, disparaître sous la
poussée du torrent leurs barrages les plus solides, et l’eau aller se
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 8, 31 juillet 1903. IN
670 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (AMe SÉR.). (2)
répandre inutilement au désert. Mais l’aride chebka n’en désire pas tant,
et sous ces pluies abondantes elle s'était parée de fleurs nombreuses et
variées ; et non seulement j'ai retrouvé en meilleur état que jamais toutes
les plantes connues de celte région, mais aussi plusieurs espèces rares,
entre autres le Megastoma pusillum et V Amberboa leucantha.
Sans avoir la prétention de donner ici la flore complète du Mzab, je
pense qu'on ne lira pas sans intérêt la liste des espèces que j’ai observées
aux environs de Ghardaïa, tant dans les oasis que dans les sables de
l’oued ou sur la chebka. Mais un coup d’eil sur le pays ne sera pas
inutile.
L’oued Mzab voit s'élever sur ses bords cinq des sept villes qui forment
l'élément mzabite. Les deux autres villes, Berrian et Guerrara sont
situées, celle-ci à 100 kilomètres à l’est, celle-là à environ 50 kilomètres
au nord-est. Quand de Berrian on arrive aux bords de l’oued Mzab et
qu’on apercoit à ses pieds au milieu de cette profonde vallée la capitale
Ghardaïa, puis plus près la pimpante Melika assise sur son rocher, et à
quelques kilomètres à l’ouest l’oasis enfonçant ses vertes ramifications
dans tous les vallons de la chebka, le spectacle est réellement magnifique
et d'autant plus inattendu qu’on vient de parcourir depuis Berrian une
région absolument désolée. Je pourrais même en dire autant du pays
situé entre Laghouat et Berrian si les nombreuses daïas couverles de
beaux Betoums ne donnaient à cette partie de la route un aspect parlicu-
lier sinon très varié. Des tentes de nomades plantées ca et là, quelques
groupes de palmiers décorent les sables arides de l’oued. La capitale étage
ses maisons à larges vérandas comme un dôme de constructions variées
surmonté d’un minaret piteux, il faut l'avouer, comme ceux de toutes les
villes Mzabites, mais curieux néanmoins dans sa forme conique, sans
art, sans verticale même. Et quand un riche soleil éclaire ce tableau, tout
ce qui pourrait blesser nos yeux de civilisés disparaît pour ne laisser voir
qu'un ensemble brillant et pittoresque. La partie basse de la ville du
côté de l’est est le quartier juif avec ses ruelles encombrées d’enfants et
parcourues par les odeurs les plus... invraisemblables.
La premiere habitation que l’on trouve en arrivant pres de la ville est
celle des Pères Blancs. Elle est construite sur un rocher dominant un
des bras de l’oued, et la croix qui surmonte la pelite chapelle réjouit la
vue par la note chrétienne qu’elle envoie dans cette terre de l'Islam :
c'est de cette maison hospitalière que j’ai fait, pendant plusieurs mois,
rayonner toutes mes courses.
Montez sur les hauteurs de la rive droite au-dessus du bordj, la vue
(3) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. .671
n'est pas moins belle. Voici Ghardaïa et Melika sous un autre aspect,
puis à quelques kilomètres sur la rive gauche, Bounoura planté sur ses
grosses pierres ; en deca sur la rive droite, la ville sainte des Mzabites,
Beni-Isghen, dont les maisons s’elevent en amphitheätre depuis les bords
de l’oued jusqu’au sommet du plateau. El Ateuf n'apparaît pas de cet
endroit, mais déjà le tableau est assez brillant.
Les points que j'ai le plus visités sont, outre les jardins des oasis,
toutes les pentes de la chebka bordant l’oued au nord, depuis Bou-Haraoua
jusqu’au barrage de Bouchen. Tout le long de l’oasis surtout, les plantes
protégées par l’ombrage des palmiers, y prennent leur parfait développe-
ment, elles sont en outre à l'abri de la dent des chèvres que leurs
gardiens empêchent d'approcher des cultures. En arrivant à Bouchen on
trouve la flore des dunes. Les pentes de la rive droite au sud sont beau-
coup moins riches, c’est cependant de ce côté, mais un peu vers l’ouest
que j'ai vu le Megastoma et l’Amberboa leucantha.
Au-delà de l’oasis, au-dessus de Bouchen, il faut explorer le lit de
l’oued, les collines de la rive droite et les nebkas de la rive gauche
jusqu'à une distance de quatre ou cinq kilomètres, on trouve certaines
espèces des sables qui ne se rencontrent qu’accidentellement plus près
de Ghardaia. J'en dirai autant de la petite oasis de cette région qu'on
appelle « la daïa ».
J'ai fréquemment visité l’oasis de Beni-Isghen dont les parties incultes,
l’oued qui la traverse, les rochers qui la bordent, sont riches en espèces
intéressantes. Ces rochers notamment sont couverts de Pappophorum
brachystachyum ; dans les parties incultes croissent le Megastoma
pusillum, le Statice hybrida (Thouini-Bonduelü) et quelquefois aussi
l’ Helianthemum metlilense.
La petite oasis de Bounoura, qui s’enfonce au nord dans un étroit ravin,
n’est pas à oublier, non plus que les rochers voisins. De Mélika à Bou-
Haraoua la pente d’eboulis ne manque pas d'intérêt ; sa proximité
d’ailleurs la recommande. On y trouve les deux Pappophores.
J'ai moins vu, mais non sans fruits, les dunes d'El Ateuf, les ravins au
delà de Bounoura et la hamada qui domine ces rives. Le Buphthalmum
graveolens et de nombrenses variétés de Fagonia s’y rencontrent.
Enfin j'ai fait de fréquentes herborisations dans les ravins arides de la
chebka avec ses roches poreuses, rudes comme le fer, abritant dans leurs
anfractuosités le délicat Filago prolifera. Les trous de la hamada d’où
l’on extrait la pierre à timchent donnent asile à de nombreux Astragalus
et au Fagonia Bruguieri.
672
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (4)
Voici la liste des plantes que j’ai observées dans ces diverses sta-
tions :
Delphinium pubescens DC. var. dissi-
tiflorum Coss.
Papaver hybridum L.
— hybridum L. var. tenuifo-
lium.
Glaucium luteum Scop.
Hypecoum procumbens L.
— Geslini Coss. DR.
Fumaria longipes Coss. DR.
— densiflora DC.
— parviflora Lam.
Enarthrocarpus clavatus Del.
— clavatus Det. var.
roseo.
Erucaria Ægyceras J. Gay.
Reboudia erucarioides Coss. DR.
Crambe Kralikii Coss. DR.
Zilla macroptera Coss. DR.
Biscutella didyma L. var. raphanifolia
Coss.
Hutchinsia procumbens Desv.
Capsella bursa-pastoris Mench.
Senebiera coronopus Poir.
Lepidium sativum L.
Farsetia ægyptiaca Turr.
— ovalis Boiss.
— ovalis Boiss. f. abortiva.
— linearis Desn.
Alyssum macrocalyx Coss. DR.
Koniga libyca Viv.
Carrichtera Vellæ DC.
Eruca pinnatifida Desf.
Brassica Tournefortii Gou.
Hirschfeldia adpressa Mœnch.
Diplotaxis pendula DC.
. Moricandia spinosa Pom.
Henophyton deserti Coss. DR.
Savignya longistyla Boiss. Reut.
Sisymbrium Sophia L.
— erysimoides Desf.
— Irio L.
— _ pubescens Coss.
Malcolmia ægyptiaca Spr. var. longisi-
liqua Coss.
flor.
Malcolmiaægypatica Spr. var. dasycarpa
Batt.
Matthiola livida DC.
Cleome arabica L.
Capparis ovata Desf.
Randonia africana Coss.
Reseda arabica Boiss.
— villosa Coss. DR.
Helianthemum Kahiricum Del.
— Kahiricum Del. var. liby-
cum Pom.
— metlilense Coss.
— sessiliflorum Pers.
— sessiliflorum Pers. f. fasti-
giatum. ——
— ellipticum Pers.
— ellipticum Pers. var. vi-
rens.
— velutinum Pom.
— eremophilum Pom.
— eriocephalum Pom.
Frankenia pulverulenta L.
Malva ægyptiaca L.
— parviflora L.
Althæa Ludwigii L.
Erodium moschatum L’Herit.
— guttatum Desf.
— glaucophyllum Ait.
— pulverulentum Desf.
Silene nocturna L.
— setacea Viv.
— villosa Forsk.
— villosa Forsk. var. micro-
petala. °
— rubella L.
Saponaria vaccaria L.
Dianthus Broteri Boiss. Reut.
Stellaria media Vill.
Spergula flaccida Murb.
Spergularia diandra Heldr.
Leeflingia hispanica L.
Polycarpon tetraphyllum L.
Polycarpza fragilis Del.
Paronychia longiseta Webb.
(5) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA.
Paronychia nivea DC. var. macrose-
pala Boiss.
— nivea DC. var. querioides
Ball.
Gymnocarpon fruticosum Pers.
Herniaria cinerea DC.
Herniaria fruticosa L.
Pteranthus echinatus Desf.
Telephium Imperati L.
Fagonia glutinosa Del.
— sinaica Boiss.
— microphylla Pom. ?
— Bruguieri DC.
Zygophyllum Geslini Coss.
Peganum Harmala L.
Zizyphus Lotus Desf.
Rhus oxyacanthoides Cav.
Retama sphærocarpa Boiss.
Argyrolobium Saharæ Pom.
— uniflorum Jaub. et Spach.
Ononis angustissima Batt. et Trab.
— serrata Forsk.
— diffusa Ten.
Trigonella fenum-gr&ecum L.
— anguina Del.
Medicago denticulata Willd.
— laciniata All.
— laciniata All. var. macro
carpa.
— laciniata All. var. brevis-
pina.
Lotus pusillus Viv.
Acanthyllis tragacanthoides Batt. Trab.
Astragalus pentaglottis L.
— tribuloides Del.
— cruciatus Link.
— gyzensis Del.
— tenuifolius Desf.
— Gombo Coss. DR.
— gombæformis Pom.
Vicia calcarata Desf.
Coronilla juncea L.
Hippocrepis ciliata Willd.
= multisiliquosa L.
— bicontorta Lois.
Neurada procumbens L.
Punica Granatum L.
673
Mesembryanthemum nodiflorum L.
Aizoon hispanicum L.
Opuntia Ficus-indica Haw.
Citrullus Colocynthis Schrad.
Eryngium ilicifolium Lam.
Scandix pecten-veneris L.
Deverra scoparia Coss. DR.
Bupleurum semicompositum L.
Ferula vesceritensis ? Coss. DR.
Torilis nodosa Gærtn.
Orlaya maritima Koch.
Ammodaucus leucotrichus Coss. DR.
var. longipilus.
— leucotrichus Coss. DR. var.
brevipilus.
Daucus sahariensis Murb.
Gaillonia Reboudiana Coss. DR.
Galium Aparine L.
Valerianella olitoria Poll.
Scabiosa monspeliensis L.
Nolletia chrysocomoides Cassini.
Perralderia coronopifolia Coss.
Gymnarrhena micrantha Desf.
Rhanterium intermedium Pom.
Asteriscus graveolens Forsk.
— pygmzus Coss. Kral.
Leyssera capillifolia DC.
Lasiopogon muscoides DC.
Ifloga spicata C. H. Schult.
Evax argentea Pom.
Filago spathulata Presl.
— prolifera Pom.
— desertorum Pom.
Phagnalon lepidotum Pom.
— purpurascens Sch. Bip.
— rupestre DC.
Cladanthus arabicus Cass.
Anacyclus alexandrinus Boiss.
Anthemis sabulicola Pom.
Chlamydophora pubescens Coss. DR.
Matricaria aurea Batt. Trab.
Chrysanthemum coronarium L.
fuscatum Desf.
Artemisia Herba-alba Asso.
Senecio flavus Sch. Bip.
— coronopifolius Desf.
Calendula ægyptiaca Pers.
674
Calendula ægyptiaca Pers. var. gracilis
(DC.).
— ægyptiaca Pers. var. platy-
carpa (Coss.).
— arvensis ? L.
Atractylis serratuloides Sieb.
.- eitrina Coss.
— prolifera Boiss.
Centaurea pubescens Willd. var. Sa-
haræ Pom.
— maroccana L.
— melitensis L.
— furfuracea Coss. DR.
Amberboa leucantha Coss.
— Omphalodes Batt. Trab.
Carduncellus eriocephalus Boiss.
Onopordon acaule L.
Carduus getulus Pom.
Hyoseris radiata Boiss.
Hedypnois polymorpha DC.
Keelpinia linearis Pall.
Catananche arenaria Coss. DR.
Hypocheris radicata L.
— glabra L.
— glabraL.f.arachnoideaPoir.
Kalbfussia Mulleri Sch. Bip.
Spitzelia Saharæ Coss.
— getula Pom.
Scorzonera alexandrina Boiss.
Tourneuxia variifolia Coss.
Sonchus tenerrimus L.
— oleraceus L.
Zollikoferia mucronata Boiss.
— resedifolia Coss.
— angustifolia Coss. DR.
— squarrosa Pom.
— nudicaulis Boiss.
— nudicaulis Boiss. var. diva-
ricata Pom.
— glomerata Boiss.
Picridium vulgare Desf.
— tingitanum Desf.
Nerium oleander L.
Dæmia cordata R. Br.
Convolvulus supinus Coss. Kral.
— supinus Coss. Kral. var. se-
riceus Pom.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (6)
Cuscuta epithymum L.
— Tenorii Engel.
Anchusa hispida Forsk.
Lithospermum apulum Vahl.
— callosum Vahl.
— arvense L.
Arnebia decumbens Coss. Kral. var.
macrocalyx.
Echium humile Desf.
— trygorrhizum Pom.
Echiochilon fruticosum Desf.
Echinospermum spinocarpos Forsk.
Megastoma pusillum Coss. DR.
Asperugo procumbens L.
Heliotropium undulatum Vahl.
— suffruticescens Pom.
Solanum villosum Lam.
Withania somnifera Dunal.
Celsia laciniata Poir. —
Antirrhinum ramosissimum Coss. DR.
Linaria fruticosa Desf.
— simplex DC.
— laxiflora Desf.
Phelipæa violacea Desf.
— ægyptiaca Walp.
— floribunda Pom.
Salvia clandestina L.
— lanigera Poir. var. laciniata.
— ægyptiaca L.
Marrubium deserti de Noé.
Lamium amplexicaule L.
Ajuga Iva Schreb.
Anagallis cærulea Lam.
— phœnicea Lam.
Bubania Feei de Gir.
Statice Bonduelii Lestib.
— Thouini Viv. f. minor.
— hybrida Cheval].
Plantago amplexicaulis Cav.
— Lagopus L.
— ciliata Desf.
— ovata Forsk.
— notata Lag.
— albicans L.
— Psyllium L.
Chenopodium album L.
— murale L.
(7) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 6
Blitum virgatum L.
Atriplex dimorphostegya Kar. Kir.
Echinopsilon muricatus Moq.
Salsola vermiculata L.
Emex spinosus Campd.
Rumex vesicarius L.
Polygonum aviculare L.
— Bellardi All.
Cynomorium coccineum L.
Euphorbia chamæsyce L.
—— granulata ? Forsk.
— helioscopia L.
— Guyoniana Boiss. Reut.
— cornuta Pers.
— glebulosa Coss. DR.
— peplus L.
_ terracina L.
Andrachne telephioides L. var. brevi-
folia Mull.
Theligonnm eynocrambe L.
Urtica urens L.
Forskahlea tenacissima L.
Pancratium ? !.
Asphodelus tenuifolius Cav.
— pendulinus Coss. DR.
Dipcadi serotinum Médick.
Urginea noctiflora Batt. Trab.
Gagea reticulata Rem. Sch.
Erythrostietus punctatus Schl.
Cyperus rotundus L.
Andropogon pubescens Vis.
- laniger Desf.
Pennisetum ciliare Link.
— dichotomum Forsk.
Phalaris minor Retz.
Agrostis verticillata Vill.
nt
©:
Polypogon monspeliense Desf.
Aristida Adscensionis L.
— pumila Desn.
— obtusa Del.
— ciliata Desf.
— floccosa Coss.
— floccosa Coss. var. minor. '
— pungens Desf.
Stipa tortilis Desf.
— parviflora Desf.
— barbata Desf.
Avena barbala Brot.
Danthonia Forskahlei Trin.
Cynodon Dactylon Pers.
Tetrapogon villosus Dest.
Pappophorum brachystachyum Jaub. et
Spach.
— scabrum Kth.
Ammochloa subacaulis Bal.
Kæleria phleoides Pers.
— villosa Pers.
_ Salzmanni Boiss. Reut.
— Salzmanni Boiss. Reut. var.
schismoides Trab.
Sphenopus Gouani Trin.
Schismus calycinus Coss. DR.
Poa annua L. var.
Bromus maximus Desf.
— rubens L.
— tectorum L.
Brachypodium distachyon Rem.Sch.
Cutandia memphitica Willk.
Lepturus incurvatus Trin.
Hordeum maritimum With.
Notochlæna vellea R. Br.
Le 1% mars je partais pour El Goléa. La première étape a heu à Metlili.
En quittant Ghardaïa, la route contourne Beni-Isghen, gagne le plateau
où l’on retrouve la végétation de la chebka, puis après une longue série
de couloirs s'engage dans l’aride chäaba par laquelle on débouche dans
l’oued Metlili.
Signalons seulement sur le plateau à quelque distance de la birfucation
3 En feuilles dans les fissures des rochers.
676 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (8)
de la route de Ouargla l’Helianthemum metlilense qui ne se rencontre
qu’accidentellement à Ghardaïa, puis l’Amberboa leucantha dans les
rochers de la chäaba de Meltlili.
Dans la soirée toute herborisation fut impossible, un vent terrible souf-
flait en rafales, bouleversant les tentes les mieux assujetties, enlevant
dans l’atmosphère des tourbillons de sable. D'ailleurs la région intéres-
sante est située assez loin de notre campement. Je l’avais visitée en 1897
et en 1899 sans pouvoir y trouver l’Astragalus gombeformis dans la
localité classique de Pomel, j'y avais revu la même végétation qu’à Ghar-
daïa et constaté en plus: Brassica Tournefortü, Monsonia nivea, Genista
Saharæ, Convolvulus leucotrichus, Calotropis procera, Crozophora ver-
bascifolia, Kæleria phleoides var. laxa.
Le lendemain, une courte étape de 17 kilomètres pour gagner Seb-Seb.
L’oued Metlili étant traversé, on suit une assez longue vallée qui va se
rétrécissant jusqu’à l’arrivée sur le plateau très aride où croissent de
rares Fagonia Bruguieri et Helianthemum sessiliflorum. Au bord de cette
hamada la route descend en lacets dans un ravin étroit et profond : c’est
l’escargot de Seb-Seb dont les rochers sont couverts de Senecio flavus.
On atteint bientôt la large et verdoyante vallée du même nom où crois-
sent en abondance et en exemplaires énormes Hippocrepis multisiliquosa,
Centaurea furfuracea, Amberboa Omphalodes, Tourneuxia varufolia,
Asphodelus pendulinus, etc.
J’emploie ma soirée à parcourir les rochers qui avoisinent le bordj, j’y
trouve abondamment Helianthemum kahiricum, Gymnocarpon fruticosum,
Zollikoferia angustifolia, Z. squarrosa, une forme à petites fleurs de
l’Echium humile, Aristida pumila, Pappophorum brachystachyum et une
variété inédite du Fagonia sinaica que j'ai nommée microcarpa.
L'étape de Seb-Seb à El Gäa est d'environ 27 kilomètres. C’est tou-
jours le même genre de pays : étroites vallées, larges plateaux arides ;
nous trouvons les chäabas remplies de sauterelles qui s’envolent en
nuages épais au passage de la colonne. Parmi les rochers des ravins crois-
sent les Periploca angustifolia, Dæmia cordata, Rhus oxyacanthoides,
Deverra scoparia; la hamada est couverte d’Helianthemum metlilense déja
trop avancé. Arrivé au bordj je cueille dans les sables, autour d’une mai-
gre culture : Conringia orientalis, Chrysanthemum macrocarpum var.
flavum, Echium trygorrhizum, Aristida floccosa. Puis après déjeuner je
vais visiter les pentes sablonneuses des collines situées au nord-ouest du
bordj. A quelques centaines de mètres une floraison superbe m’arrete
sur les rochers voisins : Erodium glaucophyllum var. glabrum en grosses
(9) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 677
touffes dressées de soixante centimètres de hauteur, Helianthemum velu-
tinum, Ammodaucus leucotrichus var. longipilus haut de cinquante centi-
mètres, Fagonia fruticans, Pappophorum brachystachyum, etc. Mes
regards sont bientôt attirés par une plante qui m'est inconnue, elle
abonde à quelques mètres au-dessous de moi entre les blocs et surtout
dans les pentes sablonneuses : le Trichodesma africanum nouveau pour
la région. C’est peut-être sa station la plus septentrionale. Il n’était
signalé que beaucoup plus au sud vers le Tidikelt.
De grand matin le 17 nous partons pour El Abiod (26 kilom.). Nous
traversons d’abord un coin de la vallée au milieu des dunes couvertes de
Retams, d’Ephedra, de Drinn, etc. puis la route pénètre à gauche dans un
ravin étroit encombré de gros blocs, bordé de hauts escarpements, où je
remarque un Atractylis voisin de l’A. serratuloides !, Fagonia fruticans,
Phelipæa ægyptiaca et toutes les espèces nommées précédemment, même
le Trichodesma africanum. Les Linaria laxiflora, Cladanthus arabicus,
Statice Bonduelii décorent les bords du sentier, surtout à la sortie de cette
chäaba où le terrain est plus sablonneux avec Neurada procumbens, Con-
volvulus supinus, Echium trygorrhizum. A un élargissement de la vallée
de l’oued Kreïar je retrouve la flore habituelle de ces terrains : Fagonia
sinaica var. microcarpa, Rhantherium adpressum, Linaria fruticosa dans
les pierres ; Hippocrepis bicontorta, Aristida floccosa, Tourneuxia,
Kelpinia dans les sables. Un raccourci nous fait traverser un plateau
absolument nu et nous arrivons au bordj. Dans toute la soirée sur le Kef
au nord-est je ne trouvai rien de nouveau; mais je signale encore le
Pappophorum brachystachyum et le Trichodesma africanum.
Mardi 18, les 27 kilomètres de l’étape sont une succession de plateaux
pierreux avec Helianthemum metlilense qui abonde cette année, et de
chäabas où apparaissent çà et là Bubania Feei, Hippocrepis bicontortata,
Echium trygorrhizum, Diplotaxis pendula, etc...
Hadadra, bordj, poste téléphonique, nous sommes à mi-chemin d’El
Goléa, Au sud du bordj, sur les deux versants de la colline, je retrouve
avec plaisir l’Enarthrocarpus Chevallieri, en touffes énormes couvertes
de fruits et encore de quelques fleurs ; les indigènes nomment cette
plante « Elsell », et savent qu'elle est répandue autour de Hadadra et
d'El Goléa. Sur les rochers je vois des Senecio flavus dont la ramure
a plus d’un metre de tour et 40 à 50 centimètres de hauteur. Là encore
je constate la présence de: Farsetia linearis, Fagonia sinaica, F. fru-
1 C'est de cette plante qu'il est question dans les notes ci-dessous p.
Bas BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me SÉR.). (A0) ;
ticans, Asiragalus gyzensis, Chrysanthemum macrocarpum var. flavum,
Nonnea violacea, etc. etc.
Le lendemain, après le passage de quelques dunes et d’une aride
hamada, je revois le long de la piste dans un terrain de reg le Megastoma
pusillum et quelques pieds de Fradinia halimifolia en boutons. Plus loin
les rochers du triste défilé d’Oum-el-Klab, sont encore couverts de
Senecio flavus. Nous atteignons bientôt le nouveau bordj d’Oum-el-Kiab
(25 kilom.), situé dans une petile plaine sablonneuse où croissent surtout:
Cleome arabica, Astragalus gyzensis, Neurada procumbens, Chrysanthe-
mum macrocarpum var. flavum, Spitzelia Saharæ, Lithospermum callosum,
Echium trygorrhizum. Sur les plateaux plus ou moins rocheux ou sablon-
neux du voisinage je cueille encore : Henophyton deserti, Randonia afri-
cana, Fagonia fruticans, Retama sphærocarpa, Argyrolobium uniflorum,
Ammodaucus lencotrichus var. longipilus et var. brevipilus, Amberboa
Omphalodes, Fradinia halimifolia, Dæmia cordata, Periploca angustifolia,
Marrubium desert, Linaria fruticosa, puis deux Helianthemum atteignant
près de 1 m. 50 de hauteur; les jeunes pieds de l’année ont déjà 60 cm.
de hauteur sans ramifications. L’un est H. sessiliflorum que j'ai revu avec
les mêmes proportions en plusieurs endroits dans les grandes dunes, les
nebkas, par exemple à El Goléa et sur la route de Miribel ; l’autre est
peut-être une espèce nouvelle que je décris plus loin sous le nom pro-
visoire de H. brachypodum. Le Reseda villosa qui n'avait manqué nulle
part, disparait ici.
D’Oum-el-Klab à Zirara, étape d'environ 24 km., la végétation sans
varier beaucoup devient moins abondante, quelques espèces nous aban-
donnent. Trois kilomètres avant l’arrivée je vois encore le Helianthemum
metlilense, puis l'Echiochilon fruticosum.
Elevé sur un piton isolé au milieu d’un cirque immense, le bordj
de Zirara est remarquable par le panorama grandiose et vraiment saha-
rien que l’on découvre du haut de sa terrasse : une plaine de sable à
peine ondulée, une ceinture de hautes dunes et de rochers nus, qui
aujourd'hui vous emprisonnent, tant la transparence de l’atmosphère
les rapproche, et demain vous laissent perdu et isolé lorsqu’au moindre
souffle du vent ils s’estompent et se perdent dans un vaporeux loin-
tain : c’est bien là le désert et son inquiétante solitude.
Le botaniste n'y trouve donc guère à glaner. Cependant j’y découvris
dans la soirée le Deverra intermedia. L’ Amberboa omphalodes n’était pas
rare sur les pentes mêmes du mamelon. Dans la plaine ca et là Malcolmia
ægypliaca var. longisiliqua, Monsonia nivea, Rhanterium intermedium,
(li) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 670
à &
Fradinia halimifolia, Cyperus conglomeratus et quelques arbrisseaux vul-
gaires. Je profilai du séjour que nous fimes à Zirara pour soigner mes
récolles, car j'aurais inutilement parcouru les environs.
Pour aller de la à El Kouah, il y a plus de 30 km., les dix premiers à
travers de hautes dunes où l’on ne voit que de rares touffes de drinn; le
reste de la route est presque aussi dépourvu. Je rencontre néanmoins
Anthyllis sericea, Orobanche cernua et quelques autres especes déjà
nommées.
Mais les environs d'El Kouah sont encore plus attristants : rochers
polis, luisant au soleil, saupoudrés ca et là de sable; près de l’ancien puits,
sur la colline on trouve encore Fagonia fruticans, Farsetia ægypliaca
à fleurs d’un brun-pourpre, mais partout ailleurs je ne vois que des
Retams, quelques Alendas et Halogeton alopecuroides. Les pluies ont
manqué dans cette région, pas une plante annuelle n'apparait.
Le 23 nous faisons l'étape d’El Kouah à El Fedj, une trentaine de kilo-
mètres : nous cheminons dans une suite de couloirs sablonneux bor-
dés de mamelons hauts de quelques mètres seulement. Vers le ving-
ième kilomètre, les collines se relèvent puis s’eloignent bientôt brus-
quement, et nous traversons un long plateau de reg et de dalles polies
moucheté de monticules sablonneux où la végélation n’est représentée
que par le Monsonia nivea et l’'Astragalus gombæformis. Nous campons
près de la gara que je vais visiter dans l'après-midi. Sur les pentes je ne
rencontre que Aristida pungens et une belle colonie d’Ammodaucus leu-
cotrichus var. brevipilus. Du haut de cette gara couverte de plantes viva-
ces, mais vulgaires, on apercoit jusqu’à l'horizon une hamada formée
de grandes dalles étincelantes. C’est la fournaise pendant l'été.
Le lundi 2%, dernière étape de 25 km. Les huit premiers franchis,
on arrive dans la vallée de l’oued-Seggueur qu’on ne quitte plus jusqu’à
El Goléa. On a sur sa gauche, après le puits d’Ant-el- Kebir les premières
falaises qui se rattachent au plateau du Tadmait. Sept kilomètres avant
d'arriver à l’oasis dont la verdure réjouit la vue et accélère notre marche,
voici une large ouverture dans la falaise : c’est la route de Ouargla. Enfin
au 268: kilomètre nous entrons à El Goléa.
En résumé tout le long de la route c’est approximalivement la même
végétation qu'à Ghardaïa avec quelques espèces en moins. Les seules que
je n'ai pas vues a Ghardaïa sont : Enarthrocarpus Chevallieri, Helian-
themum brachypodum, Erodium glaucophyllum var. glabrum, Monsonia
nivea, Fagonia fruticans, F. sinaica var. microcarpa, Anthyllis sericea,
Deverra intermedia, Ammodaucus leucotrichus var. brevipilus, Fradinia
680 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (12)
e
halimifolia, Chrysanthemum macrocarpum var. flavum, Rhanterium
adpressum, Periploca angustifolia, Calotropis procera, Trichodesma afri-
canum, Orobanche cernua, Halogeton alopecuroides, Cyperus conglome-
ralus var. effusus, Aristida brachyathera.
J'aurais pu sans difficulté contiuuer mon voyage jusqu’à In-Salah ;
mais faire quarante jours de colonne pour passer vingt-quatre heures au
Tidikelt (telles étaient les circonstances), à une saison déjà d'autant
moins propice que la pluie avait manqué, c’etait peu engageant. Je
restai done a El Goléa. Je visitai à plusieurs reprises l’oasis et celle
d’Hassi-el-Gara, les plaines sablonneuses qui les entourent, les plan-
tations de Ben-Bachir, les nebkas qui s'étendent depuis le fort jus-
qu’à la route de Ouargla, ainsi que celles qui bordent les trois ou
quatre premiers kilomètres de cette route, puis le plateau et le grand
Erg; mais j’eus beau parcourir de nombreux kilomètres, m’enfoncer
dans les dunes, user mes chaussures dans les rochers, je ne fis pas
grandes récoltes. Voici d’ailleurs la liste des plantes que j'ai reconnues à
cette saison.
1° Sous les palmiers des oasis ou dans les cultures de céréales :
Adonis microcarpa DC. var. dentata Saponaria Vaccaria L.
Boiss.
Adonis æstivalis L.
Ceratocephalus falcatus Pers.
Nigella ?
Roemeria hybrida DC.
Papaver hybridum L.
Fumaria parviflora Lam.
Raphanus Raphanistrum L.
Eruca pinnatifida L.
Rapistrum ?
Neslia paniculata Desv.
Lepidium sativum L.
Brassica Tournefortii Gouan.
Sisymbrium Irio L.
Conringia orientalis Andr.
Nasturtium officinale R. Br.
Helianthemum niloticum ? Pers.
Malva parviflora L.
Silene nocturna L.
2 tridentata Desf.
= rubella L.
Spergularia media Pers.
Trigonella fænum-græcum L.
Melilotus indica All.
Medicago lupulina L.
Astragalus cruciatus Link.
— Gyzensis Del.
— tenuirugis Boiss.
Scandix pecten-Veneris L.
Bupleurum semicompositum L.
Calendula algeriensis? Boiss. Reut.
Rhagadiolus stellatus Willd. var. inter-
medius.
Sonchus oleraceus L.
Zollikoferia angustifolia Coss. DR.
Calotropis procera Willd.
Solanum miniatum DC.
— villosum L.
Mentha pulegium L.
Stachys %
Anagallis phenicea Lam.
Plantago coronopus L.
(43)
Plantago Psyllium L.
Atriplex dimorphostegya Kar. Kir.
Polygonum Bellardi All.
Euphorbia peplus L.
Ricinus communis L.
Urtica dioica L.
Phalaris canariensis L.
Cynodon Dactylon Pers.
Kæleria phleoides Pers.
L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA.
681
Keleria phleoides Pers. var. laxa
Schweinf.
— villosa Pers.
Sphenopus Gouani Trin.
Poa annua L. var. ?
Bromus maximus Desf.
Lolium multiflorum Lam.
Lepturus incurvatus Trin.
2° Dans les endroits marécageux salés ou non, aux bords des saguias
ou du lac:
Frankenia pulverulenta L.
— lævis L.
— florida Chevall.
Spergularia marina Willk.
Zygophyllum Geslini Coss.
Nitraria tridentata Desf.
Tamarix bounopæa J. Gay.
— Balansæ J. Gay.
— pauciovulata J. Gay.
Podospermum laciniatum DC.
Cressa cretica L.
Samolus Valerandi L.
Plantago coronopus L. var.
Limoniastrum Guyonianum Coss DR.
Arthrocnemum macrostachyum Mor.
Delp.
Potamogeton pectinatus L.
Zanichellia palustris L.
Typha angustifolia L.
Juncus maritimus L.
Cyperus rotundus L.
— lævigatus L.
Imperata cylindrica P. B.
Agrostis alba L.
— verticillata Vill.
Polypogon monspeliense Dsf.
— monspeliense f. minor.
Arundo Donax L.
Æluropus litoralis Parl.
Hordeum maritimum With.
Nitella tenuissima Kutz.
Chara fragilis
— hispida?
3° Sur les pentes des collines encombrées d’eboulis ou transformées
en nebkas par l’accumulation des sables:
Enarthrocarpus Chevallieri Barr.
Moricandia spinosa Pom.
Savignya longistyla Boiss. Reut.
Malcolmia ægyptiaca Spr.
Matthiola livida DC.
Cleome arabica L.
Reseda arabica Boiss
Silene setacea Viv.
Paronychia longiseta Webb.
Pteranthus echinatus Desf.
Fagonia isotricha Murb.
glutinosa Del.
Fagonia Bruguieri DC.
Neurada procumbens L.
Mesembryanthemum crystallinum L.
Ammodaucus leucotrichus Coss. DR.
var. brevipilus.
Daucus sahariensis Murb.
Perralderia coronopifolia Coss.
Ifloga spicata C. H. Sch.
Anthemis sabulicola Pom.
Chrysanthemum macrocarpum Coss.
Kral. v. flavnm Batt.
— trifurcatum Desf.
682
Brocchia cinerea Del.
Centaurea furfuracea Coss. DR.
Amberboa 2
Atractylis prolifera Boiss.
Tourneuxia varıifolia Coss.
Zollikoferia arborescens Batt. Trab.
Convolvulus supinus Coss. Kral.
— leucotrichus Pom.
Lithospermum apulum Vahl.
— callosum Vahl.
Arnebia decumbens Coss. Kral.
macrocalyx.
Echium trygorrhizum Pom.
Echinospermum spinocarpos Forsk.
Plantago amplexicaulis Cav.
var.
4° Dans les dunes plus ou moins
espèces ci-dessus, et en outre :
Hypecoum Geslini Coss. DR.
Henophyton deserti Coss. DR.
Malcolmia ægyptiaca Spd. var. dasy-
carpa Batt.
Monsonia nivea Desn.
Silene villosa Forsk.
— villosa Forsk.
petala.
Genista Saharæ Coss. DR.
Medicago laciniata All.
var. micro-
5° Sur le plateau pierreux :
Farsetia linearis Desn.
Anastatica hierochuntica L.
Randonia africana Coss.
Helianthemum sessiliflorum Pers.
Erodium glaucophyllum Aït.
Gymnocarpon fruticosum Pers.
Fagonia microphylla Pom.
Argyrolobium uniflorum Jaub. Sp.
Deverra intermedia Chevall.
Gymnarrhena micrantha Desf.
Rhanterium intermedium Pom.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.).
(14)
Plantago albicans L.
Traganum nudatum Del.
Salsola vermiculata L. var. ?
Calligonum comosum L’Herit.
Emex spinosus Campd.
Rumex vesicarius EL.
Euphorbia granulata Forsk.
Asphodelus tenuifolius Cav.
Erythrostietus punciatus Schl.
Aristida floccosa Coss.
— aculiflora Tr. et Rup.
— brachypoda Tausch.
— pungens Desf.
Danthonia Forskahlei Trin.
Cutandia memphitica Willk.
élevées on retrouve la plupart des
Ser
Tamarix gallica L.?
Spitzelia Saharæ Coss.
— getula Pom.
Scrophularia Saharæ Batt. Trab.
Phelipæa lutea Desf.
— violacea Desf.
Euphorbia Guyoniana Boiss..Reut.
Ephedra alata Desn.
Asphodelus pendulinus Coss. DR.
Anvillæa australis Chevall.
Asteriscus graveolens Fork.
— pygmæus Coss. Kral.
Rhetinolepis lonadieides Coss.
Atractylis serratuloides ? Sieb.
Carduncellus eriocephalus Boiss.
Linaria fruticosa Desf.
Plantago ciliata Desf.
Halogeton alopecuroides Mogq.
Thymelæa microphylla Coss. DR.
Aristida brachyathera Coss. Bal.
La flore de ces cinq stations n’est cependant pas tellement tranchée
qu'on ne puisse rencontrer en l’une quelques espèces de l’autre. Ainsi le
(15) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 683
plateau présente certaines espèces plus spéciales aux nebkas, parce que
le sable l’envahit en quelques points; on y trouve l’Aristida acutiflora,
l’Ephedra alata etc., même l’Enarihrocarpus Chevallieri celui-ci au bord
seulement de la falaise. Quant au grand Erg, c’est la station du Mal-
colmia zgyptiaca var. dasycarpa, du Phelipæa lutea, on y voit guère en
plus que le Retam, l’Alenda, un Tamarix. Pour s'occuper on y bèche
des roses des sables, et l’on y trouve toujours le sable comme asssai-
sonnement à son déjeuner.
Une circonstance imprévue me permit bientôt de quitter EI Goléa et
de suppléer d’une certaine manière à mon expédition manquée du Tidi-
kelt. Les missionnaires d’Afrique établis à El Goléa, décidèrent l'érection
à Inifel d'un modeste mausolée à la mémoire de trois de leurs confrères
massacrés dans celte région en 1876. Je me joignis à eux, et le 45 avril,
munis, chacun suivant son but, des bagages et outils nécessaires, nous
partions sous la conduite d’un méhariste indigène que le chef du bureau
arabe avait mis gracieusement à notre disposition.
Hassi-Inifel autrefois très fréquenté par les Touareg est à 150 km. au
sud-est d'El Goléa, dans l’oued Mya, et à environ 300 km. au sud de
Ouargla, par conséquent à moitié route de cette dernière ville et d’In-
Salah. On y a construit un fort, qui avec celui de Miribel au sud et celui de
Mac-Mahon au sud-ouest, étaient nos !rois points les plus avancés avant
l'occupation d’In-Salah. Mais depuis longtemps les pillards Touareg ne
se hasardent plus dans cette région, et le fort d’Inifel abandonné par les
troupes régulières n’est occupé que par quelques mohazni qui en ont la
garde et y logent avec leurs familles.
La route d’Inifel étant peu connue et surtout à peine parcourue
aujourd'hui, je pense qu'il ne sera pas inutile d’en donner un apercu et
de signaler les plantes qui croissent dans la région qu’elle traverse. Ma
liste sera nécessairement fort incomplète, car il est impossible de tout
voir dans un unique et rapide passage.
En partant d'El Goléa, on se dirige droit au sud, c’est-à-dire que l’on
suit la vallée de l’oued Seggueur en passant près de Tim-Bouzid et de
Hassi-el-Gara. On a toujours à gauche la falaise rocheuse du plateau, haute
de 60 à 80 m., et à droite, des pelites dunes très tourmentées au milieu
desquelles croissent Limoniastrum Guyonianum, Arthrocnemum macros-
lachyum, Aristida pungens, elc.
La vallée se termine par la vaste Sebka el Melah, où se perdent, quand
elles sont en exc&s?, les eaux de l’oued, transformant en un bourbier
infranchissable cette plaine aujourd’hui toute boursoufflée et dure comme
684 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (16)
la pierre, traversee par une piste large de cinquante centimetres. A l’ex-
trémité de cette Sebka (21 km.), dans les dunes à droite se trouvent deux
puits, où vous pouvez déjeuner agréablement quand le vent ne vient pas
trop poudrer vos conserves et vous remplir les yeux ; l’eau est à peu de
profondeur, bonne et relativement fraiche. Nous en faisons provision.
La route des convois fait ici un détour pour passer au puits d’Okseiba.
Continuant notre direction première nous gravissons une légère pente et
arrivons bientôt sur le plateau ; c’est une hamada de grosses pierres
dépourvue de toute végétation où la marche est difficile. L'approche de
la nuit ne nous permet pas d'arriver au Hassi Meurgha ; choisissant alors
un endroit convenable, nous couchons en un point du bled vers le
Jome km. à l’abri d’un léger monticule.
Le lendemain, mercredi, le jour nous trouve en marche. Nous traver-
sons successivement des terrains de reg ou de hamada, les premiers cou-
verts de petis cailloux noirs qui donnent une noie assez triste, les
seconds formés de grosses pierres incrustées de ces mêmes cailloux
noirs, tous d’ailleurs sans autre végétation que Erodium glaucophyllum,
Helianthemum sessiliflorum et Aristida floccosa. Au 40me km. apparaissent
des dunes où quelques vulgaires plantes annuelles végètent à l'ombre
des Retama sphærocarpa, Limoniastrum Guyonianum, Traganum nuda-
tum, Ephedra alata, À notre gauche des falaises en un état de désaggré-
gation très avancée s’écroulent au bord de la piste jusqu’au 49me km. à
une demie-lieue duquel il y a un puits dont l’eau très fraiche est malheu-
reusement corrompue et fort peu engageante. Mais nous continuons, et
à peu de distance un couloir nous introduit sur un nonveau plan du pla-
teau, c’est un reg avec sable et légères dépressions où la végétation her-
bacée est abondante. Nous déjeunons dans cette plaine sous un chaud
soleil ; et mulets et chameaux se régalent en choisissant à leur goût. La
piste suit toujours la direction du sud entre l’erg Zouarou à l'ouest et
l’erg Achaba à l’est. A quelque distance de là, de gros dömes de sable
couvrent le terrain et nous forcent à de nombreux détours jusqu’à notre
arrivée à la bifurcation des routes de Miribel et d’Inifel au 67e km.
(A suivre.)
PLANTÆ EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulseniiin{[ ]positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
537, 1919a, 19195. S. Læselü L. Aschabad, Firusa ad rivum
17. VI. 1900 (537, mit zahllosen Schoten, die [3-] # mal länger sind, als
ihre Stiele); Krasnowodsk in pratis montis Sundsodagh, 2. VI. 1901
(1919a sehr schlanke Form mit scheinbar lang gestiellen Trauben —
doch sind nur die Blüthen im unteren Theile abgefallen — und lang
gestielten Blüthen; der Stiel gleich lang den jungen Schoten) ; Kara-
kala, in ruderatis, 44. VI. 1904 (49195, fruchtreif, die Stiele 2-4 mal
kürzer als die Schoten).
2073. S. turcomanicum Litw.! (in litt. 1899), in Act. Acad. St. Petersb.
1902, p. 36-37! Aschabad, in ruderatis, 4. VI. 1900, mit stärker
getheilten Blättern. Erinnert sehr an die vorige Art, ist aber ganz kahl.
54c (von mir bestiimmt!), 473, 838. S. adpressum Trautv. Increm fl.
ross. in Act. h. Petrop. (1886), n° 5848; Aschabad, in pratis montis
Kopetdagh (54c, eine Form bei der alle Früchte sichelförmig zurück-
gekrümmt sind). S. tetracmoides Boiss. fl. or. Suppl. (1888), p. 43-44.
Aschabad, in montosis inter Malaklar et Gaudan 41. VI. 1900 (473,
blühend und mit jungen Früchten). Suluklu, in montibus schistosis,
2. VII. 1900 (838, fruchtreif, nach Abfallen des Laubes; die ganze
Pflanze braunroth überlaufen).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 8, 34 juillet 4903. 45
686 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (18)
60a, 605. Malcolmia africana R. Br. Gjaurs, in herbidis, 5. IV. 1900
(60a blühend und mit ganz jungen Schoten); Aschabad, in cultis,
22. V. 1900 (605 fast fruchtreif). N. B. Das hier gelegene Blüthen-
exemplar habe ich weggenommen und zu 60c gelegt!
60.c. eadem à. trichocarpa Boiss. fl.or. 1,223. Aschabad, in cultis,
7. V. und 15. V. 1900, blühend mit ausgewachsenen jungen Früchten
und fast fruchtreif.
2054. M. stenopetala Bernh., Ledeb. fl. ross. 1,170. Aschabad, in
eultis, Mai 1900. Boissier zieht in fl. or. I, 223 diese Form als
var. zu M. africana und unterscheidet sie durch das Indument. Allein
Ledebour I. c. macht hierin keinen Unterschied, sondern bezeichnet
sowohl M. stenopetala als M. africana « pube 3-4 fida setulisque paten-
übus simplicibus furcatisve hispida, » und dies trifft an den mir vor-
liegenden Stücken zu. Dagegen soll nach Ledebour die Narbenlänge
der M. stenopetala kaum die Breite der Schoten erreichen und letztere
sollen sitzen — allein Boissier erwähnt letzteres Merkmal über-
haupt nicht und hebt ausdrücklich hervor, dass die Narbenlänge grösser
oder kleiner als die Schotenbreite ist. Es wechseln eben diese Verhält-
nisse, weshalb ich gegen die Beslimmung als M. stenopetala kein
Bedenken habe.
2128. M. strigosa Boiss. fl. or. I, 224 cum forma glabrata F. S., mehr
oder weniger verkahlt : inter Kasandschik et Uschak, 28. V. 1901,
mit Früchten. Blüthen fehlen und die verkahlten Formen scheinen
sogar vorzuherrschen. Trotzdem kann nicht M. ruminata C. A. Mey.
vorliegen, weil die Blälter ausgeschweift-stumpfzähnig sind. Das Dis-
sepiment ist ausnehmend dick, weiss, etwas glänzend mit Aushöhlungen
für jeden einzelnen Samen ; die Schote ist starr, vierkantig, ganz gerade
und zeigt, weil das Septum schmäler ist als die Klappen, jederseits
eine + breile Längsfurche.
2067. M. contortuplicata Boiss. fl. or. I, 224. Aschabad. in cultis,
7. V. 1900, mit Blüthen und ausgewachsenen Früchten. Diese Art ist
der M. africana R. Br. ähnlich, hat aber viel dünnere, zirkelförmig ver-
bogene, etwas holperige (nicht schnurgerade, dickrandige) Schoten. Die
Blüthen der mir vorliegenden Stücke sind übrigens mehr als doppelt
länger wie der Kelch und die Blüthenstiele kaum halb so lang (nicht
elwas länger). Bei der in dieser Gruppe bemerkten grossen Veränder-
lichkeit, lege ich auf dieses Verhalten jedoch kein besonderes Gewicht.
2056. eadem ß. curvata F. S. siliquis hispidissimis varie flexuosis
+ recurvis non cireinnatisa typo diversa. Aschabad, in cultis, 22. V.
(19) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 687
1900, mit zwar jungen aber völlig ausgewachsenen und mit fast reifen
Schoten.
163. M. laxa Boiss.; M. africana y. laxa Boiss. fl. or. I, 223. Ascha-
bad: Gjaurs, in herbidis, 26. IV. 1900.
Die vorliegende Pflanze reiht sich wegen ihrer geraden, stumpf vier-
kantigen, starren Schoten jedenfalls dem Verwandtschafiskreise der
M. africana R. Br. an, nach meiner Anschauung ist sie aber von letzterer
Art trotzdem weit enlfernt, und verräth auserdem Beziehungen zu
M. torulosa Boiss., so dass ich die Vereinigung mit M. africana ganz
unstatthaft finde. M. laxa scheint vielmehr ein eıgener Typus unter den
vielen in Turan vorkommenden Malcolmia-Arten zu sein, der selbst
wieder eine gewisse Variabilität zeigt. Die 25-28 cm. hohe, ganz hell-
grüne Pflanze ist fast kahl, nur sehr zerstreut mit kurzen, meist gabelig-
ästigen Steifhaaren bekleidet, vom Grunde an langästig, die Aeste sonst
gleich lang und in gleicher Höhe endigend, der ganzen Länge nach bis
zu den Blüthenständen zerstreut, von dort an jedoch dicht beblättert und
manchmal mit 4-2 schwachen Seitenzweigen versehen. Die Blätter sind
elliptisch bis breit lanzettlich am Rande mit wenigen, spitzen, abste-
henden, fast buchtig eingeschnittenen, dreieckigen Zähnen versehen,
stumpf bis spitzlich, zur Basis in einen sehr kurzen Blattstiel zusammen-
gezogen, die grössten gesehenen 7,0 X 3,2 bis 10,0 x 1,8 cm. lang
und breit, den etwa 1 cm. langen Blattstiel mit gemessen ; die nur
(1-) 5-11 blüthigen, kurzen Trauben sitzen in den Blattachseln, sind
starr, aufrecht, brakteenlos, mit sitzenden Blüthen ; der Kelch ist am
Grunde etwas sackig, mit aufrechten, länglichen, gelblich-grünen, weiss-
randigen, stumpfen, ganz kahlen, nur an der Spitze 3-4 abstehende
Börstchen tragenden, etwas über 4 mm. langen Sepalen, welche ebenso
wie die haarfeinen, dünnen Filamente lange (das ist über das völlige
Auswachsen der Schoten hinaus!) ausdauern; die Petalen sind weiss,
8 mm. lang, ihre verkehrteifürmig-elliptische, ganz stumpfe Platte
2,5 mm. lang und allmählich in den fädlichen Nagel verschmälert ;
der Griffel fehlt und die anfänglich mannigfach verbogene, zuletzt
schnurgerade 5 cm. lange, nur ‘la mm. dicke, stumpf vierkantige, schief
abstehende, kahle Schote von der am Grunde oft breiteren, jedenfalls
spitzkonischen Narbe bekrönt. Samen konnte ich nicht untersuchen.
— Jedenfalls eine von M. africana und deren näher Verwandten sehr
gut unterschiedene Art, von der es mir mangels an Vergleichsmaterial
nur zweifelhaft blieb, ob sie wirklich mit M. laxa Boiss. identisch ist.
21285. M. runcinata C. A. Mey., Boiss. fl. or. I, 223. Inter Kasand-
688 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SER.). (20)
schik et Uschak, 28. IV. 1901. — Eine der Vorigen (N° 163) in vielen
Stücken ganz ähnliche Art, aber etwas reichlicher (wenn auch immer
noch spärlich genug) mit abstehend gabelig-ästigen und einzelnen unge-
theilten Steifbörstchen bekleidet, so dass die Pflanze immer noch kahl
aussieht. Die Blätter sind wie bei voriger, aber schöner gezähnt, an
manchen ein oder der andere Zahn nach rückwärts gerichtet. Die
Blüthen sind etwas kleiner, der Kelch nur 3,5 mm. lang, die meisten
Petalen fast lineal, weniger als doppelt länger wie der Kelch, letzterer
sowie die Staubfäden fallen bald ab ; die Schoten sind schlängelig, starr,
3 cm. lang, fast 2 mm. dick, stumpf vierkantig.
55a (von mir aus a und c abgetheilt), 1606, 2119. M. torulosa Boiss.
fl. or. 1,225. Aschabad, in planitie graminosa ad Gjaurs, 26. IV. 1900
(55a [von mir aus a und c abgetheilt], junge, meist blühende Pflanzen,
welche verschiedene Grade von Blatt-Theilung aufweisen) ; inter
Kasandschik et Uschak, 28. IV. 1901 (1606, durchaus mit Früchten,
stark behaart); Kysyl-Arwat, in herbidis, 3. V. 1901 (2129, durchaus
mit Früchten und noch stärker behaart). — Die turkomanischen Formen
der M. torulosa zeichnen sich gegenüber der mir vorliegenden west-
asiatischen (besonders cyprischen) durch grosse Blattbreite, viel ge-
ringere Zahnung der Blätter und erheblich robusteren Bau aus und
entsprechen vielleicht einer eigenen Rasse.
555, 55c (von mir aus 55a abgeschieden). M. scorpiuroides Boiss.,
M. torulosa ß. leiocarpa Boiss. fl. or. 1, 225. Aschabad, in ineultis,
7. V. 1900 (555 dicht verzweigte Stücke von der Tracht der Streptoloma,
mit Blüthen und sehr gut entwickelten Früchten); et in planitie grami-
nosa ad Gjaurs, 26. IV. 1900 (55c, robustere Form, welche die nahen
Beziehungen zu M. torulosa Boiss. darthut).
1579. M. hyrcanica Freyn et Sint. n. sp. annua acaulis a basi flori-
gera et inramos patulos divisa præter pilos sparsos patulos ad ramos sinı-
plices, el ramosos ad folia ramoso-bipartita glabra, ramis infra medium +
ramulosis fistulosis subflexuosis strictis rigidis ad inflorescentiam usque
foliosis, foliis patulis, sensim decrescentibus, membranaceis subniten-
libus oblongo-lanceolatis acutis sinuato-acuto-dentatis infimis in petiolum
latiusculum eis breviorem sensim angustatis summis sessilibus, racemis
elongatis laxis plurifloris nunc pedunculo longiusculo vel bracteolato vel
nudo nunc pedunculo parum manifesto insidentibus sed basi semper
approximatim 4-2 floribus, floribus conspicuis, sparsis calyce clauso diu
persistente pedicello calyce 3-4 plo breviori siliquæ tandem æquilato suf-
fultis, basi obtuso sepalis late-oblongis breviter aculatis viridibus hyaline
(21) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 689
marginatis apice sæpe coloratis sparse pilosis subaculeolatis constante,
petalis calyce plus duplo longioribus initio albis tandem (ex sicco) læte
lilacinis nervis saturatioribus percursis lamina oblonga subspathulata
obtusissima in unguem ea duplo longiorem anguste linearem subito
contracla, staminibus edentulis longioribus per paria ad medium approxi-
matis sed liberis, ovario oblongo subglabro apice abrupte brevissimeque
angusiato et stigmate ovato acuto eo »quilato coronato, siliquis (junio-
ribus tantum notis) varie flexuosis vel rectiusculis tenuibus subteretibus
et manifeste subtorulosis parce, infimis apice manifeste sed breviter
angustatis et stigmate acuto ovato terminalis, ramoso-pilosis superio-
ribus glaberrimis, dissepimento et seminibus bene evolutis ignotis. ©)
Aprili.
Krasnowodsk, in montibus arenaceis, 15. Aprili 1901. -
Dimensiones: Caulis vix sesquicentimetralis! ramis cum racemo
pedalibus, ramulis sub 15-centimetralibus vel subbrevioribus ; folia radi-
calia et basalia caulis cum petiolo 3,5 cm. longo 2 mm. lato, 10 cm. longa
et ad medium cum dentibus fere pollicem lata fere ad quarlam partem
incisa ; racemus maximus a me visus cum pedunculo 7,5 centimetrali
22,5 cm. longus, pedicelli millimetrales, calyx 3,5 longus, petala 8 mm.
longa, lamina in triente superiore 1,5 mm. lata, siliqua (videlur bene
evoluta) 3,5 cm. longa vix millimetrum lata.
M. hyrcanica gehört nach ihren grossen Blüthen in die Verwandt-
schaft der sehr veränderlichen M. Bungei Boiss. und es war daher zu
überlegen, ob sie nicht besser dem Formenkreise dieser letzteren anzu-
reihen sei? Sie ist aber von allen mir in verschiedenen Varietäten vor-
liegenden Stücken dieser letzteren doch auffallend verschieden, so dass
es vorläufig gerathen scheint, sie besonders zu beschreiben, denn sie
ist nicht hochwüchsig, sondern vom Grunde an in mehrere schiefe
Aeste vertheilt und ihr kurzer, an meinem Exemplare nur 1'/. cm.
langer Stengel schliesst mit einer Terminalblüthe, während M. Bungei
aufrecht und um die Mitte herum aufrecht-ästig ist; die Blätter der
M. hyrcanica sind tiefer gezähnt, manche der untersten Zähne mancher
Blätter haben eine geringe Neigung zum Blaitgrunde, das Indument
ist spärlich, besonders im obern Theile der Pflanzen oft auf die kurz-
gestielten, steifen Gabelhaare beschränkt, welche an den Nervenaus-
läufern der Blattränder (übrigens auch zerstreut auf den Blattflächen
selbst) hier und da vorkommen, die Blüthen sind sehr kurz gestielt
(nicht gleich lang der Kelche) und Kelch und Blüthen erheblich kleiner
als an allen der von mir gesehenen Formen der M. Bungei. Von
690 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (22)
M. circınnata Bge. durch die sehr kurzen Blüthenstiele sofort zu unter-
scheiden.
77a. M. Bungei Boiss. «a. typica Regel in Reg. et Herd. plant Seme-
nowianæ in Bullet. Soc. Mosc. 1870, 2, p. 271. Aschabad, in collibus
arenosis inter Annaju et Gjaurs, 9. IV. et 26. IV. 1900. — Eine reizende,
grossblüthige Pflanze, die von Regel’s Beschreibung dadurch etwas
abweicht, dass ihre Schoten im untern Drittel gewöhnlich mit einigen
kurzen Gabel- und einfachen Haaren bekleidet sind. Da aber auch
ganz kahlschotige vorkommen und M. Bungei am selben Standorte
wirklich ganz ungewöhnlich veränderlich ist, so ist von diesen Unter-
schiede wohl abzusehen.
1578, 1661. eadem ß. lasiocarpa Regel l.c. Krasnowodsk, in
arenosis montium, 15. IV. 1901 (1578); Kysyl-Arwat, in monlosis,
5. V. 1901 (1661, nebst der rauhen Behaarung besonders filzig). Nach
dem Zeugnisse von Lipsky (in Act. h. Petrop. XVII [1900], p. 11
wo ich leider nicht der ausführlicheren, in russischer Sprache nieder-
gelegten Erörterung, sondern nur deren abgekürzten, lateinischen Wie-
dergabe folgen kann) hat Regel diese Form sowohl zur angegebenen _
Varietät als zu Fedtschenkoa turkestania Regel gezogen.
77b. eadem x. macrantha Regel l.c. Aschabad, in collibus are-
nosis inter Annaju et Gjaurs, 9. IV. 1900, mit der var. iypica. Eine
prächtige, reichblüthige Form mit 18-20 mm. langen Petalen. Doch ist
die Blüthengrösse sehr veränderlich und handelt es sich im gegebenen
Falle also nur um Varietäten in Lin n é’schem Sinne.
— M. eircinnata Bge. Aschabad, in arenosis inter Annaju et
Gjaurs, 26. IV. 1900 (ohne Nummer).
56. Sireptoloma desertorum Bunge in Alex. Lehm. relig. bolan. in
Arbeiten des naturforsch. Vereins in Riga I (1848), p. 156, var. circin-
nata Fr. et Sint. siliquis valde curvatis sæpissime in annulum cirein-
natis a typo differt. Aschabad, in arenosis inter Annaju et Gjaurs,
9. IV. et 26. IV. 1900.
Mit den typischen, von Litwinow ausgegebenen Exemplaren,
ebenso wie mit Beschreibung und Abbildung bis auf die ringförmig
gewundenen Schoten vollkommen übereinstimmend. Es ist jedoch zu
bemerken, dass die schraubenförmige Drehung nur an einer einzigen
der zahlreichen von mir gesehenen Schoten bemerkbar ist, während
alle mit zerstreuten, angedrückten Gabelhaaren (sogenannte pili mal-
pighiacei) besetzt sind. Die hier beschriebene Varietät sieht gewissen
Malcolmia-Arten nicht wenig ähnlich (besonders M. circinnata Bge.),
(23) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 691
ist aber an den langen, ganzrandigen (nicht schrotsägeförmigen) Blät-
tern und weissen, mit kleineren nicht blassrosenrothen, den Kelch
doppelt überragenden Blüthen schon im blühenden Zustande leicht
zu unterscheiden.
11 6. Cithareloma vernum Bunge, ap. Alex. Lehm. reliq. botan. in
Arb. naturf. Vereins Riga I (1848), p. 160-161, tab. 5, fig. 2. Krasno-
wodsk, in maritimis ad Ufra 20. III. 1900, blühend, mit ganz jungen
sich erst entwickelnden und sicher nicht ausgewachsenen Früchten.
Die Bestimmung ist, wegen nicht genügender Entwicklung der
Schoten, nicht sicher, obzwar der Habitus, die Blüthengrösse, Blüthen-
farbe, das Indument und die Blattform mit Abbildung und Beschrei-
bung zusammenstimmen. Die Blätter sind + unregelmässig buchüg
gezähnt, die Schote armsamig (etwa 6-8 samig), zugespitzi und + ver-
bogen. Die Form und Richtung der jungen Schoten stimmen also mit
der Abbildung nicht überein. Doch zeigt leiztere allerdings vollkommen
ausgewachsene Schoten.
1762. Sterigmostemum incanum M. B. fl. taur. cauc. III, p. 44% apud
Ruprecht fl. cauc., p. 94-95 ; Sterigma torulosum DC., Boiss. fl. or. I, 241.
Karakala,in subalpinis montis Sundsodagh, 18. V. 1901.
Der von Marschall a Bieberstein gegebene Galtungsname
Sterigmostemum fl. taur. cauc. Ill (1819), p. 444 ist jedenfalls älter als
Sterigma DC. Ob aber Sterigmostemum incanum M. B., das nach diesem
Autor selbst mit dessen Cheiranthus torulosus ein und dasselbe ist,
auch wirklich Synonym zu Sterigma torulosum DC. ist, ist nach den
Beschreibungen eine grosse Frage. Letztgenannte Art ist bekanntlich
besonders durch das weiche, von starren Stieldrüsen durchsetzte Indu-
ment der oberen Theile, besonders aber der Schoten, sehr ausge-
zeichnet. Eines solchen erwähnt aber M. B. weder für seinen Cheiranthus
torulosus, noch für Sterigmostemum incanum. Von letzierem gibt M. B.
vielmehr an : «siliquæ præter dictam pubem setis abbreviatis eminen-
tibus glochidiatis exasperatæ » ! Und von Cheirantus odoratus ist fl. taur.
cauc.. n° 1312 zu lesen : « siliquis ..... incanis et insuper pilis
rigidis brevibus sparsis hispidis » — also an keiner der beiden Stellen,
wo die Pflanze beschrieben ist, geschieht der doch so auffallenden
Stieldrüsen eine Erwähnung. Ob dieser Charakter etwa abändert weiss
ich nicht. Doch finde ich darüber in der mir zugänglichen Litteratur
nichts. Indessen hat Ruprecht fl. cauc. die Identität von Sterigmostemum
incanum mil Sterigma torulosum in zweifelloser Weise dargethan.
12a, 12b, 2127. Leptaleum filifolium DC., Boiss. fl. or. I, 243. Kras-
692 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (24)
nowodsk, in arenosis graminosis montium, 18. III. 1900 (12a, mit
rosenrothen Blüthen, jungen und reifen Früchten) ; ibidem in montibus
arenaceis, 18. IV. 1901 (125, weissblühend, mit unreifen und fast reifen
Früchten; Karakala, in monte Sundsodagh, 31. V. 1901 (2127,
fruchtreif nach dem Laubabfall).
53a, 1535. Leptaleum longisiliquosum n. subsp. vel var.? annum, debile
pumilum, foliis exceptis + puberulum, sæpissime erectiusculum rarius
divaricatum, ramosum foliosum, ex axillis jam a basi racemos brevis-
simos 1-3(-5) floros ehracteatos proferens. foliis infimis subfiliformibus
v. angustissime-linearibus indivisis, ceteris in lacinias filiformes pinnati-
partitis, pedunculis + elongatis, floribus longiuscule pedicellatis majus-
culis, pedicello calyx breviore, calyce clauso glabro basi obtuso sepalis
linearibus breviter acutatis sæpe rubescentibus basi æqualibus, petalis
calyce subduplo longioribus, lamina oblongo-elliptica obtusissima initio
pallida mox rosea et basi lutea nervis saturatioribus percursa sensim
in unguem eæ æquilongum linearem angustata, staminibus 4, antheris
linearibus acutis parum exsertis, filamentis tenuissime filiformibus eden-
tulis, ovario anguste-cylindrico glabro stigmate elongato-conico acuto
abrupte terminato, siliquis anguste linearibus stigmata conico terminalis -
rectis vel subcurvatis a dorso subcompressis lateribus uninerviis et
paralelle-rugosis pilis ramosis brevissimis puberulis glabrescentibus
indehiscentibus, dissepimento pergamentaceo albo subnitente, seminibus
biseriatis ochraceis minutissimis cotyledonibus incumbentibus. ©) Majo.
Aschabad: in planitie graminosa, 4. V. 1900 (53a specimen erec-
tiusculum florigerum cum siliquis junioribus fere maturis) ; in collibus
arenosis graminosis ad Mekrowa, 12. V. 1900 (535 divaricatum, ramosis-
simum cum siliquis bene evolutis). L. filiforme Litw. exsicc. ! No 117 in
deserto prope Aschabad collectum huc etiam spectat.
Dimensiones: Caulis usque 20 cm. altus, folia basilaria 60 X 1,5
usque 40 X 0,5 mm. longa et lata, pedicelli 4-14 mm. longi, calyx 6 mm.
longus, 1.3 mm. latus, petala 14 mm. longa, lamina ad medium fere
2 mm., ad basin subpanduratam °/« mm. tantum lata ungue sublatior,
siliqua 40 mm. longa ad basin 1,5-2 mm. lata, semina °/« mm. longa.
Wenn man obige Beschreibung mit der in der Flora Orientalis ent-
haltenen des L. filiforme DC. vergleicht, so wird man der Unterschiede
genug finden. In Wirklichkeit ist aber L. filiforme DC. veränderlicher
als aus der Beschreibung hervorgeht. So sind die Blüthen nicht immer
« fast sitzend », sondern in der Regel deutlich, wenn auch kurz
gestielt und die Blüthen sind wenigstens an den transkaspischen Exem-
(25) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 695
plaren hell rosenroth und nur beim Beginne des Aufblühens weisslich.
Auch stehen die Blüthen durchaus nicht immer axillar, sondern dies
trifft nur an den schwachen Stücken und an schwächeren Zweigen zu:
kräftige Pflanzen entwickeln aber gestielte, blattachsenständige Trauben.
Hierin ist also zwischen L. fiiforme und L. longisiliguum kein Unter-
schied. Auch die Behaarung kommt beiden Formen zu. Dagegen hat
letzteres verhältnismässig lang gestielte, grössere Blüthen und viel
längere und durchschnittlich schmälere Schoten. Uebergänge finde ich
an dem mir vorliegenden Materiale nicht, und deshalb habe ich die
Form neu beschrieben. Sie scheint indessen nur den Werth eine Lokal-
rasse zu haben.
61a, 610, 1572, 1573. Goldbachia tetragona Led. fl. ross. I, 215;
G. lævigata DC. 8. adscendens Boiss. fl. or. I, 243. Aschabad: in
arenosis inter Annaju et Gjaurs, 10. IV. und 15. V. (61 a. aufrechte
Formen, mit Blüthen, jungen und fast reifen Früchten). Krasno-
wodsk:in arenosis montium (615), 48. III. 1900 (615 aufrechte Form,
blühend, mit ganz jungen Früchten) et 18. IV. 1901 (1573, forma pros-
trata fruclib. fere maturis) et in herbidis, 15. IV. 1901 (1572 aufrecht
und aufsteigend mit Jungen und reifen Früchten).
54a. Cryptospera falcata Kar. Kir. in Bull. soc. Mosc. 1842, I, p. 161.
Aschabad, in planitie ad Nephton, 4. V. und 12. V. 1900, in Blü-
thenfülle und mit reifen Früchten.
Anzumerken ist, dass die mir vorliegenden Exemplare der C. falcata
Kar. Kir., die aus drei verschiedenen Gebieten Turkestans stammen,
sämmtlich fädlich dünne Blüthenstiele und ansehnliche Blüthen auf-
weisen, während die Autoren |. c. « flores pedicellis brevissimis insi-
denles, minuti» angeben. Diesen Widerspruch vermag ich nicht auf-
zuklären.
54b. C. dentata Freyn et Sint. annua, pube molli brevissima ramosa ad
caulem et ramos -+ densa ad folia sparsa tecta florens habitu Arabidem
arenosam referens, caule obtusangulo recto subflexuoso a basi ad apicem
æqualiter ramoso et cum ramis folioso, ramis simplicibus vel subramu-
losis, florendi tempore omnibus fere æquilongis, erecto-patulis et sub-
arcualis uli caulis racemo ebracteato multifloro initio denso tandem
elongato terminatis, foliis omnibus lanceolato-oblongis obtusis medio
fere sınuato-dentatis subruncinatis vel repandis ab infimis aut summa
sensim diminutis basi in petiolum breviusculum sensim angustatis,
floribus conspieuis pedicellis filiformibus patulis calyce aperto bas;
acutiusculo subduplo longioribus sepalis oblongo-elliptieis obtusis stelli-
69% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (26)
pilis lutescentibus, petalis albis calyce duplo saltem longioribus, lamina
lala obovata subretusa in unguem ea breviorem angustissimum desinente,
filamentis liberis edentulis(?) antheris calycem manifeste superantibus,
ovario breviter cylindrico subtomentoso stylo manifesto glabro abrupte
angustiore terminalo, stigmate latiusculo bilobo, leguminibus (juvenilibus
lantum notis) 6-spermis breviter cylindrieis curvatis apice subattenuatis
et ibi stylo manifesto glabro eorum lalitudinem æquante et sugmate
profunde bilobo coronato terminatis. ©) Aprili.
Aschabad,in pratis montis Kopet-dagh, 21, IV. florent.
Dimensiones (ex unico specimine) : caulis ec. racemo 26 cm.
altus, rami 7 cm. longi, folium basilare cum petiolo 3 centimetrali
10,3 cm. longum et supra medium (cum dentibus) 1,8 cm. latum, folia
caulina media cum petiolo vix centimetrali 5,5 cm. longa ad medium
1.1 cm. lata, summa eximie minora, pedicelli 4, tandem 5.5 mm. longi,
calyx 2,5 mm. longus, petala 7,5 mm. longa, triente superiore 3'/s mm.
lata, legumen juvenile 6,5 mm. longum.
Es scheint vielleicht gewagt, auf Grund eines so geringen Exemplars
eine Crucifere und noch dazu die zweite Art einer bisher für mono-
typisch gehaltenen Gattung neu zu beschreiben, weil doch die Schoten - |
und Samen gewöhnlich erst bei voller Reife die Gattungsmerkmale
erkennen lassen. Allein im gegebenen Falle dürfte das Wagnis nicht
zu gross befunden werden, weil C. dentata in Tracht, Blüthen- und
Fruchtform genau mit C. falcata K. K. übereinstimmt, sich davon aber
durch die unregelmässig gezähnten (nicht ganzrandigen) Blätter (selbst
die obersten sind wenigstens ausgeschweift gezähnt!) und vor alleın
durch das weiche, der langen Borstenhaare entbehrende Indument
untercheidet. C. falcata ist infolge ihres grossentheils aus steifen, kurz-
ästigen Haaren bestehenden Induments so rauh, dass sie sich leicht
anhängt. Nach der Fruchtform könnte vielleicht auch Trichochiton incon-
spicuum Kom. in Betracht kommen : dieser ist aber, abgesehen vom
Gattungs- und anderen Unterschieden, eine kleine, kleinblüthige
Pflanze, deren Früchte reichlich mit rückwärts gerichteten Steifhaaren
bekleidet sind.
1007. Fibigia suffruticosa Boiss. fl. or. I, 259 ; Brachypus asper Led.
fl. ross. I, 133. Suluklu, in herbidis montis Messinew, 2. VIII. 1900,
mit Blüthen, jungen und reifen Früchten.
841. Alyssum alpestre L. ß. suffrutescens Boiss. fl. or. I, 268. Sulu-
klu, in montibus schistosis, 2. VII. 1900, fruchtreif, ohne Stengelblatt.
52a, 52c (von mir aus 526 abgetrennt), 1577, 2068c (von mir aus
2068 abgetrennt ; kleine prokumbente. breitblättrige. kahlfrüchtige
(27) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 695
Form). A. minimum DC., 0. Kunze in Act. h. Petrop X (1887), p. 163-
164. Aschabad, in collibus inter Annaju et Gjaurs, 9. IV. 1900 (52 a
aufrechte Form mut Blüthen und jungen Früchten); ebendort, ohne
nähere Standortsbezeichnung, 7. V. 1900 (52c |selbst von b abgetrennt]
war mil Ad. Szowitsianum gemengt, fruchtreife, aufsteigende Form);
Krasnowodsk, in collibus ad Ufra, 21. IV. 1901 (1577, aufsteigende,
grosse Stücke fast fruchtreif) ; et in arenosis motium, 18. II. 1900
(2068 c. kleine Stücke mit Blüthen).
Da A. minimum L. ein Gemenge und zwar in erster Linie eine Koniga
ist (t. Stapf in Denkschr. Akad. der Wiss. Wien, math.-naturw. Classe
LI [1886], p. 302) und da A. minimum Willd. ein anderes, schon von DC.
aufgeklärtes Artengemenge ist (0. Kunze I. c., p. 163-16%), so ist nach
meiner Auffassung für die vorliegende Pflanze einfach de Candolle
als Autor zu eitiren, Linne und Willdenow auszuschliessen und es
war, wie auch 0. Kunze meint, die Umtaufung der weitverbreiteten
A. minimum (Willd. em) DC. in A. desertorum Stapf 1. c., p. 302 unnôthig.
926, 1574. A. Szowitsianum F. Mey., Boiss. fl. or. 1, 285. Aschabad,
7. V. 1900, ohne nähere Standortsangabe mit A. minimum DC. (525);
Krasnowodsk, in arenosis monlium, 18. IV. 1901 (1574, wie vorige
mil Früchten). Diesem Stücke von Aschabad so ganz gleich, als ob alle
Exemplare von einem und demselben Standorte herrühren würden).
2069, 2070. A. micranthum C. A. Mey., A. campestre L. +. micranthum
Boiss. fl. or. 1.284. Krasnowodsk, in montosis, 18. IH. 1900 (2069,
junge, kleine, ausgebreitete Stücke mit Blüthen und ganz jungen
Früchten); Aschabad, in cultis, 7. V. 1900 (2070, aufrechte, robuste
Stücke mit wenigen Blüthen, gut entwickelten und reifen Früchten).
5l. A. dasycarpum Steph., Boiss. fl. or. I, 285. Aschabad, in col-
libus arenosis inter Gjaurs et Annaju, 9. IV. und 26. IV. 1900, in bester
Entwicklung.
17, 165, 2068a. A. linifolium Steph., Boiss. fl. or. I, 286. Krasno-
wodsk, in montosis, 48. II. 1900 (17, sehr kleine Stücke in bestem
Zustande) ; el in arenosis montium, 18. III. 1900 (2068a, sehr kleine
besonders schmalblättrige Exemplare, blühend mit ganz jungen Früchten)
Aschabad, in steppis arenosis, Majo 1900 (165, sehr grosse, bis 30 cm.
ausgebreitete Exemplare).
18. A. (Meniocus) cupreum Freyn et Sint., annuum, minimum, dense
appresse stellato - canescens, a basi divaricato - pluricaule, caulibus
flexuoso -rigidiusculis adscendentibus foliatis simplicibus vel superne
tantum ramulum brevem foliatum gerentibus, foliis obtusis, basalibus
et caulinis infimis oblongo-cuneatis in petiolum eis longiorem vel
696 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (28)
eum subæquantem sensim attenuatis. superioribus et summis sessilibus
oblanceolatis, racemis terminalibus, brevissimis ebractealis, floribus
longiuscule tenuiter pedicellalis parvis, calyce aperto violaceo-purpureo
dense appresse stelligero, sepalis elliptico-oblongis obtusis margine sub-
diaphanis albidis, petalis albis lineari-cuneatis et obovato-cuneatis calyce
fere duplo longioribus rotundato-obtusissimis non relusis, flamentis eden-
tulis filiformibus calyci æquilongis, antheris subglobosis in sicco ochro-
leucis, germine glabro plano ovato obtuso style tenui brevi terminato.
stigmate latiusculo depresso marginato, siliculis 8-6 (-4-2) ovulatis glabris
cupreis rotundato-ellipticis plano-compressis vix emarginatis vel sub-
relusis stylo eis multoties breviori terminatis, seminibus (juvenilibus
tantum notis) orbicularibus ut videtur apteris. ©) Martio.
Krasnowodsk, in arenosis monlium, 17. II. 1900, fiorentes ei
siliculas juveniles sat bene evolutas gerens.
Dimensiones: plantula 2,5-4 centimetralis; folium maximum mihi
notum 8 mm. longum, 1,3 mm. infra apicem latum ; pedicelli (fructigeri)
paulo plus 3 mm. longi, sepala 1.5 mm. longa ad medium 0,7 man. lata ;
petala 2 mm. sublongiora sepalis latiora, silicula ut videlur perfecta sea
juvenilis 5,5 mm. longa ad medium 3.5 mm. lata.
Die vorliegende Form steht durch ihre weissen Blüthen, purpurne
Kelche und kupferfarbene Schötchen in der Gattung einzig da; alle
Alyssum-Arten haben in der gegenwärlig angenommenen Umgrenzung
dieser Gattung gelbe oder weisslich-gelbe Blüthen. Trotzdem kann man
A. cupreum und zwar wegen seines dichten, sternhaarigen Indumentes
und wegen seiner nahen Verwandtschaft mit den übrigen Meniocus-
Arten nicht von Alyssum trennen. In der Sektion Meniocus steht es
durch Blüthen, Kelche und Schötchen und ungezähnie Staubfäden eben-
falls isolirt, scheint aber dem A. linifolium Steph. noch am meisten
verwandt.
15. Erophila minutissima DC., E. præcox Boiss. fl. or. I, 303-304.
Krasnowodsk, in montosis, 18. III. 1900, verblühend und mit rei-
fenden Schötchen.
14. E. vulgaris DC., 1. c., p. 304. Krasnowodsk, in monlosis,
17. III. 1900, blühend und mit jungen, wohl ausgebildeten Früchten.
835, 1797. Peltaria Turkmena Lipsky in Act. h. Petrop. XVII (1900),
Separat-Abd., p. 8. Suluklu, in fauce montis Sulukludagh. 40. VI.
1900 (835, fruchtreif); Karakala, in declivibus lapidosis montis
Sundsodagh, 18. V. 1901 (1797, blühend und mit jungen. wohl ausgebil-
deten Früchten).
16, 20685. Clypeola microcarpa Moris; Boiss. fl. or. I, 308. Krasno-
(29) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 697
wodsk, in montosis, 18. IE 1900 (16, blühend und mit wohl ent-
wickelten Früchten), ibidem in arenosis montium (intermixta Alysso
minimo DC. et A. linifolio Steph.).
16%, 619 a, 6195, 1657. Camelina rumelica Velen. fl. bulg., p. 43;
C. silvestris ß. albiflora Boiss. fl. or. 1, 312. Aschabad, prope Gjaurs
locis arenosis graminosis, 26. IV, 1900 (16%, fast fruchtreif) ; nec non
in herbidis, 9. IV. 1900 (6195, im Blüthenbeginn); in motosis supra
Nephton, 4. V. 1900 (619a, wohl ausgewachsen, mit jungen Früchten
und guten Blüthen); Kysyl-Arwat,in steppis, 3. V. 1901 (1657, mit
voll entwickelten und reifen Früchten ; mit ziemlich ausgebreiteten,
flexuosen Aesien).
Der Namen C. albiflora Kotschy ist nur in exsic. vergeben und hat daher
keinerlei Prioritätsanspruch ; aber auch nach der Beschreibung der
C. silverstris ß. albiflora Boiss. 1. c. ist die Pflanze unmöglich zu erkennen
und hat daher dieser Namen nach meiner Auffassung keinerlei Priorität.
80. Thlaspi perfoliatum L. Aschabad, in pratis montanis ad
Nephton, 13. IV. 1900, fast fruchtreif. — Die Flügel der Schötchen sind
nicht nervenlos, wie die Flora orientalis verlangt, sondern ausgespro-
chen strahlig-nervig, auch sitzt die Narbe einem kurzen Griffel auf, nicht
dem Schötchen selbst. Indessen verhalten sich die anderen mir vor-
liegenden asiatischen Exemplare des T°. perfoliatum auch nicht anders.
291. Capsella Bursa pastoris Mönch. Bei Aschabad, ohne nähere
Standortsangabe, 15. V. 1900, in bestem Zustande.
15. C. procumbens Fries. Krasnowodsk, in marilimis prope Ufra,
20. III. 1900, schon fast ganz abgeblüht.
215, 216. Æthionema cristatum DC., Boiss. fl. or. I, 352. Aschabad,
in monte Tangeri-Gargan supra Nephton, 4. V. 1900 (215, forma siliculis
heteromorphis et 216, forma siliculis homomorphis).
Anzahl und Vertheilung der heteromorphen Schôtchen ist sehr ver-
schieden ; sie fehlen bei No 216 gänzlich; bei No 215 an manchen
Stücken vorherrschend, an andern nur einzeln. Sie sind einfächrig,
kleiner als die zweifächrigen und entlang der Scheidewand sehr deutlich
gekielt.
382. Lepidium sativum L. Aschabad, cullum et subspontanum,
25. V. 1900.
59, 1658a, 1658b. L. repens Boiss. fl. or. I, 356 ; Physolepidium repens
Schrenck var. ß. Fisch. Mey. Enumer. plant. nov. a Schrenck lect.,
p. 97-98. Aschabad, in incultis, 4. V. 4900 (59, schwach behaarte
Formen in allen Entwicklungsstadien, die Schötchenfächer nur einsamig);
Kysyl-Arwat, in herbidis planitiæ, 3. V. A901 (1658a, dicht kurz-
698 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m° séR.). (30)
weichhaarig, wie Hymenophysa pubescens, aber vergrünt und die wenigen,
entwickelten, freilich noch ganz jungen Schötchen von jenen des
L. repens nicht verschieden); Kasandschik, ad Uschak, 28. IV. 1904
(1658 b, hochwüchsige, reichbeblätterte, schwach behaarte Form, mit
schwach entwickellem Ebenstrauss ; blühend und mit jungen
Früchten).
1571. Lepidium (Cardaria) diversifolium Freyn et Sint. pıilis paten-
tibus simplicibus et paucioribus bifurcis mollibus breviter sparseque
pubescens, pluricaule, radice perenni (?), vaule fistuloso erecto v. adscen-
dente rigido flexuoso dense filioso apice corymboso-ramoso ramıs infimis
tandem suprafasligialis, jolis sensim decrescentibus radicalibus ignotis,
caulinis inferioribus late oblongis oblusissimis ad costam lyrato-pinnati-
parlitis 3-jugis in petiolum ipsis subbreviorem latiusculum basi +
auriculata semiamplexicaulem abrupte angustatis, segmenlis accrescen-
tibus obovato-oblongis et oblongis repando-dentalis v. subsinuatis ter-
minali majore obovalo sublobato, folis caulinis infra medium caulis
sitis obovato-oblongis basi acute-auricilata sessilibus semiamplexicaulibus
Iyrato - pinnatifidis lobulis accrescentibus parce + acute vel obtuse
dentatis ovato-oblongis + confluentibus terminali majore obovato obtu-
siusculo, foliis superioribus ovato-oblongis acutis integris basi profunde
cordata acute - auriculata semiamplexicaulibus margine irregulariter
repandis, denticulis triangularibus brevibus acutis folüs summis dimi-
nutis cordato-ovatis integerrimis acutis, racemis mulüfloris ebracteatis
initio densissimis brevibus tandem elongatis, pedicellis tandem valde
elongatis subrecurvis tenuissimis parce puberulis flore ei fructo 5-6plo
longioribus, floribus glaberrimis, calyce hemisphærico basi obtusissimo,
sepalis late ellipticis obtusissimis luteo-viridulis albo-marginatis, petalis
albis calyce 2plo longioribus lamina obovata subrotunda integerrima in
unguem ea æquilongum angustum cuneato-attenuata staminibus (4-5-)
6 parum inæqualibus calyce longioribus, filamentis albis lineari-filifor-
mibus edentulis liberis, antheris transverse ellipsoideis ochroleucis,
silicula (perjuvenili) glabra transverse ovata basi obtusissima apice obtusa
et ibi stylo recto ea breviore terminata, stigmate albido depresse
hemisphærico stylo 3 plo fere latiore. % (?) Aprili.
Krasnowodsk, in ruderatis, 12. IV. 1901, florens.
Dimensiones: caulis vix pedalis, folia caulina infima cum petiolo
3,5 cm. longo, 2,5-3,5 mm. lato 9 cm. longa, lamina ad medium vix
pollicari; folia caulina media (maximum) cum auricula 8 cm. longa
et ad medium fere 3 cm. lala; rami infimi corymbi florendi tempore
9-10 cm. longi, pedicelli ad finem anthesis centimetrum longi, calix paulo
(31) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1111099
plus 2 mm. altus, petala paulo plus 4 mm. longa, silicula perjuvenilis
et ideo imperfecta 1,5 mm. alta, stylo millimetrali.
Die Tracht des L. diversifolium ist ganz und gar jene der L. repens
Boiss. und L. Draba L., sowie der Hymenophysa pubescens C. A. Mey. —
Die letztere Gattung halte ich für ausgeschlossen, dagegen L. repens
Boiss. und L. Draba L. für nächstverwandt. Beide diese Arten, sowie
überhaupt alle Cardaria-Arten sind durch ungetheilte Blätter sofort zu
unterscheiden. Die noch junge Frucht ist jener von L. repens ähnlich,
der Griffel jedoch in gleichem Stadium der Anthese kürzer, aber die
Pedicellen am Schlusse der Anthese ebenso sanft-bogig zurückgekrümmt.
Trotzdem gut entwickelte Früchte nicht vorliegen, stelle ich die neue
Art, wegen Uebereinstimmung der sonstigen Merkmale, ziemlich unbe-
denklich zu Cardaria ; Cochlearia, an welche Gattung wegen der Ver-
schiedenblättrigkeit gedacht werden könnte, ist durch die Fruchtform
ganz ausgeschlossen.
932. L. crassifolium W. K. Aschabad, in deserto salsuginoso,
13. VI. 1900, c. fructibus maturis.
343, 915. L. latifolium L. ß. substylatum Boiss. Aschabad, prope
Kæsen, 19. V. 1900 (343, florens); Suluklu, ad rivulis, 19. VII. 1900
(915, florens et cum siliculis bene evolutis).
57a,b,c. L. perfoiatum L. Krasnowodsk, in maritimis, 19. II.
1900 (57a, florens) et prope Ufra, 21. IV. 1901 (575 cum siliculis per-
fectis) ; Aschabad, in planitie, 24. IV. 1900 (ölc, florens et c. fruct.
juvenilibus).
N. B. — Die Nummer c ist von mir aus a abgeschieden, weil sie von
einem ganz anderen Standorte ist.
127. Euelidium syriacum R. Br. Aschabad, in cultis, 24. IV. 1900,
fere defloratum.
292. Octoceras Lehmannianus Bunge, Alex. Lehm. reliq. bot. in Arb.
naturf. Vereins in Riga I (1848), p. 218, tab. 4, fig. 1. Aschabad, in
eultis, 45. V. 1900, in bestem Zustande und in verhältnismässig riesigen
Exemplaren : ich besitze eines welches am Grunde 38 cm. breit ist und
einen Stengelgrund mit Wurzel und dem untersten Ast, welch’ letzterer
allein 30 cm. misst,
82a und b. Neslia paniculata Desv. Aschabad, Nephton in planitie
graminosa, 13. IV. 1900 (82a, florens et cum siliculis juvenilibus sat
bene evolulis); et in pratis montanis, 14. V. 1900 (82b, in bestem
Zustande).
79, 1580. Isahs violascens Bge., Alex. Lehm. reliq. bot. in Arb. naturf.
Ver. in Riga I (1848), p. 166-167, tab. 6, fig. A. Aschabad, in are-
700 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SER.). (32)
nosis inter Annaju et Gjaurs, 4. IV. und 26. IV. 1900 (79, abblühend, mit
jungen und mit fast reifen Früchten, einfache Exemplare, wie sie der
Originalbeschreibung und -Abbildung zu Grunde lagen und überraus
ästige, Stengel und Blätter sind + violett überlaufen); Krasno-
wodsk; in planitie arenosa ad Ufra, 21. IV. 1901 (1580, in besten
Zustande, theils gelbgrün, teils tiefviolettlich).
1607. I. trachycarpa Trautv. Increm fl. ross. n° 5858. Kasandschik,
in planitie, 28. IV. 1901, abblühend und mit fast reifen Früchten.
1877. I. leuconeura Boiss. Buhse, Aufz. der in Transkauk. u. Pers.
ges. Pflanz., p. 28. Karakala, in valle Joldere, 26. V. 1901, fruchtreif.
Boissier bezeichnet diese Art in der Fl. or. I, 380 als wenig bekannt.
Sie ist nach einem einzigen, noch jungen Exemplare beschrieben und
steht bei ihm in der Gruppe Glastuin in der Mitte ihrer perennen Arten.
Das mir vorliegende Exemplar ist kahl, hat eine mächtige, mehrköpfige
Wurzel, an der noch die Reste eines vorjährigen Stengels nebst
zähen Blattslielresten vorhanden sind. Die Pflanze ist also sicher aus-
dauernd. Wurzelblätter fehlen ihr. Der Stengel ist (nach den mir vor-
liegenden Bruchstücken beurtheilt) wohl mindestens 1 m. hoch und
fast gleichmässig 5 mm. dick. Der Blütenstand beginnt aber schon m
etwa 25 cm. Abstand von unten. Er ist ausgebreitet vielästig mit schlän-
geligen, verhältnismässig dünnen Zweigen. Die Blätter sind seegrün,
länglich, 11 X 3,5 bis 9 X 3 cm. lang und breit, ganzrandig oder etwas
lappig, ganz stumpf, am Grunde tief- und schmal-herzf. mit abgerun-
deten ohrförmigen Lappen. Der Mittelnerv der Blätler ist etwa À mm.
breit, weiss und läuft am Stengel als stumpfliche Kante noch etwas
herab. Blülhen fehlen. Die Schôtchen sind (reif!) dreinervig, mit einem
‘ kurzen, weichen Toment bekleidet, braun. Sie sind die längsten aller
mir bekannten Arten (schon nach Boiss. und Buhse 8-9 Linien) fast
20 mm. lang, rhombisch-lanzettlich, von dem in ihrer wenig über 3 mm.
breiten Mitte befindlichen Fache beidendig fast gleichmässig verschmä-
lert, oben spitz, am Grunde kaum 1/2 mal breiter als der wenig über
!/s so lange, feine, jedoch nach oben keulig verdickte Pedicellus. Das
Fruchtfach ist im Querschnitte kreisrund, seine Wände dick und
schwammig, ein Flügelrand auf eine kaum bemerkliche Rippe reduzirt.
Der gelbe Same ist länglich-ellipsoidisch mit rückenständigem Würzel-
chen. — Nach Allem halteich dafür, dass die vorliegende Pflanze mit 7. leu-
coneura B. B. identisch ist. Diese ist von ihren Autoren nicht gar so weit
von Karakala, nämlich im Grenzgebiet von Astarabad angegeben ; ihre
Verbreitung bis Karakala in Ansehung der anderen ähnlichen Vorkomm-
nisse also ohnehin höchst wahrscheinlich. (Fortsetzung folgt.)
701
PLANTE HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D’ Enıre HASSLER, »’Aarau (SUISSE)
de 1885 a 1902
le Prof. D° R. CHODAT et le D° B. HASSLER
(Suite.)
Vernonia echiordes Less.
Less. in Linnæa 1829, p. 278 ; DC. Prodr. V, p. 36
Suffrutex 1-2,5, petala ıncarnata, in campo paludoso in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8235.
Vernonia echitifolia Mart.
DC. Prodr. V, p. 60; Flor. Bras. VI, 2, p. 72.
Suffrutex 0,8-1,5, petala alba, in campis humidis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6616.
Vernonia Sceptrum Chod.
Chod. in Pl. Hasslerian., p. 143.
Suffrutex 0,8-1,5, petala roseo-violacea, in campis in regione fluminis Apa,
Dec.. n. 8095 ; suffrutex 0,5-1,2, petala roseo-purpurea vel violacea (diff. foliis
angustioribus a n. 8095) in campis pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8095a.
Vernonia senecionea Mart.
Mart. herb. Meo sensu species distincta.
£. adenocarpa DC.
Prodr. V, p. 54.
0,5-0,8, flos roseo-purpureus, in collibus pr. Paraguary, Dec., 6499.
Id. n. 81, n. 1742, n. 3727, n. 5995 sub Ÿ. platensis in Pl. Hassl., p. 144.
forma calvata.
Foliis crassiusculis glabris subnitidis.
Suffrutex 0,8-1,5, petala purpureo-violacea in campis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8316.
Vernonia candelabrum Chod.
Chod, in Pl. Hasslerian. 1. c., p. 144.
Suffrutex 0,5-0,8, petala rosea, in valle fluminis Y-aca in campo pr. Valen-
zuela, Jan., n. 6968 ; idem n. A004 in PI. Hassl. I, p. 403 sub Y. platensis Less.
Vernonia incana Less.
Linnæa 1829, p. 277; DC. Prodr. V, 136 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 3.
Herba 0,5-1, petala rosea, in stagno pr. Paraguary, Dec., n. 6542.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 8, 31 juillet 1903. 46
702 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (130)
Vernonia flexuosa Sims.
Bot. Mag., tab. 2477; Prodr. V, p. 52; Flor. Bras. VI, 2, p. 9.
Herba 0,25, petala violaceo-purpurea, in campo argilloso pr. Paraguary, Dec.,
n. 6459 ; herba 0,2-0,5, petala dilute rosea, in campo argilloso pr. Paraguary,
Dec., n. 6936.
Vernonia platensıs Less.
Linn. 4829, p. 312; DC. Prodr. V, p. 52; Flor. Bras., VI, 2, p. 95.
Suffrutex 4-2, flos roseo-purpureus, in campis humidis pr. Caballero, Jan.,
n. 62. Suffrutex 3-4, flos id., in palude Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n. 8474.
Vernonia lepidifera Chod.
Chod. in PI, Hassler. 1. c., p. 144.
Suffrutex 0,5-1, petala roseo-violacea in campo pr. Bellavista (Apa). Dec.,
n. 8241.
var. canescens nob.
foliis magis acutis intermediis ut caulis canis, superioribus tomentosis.
Herba 0,5-1,5, petala rosea in glareosis in collibus pr. Paraguary, Dec.,
n. 6548.
Vernonia lucida Less.
Linnæa 1829, p. 260 ; DC. Prodr. V, p. 28; Flor. Bras. VI, 2, p. 115.
Suffrutex 0,5-1, petala violacea in campo pr. Igatimi, Sept., 4778.
EUPATORIEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 105 et p. 445; 1. cit. p. 411 et p. 305.
Les Eupatoriees sont représentées par 64 espèces, dont 14 espèces et 27 variétés
nouvelles pour la science.
Les espèces nouvelles sont :
Eupatorium Achillœa; E. luquense; E. stigmatosum; E. denudatum; E. aureo-
viride; E. lysimachoide; E. Radula ; E.Hasslerianum; E. rhodolepıs; E.apense;
E. maracayuense : Mikania Hassleriana ; Stevia Hassleriana ; S. guaranitica.
Les variétés nouvelles : Eupatorium paraguariense var. integrifolium, var.
angustifolium, var. nervosum ; E. caaguazuense var. nervosum, var. crassi-
folium ; E. vitalbæ var. serralifolium ; E. alternifolium var. paraguartense,
var. deltoideum ; E. Balansæ var. menthoides ; E. palustre var. guaraniticum ;
E. steviæfolium var. salicinum, var. viscosum ; E. subhastatum var. lanugi-
nosum : E. oblongifolium var. paraguariense ; E. luquense var. corymbosum ;
E. stigmatosum var. subcalvatum var. violaceum; E. Riedelii var. micro-
cephalum ; E. Radula var. obtusifolium var. serratum ; E. Kleinioides var.
latifolium, var. microcephalum; E. purpurascens var. guaraniticum ; E. pycno-
cephalum var. macrocephalum ; E. tozziefolium var. subpetiolatum et var.
triangulare.
Le genre Eupatorium figure avec 50 espèces ; Mikania, 6 espèces; Stevia,
5 espèces ; Gymnocoronis, Adenostemma, Trichogonia avec une espèce.
(131) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 703
Dans les forets on trouve : Eupatorium lœve var. latifolium; E. pycno-
cephalum var. macrocephalum (N.-E.); Mikania glomerata; M. biformis; M. laxa ;
au bord et aussi dans les buissons des Campos : M. scandens et var. Eupatorium
hecatanthum, cette derniere aussi dans les Campos humides.
Dans les Campos secs partout : Eupatorium Balanse ; E. levigatum ; E. lu-
quense; E. pallescens; E. paraguariense ; E. rhinanihaceum ; Stevia satureifolia.
Dans les Campos secs du Centre : Eupatorium Balanse var. menthoides ;
E. caaguazuense et ses var. nervosum et crassifolium ; E. dendroides ; E. denu-
datum; E. orgyale ; E. oblongifolium var. Tucumanensis; E. paraguayense et
ses var. nervosum, Var. 2ntegrifolia, var. anguslifolia; E. rhodolepis ; E. stig-
matosum et sa var. violaceum ; E. subhastatum et sa var. lanuginosum ; E. ste-
viefolium ; E. Maximiliant ; E. Tweedieanum ; E. liatrideum ; E. ivæfolium ;
E. amphidictyum ; Stevia Balanse.
Dans les Campos secs du Nord-Est : Eupatorium aure-oviride ; E. Hassle-
rianum : E. oblongifolium var. paraguariense; E. vitalbe ; E. maracayuense ;
Trichogonia salviefolia.
Communes aux Campos du Nord-Est et Nord sont les espèces suivantes :
Eupatorium Kleinioides var. latifolium ; E. alternifolium var. deltoideum ;
E. verbenaceum.
Dans les Campos du Nord : Eupatorium apense ; E. conyzoides ; E. luquense
var. corymbosum ; E. oblongifolium ; E. pycnocephalum ; E. subhastatum var.
lanuginosum (aussi C.); E. stigmatosum var. subcalvatum; Mikania Hassleriana.
Dans les Campos rupestres : Stevia Hassleriana (C. et Nord); Stevia guara-
nitica (C.); Eupatorium tozziefolium el ses var. subpetiolatum et var. triangulare.
Dans les Campos humides ei marecages partout : Eupatorium bupleurifolium
var. microcephalum ; E. hecatanthum ; E. palustre var. guaraniticum ; E. urtici-
folium var. Clematideum ; E. steviæfolium var. viscosum et var. salicinum ;
E. macrocephalum ; E. purpurascens var. guaraniticum ; Gymnocoronis spilan-
thoides ; Mikania pentstemonoides ; M. scandens et var.
Dans les Campos humides du Nord-Est : Eupatorium Radula ; E. Glaziowii ;
E. ensifolium ; E. Riedelii (aussi N.).
Dans les Campos humides du Centre : Adenostemma viscosum var. Brasi-
lianum ; Eupatorium graciliflorum ; E. Achillæa ; E. lysimachoide ; E. urtici-
folium var. nana.
Dans les Campos humides du Nord: E. Radula var. obtusifolium et var.
serralum ; E. Riedelii (aussi N.-E.); E. Kleinioides var. microcephala.
Dans les argiles salins : Stevia entreriensis (N) et sa var. minor (C. et N.).
Zspèces rudérales : Eupatorium ageratoides ; E. Christieanum.
Gymnocoronis spilanthoides (Don.) DC.
Prodr. VII, p. 266; Alomia spilanthoides Don. in H. et A. Comp. Bot.
Mag. I, p. 238.
Herba 1-1,5, flos albus, in palude pr. Tucangua, Jul., n. 551 sub E. palustre
in Pl. Hassler I, p. 106.
704 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (132)
var. «. altenuata (DC.) Bak.
DC. sub. spec. Prodr. V, p. 106; Flor. Bras.
Herba 0,5-1, flos cremeus, in stagnis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8263; id. n. 1629; PI. Hassl. I, p. 106 sub E. palustre.
var. subcordata (DC.)
DC. sub spec. Prodr. V, p. 106.
Herba 0,5-1, petala alba, in argillosis insule Chaco-y pr. Concepcion, Aug.,
n. 7221.
Adenostemma viscosum Forst.
var. Brasilianum Benth.
Benth. Flor. Austral. III, p. 463.
Herba 0,5-0,6, petala alba in palude in valle fluminis Y-aca pr. Chololo, Dec.,
n. 6873.
Stevia Hassıeriana Chod.
Chod. in Pl. Hasslerian. |. c., p. 145.
Suffrutex 0,2-0,4, flos albus, ad marginem silvæ pr. Atira, Oct., n. 1368:
suffrutex 0,5-1, flos cremeus in campo Cordillera de Altos, Febr., n. 3854;
suffrutex 0,4-0,8, petala alba, inter rupes in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7822.
Stevia satureifolia Sch. Bip.
Schultz Bip. in Linnæa XXV, p. 291.
Suffrutex 0,3-0,6, flos albus in glareosis pr. Valenzuela, Jan., n. 6975.
Stevia guaranitica Chod. spec. nov.
Radices fasciculati numerosissimi palmares cortice farinoso crassiusculo, extus
brunnei 1,5 mm. crassi; caules e caudice plures basi denudati, sublignosi
simplices vel superne corymboso-ramosi breviter puberuli et glandulosi ; folia
acicularia revoluta glabra depresso glandulosa, numerosissima patula, 48-25 mm.
lg., 0,4-0,5 mm. crassa ; ınflorescentia terminalis sepe monocephala vel caulibus
corymboso ramosis pseudo-polycephala ; capitulum pedicellatum, pedicello recto
8-15 mm. longo puberulo et glanduloso, 8-10 mm. longum, pauciflorum (3-
5 fl.) ; involucri phylla ce. 5, basi et facie glabra, apicem versus vix puberula
depresso-glandulosa et glandulis aureis conspersa 6-7 mm. longa; achænia
costata, nervis exsculptis faciebus nitidis eglandulosis pilis sparsis brevibus
conspersa ; papi arista lutea 14 (-20) sat robusta aspera tubum corollæ æquantia ;
flores exserti ad duplo longiores quam involucrum vel juveniles breviores.
Species xerophyta valde peculiaris ob folia acicularia et capitula pauciflora.
Suffrutex 0,15-0,5, petala alba, inter rupes aridos pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6617.
Stevia enireriensis Hier.
Engl. Bot. Jahrb. 22, 1897, p. 739; S. oxylena Gris. Symb., p. 168
non DC.
Suffrutex 0,1-0,4, petala alba, in argillosis humidis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7419; id. n. 7419a.
var. minor Hier.
Engl. Bot. Jahrb. 1. cit., p. 739.
Suffrutex 0,3-0,5, flos albus in campis argillosis pr. Tacuaral, Jan., n. 3812
sub S. aff. entreriensi in Pl. Hassl., p. 145.
(133) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 705
Suffrutex 0,1-0,5, petala alba, in campis argillosis pr. Paraguary, Dec.,
n. 6547 ; suffrutex 0,3-0,6, petala alba, in arenosis pr. Arroyo Primero (Apa),
Jan., n. 8498.
forma ad var. minor accedens.
Suffrutex 0,2-0,5, flos albus, in campo Tacuaral, Sept. n. 103% — Stevia
Balansæ in PI. Hasslerian. I, p. 146.
Eupatorium conyzoides Vahl.
Symb. III, 96; Flor. Bras. VI, 2, 278.
var. an spec. distincta. \
Involueri squamis appendiculatis E. pietum Gardn. simulans.
Suffrutex 0,5-1, flos coeruleus, in dumetis pr. Concepcion, Aug., n. 7270.
Eupatorium graciliflorum DC.
DC. Prodr. V, 145 (E. conyzoides Vahl p. p.): Symb. III, 96.
Suffrutex 0,5-1, pelala cœrulea in stagno pr. Paraguari, Dec., n. 6537.
Eupatorium rhodolepis Chod. spec. nov.
Caudice suffrulicoso caulem erectum simplicem 0,8-1 mm., 3 mm. crassum
vel tenuiorem glabrum striatum purpureum; folia petiolata rhomboideo-deltoidea
basi cuneata, integra in petiolum attenuata, grosse dentata, subherbacea, tri-
nervia acuta; dentes utroque latere 6-10, inferiores profundæ, sinu ad 4 mm.,
sensim breviores subacutæ ; lamina 55/35, 59/30, petiolus 7-10 mm.; ex axilla
foliorum oppositorum nascuntur ramuli brevissimi pauci et parvifoliosi ; inflo-
rescentia paniculato-corymbosa, foliis reductis (12-15 mm.) petiolatis remotis
intermixta; rami inflorescentiæ 50-70 mm. lg. striati, purpurei ; ramusculi
florescentes 10-20 mm. tenues ; capitulum oblongum 8-9 mm. Ig., 3-3,5 mm.
latum ; involucri phylla 5 seriata, exteriora brevia (1,5 mm.) apice subobtusa
vel rotundata, mediana oblonga minus obtusa, suprema acutissima et sæpius
apiculata omnia extus glabra, purpurea (in sicco) subconcoloria, trinervia ;
flores cc. 10.
Spec. ex affinitale E. conyzordes differt capitulis paucifloris, forma foliorum,
phyllis involucri, affinis E. verbenaceo DC. differt caulibus glabris foliis dis-
linctius petiolatis phyllis involucri interioribus acutissimis coloreque.
Suffrulex 0,8-1, petala roseo lilacina in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7100.
Eupatorium luquense Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. 1. cit., p. 407.
variat. foliis herbaceis (7845) vel rigidulis (6174) anguste lanceolato linea-
ribus vel lanceolatis, petiolatis.
Suffrutex 0,5-1 flos cæsius in campo paludoso in regione fluminis Apa, Nov.,
n. 7845; petala cæsia in campo montano pr. Paraguary, Dec., n. 6528 ; pelala
lilacina in campo arenoso pr. Tobaty, Sept., n. 6174; petala cæsia in campis
pr. Tobaly, Sept., n. 6378.
var. corymbosum nob.
capitulis magis dilatatis inflorescentiis late corymbosis.
Suffrulex 0,5-0,8, petala cæsia, in dumelis arenosis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7506.
Eupatorium paraguariense Hier.
Hier. in Engl, Jahrb. 1897, p. 752.
Suffrutex 1-2, pelala corulea in dumelis pr. Igatimi, Dec., 5652.
706 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (434)
var. nervosum Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. ]. cit., p. 147.
Suffrutex 0,5-0,8, petala lilacina in dumetis collium pr. Paraguary, Dec.,
n. 6526.
Eupatorium verbenaceum DC.
Prodr. V, 146 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 292.
Suffrutex 0,8-1. petala rosea, in uliginosis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 8042.
Eupatorium subhastatum Hook. et Arn.
Comp. Bot. Mag. I, 239.
Suffrutex 0,5-0,8, petala coerulea, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6313.
var. lanuginosum Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. 1. c., p. 150.
Suffrutex 0,5-0,8, petala alba in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6534; suf-
frutex 0,5-1, petala alba in campis arenosis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Febr., n. 8537 ; petalis cæseis, suffrutex 0,5-0,6, in campis pr. Valenzuela,
Febr., n. 7116.
Eupatorium tozziefolium DC.
Prodr. V, p. 146.
Suffrutex 0,3-0,6, petala lilacino-rosea. In glareosis collium pr. Paraguary,
Dec., n. 6533.
var. subpetiolatum nob.
Molliter hirsuta, foliis subsessilibus, ovato deltoideis, dentibus apice rotun-
datis, acutis.
Suffrutex 0,3-0,4, flos cœruleus, in campis in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Oct., n. 7659.
var. ériangulare nob.
Foliis patulis, haud deflexis, lamina magis deltoidea, breviter petiolata, den-
tıbus acutis, minus nervosis quam in var. nervosa.
Suffrutex 0,5-0,6, petala lilacina, in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6090.
Eupatorium rhinantaceum DC.
Prodr. V, 146 ; Flor. Bras. V, 2, p. 296.
Suffrutex 0,3-0,4, petala cœrulea, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7401.
var. latisquamulosum Hier.
In Engl. Jahrb. f. Syst. und Pflzg., 24, 1897, p. 759.
Suffrutex 0,2-0,%, petala cæsia in campo pr. fl. Carimbatay, Sept., n. 4567 ;
suffrutex 0,3-0,6, petala cæsia, n. 8090 ; suffrutex 0,3-0,7, petala cæsia inter
rupes aridos in regione fl. Apa, Nov., n. 7787.
Hæc varietas proxima etiam E. caaguazuensi Hier.
Eupatorium caaguazuense Hier.
Engl. Jahrb. f. Syst. 1897, p. 760.
var. nervosum Chod.
Pl. Hassl. 1, p. 146.
Suffrutex 0,5-1, petala ceeruleo-lilacina, in dumeto Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3912.
(435) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 707
Eupatorium macrophyllum L.
Sp. 1175 ; DC. Prodr. V, 136; Flor. Bras. V, 2, p. 345.
Suffrutex volubilis 2-3, petala alba, in dumetis pr. Paraguary, Dec., n. 6568.
Eupatorium pallescens DC.
Prodr. V, p. 154; Flor. Bras. VI, 2, p. 284.
Suffrutex 4-1,5, flos albus, in campo pr. Villa Hayes, Jun., n. 365; id. in
dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8331.
Eupatorium orgyale DC.
DC. Prodr. V, 174; Flor. Bras. VI, 318.
Suffrutex, 1-1,5, simili n. 381 in campo pr. San Bernardino Jul., n. 389.
Eupatorium levigatum Lam.
Encyclop. II, 408; Flor. Bras. VI, II, 286 sub E. conyzoides Vahl in PI.
Hasslerian. 1. c., p. 106.
Suffrutex 0,5-0,8, flos lilacinus in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 244.
Eupatorium bupleurifolium DC.
Prodr. V, p. 136 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 365.
var. microcephala Hier.
Hier. in Engl. Jahrb. 1897, p, 777 — E. graminifolium Chod. in PI.
Hassl., p. 105.
Suffrutex 1-1,5, flos cæsio violaceus in campo humido pr. Cerro hu, Dec.,
n. 1643 ; suffrutex 2-3, petala lilacino rosea in uliginosis pr. Igatimi, Oct.,
n. 4877 (sub E. Bupleurifolium DC. in Pl. Hassl., p. 108) ; suffrutex 1-2,
petala lilacina in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6306; id. in dumetis pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6642.
Eupatorium Radula Chod.
Chod. in Plant. Hassler. 1. e.. p. 151.
var. obtusifolium nob.
foliis inflorescentiæ oblusis magis crenatis.
Suffrutex 0,8-1,2, petala incarnata in campo humido pr. Bellavista (Apa),
Nov., n. 7779.
var. serratum nob.
foliis acute serratis, marginatis et subtus magis nervosis.
Suffrutex 0,4-0,7, petala incarnata in campo humido in regione fluminis Apa,
Febr., n. 8538.
Eupatorium Achillæa Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. 1. cit., p. 105.
Affinis E. mutlicrenulato Sch. Bip. differt foliis supra mollibus, subtus æqua-
liter brevissime lomentosis, nervis inconspicuis vix exsculplis, staturaque.
Eupatorium oblongifolium Baker,
Flor. Bras. VI, 2, p. 333.
Suffrutex 0,8-1, petala alba, in campo in regione cursus superioris fluminis
Apa, Febr., n. 8523.
708 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (136)
var. tucumanense Bak.
Flor. Bras. VI, 2, p. 335.
Suffrutex 0,8-4, petala rosea, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7100.
subvar. hirsutum nob.
Caulibus et foliis pilis erectis vel suberispulis hirsutis.
Suffrutex 0,5-0,9, petala rosea, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7094.
Eupatorium alternifolium (Sch. Bip.) Bak.
Flor. Bras. VI, 2, p. 333.
var. deltoideum nob.
== forma paraguariensis Chod. PI. Hassl. I, p. 149, n. 5635.
Foliis 70/56, 63/54 mm. limbo deltoideo vel triangulare abrupte contracto
in petiolum sensim alatum.
A spec. iypica Bak. differt forma foliorum.
Suffrutex 0,8-1,2, petala incarnata, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8177.
Eupatorium Balansæ Hier.
Hier. in Engl. Jahrb. 1897, p. 778 — Eupaiorium bracteatum Gardn.
var. reticulatum Chod. PI. Hasslerian., p. 107, n. 574, n. 696.
Suffrutex 0,5-1, flos roseus in campo pr. San Bernardino, Nov., n. 3530 ;
suffrutex 1-2, petala alba ad marginem silvæ pr. Tobaty, Sept., n. 6322 ; frutex
1-2, petala alba, ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7537.
var. menthoides nob.
foliis supremis lanceolatis vel rhombeo-lanceolatis serratura abrupta, basi
distinctius cuneatis, subtus distinctius reticulato-nervosis, facie inferiore magis
pubescentibus.
Suffrutex 0,5-0,6, petala alba in dumeto pr. Paraguary, Dec., n. 6574 a.
forma foliosa lamina 50/32, 35/28 mm. ceteris similibus.
Suffrutex 0,6-0,8, petala alba in glareosis collium pr. Paraguary, Dec., n. 6574.
Eupatorium apense Chod. spec. nov.
Caulis erectus basi suffruticosus 0,5-1 m., basi glabratus superne plus minus
puberulus sub apice pilis adpressis griseo-indutus ; folia opposita oblonga sat
erassiuscula vel subcoriacea, basin versus vix attenuata breviter acuta vel
obtusa vel apice rotundata, subiniegra vel plus minus serrata, trinervia nervis
subparallelis, subtus nervosa et inconspicue punctulata glandulis aureis supra
pilis brevibus basi bulbosis punctulato-scabra margine subrevoluta, lamina 400/16,
70/12, 90/11, 60/9 mm., petiolus i. e. basis folii contracta 4-2 mm. ; inflo-
rescentia terminalis corymbosa pauciflora (in specimine unico) ; capitulum
7-8 mm., phylla involueri subbiseriata oblonga dorso regulariter et æqualiter
breviter tomentosa vix acuta (à flores) achænio glabro profunde striato, pappo
cc. 30 arista ferente, stigmatibus valde exsertis distincte clavatis.
Ex affinitate E. oblongifolii differt habitu, capitulis.
Suffrutex 0,5-1. petala alba, in campo in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7972.
Eupatorium stigmatosum Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. 1. cit., p. 107.
Suffrutex 0,5-1, petala dilute rosea, in campis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6630c ; id. petala lilacina, n. 66305 ; id. petala rosea, n. 6630.a.
(137) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN.E. 709
forma roseo involucrata nob.
paleis involucri apice pulchre roseis, cetera parte viridibus.
Suffrutex 1-1,5, petala incarnata, in campis silvaticis in valle fluminis Y-aca,
Dec. n. 6630.
var. subcalvatum nob.
caulibus, involucris minus dense et brevius hispidis, haud subtomentosis.
Suffrutex 0,8-1,2, petala incarnata in campo humido in regione fluminis Apa,
Dee., n. 8315 ; suffrutex 0,4-0,6, petala incarnata in dumetis humidis pr. Para-
guary, Dec., n. 6474.
var. violaceum nob.
inflorescentia atque paleis involucri pilisque caulium violaceis.
Suffrulex 1-1,5, petala incarnata, in dumetis pr. Paraguary, Dec., n. 6567 et
n. 6967 a; id. incampo pr. Ipe-hu Sierra de Maracayu, Oct., n. 4961.
Eupaiorium purpurascens (Sch. Bip ) Bak.
Linn. XXX, p. 182; Flor. Bras. VI, 2, p. 356.
var. guaraniticum nob. à
Differt a typo caulibus haud muricatis inde magis affinis var. 8. nemorali,
differt autem caulibus foliisque pilis crassis subhispidis, inflorescentia minore.
— An spec. distincta.
Suffrutex 0,8-1,2, petala rosea, in campo humido pr. Chololo, Jan., n. 6877 ;
id. 0,5-1, petala rosea, in campo uliginoso pr. Bellavista in regione fluminis
Apa, Dec., n. 8283.
Huc pertinet n. 5340 in PI. Hassl. I, p. 151 sub E. purpurascens.
Eupatorium macrocephalum Less.
Linn. 1830, p. 836 ; DC. Prodr. V, p. 137 ; Flor. Bras. VI, 2, 358.
Suffrutex 0,5-0.8, flos incarnatus, in campo paludoso in regione fluminis
Apa, Nov., n. 7932.
Eupatorium Riedelii Baker.
var. microcephalum nob.
capitulis cc. 50 floris foliis lanceolatis utrinque scabris, involucri paleis dis-
tincte acuminalis.
Suffrutex 0,5-1,5, petala incarnata, in campo humido pr. Bellavista (Apa),
Jan., n. 8355.
forma guaranitica.
paleis minus acuminalis, minus foliosum.
Suffrutex 4-1,5, petala roseo violacea in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5269.
Eupatorium steviefolium DC.
Prodr. V, 158 ; Flor. Bras. VI, 2, p. 309.
Suffrutex 0,3-0,5, flos albus, ad ripam lacus Yparacay, April, n. 406%, sub
E. palustre var. verbenaceum in Pl. Hassler. I, p. 150.
var. viscosum nob.
Foliis virentibus glutinosis, caulibus tenuissime tantum puberulis, haud sub-
tomentosis ut in typo, folia subglabrata.
Suffrutex 1-2, folia villoso-glutinosa, flos albus in dumeto pr. Piribebuy,
Dec., n. 6652 ; id. in campo San Bernardino, Febr., n. 3915; id. 0,5-1, foliis
duplo latiorıbus, in dumeto pr. San Bernardino, Febr., n. 3942; ad ripam
rivi Juqueri, Oct., n. 1408.
710 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (138)
var. salicinum nob.
Caulibus strictis demum glabratis apice tantum puberulis, foliis linearibus
glabratis nec cinereis nec glutinosis pilis et glandulis sub lente carentibus.
distincte serratis subtus nervo medio magis exsculpto, involucri phyllis dorso
glabrescentibus margine et apice tomentosis.
Certe varietatem distinctam constans a typo de Candolleano differt glabrietate,
habitu strietiore, a var. glutinoso char. indicatis.
Suffrutex 4-1,5, flos albus, in dumetis pr. Atira, Mart., n. A023; id. in
palude pr. Paraguary, Dec., n. 6473.
Eupatorium palustre (DC.) Bak.
Flor. Bras. VI, 2, p. 363; Campuloclinium palustre DC. Prodr. V, p.137.
var. guaraniticum nob.
— E.p. var. verbenaceum Chod. in PI. Hassler I, p. 106 (ob E. verbe-
naceo DC. nomen abolendum).
Herba 0,5-0,6, petala incarnata, in campo humido pr. Tobaty, Sept., n. 6383;
herba 0,2-0.4, flos dilute roseus, ad marginem silvæ pr. Sapucay, Dec., n. 1612.
Id. Pl. Hassl. I, p. 106, n. 1276 et n. 1424; I. cit., p. 150, n. 3597, n. 3906,
n. 5668.
Eupatorium hecatanthum (DC.) Baker.
DC. Prodr. V, 136 (sub Rebeclinum) ; Flor. Bras. VI, 2, p. 365.
Suffrutex 0,5-0,8, petala roseo lilacina in silva pr. fl. Carimbatay, Sept.,
n. 4561 ; suffrutex 2-3, petala rosea, in dumeto pr. flumen Jejui guazu, Dec,
n. 5695 ; id folia villoso-glutinosa in campo humido pr. Tobaty, Sept., n. 6203.
id. n. 1510; Pl. Hasslerian. I, p. 106 sub E. betoniciforme Baker. :
Eupatorium maracayuense Chod. spec. nov.
Basi suffruticosa ; caules subflexuosi 3-5 dm. Jongi pubescentes leviter gluti-
nosi, ad 2 mm. crassi: folia inferiora opposita superiora vel suprema alterna
cordata sessilia vel ovato-triangularia basi late retusa subobtusa crenata dentibus
rotundatis obtusissimis. sinu 3 mm. profundo. facie superiore enervi vel vix
reticulata, inferiore conspicue trinervia nervillis anastomosantibus, tenuissime
depresse punctata glandulis aureis minimis conspersa, nervis nervillisque bre-
vissime pilosis; lamina 30/32, 40/35, 35/37, 30/18; internodia 20-30 mm. ;
inflorescentiæ corymbiformes 20-30 cm. latæ, capitulis in ramis regulariter
dispositis perfecte corymbosis subdensis; pedunculi cujusque inflorescentiæ
4-8 cm. (6 mm.), rami 7-20 mm., ramusculi 4-2 mm. ; capitula evoluta 4-5 mm.
longa ; involueri phylla subuniseriata cc. 7 lanceolato-linearia acuta dorso ut
rami inflorescentiæ rufo-glanduloso-hispidula ; flores cire. 7 ; pappi setæ cc. 20;
stigmata elongata exserta modo E. hecatanthi.
E. paludoso et E. hecatantho structura capitulorum affinis, ab omnibus differt
structura et forma foliorum.
ns 0,3-0,5, petala carnea, in campo Ipe-hu (Sierra de Maracayu), Oet.,
n. 5059.
Eupatorium aff. E. pyenocephalo Griseb.
Sufirutex 1-1,2, flos albus in dumeto insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Sept.,
n. 7479.
Eupatorium ageratoides L. fl.
Suppl. 355.
Forma
Suffrutex 0,5-1, petala cæsia, in arvis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 8023.
Herba semi volubilis, flos azureus, ad ripam fluminis Apa, Maj., n. 54.
(139) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 711
Eupatorium kleinioides H. B. K.
Nov. Gen. IV, p. 120: DC. Prodr. V, 137 ; Flor. Bras. VI, 9 2, p. 342.
. latifolium nob.
PI. Hasslerian. I, p. 147 ; 1. c., p. 307.
Herba 0,5-0,6, flos albus, ad marginem paludis Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n, 8481.
forma magis hirsuta.
Herba 0,3-0,5, petala alba, inter rupes in regione cursus superioris fluminis
Apa. Dec., n. 8175
var, microcephalum Chod.
caulibus basi decumbentibus, foliis lanceolatis eiliatis, capitulis numerosis
longe peduneulatis laxe corymbosis. minoribus quam in typo 7-8 mm. longis
basi haud cuneatis sed subobtusis paleis multo minus imbricalis.
— Ooclinium pedunculare Schulz Bip. in Hb. Boiss. non DC. (= E. klei-
nioides).
Herba decumbens, 0,3-0,8, petala alba, in campis pr. Arroyo Primero (Apa),
Nov., n. 7786.
Eupatorium prasitfolium Gr.
Plant. Lorentz., p. 119.
Suffrutex 0,3-0,6, petala dilute rosea in dumetis pr. Paraguari, Dec., n. 6523.
Eupatorium urticifolium L. |
L. fil. Suppl., p- 354; Flor. Bras. VI, 2, p. 343; DC. Prodr. V, p. 137.
Suffrutex 0,5-1, petala violacea in campo pr. Ipe-hu, Dee., n. 5595.
var. Glematideum (Griseb.) nob.
In Symb. ad flor. argent., p. 122 sub spec.
Suffrutex 0,3-0,8, petala lilacina in campo humido Tucangua, Jul., n, 3201;
suffrutex 0,5-0,8, petala roseo-violacea, ın dumeto in regione fluminis Apa,
Febr., n. 8536 ; suffrutex 0,3-0,6, petala cœrulea, in rupestribus Cordillera de
Altos, Febr., n. 3939.
var. nana Hieron.
Hier. in Engl. Jahrb. 1897, p. 785.
Herba 0,2-0,5, pelala cœrulea in paludosis Tucangua, Febr., n. 3842; id.
n. 933 in Pl. Hassler. I, p. 106 sub E. capillare Bak.
Eupatorium Hasslerianum Chod. spec. nov.
jasi suffruticosa e caudice caules plures basi adscendentes edens; caules
breviter sed laxe hirsulo tomentosi partibus junioribus lanalis 3-6 dm. longis;
folia inferıora obovalo-spathulata obtusa basin versus cuneata subsessilia oppo-
sita versus apicem leviter serrata dentibus remotiusculis latis vix prominulis
superiora alterna hirsuto-tomentosa vel leviter hirsuta sat viridia, juniora tantum
incana, subcoriacea vel chartacea, nervo medio subtus prominente lateralibus
adscendentibus tenuioribus haud distincte excsulplis; lamina 70/28, 60/22
60/24 mm. vel minora; inflorescentia corymbosa polycephala ramis cc. 5
primariis per ?/3 subnudis vel parce et minute foliosis bracleatis, apice repetite
corymbosis inde ( orymbum parviflorum sed densiflorum el sat compactum ; capi-
tula extus ut pedicelli grisei molliter hirsuti ; involucrum subuniseriatum vel
obsolete 3 serialum campanulalum e phyllis lanceolato-linearibus apiculatis dorso
sat griseo-hirsutis apicem versus purpurascentibus flores æquantibus vel iis vix
brevioribus 4-6 mm. lg. 0,8 mm. latis; flores purpurei ; achænia indistinele
costata in nervis leviter hirsuta ; tubus “corollæ cylindricus apice lobos breves
712 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (140)
conniventes extus parce glandulosos ferens; antheræ distincte appendiculatæ
basi obtusæ ; styli basi nudi ceterum longe papillosi sensim aculı apice haud
dilatati.
Suffrutex 0,3-0,6, petala roseo-violacea in campo Ipe-hu, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5279.
Mikania Hassleriana Chod. spec. nov.
Caulis erectus, 0,8-1,5, fistulosus valde striatus, profunde sulcatus apicem
versus i. e in ramulis ultimis subtomentosus cetera parte glaber, ad 5 mm.
crassus ; folia chartacea subcoriacea opposita petiolata; petiolum 25 mm. cana-
liculatum limbo 95/75, 80/85, 80/80, 80/65 mm., deltoideo, interdum sub-
cordato vel basi retuso, margine crenato, nervis tribus crassis, a basi percurso
ramosis, glabro vel vix ciliato, leviter punctulalo ; inflorescentia paniculata
20/20, 30/20 em., regulariter trichotoma ramis ultimis alternis, ramulisque
confertis capitulis inde subglomeratis, capitulum 5-7 mm. ; involucri phylla 4
glabrescentia; flores 3-4, achænio 5-costato glandulis nitentibus : pappı setæ
breviter acutæ robuste corollam æquantes : corollæ lobi extus glanäulosi.
Habitu similis Mikaniæ penstemonoide differt primo aspectu foliis petiolatis
deltoideis, panicula minus corymbiformi, phyllis involueri brevioribus A-
41/3 mm., aliisque nolis.
Suffrutex 1-2, petala alba, in campo sicco pr. Valenzuela, Febr.. n. 7083.
forma cuneifolia nob.
differt foliis minus deltoideis basi cuneato-attenuatis serratura minus rolundata
sed subacuta.
Sufirutex 0,8-1,5, petala alba, in campis arenosis siccis pr. Arroyo Primero
in regione fluminis Apa, Jan., n. 8337.
— Balansa, fleurs blanches, dans les campos de Caaguazu, n. 960.
Mikania pentstemonioides DC.
DC. Prodr. V, p. 189; Flor. Bras. VI, 2, p. 358.
Herba 0,8-1, flos albus, in campo Y cua pona pr. Concepcion, Oct., n. 7631;
herba 0,5-1, flos albus in stagnis in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6869.
Mikania scandens (L.) Willd.
L. Sp. pl. 1174 sub Eupatorio; Willd. Sp. Plant. III, 1743 ; DC. Prodr.
V, p. 199; Flor. Bras. VI, 2, 248.
var. opifera Mart.
Mari. sub specie in Isis VI, p. 153.
niet volubilis 1-2, petala alba in dumeto humido pr. Tobaty, Sept.,
n. 6404.
var. periplocifolia Baker.
subvar. mollis nob.
ramis novellis griseo puberulis, foliis tenuiter puberulis, floribus majoribus.
Suffrutex volubilis 3-4, petala alba in dumetis ad ripam fluminis Paraguay
pr. Concepcion, Aug., n. 7184.
ASTEREÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 108 et p. 152; 1. cit., p. 414 et p. 312.
Les Asterées sont représentées par 43 espèces. Une espèce nouvelle : Conyza
straminea et A variétés : Baccharis recurvata var. integrifolia; B. camporum
(441) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 745
var. glaucescens; Conyzu chilensis var. carnea et var. quaranitica. Le genre
Baccharis figure avec 29 espèces; Conyza 6 esp.; Leucopsis 3 esp.; Erigeron
2 esp.; Aster, Solidago et Inulopsis 4 esp.
Dans les forêts, on trouve : Baccharis orgyalis; B. trinervis; Conyza nolo-
bellidiastrum ; au bord des forêts Baecharis eleagnoides.
Dans les Campos partout : Baccharis articulata et sa var. Gaudichaudiana ;
B. cognata; B. genistelloides; B. microcephala; B. rufescens; B. serrulata;
B. subopposita.
Dans les Campos du Nord-Est : Baccharis camporum ; B. helychrysoides ;
B. recurvata var. integrifola; B. megapotamica; B. paucidentata; B. pauci-
flosculosa; B. rotundifolia; Conyza Chilensis var. carnea; Leucopsis macro-
cephala; L. gnaphaloides.
Dans les Campos du Centre : Baccharis angustifolia ; B. microphylla; B. mul-
iisulcata: B. recurvata ; Conyza Lorentzii.
Dans les Campos du Nord : Baccharis camporum var. glaucescens.
Dans les Campos humides et marécageux : Aster divaricatus; Conyza chi-
lensis var. guaranitica; C. arguta; C. triplinervia; Leucopsis Twedii: Inu-
lopsis scaposa.
Dans les marecages : Baecharis medullosa.
Dans les terrains salins : Baccharis nana; B. salicifolia; Conyza straminea.
Espèces ruderales : Baccharis anomala; B. dracunculifolia; B. oxyodonta ;
B. platensis; B. tridentata; Solidago microglossa; Erigeron bonariensis et
E. linifolius.
Inulopsis scaposa (DC.) Hoffm.
Engl. u. Prantl. Nat. Pflanzenfam. IV, 4. 149; Leucopsis scaposa Baker
in Flor. Bras. VI, 3, p. 6; Aplopappus scaposus DC. Prodr. V, p. 350 in
Hb. Prodr.
Suffrutex vel herba 0,5-1,5 flos ochroleucus in campo uliginoso in regione flu-
minis Apa, Jan., n. 8338.
Aster divaricatus Torr. et Gray.
Flor. Nort. Amer. II, 163; Aster linifolius Gris. Symb. ad Flor.
Arg. 178.
Herba 0,2-0,4 flos albus, in arvis pr. San Bernardino, Jul., n. 377; specimina
caule basi lignosa. Herba ? an suffrutex 0,5-1 flos flavus, in arenosis pr. Arroyo
Primero, Jan., n. 8427; id. flore roseo in campo Ycua pona in ruderis, Oct.,
n. 7629.
Conyza Notobellidiastrum Griseb.
Symb. ad flor. Argent. 477 ; Flor. Bras. VI, 3, p. 34.
Herba 0,2-0,5 petala alba, in silvis in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6600.
Conyza triplinervia Less.
Less. in Linnæa 1831, p. 437; Prodr. V, 377; Flor. Bras. VI, 3, p. 33.
Herba 0,5-0,8 petala alba folia glutinosa in campo humido pr. Paraguary,
714 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (142)
Dec., n. 6561; herba 1-1,5 petala alba, in campo Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3914 (sub. C. arguta in Pl. Hassl., p. 153.
Conyza arguta Less.
Less. in Linnæa 1831, p. 138; Prodr. V, p. 377; Flor. Bras. VI, 3, p. 33.
Herba 0,6-0,8 petala albovirentia, in campis humidis pr. Paraguary, Dee.,
n. 6530.
Conyza chilensis Spr.
Nov. Prov. 1818. 14; Less, in Linnæa 1831, p. 136; Prodr. V, p. 378;
Flor. Bras. VI, 3, p. 35.
Var. carnea nob.
A specie typica differt pappo carneo nec persicino, foliis mediocribus.
Suffrutex 0,5-1 flos roseus, in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5775.
Var. guaranitica nob.
Caulibus striatis, foliis medianis distincte auriculatis, pilis brevibus hirsutis,
scabris, pappo haud rubello sed ochroleuco; a C. chilensi typica differt foliis
pilis haud mollibus, foliis basilaribus haud magnis, pappo; a var. auriculata
Griseb. 1. c., p. 175 foliis minoribus, caulibus haud glabris. An spec. propria
(C. guaranitica).
Suffrutex 0,5-1.5 petala ochroleuca in campis uliginosis p. flumen Apa, Jan.,
n. 8338.
Conyza Lorentzi. Griseb.
Symb. ad Flor. Argent. 176.
Herba 0,5-0,8 petala lutea in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6974.
Ad eandam speciem pertinet n. 5767 sub. Erigeron bonariensis in Pl. Hassl.,
p. 153.
Leucopsis Twedii Baker.
HlorMBraS MER "pu -INE
Herba 1-2,5 petala lutea, in campis humidis in regione fluminis Apa, Dec.,
n. 8236).
(Id. n. 1819 sub. Erigeron maximus Link. in Pl. Hassler, p. 108).
Erigeron linifolius Willdn.
Sp. PI. III, 1955 — Conyza ambigua DC.
Herba 0,3-0,% flos albus in arenosis pr. Sapucay, Dec., n. 1595 (sub. E. bona-
riensis in a Hassl., p. 108); herba 0,2-0,4 flos albus in ruderis pr. Paraguary,
Dec., n. 6845.
Erigeron bonariensis L.
Spec. 1211.
Forma filifolia.
Foliis angustissime linearibus, filiformibus, caule setoso.
Suffrutex 1-2 flos flavovirens in arenosis pr. Valenzuela, Jan., n. 7023.
Ad eandam formam pertinet, n. 5885 Pl. Hassl., p. 153.
Forma grisea.
Foliis serratis, latioribus, griseis.
Suffrutex 0.5-1 flos flavovirens in campis arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6403.
Id. n. 3784 Pl. Hassl., p, 153; n. 1460 sub. E. linifolius Pl. Hassl., p. 108.
(143) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 715
Solidago microglossa (DC.) Baker.
DC. Prodr. V, p. 202; Flor. Bras. VI, 2, 221.
Sufirutex 4-2 flos luteus, in campis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8100.
Baccharis trinervis Pers.
Ench. II, p. 423: DC. Prodr. V, 399.
Suflrutex volubilis 1-2 petala alba. in silva pr. Caraguatay, Oct., n. 3329.
Fruticosa, scandens, 2-4 m. petala alba, in dumetis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7379.
Baccharis nana D. Don.
Don Mss.; Baker in Flor. Bras. VI, 3, p. 56.
Suffrutex 0,2-0.5, flos cæsius, in arenosis siceis pr. San Juan, Jan., n. 76.
Baccharis rufescens Spr.
Syst. II, 464; DC. Prodr. V, 428 — B. tenuifolia DC.
Fruticulus 0,5-0,8, petala argentea, in campo in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Dec., n. 8302.
Baccharis subopposita DC.
Prodr. V, 413; Flor. Bras. VI, 3, p. 91.
Frutieulus 0.5-1, flos albus. In campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8300.
Baccharis microcephala DC.
Prodr. V, 425; Flor. Bras. VI, 3, p. 40.
Suffrutex 0,8-1, flos albus, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6086; suffrutex
1,5-2, flos albus, in palude pr. Piribebuy, Dec., n. 6922; id. in campo pr. Valen-
zuela, Jan., n. 69224.
Baccharıs oxyodonta DC.
Prodr. V, 404; Flor. Bras. VI, 3, p. 76; a B. serrulata vix separanda.
Suffrutex 1-2, flos albus, in silva aprica Cordillera de Altos, Jul., n. 379.
Baccharis serrulata Pers.
Ench. II, 493.
Suffrutex 0,5-1, flos albus, in campo pr. Sapucay, Febr., n. 1891.
Baccharis tridentata Vahl
Symb. III, 98; Flor. Bras. VI, 3, p. 97.
Suffrutex 0,5-0,8, flos albus, in nemoribus pr. lacus Ypacaray, Jun., n. 3001.
Bacchuris dracunculifolia DC.
Prodr. V, 421; Flor. Bras. VI, 3, p. 71.
Frutex 2-4, flos albus, in arvis pr. San Bernardino, Jul. u. 376 sub. B. spec.
in Pl. Hassl,, p. 109.
Baccharis medullosa DC.
Prodr. V, p. 405.
Specimina de Candolleana cum nobis bene quadrant sed descriptioni sat
incomplete floribus fæmineis deficientibus adde : capitula subglobosa, involucro
716 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.), (144)
stramineo, pappo abundante densoque rubello lanata; phylla involucri ovato lan-
ceolata acuta, dorso distincte uninervia; flores © pappo rubello, achænio elliptico
vel obovata basi attenuato, tubo corollino paulo breviore : corolla tubulosa brevis
margine papilloso, stylo elongato apice breviter bifido valde superaia; pappi setæ
pro rate crassæ asperæ.
Spec. ©. Herba 0,5-1, flos albus, pappus roseus, ad ripam rivi Juqueri, Nov.,
n. 4534; id. 1-2, folia glutinosa, in stagno in regione fluminis Apa, Nov.,
n. 7852.
Spec. J. Herba 1-2, flos albus, pappus albicans, in palude pr. San Bernar-
dino, Aug., n. 3163.
Baccharis camporum DC.
Prodr. V, p. 399; Flor. Bras. VI, 3, p. 80.
Var. glaucescens nob.
Differt foliis glaucescentibus calvatis valde coriaceis subintegris vel apicem
versus serratis 32/15 32/17 25/17 27/14 mm., inflorescentiis foliis amplectatis
siccis stramineis vel subaureis.
Frutex 0,5-1, petala cremea, in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8306; petalis albis, n. 8306 a.
INULEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 109 et 156; 1. eit., p. 415 et p. 385.
Les Inulées sont représentées par 20 espèces, dont 2 espèces et 1 variété nou-
velles. Les espèces nouvelles sont : Pierocaulon Hassleri; P. Balansæ; la nou-
velle variété : Stenachenium megapotamicum var. pedunculata. Les 20 espèces se
divisent par genres comme suit : Pterocaulon 8 espèces; Achyrocline, Stenachæ-
nium, Tessaria 2 espèces; Facelis, Chevreuilia, Filago, Gnaphalium, Lucilia,
Pluchea À espèce.
Aucune des espèces de cette tribu n’habite la forêt.
Dans les Campos secs on trouve partout : Achyrocline satureoides; A. alala
(aussi rudérales) ; Stenachenium megapotamicum et S. Riedelii.
Dans les Campos secs du Centre : Pterocaulon alopecuroides et P. Lorentzii.
Dans les Campos secs du Nord-Est : Stenachenium megapotamicum var.
pedunculata.
Dans les Campos rupestres : Pterocaulon Hassleri, Lucilia nitens.
Dans les Campos humides : Filago dasycarpa; Pterocaulon Balansæ; P. poly-
stachyum; Tessaria integrifolia au bord des cours d’eau.
Dans les terrains salins : Pterocaulon purpurascens; P. subvirgatum; Tes-
saria absinthioides.
Espèces rudérales : Chevreuilia stolonifera; Facelis apiculata; Gnaphalium
purpureum et ses variétés; Achyrocline satureoides et A. alata.
Stenachenium megapotamicum Baker
Flor. Bras. VI, 3, p. 105; Pluchea macrocephala DC. ; Prodr. V, 430.
(145) - R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 717
Forma minor.
Suffrutex 0,3-0,5 petala alba, in dumetis pr. Arroyo Primero (Apa), Nov.,
n. 7831; herba 0,3-0,4 petala alba, in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6969.
Stenachenium Riedelii Baker
Flor. Bras. VI, 3, p. 104.
Herba 0,7-1,2 petala luride rosea in campis pr. Valenzuela, Dec., n. 6832.
Pluchea Quitoc DC.
Prodr. V, 450; Flor. Bras. VI, 3, p. 106.
Suffrutex 0,8-1,2 petala alba, in palude pr. Paraguary, Dec., n. 6472.
Tessarıa absinthioides DC.
Prodr. V, 457; Flor. Bras. VI, 3, p. 109.
Suffrutex 1,2-1,4 flos rubescens, in arenosis pr. San Juan, Jan., n. 35.
Pterocaulon subvirgatum Malme
Malme in Bih. t. k. Svensk. Vet. Ak. Handl. Bd. 27 Afd. III, n. 42,
p. 24.
CEUX 0,5-1, petala rosea, in arenosis salsis in regione fluminis Apa, Dec.,
n. 8320.
Pterocaulon purpurascens Malme.
Beitr. z. Kenntn. der Galt. Pterocaulon in Bihang. t. k. Svens. Vet. Ak.
Hand. Bd. 27. Afd. Ill, n. 12, p. 13.
Suffrutex 0,2-0,3, flores obscure purpurei, in arenosis insule Chaco-y pr. Con-
cepcion, Aug., n. 7271.
Pterocaulon Lorentzii Malme.
Beitr. Pterocaul. Bih. t. k. Svensk. Vet. Ak. Handl. Bd. 27. Afd. III,
n. 42, p. 22; = P. Malmeanum nob. in Pl. Hassler I, p. 159.
Suffrutex 0,5-1,2 m. flores albi in campo montano Cordillera de Altos, Apr.,
n. 4051.
Pterocaulon polystachium DC.
DC. Prodr. V, p. 454; Flor. Bras. VI, 3, p. 111.
Suffrutex vel herba perennis. 0,5-1, petala alba, ad ripam lacus Ypacaray,
Febr., n. 3891.
Pterocaulon alopecuroideum (Lam.) DC.
DC. Prodr. V, p. 45%; Flor. Bras. VI, 3, p. 111; — P. polystarhyum nob.
in Pl. Hassl., p. 109; = P. alopecuroideum ß polystachyum ex Herb. Pro-
dromi.
Dies 0,5-1,5, flos albus. In rupestribus pr. Cerrito de Paraguary, Oct.,
n. 1259.
Filago dasycarpa Griseb.
Symb. ad flor. Argent. 185; Flor. Bras. VI, p. 121.
Herba 0,03-0,06 pelala flava in paludosis pr. Tobaly, Sept., n. 6102.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 8, 31 juillet 4903. 47
718 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (146)
HELIANTHEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 109 et p. 169; 1. cit., p, 415 et p. 160.
Les Helianthées sont représentées par 75 espèces, dont 21 espèces et
14 variétés nouvelles.
Les espèces nouvelles sont :
Aspilia Leucanthemum; A. Hassleriana; A. apäensis ; A. induta; A. cam-
porum; A. callosa; Calea formosa; C. nitida; C. Hassleriana; C. Roja-
siana ; C, rupicola ; C. crenata ; Spilanthes nervosa; Verbesina rugosa; V. myr-
tifolia; V. guaranitica; V. paraguariensis; V. Hassleriana; Viguiera lineari-
folia; V. guaranitica; V. Hassleriana.
Les variétés nouvelles sont :
Aspilia Hassleriana var. scaberrima ; Bidens Riedelii var. Hassleriana ; Calea
Bakeriana var. dentata et var. volubilis; Galea platylepis var. scabra et var.
reticulata; Verbesina Arnottii var. tomentosa ; var. angustifolia ; var. serrata ;
Verbesina sordescens var. glabrata; var. incana: Spilanthes arnicordes var.
setosa; var. grisea; var. intermedia.
Les espèces se distribuent par genres de la facon suivante : Galea 14 esp.;
Aspilia 11 esp.; Verbesina 9 esp.; Viguiera 7 esp.; Bidens 5 esp.; Isostigma et
Spelanthes L esp.; Weddelia, Blainvillea, Polymnia, Ambrosia, Xanthium 2esp.;
Clibadium, Echinocephalum, Eclipta, Enhydra, Jegeria, Lagascea, Synedrella,
Wulffia, 1 esp. chacun.
Dans les forêts on trouve : Blainvillea biaristata (C.) et Aspilia apäensis
(C. et N.).
Au bord des forêts partout : Aspilia silphioides; Wulffia stenoglossa; au
Centre : Verbesina viguieroides; Lagascæa mollis; au Nord-Est : Polymnia sil-
phioides (aussi au C.); Galea pinnatifida; Blainvillea rhomboidea; au Nord :
Calea Rojasiana ; Viguiera guaranitica; Echinocephalum latifolium.
Dans les Campos partout : Aspilia setosa et sa var. reflexa; Bidens Riedelii ;
Calea platylepis ; Calea Bakeriana; Spilanthes arnicoides var. grisea; Verbesina
sordescens.
Dans les Campos du Centre : Calea clematidea; GC. acaulis (aussi N. E.);
C. Hassleriana forma rigida; C. cymosa (aussi N. E.); Isostigma acaule;
Polymnia sonchifolia ; Verbesina Hassleriana ; V. Arnottii; var. serrata;
Viguiera macrorhiza ; V. guaranitica (aussi N.).
Les Campos du Nord-Est sont les plus riches en représentants de cette tribu.
On y trouve : Aspilia foliacea; A. Hassleriana et sa var. scaberrima; A. Leu-
canthemum; Bidens Riedelir var. Hassleriana; Calea acaulis (aussi C.); C. for-
mosa ; C. Hassleriana ; C. cymosa (aussi C.); C. cuneifolia; Isostigma Riedelii
(aussi N.); I. speciosum: Spilanthes urens; Verbesina rugosa; V. myrtifolia ;
(147) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 719
Viguiera bracteala; V. linearifolia; V. grandiflora, V. tuberosa: V. Hassle-
riana; Wedelia subvelutina et sa var. linearifolia.
Dans les Campos du Nord on trouve Aspilia squarrosa var. serratifolia;
A. camporum; Calea Bakeriana; var. volubilis; C. crenata; Spilanthes ner-
vosa; Isostigma Riedelii (aussi N.E.); Viguiera quaranitica (aussi C.).
Un nombre d'espèces relativement grand peuple les Campos rupestres des
Cordillères centrales. Ce sont :
Aspilia Clausseniana ; A. induta; Bidens graveolens var. comosa; Calea uni-
flora; C. rupicola; Isostigma dissitifolium; Verbesina Arnottii var. tomentosa
et subvar. lophtalmifolia ; var. angustifolia; V. quaranitica ; V. paraguariensis.
Dans les Campos humides partout : Eclipta alba (aussi dans les marécages);
Calea nitida; Spilanthes arnicoides; S. stolonifera ; au Centre: Aspilia callosa et
Wedelia brachycarpa.
Dans les marecages : Enhydra anagallis; Jegeria hirta var. ylabra; Cliba-
dium rotundifolium (NE.); Blainvillea breviaristata (N.E.).
Espèces ruderales : Ambrosia artemisiefolia, A. tenuifolia; Bidens pilosus;
B. Gardneri; Synedrella nodiflora; Verbesina encelioides; Xanthium spinosum ;
X. strumarium. Acanthospermum hispidum; A. xanthioides.
Les terrains halophytes n’hebergent aucun représentant de cette tribu.
Ambrosia artemisiæfolia L.
Spec. plant. 1401; Flor. Bras. VI, 3, p. 148.
Suffrutex 0,5-1,2, flos viridescens in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5453.
Xanthium strumarium L.
Spec. plant. 1400; Flor. Bras. VI, 3, p. 147.
Suffrutex 0,3-0,5 flos albus ad ripam rivi Juqueri, Oct., n. 1379.
Polymnia silphioides DC.
Prodr. V, 516; Flor. Bras. VI, 3, p. 159.
Suffrutex 1-1,5 flos flavovirens, in dumetis pr. Sapucay, Dec., n. 1557.
Acanthospermum hispidum DC.
Prodr. V, p. 522; Flor. Bras. VI, 3, p. 273.
Herba decumbens 0,2-0,3 flos albus in campis pr. Cerro-hu (Paraguari), Sept.,
n. 920; herba 0,2-0,5 flos albus in arvis pr. San Bernardino, Febr., n. 3895;
suffrutex 0,5-0,6 flos albus, in ruderis pr. Concepcion, Aug., n. 7208 (forma
parvifolia).
Acanthospermum zanthioides DC.
DC. in Prodr. V, p. 524; Flor. Bras. VI, 3, p. 162.
Herba repens vel decumbens 0,2-0,4 flore albo ad ripam rivi Juqueri, Oct.,
n. 1438; herba procumbens 0,3-0,5 flos albus in campo ad marginem lacus Ypa-
caray, Febr., n. 3882; herba procumbens 0,3-0,6 petala alba in campis pr.
Valenzuela, Jan., n. 7043.
Enhydra anagallis Gardn.
In Hook. Lond. Journ. VII, 409; Flor. Bras. VI, III, p. 169.
Herba 0,25-0,4 flos viridescens, {in stagnis pr. Paraguary, Oct., n. 1283;
720 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m€ sÉR.). (148)
herba 0,2-0,5 flos albovirens in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6456; herba 0,2-0,4
flos ochraceus in palude pr. Carayualay, Nov., n. 3426.
Eclipta alba Hassk.
PI. Jav. rar. 528; Flor. Bras. VI, 4, p. 170.
Herba 0.2-0.4 corolla alba, ad ripam lagunæ Ypacaray, Oct., n. 1388; herba
0.2-0.6 petala albovirenlia in stagno pr. Paraguary, Dec., n. 6539; Herba 0.2-0,5
flos albus in palude pr. San Bernardino, Aug., n. 693; id. n. 3296 et 5389 sub
Echinocephalum angustifolium in Pl. Hassl., p. 161.
Wulffia stenoglossa DC.
DC. Prodr. V, p. 563; Flor. Bras. VI, p. 173.
Frulex 1-3 m. petala aurantiaca. dumeta formans in campis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8122.
Blainvillea biaristata DC.
Prodr. V, 492; Flor. Bras. VI, %, p. 176.
Forma parvifolia.
Foliis duplo minoribus.
Suffrutex 0,2-0,5 repens petala citrina, in silvis pr. Valenzuela, Jan., n. 7059.
Aspilia callosa Chod. spec. nov.
— Aspilia sılphioides forma parvifolia nob. in Pl. Hassler I, p. 162.
Herba repens 0,1-0,6. foliis oppositis lanceolatis vel lanceolato-ellipticis, sub-
sessilibus vel breviter petiolalis; pelioli breves 2 mm. longi basi brevissime con-
nati inde nodus vagina brevissima inconspicua circumdatus; limbus obsoleie cre- -
nalo-serralus, 39/13 40/15 40/11 mm. utroque facie scaber, æqualiter plus minus
breviter selosus ; pedunculus adscendens 30-60 mm longus; capitulum 20-22 mm.
latum: involucri phylla subæqualia, lanceolala, dorso selosa, breviler acuta;
achænia obovalo-cuneata, basın versus callose albo marginata. pappo coroniformi
demum breviler Lubuloso el margine apicali haud profunde denticulato.
Herba repens 0,3-0.6, petala lutea. in campo pr. San Bernardino, Dec.,
n. 3987; id. in uliginosis pr. Tacuaral, Dec., n. 1710.
Aspilra camporum Chod. spec. nov.
Basi suffruticosa, caules basi lignosos robustos teretes demum calvatos et tum
siriatos 2.5 3 mm. crassos. simplices I m. longos vel ultra, erectos, in parle
foliosa hirsutos ; folia opposita subsessilia vel brevissime petiolala ovato-del-
toidea vel ovali-lanceolaia vel subrhomboidalia, breviter seloso hirsula, magis
ruvosa quan scabra, margine scaberrima, vix nervosa vel reliculate nervosa
supra basin obsolete trinervia; peliolus 1-2 mm. longus, vel obsoleius, lamina
ovato-triangulari 75/35 65/36 60/24, mm lanceolata 70/18 65/17 65/20 mm.
vel minora; capilula pedunculaia sæpe bifoliala, foliis alternis, pedunculo, 50-
70 mm. longo, breviter hirsulo; involucrum pluriseriale, foliis adpressis, exterio-
ribus 10/4 min. breviler aculis, 15-17 mm. longum campanulatum; capitulum ad
32 mm. longum: ligulæ 5 6 mm. late: achænia oblongo-angusta hirsula basi et
apice æqualiler altenuala arislis anguslis plus minus filiformibus squamellis
inlermediis counivenlibus serralis 1/3 brevioribus, achænio 3-4 plo brevioribus.
Suffrutex I-1.5. pelala aurautiaca, in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8101.
Aspilia induta Chod. spec. nov.
Sulfrutex 4 2 m., raınis ramulisque lignosis vel induralis, teretibus, tenuibus
canescentibus: folia nuinerosa opposita lauceolala vel lanceolato-oblonga basi
cuneata in petiolum attenuata, juniora argenleo sericea vel breviter et adpresse
(149) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 121
tomentosa, adultiora grisea subtus pallidiora, margine tantum scabra, utroque facie
subvelutina, subserrata. supra basin trinervia, nervis haud prominentibus sed vix
oculo nudo delinealis; lamina 40/11 37/10 45/40 (55/15) mm ; capitula inflores-
cenlia definitam formantia pedunculata solilaria; pedunculus 22-40 mm. tandem
ramis oppositis ex axilla foliorum supremorum ortis superatus; dum capituli
expansi 15-20 mm.; ligulæ 2-3 mm. late; involucri phylla inæqualia lineari-
oblonga, exleriora sæpe patentia 10/118 mm. vel minora breviter acula grisea;
paleæ receptaculi vasculares, dorso medio ciliatæ, apice denticulatæ et appendicem
acutam adscendentem rostratam ferentes ; achænia glabra, medio nervum longitu-
dinalem ferentem, basin versus sensim attenuata aristas inæquales 2-3 acutas
fructu 3-4 plo breviores margine et dorso denticulatis basi subeallosas, ferentia,
squamellis basi vel per dimidium conniventibus iis vix duplo brevioribus
separatis.
Sufïrutex 1-2, pelala lutea, in colle Tobaty, Mart., n. 4021.
Aspilia selosa Griseb.
Symb. ad Flor. Argent. 192; Flor. Bras. VI. 4, p. 195.
Suffrutex 0,5-1 flos aurantiacus in dumetis in regione fluminis Apa, Oct.,
n. 7632; suffrutex 0,3-0,5 flos aurantiacus in campo argilloso pr. Concepcion,
Sept., n. 7480.
Var. reflexa (Bak.) nob.
Bak. sub specie in Flor. Bras. VI, 4, p. 196.
Suffrutex 0,5,0,8 flos aurantiacus in dumeto pr. Paraguary, Dec., n. 6564.
Forma ad var. reflexam vertens.
Suffrutex 0,3-0,5 flos aurantiacus, in dumeto Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3376: suffrntex 0,5-0,8 flos luteus ad marginem silvæ in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Oct., n. 7668.
Forma robusta.
Foliis 470/35 mm. sessilibus haud attenuatis, pedunculo subcapitato inflato.
Suffrutex 1-2 petala aurantiaca in palude pr. Chololo (Y-aca), Dec., n. 6737.
Aspilia Clausseniana Baker.
Flor. Bras. VI, 4, p. 202.
Suffrutex 0,5-1 petala lutea, in rupestribus pr. Piribebuy, Dec., n. 6646; suf-
frutex 0,8-4 petala lutea in dumetis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6094.
Aspilia squarrosa Baker.
Flor. Bras. VI, 4, p. 203.
Var. serratifolia nob.
Fruticosa 0,8-1,5 petala alba, in campis siccis (Serrados) in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8163 et 8163a.
Aspilia silphioides Benth.
Gen. Plantar. II, 372; Flor. Bras. VI, %, p. 497.
Suffrutex 1,5-2 flos aurantiacus, in dumeto, San Bernardino, Jun., n. 525. ;
suffrutex 0,5-4 petala lutea in dumetis pr. Paraguary, Dec, n. 6551; id.,
n. 6529; suffrutex 4-2, petala aurantiaca, in dumetis pr. Concepcion, Sept.,
n, ee suffrutex 4-1,5 petala aurantiaca, in dumetis pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 0.
WAspilia apensis Chod. spec. nov.
Suffrutex 2-4 m., ramis angulatis striatis, extremis setis adpressis griseis, sca-
722 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (150)
bridis ; folia opposita ovato acuminata conspicue petiolata, lamina basi cuneata in
petiolum anguste decurrentia, denticulato-serrata herbacea supra scabra subtus
pallidiora nervis nervillisque adpresse setosis ceterum glabriora, superne sub
lente æqualiter sed brevissime punctulato, setosa lamina parte cuneata distincte
trinervia, basilari adjuncta 100/45 120/50 90/35 180/75 110/50 mm. ; inflores-
centiæ paucicapitulatæ, foliis valde superatæ, foliis reductis 50/10 45/9 mm.
bracteatæ ; capitulum terminale interdum longe pedunculatum (40-50 mm.)
solitarium, ramorum oppositorum 2-3 congesta brevius pedunculata (4-15 mm.),
ad 45 mm. latum vel minus (35); involucri phylla inæqualia foliacea singula
radii flores superantia alia minora ejusdem texturæ ac folia valde irregularia
subtrinervia; radii flores plus minus evoluti majusculi ad 6 mm. lati 5-7 nervü.
vel minores ; paleæ receptaculi naviculares apice distincte squarrosæ; achænia
immatura apice 1-2 aristata aristis versus apicem denticulatis squamellis inter-
mediis conniventibus 3-4 plo brevioribus.
Suffrutex 2-4 m. petala lutea, in silva pr. Valenzuela,' Febr., n. 7096;
frutex 2-A, petala lutea, ad marginem silvarum in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Nov., n. 7731.
Aspilia phullostachya Baker.
Flor. Bras. VI, A, p. 201.
Suffrutex 0,5-0,8 petala lutea in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., 7826.
Verbesina Hassleriana Chod. spec. nov.
Caules robusti erecti breviter hirsuti subscabri; folia inferiora opposita alia
alterna vel omnia alterna, elliptica breviter acuta vel elliptico-lanceolata acu-
tiora supra scabra subtus indumento sat denso vix scabra 50/14 30/12 30/15
25/15 mm., internodiis longiora, supra reticulata vel enervia, subtus supra
basin trinervia nervillis numerosis plus minus areolata, pilosa subcinerea subin-
tegra vel serrata; capitulum unicum vel plura subcorymbosa pedunculo 40-
35 mm., griseo-hirsuto; involucrum e phyllis subæqualibus griseis nervosis vix
scabris ; capitulum ad 40-45 mm. latum vel minus, ligulis 20-25 mm. longis;
achænia alata biaristata modo V. paraguariensis sed facies verrucosa nec levi.
Species affinis V. vèguieroides differt achænio verrucoso nec lævi nec costato,
involucri phyllis exterioribus foliaceis nervosis sed habitu similis.
Suffrutex 0,8-1 petala citrina, in dumetis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6584.
Verbesina guaranitica Chod. spec. nov.
Habitus et folia Verbesinæ Viguieroides, differt achænio elongato vix alato,
aristis erectis basi vix aliter dilatatis, vel dilatatis angustis squamellis inter
arista deficientibus coronam haud formantibus.
Species sat diversa! ;
Suffrutex 0,8-1, petala lutea, in campo rupestre in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8240a; id. in campis siccis glareosis eod. loco, Dec.,
n. 8132; id., n. 5647 in Pl. Hassl. I, p. 165 sub V. Viguieroides Bak.
Verbesina paraguariensis Chod. spec. nov.
Caulis crassiusculus breviter hirsutus et leviter rugosus 0,5-0,6 mm. leviter
striatus; folia brevissime petiolata (4-2 mm.) numerosa supra et interdum subtus
scabra, elliptico-oblonga breviler acuta vel in exemplariis minoribus ellipticis
supra medium serrata, ceterum integra, nervis subtus conspicuis supra basin tri-
nervia, nervis lateralibus laxe anastomosantibus, supra enervia setis brevibus sca-
berrima, 50/17, 60/20 70/10 70/8 mm. 32/15 20/8 mm. , pedunculus 10-15 cm.;
capitulum 4,5-5 cm. latum; involucrum e foliis inæqualibus, aliis lanceolato-
linearibus vel lanceolatis, aliis foliaceis nervosis, 40/7 mm. 25/3 30/10 mm.
sæpe omnibus foliaceis ; ligulis ad 30 mm. longis 5-6 mm. latis, floribus tubu-
(151) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 723
losis 42 mm., achænia lævia, late alata, compressa, alis lateralibus in aristas
erectas laterales acutas desinentibus, squamulis inter aristas numerosis sed iis
multa minoribus.
Species insignis affinis Verbesin® Viguieroidi differt involucri phyllis exterio-
ribus foliaceis discum superantibus et interdum radii flores æquantibus valde
inæqualibus, fructu et habitu similis.
Suffrutex 0.7-0,8, petala citrina, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6247; id.
0,5-0,6, in campo rupestre in colle Santo Tomas pr. Paraguary, Dec., n. 6482;
id. in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 7017.
Verbesina Arnottii Baker.
Flor. Bras. VI, 3, p. 215.
Var. oblongi/olia nob.
Foliis oblongis, sæpe obtuse serratis vel crenatis, pilosis.
Sufirutex 0,2-0,4 radix tuberosa, ftores ligulares citrini. in campo pr. [tacu-
rubi, Sept., n. 1081.
Forma gracilis.
Foliis magis acutis inferioribus tantum obtusis.
Suffrutex 1-3 petala citrina ad marginem silvæ pr. Caraguatay, Oct., n. 3297
sub V. Viguieroides in Pl. Hassler, p. 165.
Var. tomentosa nob.
Foliis confertissimis, ovalibus vel lanceolatis, subtus pennati nervosis,
iomento denso sed brevi in juvenilibus sericeo, capitulis minus longe pedun-
culatis.
Suffrutex 1-1,5 petala citrina in campis montanis pr. Piribebuy, Dec.,
n. 6591.
Subvar. bupthalmifolia nob.
Foliis confertissimis, minoribus 22/9 26/8 mm., brevius pilosis, minus
tomentosis, pennato nervosis, basilaribus trinervis, omnibus æqualibus, capi-
tulis breviter pedunculatis.
Suffrutex 0,3-0,6, petala citrina inter rupes pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6885.
Var. angustifolia nob.
Foliis minus confertis, anguste lanceolatis, acutissimis, breviter hispidis,
magis scabris, capitulo longiuscule pedunculato.
Suffrutex 0,5-0,8 petala citrina inter rupes pr. Chololo, Jan., n. 6896; suf-
frutex 0,6-0,8 petala citrina, in campo rupestre pr. Valenzuela, Dec., n. 6885 a.
Forma scabriuscula.
Caule et foliis scaberrimis, textura magis coriaceis.
Frulex 2-3 petala citrina ad marginem silv® Cordillera de Altos, Aug., n. 339.
Var. serrata nob.
Foliis haud confertis, anguste lanceolatis. argute serratis, dentibus rigidis
erectis, apice callosis, pilis robustis, nervatura paginæ inferioris robustiore.
Suffrutex 0,4-0,6 petala citrina, in campo pr. Valenzuela. Febr., n. 7098.
Verbesina sordescens DC.
Prodr. V, p. 613; Flor. Bras. VI, 4. 214.
Var, semiserrata Baker.
Flor. Bras. VI, 4, p. 214.
Suffrutex 2-4 petala aurantiaca, in dumelo pr. flumen Jejui guazu, Dee.,
n. 3735.
724 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (152)
Var. glabrata nob.
Foliis subglabratis ejusdem formæ ac. var. semiserrata.
Suffrutex 1-2 petala lutea, in campo Apepu (Tapiraguay), Dec., n. 5962.
Var. 2ncana nob.
Foliis superne mollibus, inferne dense cano tomentosis nec sericeis.
Suffrutex 2-3 petala aurantiaca inter rupes Cerro Santo Tomas, Sept.,
n. 1021.
Viguiera guaranitica Chod. spec. nov.
Basi suffruticosa, caulibus herbaceis erectis leviter angulosis; folia opposita
sessilia vel basi brevissime contracta oblonga vel oblongo-lanceolata 75/20 70/20
90/19 43/11 mm. vel minora, setis inconspicuis vix scabriuscula glabrata ;
internodia 35-50 mm., pedunculus terminalis 25-40 cm. longus, sat robustus
(2 mm.); capilulum terminale 50-60 mm. latum; involucrum cc. triseriale,
bracteis exterioribus brevioribus lanceolato-linearibus crassiusculis minus
adpressis, interioribus etiam basi longitudinaliter et crassiuscule basi et medio
bistrialis vel striatis, apice herbaceis dorso puberulis; ligulæ ad 7 mm. longæ vel
angustiores; achænia immatura oblonga leviter pilosa basi vix attenuata, exaris-
tata, squamellæ pappi dilatato ellipticæ parte superiore crenatæ tenues tubo
triplo breviores.
Affinis V. éuberosæ cui similis differt pappo, textura foliorum, foliis haud
glaucis, foliis oppositis amplioribus capitulis majoribus.
Suffrutex 0,5-0,6, petala aurantiaca, in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6970;
suffrutex 1-1,5, petala lutea, ad marginem silvæ in regione cursus superioris
fluminis Apa, n. 7667; id., Jan., n. 8349.
Viguiera Hassleriana Chod. spec. nov.
Caules basi lignosi, erecti, simplices vel vix ramosi, striati, pilis patulis mol-
libus hirsuti; folia sessilia opposita herbacea ovato-elliptica obtusa breviter
acuta, supra basin distincte trinervia, junioribus ramisque dense molliter hirsutis
pilis 3-4 mm. longis; limbus 50/20 40/20 32/18 30/10 mm.; pedunculus nudus
20-30 cm. longus versus capitulum magis molliter hirsutus, flexuosus; capitulum
50-60 mm. latum; involucri phylla lanceolato-acuta dorso molliter hirsuta
10/4 mm. vel longiora; ligulæ texturæ tenui; achænium dense hirsutum; coro-
nula pappi margine irregulariter serrata, calyculum formans, lateraliter aristis
duabis tenuibus aucta vel deficientibus.
Affinis V. discolori, differt foliorum forma, pappo, indumento juvenili sericeo,
aliisque.
Sufratex 0,3-0,8, petala lutea, in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4306; id. in campo pr. fl. Carimbatay, Sept., n. 4578.
Echinocephalum latifolium Gardn.
Hook. Lond. Journ. VII, 29%; Flor. Bras. VI, 4, p. 230.
Suffrutex 4-1,5 petala lutea. in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7440.
Spilanthes nervosa Chod. spec. nov.
Radix fibrosa; caulis simplex 10-25 cm. striatus, leviter, sub foliis magis lanu-
ginosus; folia opposita, inferiora internodiis duplo vel triplo breviora, alia lon-
giora glaberrima sessilia, elliptico-oblonga vel elliptica vel oblonga, subcoriacea
60/20 40/22 60/14 60/10 mm. vel minora, subobtusa vel breviter acuta nervo
crassiuscule marginata, nervo medio ad tertiam partem dilatato dein trifurcato,
nervis aliis tenuioribus laxe anastomosantibus, ; pedunculus 8-12 cm. longus,
interdum 20 cm. laxe et molliter hirsutus; capitulum 10/10 12/12 mm. invo-
lucri phylla 6 mm. longa 2-3 mm. lata elliptica vel breviter acuta receptaculo
(153) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 725
elevato hemisphærico vel subconico; achænia immatura compressa, aristis duabus
flexuosis i. e. haud rigidis coronata, tubum corollæ æquantibus vel superantibus
fructu duplo vel triplo brevioribus, lateraliter pilis adscendentibus pectinata;
paleæ naviculares subretusæ florem nondum apertum totum amplectantes glabræ;
antheræ oblongæ, filamento sub thecis articulalo, apice appendicilatæ.
Species distinclissima serratura et textura foliorum floribus albis.
Suffrutex 0,1-0.4, petala alba, in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8274 et 8067.
Spilanthes arnicoides DC.
Prodr. V, p. 620; Flor. Bras. VI, 3, p. 234.
Var. setosa nob.
Foliis lanceolatis validis subintegris, setosis, caule setoso, sub S. urens DC.
in Plant. Hasslerian., p. 164
Suflrutex 0,2-0,4 petala lutea in campo pr. flumen Capibary, Sept., n. 4475.
Var. grisea nob.
Squamis capitulorum valde glandulosis, ach:eniis apice distincte aristatis,
aristis debilibus, nec rigidis, foliorum indumento griseo.
Herba 0,2-0,4 flos luteus in campo pr. Tacuaral, Oct., n. 1211; herba 0,2-0,3
flos luteus in campo pr. San Bernardino, Aug., u. 872; herba 0,4-0,5 flos flavus
in campo pr. fl. Jejui guazu, Sept., n. 4659.
Var. leptophylla (DC.) Baker.
Flor. Bras. VI, 3, p. 234.
Forma nervosa.
Nervo medio e basi valde exsculpto, pallidiore.
Herba 0,5-0,6 petala alba, in campo Arroyo Primero (Apa). Febr., n. 8458,
herba vel suffrutex 0,3-0,6 flos luteus, in campis in regione fluminis Apa, Dec.,
n. 8223.
Forma minor.
Repens, foliis vix nervosis.
Herba vel sufirutex 0,3-0,4 petala lutea, in campo humido Arroyo Primero
(Apa), Febr., n. 8447 a.
Var. acced. ad vär. macropodam (DC.) Baker.
Flor. Bras. VI, 3, p. 234.
Herba 0,3-0,6. petala alba, in arenosis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Oct, n. 7651.
Var. intermedia nob.
Intermedia var. leptophylla f. nervosa et var. selosa.
Suffrutex 0,4-0,5 petala flava in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8273.
Isostiyma Riedelii (Schultz Bip.) Chod.
Isostigma speciosum Less. var. £ Baker ; Flor. Bras. VI, 3, p. 242.
Suffrutex 1-1,5 flores radiales atropurpureis discoid. argentei, in campis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8047.
Isostigma dissitifolium Baker.
Flor. Bras. VI, 3, p. 239.
Suffrutex 4-1,5 petala atropurpurea Fragrans. In arenosis collium Tobaty,
Sept.. n. 6309.
726 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (154)
Bidens Riedelir Baker.
Flor. Bras. VI, 3, p. 246.
Suffrutex 1-1,5 flores radii atropurpurea, disci nigra, in campis siccis pr. Bella-
vista (Apa), Nov., n. 7910.
Forma intermedia.
Inter : var. éypica et var. Hassleriana.
Similis 7910 differt foliis, in campis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 7910 a.
Bidens pilosus L.
Spec 1166.
Suffrutex 0,5-1 flores radii aurantiaco rubescentia, disci atro-purpurea, in
ruderis pr. Concepcion, Sept., n. 745%.
Calea rupicola Chod. spec. nov.
Bası vix suffruticosa vel caudice incrassata; caules erecti vel basi decumbentes
0,3-0,5 m. molliter hirsuti pilis patulis vel adultiores glabrati, striati, pauci
ramosi; folia opposita lanceolato-elliptica vel lanceolata basi cuneata vel sensim
attenuata, crenata, scabra, supra basin distincte trinervia subtus glandulis nigris
sub lente nitentibus numerosissimis punctata, pilis plus minus longis setosa, mar-
gine scabriora 30/12 32/17 40/9 35/16 mm.; pedunculus terminalis erectus
nudus 6-10 cm. longus; capitulum 25 mm. latum; involucri phylla 1-2 vel
3 extus setosa et subfoliacea et nigro-punctata, plus minus patula, interiora
marginata, margine pellucido tenui regulariter circumdala, dorso multistriata -
glabra, plus minus purpurea ad 3 seriata, 7-8 mm. longa et 3-4 mm. lata;
ligulæ late ellipticæ apice (4) dentatæ 5 nerviæ, tubo coronulo pappi duplo lon-
giore; achænium oblongum hirsutum sub epidermide pulchre purpureo marmo-
rata; pappi squamæ elliptico-oblongæ pinnati-nervosæ margine subdenticulatæ
apice subobtusæ, achænio 3-4 plo breviores.
Suffrutex 0,3-0,5 petala lutea, in colle Tobaty, Mart., n. 4041: id. petala
aurantiaca inter rupes aridos pr. Tobaty, Sept., n. 6137; id. ad marginem silvæ
pr. Arroyo Primero (Apa), Febr., n. 8457.
Calea crenata Chod. spec. nov.
Radices fasciculatæ incrassatæ cylindrieæ: caulis basi lignosus vel sublignosus
denudatus ; folia opposita inferiora minora ovata late sessilia et subintegra : alia
oblonga vel ellipiico-oblonga, vel elliptico-lanceolata crenata, basin versus
cuneata coriacea scabra, plus minus reticulate nervosa, juniora pilis basi erassis
albis robustis setosa, alia setis persistentibus exceptis glabrata, 75/23 35/17
110/48 110/23 35/19 mm. caulis florens 3-4 juga foliorum ferens superne
setosus, umbella 3-5 flora terminatus pedunculo nudo ad 10-15 cm. longus:
involucrum inflorescentiæ bifoliatum e foliis oblongo-linearibus setosis obtusis
margine revolutis, 14-15 mm. longis, 1.5-2 mm. latis. pedicellis duplo vel triplo
breviores ; pedunculi capitulorum setosi ad 20-35 mm. longi; involuerum griseo-
viride campanulatum ; phylla ovato-oblonga extus setosa subobtusa foliacea inte-
riores tenuiores 7-8 mm. longa 2,3-3 mm. lata; ligulæ oblongo-cuneatæ apice
subretusæ 3 crenatæ, tubo vix longiores ; tubus elongatus tenuis achænii pappo
brevior; achænium oblongum pubescens; achænii setæ tenues subsetosæ leviter
denticulatæ, tubum florum radii multo superantes.
Affinis C. platylepidi et G. cymose.
Suffrutex 0,3-0,5 petala lutea in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec , n. 8303 et 83034.
Suffrutex 0,2-0,3 petala lutea, eod. loco, Nov. n. 7923.
(155) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 727
Calea uniflora Lees
Linnæa 1830, p. 159: Prodr. V, 674 = typ. ex Hb. Berol. in DC.
Prodr. Hb.
Suffrutex 0,3-0,6, flor. ligul. aurantiaci, tubul. brunnei inter rupes in collibus
pr. Tobaty, Sept., n. 6169.
Calea platylepis Schulz. Bip.
Flor. Bras. VI, III, 268.
Var. reticulata nob.
Differt folus sepius 3-7 verticillatis, oblongis, 80/11 70/19 70/15, mm.
magis angustis subtus nervis incrassatis, reticulatis, numerosissimis, exsculptis,
in pluribus ut reticulo denso, lacunis minimis delineatis, involuero pubescente
subincano.
Suffrutex 0,3-0,6, petala aurea nitentia (bronze) in campo in regione fluminis
Apa, Febr., n. 8490; suffrutex 0.5-0,8 flos ochroleucus, ad marginem silvæ pr.
flumen Apa. Oct., n. 7666; suffrutex 0,3-0,8 petala lutea, in campo Ipe-hu
(Sierra de Maracayu), Oct., n. 5104.
Calea Bakeriana Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian., p. 166.
Var. dentata Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian., p. 166.
Suffrutex 0,5-0,8 flores ligulares albi, discoid. brunnei in arenosis pr. Valen-
zuela, Febr., n. 7075.
Var. volubilis nob. A
Ramis flexuosis 0,5-1,2 volubilibus vel subvolubilibus, in campo in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8319.
Calea Hassleriana Chod.
Calea platylepis var. mollis Chod. Pl. Hassler I, p. 166.
Caulibus robustis 0,3-0,6 m. basi sulcatis superne striatis, simplicibus, pilis
longis mollibus leviter vel densius hispidis, bası ad 4 mm. vel 3-2 mm. crassis;
folia opposita vel 3-6 verticillata, sessilia, elliptico-lanceolata, acuta apicem
versus magis serrata ac magis crenato-serrata vel inconspicue serrato-crenata,
70/45, 68/30 78/25 mm., vel minora, inferiora e basi 3-5 nervia, alia nervo
medio latissimo À cm. a radice folii nervos laterales duo sarcuatos edente nervillis
numerosis + exsculptis vix vel robustius reticulata; vix scabra vel scaberrima,
pilis ejusdem consistentiæ ac caulis subsericeo-tomentosa, vel in foliis scabrio-
ribus pilis brevioribus sed haud minus numerosis grisea vel scabriuscula ; pedun-
eulus 15-30 em. longus; umbellæ terminales vel 3 seriatæ sæpe internodiis ad
12 cm. longis separate vel internodio multo breviore (3 cm.); pedunculi capi-
tulorum 3-4 em. longi, incani; involucrum cano tomentosum, paleis ovatis
breviter acutis apice breviter callosis vel brevissime nudis; capitula cc.| 15 mm.
lata ; flores omnes (in exemplariis a nobis visis) tubulosi; pappus ut in
C. cymosa: tubus corollæ elongatus ovario plus quam duplo longior; limbus
usque ad tubum 5 fidus haud incomplete fissus ut in affinibus.
Ab affinibus C. cymosa, indumento, floribus ligularibus deficientibus, forma
florum et involuero sat diversa, a C. platylepide, eisdem notis et imprimis invo-
lucri paleis angustioribus, corolla etc.
« forma mollis (G. platylepis var. mollis nob. |. c.).
Caule, foliis, involucro pilis flexuosis molliter hirsulis, nec scabris.
Suffrutex 0,3-0,5 petala lutea, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug., n. 4349.
728 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (156)
8 forma rigida.
Pilis rigidioribus in foliorum lamina brevioribus, foliorum textura et cau-
lium rigidiore lamina scaberrima.
Suffrulex 0.5-0,7 petala aurea in campo pr. Valenzuela in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6789.
Calea Rojasiana Chod. nov. spec.
Suffrutex vel frutex, caulibus lignosis, ramis divaricato-suberectis, glabris
angulosis: folia 50/20 40/15 25/10 mm. longe petiolata petiolo 4-4,5 cm.,
lamina triangularis, acula profunde serrata, dentibus acutis vel acutissimis nec
rolundatis, supra nitidis sublus glabris et minutissime punctatis supra lævia
subtus haud reticulata, inflorescentiæ minus densæ quam in C. clematidea et
bracteis minus foliosis suflullæ.
Affinis C. clematideæ Baker differt characteribus indicatis.
Suffrutex 4-1,5 pelala lutea, folia cumarini-odora, ad marginem silvæ pr. Con-
cepcion, Sept., n. 7390.
Calea cymosa Lass.
Linn. 1830, 158; Prodr. V, p. 674.
Suffrutex 0,3-0,6 petala alba in glareosis pr. Valenzuela, Jan., n. 6957
Calea nitida Chod.
Chod. in Plant. Hasslerian. I, p. 167.
Suffrutex 0,8-1, flos luteus in palude pr. Tucangua, Jan., n. 1852; suffrutex
0,5-1 petala lutea, in campis humidis pr. Tobaiy, Sept., n. 6196.
HELENIEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 114 et p. 167; 1. cit., p. #17 ei p. 396,
Les Héléniées sont représentées par 12 espèces dont 3 espèces et & variétés
nouvelles.
Les nouvelles espèces sont : Porophyllum platyphyllum; P. Hasslerianum ;
Pectis guaranitica ; les nouvelles variétés : Porophyllum lanceolatum var.
angustius, var. induralum, var. corymbosum; Porophyllum ruderale var. glan-
dulosum.
Le genre Porophyllum figure avec 6 espèces: Pectis 3 esp.; Acanthospermum
2 esp.; Schkuhria,Tagetes, Flaveria 1 esp.
Aucune des espèces de cette tribu n’habite les forêts, la plupart sont des plantes
rudérales.
Dans les Campos secs, on trouve partout : Porophyllum platyphyllum ; P. lan-
ceolatum ; au Nord: Pectis elongata; Porophyllum ruderale var. macrolepideum ;
P. lanceolatum var. induratum; au Nord-Est : Porophyllum ruderale var.
glandulosum; Porophyllum lanceolatum var. angustius.
Dans les Camnos rupestres : Porophyllum Hasslerianum (N.); Porophyllum
lanceolatum var. corymbosum (C., N. E.); Pectis guaranitica (N.).
(157) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 729
Dans les friches, pâturages et anciennes cultures : Porophyllum ruderale ;
Tagetes minuta; Schkuhria abrotanoides ; Flaveria conlrayerba..
Dans les lerrains salins : Pectis odorala; Porophyllum linearifolium.
Tagetes minuta L.
L. in Spec. Plant., p, 1250; DC. Prodr. V, p. 644; Flor. Bras. VI, 3,
p. 273.
Herba 0,5-0,6 flos flavescens, ad ripam rivuli Carapegua, Oct., n. 1321.
Porophyllum ruderale Cass.
Diet. XLIIT, p. 56; Flor. Bras. VI, 3, p. 282.
Herba 0,3-0,5 flos flavovirens in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6271; herba
0.8-1,5 flos flavovirens. in prædio olim culto in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Nov., n. 7995.
Forma suffruticosa.
Suffrulicosa, foliis longitudo 2 cm. haud superantibus.
Suffrutex 0.6-1 flos flavovirens, ad marginem silvæ in regionefl uminis Apa,
Nov., n 74956.
Var. macrolepideum (Malme) nob.
P macrolepideum Malme in Die Compos. der 1. Regn. Exp.. I. cit., p. 69.
Suffrutex 0,5-1, flos badius, in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov, n. 7995 a.
Var. glandulosum nob.
Facies P. ruderali, differt foliis oppositis, minus sinuatis vel integerrimis,
textura simili. 1. e. tenui sed magis chariaceis. glandulis Lranslucidis submargi-
palibus lineatis et ce. 20-30 glanidulis in lamina textura sparsis sat diversa.
An spee. dislineta ob flore deliciente
Suffrutex 0.3 0,5, spec. flor. deficient, omnis planta fœtidissima, in campis pr.
Vaqueria Capibary, Sept., n. 4459.
Porophyllum lanceolatum DC.
Prodr. V, 649; P. lineare DC. p. p. 1. c., 449.
Suffrulex 0,5-1. flos flavovirens in campis Ipé-hu, Sierra Maracayu, Nov.,
n. 5287; id. n. 5897 in PI. Hassl. I, p. 168 sub P. lineare.
Forma foldis magis glaucis.
Suffrutex 0,5-1 flos flavovirens, in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5772.
Forma /œtens.
Foliis fœtidissimis.
Suffrutex 0,4-1, petala flavovirescentia in campo pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7048.
Les papiers servant à la dessicalion de ces spécimens ont conservé pendant des
semaines l'odeur nauséabonde de cette plante.
Var. anquslius nob.
Foliis linearibus basi sensim decrescentibus, ad 2-2,5 mm. latis, involuero
10-12 min. longo, paleis ad 2,5 um. lalis i. e. quam in Lypo magis dilalalis,
suffruticosa.
Suffrulex 0,4-0.5 flos flavovirens, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug.,
n. 4366 (sub. P. lineare in PI. Hassl. I, p. 168).
730 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (158)
f. foliis paulo angustioribus.
Suffrutex 0,5-1, flos flavovirens, in dumetis in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Nov., n. 7919.
Var. induratum nob.
Suffruticosa, caulibus basi lignosis, distincte striatis, foliis viridibus, magis
coriaceis nervo medio magis exsculpto pallescente, 65/4 70/5 mm. vel mino-
ribus, involucro ad 15 mm. longo, paleis ad 2,5 mm. latis; suffrutex 0,8-1, flos
flavovirens, in dumetis pr. Arroyo Primero, Apa, Febr., n. 8432.
Var. corymbosum nob.
— P. lineare var. corymbosum in Pl. Hassl. I, p. 168.
Suffrutex caulibus erectis, basi sublignosis, glaucis, foliis elongatis basin
versus sensim angustescentibus, inde subpetiolatis, valde corymbose ramosus,
sæpe multi capitulatus, involueri squamis breviter acutis, 8 mm. longis, 2 mm.
latis.
Suffrutex 1-1,5 flos olivaceus, in colle Tobaty inter rupes, Mart., n. 4029.
Forma depauperata.
Capitulis paucioribus et foliis minus glaucis.
Suffrutex 0,8-1, petala flavovirentia. inter rupes denudatos in cacumine col-
Hum pr. Tobaty, Sept , n. 6215.
Porophyllum platyphyllum Chod.
Chod. in Pl. Hasslerianæ I, p. 168, 1. c., p. 397.
Suffrutex 0,8-2, flos badius, folia glauca, omnis planta hirciniodora, in
rupestribus in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8070.
Porophyllum Hasslerianum Chod. spec. nov.
Suffrutex caulibus erectise viridi purpurascentibus, strietis ad 1,5 mm. crassis
foliis lanceolato linearibus basi attenuatis quasi petiolatis 80/10 68/9 52/6 45/6,
coriaceis vix pruinosis, leviter sinuatis vel subintegris glandulis elongatis sub-
marginalibus 2-4 mm. remotis, pedunculis elongatis 10-12 cm. longis apicem
versum sensim incrassatis strictis, sub capitulo 3-4 mm. latis, involucri paleis
purpureis 20/4 mm.. breviter acutis, flore badio.
Species affinis P. platyphyllo Chod. a quo differt foliis angustioribus, minus
glaucis, basi attenuatis haud amplexicaulibus nec sessilibus, capitulis longius
pedunculatis solitariis vel 2-3 corymbosis, floribus brevioribus, segmentis
corollæ magis acutis distincte mucronatis minus ovalis.
Suffrutex 0,8-1, flos badius, inter rupes in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8086.
Pectis elongata H. B. K.
Nov. Gen. IV, 262, t. 392: Flor. Bras., VI, 4, p. 288.
Suffrutex 0,5-0,8, petala flavescentia, in arenosis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8277; suffrutex 0,2-0,5, flos flavovirens, ad ripam flu-
minis Apa in arenosis, Nov., n. 7796.
Pectis odorata Griseb.
Symb. ad. Flor. Arg., p. 200.
- Suffrutex 0,03-0,08, petala lutea, omnis planta hircinodora, in arenosis
humidis pr. Concepcion, Sept., n. 7345.
Forma major.
Suffrutex 0,2-0,5, flos luteus, in arenosis humidis pr. Concepcion, Oct.
n. 7345 a.
(159) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 731
Pectis guaranitica Chod. spec. nov.
Basi suffruticosa, trunco decumbente 3-4 mm. crasso, griseo stigmatoso, ramis
decumbentibus rufo-griseis 4-2 mm. crassis corticatis, ramis ultimis foliosis
adscendentibus, parte capilulifera erecta, 12-15 em. longis; folia numerosa oppo-
sita, linearia, internodus 3-5 mm. longis, purpureis, 20-25 mm. longa, 0.6-
0,8 mm. lata, uninervia marginibus revolutis glandulas biserialas subtus ferentia
margine usque supra medium præcipue basi longe sed sparse ciliata, ciliis ad
5 mm. longis patentibus; capitulum pedunculo 30-50 mm. longo, pluri brac-
teato bracteas minutis 2-3 mm. longis apieulatis; capitulum florens 13-44 mm.
longum; involucri phylla basi subsaccata vel subcalcarata oblonga breviter
acuta glabra vel vix puberula lineis fuscis paucis notata, 8 mm. longa; flores cc
35, ad 42 mm. Ig.; achænia leviter ciliata, setæ numerosæ inæquales corolla
1/3 breviores.
Affinis Pectidi Burchelli differt habitu.
Suffruiex 0,1-0,3, petala lutea, planta omnis cumarini odora, in rupestribus
in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8094.
ANTHEMIDEE
Cfr. Pl. Hasslerian. I, p. 168; 1. eit., p. 397.
Deux espèces représentent cette tribu; elles se retrouvent partout dans le pays
aux environs des habitations, dans les plantations et sur les bords de routes :
Soliva sessilis et S. anthemidifolia, plantes basses, à racines longues : elles
sont parmi les mauvaises herbes les plus redoutées par les cultivateurs de
gazon.
Soliva anthemidifolia R. Br.
Obs. Camp. 101 ; DC. Prodr. VI, 142.
Herba 0,1-0,2 in arvis pr. Paraguary, Sept., n. 875.
Soliva sessilis R. et P.
Ruiz et Pav. Prodr. Flor. Peruv. 113, t. 24 et Syst. 245; DC. Prodr. VI,
143 ; Flor. Bras., VI, 4, p. 294.
Herba decumbens 0,05 flos flavus, in arvis pr. San Bernardino, Jun., n. 3008.
SENECIONIDEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., p. 141 et p. 168; 1. cit., p. 417 et p. 397.
Les Senecionidées sont représentées par 9 espèces dont 6 du genre Senecro et
3 du genre Erechthites.
Plantes rudérales en grande partie; cette tribu possède une des plantes les
plus répandues au Paraguay, le Senecio Balansæ qui se retrouve dans toutes
les zones du Nord au Sud, dans les environs des habitations et dans les
pâturages, couvrant parfois des étendues considérables. Il fleurit presque toute
l'année, mais le moment principal où tout le paysage flamboie de ses fleu-
rons jaune d'or est le commencement du mois d'août, ce qui lui a valu son nom
indigène de « Agosto. »
732 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (160)
Dans les forêts, on trouve partout : Senecio Benthami; dans les clairières,
Erechthites valerianæ/{olia.
Dans les foréts du Centre : S. brasiliensis.
Dans les marais : S. icoglossus, belle espèce atteignant jusqu'à trois mètres de
hauieur, à fleurs d’un beau bleu tendre de 6 à 8 cm. de diamètre.
L’Erechthites hieracıfolia et E. Missionum habitent les bords des marais et
les flaques d’eau.
Dans les sables salins se trouve : Erechthites hieracifolia var. Cacalioides.
Dans les friches et pâturages peuplés de bétail, sur les bords des routes :
S. Balansæ; S. peregrinus; S. flagellisectus.
Senecio icoglossus DC.
Prodr. VI, p. 420; Flor. Bras. VI, 4, 316, t. 83.
Herba 2-3 pelala lilacina, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6099.
Flores triplo majores ut in icone Flor. Bras., t. 83
Erechthites Missionum Malme.
Die Composit. der I. Regn. Exp. Konigl. Sv. Vet. Akad. Handl. Band
32,.n.,3,,P- 79.
Var. lanceolata nob.
A spec. typ. a cl. Malme descripta differt foliis inferioribus lanceolatis
oblongis haud distincte petiolatis sed in petiolum plus minus alatum angustata, |
mediana et superiora basi amplexicaulia, omnia argute serrata vel dentes ereclas
7-40 mm. distantes ferentibus, laminis 10/15 mm. 410/9 mm. vel minoribus,
capitulis 12-13 mm. longis, diversa.
Herba 4-1,5, petala flava, in uliginosis pr. Bellavista (Apa), Jun., n. 8362.
Erechthites hieracifolia Rafın.
Rafin in DC. Prodr. VI, 29% ; Sonchus hieracifolius L. Sp’ 1215 ; Sonchus
oleraceus nob. in Pl. Hassl. 1, p. 143, n. 1405 et p. 174, n. 5864, n. 6051,
n. 4705.
Herba 1-1,5 flos flavus in uliginosis pr. Bellavista (Apa), Jan., n. 8362.
Var. Cacalioides Gris.
Erechthites Cacalioides Less Syn., 395.
Herba 0,2-0,8, petala flava, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Aug.,
n. 7267.
(A suivre.)
1
[I
(SE)
S'O CREME
POUR
L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE
SOCIETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANÇAISE (TRANSFORMÉE)
1902
DOUZIEME BULLETIN.
COMITE POUR 1902 :
MM. Camus, Gillot, Malinvaud.
SOCIETAIRES :
Societaire honoraire : M. Hy.
MM. Beauverd, Burnat, Camus, Corbiere, Coste, A. Faure, Flahault,
Gillot, Guilhot, Hariot, fr. Heribaud, Hervier, Jeanpert, Malinvaud,
H. Schinz, F.-0. Wolf.
PLANTES PUBLIEES EN 1902
M. Beauvern. — Saxifraga bulbifera L.; Galium pedemontanum All.;
Linnæa borealis L.; Crepis terglouensis A. Kern. ; Hieracium fuscum Nill.;
Carez ustulata Wahlb.; Hierochloa borealis Roem. et Sch.
M. Burnar. — Potentilla nivalis Lap.; Galium Tendæ Reichb.; Euphra-
sia alpina Lamk var. porphyriaca Burnat ; Juncus arcticus Willd.; Carex
bicolor All.
M. Camus. — Rosa rubrifolia Vill.; R. pomifera Herm.; Peucedanum
austriacum Koch; Senecio barbareæfolius Krock.; Hieracium amplexi-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 1903. 48
734 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (2)
caule L., H.; glaucum var. bupleuroides Gmel.; Anagallis phenicea Lamk
var. violacea Delacour.; Salix Smithiana Willd. (S. cinerea X viminalıs) 2;
x S. undulata Ehrh. g et ©.
M. Corsıkre. — Picris pauciflora Willd. ; Acanthus mollis L.; X Quer-
cus Reynieri (Q. Ilex X coccifera) Albert; Orchis olbiensis Reut. ; Ophrys
arachnitiformis Gren. et Phil.
M. Coste. — Thlaspi virens Jord; Genista Villars Clem.; Biserrula
Pelecinus L.; X Carduus Puechü (C. nutans X spiniger) Coste; Hiera-
cium saxatile Nil.; Heliotropium curassavicum L.; Scrofularia Hoppu
Koch.
M. Faure. — Thalictrum odoratum Gren. et Godr.; Biscutella cichorü-
folia Lois. ; Hutchinsia alpina R. Br.; Dianthus vaginatus Chaix forma;
Bunium alpinum Waldst. et Kit.; Rhamnus cathartica f. hydriensis.
Hacq. (p. sp.)
M. Gizcor. — Lepidium heterophyllum Benth. var. canescens Gren. el
Godr.; Viola mirabilis L.; Rosa stylosa Desv. var. lanceolata; R. gallica
x arvensis ! = X R. Polliniana Déségl. ; R. canina L. var. dilucida ;
R. canina L. var. retusa ; R. canina L. var. leioclada ; R. canina L. var.
leiostyla ; R. canina var. eriostyla ; R. canina var. inconspicua; R. canina
var. platyphylloides; R. canına var. similata ; R. Jundzillu Bess. var.
Pugeti; R. Jundzillii Bess. var. subolida ; R. rubiginosa L. var. minuscula;
R. micrantha Sm. var. subspoliata ; R. agrestis Savi var. belnensis ;
R. tomentosa var. Burgundiæ ; Carduus nutans L. f. alpicola Gillot.
M. Gumnor. — Cistus salvifolius L. var. à cymosus Willk ; Orlaya
grandiflora Hoffm. var. montana Guilhot; Angelica silvestris L. var. mon-
tana Gremli ; Senerio Gerardi God. et Gren; Lactuca sonchoides Lap.
M. Harior. — Arabis brassicæformis Walr.; Vicia pisiformis L. ; Oro-
banche Teucrü F. Schultz ; X Rumex Weberi Prahl (R. Hydrolapathum
x obtusifolius) ; Carex dioica L.
M. le Fr. Herısaup. — Impatiens Noli-tangere L. var. micrantha Rouy;
Ornithopus compressus L.; X Sempervivum Pomeli Lamt. (S. arachnoi-
deum X arvernense Loret) ; Achillea Ageratum L.; Helichrysum angusti-
folium DC. ; Galeopsis Intermedia Vill. ; Glaux maritima L. ; Euphrasia
siricta Host var. Heribaudi Chabert ; Passerina hirsuta L.; Salix pen-
tandra L. var. latifolia Harim.; S. herbacea L.
M. Hervier. — Isatis alpina Nill. ; Iberis stricta Jord. ; Alsine Villarsü
Mert. et K. ; X Mentha Riparti Desegl. et D. ; Equisetum ramosissimum
Dessf.
M. JEAnpERT. — Elatine Hydropiper L. ; Vicia purpurascens DC.
(3) SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 735
M. Mauinvaun. — Iberis pinnata L. var. Costei Fouc. et Rouy ; Linum
campanulatum L. ; Lathyrus pannonicus Garcke ; Armeria juncea Gir. ;
Nephrodium spinulosum DC. var. æmulum Lloyd.
M. H. Scumz. — Hypericum Desetangsii Lamt. ; Alchimilla saxetana
R. Buser; A. chirophylla R. Bus. ; A. Gaillardiana R. Bus. ; Typha lati-
folia X Shuttlevorthi Koch et Sonder ; Carex baldensis L.
M. F.-0. Worr. — Circæa alpina L.; Galium triflorum Michx; Linnæa
borealis L. ;X Achillea Lereschi Schultz ; (A. macrophylla X moschata) ;
Pirola uniflora L. ; Euphorbia virgata Waldst. et Kit. ; Salix pentandra
L. a.
LISTE SYSTÉMATIQUE
DES
PLANTES DISTRIBUEES EN 1902.
1258. Thalictrum odoratum Gr. et Godr. (Hautes-Alpes).
1259. Arabis brassicæformis Wallr. (Aube).
1260. Jsatis alpina Vill. (Hautes-Alpes).
1261. Biscutella cichorüfolia Lois. (Hautes-Alpes).
1262. Iberis stricta Jord. (Hautes-Alpes).
1263. Iberis pinnata L. var. Costei Fouc. et R. (Aveyron).
1264. Thlaspi virens Jord. (Aveyron).
1265. Hutchinsia alpina R. Br. (Hautes-Alpes).
1266. Lepidium heterophyllum Benth. var. canescens Gren. et Godr.
(Saône-et-Loire).
1267. Cistus salvifolius L. var. E. cymosus Willk. (Ariège).
1268. Viola mirabilis L. (Cöte-d’Or).
1269. Dianthus vaginatus Chaix f. (Hautes-Alpes).
1270. Alsine Villarsii Mert. et Koch (Hautes-Alpes).
1271. Elatine Hydropiper L. (Seine-et-Oise).
1272. Linum campanulatum L. (Aveyron).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2° SER.). (&)
Hypericum Desetangsü Lamotte var. genuinum Ed. Bon. (Zurich,
Suisse).
Impatiens Noli-tangere L. var. micrantha Rouy (Seine).
Rhamnus cathartica L. f. hydriensis Hacq. (pr. sp.).
Genista Villarsii Clementi (Aveyron).
Biserrula Pelecinus L. (Corse).
Vicia purpurascens DC. (Seine-et-Oise).
V. pisiformis L. (Meuse).
Lathyrus pannonicus Garcke (Indre-et-Loire).
Ornithopus compressus L. (Alpes-Maritimes).
Potentilla nivalis Lap. (Alpes-Maritimes).
Rosa stylosa Desv. var. lanceolata (Lindl.) Rouy (Saône-et-Loire).
(R. gallica X arvensis) (Saône-et-Loire).
. canina L. var. dilucida Dés. et Oz. (Saône-et-Loire).
. canina L. var. retusa Dés. et Oz. (Saône-et-Loire).
. canina L. var. leioclada Rouy (Saône-et-Loire).
. canina L. var. leiostyla Rip. et Crep. (Côte-d'Or).
canina L. var. eriostyla Desegl. et Rip. (Saône-et-Loire).
canina L. var. inconspicua Déségl. (Côte-d'Or).
canina L. var. platyphylloides Dés. et Rip. (Saône-et-Loire).
. canina L. var. sumilata Pug. (Saône-et-Loire).
. Jundzillii Bess. var. Pugeti Bor. (Saône-et-Loire).
. Jundzillii Bess. var. subolida Déségl. (Saône-et-Loire).
. rubiginosa L. var. minuscula Oz. et Gillot (Saône-et-Loire).
.micrantha Sm. var. subspoliata Des. et Oz. (Saône-et-Loire).
. agrestis Savi var. belnensis Oz. (Côte-d'Or).
. tomentosa Sm. var. Burgundiæ Rouy (Saône-et-Loire).
. rubrifolia Vill. (Haute-Savoie).
R. pomifera Herm. (Haute-Savoie).
Alchimilla saxetana R. Bus. (Valais, Suisse).
A. chirophylla R. Bus. (Haute-Savoie).
À. Gaillardiana R. Bus. (Doubs).
Circæa alpina L. (Valais, Suisse).
x Sempervivum Pomelii Lamt. (S. arachnoideum XX arvernense
Loret) (Cantal).
Saxifraga bulbifera L. (Valais, Suisse).
Orlaya grandiflora Hoffm. var. montana Guilhot (Ariège).
Angelica silvestris var. montana Gremli (Ariège).
Peucedanum austriacum Koch (Haute-Savoie).
DD Se D SDS SSD = ©
(3)
1310.
1311.
SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 131
Bunium alpinum Waldst. et Kit. (Hautes-Alpes).
Linnæa borealis L. (Valais, Suisse).
1311bis. L. borealis L. (Valais, Suisse).
1312.
1313.
1314.
1315.
1316.
1317.
1318.
1319.
1320.
1321.
1322.
1323.
1324.
1325.
1326.
1327:
1328.
1329.
1330.
1331.
1332.
1333.
1334.
1335.
1336.
1337.
1338.
1339.
1340.
1341.
1312.
1343.
1344.
1345.
Galium pedemontanum All. (Valais, Suisse).
G. triflorum Michx (Valais, Suisse).
G. Tendæ Reichb. (Alpes-Maritimes).
Senecio barbareæfolius Krock. (Sarthe).
S. Gerardi Godr. et Gren. (Ariège).
Achillea Ageratum L. (Alpes-Maritimes).
X À. Lereschü Schultz bip. (Valais, Suisse).
Helichrysum angustifolium DC. (Alpes-Maritimes).
Carduus nutans L. forma alpicola Gillot (Isère).
X Carduus Puechü (C. nutans X spiniger) Goste (Aveyron).
Picris pauciflora Willd. (Var).
Lactuca sonchoides Lap. (Ariège).
Crepis terglouensis A. Kern. (Valais, Suisse).
Hieracium saxatile Vill. (Aveyron).
H. fuscum \Vill. (Valais, Suisse).
H. amplexicaule L. (Haute-Savoie).
H. glaucum All. var. bupleuroides Gmel. (Haute-Savoie).
Pirola uniflora L. (Valais, Suisse).
Glaux maritima L. (Puy-de-Dôme).
Anagallis phenicea Lamk var. violacea Th. Delac. (Seine-et-Marne).
Heliotropium curassavicum 1. (Aude).
Scrofularia Hoppü Koch (Aveyron).
Euphrasia alpina Lamk var. porphyrea E. Burnat (Alpes-Mari-
times)
E. stricla Host (Puy-de-Dôme).
Orobanche Teucrü F. Schultz (Meuse).
Galeopsis intermedia Vill. (Puy-de-Dôme).
> Mentha Ripartii Désegl. et Burn. (Loire).
Acanthus mollis L. (Var).
Armeria juncea (Aveyron).
>. Rumez Weberi Prahl. (R. Hydrolapathum-obtusifolius Gürke)
(Meuse).
Passerina hirsuta L. (Alpes-Maritimes).
Euphorbia virgata Waldst. et Kit. (Zurich, Suisse).
> Quercus Reynieri Albert ((. Ilex +- coceifera) (Var).
Saliz pentandra L. var. latifolia Hartm.
738 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (6)
1346. $. pentandra L. a. (Valais, Suisse).
1347. S. herbacea L. (Puy-de-Dôme).
1348. x S. undulata Ehrh. © dg.
1349. x S. Smithiana Willd. (S. cinerea X viminalis) (Oise).
1350. Ophrys arachnitiformis Gren. et Phil. (Var).
1351. Orchis olbiensis Reut. (Var).
1352. Typha latifolia X Shutilevorthi Koch et Sonder (Zurich, Suisse).
1353. Juncus arcticus Willd. (Alpes-Maritimes).
1354. Carex ustulata Wahlb. (Valais, Suisse).
1355. C. bicolor All. (Alpes-Maritimes).
1356. C. baldensis L. (Grisons, Suisse).
1397. C. dioica L. (Yonne).
1358. Hierochloa borealis Roem. et Sch. (Valais, Suisse).
4359. Aspidium æmulum Sw. Lloyd. (Finistère).
1360. Equisetum ramosissimum Desf. (Loire).
NOTES
sur les plantes distribuées, et diagnoses des espèces
nouvelles ou peu connues.
1263. Iberis pinnata var. Costei. — C'est la plante dénommée
« Iberis pinnata forme Costei» dans la Flore de France de MM. Rouy et
Foucaud (Il, p. 130). On sait que, dans cet ouvrage, le terme « forme »,
détourné de son acception usuelle, désigne un degré de la classification
supérieur à la variété mais inférieur à la sous-espèce. Nous préférons
conserver le terme classique « variété » qui, en fait, est équivalent et
ne prête à aucune équivoque. |
Ces échantillons proviennent de la localité aveyronnaise citée par les
auteurs (Foucaud et Rouy) pour leur Iberis Costei qu'ils distinguent par
les caractères suivants :
(7) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 739
« Feuilles à lobes plus courts, fleurs plus pelites; silicules carrées,
largement ailées au sommet; aile à lobes arrondis. »
Cette variété a été jusqu'ici rencontrée dans les départements de
l'Hérault et de l’Aveyron. Ern. MALINvAUD.
1272. Linum campanulatum L.
On distingue généralement cette espèce, relativement occidentale, du
L. flavum, austro-oriental, par des sépales plus longs, plus étroits, et non
eilies glanduleux aux bords. Ayant cependant remarqué, à l'instar de
Grenier (Fl. fr. I, 280), que ces caractères sont très inconstants sur la
plante française, nous croyons aussi probablement fondée la réunion des
deux types, distincts au plus comme variétés, sous le nom spécifique
commun Z. glandulosum Moench (Method. 287). Ern. MariNvauD.
1280. Lathyrus pannonicus Garcke Fl. von Deutschl. — Cette
plante a été nommée successivement (nous passons sous silence les
synonymes sans valeur) :
1756. Orobus pannonicus Kram. Elench.
1773. Orobus asphodeloides Gouan Illustr..
1781. Orobus albus L. fil. Supplem. p. 327.
1844. Lathyrus albus Kittel Taschenb. Fl. Deuischl.
1848. Lathyrus asphodeloides Godr. et Gren. Fl. de Fr, I, 488.
enfin Lathyrus pannonicus Garcke FI. v. Deutschl. ed. 6 et sequ.
L'adoption de ce dernier nom spécifique est conforme aux lois de la
Nomenclature, article 57, auquel sont contrevenus, en adoptant Lathyrus
albus, les auteurs des grandes Flores de France actuellement en cours
de publication. Loret et Barrandon (Flore de Montpellier, 1876) ont été
les précurseurs en France de la formule correcte; car ils ignoraient, en
proposant Lathyrus pannonicus, que Gärcke en avait déjà fait usage. On
ne sera pas surpris que M. Burnat, strict observateur de la règle de
priorité, en ait sanctionné récemment cette application légitime (Flor.
Alp. marit. Il, 210). Ern. MALınvAuD.
740 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (20e SÉR.). (8)
1359. Aspidium æmulum Sw. in Schrad. Journ. (1800) —
Nephrodium Fenisecü Lowe. — Polystichum spinulosum x. Lastræa
æmula Bab. in Lloyd Fl. Ouest, éd. 5.
Cette Fougère, assez répandue dans les Iles Britanniques et qu’on
retrouve dans les archipels de Madère et des Acores, a été tardivement
connue dans la flore française. La plus ancienne mention faite à cet égard
est due à Milde qui, dans ses Filices Europæ (1867), p. 142, s'exprime
ainsi : « In Herbario Preslii inveni sub nomine Aspidii dilatanti specimen
pulcherrimum Aspidii æmuli ad Pontivy in Bretagne collectum. » Cette
indication resta inapercue, et c’est en 1882 seulement que M. Joseph-
Lafosse, ayant rencontré l’Aspidium æmulum près de Cherbourg, en fit
l’objet de deux Notes insérées dans le Bulletin de la Société Linnéenne
de Normandie.
Dans un intéressant article consacré à cette espèce !, M. Fernand Camus
en a fait connaître les localités actuellement constatées dans le Cotentin
et dans la Basse Bretagne. A l’état vivant, cette Fougère est facilement
reconnaissable au premier coup d’eil, grâce à la singulière conformation
de ses feuilles dont les lobules sont rendus concaves en dessus par le
relèvement des bords. M. Camus insiste sur un caractère microscopique, _
déjà indiqué par Milde, qui lui paraît d'une grande valeur pratique et
n’exige aucune préparation compliquée : « Il suffit de détacher un iudu-
sium et de le placer sous le microscope. Les bords de l’indusium du
Nephrodium æmulum portent des glandes sessiles globuleuses, dont la
forme rappelle le bouton qui surmonte les cloches de verre des marai-
chers. Chez le N. dilatatum, ces glandes terminent, sans renflement appré-
ciable, un support hyalin cylindrique ou subcylindrique. Elles sont consti-
tuées de même chez le N. spinulosum, quand il en existe, ce qui est rare. »
Cette espèce a été successivement reportée aux genres suivants :
Polypodium, Allantodia, Lastrea, Nephrodium, Lophodium, Aspidium.
Lloyd, dans l'édition posthume de la Flore de l'Ouest, publiée par
M. Gadecean, en fail une variété du Polystichum spinulosum. Parmi les
auteurs français, MM. Corbière et F. Camus lui accordent le rang d'espèce.
Ern. MALINvaUD.
1 F. Camus, sur quelques Cryptogames vasculaires de la Basse-Bretagne, in
Bull. Soc. bot. de France, t. XLIX (1902), p. 338.
(9) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 74
1352. X Typha latifolia X Shuttlevorthii Koch et Sonder.
Die Pflanze findet sich in zahlreichen Exemplaren zwischen den
Eltern am angegebenen Ortes. Die weiblichen Kolben sind auffallend
länger als bei der typischen 7. Shuttleworthi (d. h. bis 19 cm. lang),
dagegen schlanker (+ 2 cm. dick). Die Haare der Fruchtstiels sind teils
länger, teils Kürzer als die Narbe; die Narben sind entschieden etvas
spatelig und endlich sind kurze Pedicelli mit langen gemischt. Die
grössere Zahl der Früchte scheinen fehlzuschlagen, wie denn auch die
Staub beutel zun Teil geschrumpft erscheinem.
Der Bastard ist bereits einmal in der Schweiz und zwar im Bünz
ermoos bei Bremgarten von Haussknecht aufgefunden (vergl. Bot. Verein
Thüringen \1(1888), 30 und von Ascherson et Gr&bner in deren Synopsis
(Typha argoviensis) beschrieben worden.
C£. Schinz in Bull. Herb. Boissier, sec. ser. 1903, p. 2%.
1511. Linnæa borealis Linne. — Cette interessanle espèce
arclique possede en Valais de nombreuses stations dans la chaine pennine
ainsi que dans le massif du Trient et au Creux de Novel (Alpes Léma-
niennes, à quelques pas de la frontière française).
Il nous a paru intéressant de distribuer a MM. les Sociétaires de la
« Flore franco-helvetique » une part de cette espèce provenant des
montagnes de Lens, sur la rive droite du Rhône, où M. Pannatier l’a
découverte en 1902 : cette station du Linnæa borealis constitue une
acquisilion entièrement nouvelle pour la flore de la chaîne des Alpes
bernoises. G. Beauvero.
1234. Crepis terglouensis (Hacquet) A. Kerner, in Sched. ad
fl. exsicc. austro-hungar. I: 61 (1881). — L'histoire de la nomenclature
de cette jolie espèce des Alpes orientales a passé par bien des vicis-
situdes.
Découverte par Balth. Hacquet au mont Terglou, dans les Alpes de
Carniole, elle recut de ce botaniste le nom de Leondoton terglouensis,
sous lequel il la décrivit en 1782 (in Pl. alp. Carn. pag. 11; tab. 2, fig. 5);
de son côté, Villars recut une plante analogue que Bischof avait récoltée
dans les Alpes de Saint-Gall sans avoir pu la déterminer. La jugeant
742 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e -SÉR.). (10)
nouvelle, il en donna une description sous le nom de Hieracıum hyoseri-
difolium et en fit Fobjet d’un petit Mémoire adressé à la. « Société des
Amaleurs des Sciences physiques et naturelles de Paris »; qui le publia
en 1507 (Notice sur les travaux de la Société, L'e année, p. 68 et seq.) et
en donna une planche.
En 1828, Tausch, dans ses « Bemerkungen über Hieracium und einige
verwandte Gattungen (in Flora, XI, 1, Erg. BI. p. 79), transfera la plante
de Villars dans le genre Crepis en maintenant le nom spécifique de cet
auteur. — Lessing en fit l’ Apargia hyoseridifolia en 1832 (Syn., p. 132)
et Koch le Soyeria hyoseridifolia en 1844 (Syn. ed. II, p. 508).
Sous le nom de Crepis hyoseridifolia Tausch, Reichenbach en donna
une bonne description et une excellente planche en 1860 (Icon. fl. Germ.
et Helv. XIX : 49, tab. 104 (MCECCZXV) fig. 1); cette planche n’a pu
malheureusement être répertoriée dans la seconde édition de Index
classique de Pritzel, publié en 1861.
Ajoutons que dans la plupart des flores suisses, cette espèce y est
désignée sous le nom de Crepis hyoseridifolia Tausch; seul, le nouveau
« Flora der Schweiz » de MM. Schinz et Keller la donne sous la denomi-
nation de Kerner, basée sur le nom spécifique le plus ancien. — Cest
par erreur que le « Kew Index » accorde une autonomie égale à ces
deux noms. G: BEAUVERD.
1315. Senecio barbarezefolius Krock. — A l'exemple de Nyman,
de Grenier et Godron, de Boreau lui-même, etc., je fais de S. erraticus
Bert. un simple synonyme de S. barbareæfolius Krock. L’un ne différerait
de l’autre que par la forme du lobe terminal des feuilles inférieures, qui,
j'ai pu m'en convaincre par l'examen de nombreux échantillons secs et
vivants, est tantôt ovale arrondi ou tronqué, plus souvent atténué infé-
rieurement (S. barbarezfolius), tantôt ovale et un peu en cœur à la base
(S. erraticus). I m’a semblé qu’il était impossible d'établir, sur un carac-
tere aussi variable, la distinction de deux espèces. On pourrait tout au
plus faire des formes extrêmes (lobe terminal lancéolé, lobe terminal en
cœur) deux variétés que relieraient l’une à l’autre tous les intermédiaires
possibles. L. Lecué.
(11) SOCIETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 743
1307. Orlaya grandiflora Hoffm. var. montana Guilhot. — Tige
dressée. Méricarpes beaucoup plus petits que dans le type.
1331. Anagallis phoenicea Lamk var. violacea Th. Delacour. —
En melange avec le type, au pied d’une terrasse garnie de figuiers.
L’A. cœrulea y fait défaut, bien que disséminé et rare dans la bropi 10
Seine-et-Marne : Clos Montalais, a Montigny-sur-le-Loing.
Nota. — La corolle est ciliée glanduleuse; ce qui, outre le port, indique
la non intervention de l’A. cerulea.
Th. Deracour.
12832. Potentilla nivalis Lap. — La localité de la cime de Pal a
élé découverte par M. le capitaine A. Saint-Yves, le 8 août 1904! L’espece
a été récoltée de plus par le même botaniste, le 24 juillet 1902, sur les
rochers au bord du sentier de Sellavieille, entre les monts Férant et Cima
Negra, au nord de Cima Negra, à l’altitude d’environ 1900 m., à W. du
mont Mounier.
Le P. nivalis a été trouvé pour la première fois dans les Alpes
marilimes en 1875, par M. E. Reverchon (voy. Burnat Fl. Alp. mar. II,
238), a Roche-Grande, au-dessus d’Esteng, montagne dont le sommet
n’est distant que de quatre kilomètres, à vol d’oiseau, de la Cime de Pal.
Il convient, comme nous l’avons dit (Fl. Alp. mar., 1. c.), de
supprimer la localite des lacs de Vens (Alpes marit.) donnee par M. Saint-
Lager (Cat. Fl. bassin Rhône p. 196), ainsi que celle de : mont Cauyé
(pour Coyer) des environs d’Annot, vers les extrémités du bassin du Var.
Celte seconde localité, due à une erreur volontaire du collecteur, est
exactement dans le même cas que celle du Juncus arcticus dont nous
parlons plus loin. E. BurNar.
1314. Galium Tendæ Rchb. Ile. fl. germ. et helv. XVII, 97,
tab. 143. — Le G. Tendæ est un calcifuge exclusif, et l’une des espèces
endémiques remarquables des Alpes maritimes. On le rencontre ca et
la, soit dans le massif eristallin central qui est à W. du col de Tende,
soit en dehors de ce massif, mais toujours dans les fissures des
roches purement siliceuses telles que les grès, les schistes melamor-
744 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (12)
phiques, etc. Nos échantillons (31 localités), r&coltes depuis 4500-
1600 m. s. m. jusqu'à 2750 m., proviennent des Alpes d’Ormea, de
la vallée supérieure de l’Ellero, des Alpes de Tende et de la Minière de
Tende, du massif oriental du mont Mounier; il vient de plus en de
nombreuses localités sur les deux versants de la chaîne principale. depuis
les environs du col de Tende jusqu'à et y compris, l'extrémité supé-
rieure du bassin de la Tinée.
Description : Plante gazonnante, noircissant souvent par la dessiccalion.
Tiges Nloriferes de 3-10 cm., rarement 15 haut. presque toujours
simples, dressées, lisses, glabres, à angles assez saillants. Feuilles assez
charnues, par conséquent bosselées sur le sec, oblongues-linéaires; les
inférieures plus courtes que les autres. relativement plus larges, souvent
détruites en partie à l’époque de la floraison; les moyennes et supérieures
généralement verticillées par 5-7, parfois 4 ou 8 et même 9, plus courtes
que les entre-nœuds, insensiblement rétrécies vers leur base, un peu
élargies vers leur sommet mucronulé, aigu ou acutiuscule, lisses sur les
bords, à nervure dorsale généralement peu visible (sur le sec). Fleurs en
cyme pauciflore au sommet de la tige, et dépassant les feuilles axillantes,
ou naissant en outre, généralement par 2-4, à l’aisselle des verticilles
supérieurs, à corolle jaunâtre sur le sec (cinq provenances annotées sur
le vif étaient jaunâtres, deux étaient jaunes, et une jaune pâle), d'environ
2 mm. diam., à lobes ovés, aigus, ni nettement mucronulés, ni appen-
diculés; antheres d’un jaune pâle (sur le sec). Fruits mürs finement
chagrinés, à cellules épidermiques nettement papilleuses (au microscope,
60-80 D.), de A !» à 2 mm. haut., portés sur des pédicelles dresses-
étalés. (Description établie sur de nombreux spécimens de 31 localités).
Reichenbach (1. c.) a eu tort d'attribuer à son espèce des fruits lisses.
— Certaines formes (de l’extrémité supérieure de la vallée de l’Ellero, du
val Sabbione sur Entraque, col delle Finestre et Vallasco de Valdieri) ont
un port qui rappelle assez celui du G. anisophyllum, mais avec une
panicule moins développée et moins ample. Leurs entre-nœuds sont plus
longs que dans les formes les plus répandues du @. Tend&; leurs feuilles,
plus longues et plus larges, ont jusqu’à 10-15 mm. long. sur 2-3 mm.
larg., tandis que celles des formes les plus répandues atteignent parfois
à peine 5 mm. long. et ne dépassent guère 10 mm. long. sur 1 !/2 mm. à
1 mm., larg., ou moins.
Cette espèce a été généralement méconnue; Ardoino Fl. Alp. mar.
ed. 1, p. 179, a mentionné sous le nom de G. megalospermum All. non Vill.
des échantillons du col de Tende (Bourgeau PI. Alp. mar. 1861, sans
(13) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 745
numéro, sub : G. sylvestre Poll. var. alpestre Koch; Cosson determ.), du
vallon de Valmasca (Canut leg. 1861); des vallons de Fenestre, du Cavallé
et de Rabuons (E. Bornet leg. ann. 1864 et 1865). Or tous ces spécimens
figurent dans l'herbier Thuret et Bornet, sous le nom de G. megalo-
spermum All. et appartiennent au G. Tendæ!— Nyman (Consp. fl. Europ.
p. 326) a rapproché le G. Tendæ du G. helveticum Weigg. et M. Arcangeli
(Comp. fl. ital. ed. A, p. 313) l’a considéré comme une variété de ce
dernier. Le même auteur dans son édition 2, ne mentionne plus les
G. helveticum Tendæ.
Une étude sur les affinités du G. Tendæ dans la section Eugalium DC.
exigerait de longs développements qui seront mieux à leur place dans le
vol. IV de notre Flore des Alpes marit. Nous nous bornerons à indiquer
pourquoi les rapprochements dont il vient d’être question ne se justifient
pas. Le G. megalospermum All. Fl. ped. 1, 9, fig. 4 et Suppl. p. 361, est une
plante douteuse jusqu'ici et dont la description s'applique mal au
G. Tendæ (voy. Gr. Godr. Fl. Fr. II, 35); celui de Villars Hist. pl. Dauph.
I, 319 bis, no 8 (Gr. Godr. op. cit. II, 37) diffère du G. Tendæ par
son mode de végétalion (il étale des tiges couchées et très rameuses
dans les débris mouvants des rochers), ses fleurs en ombelles courtes
dépassent à peine les feuilles axillantes, ses corolles blanches plus
grandes (3, 5 a5 mm. diam.); ses fruits sont bien plus grands (3 à
3, 5 mm. diam.) lisses à la maturité, à parois extérieures des
cellules épidermiques affaissées, concaves après dessiccation. — Le
G. helveticum diffère surtout du G. Tendæ par son mode de végétation
qui est celui du G. megalospermum, par ses feuilles à bords munis géné-
ralement de cils épars et élalés; ses cymes ne dépassant guère les feuilles
axillantes. — Le G. anisophyllum Vill. op. cit. I, 317 (= G. sylvestre
var. anisophyllum Gremli Exc. fl. Schw., ed. 3, p. 209) qui paraît être le
G. sylvestre alpestre de Gaudin (Fl. helv. I, 429 et Koch Syn. ed. 2,
p. 367) diffère du G. Tendæ par ses panicules plus développées, sub-
ovales, à rameaux plus allonges, étalés-dressés, ses feuilles terminées
par un mucron plus acéré, ses corolles blanches, etc.
1534, Euphrasia alpina Lamarck var. porphyrea. -— L’Euphra-
sia alpina est décrit par M. de Wettstein (Monogr. Euphras. p. 210)
comme possédant une corolle bleue pourvue de stries plus foncées avec
une tache jaune sur la lèvre inférieure, la supérieure violacée, M. Chabert
746 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (14)
(Euphras. de France in Bull. Herb. Boiss., ser. 2, ann. 1902, p. 506)
s’exprime dans des termes analogues, ajoutant que la teinte de la corolle
peut être d’un pourpre bleuätre. Bien que quelques auteurs aient men-
tionné le pourpre parmi les teintes qui affectent la corolle de l’E. alpina
(par exemple : Villars Dauph. II. 410; Gaudin Fl. helv. IV, 110; Verlot
Cat. Dauph. p.261 ; Cariot et St-Lager Fl. descr. bass. moy. Rhône, p. 627)
cette coloration nous paraît rare. Nous ne l’avons observée dans les
Alpes maritimes que sur des échantillons récoltés le 3 août 1885 entre
les lacs d’Estrop et Fort-Carra, échantillons décrits par M. Chabert
(op. cit. p. 508) et qui nous paraissent appartenir à notre var. por-
phyrea. M. Chabert auquel nous avons communiqué nos échantillons de
cette dernière variété, admet cette identification. C’est par centaines que
foisonnaient aux monts Pierre Châté et des Trois-Hommes les individus
de cette belle Euphraise, et cela en l’absence complète de l'E. alpina
ordinaire. Elle nous paraît constituer une race locale, c’est-à-dire plus
qu’une variation accidentelle, pour laquelle M. Chabert l’a prise.
Voici quelques notes sur la corolle de l’E. alpina var. porphyrea, prises
sur le vif : Corolle grande ou très grande; longueur dorsale gén. de
8-16 mm. (de l’extrémité inférieure du tube à l'extrémité de la lèvre
supérieure). La lèvre supérieure est d’un pourpre foncé en dedans,
sur la partie plane, d’un violet foncé en dehors. La lèvre inférieure très
grande est d’un violet foncé en dehors, d’un pourpre foncé sur la face
intérieure. Une large tache orangée, arrondie, nettement délimitée
occupe l'entrée de la gorge. Celle tache est sillonnée par neuf lignes
d’un violet noirätre qui se rendent par groupes de trois dans les trois
lobes corollins formant la lèvre inférieure. Les antheres sont d'un
pourpre foncé; les filets à peine violacés ou blanchâtres. E. Burnar.
1355. Juncus arcticus Willd. — Cette espèce est nouvelle pour
les Alpes maritimes. MM. Verguin et Briquet l’ont récoltée le 21 juillet
1902 dans une localité peu éloignée de celle du col de Pal, d’où pro-
viennent les échantillons distribués, savoir : sur les pelouses humides du
versant N.-E. du mont Férant (à W. du mont Mounier) à l'altitude
d'environ 2000 m.s. m.
Dans la chaîne des Alpes, les localités les plus voisines de celles décou-
vertes en 1902 dans les Alpes maritimes, sont : le massif du mont Viso
(Gr. Godr. Fl. Fr. Ill, 340 ; Verlot Cat. Dauph. p. 338), Saint-Veran et le
15) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 747
col d’Agnel (St-Lager Cat. fl. bassin Rhône, p. 746), puis « Sagnes de
Grange-Commune », suivant le Bull. Soc. bot. Fr., session Barcelonnette
ann. 1897, p. CCLXVI. — M. E. Reverchon a distribué en 1874 des
échantillons du J. arcticus avec la mention « rare »; au mont Cauyé, lac
Lignet, 19 août 1874 » (herb. Burnat), mais une lettre de ce collecteur à
M. Burnat, en date du 9 mars 1875, déclare que l'indication de cette
provenance (ainsi que beaucoup d’autres) est le résultat d’une erreur, les
échantillons en question provenant sans doute des Hautes-Alpes. Cauyé
est ici pour Coyer, et Lignet pour Lignin (feuille Colmars, carte au 80 mill.
du Dépôt de la guerre). Les limites méridionales de l’espece, en Europe,
se trouvent plus au sud encore que les Alpes maritimes : dans les Pyré-
nées (Zelterstedt in Willk. el Lge Prod. hisp. I, 182; Bubani Fl. Pyr. IV,
180) et dans les Abruzzes (Orsini in Parl. Fl. it. II, 331).
E. BURNAT.
1355. Garex bicolor All. — Ce Carex qui a été trouvé en plusieurs
localités du département des Hautes-Alpes, a été signalé dans celui des
Basses-Alpes : au Vallonnet de Meyronnes (bassin supérieur de l’Ubaye)
selon Lannes (in Bull. soc. bot. Fr. ann. 1879, p. 174) et au lac de Ligny
(sans doute pour les lacs de Lignin sur Colmars) selon Grenier et
Godron (FI. Fr. III, 402). Cette dernière localité est située vers les limites
W. du bassin du Var. — Dans le département des Alpes-Maritimes,
M. Reverchon a le premier découvert le Carex bicolor dans les marais
de Jallorgues, près des sources du Var (leg. 10 jul. 1875, in herb. Burnat).
En 1885 nous l’avons récolté avec MM. R. de Nanteuil et H. de Mau-
passant, dans la partie supérieure du bassin du Var (27 juillet-5 août)
sur les cols des Trente-Souches, de la Cayolle et de Jallorgues. En
1902 nous avons retrouvé le Carex bicolor au vallon de Boulière au
N.-E. d’Entraunes (31 juillet), au col de Pal, et sur le versant N.-E. du
mont Férant à W. du mont Mounier. Cette dernière localité est jusqu'ici
la plus orientale de celles connues pour cette espèce dans la chaîne des
Alpes maritimes. E. Burnar.
748 BULLETIN DE L'HERBIER BUISSIER (Ze SÉR.). (16)
NOTEN SUR QUELQUES ROSIERS DISTRIBUES EN 1902
Il ya plus d’un quart de siècle, sous l’impulsion de Boreau, F. Crépin,
A. Déséglise, Boullu, etc. l’élude du genre Rosa était très en faveur. et
ces émments rhodographes, grâce à leurs nombreux correspondants, ont
amassé et publié une quantité de matériaux relatifs à l'histoire des Roses.
Le grand nombre de formes distribuées dans les exsiccala des sociétés
d'échange ont permis à tous leurs collaborateurs de juger par eux-
mêmes de la valeur, très mince en général, de ces micromorphes, et,
tout au moins, de se rendre compte de la variation indéfinie des espèces
et de leurs croisements. La société dauphinoise pour l’échange des
plantes (1874-1892) en a distribué, à elle seule, plus de deux cents ; et
l’on sait que M. Ch. Ozanon en fut un des principaux collecteurs. Arrivé,
comme beaucoup d’autres, en particulier comme notre ami commun
M. Crépin, à reconnaître la futilite, l’inanité même de cette pulvérisation
des espèces!, dont les combinaisons de caractères varient à l'infini.
Ch. Ozanon a cessé, en 1892, ses herborisations rhodologiques, profitant
de ses connaissances approfondies du genre pour classer méthodique--
ment son riche herbier, et se livrer à des expériences de culture et
d’hybridation, qu’au grand regret de ses amis, et au grand dommage de
la science, il n’a pas jugé à propos de publier.
Il lui restait de ses récoltes antérieures quelques centuries incomplètes,
qu’à ma requête il a bien voulu mettre en ordre pour la Société d’etude
de la flore franco-helvétique. Malgré le peu d'importance de quelques-
unes de ces formes, elles se recommandent par la scrupuleuse exactitude
avec laquelle tous les exemplaires ont été cueillis, le plus souvent sur un
seul et même buisson, tout au moins sur des buissons voisins et bien
vérifiés. Je puis m'en porter garant, ayant participé, avec mon excellent
ami Ozanon, à ses récoltes et à ses études. D’autre part, tous ces Rosiers
ont été soumis à l’examen de MM. Crépin et Déséglise ; les détermina-
tions ont été établies ou confirmées par ces maîtres, et plusieurs de ces
micromorphes proviennent du buisson même qui a servi à la description
première de ces formes ou races locales ou stationnelles. Ce sont donc
des matériaux d'étude d’un certain intérêt, ne füt-ce qu’au point de vue de la
variabilité de l’espéce etdes observations auxquelles ils ont pu donner lieu.
1 En dernier lieu, M. Crépin ne distinguait plus les variations des Rosiers
qu'il étudiait toujoursavec le mêmesoin, et distribuait à ses correspondants, que par
des numéros d'ordre(F.Crépin. Excursions rhodologiques dans les Alpes. 1889-1894).
(17) SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 749
No 1283. Rosa stylosa Desv. var. lanceolata (Lindl.) Rouy in Rouy
et Camus. Fl. de Fr. NI p. 284. Ce Rosier, dont la fleur est d’un rose clair,
répond bien à la description de R. Systyla var. lanceolata Lindl. Monog.
Ros. p. 111 : « Foliolis ovato-lanceolatis, fructu sphoerico », d’après
Déséglise (Catal. rais. p. 55) qui a vu ce Rosier. Le buisson sur lequel ont
élé récoltés tous les exemplaires, est en observation depuis douze ans.
Il a toujours les fruits, pour la plupart, mal conformés, ce qui serait en
rapport avec l'hypothèse de l’origine hybride de R. stylosa, hybride fixé
(Christ), produit par le croisement des R. arvensis et canina (F. Crépin.
La distribution géographique de Rosa stylosa Desv. in Bull. soc. bot. roy.
Belg. XXI, 2 (1892) p. 152). Le pollen est également mal conformé,
avorté, et, dans une série d'examens que j’en ai pratiqués, la proportion
des grains de pollen normaux était tombée à 14 °%.
No 1284. X Rosa gallica X arvensis. M. Ch. Ozanon cultive à
Saint-Emiland (Saône-et-Loire) sous le nom de Rose de Provins, une belle
variété de R. gallica L. qui semble répondre à R. rubra Lamk. Fl. Fr.
2me édition p. 130; Rouy in R. et C. Fl. de Fr. NI, p. 254. Il a eu l’idée
d'en féconder les pistils par le pollen de R. arvensis, commun à Saint-
Emiland. Il a obtenu quelques fruits fertiles, et, par leur semis, un bel
hydride qu’il conserve depuis dix ans, très voisin de R. conica Chab. par
son disque remarquablement large, conique et saillant. Il en diffère
cependant, et principalement, par ses styles velus, rapprochés, à la fin,
mais non agglutinés, en colonne, tandis que le véritable R. conica des
environs de Lyon a les styles glabres et plus ou moins libres. Je rapporte
néanmoins cet hybride expérimental à R. conica Chab. comme variété
lasiostyla, à styles velus. « Comme le R. gallica est un type assez variable
et que, d’aufre part, le R. arvensis est sujet à varier dans des limites
assez larges, on doit s’attendre à ce que leurs produits hybrides soient, à
leur tour, assez variables. » (Crépin. Primit. monog. Ros. V. p. 593 in
Bull. soc. roy. bot. Belg. XVII (1880) p. 347). Comme il arrivera très
rarement, en effet, dans la nature, que le croisement ait lieu entre deux
formes absolument semblables des deux parents, l’hybride différera tou-
jours par quelques caractères, et, si l’on en tenait compte, ıl faudrait
donner un nom particulier à chaque buisson, comme, en horticulture, on
donne un nom de fantaisie à chaque variété de Roses qu’on peut obtenir.
Ici, c’est le R. gallica dont l’imprégnation domine, et l’hybride serait
un À gallica > arvensis, habituellement stérile, à fruits avortés, et chez
lequel les grains de pollen normaux ne dépassent pas 25 °/. Est-il
rationnel de subordonner cet hydride, avec beaucoup d’autres (une
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 8, 31 juillet 1903. 49
750 BULLETIN DE L'HEPBIER BOISSIER (2me SÉR.). (18)
dizaine dans la monographie de M. Rouy) à R. Polliniana Spreng. comme
chef de file binominal? Je ne le crois pas, car si À. Polliniana a été choisi.
c’est uniquement parce qu'il est le premier en date (1813) et qu'il a été
adopté par Déséglise (Catal. ras. p. 71). Mais, tout d’abord, il n’était pas
question d’hybridité; puis le nom de Sprengel ne doit vraisemblablement
s'appliquer qu’à une simple variation hybride au même titre que les
autres, et sans qu’on soit autorisé à amplifier le sens de l’auteur. Il n’en
est pas de même de X AR. Schleicheri H. Braun in Beck von Managelta.
Fl. von Nied.-OEst. p. 773, dont le vocable a été créé pour englober les
hybrides de R. gallica X arvensis, et dont iln’y apaslieu de restreindre le
sens. Il est toutefois préférable de revenir, dans les flores, comme entête de
chapitre à la formule pure et simple d’hybridite : R. gallica X arvensis, à
l'instar de Focke, Christ, Rouy lui-même, et d’énoncer à la suite les formes
les plus remarquables qu’il ya plus d'avantages à réduire qu’à multiplier.
No 1285. Rosa canina L. var. dilucida (Des. et Oz.) Rouy, loc. cit.
p. 303. — Echantillons récoltés sur le même buisson qui a servide type à la
description (Bull. soc. dauph. IX (1882) p. 372) et a fourni les exsiccata
de la Société dauphinoise (n° 3273) et du Flora selecta de Ch. Magnier
(no 6). C’est uue simple variation de AR. lutetiana Auct., à folioles simple- _
ment dentées, d’un vert luisant en dessus, à fruits subglobuleux, servant
de transition entre la variété R. nitens Desv. à folioles glabres et luisan-
tes, mais à fruits ovoides, et la variété R. globularis Franchet, à fruits
globuleux. Les folioles sont, en outre, rétrécies à la base et à sommet
cuspidé plutôt qu’aigu.
No 1286. Rosa canina L. var. retusa (Dés. et Oz.) Rouy, loc. cit. p. 305.
— Les caractères ambigus de ce Rosier rendent toute classification diffi-
cile. Les rameaux sont tantôt, et le plus souvent, inermes, tantôt aiguil-
lonnés sur le même pied; les feuilles, très giabres du reste, ont leurs
pétioles légèrement velus; les folioles sont, pour la plupart, à dents sim-
ples, mais quelques-unes à dents irrégulières, surdentées, plutôt que
composées ; les fruits ne sont ni ovoides ni globuleux, mais subglobu-
leux ; les styles sont plus ou moins hérissés. Rentre dans ce groupement
de formes indécises auxquelles M. Crépin avait donné pour étiquette
transitoriæ, et parmi lesquelles la forme des folioles moyennes, plutôt
petites, arrondies et réfuses, ou seulement cuspidées au sommet, lui a
valu son nom. Ce nom, il est bon de le dire une fois pour toutes, dans
l'esprit de ses parrains, n’avait nullement la valeur d’une véritable
espèce, même de second ordre, mais celle d’une fiche d'attente, jusqu’à
ce qu’une classification méthodique permit de grouper et de subordonner
toutes les variations distinguées par l’analyse.
(19) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 751
No 1287. Rosa canina L. var. leioclada Rouy, loc. cit. p. 314. — Appar-
tient au groupe complexe de R. dumalis (Bechst.) des phytographes. Il y
a toute une série de varialions, ayant pour caractères communs des
styles glabres, et, en même temps, des rameaux inermes ou peu aiguil-
lonnés (2. cladoleia Rip., R. glaberrima Dum., R. leiostyla Rip., R. Chabois-
sei Gren. etc.), dont les nuances sont à peine saisissables. La synonymie
de À. dumalis var. leioclada Boullu, établie par M. Rouy n’est pas absolu-
ment exacte. L'abbé Boullu, dans les éditions successives de l’Etude des
fleurs de Cariot dont il a rédigé le genre Rosa, a toujours adopté le nom
de R. cladoleia Rip. C'est le Dr Saint-Lager qui, en vertu de ses principes
de réformation de la nomenclature botanique, a, dans la huitième édition
(1888) p. 263, écrit « cladoleia ou mieux lioclada (et non leioclada). Il me
paraît préférable toutefois d'adopter ce dernier nom, à l'instar de M. Rouy,
parce que le n° 3721 bis des exsiccata de la Société dauphinoise, qui
provient des mêmes récoltes que celui-ci, n’est pas entièrement conforme
a la description de R. cladoleia Rip. apud Crépin, Prim. monog. Ros. I,
p. 44, dont les folioles inférieures sont dites obtuses et les sépales abon-
damment cilies de glandes sur les pinnules et sur la pointe, ce qui n’est
pas le cas ici.
Je crois devoir signaler, en outre, à propos de ce Rosier, l'impossibilité
d'arriver à sa détermination, même approximative, avec la clef analytique
que M. Rouy a cru devoir adopter dans sa monographie (Fl. de Fr. NI,
p. 287). Les dimensions des folioles sur lesquelles, après les caractères
tires de l’indumentum, il fonde ses principales divisions, sont tout ce
qu'il y a de plus variable et de plus contingent, modifiable par toutes les
influences œcologiques et météorologiques possibles. C’est ainsi que,
d'après M. Rouy, AR. leioclada devrait avoir des folioles terminales
grandes, c’est-à-dire dépassant ou atteignant, pour la plupart, 32 mm. de
longueur. Or, sur notre Rosier qui, je le répète, est identiquement le
méme que le n° 3721 bis de la Société dauphinoise (même buisson), cité
par M. Rouy, j'ai mesuré les folioles terminales de cinquante rameaux, et
je n’en ai trouvé qu’une dizaine supérieures à 30 mm. et même à 25 mm. !
Les classifications de Crépin et Déséglise, acceptées jusqu'ici par la plu-
part des rhodographes, tout artificielles et incertaines qu’elles soient,
basées sur la dentelure des folioles et la glandulosité des organes, me
paraissent bien supérieures en clarté et en groupements naturels.
No 1288. Rosa canina L. var. leiostyla (Rip. et Crép.). Rouy, loc. cit.
p. 306. — Variation très voisine de la précédente, différant de R. Cho-
boissoei Gren. et de R. oblonga Des. et Rip. par son fruit petit et arrondi.
D'après une note de Déséglise lui-même, dans le Bulletin de la Société
752 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (20)
dauphinoise (VIII (1881) p. 230), le R. leiostyla est une forme litigieuse,
très insuffisamment décrite dans une clef dichotomique de Crépin (Prim.
monog. Ros. I p. 45, 47). Les échantillons, qui ont été distribués sous
cette étiquette, sont loin d’être identiques, et, malgré le nom spécifique,
les styles ne sont pas toujours glabres, mais légèrement hérissés de
quelques poils visibles entre les stigmates. Je lui conserve néanmoins ce
nom, qui a recu le visa de Déséglise lui-même, et l’approbation de
M. Rouy, puisque ce Rosier est le même (même buisson) que le n° 2877 bis
de la Société dauphinoise cité par M. Rouy.
No 1289. Rosa canina L. var. eriostyla (Rip. et Dés.) Rouy, loc. cit.
p. 310. — Appartient, comme les précédents, au groupe de R. dumalis
Auct., dans la serie des R. caninæ biserratæ. Il est principalement carac-
térisé par ses fruits gros et globuleux, surmontés de stigmates en bouquet
court et très velu sur un disque conique. — Ici, encore, il est impossible
avec la clef analytique de M. Rouy d'arriver à une détermination. Les
folioles terminales devraient, d’aprés cette clef, être supérieures à 32 mm.
Et, cependant, sur ce Rosier qui est bien le même que le n° 3275 distribué
par la Société dauphinoise et cité par M. Rouy, j'ai mesuré également
les folioles de cinquante échantillons et je n’en ai trouvé que six supé- - :
rieures à 25 mm. ! Il est à croire que, dans la distribution des parts, il
sera échu à M. Rouy quelque échantillon à folioles supérieures à la
moyenne. C’est l'inconvénient des descriptions micrométriques établies
sur des échantillons d’herbier en trop petit nombre, ou particulièrement
choisis, et basées sur des caractères aussi peu stables que la grandeur
des folioles.
No 1290. Rosa canina L. var. inconspicua (Déségl.) Rouy loc. cit.
p. 248. — Appartient à la série des R. caninæ hispidæ (Crépin, Déséglise) et
au groupe de À. andegarensis (Bast.) Auct. ; voisin de R. verticillacantha
Mérat, à aiguillons caulinaires nombreux et rapprochés en spirale sur la
tige. Ce Rosier, observé depuis quinze ans, et largement répandu dans
les collections (Soc. dauph. n° 2455. Ch. Magnier, Fl. sel exsicc. n°1675 bis),
a été revu et reconnu par Déséglise lui-même. Il offre, comme plusieurs
autres variétés, la particularité d’avoir les sépales redressés sur le fruit
après la floraison et tardivement caducs, comme dans certaines formes
montagnardes. M. Crépin ne voit dans ce phénomène qu’un fait acci-
dentel ; mais, comme il se reproduit régulièrement sur le même Rosier,
il y aurait lieu d’en rechercher les conditions biologiques (Cf. Crépin,
Direction des sépales pendant et immédiatement après l’anthese in Bull. soc.
roy. bot. Belg. XX NUIT, I (1889) p. 75; et Ch. Magnier, Serinia fl. sel. exsic.
XI (1892) p. 248).
(21) SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 753
N° 1291. Rosa canina L. var. platyphylloides (Dés. et Rip.) Rouy,
loc. cit. p. 312. — Ce Rosier, bien qu'il ait été aussi déterminé autrefois par
Déséglise et qu'il soit cité par M. Rouy (Exsice. Soc. daup. n° 3704, récolté
sur le même buisson), ne répond à la description d’aucun de ces deux
auteurs. Les folioles adultes gardent leur villosité aussi bien sur les
nervures latérales que sur la médiane, les folioles ovales-elliptiques sont
loin d’avoir les dimensions et la forme suborbiculaire qu’on leur attribue.
Je n'y vois qu'une variation de la serie des R. caninæ pubescentes, du
groupe de AR. urbica (Lem.) Auct., comme les AR. trichoneura, hemitricha,
semiglabra, Rip. et Des., dont la valeur ne tient, c’est le cas de le dire,
qu’à un poil, et que j'ai depuis longtemps renoncé à distinguer.
N° 1292. Rosa canina L. var. similata (Pug.) Rouy loc. cit. p. 300. —
Forme indécise que M. Ozanon a obtenue de graines envoyées du Muséum
de Paris et semées sans aucun soin au bord d’un massif de sapins.
M. Crépin, qui l’a examinée, a confirmé le nom de AR. sinulata Puget. Les
folioles, pubescentes à leur face inférieure, portent des glandes diaphanes
assez difficiles à voir. Ces glandes, ainsi que la petitesse des fleurs
rosées, classent ce Rosier dans le groupe des R. tomentellæ, rapprochés
par les uns de R. caninæ pubescentes, par les autres de R. rubiginosæ
micranthæ. Ce sont, en réalité, des formes de transition, alliant la pubes-
cence des unes à la glandulosité des autres, et que, pour ce motif, je
préfère rattacher à R. canina L., sur les limites où cette espéce touche à
R. rubiginosa L. d’une part, à R. tomentosa Sm. de l’autre.
N° 1293. Rosa Jundzillii Bess. var. Pugeti (Bor.) Rouy loc. cit. p. 345.
— Le R. Jundzillii Besser, mérite d’être conservé comme espèce, si bien
qu’en dernier lieu, Crépin en avait fait le type d’une sous-section, Jund-
zilliæ (Crépin. Tableau anal. des Roses europ. in Bull. soc. roy. bot. Belg.
XXXI, 2 (1892) p. 80). Il se divise en plusieurs variétés remarquables par
la beauté de leurs fleurs, qui, parmi les Rubigineuses, rappellent celles
des Gallicanes. Le R. Pugeti est caractérisé par sa petite taille, ses tiges
espacées ne formant jamais buisson, ses folioles petites, aigües, fortement
glanduleuses en dessous, ses fruits petits, globuleux, à sépales plus ou
moins redressés sur le fruit et tardivement caducs.
N° 1294. Rosa Jundzillii Bess. var. subolida (Déségl.) Rouy, loc. cit.
p. 344. — Se distingue du précédent par sa taille plus élevée, lächement
buissonnante, ses larges folioles à glandes visqueuses et très odorantes
(odeur de térébenthine), ses gros fruits ovoides, etc. Il semble, dans notre
région de l'Est de la France, que la var. Pugeli soit spéciale au sol
calcaire des collines jurassiques de Saône-et-Loire et de la Côte-d'Or, et
. la var, subolida au sol argilo-siliceux de la Bresse et des environs d’Autun,
754 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (22)
No 1295. Rosa rubiginosa L. var. minuscula (Ozanon et Gillot)
Rouy, loc. cit. p. 375. — Ce joli Rosier n’est qu’une variation microcarpe
el lasiostyle (à styles velus), affine à R. rotundifalia Rau et Auct. et
subordonné à R. rubiyinosa L. (Cf. Crépin, Prim. mousq. Ros. VI, p. 806
in Bull. soc. roy. bot. Belg. XXXW, 1, (1882), p. 146). Je ne puis comprendre
comment M. Rouy a pu trouver dans la description de ce Rosier
(Dr X. Gillot, Etude sur la flore du Beaujolais, 1888, p. 23) ou dans les
exsiccata distribuées par Ch. Ozanon et par moi (Soc. dauph., n° 2860;
Ch. Magnier, Fl. sel exsic. n° 62; Pons et Coste, Herb. Ros. n° 248),
matière à diviser encore ce micromorphe en deux parts, attribuées à
deux sous-espèces différentes : l’une À. micrantha 8 pseudo-minuscula
Rouy, loc. cit. p. 365, l’autre R. rubiginosa à minuscula Rouy, ibid.
p. 374. Tous les caractères principaux tirés du port de la plante, de la
coloration d’un rose vif des pétales, des fruits à styles hérissés, etc., se
rapportent à R. rubiginosa; seule la caducité relativement précoce des
sépales rappelle R. micrantha. En outre, M. Rouy cite comme exsiccata
de sa var. pseudo-minuscula le n° 247 bis de la Société dauphinoise, et ce
numéro représente le Panicum vaginatum G. G.? Il y a donc une confu-
sion manifeste que je tiens d'autant plus à relever que R. minuscula,
relativement abondant à Meursault (Côte-d'Or), y forme des buissons
touffus, et que nous avons toujours veillé à récolter tous les échantillons,
fleurs et fruits, autant que possible, sur le même buisson, ou tout au
moins sur les buissons voisins et reconnus, sur le vif et au moment de la
récolte, aussi identiques que possible! La seule explication plausible
serait encore que, par suite d’une erreur de distribution, M. Rouy eût
recu, au lieu de R. minuscula, des spécimens d’un À. micrantha
quelconque, erreur facile à rectifier, ce me semble, en se reportant à la
diagnose originale
No 1296. Rosa micrantha Sm. var. subspoliata (Des. et Oz.) Rouy
loc. cit. p. 366. — C’est une de ces variations de R. micrantha, à folioles
plus ou moins glabres, que MM. Burnat et Gremli (Roses des Alpes marit.,
p.71 et Fl. des Alpes marit IT, p. 88) ont nommé R micrantha ß cal-
vescens. M. Burnat, qui a vu ce Rosier, n’a pas hésité à le reconnaître:
M. Ch. Ozanon, qui n'avait, jusqu'ici, observé que deux pieds de ce
Rosier à Rougeon près Buxy (Saône-et-Loire), en a retrouvé un troisième
buisson sur la route de Givry à Germolles (Saône-et-Loire), près du
champ de tir, en société avec d’autres formes de R. micrantha et de
R. rubiginosa. Il est à remarquer que ce Rosier présente un phénomène
d’heterophyllie, déjà signalé par Crépin (Prim. mon. Ros. VI, p. 822 et
Bull. soc. roy. bot. Belg. XXI, 1 (1882) p. 162) et qui pourrait faire croire
(23) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 755
à deux formes tout à fait différentes. Il a tantôt les rameaux flexueux et
les folioles élargies de R. micrantha, tantôt les rameaux courts, la micro-
phyllie et l’heteracanthie de R. rubiginosa. Il est donc probable qu'il est
sorti d'un croisement entre ces deux espèces, croisement d'autant plus
facile qu’elles sont plus affines, qu’elles ont l’une et l’autre de nombreuses
variations et que leurs hybrides peuvent être très différents, témoin le
R. bigeneris Duffort (R. micrantha X rubiginosa Schulze) Rouy loc. cit.
p. 377, qui paraît tout autre. Ces croisements qui sont plutôt des métis
que des hybrides (Cf. Gillot, Les hybrides et les métis de la flore française
in Bull. soc. hist. nat. d’ Autun XI, 2 (1900), p. 129) rendent presque
inextricable la différenciation de la plupart de ces formes de Rosiers,
No 1297. Rosa agrestis Savi var. belnensis (Ozanon) Rouy loc. cit.
p. 392. — Le R. agrestis présente tout un groupe de variations à feuilles
pubescenties que Rapin a assez vaguement, mais justement, englob& sous
le qualificatif de var. pubescens. Si l’on veut descendre dans les détails,
il faut considérer la véritable var. pubescens Rupin, comme une forme
montagnarde, qui paraît habiter, surtout, les Alpes centrales, et dont nos
formes de l’Est de la France different par leur folioles plus courtes,
moins elliptiques-aiguës, moins tomenteuses, mais plus glanduleuses et à
serraiure plus composée. La variété la plus répandue sur les coteaux
calcaires à basse altitude de la Côte-d'Or et de Saône-et-Loire, notamment
ceux des environs de Beaune (d’ou le nom de R. Belnensis), se diffe-
rencie par ses rameaux florifères plus ou moins aiguillonnés et ses fruits
sphériques, d’une autre variation bien voisine à rameaux inermes et à
fruits ovoides, qui est le R. pseudo-mentita Ozanon, distinctions bonnes
sur le papier, ou sur les échantillons d’herbier triés sous la presse, mais
qui s’evanouissent devant la réalité de toutes les transitions possibles
dans la nature !
N° 1298. Rosa tomentosa Sm. var. Burgundiæ Rouy, Fl. de Fr. VI,
p. 388. — Représente, dans la région bourguignonne, le groupe des
R. tomentosæ glandulosæ, a folioles doublement dentées, glanduleuses, à
glandes répandues sur toutes les nervures de la page inférieure, exha-
lant, quand on froisse la feuille, une légère odeur résineuses, qui
constitue le R. fetida (Bast.) Auct. C’est, en effet, le nom que Déséglise
Jui avait attribué en 1882, après l’avoir étudié avec soin. Mais ses gros
fruits ovoides, couronnés, après la floraison, par les sépales redressés et
tardivement caducs, ont déterminé M. Rouy à l’en séparer comme
variété Burqgundiæ. Cette variel& ou race locale, rare, du reste, car il
n'en existe que deux buissons à Saint-Gervais-lès-Couches (Saône-et-
Loire), semble établir une transition entre les variations connues de
756 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (24)
R. tomentosa et de R. omissa Déségl. Et, comme ces deux sous-espèces
croissent ensemble dans le pays, on peut encore se demander s’il n’y a
pas eu croisement entre elles et formation d’un métis plutôt que d’un
hybride, d’où la vigueur de la plante et la bonne conformation des fruits.
On voit combien sont incertaines et illusoires les diagnoses de la
plupart de ces variations directes ou croisées, lorsqu'on veut s’écarter des
types spécifiques principaux, et combien sont fondées les critiques
qu'avec sa longue expérience du genre Rosa M. Crépin a formulées
contre la pulvérisation de l’espèce (Cf. Crépin. Le rôle de la buissonomanie
dans le genre Rosa in Bull. soc. roy. bot. Belg. XXN, 2 (1896), p. 53;
L’obsession de l'individu dans l’étude des Roses, ibid. XXII, 2 (1893),
p. 52. La créalion de micromorphes variés n’a rien d'étonnant
aujourd’hui après les expérimentations si démonstratives de M. Hugo de
Vriès, qui ont porté des coups sensibles à la théorie de la sélection
naturelle, en démontrant, au contraire, l’apparition brusque, dans les
semis d’une espèce végétale, de formes distinctes, capables de se repro-
duire d’elles-mêmes et d’en imposer pour des espèces nouvelles, ainsi
que la production d’hybrides d'apparence très différente à la suite d’une
seule et même fécondation croisée (H. de Vries, Sur l'origine expéri-
mentale d’une nouvelle espèce végétale. C. R. Ac. Sc. CXXXI, 9 juillet 1900,
p. 124; Sur la mutabilite de l'OEnothera Lamarckiana, ibid. p. 560; Sur la
loi de disjonction des hybrides, ibid. CXXX, 26 mars 1900, p. 845).
La classification des Roses me paraît suffisamment établie actuellement
après les très nombreux travaux dont elles ont été l’objet, surtout de la
part de M. Crépin, dont les publications successives n’ont cessé d'y
apporter des perfectionnements depuis plus de 30 ans jusqu’à son Tableau
analytique des Roses européennes (Bull. soc. roy. bot. Belg. XXXI, 2
(1892), p. 66). Nous ne pouvons avoir de meilleur guide, et quant à
l'étude des formes subordonnées à chacune des espèces admises, il sera
facile et préférable, en tenant compte des variations parallèles, parmi
lesquelles la serrature des folioles me paraît tenir une place plus
importante que leurs dimensions, au lieu d’une interminable et uniforme
énumération, de les disposer en séries, et, dans ces series, de dégager
un certain nombre de groupes principaux, comme j'en ai donné plus
haut quelques exemples. Libre alors aux amateurs de rébus, aux abstrac-
teurs de quintessence, de multiplier les divisions et subdivisions,
jusqu’à l'unité, c’est-à-dire à la négation de l'espèce, et par conséquent à
la suppression de toute classification. D: GiLLor.
ele
INDEX BRYOLOGICLS
SIVE
ENUMERATIO MOSCORUM HUCUSQUE COGNITORUM
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE BEDGRAPHICA
LTOCUPBETTSSEMES
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L’INSTRUCTION PUBLIQUE
_ SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
19009
En vente à l'HERBIER BOISSIER, CHamBézy (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : Fr. 7,9®
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Beferate und kritische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
CRYPTOGAMES ET PHANEROGAMES
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 1er janvier 1901
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
SUISSE ER. 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonne ts : ( RT
Ta l Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
AGENOR BIGNEN SS
EBENISTE
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE :
L’'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes
pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
x | DE
L'HERBIER BOISSIE
rs SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses lravaux.
SECONDE SÉRIE
Tome III. 190%.
No 9.
Ce N° a paru le 31 août 1903.
‘Prix de l’Abonnement k
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
—— RO ———
Les abonnements sont regus
APL'HERPBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN .
PAUL KLINCKSIECK R. FRIÉDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille, | 11, Carlsirasse.
1903
1wpe,| ‘29/04}U09 Juawasnaußlos que}
=
gdxe,7
IP
von
Pr
er
awnu anbeuo ap
9 O1
2
=.
auıgesuodsa4 2}n0} eU99P uyayıng np uoneunsiu
2
=
7
“saiefs solawnu ınod
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 9. — SEPTEMBRE 1903.
I. — Louis Chevallier. — DEUXIÈME NOTE SUR LA
FLOBE-DU SAHARA IR) a ea 757
IL — Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE-
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le D' Emile HASSLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite). .............. 780
II. — Hans Schinz. — BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
AFRIKANISCHEN FLORA (neue Folge). XV. Mit Tafeln
VENTE und IN Porte zum) 2 2... 228 812
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... © No 5436 à 5735
PLANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
«
PLancHE 7. — Crassula compacta Schönl. var. nov. elatior Bak. fil.
PLancHe 8. — Crassula enantiophylla Bak. fil.
PLancHe 9. — Crassula (Gobulea) Rehmannit Bak. fil.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les ubonnes sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numero a paru.
en a EOS
_ 111 QT ss
en,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
NY:
DEUXIEME NOTE
SUR LA
FLORE DU SAHARA
l'abbé L. CHEVALLIER
(Suite et fin.)
Voici la liste des espèces que j’ai pu reconnaître en traversant ce pla-
teau :
Farsetia ægypliaca Turr.
Henophyton derserti Coss. DR.
Savignya longistyla Boiss. Reut.
Malcolmia ægyptiaca Spr. var.
Reseda arabica Boiss.
Helianthemum sessiliflorum Pers.
— velutinum Pom.
Monsonia nivea Desn.
Erodium glaucophyllum Ait.
Silene villosa Forsk.
Paronychia Cossoniana Gay ?
Pteranthus echinatus Desf.
Fagonia glutinosa Del.
— fruticans Coss.
Relama Retam Webb.
Argyrolobium uniflorum Jaub. Spach.
Astragalus gombæformis Pom.
Neurada procumbens L.
Deverra intermedia Cheval].
Ammodaueus leucotrichus Coss. var.
brevipilus.
Rhanterium intermedium Pom.
Ifloga spicata C. H. Sch.
Rhetinolepis lonadioides Coss.
Senecio coronopifolius Desf.
Chrysanthemum trifurcatum Desf.
Brocchia cinerea Del.
Atractylis serratuloides Sieb.
= prolifera Boiss.
Amberboa omphalodes Batt. Trab.
Catananche arenaria Coss. DR.
Spitzelia Saharæ Coss.
Tourneuxia variifolia Coss.
Zollikoferia angustifolia Coss. DR.
— nudicaulis Boiss.
Lithospermum callosum Vahl.
Arnebia decumbens var. macrocalyx
Coss. Kral.
Echium humile Desf.
— trygorrhizum Pom.
Marrubium deserti de Noé.
Statice Bonduelii Lestib.
Plantago eiliata Desf.
Traganum nudatum Del.
Haloxylon articulatum Boiss.
Halogeton alopecuroides Mogq.
Calligonum comosum L’Herit.
Thymelæa microphylla Coss.
Euphorbia chamæsyce L.
Aristida floccosa Coss.
Cutandia memphitica Willk.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1903. 50
758 BULLETIN DE L’HEBBIER BOISSIER (2m SÉR.). (18)
La route de Miribel fuit vers le sud, celle d’Inifel oblique au sud-est et
iraverse bientôt la dépression nommée « daïa Si-Hamza » : c’est un ter-
rain salé, tout blanc de cristallisations gypseuses dont les fers de lance
brillent au soleil; quelque part nous foulons un sol tout formé de ces
agolomérations curieuses qu’on appelle « roses des sables », mais de rares
Tamarix et quelques Zeitas représentent la flore. Encore plusieurs kilo-
mètres d’un reg noirâtre, puis d’un terrain boulversé et nous atteignons
(80 km.) Hassi-el-Hadj-Moussa, deux puits situés à la base de l’erg du
même nom. On m'avait annoncé là d’abondants pâturages, ils sont telle-
ment remarquables que nos bêtes se couchent en arrivant près des durs
Alendas, Rmets, et Drinn jetés ca et là. Ajoutez : Lithospermum callosum,
Randonia africana, Henophyton deserti, et vous aurez toute la flore de ce
coin, en cette année du moins, car dans ces régions il ne faut rien pré-
juger.
Après une nuit passée tranquillement à certaine distance des puits
dont les abords sont infestés de poux de chameau, nous quittons notre
campement avant le jour. Pour traverser l’erg qui se dresse à pic devant
nous, nous en longeons d’abord la base pendant un kilomètre dans la
direction sud : puis une pente raide encore, mais praticable, nous permet
d'attaquer la dune normalement à sa direction. Nous descendons plu-
sieurs fois du sommet des crêtes dans de profondes cuvettes pour remon-
terencore. La dune a une largeur d'environ douze à quinze cents mètres ;
l’autre versant est beaucoup moins abrupt ; en le parcourant nos regards
se perdent dans une plaine interminable qui s’etend jusqu’à la daia Saret
où nous devons coucher. Le soleil se lève radieux en face de nous, le ciel
est pur, la journée sera chaude.
Nous foulons un reg noir et accidenté, puis suivons jusqu’au km. 86
l'oued Djoua où croit l’Aristida acutiflora. Arrivés vers la tête de cet
oued nous sommes sur un autre plan du plateau avec nombreuses dépres-
sions de quelques mètres carrés, où brillent les arêtes argentées de l’Aris-
hda floccosa : ce qui donne courage à nos montures très avides de cette
graminée. Voici bientot de longues cuvettes qni simulent le lit d’un oued
superficiel (Oued Sahab-es-Ser), couvertes d'une végétation riche et
variée. Nous nous arrêtons un peu pour permettre à nos chameaux de se
dédommager de leur jeûne de la veille. Je profite de ce répit pour exami-
ner plus soigneusement la flore et faire provision des espèces intéres-
santes. Ces cuvettes verdoyantes se succèdent pendant une vingtaine de
kilomètres, elles sont fréquentées par les gazelles dont les traces sont
nombreuses. Déjà j'ai revu avec plaisir le Megastoma pusillum, recueilli
(19) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 759
une nouvelle variété du Morettia canescens récemment décrite par
M. Battandier, et au 99e km. je trouve les premières touifes de l’Elionurus
hirsutus abondant plus loin, indiqué seulement vers le fort Mac-Mahon,
puis un Atractylis inconnu. Me voici à pied, m’éloignant du sentier pour
mieux suivre les méandres de verdure, mais hélas ! obligé de trainer ma
monture qui ne veut plus avancer, fascinée par cette opulente végétation.
Je passe près du puits de Sahab-es-Ser dont le forage a été abandonné, et
non sans peine je rejoins mes compagnons vers le 105e km. C’est l'heure
du déjeuner. Tout en buvant l’excellente eau des dunes d’EI Echiba, et
en dégustant quelques sardines, je prépare mes récoltes qui se fanent sous
le soleil brülant.
Avec les espèces mentionnées déjà dans la liste précédente, j’ai observé,
dans ce parcours, les suivantes qui toutes étaient en exemplaires magni-
fiques :
Farsetia linearis Desn. Centaurea pungens Pom.
Morettia canescens Boiss. var. micro- Carduncellus eriocephalus Boiss.
phylla Batt. Megastoma pusillum Coss.
Randonia africana Coss. Heliotropium suffruticescens Pom.
Helianthemum metlilense Pom. Antirrhinum ramosissimum Coss. DR.
Dianthus Broteri Boiss. Reut. Andropogon laniger Desf.
Psoralea plicata Del. Elionurus hirsutus Monro.
Fagonia Bruguieri DC. Pennisetum dichotomum Forsk.
Franceuria crispa Cass. Aristida acutiflora Trin. Rup.
Anvillæa australis Chevall. Danthonia Forskahlei Trin.
Asteriscus graveolens Forsk. etc.
Atractylis delicatula Batt.
Au reg fin et doux que nous foulions succède bientôt un terrain pier-
reux et aride. C’est sans enthousiasme et de ce pas monotone et silen-
cieux bien connu des voyageurs au désert que nos bêtes traversent la
plaine surchauffée, sans autres limites que les falaises abruptes, les lacs
enchantés aux eaux miroilantes qu’un mirage trompeur élève ou creuse
suivant son caprice. Où vont-ils ces voyageurs perdus dans cette solitude ?
Is semblent avancer à peine tant est grand l’espace ; un balancement
uniforme, cadencé paraît les tenir endormis. Ils rêvent sans doute d’at-
teindre ce lac, de s’abriter au pied de ces falaises. Mais leurs yeux ne se
laissent pas tromper, l’une de ces collines est bien vraie, el c’est pres
d'elle qu'ils vont goûter ce soir un repos mérité...
C’est sous ces Impressions que nous atteignons le 115° km. Il mérite
de notre part une attention, un souvenir: d’après les renseignements
760 (20)
obtenus, c’est au nord de cet endroit, sur une petite gara que nous aper-
cevons à environ dix kilomètres, si le mirage ne nous trompe pas trop,
c’est là qu’ont été massacrés les trois missionnaires en janvier 1876, pen-
dant leur marche vers In-Salah, où ils allaient planter la croix. — Nous
reprenons notre marche. Des touffes de Neci indiquent les portions du sol
qui ne sont pas à niveau; des gazelles s’enfuient à notre vue. Au delà du
430° km. une brusque descente nous amène dans l’oued Saret que nous
traversons pour entrer dans une nouvelle plaine « la daïa Saret ». Dans
le ravin j’apercois les premiers pieds du Crotalaria Saharæ, puis le Tri-
chodesma calcaratum, connu seulement au Maroc, à côté de son congénère
le T. africanum. C’est d’un bon augure pour la suite. Malheureusement la
nuit arrivait et mon herborisation fut courte. Nous établissons notre cam-
pement un peu plus loin dans l’oued; chacun s’abrite de son mieux der-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
riere une touffe de Retam ou de Deverra, car il vente frais et fort.
Voici le résultat de mes observations dans cette daïa :
Zilla macroptera Coss. DR.
Farsetia linearis Desn.
Henophyton deserti Coss. DR.
Savignya longistyla Boiss.
Malcoimia zgyptiaca Spr. var.
Matthiola livida DC.
Morettia canescens var. microphylla
Batt.
Randonia africana Coss.
Reseda arabica Boiss.
Helianthemum metlilense Coss.
— sessiliflorum Pers.
Monsonia nivea Desn.
Erodium glaucophyllum Aït.
Silene villosa Forsk. var. micro-
phyila.
Gymnocarpon fruticosum Pers.
Fagonia glutinosa Del.
— Bruguieri DC.
Zizyphus Lotus Desf.
Rhus oxyacanthoides Cav.
Retama Retam Webb.
Crotalaria Saharæ Coss.
Medicago laciniata All.
Astragalus gyzensis Del.
— gombæformis.
Psoralea plicata Del.
Neurada procumbens L.
Citrullus Colocynthis Schrad.
Deverra intermedia Chevall.
— scoparia Coss. DR.
Franceuria crispa Coss.
FRhanterium intermedium Pom.
Anvillæa australis Chevall.
Ifloga spicata C. H. Sch.
Chrysanthemum macrocarpum (oss.
Kral.
—— trifurcatum Desf.
Brocchia cinerea Del.
Atractylis delicatula Batt.
— serratuloides Sieb.
— prolifera Boiss.
Centaurea pungens Pom.
Amberboa omphalodes Batt. Trab.
Carduncellus eriocephalus Boiss.
Keelpinia linearis Pall.
Spitzelia Saharæ Coss.
Tourneuxia variifolia Coss.
Zollikoferia arborescens Batt. Trab.
— angustifolia Coss. DR.
— glomerata Boiss.
Dæmia cordata R. Br.
Trichodesma africanum R. Br.
— calcaratum Coss.
Anchusa hispida Forsk.
Lithospermum callosum Vahl.
(21) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 761
Arnebia decumbens var. macrocalyx Calligonum comosum L’Her.
Coss. Kral. Euphorbia chamæsyce L. ?
Heliotropium suffruticescens Pom. Asphodelus tenuifolius Cav.
Antirrhinum ramosissimum Coss. DR. Andropogon laniger Desf.
Linaria fruticosa Desf. Elionurus hirsutus Monro.
Phelipæa lutea Desf. Pennisetum dichotomum Forsk.
Marrubium deserti de Noé. Danthonia Forskahlei Trin.
Statice Bonduelii Lestib. Aristida floccosa Coss.
Plantago ciliata Desf. Cutandia memphitica Willk.
Traganum nudatum Del.
Le vendredi, au point du jour, je quitte avec regret ce coin enchanteur.
La route longe la lisière nord de la daia, puis s’en éloigne bientôt brus-
quement à travers une plaine pierreuse qui ne se termine qu’à la base de
l'Erg Saret que nous traversons en quelques minutes pour retrouver au
delà une autre plaine aussi aride, (km. 140). Une heure après nous arri-
vons aux bords de l’oued Mya. C’est un changement de décor complet :
une vallée profonde, large de plusieurs kilomètres, encombrée de- véri-
tables montagnes de sable, parée néanmoins de la verdure de nombreux
et beaux Ethels (Tamarix ;articulata). Vers la rive opposée apparaît tout
noir au milieu des dunes le fort d’Inifel. On gagne le fond de la vallée par
une série de lacets. Laissant à gauche la kouba de Si-Abd-el-Hakem, tra-
versant les premières dunes, nous entrons au fort (152 km.) I est huit
heures et demie.
Des midi je me hâte d'aller explorer la partie nord de l’oued, sans
m’eloigner à plus de deux ou trois kilomètres. C’est en vain que je par-
cours les dunes, les parties salées, les dépôts argileux qui indiquent que
l'eau a coulé. Seuls les Ethels règnent en maîtres avec leur belle ramure
verle, leurs troncs noueux, leurs vigoureuses racines tordues, dénudées
s’allongeant comme des serpents sur le sable. Je ne remarque guère que
de rares exemplaires de Malcolmia ægyptiaca, Brocchia cinerea, Lithos-
permum callosum, Heliotropium suffruticescens, Emex spinosus, Hyoscya-
mus Falezlez. Malgré cette dernière espèce que je vois pour la premiere
fois, je rentre un peu désappointé. Cependant on m'a vanté la végétation
de l'oued Mya, il ne peut en être ainsi partout. Le lendemain matin,
décidé à me transporter plus loin, j’enfourche ma monture et me dirige
vers le sud, Pendant plusieurs kilomètres je constate la même aridité.
Enfin à un coude de la vallée l’eau a séjourné plus longtemps, ainsi que
l'indique uue épaisse couche d'argile fendillée. D'abord clairsemée la
végétation devient abondante ; mais, hormis le Falezlez, je ne vois rien
de plus qu'à la daia Saret, et même les meilleures espèces manquent ici.
762
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
(22)
A vrai dire je ne me suis pas éloigné à plus de dix kilomètres du fort;
mais déjà je voyais la végétation diminuer rapidement. Je fis un
long détour en dehors de l’oued pour rentrer, mais, vain espoir, je ne vis
pas une seule plante.
Quoiqu'il y ait peu de différence entre la flore de cette partie de l’oued
Mya et celle de la daïa Saret, je donnerai cependant la liste des plantes
observées :
Zilla macroptera Coss. DR.
Farsetia linearis Desn.
Henophyton deserti Coss. DR. _
Savignya longistyla Boiss. Reut.
Malcolmia ægyptica Spr. var.
Matthiola livida DC.
Morettiacanescens var.microphylla Batt.
Randonia africana Coss.
Reseda arabica Boiss.
= villosa Coss.!
Helianthemum sessiliflorum Pers.
Monsonia nivea Munb.
Erodium glaucophyllum Ait.
Silene villosa var. micropetala.
Fagonia Bruguieri DC.
Zygophyllum Geslini Coss.
Crotalaria Saharæ Coss.
Astragalus gombæformis Pom.
Psoralea plicata Del.
Neurada procumbens L.
Tamarix articulata Vahl.
Citrullus Colocynthis Schrad.
Deverra scoparia Coss. DR.
— intermedia Chevall.
Ammodaucus leucotrichus var. brevi-
pilus.
Francœuria crispa Cass.
Rhanterium intermedium Pom.
Anvillæa australis Cheval.
Ifloga spicata C. H. Sch.
Chrysanthemum macrocarpum
Kral.
Coss.
Chrysanthemum trifurcatum Desf.
Brocchia cinerea Del.
Artemisia Here
Spitzelia Saharæ Coss.
— aviorum ? Pom.
Zollikoferia arborescens Batt. Trab.
— angustifolia Coss. DR.
Dæmia cordata R. Br.
Anchusa hispida Fork.
Lithospermum callosum Vahl.
Arnebia decumbens var. macrocalyx
Coss. Kral.
Heliotropium suffruticescens Pom.
Hyoscyamus Falezlez Coss.
Antirrhinum ramosissimum Coss DR.
Phelipæa lutea Desf.
Marrubium deserli de Noé.
Limoniastrum Guyonianum Coss. DR.
Platago ciliata Desf.
Echinopsilon muricatus Moq.
Traganum nudatum Del.
Calligonum comosum L’Herit.
Emex spinosus Campd.
Euphorbia chamæsyce ? L.
— Guyoniana Boiss. Reut.
Ephedra alata Desn.
Asphodelus tenuifolius Cav.
— pendulinus Coss. DR.
Pennisetum dichotomum Forsk.
Aristida pungens Desf.
Cutandia memphitica Willk.
Cependant depuis notre arrivée, le Frère avait bien employé son
! Des feuilles seules, mais il croît plus au sud non loin de Miribel.
* En feuilles seulement que je ne puis rapporter à aucune des espèces men-
tionnées dans la flore d'Algérie.
(23) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 763
temps. Le petit mausolée était construit, la croix scellée, la plaque
commémorative placée. Le dimanche malin le Révérend Père le bénissait.
Dès midi je quittais le bordj pour retourner à la daïa Saret dans l'espoir
d'y faire de nouvelles découvertes. J’y arrivais de bonne heure, mais la
mauvaise volonté de mes chameliers, qui s’entêtèrent à s'arrêter à plus
d'une lieue de mon campement précédent, me fit perdre un temps
précieux. Je dus parcourir à pied tous les contours de la daïa pour ne pas
m'égarer et n’arrivai dans la partie intéressante qu'au moment où le
soleil allait disparaître, et ce ne fut pas sans difficulté que je parvins à
regagner mon campement à la lueur intermittente du feu qui cuisait
mon m'hamza.
Le lundi matin j'étais rejoint par mes compagnons de voyage et nous
prenions la route de retour. Elle se fit rapidement et je ne pus que
revoir, non sans plaisir, ce que j'avais observé en venant et préciser
certains points de la route. Anrès neuf jours d'absence nous rentrions à
El-Goléa.
Mon retour d’El-Golea se fit en cinq jours. Depuis six semaines le
soleil avait eu raison des plantes annuelles, et le pays avait repris son
aspect aride et désolé. Je fis cependant provision du Fradinia halimifolia
non loin d’Oum-el-Klab, dans une dépression sablonneuse où il abondait
avec l’Astragalus gombæformis. En passant à Metlili j'admire de nouveau
le Calotropis procera en pleine floraison. Le 3 mai je rentrais au Mzab.
Je devrais peut-être fermer ici le récit de mon voyage, car la saison
déjà avancée permet difficilement de faire des observations exactes
Néanmoins j'ajouterai quelques mots au sujet du pays parcouru ou des
rarelés observées. Après quelques jours de repos je retournais pour la
troisième fois à Ouargla par l’oued Mzab, Zelfana, Houberat et Mellala,
region explorée dès 1858 par les botanistes. La seule distraction de la
roule fut la rencontre de la tribu des Beni-Thour en déplacement.
Pitioresque apparition que tous ces jeunes gens montés à mehari,
galopant à l’envi dans la vaste plaine, ces nombreux groupes de
chameaux emportant les tentes et les richesses de la tribu, ou les
bassours multicolores qui abritent les femmes et les plus jeunes enfants,
ces troupeaux pressés, suivant de près ou de loin, suivant l'abondance du
pâturage. Pendant plusieurs heures je fais partie de cette foule, puis
suivant une autre direction, je retrouve bientôt le désertetsa morne solitude.
Pendant mon bref séjour à Ouargla, j'eus le temps de faire quelques
promenades dans une nouvelle plantation à l'extrémité du Chott; j'y
764 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (24)
trouvai seulement de brillantes colonies de Statice delicatula, Zygo-
phyllum Geslini, Erythræa ramosissima. Les fossés d’eau saumâtre
étaient remplis de Chara fragilis et de Ruppia rostellata. Puis je
retournai aux gour situés derrière Cedrata. Au milieu des Halogeion
alopecuroides, Deverra chlorantha, Fagoma microphylla, je cueillis le
curieux Urginea nochflora. Ensuite je gravis encore la Gara-Khryma dans
l'intention de procurer à mes correspondants les fruits du Moricandia
Tourneuxii, mais je ne trouvai que quelques échantillons rabougris à
peine en fruits, alors qu’en 1899, au 9 février, cette plante couvrait le
plateau de ses grosses touffes fleuries. Le 21 mai je passais à Ngouca,
le 22 à l’Arefidji et allais coucher quelque part dans le bled. Ce fut une
journée merveilleuse avec un soleil brillant, dont les ardeurs étaient
tempérées par la plus agréable des brises. Le lendemain au contraire,
soleil implacable, pas un souffle, c’est en vain qu’à midi je me mets à
l'abri de plusieurs couvertures équilibrées tant bien que mal sur quelques
Retams, le soleil est cuisant. Je ne pus observer d’intéressant que le
Cornulaca monacantha. Après cette chaude journée, la nuit passée près
de Blidet-Ahmeur fut si froide vers le matin qu'il fallut allumer des
touffes de drinn pour me réchauffer. J’arrivais le lendemain à Touggourt
sous un Ciel obscurci par le sable que soulevait un vent terrible. Dans
l’oasis j’ai vainement cherché le Glycyrrhiza glabra jadis cultivé, et le
Daucus glaberrimus Desf., à reléguer d’ailleurs au rang des mythes.
À mesure qu’on approche de Biskra, on voit augmenter la flore des
Ziban. Pendant mon séjour j'eus l’occasion de parcourir les oasis de Sidi-
Okba, Chetma, M’chounech, Droh, Llobel, Banian. Mais la saison était
trop avancée. J’ai pu jouir de l’air de la montagne, visiter les gorges de
M'chounech, admirer la fraicheur de Banian et ses curieuses construc-
tions, mais je n’ai rien ajouté à la flore du pays.
Je signalerai seulement : 1° l’Andropogon annulatus Forsk., qui
abondant dans ces oasis, m'avait échappé jusqu'à ce jour. Il croît aussi
aux environs immédiats de Biskra à Fontaine-Chaude, et a l’oasis de Filiach;
2° le bel Ærua javanica Juss., dont j'ai vu plusieurs exemplaires au Col des
Chiens; 3° le Megastoma pusillum assez abondant le long de la route entre
Chetma et Biskra. Le Fagonia isotricha couvrait les pentes argileuses de
Chetma à Llobel; dans les pierres poussait le Zollikoferia quercifolia.
Le 8 juillet, après quinze jours de siroco et une température variant
de 45 à 48 degrés, je retournais à Alger pour échanger contre l'air sec
du Sahara la désagréable humidité de la mer.
Un nouveau séjour dans la capitale des Ziban aux mois de septembre
et octobre suivants, me permit de recueillir la plus grande partie des
(2) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 765
Salsolacées sahariennes et d'ajouter à cette famille le Suæda vesceritensis
et une belle variété du Salsola zygophylla.
Après dix mois d'absence je rentrais en France, bien décidé à retourner
voir encore les vastes solitudes du Sahara.
Précigné, 4er mai 1903.
Papaver hybridum L. var. tenuifolium Nob., var. nov. (Pl.
Sah. alg. exs. 395). — Dans ce genre, le feuillage est sans doute tres
variable, j'ai cru néanmoins devoir distinguer la plante de l’oasis de Beni-
Isghen. Dans les parties incultes et sèches elle est remarquable par ses
feuilles toutes très divisées en segments linéaires sétacés, les inférieures
en rosette serrée; dans les endroits ombragés et humides, la plante un
peu étiolée est moins caractérisée, cependant ses feuilles sont encore
beaucoup plus finement divisées que dans le type. La fleur est généra-
lement plus grande et d’un rouge plus clair.
Enarthrocarpus Chevallieri Barr. — Comme je l'avais
indiqué en 1899 (Bull. Herb. Boiss., No 7), cette espèce est abondante à
El-Goléa, sur les pentes et au bord du plateau, dans les points non
envahis par les sables, et j’ai pu procurer des fruits mürs à mes corres-
pondants. Mais elle abonde aussi à « Hadadra », 140 kilomètres plus au
nord, dans les nebkas et les pentes rocheuses. A la description donnée
par M. Barratte 1. c., il faut ajouter que les feuilles sont variables, elles
sont pinnatipartites, ou pinnatifides, ou simplement ondulées-dentées,
souvent méme enlieres. Les fleurs sont plus souvent roses. La plante
croit en grosses touffes à rameaux raides dressés, très florifères. *
Farsetia ovalis Boiss. — J'ai distribué cette plante à la demande
de plusieurs personnes qui croyaient y voir une espèce différente. Il n’en
est rien. Dans les fissures des rochers ombragés, ou dans un sol fertile,
les fruits sont allongés, a bords parallèles ; cependant j'ai vu dans
les mémes conditions, des individus précoces produire des silicules
brièvement ovales ou arrondies. Mais on observe le plus souvent cette
forme ovalis dans les terrains pierreux, arides et ensoleilles de la
chebka; d’ailleurs les variations existent souvent sur un même pied. Si
cette plante est variable dans ses fruits, elle ne l’est pas moins quant à
la couleur de ses fleurs; généralement d’un blanc-livide, les pétales sont
1 Cette espèce vient d'être retrouvée au Touat par le Dr Perrin, médecin de
l'armée. (Note ajontée pendant l'impression.)
766 BULLETIN DE L'BERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (26)
quelquefois d’un blanc pur, ou grisätres, jaunâtres et même d’un pourpre-
noir. Je n’ai pas constaté de pareilles modifications dans le F. linearis.
A l'extrémité occidentale de l’oasis de Ghardaïa, sur les pentes de la
chebka. on trouve parmi les F. ægyptiaca et F. linearis une autre forme à
fleurs plus petites que celles du F. ægyptiaca, et dont le plus grand
nombre des fruits sont avortés. Jai cru un moment à un hybride, mais
l'examen du pollen et diverses observations m'ont amené à attribuer
cette déviation du type à une floraison précoce, ayant subi de brusques.
changements de température, si fréquents dans ces régions aux premiers
mois de l’année.
Morettia canescens Boiss. var. microphylla Batt. in Bull. Soc.
bot. Fr. XLVIT, 248. — Est abondante depuis Sahab-es-Ser jusqu’à la data
Saret, entre Hassi-el-Hadj-Moussa et Inifel.
Oligomeris subulata Boiss. — Semble peu répandu. Je l’ai
trouvé près de Biskra, mais à une époque trop avancée. Il affectionne
surtont les terrains formés de pétrifications noirätres, si communes pres
de « Ain-Salahin ». Il est accompagné la du Fagonia isotricha Murb.
Reseda arabica Boiss. — Très répandu dans tout le Mzab, et à
El Goléa, il est également commun à la Daïa Saret où il est muni de
fruits beaucoup plus petits que ceux du type.
Helianthemum Kahiricum Del. — H. libycum Pomel. —
Je n’ai pas vu d'exemplaires authentiques de la plante de Delile, mais,
s’il faut en croire Pomel (Nouv. mat.. p. 352), elle a des sépales très
aigus. Or sur les nombreux échantillons que j'ai examinés dans des
stations très éloignées et très différentes les unes des autres, je n’ai pu
constater ce caractère aussi net que semble le vouloir Pomel. Sans doute
dans le jeune bouton, les sépales ont bien cette apparence, mais ils sont
alors roulés, et leur forme définitive à l’anthese est toute différente; ils
sont plus ou moins ovales-oblongs, quelquefois avec un léger mucron
oblique; les extérieurs surtout sont plus allongés, mais dans une même
inflorescence il y a souvent des différences très notables entre eux.
Faut-il donc tout rapporter au H. libycum, ou mieux le considérer comme
un simple synonyme de H. Kahiricum ? Les autres caractères invoqués
sont encore plus douteux, et la villosité soyeuse dont parle Pomel
existe surtout chez les individus vigoureux croissant dans les lieux
moins arides, ou pendant les années pluvieuses. C’est en tout cas cette
forme que je distribue cette année sous le numéro 402. Dans les années
sèches, sur les rochers brülés par le soleil, les individus fréquemment
broutés ont les tiges grises canescentes à poils ras.
(27) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 767
Au bordj d'El Abiod, sur la route d'El Goléa, dans les dunes, j'ai vu des
exemplaires de cette plante fort développés ayant les sépales plus
allongés, plus aigus, se rapprochant peut-être davantage de la plante de
Delile, mais il y a de nombreux passages. J’incline à penser que la plante
en jeunes boutons des terrains très arides, est pour Pomel le vrai
H. Kahiricum Del.. et que la plante en pleine anthese, développée en de
meilleures conditions est son H. libycum. En voyant seulement un
exemplaire isolé de chaque individu on arriverait certainement à ce
résultat.
Helianthemum metlilense Coss. et Dur. — H. getulum
Pomel. — Ces deux dénominations s’appliquent à la même espece (Batt.
et Trab. Alg. I, 2%e append., p. 3).
J'ai récolté quelquefois des exemplaires du H. Kahiricum ayant fleuri
la première année; ils ont alors tout l’aspect du H. metlilense, mais non
les caractères. Celui-ci en est bien distinct par son calice (Cf. Pomel,
Nouv. mat. p. 353) et il est toujours annuel. Il couvre les hamadas les
plus arides depuis Ghardaïa jusqu'à El Goléa, et on le retrouve en
meilleur terrain à la daïa Saret où il est plus vigoureux, plus rameux, un
peu moins velu, et toujours annuel. En dehors des années pluvieuses il
est rare, car les hamadas sont alors absolument stériles. Il descend
quelquefois jusque dans les oasis du Mzab. C’est une espèce bien carac-
térisée.
Helianthemum Lippii Pers. — Il semblera peut-être fastidieux de
revenir encore sur cette espèce dont les principales formes sont déjà si
difficiles à distinguer. Je ne dirai qu'un mot d’une variation curieuse de
la forme sessiliflorum dont j'ai cueilli un unique exemplaire dans un des
cimetières de Ghardaïa. Au collet de la racine s'élèvent parallèlement
une dizaine de rameaux formant comme une gerbe du plus curieux effet.
Mais je ne puis omettre de parler plus longement d’une plante de ce
groupe, que j'ai cueillie dans les dunes voisines du bordj d’Oum-el-Klab.
En voici une description incomplète vu l’état des échantillons.
HELIANTHEMUM BRACHYPODUM Nob. sp. nov. ? —
Frutex brunneus, 5-15 dm. altus, ramis junioribus suberectis canescen-
tibus; folia alterna, raro opposita, elliptica vel linearia margine revoluta,
petiolulata utrinque pube stellato canescentia; süpulæ petiolo duplo
longiores, lineares; spicæ unilaterales, 6-8 cent. sat densæ; flores pedi-
cello brevi sed manifesto præditi, bracteis linearibus pedicello duplo vel
triplo longioribus: calycis foliola exteriora linearia interioribus duplo
breviora, elliplicis subobtusis intus pilosis; pelala flava; capsula calycem
768 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (28)
æquans. inferne pubescenti-glabrescens, superne pilis longis erectis
obsita. Semina brunneo-rosea.
Je n'ai pu m’assurer d’une facon certaine de la position des sépales à
la maturité, la plante étant encore trop jeune; cependant d’après
quelques-uns plus avancés, je suis porté à croire que les sépales ne
s’étalent pas en étoile d’une facon aussi nette que dans le H. Lippü avec
lequel il croît et qui atteint là les mêmes dimensions. Ce qui distingue
cette plante, c’est la présence de pédicelles très nets. plus longs même
que dans H. coufertum Dun. dont il s'éloigne d’ailleurs par la forme des
sépales et les feuilles alternes. C’est pourquoi je ne propose cette plante
que provisoirement sous le nom de H. brachypodum afin de la signaler
aux hotanisles.
FRANKENIA FLORIDA Chevallier, sp. nov. (pl. Saharæ
alger. exs. 40%). — Planta ramosa, ramis intricalis decumbentibus, dicho-
tomis; folia ovato-triangul. crassiuscula laxe revoluta, basi cordata, subtus
paucis pilis prædita, nervo crasso sublus prominulo, petiolo brevi nudo
vel 2-3 ciliato; calyx sessilis acute sulcatus ad mediam partem divisus;
pelala calicem longe superantia, ungue flavo. limbo roseo majusculo.
Herba annua vel indurato perennans.
In salsis prope El Goléa; floret Mart. Apr.
Cette espèce est voisine du F. intermedia et du F. levis; mais elle
s'éloigne de tous les deux par ses feuilles moins étroitement enroulées,
ovales triangulaires, cordées à la base, munies de quelques rares poils
à la face inférieure. Le F. pulverulenta a quelquefoisles feuilles enroulées,
mais elles sont toujours atténuées à la base, subspathulees ou arrondies.
Une coupe de feuille montre également la différence avec les-espèces
voisines. Dans le F. lævis on voit le limbe former un cercle et circonscrire
un espace libre triangulaire ou arrondi; dans le F. florida la coupe de la
feuille présente la forme d’une ellipse allongée circonscrivant une partie
libre de même forme, échancrée seulement par la proéminence de la
nervure, la feuille est aussi moins épaisse. Le F. intermedia présente
à peu près la même disposition, mais la nervure est à peine visible, et
les poils apparaissent nombreux à la face inférieure.
Ne pas confondre avec le F. floribunda Pomel, Nouv. mat., 343, qui est
un À. corymbosa.
Spergula ilaccida Murb. Contr. fl. N. O. Afr. I, p. 42 —
Confondue jusqu’à ce jour avec le S. pentandra, se distingue de tous les
Spergula par son gynécée toujours trimère (Arenaria Roxb.), par lesvalves
de sa capsule entières (Spergularia Presl., Lepigonum Fries.) Cf. Murb., 1. c.
(29) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 769
Je remarque que dans mes exemplaires de Bounoura, il y a lieu de
distinguer entre les sépales extérieurs et les sépales intérieurs. Les pre-
miers sont très étroitement scarieux, tous légèrement érodés aux bords.
Fagonia sinaica Batt. et Trab. var. microcarpa Nob., var. nouv.
— Comme la plupart de ses congénères, c’est une plante très polymorphe ;
on rencontre une multitude de formes locales qui semblent même passer
d'une espèce à l’autre. La plante distribuée sous le numéro 414 est
remarquable par ses capsules presque moitié plus petites, ses petioles
très allongés surtout les inférieurs, ses folioles petites allongées presque
linéaires, bordées de longs cils glanduleux. Elle existe a peu près seule
à Seb-Seb, et je l’ai cueillie aussi en plusieurs autres points le long de la
route d’El-Goléa, toujours dans les rochers.
Crotalaria Saharæ Coss. — Très commun à la daïa Saret, et
dans l’oued Mya à Inifel; c’est, je crois, sa station la plus septentrionale
jusqu’à ce jour. Cosson n’a pas observé les graines müres : elles sont
jaunâtres.
Astragalus gomboeformis Pomel. — Je n'ai pas vu cette
année encore le À. Gombo dans l’extreme sud. Ainsi que je l'ai dit (Bull.
Herb. Boiss., VIT) on n'y voit que l’autre espèce à peu près partout.
Il abonde en particulier à la daïa Saret et dans l’oued Mya, à Inifel.
Medicago laciniata All. var. brevispina Cus. et Ansb. — J'ai
déjà distribué (Nos 43 et 137) deux formes de cette espèce. Le numéro
419 représente une autre variété que je rapporte au brevispina Cus. et
Ansb., mais il est presque impossible de réunir en nombre des
exemplaires bien comparables, tellement varient la grosseur des fruits,
la forme des feuilles et la grandeur des épines. — La variété brevispina
a des fruits plus gros, olivaires, les épines courtes; et en effet on
rencontre de tels individus, mais d’autres ont les fruits moyens ou
petits qui semblent se rapprocher plutôt de la variété brachyacantha
3oiss. et Reut. D'ailleurs toutes ces variations croissent souvent ensemble,
mais le plus généralement elles semblent dues à la station, car cette
luzerne est répandue partout, aussi bien dans les parties arides du
désert que dans les cultures humides des oasis.
Psoralea plicata Del. — C'est certainement la plante la plus
repandue entre Sahab-es-Ser et Inifel; elle forme de veritables fourres
dans certains points,
Citrullus Colocynthis Schrad. si commun dans tout le
Sahara, est remarquable à la daia Saret par ses fruits trois fois
plus gros.
770 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (30)
DEVERRA INTERMEDIA Nob. (sp. nov.) (Plant. Sahar. alg.
exs. no 423). — Suffrutex ramosus, caulibus curvato-erectis ramosis,
subintricalis; ramis erecto-patentibus; foliorum vaginis lanceolatis basi
ovatis; foliis infimis plurisectis, caulinis inferioribus trisectis sat persis-
tentibus, superioribus indivisis, vel limbo orbatis, lacinjis linearibus
elongatis; umbellis 5-16-radiatis, radiis rigidis basi interne sulcatis, parce
glutinosis, involucro deciduo, involucellis sub anthesim deciduis, foliolis
ovato-oblongis, ciliato-fimbriatis, dorso puberulis; petalis conniventibus
ovatis in Jacinulam inflexam truncatam et laciniatam productis, nervo
medio latissimo virescente, externe dense puberulo, marginibus albis
ciliatis; antheris luteis; stylopodiis subdepressis margine undulato-
crenatis; fruclu orbiculato (2 mm.) a latere compresso, pilis albis dense
villoso: carpophoro bipartito, valleculis 1-vittatis. — Flor. Mart., Apr.
Algeria : in saxosis, rupestribus, arenosisque Saharæ. — In collibus et
arenis prope «Zirara» usque ad «EI Golea» ubi frequens in planitie
excelsa, et secus viam Inifel prope « Sahab-es-Ser » et in « daia Saret ».
Cette plante n’a que des rapports de genre avec les D. chlorantha et
D. scoparia, et je ne connais le D. tortuosa DC. que par les quelques
mots cités dans le Bull. Soc. bot. Fr. Il, p. 248 et suiv. Elle s’en rapproche
par ses pétales à large nervure verte et à bords blancs, mais elle s’en
éloigne par ses ombelles à rayons nombreux, les folioles de l’involucelle
ciliées-laineuses, le carpophore déprimé, les pétales à partie infléchie,
élargie, tronquée, fimbriée, les fruits deux fois plus gros que ceux du
D. chlorantha et non pas deux fois plus petits.
J'ai cueilli en 1899, à El Abiod-Sidi-Cheikh, une plante ayant les
grandes ombelles du D. intermedia, mais dont les pétales sont différents.
Si la forme de la partie infléchie du pétale n’est pas importante, il
faudrait sans doute la rapprocher de la même espèce. A comparer avec le
D. tortuosa et surtout avec sa variété virgata.
Ammodaucus leucotrichus Coss. var. brevipilus Nob., var.
nov., exs. 429, — Aux environs de Ghardaïa l’Ammodaucus a des fruits
couverts de longs poils soyeux, droits, dont la couleur est variable (var.
longipilus Nob., exs. 428). Mais en descendant plus au sud on trouve
d’abord mélangé avec ce type, puis bientôt exclusivement, une autre
variété dont les fruits sont munis de poils beaucoup plus courts, comme
frisés, sous lesquels apparaît nettement la couleur jaunâtre des méri-
capes. Au sud de Zirara je n’ai même plus vu que cette variété jusqu’à
Inifel, et dans certains exemplaires, ces poils sont si courts et si peu
serrés que le fruit semble être simplement pubescent. C'est une variété
australe de la plante de Cosson. Et il est inutile de vouloir attribuer cette
(3D L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 771
différence à l’âge plus ou moins avancé de la plante, car j'ai vu
les deux variétés en fleurs, en jeunes fruits et en fruits mürs, elles
restent parfaitement distinctes. Mais aucun autre caractère ne les sépare.
Daucus pubescens Koch. — D'après les nouvelles recherches
de M. Murbeck (Conirib. fl. N.-0. Afrique I, p. 88). le D. pubescens des
fiores de ï Algérie n’est pas la plante de Koch. Celle-ci serait spéciale à
l'Egypte et diffère de la plante saharienne par ses feuilles seulement
2-3-pinnatiséquées à divisions ultimes courtes et ovales, par ses stylo-
podes coniques insensiblement atténués en styles égalant 2 à 2 ‘/2 fois
les stylopodes et à peine moitié aussi longs que les méricarpes, et enfin
par les aiguillons de son fruit dont la longueur ne dépasse pas le
diamètre transversal de ce dernier. Notre plante en effet, a des feuilles
3-4 pinnatipartites, à segments linéaires, des stylopodes brusquement
contractés en styles quatre fois plus longs qu'eux, et les aiguillons sont
deux fois plus longs que la largeur du fruit. Cette plante est décrite sous
le nom de D. Sahariensis Murb. 1. c.
ANVILLZÆA AUSTRALIS Chevallier, sp. nov. (Plant. Sah.
alger., exs. No 454). — Planta perennis ramosissima, ramis patulis
dichotomis intricalis, inferioribus lignosis albido-griseis, florigeris albidis,
subtomentosis vel glabrescentibus; folia oblonga in petiolum amplexic.-
auriculatum attenuata grosse dentala vel irregulariter pinnatifida, sæpe
simpliciter cuneata apice tridentata, utrinque pubescentia vel tomentosa;
capitula terminalia vel supra angulos dichotomiarum breviter pedun-
culata, homogama; involucrum induratum primum conico-cylindricum,
dein subhemisphæricum, foliolis concretis pube obsitis, glabrescentibus
sæpe glandulosis, exterioribus foliis conformibus, flosculis luteis. — Apr.
Maj. flor.
Frequens inter El Goléa et Inifel, ad loc. diet. «Sahab-es-Ser », et
« dala Sarel.» necnon rarius prope El Gol&a. — Apr. 1902.
Différe du A. radiata Coss. (Bull. Soc. bot. Fr. Ill, p. 742) par l'absence
de fleurons ligulés, et par les feuilles surtout les supérieures plus
atténuées el plus nettement auriculées amplexicaules. Pour affirmer que
l'on est en présence d’une simple forme du A. radiata, il faudrait
trouver des passages indiqués par la diminution graduelle du nombre
des fleurons; mais cette A. australis apparaît subitement dans le sud, et
à partir d'El Goléa, je n’ai plus rencontré la plante à fleurons ligulés.
Il existe bien dans l'herbier Cosson un exemplaire provenant de l’oued
N'sa, muni seulement de quelques ligules, mais il faudrait encore savoir
dans quelles conditions il a été récolté.
J'avais tout d’abord rapporté ma plante au A. Gareini. DC. qui, d'après
172 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sER.). (32)
Cosson, ne diffère du A. radiata que par l’absence de ligules, mais
l’espèce d'Orient a des capitules de forme bien différente.
Filago desertorum Pomel. Si l’on examine les diverses
descriptions des auteurs qui ont traité les sections des Gifolaria et
Gifola, on voit des divergences sensibles. A l'exemple de Willk. et Lang.
Prodr. fl. kisp. 1, 55, les auteurs de la fiore d’Algerie rattachent le
F. micropodioides aux Gifola (a écailles cuspidees convergentes à la
maturité), mais ils rapprochent de cette espèce le F. obovata Pomel, que
l’auteur place dans la section des Gifolaria (à écailles dressées étalées à
la maturile). D'autre part je ne vois dans la description de l’auteur,
pour distinguer son F. desertorum du F. obovata, que la petitesse des
écailles externes et la présence de cils laineux aux folioles obtuses
intérieures; or sur le même échantillon, on trouve des calathides à
folioles intimes glabres, d’autres à folioles intimes laineuses, ciliées à la
base. il semble donc difficile d’admetire comme espèces ces différentes
plantes.
Chrysanthemum macrocarpum Coss. et Kral. — Abondant
et typique à la daïa Saret et dans l’oued Mya à Inifel, il varie à ligules
jaunâtres à Sahab-es-Ser; mais en différentes stations entre Ghardaia et
El Goléa, il a les ligules d’un beau jaune d’or. Les auteurs de la flore
d'Algérie ne signalent pas cette variété de coloration des fleurons ligulés,
et la plante encore jeune a pu être quelquefcis confondue avec le
C. trifurcatum dont il a un peu l'aspect, mais dont il se distingue
aisément par ses feuilles, ses akènes et le tube des fleurons. (Au sujet de
la synonymie du C. trifurcatum et du C. macrocephalum, Cf. Murbeck,
Contr. fl. N.-0. Afrique I, p. 98 et suiv.)
Artemisia glutinosa J. Gay. — C’est par erreur que le ? Yıs
des Pl. Sah. alger. portele nom de A. campestris qui ne croît pas au Sahara.
Calendula gracilis Batt. et Trab. — D'après Murbeck (Conirib-
fl. N.-0. Afr. I, p. 105) cette plante ainsi que les C. palæstina Bonn.
C. platycarpa Coss., C. thapsiæcarpa Pom. etc., appartiennent au
C. ægyptiaca Pers., Syn. II, 492. Il suffit, en effet, de visiter quelques
stations de ces plantes pour être vite embarrassé par certains exem-
plaires. Les fruits varient beaucoup quant aux ailes et aux rostres sur
un même individu. Quoique ces appendices soient plus spécialement
bien développés sur les échantillons provenant des terrains arrosés et
ombragés des oasis, cependant ils ne sont pas rares sur les exemplaires
qui croissent dans les rochers les plus arides, et l’on ne peut attribuer
ces variations uniquement à la station; j'ai même récolté mon C. gracilis
dans un lieu relativement fertile. S’il est nécessaire de ramener loutes
(33) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 778
ces plantes au même type, on ne peut négliger dans une flore locale de
les signaler au moins comme variations intéressantes.
ATRACTYLIS DELICATU LA Batt. in litt., sp. nov. (sectionis
Anactis Cassini). — Annua, herbacea, diffusa, valde ramosa, ramis
gracilibus, firmis, angulalis, pubescentibus. Folia radicalia rosulata,
anguste lanceolata, pectinato-spinosa, pagina uiraque arachnoideo-
viliosa; caulinia sessilia, minuta, rigidiuscula, subcanaliculata, anguste
lanceolala, in spinam terminalem sensim acuminala, inferne remote
pinnatifido-spinosa, lobis utrinque 2-3, simplicibus, bifidisve, viridia,
subtus parce arachnoidea et tuberculis hyalinis minutulis conspersa;
spinis Navo-fuscis. Capitula apice ramulorum solitaria, parva, homogama,
eylindrica. Involueri externi foliola 7-8 foliis supernis similia, capitulum
superantia; involucri interni squam& arcte imbricalæ, adpressæ, oblongæ,
apice ovato subacuto pilosiusculæ, spinula fucescente apiculatæ, margine
membranaceo purpurascente cinctæ, interiores magis elongatæ spinula
albida tenuiori acuminatæ. Receptaculum planum paleaceum, paleis
albis apice fimbriatis. Flosculi albidi, vix apice purpurascentes, æquales,
hermaphroditi, quinquefidi. Antherarum appendices superiores lanceo-
lati, basilares caudiformes ciliali; stylus exsertus, purpureus. Achænia
teretiuscula villis albis elongatis copiosis pappi basim involucrantibus undi-
que tecta; pappussordide albus flosculos subæquans, uniseriatus setis lutes-
centibus in annulum basilarem conerelis, basi valde plumosis, barbellis albis
sensim decrescentibus, apice setiformi tantum denticulatis. (Battandier.)
— Sahara : in aridis ad « Sahab-es-Ser », et «daïa Saret ».— April. 1902.
L’A. delicatula se rapproche surtout de l’A. echinata Pom. — A. diffusa
Coss.. mais il en dffère nettement par sa consistance herbacée, sa
racine aänuelle, par les écailles du pericline interne non tronquées au
sommet, plus glabres, par les soies de laigrette effilées, denticulées et
non plumeuses au sommet, etc. existe plus au sud, au Hassi-Mmcoki, rap-
porlé par la mission Flamand, un autre Atractylis herbacé du même groupe,
bien différent par les écailles de l’involucre linéaires, velues, longuement
aristées, par les poils de l’aigrette munis de longs cils jusqu'au sommet. Il
a été deerit( Bull. Soc. Bot. Fr.,28 nov.1902), sous le nom de À.aristata Batt.
D'ailleurs ceile section des Atractylis réclame de nouvelles obser-
vations ; et j'ai rapporté cette année plusieurs échantillons très intéres-
sants qui semblent intermédiaires entre l'A. serratuloides et l’A. diffusa;
mais il sera nécessaire de les revoir en diverses stations avant de se
prononcer sur leur valeur. La forme rapportée des rochers d’El Gâa est
particulièrement remarquable.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 9, 31 août 1903. D
714 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (54)
AMBERBOA LEUCANTHA Coss. in herb. (nom. nudum.).
— Cette plante signalée seulement au Maroc dans la flore d’Algerie,
existe dans l’herbier Cosson en nombreux exemplaires provenant de
Metlili, où je l’ai vu en effet dans les rochers de la chäaba qui débouche
à l’ouest de l’oasis, et aussi en quelques autres points de la route
d'El Goléa. Il n’en existe pas de description, M. Battandier a bien voulu
la caractériser dans la diagnose suivante:
Annua, glutinosa, pilis glandulosis, glandulisque sessilibus conspersa ;
caulis erectus firmus dichotome-ramosus, ramis virgatis elongalis erectis.
Folia inferiora obovato-oblonga, petiolata, erosa vel irregulariter sinuata,
media pinnatifida vel pinnatipartita, lobis grosse et irregulariter eroso-
dentatis, superna sessilia, auriculata, lyrato-pinnatipartita, lobis inferio-
ribus angustis divaricatis. Capitula parva ovalo-oblonga longe peduncu-
lata; involucri subglabri vix basi pilosi phylla dorso 3-5-lineata, apice
abrupte acutato nigro sphacelata, externa ovata, intima lanceolata;
flosculi albi concolores, externi radiantes; pappi paleæ eximie purpuras-
centes nitidæ, achænio fucescente, piloso, subcompresso manifeste costato
et trausverse lacunoso sesquibreviores.
Sahara : Ghardaïa, Metlili, El Gäa, EI Abiod, etc., in rupestribus. Flor.
mart. 1902.
Plante voisine de l’A. crupinoides Desf., dont elle diffère par ses
feuilles un peu épaissies, très glutineuses, rappelant pour la forme celles
du Senecio Jacobæa, par la couleur de ses fleurons et son aigrette
purpurine. — C’est également le A. Perralderiana Cosson. (teste
Barratte in litt.).
Zollikoferia arborescens Batt. et Trab. — Dans quelques
exemplaires rapporles des environs de l’oued Incoki par la mission
Flamand, M. Battandier a reconnu le Z. spinosa. Je ferai remarquer que
dans la région d’Inifel, dans l’oued Mya, à la daia Saret, je n’ai vu quele
Z. arborescens, espèce des sables. Ni à El Goléa, ni le long de la route
d'Inifel dans les stations rocheuses je n’ai vu le Z. spinosa.
Taraxacum microcephalum Pomel, Nouv. mat., p. 8; Batt. et
Trab. Alg. I, 592. — J'avais d’abord rapporté cette plante au T. geiulum
Pomel, signalé dans les sables de la région des Ksours, mais celle-ci a de
grands capitules. Cependant le T. microcephalum semble étre une plante
des rochers de la région montagneuse. Est-ce bien la même que la mienne ?
Quoiqu'il en soit, il est impossible de séparer mon T. microcephalum
du T. atlanticum : les caractères invoqués sont inadmissibles. Aussi bien
dans les grands que dans les petits exemplaires les aigreites et les
scapes diffèrent sur un même individu.
(35) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 775
Les grands échantillons qui croissent aux bords des fosses d'arrosage
des palmiers sont à demi enfouis dans la boue, ce qui cause la destruc-
tion des poils du collet; les petits croissant dans les parties plus sèches
ont le collet muni de nombreux poils roussâtres laineux.
Cuscuta Tenorii Engelm. — Je rapporte le numéro 454 de ma
publication à cetle espèce, malgré les différences observées; le polymor-
phisme dans ce genre rend les comparaisons bien difficiles surtout pour
des exemplaires un peu jeunes.
Voiei les caractères de cette plante.
Calyeis lobis ovato-elongatis crassis, in corollam conniventibus. Corolla
urceolata 5-fida, lobis brevibus triang.-oblusis, apice gibboso. Squamæ
parvæ inæquales subrotundæ vel triangulares, dentatæ, corollæ adpressæ.
Siamina exserta, stigmata acuta, elongata. Glomeruli minores pallidi.
Euphorbie Guyonian® parasitica, dense ramosissima. — Ghardaïa :
ad ripas « oued Mzab ». Febr. 1902.
Megastoma pusillum Coss. et D.R. — N’elait connu que dans
la Tunisie et dans la region saharienne de la province de Constantine.
En 1892, la société botanique de France l’avait trouvé aux environs de
Biskra où il semble assez répandu surtout dans la partie orientale du
Zab. — Il abondait cette année en plusieurs localités autour de Ghardaïa,
de Beni-Isghen dans les terrains pierreux arides au pied de la chebka. Je
lai vu d’ailleurs ca et là le long de la route d’El Goléa, et au delà, à la
daïa Saret et jusqu’à Inifel.
Trichodesma africanum R. Br. — Dans l’herbier Cosson cette
espèce n'est représentée que par des exemplaires provenant de la
région de Ghadames. La mission Flamand l’a rapportée de l’oued
Incoki. Je l’ai cueillie moi-même à la daïa Saret, mais elle remonte
beaucoup plus au nord et j'ai pu la récolter en plusieurs stations entre
Ghardaïa et El Goléa; elle couvre les nebkas voisines du bordji d’EI Gâa, à
70 kilomètres au sud de Ghardaïa.
Trichodesma calcaratum Coss. — Signalé jusqu’à ce jour au
Maroc seulement. A la daïa Saret je n’en ai vu que quelques exemplaires,
mais il doit être plus commun le long de d’oued Saret, dans les terrains
pierreux que je n'ai pas eu le temps de visiter. Il se présentait là comme
un petit sous-arbrisseau bas, très rameux, intriqué. Il se distingue facile-
ment du précédent par sa corolle plus grande, son calice très accrescent
éperonné, el sa consistance ligneuse.
Heliotropium europæum L. var. tenuiflorum Boiss. Or.
IV, 130. — Est-ce le H. tenuiflorum Guss? De Heldreich dans ses exsic-
cata considère ces deux plantes comme distinctes. Celle de Biskra corres-
776 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (36)
pond bien a la diagnose de Boissier « magis canescens, corollæ limbus
minor erecliusculus nec patulus, etc. ». Les feuilles sont moins allongées
que dans notre type francais.
Heliotropium suffruticescens Pomel, Nouv. mat., p. 90. —
Cette espèce semble bien distincte de l'A. luteum Pers. par son style,
son sligmale et ses akènes, mais l’auteur ne l’a sans doute pas vue en
fleurs puisqu'il la rapproche de I’A. luieum et néglige de signaler la
couleur des fleurs. Celles-ci sont toujours blanches et ni au Mzab, ni
dans l’extrême-sud je ne les ai vues jaunes. La plante de la daia Saret
est pourvue de poils beaucoup plus raides que celle du Mzab, mais n’en
diffère pas autrement.
Hyoscyamus Falezlez Coss. — Plante très répandue dans
l’extreme-sud au pays des Touareg; je n'ai pas de renseignements
suffisants pour limiter sa dispersion au nord, je signale seulement sa
présence dans l’oued Mya à Inifel (300 kilomètres au sud de Ouargla).
Mentha rotundifolia L. var. longespicata Nob., var nov. (Pl.
Sah. alg. exs. 470). — Ne se distingue que par ses épis qui atteignent
15 et 20 centimètres de longueur. J’ai rencontré quelquefois dans
quelques stations françaises celte plante avec de longs épis, mais
jamais avec de telles dimensions.
Atriplex Halimus L. A. glauca L. — J'ai inscrit sur les
étiquettes des plantes publiées sous ces noms, les caractères par lesquels
j'ai cru devoir distinguer quelques-unes des formes nombreuses que j'ai
rencontrées; mais de nouvelles observations sont indispensables et je
compte les faire pendant l’automne prochain. Ne serait-il pas permis
même d'élever des doutes sur la distinction spécifique de ces deux
plantes ? Sans doute, il y a bien un certain nombre de caractères qu'on
retrouve le plus souvent, mais il y a tant d’exceptions quand on examine
de nombreux individus, que l'incertitude s'accroît. Par exemple, les
folioles involucrales passent de la forme subréniforme arrondie entière
(A. Halimus) à la forme rhomboïdale triangulaire dentée (A. glauca),
par une série d’intermediaires nombreux. Restent les excroissances qui
garnissent ces folioles dans celui-ci et n’existent pas dans le premier.
Quoique ce caraclere paraisse en ces deux plantes plus stable, personne
n'ignore qu'il n'a qu'une valeur très relative dans le genre et que
cerlaines espèces présentent même de fortes différences sur un même
individu; d’ailleurs j'ai constaté encore des exceptions sur certains
A. glauca. Faudrait-il donc songer à des hybridations ? La question
reste à étudier. — Quant au feuillage, au port plus ou moins dressé des
deux plantes, il vaut mieux n’en pas parler.
(37) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. Man
ATRIPLEX LEPTOSTACHYS Chevallier, spec. nov. (exs.
480). — Frutex adpresse canus, caulibus erecto patentibus, ramis tenuibus
divaricalis. Folia alterua oblonga in petiolum breviter attenuala, obtusa
integerrima. Glomeruli pauciflori in spicis interruptis inferne foliosis
disposili. Perigonium fructiferum fragile obovatum, sessile, basi attenuatum,
bracteisintegris nervosis apicerolundatis recurvis ad medium usquecoalitis.
Sahara : Biskra, ad ripas amnis inter A. Halimum et A. glaucam.
Est-ce une plante hybride? sa rareté (un seul exemplaire), quelques
caractères sembleraient l'indiquer, mais l’involuere n’a rien de commun
avec ceux des deux plantes au milieu desquelles elle croît.
Atriplex mauritanica Boiss. et Reut. — Les folioles de l'invo-
lucre fructifère présentent trois modifications : 1° elles sont entières et
dépourvues de granulations; 2° elles sont dentées à la base et munies de
fortes granulations plus ou moins nombreuses et isolées; 3° ces granula-
tions deviennent confluentes et forment deux crêtes dentées aiguës
continues, qui passant de part et d'autre entre l'angle inférieur des
folioles et leur point d'insertion, vont se terminer en convergeant sur le
milieu de chaque foliole et en circonscrivant un espace lisse ovale triangu-
laire. Ces trois modificationsse trouvent simullanément sur un même pied.
SUÆDA VESCERITENSIS Chevallier, spec. nov. (exs. 491).
— Frutex erectus ramosus, 1-3 pedalis, glaber, ramis ramulisque cortice
albidis. Folia linearia subcylindrica apice subobtusa, basi attenuata,
sessilia. patula vel suberecta, sæpius viridia. Flores 4-3 in axillis
foliorum superior. breviter spicati.
Floret Apr. Maj. — Biskra, ad ripas amnis.
Cette plante, que plusieurs botanistes considèrent comme une simple
variation du S. vermiculata Forsk. me paraît bien distincte. Au lieu de
former, comme celle-ci, des buissons arrondis intriqués à feuilles courtes
petiolulées très caduques, le plus souvent glauques, elle est rameuse à
rameaux dressés allongés, ses feuilles sont beaucoup plus longues, non
caduques, sessiles, généralement vertes. Les jeunes rameaux sont aussi
tout différents. Une étude plus approfondie des caractères floraux me
permeltra de donner plus tard une description détaillée de cette
plante. Ajoutons que le S. vesceritensis, très commun aux bords de l’oued
jiskra près de la prise d’eau, ne se trouve plus dans les autres stations
du 5. vermieulata.
Salsola zygophylla Batl. var. vesceritensis Nob., var. nov.
(exs. 499). — Frutex '/2-1 pedalis ramosus subintricatus, ramis tenuibus
griseo-albidis. Folia sæpius opposila vel glomerata, cylindrica, glabra.
succulenta abrupte in petiolum contracta, floralibus ad apicem decrescen-
778 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (38)
tibus oppositis, alternatim cruciatis arcuatis, basi concavis, bracteis
sphæricis minimis. Flores solitarii, axillares, laxe spicati, alis perigonil
luteo-viridibus basi cuneatis plicatis, margine undulato-incisis. — Flor. et
fruct. oct. nov. 1902. — Biskra : in arenosis prope Ain-Salahin, ad
radices Djebel Maouia, necnon prope Megloub.
Le port, les fleurs presque toujours solitaires, la forme des ailes du
périgone séparent suffisamment celte variété du type auquel je la
rattache; et je l’aurais élevée au rang d’espece si je n’avais trouvé près
de Megloub un exemplaire dont les ailes périgoniales légèrement
rosées, entières el tronquées à la base, ne m’avaient rappelé trop le
type de l’Oued-Krebassa. Cependant avec ses tiges et ses racines épaissies,
son inflorescence compacte, la couleur rouge vif des ailes qui en feraient,
d’après M. Trabut, une plante ornementale, la plante de l’Oranais diffère
complètement de celle de Biskra.
Ærua javanica Juss. — Semble très rare. C’est un joli sous-
arbrisseau qui mériterait d’être cultivé. Il est en fleurs tout l'été et
l’automne. Je n’en ai vu que trois pieds au «Col des Chiens »; il faut le
rechercher vraisemblablement en remontant les rives de l’oued Abdi.
Pancratium Saharæ Coss. var. Chatinianum Batt. Bull. Soc.
bot. Fr. (1892) sess. extr., p. 338. — Assez répandu sur les monticules
sablonneux et gypseux de Fontaine-Chaude, ainsi qu'aux bords des
ravins de cette région. Certains exemplaires sont munis à la couronne de
quelques dentelures intermédiaires, mais ils restent bien différents du type.
Cyperus iævigatus L. — On ne trouve aucun caractère floral
pour distinguer cette plante du C. distachyos All., et quelques auteurs
font de ce dernier une simple variété de l'espèce de Linné. Cependant
quand on voit celte plante pour la première fois, on est loin de songer
au C. distachyos. Son port dressé et raide, ses glomérules épais, arrondis,
formés de 30 à 50 épillets moins allongés, toujours verts ou päles, son
rhizome plus épais, etc., tout cet ensemble paraît suffisant pour en
séparer spécifiquement la plante d’Allioni; c’est d’ailleurs l'opinion d'un
grand nombre d'auteurs. — Le C. lævigatus abonde à El Goléa où je n’ai
pas vue le C. distachyos.
Pappophorum brachystachyum Jaub. et Spach. — Ainsi
que je l'avais prévu en 1899 (Notes sur la flore du Sahara), cette espèce
est répandue dans la chebka sur la route d'El Goléa, et je l’ai cueillie à
Seb-Seb, à El Gäa, à Hadadra; mais je n’y ai pas rencontré le P. scabrum
qui semble beaucoup plus rare même à Ghardaïa. É
Aristida Adscensionis L. var. pumila Trin. — Très abondant
sur les rochers de la chebka; mais ses arêtes sont-elles si différentes de
DER
(39) L. CHEVALLIER. DEUXIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 779
celles du type, et est-elle toujours annuelle ? Elle croît à l’exposition sud
dans les rochers les plus arides, en compagnie du Pappophorum
brachystachyum.
Aristida brachypoda Tausch. — Espèce nouvelle pour l'Algérie.
Parmi les échantillons distribués beaucoup ont les gaines glabres
comme dans le type de Tausch, mais d’autres ont les gaines plus ou moins
velues. Je crois pourtant que ces deux variations appartiennent à la
même espèce. Les seuls caractères qui dans mes exemplaires sont
invariables sont : 1° la longueur de la partie indivise de l'arête qui est
de 4 mm. (dans le À. plumosa et ses variétés elle atteint 6 mm. et plus),
20 la longueur relative des arêtes latérales. — Sahara : El Goléa, nebkas
à l'entrée de la route de Ouargla. Avril 1902.
Phragmites isiacus Coss. forma pungens, Plant. Sahar. alg.,
n° 531. — Il est signalé sur l’eliquette jointe à cette plante que certains
caractères attribués au P. breviglumis Pomel, appartiennent aussi à cette
forme, tels que l'inégalité des poils de la ligule, la diandrie de la
fleur mâle inférieure; mais les glumes tout en étant plus courtes que
dans le type sont cependant plus allongées que dans la plante de Pomel.
— On sait que les Phragmites émettent de longs rameaux qui s’etalent
sur le sol à la distance de plusieurs mètres. Ces rameaux s’enracinent à
chaque nœud et produisent de nombreux individus qui s’isolent bientôt
par suite de la destruction des parties intermédiaires. Or plus ces
nouveaux individus sont éloignés du terrain humide convenable, plus ils
diminuent de taille, toutes les parties s’indurant au manque d'humidité;
et il est facile de suivre sur place les variations diverses qui en résultent :
les feuilles d'abord larges et planes, se rétrécissent, s’enroulent, se
raccourcissent et deviennent vulnérantes, la panicule diminue de gran-
deur ainsi que les enveloppes florales; la fleur inférieure d’abord herma-
phroditesperd tantôt une étamine, tantôt son style. Si l’on trouve des
exemplaires en terrain tout à fait sec, les glumes sont très raccourcies et
nous arrivons au P. breviglumis dont ma plante ne diffère que par ce
dernier caractère moins exagéré. Je crois done pouvoir considérer la
plante de Pomel comme un pungens encore plus atrophié et la classer
comme synonyme de cette forme, dont le nom indique mieux l'aspect
exlérieur dû à ses feuilles,
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D' ÉmiLe HASSLER. v’Aanav (SUISSE)
Ge 1885 a 1902
le Prof. D° R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
MUTISIEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 112 et p. 169; 1. cit., p. 418 et p. 398.
Les Mutisiées sont représentées par 24 espèces. Deux espèces et sept variétés
sont nouvelles.
Les nouvelles espèces sont : Trixis Hassleri et T. sonchoides ei les variétés
nouvelles : Moquinia velutina var. cordata; Mutisia dealbata var. guaranitica ;
Trixis Lessingei var. major et var. glabrata ; T. pallida var. subsericea ; Ghuqui-
raga glabra var. Hassleriana et var. rectispina.
Le genre Trixis figure avec 9 espèces; Moquinia, Trichocline, Mutisia, Jungra
et Chaptaliu avec 2 espèces; Lieberkuhnia et Chuquiraga avec 1 espèce.
De toutes les tribus de Composées, les Mutisiées fournissent le plus grand
nombre d'espèces silvatiques; on trouve dans les forêts : Chuguiraga glabra et
ses var. Hassleriana et rectispina; Mutisia dealbata et sa var. guaramitica ;
M. speciosa; Trixis divaricata; Chaptalia integrifolia et Chaptalia nutans, ces
dernières habitent aussi les broussailles et buissons; aux bords des forêts des
variétés de Trixis divaricata, Moquinia velutina (N.); Moquinia polymorpha
(N. E.), cette dernière aussi dans les campos.
Dans les Campos on trouve partout : Trixis verbasciformis; T. mollissima ;
Lieberkuhnia bracteata; Trichocline speciosa ;
Dans les Campos du Centre : Trixis Sellowri ; T. pallida ;
Dans les Campos du Nord-Est : Trixis ochroleuca.
Dans les Campos rupestres : Trixis Hassleri (N.) et T. divaricata var. cla-
doptera (C.).
Dans les marecages : Triæis Lessingii var. glabrata (N. E.) var. major (C.);
Jungia floribunda (N. E. et C.) et J. affinis (C.);
Dans les terrains salins : Trixis sonchoides; Trichocline macrocephala ;
(162) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 781
Moquinia polymorpha (Less.) DC.
Prodr. VII, p. 23: Flor. Bras. VI, 4, p. 345.
Arbor 4-10 m. diam. 0,03-0,5 petala alba, flores suaveolentes, lignum durum,
in campo Nandurucay, Oct., n. 4918.
Moquinia velutina Bongard
Var. cordata nob.
A typo differt foliis distincte cordatis 90/74 75/52 62/45 55/45 mm., petiolo
10-12 mm., capitulis fructiferis ad 11 mm. longis sed maxime affinis.
Frutex 2-3, flos ochroleueus, ad marginem silvæ pr. Concepcion, Aug.,
n. 7173.
Chuquiraga glabra Baker.
Flor. Bras. VI, 4, p. 363.
Liana fruticosa 6-8, flos flavovirens, in silva Picada Isabel pr. Concepcion,
Aug., n. 7214.
Var. Hassleriana Chod.
Chod. sub. spec. in PI. Hasslerian., p. 112, n. 545 a et b.
Frutex scandens 6-8, petala flavo-virentia in silva «Picada Isabel » pr. Concep-
cion, Aug., n. 7211.
Var. rectispina Chod.
Spinis elongatis ad 25 mm. longis.
Sub. C. orthacantha Baker in Pl. Hasslerian. I, p. 112, n. 545 c.
Mutisia dealbata DC.
Prodr. VII, 6.
Var. guaranitica nob.
Rachi foliorum magis alata, foliolis minoribus, pedunculis brevioribus.
Suffrutex volubilis 3-6 m. flores ligulares rosei, discoidei albi, in silvis pr.
Tobaty, Sept., n. 608%.
Trichocline speciosa Less.
Syn. 447, DC.; Prodr. VII, p. 20; T. collina Baker Flor. Bras. VI,
4, p. 374.
Herba 0,6-0,8 petala aurantiaca in campis pr. Valenzuela, Dec., n. 6773;
herba vel suffrutex 0,5-1 petala Jutea in campis in regione fluminis Apa, Nov.,
n. 8019.
Chaptalia nutans Hemsl.
3iolog. Centr. Amer. Bot. II, 255; Flor. Bras. VI, &, p. 377.
Herba 0,1-0,15, petala alba, in silva in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7768.
Chaptalia integrifolia Baker.
Flor. Bras. VI, 4, p. 377.
Herba 0,2-0,3 pelala alba in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7139,
Trizis Lessingii DC.
Prodr. VII, p. 70; Flor. Bras. VI, 4, p. 390.
782 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (163)
Var. major nob.
Foliis radicalibus maximis ad 50 cm. vel ultra longis, ad 41 cm. latis, nervo
medio latissimo (pro specie) ad à mm. lateralibus patulis numerosis subtus mol-
liter sed appresse pilosis, margine minute denticulatis, caule robusto ad 7 mm.
crasso, involucri phyllis margine denticulatis, apiculatis.
Herba 1,5-2,5 petala lutea, in stagno pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6660.
Var. glabrata nob.
Tota glabra vel vix in caulis parte superiori levissime puberula, foliis integris
vel remote denticulatis, chartaceis e viride lutescentibus, 250/35 170/38 mm.
subtus haud puberulis sed calvatis, capitulorum phyllis subfoliaceis lutescen-
tibus.
Herba 0,5-1, petala citrina, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4708, cfr. -
Pl. Hassler, I, p. 170.
Trixis verbasciformis Less.
Linn. 1830, p. 29; DC. Prodr. VII, p. 70; Flor. Bras. VI, A. p. 387.
Suffrutex 1-2.5 petala aurea in campis pr. Chololo (Y-aca), Dec., n. 6866;
suffrutex 2-3 petala aurea nitentia, in campis siccis pr. Bellavista, Jan., n. 8390.
Trisis mollissima Don.
Transact. Linn. Soc. XVI, p. 299; DC. Prodr. VII, p. 69; Flor. Bras. VI,
L, p. 383.
Herba 0,3-0,5 flos luteus in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 1808; herba
0,5-1 petala lutea in glareosis collium pr. Paraguary, Dec., n. 6592.
Trixis divaricata Spreng.
Syst. III, 501; DC. Prodr. VII, p. 69; Flor. Bras. VI, 4, p. 38%.
Var. auriculata DC.
DC. Prodr. VII, Hook. in Bot. Mag. t. 2765 sub spec. Flor. Bras. VI, %,
AGEN PRO
Suffrutex semi volubilis 0,5-2, petala cremea, ad ripam fluminis Paraguay pr.
Limpio, Aug., n. 3188.
Var. exaurıculata DC.
DC. Prodr. VII, p. 69.
Forma subpetiolata nob.
Suffrutex scandens 4-6 flos albus in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Aug.: n. 7254.
Forma petiolata nob.
Sufirutex 0,5-1,5 petala cremea, inter rupes in colle Cerro hu pr. Paraguari,
Dec., n. 6634; frutex 4-5 flos ochroleucus in culmine collis Cerrito, Oct.,
n. 1233 (sub. T. mollissima in Pl. Hassl., p. 112).
Var. cladoptera Bak.
Baker in Flor. Bras. VI, 4, p. 385.
Suffrutex 0,5-1 petala ochroleuca, in dumeto pr. Bernal Cué (Cordillera de
Altos), Mart., 3967.
Trixis Hassleri Chod. spec. nov. |
_Suffrutex 2-3 m.; caulis medulla alba farctus, teres robustus, striatus sublanu-
ginosus vel omnes partes glutinosæ ad 5 mm. crassus; folia lanceolato-oblonga
5e
(164) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 783
acuta, basi sessilia et leviter dilatata, supra viridia, glandulis minutis numero-
sissimis conspersa, subtus albo-lanuginosa subintegra vel margine vix denticu-
lata; nervo medio subtus leviter prominente lateralibus patentibus 130/30,
100/25, 70/15 mm. ; inflorescentia corymboso-panieulata ramis inferioribus
foliosis, corymbis extremis subaphyllis, pedunculis erectis tenuibus glutinosis,
5-9 capituligeris; capitula ad 20 mm. longa, involucro infundibiliformi brac-
teis apiculatis erectis 3-4 seriatis dorso levıter pilosis, 6-12 mm. Ig., 1,8 mm.
lat. : flores 15 mm. longi, lutei; achænium elongatum glandulosum; pappi setæ
corolla vix breviores numerosæ vix denticulatæ:; corolla bilabiata limbo brevi,
lobis anterioribus angustis, labio superiore late elliptico apice breviter triden-
tato : stylus apice bifidus ramis apice retusis stigmatosis.
Affinis T. divaricatæ differt statura robustiore, indumento glutinoso, capi-
tulis majoribus aliisque.
Suffrutex 2-3, petala ochroleuca, omnis planta elutinoso-villosa in rupestribus
in regione cursus superioris fuminis Apa, Dec., n. 8318.
Trixis sonchoides Chod. spec. nov.
Cleanthes hieracioides Griseb. non Don.
Folia basilaria sinuata vel runcinata, basi attenuata plus minus profunde
repanda vel grosse serrata, 60/16, 50/14 mm. vel majora, breviter acuta; caules e
radice orli plures 7-20 cm. longi, striati, foliis sessilibus ovato-lanceolatis basi
sæpe subamplexicaulibus vel subauriculatis acutis 12/6 14/5 mm. ce. 5; inflores-
centia paucicapitulata subeorymbosa (capitula 3-5 fm) peduneulis bracteis fili-
formibus angustis; capitulum 7/6 9/7 mm., involueri bracteis lanceolatis sub-
obtusis duris, dorso elevatis, margine tenuibus breviter hirsutis, basi distincte cal-
losis ad 5 mm. longis: flores albi : achænium dense sed breviter birsutum; pappi
setz denticulatæ vel breviter plumosæ ; corollam æquantes ; corolla bilabiata alba
Sæpe cum T. hieracioide (Don. sub Cleanthe) confusa, sed ex deseriptione
authenthica sat diversa. T. hieracoides et T. ochroleuca eadem; in nostra planta
multo minor, folia repanda vel sinuata, caules foliosi et capitulorum phylla
involucrales naviculares coriacea basi callosa habituque toto
Herba 0.05-0,15 flos albo-flavescens ad ripam rivi Juqueri, Nov., n. 1531;
berba 0,2-0,3 flos albus, ad ripam fluminis Salado pr. Limpio, Aug., n. 3197.
CICHORIEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 113 et p. 171; L. cit., p. 419 et p. 400.
Les Cichoriées se trouvent au nombre de % espèces, elles sont toutes des
plantes rudérales.
Dans les champs secs, dans les friches et buissons on trouve : Hypochæris
brasiliensis ; Hieracium paraguayense et Sonchus oleraceus.
Dans les endroits plus humides Picrosia longifolia.
Hypocheris brasiliensis Gris.
Symb. ad. flor. arg., p. 217; Flor. Bras. VI, 4, p. 334.
Herba 0,5-1 flore albo in campo pr. San Bernardino, Sept., n. 1055; herba
0,15-0,3 petala alba, in campo argilloso pr. Paraguary, Dec., n. 6538 ; herba 0,6-
0.8 pet lala lutea, in dumeto pr. Paraguary, Dec., n. 6483.
Pierosia longifolia Don.
Transact. Linn. Soc. XVI, p. 183; Fl. Bras. VI, 4, p. 340.
Herba 0,3-0,4 flos albus in palude pr. HA Nov., n. 1288; herba 0,08-
0,25 petala alba, in dumelo humido pr. Tobaty, Sept., n. 6406.
784 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). (165)
LORANTHACEA
Cfr. Plant Hasslerian. I, p. 60; Bull. Herb. Boiss. VII, Append. I,p. 60.
Les six Loranthacées rapportées sont toutes des épiphytes. Sur les arbres, aux
bords des forêts et des forêts riveraines, répandues partout, on trouve : Psitha-
canthus cordatus ; Phoradendron rubrum ; Phoradendron latifolium.
Dans les forêts riveraines ; Phrygilanthus eugenioides ; Struthanthus uraguensis.
Sur les arbres des campos secs du Nord : Phoradendron bathyoryctum.
Le Phrygilanthus eugenioides est particulièrement intéressant, parce qu'il
présente le seul cas parmi les Loranthacées paraguayennes d'un parasitisme
imparfait. Les nombreux crampons qui entourent l'hôte, ont une tendance mar-
quée à atteindre la terre. Très étroitement entrelacées, elles forment une enve-
loppe compacte autour du tronc. Il n'est pas rare de trouver des troncs d’arbres
morts et complètement pourris à l'intérieur du tuyau formé par les racines du
parasite, qui s’est enraciné et pousse vigoureusement.
LORANTHACEÆ
Phrygilanthus eugenioides (H. B. K.) Eich!.
Flor. Bras. V, 2, p. 50; H. B. K. sub ZLorantho in Nov. Gen. III, 435.
Frutex epiphyticus 3-4 m. flores albi, super Schinopsidem spec. ad ripam flu-
minis Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7977.
Struthantus uraguensis (Hook. et Arnott) Gris.
Flor. Bras. V, 2, p. 87: H. et A. Bot. Misc. III, 358 sub Lorantho.
Var. brevipedunculata nob.
Pedunculi 1-1,5 em. tantum longi.
Spee. d. Frutex epiphyticus 0,3-0,8 m. dioicus flores albi, in dumetis ad
rıpam fluminis Paraguay pr. Concepeion super Prosopidem sp. Sept., n. 7531.
Spec. ©. Frutex id. in dumetis eod. loco super Zizyphum yuaraniticum,
Sept., n. 7531a.
Psittacanthus cordatus (Hoffms.) Blume.
Schult. Syst. VIEL, 1730; Hoffms. sub Lorantho in Florula Paræns. mss. ;
Flor. Bras. V, 2, p. 2%, tab. VII.
Frutex epiphyticus, 0,3-0,8 m. petala purpurea in arboribus pr. Limpio,
Sept., n. 3258.
Forma latifolia.
Limbis 100/60 95/55 80/40 mm.
Frutex epiphyticus 0,5-0,8, petala rubra, super Macherium spec. in campis
pr. Concepeion, Aug., n. 7190.
Phoradendron bathyoryetum Eichl.
Flor. Bras. N° 2, p: 123.
Frutex epiphyticus 0,3-0.6, flores flavovirentes, super Pithecolobium spec. in
glareosis pr. Concepcion, Sept., n. 7436.
RER ” 7”
©:
(166) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 78
Phoradendron latifolium (Sw.) Gris.
Flor. Brit. W. Ind. 314: Sw. sub Visco Prodr. Flor. Ind. occ. 1, 268;
Flor. Bras. V, 2, p. 126.
Suffrutex epiphyticus 0,3-0,6, floribus rubescentibus, fructibus aurantiacis,
super Trichiliam mollem C. DC. ad marginem silvæ pr. Tobaty, Sept., n. 636%;
id. in silva in colle pr. Tobaty, Sept., n. 6257.
Phoradendron rubrum (L.) Gris.
Flor. Brit. W. Ind. 314; Flor. Bras. V, 2, p. 120; L. Spec. Plant. 1451
sub Visco.
Frutex epiphyticus 0.3-0,5 m. bacca rubra, super Prosopidem in dumetis ad
ripam fluminis Paraguay, Sept., n. 7551.
Var. latifolia Gris.
Flor. Bras. V, 2, p. 121.
Suffrutex epiphyticus 0,3-0,5 m. bacca aurantiaca, super Guaream in col-
libus pr. Tobaty, Sept., n. 6174.
Var. microphylla (Pohl.) Gris.
Forma latior.
Foliis 20/6 25/10 15/5. mm.
Flor. Bras. V, 2, p. 120; DC. Prodr. IV, 283 sub Visum microphyllum
Pohl.
Frutex epiphyticus 0,4-0,5 m. super Ingam sp. in dumetis siccis pr. Concep-
cion, Aug., n. 7198. :
OPILIACEZÆ
Les deux espèces connues du genre Agonandra se trouvent au Paraguay,
vivant côle à côte, dans les îlots de forêts salins sur la rive gauche du Rio Para-
guay près de Concepcion, ces rives ayant la même configuration géologique que
le Gran Chaco, il est à prévoir qu'elles s’y retrouveront aussi. L’Agonandra brasi-
liensis est un arbre de proportions moyennes à grosse écorce subéreuse fortement
fissurée, et l’Agonandra excelsa n’alteint dans ces lieux que la taille d'un arbris-
seau ou petit arbre, tandis que dans la République Argentine, d’après Grisebach,
il atteint des proportions considérables, ce que du reste indique déjà son nom
vulgaire « sombra de toro.» Les deux espèces ont un suc transparent caout-
chouté.
OPILIACE Æ
Agonandra brasiliensis Miers.
Ann. Nat. Hist. ser. 2, VIII, 172 (nomen tantum); Benth. et Hook. Gen.
Plant. I, 349.
Spec. Z. Arbor dioica 6-12 ın. diam, 0,2-0,4 m.; flos flavovirens in campis
siccis pr. Concepcion, Aug., n. 7247.
Spec. 2. Arbor id. ut n. 7247, flos viridis, in campis siccis pr. Concepcion,
Aug., n. 7247 a.
786 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). 167)
Agonandra excelsa Gris.
Symb. ad Flor. Arg., p. 149.
Spec. d’. Arbor parva vel frutex 2-6 m. flos flavescens, in campis salsis pr.
Concepcion, Aug., n. 7246.
Spec. ©. Hucusque ignotum.
Sepala carnosula ovata, obtusa caduca glabra vel minutissime sub lente pilo-
sula, disco subannulari irregulariter dentato dentibus brevibus acutis, ovarium
ovatum subpyramidale stigmata 3 vix distincte sessilia capitellum semihemi-
sphæricum apicem ovarii tegens formantia. Inflorescentiæ fœmineæ duplo bre-
viores quam in Agonandra brasiliensi 5-8 mm. longæ.
Species distinctissima ab Ag. brasilienst præter characteres vegetativos ut jam
indicavit Grisebach, floribus fœmineis sessilibus nec pedicellatis, floribus mas-
eulis subsessilibus nec pedicellatis, lobis disci triangularibus integris nec irre-
gulariter cristatis, filamentis brevibus, disco feemineo subannulari inciso dentato
nec e squamis distincte retusis numerosis formato, ovario magis turbinato stig-
matıbus capitatis.
a parva vel frutex 2-4 m. in campis salsis pr. Concepcion, Aug.,
n. 7246 a.
ARISTOLOCHIACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 61; Bull. Herb. Boissier VII, Append. I,
p- 61.
Huit espèces d’Aristolochiacees ont été trouvées jusqu'à aujourd’hui au Para-
guay. Sept espèces appartiennent au genre Aristolochia, une espèce au genre
Holostylis.
Les espèces nouvelles sont : Araistolochia Hassleriana et sa var. guaranitica ;
A. Giberti var. Cobra.
Una seule espèce habite les foréts : Aristolochia Hassleriana (C.).
Aux bords des forêts et dans les clairières, on trouve partout : A. Gibertit
var. Cobra; A. triangularis; au Nord-Est : A. Hassleriana var. guaranıtica.
Dans les buissons des campos et aux bords des îlots de forets des campos du
Nord : A, Esperanzæ; A. arcuata.
Dans les campos du Centre : A. fimbriata.
Sur les hauts plateaux des campos du Nord, dans les buissons : Holostylis
reniformis, qui n'était connu jusqu'à aujourd'hui que des provinces bresiliennes
de Goyaz et Matto Grosso.
Dans les buissons des lomadas (terrasses) du Chaco septentrional : A. angusti-
folia var. viperina.
Les racines des différentes Aristolochiacées s’emploient dans la médecine indi-
gene comme sudorifiques-émétiques. On leur attribue de l'efficacité dans le trai-
tement des morsures des serpents, les résultats obtenus seront dûs aux mêmes
causes que nous avons déjà citées en parlant du Cissampelos Pareira, p. 82.
L’Aristolochia Giberti var. Cobra et l'A. Hassleriana sont des plantes d’orne-
ment fréquemment cultivées.
(168) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 787
ARISTOLOCHIACEE
Holostylis reniformis Duchartre.
Ann. Sc. nat. IV, ser. 2, p. 33, tab. 5, fig. L et 2; Flor. Bras. IV,
2, p. 81
2, p. 01.
Suffrutex 0,5-0,8 m. rami floriferi decumbentes petala crassa carnosa, extus
flavo-rubescentia, intus brunneo-virentia, flores odoris similis Asart nostri. In
dumeto pr. Bellavista Apa, Dec., n. 8061.
Forma minor.
Foliis 10 em. latid. et longit. non superantia. Suffrutex 0,3-0,5, petala ut in
n. 8061 in cacumine collis aridis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8061 a.
Aristolochia Hassleriana Chod.
Plant. Hassler. I, p. 61.
Liana fruticosa 6-8 m. perigonium atro-purpureum lilacino marmoratum in
dumetis ad ripam lacus Ypacaray, Oct., n. 3365.
Var. guaranitica nob.
Foliis profundius cordatis, sinu 15/15 mm., 30/45 mm. apice obtusissimo,
prophylla majuscula 35/24 mm. 30/20 mm.; glaberrimis membranaceis, 110/90
vel minora; flores solitarii pedicellati ovario adjuncto 55 mm., basi ventricosi
dilatatione minus elongata 15/10 mm., tubo multo minus refracto quam in
A. Hassleriana adscendente diam. 3,5 mm., long. 45 mm., limbo peltiformi
minore 59-60 mm. diam., intus fauce et tubo aureo alia parte atropurpurea lila-
cina marmorata.
Affinis A. Hasslerianæ differt forma perigonii tubo adscendente, colore. An
species distincta ?
Frutex volubilis 6-8 m. perigonium alropurpureum lilacino-marmoratum,
faux et tubus interne aurei. In dumeto pr. Rosario, Jan., n. 6020.
Aristolochia arcuata Masters.
Flor. Bras. IV, 2, p. 101, tab. 32, fig. 2.
Fruticosa volubilis 2-4 m. petala flavo-virentia, atropurpureo-striata, in
dumeto aprico in glareosis cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8234.
Aristolochia angustifolia Cham.
Linnæa VII (1832), p. 211, 1.5, f. 2; Flor. Bras. IV, 2, p. 94.
Var. viperina nob.
Foliis subsessilibus basi leviter cordatis, oblongis sensim attenuatis, breviter
aculis, brevissime mucronulatis, nervis 3-5 subparallelis submembranaceis vel
subcoriaceis, 80/11 85/20 80/20 75/16; flores flavo-virides fauce atro-purpureo-
maculati. tubo extus longitudinaliter strialo, 420-450 mm. longo, pedi-
cello (ovario-adjuneto) 20 mm.; pars dilatata inferior 10/12 mm., tubo vix
adscendente vel recto, 24-25 mm. subæquali, limbo infundibiliformi labio 80-
100 mm./& mm.
A. spec. genuina differt labio foliisque.
Suffrutex 0,2-0,5 em. pelala flavo-virentia, int. atropurpurea maculata, in
dumetis « Lomada de Santa Elisa. » Chaco septentrionalis, Dec., n. 2350, leg.
Rojas.
188 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (169)
Aristolochia triangularis Cham. et Schlechtd.
Linnæa 1832, p. 209, tab. 6, fig. 1; Flor. Bras. IV, 2, p. 10%.
Fruticosa volubilis 6-8 m. petala extus vinosa, atropurpureo-striata, labium
intus aurantiacum, alropurpureo-marginatum. In dumeto pr. lacus Ypacaray,
Jun.. n. 3056; id. in dumelis ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug.,
n. 7245; id. in dumeto pr. Paraguary, Dec., n. 6509.
Forma minor.
Foliis et flore minoribus, lamina 70/45 80/50. Labium intus flavum.
Fruticosa volubilis 2-3 m. ad marginem silvæ pr. Ipe-hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5210.
Aristolochia fimbriata Cham.
Lmnea 1832, p. 210, t. 6, 1 2, Rlor. Bras IV, 2, p. 96.
Suffrutex 0,4-0.5, petala flavo-virentia, inter gramina in campo pr. Valen-
zuela, Jan., n. 6955.
Aristolochia Giberti Hook.
Bot. Mag. t. 5345 ; Flor. Bras. IV, 2, p. 106.
Var. Cobra Chod.
Chod. sub specie in Plant. Hasslerian. I, p. 61.
Liana fruticosa 10-15 m., perigonium flavo-virens, brunneo-striato et punctu-
lato, in sılvis aprieis Cordillera de Altos, Ang., n. 849 et 849a fructifera.
Aristolochia Esperanzæ 0. K.
Revis. gen. plant: Ill, 2, p. 272.
Fruticosa volubilis 2-5 m. perigonium flavo-virens, atropurpureo maculato,
labium atropurpureum luteo maculatum. In dumetis siceis apricis pr. Concepcion,
Sept., n. 7371.
AIZOACEÆ
Une espèce répandue partout, soit dans les terrains cultivés, soit dans les
pâturages représente cette famille au Paraguay, le Mollugo verticillata.
AIZOACEÆ
Mollugo verticillata L.
Spec. Plant., p. 89.
Herba 0,3-0,5 petala alba in dumetis Cordillera de Altos, April, n. 4076;
herba 0,2-0,3 petala alba in arvis pr. San Bernardino, Aug., n. 743; in campo
pr. Paraguary, Oct., n. 1287; in campo humido pr. Bellavista, Nov., n. 3029.
forma : floribus cesüis.
Herba simili 713 petala cæsia, in arvis pr. Itagua, Aug., n. 713a.
PORTULACACEZÆ
Cir. Plant. Hasslerian. I, p. 66; Bull. Herb. Boissier, VII, Append. I, p. 66.
Les Portulacacées rapportées du Paraguay sont au nombre de cinq : Talinum
patens, T, racemosum, Portulaca oleracea, P. grandiflora, P. pilosa.
(170) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 789
Ce sont toutes des espèces rudérales répandues dans toutes les zones du pays
et qui sont extrêmement variables comme couleur et grandeur des fleurs, surtout
le P. grandiflora, parfois cultivé dans les jardins indigènes.
Les jeunes plantes du P. grandiflora et P. pilosa sont utilisées comme
légumes.
PORTULACACEE
Talınum patens (Jacq.) Willdn.
Spec. plant. II, 863. — Portulaca patens Jacg. Hort. Vindob. II, tab. 151;
Flor. Bras. XIV, 2, p. 296, tab. LX VIT.
Forma floribus flavis.
T. patens (Jacq.) Willd. var. # DC. Prodr. III, 357.
Herba 1-1,5 petala flavovirentia, in arvis San Bernardino, Dec., n. 3707.
Talinum racemosum (L.) Rohrb.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 297; Portulaca racemosa L. Spec. Plant. 640.
Herba 0,5-0,8, petala albovirentia, ad marginem silvæ in arvis pr. Ita, Jan.,
n. 83; id. in arvis pr. San Bernardino, Jul., n. 575.
Portulaca oleracea L.
Spec. Plant. 638; Flor. Bras. XIV, 2, p. 299.
petalis ochroleucıs.
Herba 0,1-0,3, radix tuberosa sublignosa, petala ochroleuca, in arvis San Ber-
nardino, Dec. n. 3649.
pelalis roseis.
Herba 0,4-0,6 foliis erassis pro specie permagnis 80/40 60/35 mm. petala
rosea, in prædiis olim cultis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 7888.
Portulaca grandiflora Hook.
30t. Mag. tab. 2885; Flor. Bras. XIV, 2, p. 302.
Var. » macrophylla (Hook.) Rohrb.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 302.
Herba 0,05-0,15, petala violacea, in pascuis pr. San Bernardino, Maj., n. 309.
Var. £ microphylla (Hook.) Rohrb.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 303.
Herba 0,08-0,15, pelala purpurea, in campo arenoso pr. Tacuaral, Sept.,n.985.
Portulaca pilosa L.
Spec. Plant. 639 ; Rohrb. in Flor. Bras. XIV, 2, p. 303.
Forma a.
Robrb. 1. e., p. 30%.
Herba 0,05-0,2, prostrata, pelala cæsia in campo Itacurubi, Oct., n. 1193.
CARYOPHYLLACEZÆ
Des huit espèces de Caryophyllacées rapportées, une s’est trouvée être nouvelle,
le Polycarpæa Hassleriana.
CE
2S
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1903.
790 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (174)
Les autres espèces sont pour la plupart des cosmopolites américaines, répandues
partout et en partie rudérales.
Ce sont : Silene antirrhina, Tissa campestris, T. grandis, Paronychia chi-
lensis et P. ramosissima.
Le Cerastium rivulare se trouve dans les endroits humides des forêts du
Nord-Est.
Le Polycarpea corymbosa var. brasiliensis habite les campos rupestres du
Centre et du Nord, et le P. Hassleriana semble être particulier aux sommets
dénudés des collines de la Cordillère du Centre.
CARYOPHYLLACEÆ
Silene antirrhina L.
Spec. Plant. 419; Flor. Bras. XIV, 2, p. 292.
« roseiflora.
Herba 0,8-1 m., petala dilute rosea, in arvis pr. San Bernardino, Sept.,
n. 1044.
8 albiflora.
Herba 0,5-0,8 m. petala alba, in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6187.
Cerastium rivulare Camb.
Flor. Bras. Merid. II, 120; Flor. Bras. XIV, 2, p. 280.
Herba 0,3-0,5 m. petala alba, in humidis in silva Pacoba (pr. flumen Cor-
rientes), Sept., n. 4435.
Tissa campestris (L.) Pax.
Natürl. Pflanzf. III, 1, b., p. 85 ; L. sub Spergularia, Spec. Plant. 606; Flor.
Bras. XIV, 2, p. 267.
Herba 0,05-0,2, petala alba, in campo pr. Cerrito (Paraguary), Sept., n. 924;
id. ad ripam lacus Ypacaray, Sept., n. 3243.
Tissa grandis (Pers.) Britt.
Enum. Plants. coll. Parag. p. 53; Pers. sub Spergula Syn. I, 522; Flor.
Bras. XIV, 2, p. 271.
Herba 0,05-0,15 petala alba, in campo pr. Tacuaral, Oct., n. 1188; in campo
pr. Cerrito, Sept., n. 924 a.
Polycarpea corymbosa (L.) Lam.
Illustr. n. 2798; L. sub Achyranthe in Spec. Plant. 296; Rohrb. Flor.
Bras. XIV, 2, p. 254.
Var. brasiliensis (Camb.) nob.
Camb. sub specie in St. Hil. Flor. Bras. Merid. II, 132.
À spec. genuina sat diversa ut varietas Cambessed. distinguetur.
Herba perennis, radix lignosa napiformis, 0,1-0,15 m. petala alba, inter rupes
denudatos in valle fluminis Y-aca, Dec. n. 6691; in rupestribus in regione
Cursus superioris fluminis Apa. Dec., n. 8123.
(172) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 791
Polycarpea Hassleriana Chod. spec. nov.
E caudice lignoso crasso nigro-brunneo, oriuntur rami lignosi breves fasci-
culos caulium erectorum edentes: caules erecti numerosi simplices vel apice
tantum breviter corymbosi ad 15-18 mm. longi incani indumento adpresso tenui
denso; folia linearia acicularia 7-8 mm. longa, 0,3-0,5 mm. lata erecta vel vix
divergentia glabriuscula, stipule albidæ lanceolatæ longe acuminatæ foliis
dimidio breviores; corymbi pauciramosi 30/22, 15/16 mm., rami subnudi
argenteo-cinerei, more caricis ornithopodæ dispositi; flores sessiles minimi 4 3/4-
1,5 mm. longi, obtusiusculi nec comosi ut in alia specie; calycis foliola ovata
breviter acuta ; petala obovata vel elliptica vix !/s longiora quam lata plus minus
irregulariter serrata; filamenta antheris vix longiora magis quam 4plo breviora
quam petala cum quibus sunt alterna; ovarium glabrum turbinatum, stylo brevi
cylindrico stigmate breviter capitato.
Species a P. corymbosa L. var brasiliensis sat diversa differt imprimis cau-
libus basi lignosis, erectis minus ramosis incanis, floribus minoribus sepalis haud
longiuscule apiculatis, staminorum filamentis, habitu toto dissimilis.
Herba perennis 0,2-0,3 m. petala straminea, inter rupes denudatos in collibus
pr. Tobaty, Sept., n. 6128 et Mart., n. 4046.
Paronychia chilensis DC.
Prodr. III, 370 ; Flor. Bras. XIV, 2, p. 252.
Herba prostrata, 0,2-0,4, floribus albis, in campis arenosis pr. Cerro-hu (Para-
guary), Jan., n. 130; id. in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6249.
Forma subglabra.
Foliis margine et nervo mediano tantum hispido ciliatis.
Herba prostrata 0,1-0,3, petala glauca, in arenosis pr. flumen Capibary, Sept.,
n. 4439.
Acanthonychia ramosissima (Weinm.) Rohrb.
Flor. Bras. XIV, 2, p. 249; Weinm. sub Leflingia in Flora 1820, p. 608.
Suffruticosa prostrata 0,2-0,5, petala alba hyalina, in arenosis pr. flumen
Capibary, Sept., n. 4462 ; id. in arenosis pr. Valenzuela, Jan. n. 6930.
NYMPHÆACEÆ
Il ya trois Nymphæacées : le Cabomba Warmingii; Victoria Cruziana et
Nymphea lasiophylla qui habitent les lacs, les lagunes et les cours d’eaux lents.
Le Cabomba Warmingii ne s'est trouvé jusqu'à présent qu'au Centre, le Nym-
pheæa lasiophylla au Nord et le Victoria Gruziana dans les bras morts du Rio
Paraguay et dans les parties basses de ses affluents. Ces bras morts, couverts
souvent sur toute leur superficie, c’est-à-dire sur une étendue de plusieurs
mille mètres carrés de V. Cruziana offrent un tableau d’un charme tout particu-
lier, avec leurs immenses feuilles à bord élevé, rangées l’une à côté de l’autre et
ne laissant que l'espace libre pour la fleur qui s'étale pendant les heures mati-
nales pour redescendre au fond après l’accomplissement de l’anthöse.
NYMPHÆACEZÆ
Cabomba Warmingii Casp.
Flor. Bras. IV, 2, p. 142.
Herba 0,1-0,3 m, pelala lutea, nalans in lacu Ypacaray, Febr., n. 3894.
792 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (173)
Victoria Cruziana D'Orb.
Ann. Sc. nat. II, ser. XII, 57; Flor. Bras. IV, 2, p. 150.
Natans foliis 1-4,5 m. diam., petala alba vel lilacino-rosea, in flumine Salado
pr. Limpio, Jan., n. 1975.
D'après les notes de quelques voyageurs de passage, le nom indigène de la
plante serait «Maïs de l'eau,» et les semences seraient utilisées pour préparer
une farine, from which very palable and nutritions bread is made comme le cite
par exemple Morong, dans Plants collect. in Paraguay, p. 49. Pendant un séjour
de près de vingt ans au Paraguay, M. Hassler n’a jamais pu observer ce fait et malgré
toutes ses recherches faites auprès des indigènes, il ne l’a non plus vu con-
firmer. Le nom guarani du fruit est Abati-yu, ce qui signifie mais avec des
epines, à cause du pétiole épineux. Il est probable que quelqu'un qui ne connais-
sait que superficiellement le guarani ait compris comme nom du V. Cruziana le
mot Abati-y, ce qui signifierait effectivement Mais de l’eau, et que de cette erreur
grammaticale la fable se soit formée.
Numphea lasiophylla Mart. et Zuce.
Abh. Münch. Akad. d. Wissensch. 1832, I, 364; Casp. in Flor. Bras.
IV, 2, p. 170. |
Herba fluitans, petala alba, caules usque ad & m. longi. In laguna pr. Arroyo
Primero (Apa), Febr., n. 8471.
LAURACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 202; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. II, p. 823.
Des dix espèces de Lauracées rapportées, une espèce est nouvelle, lAjouea
Hassleri.
Le genre Ocotea figure avec 6 espèces, Nectandra 2, Ajouea et Endlicheria
une espece.
Arbres pour la plupart, aucune des espèces n’habite la forêt proprement dite ;
ce sont surtout les foréts rupesires, forêts riveraines ei forêts des campos qui
hébergent ces végétaux et il est rare de trouver une de ces formations, sans un
représentant de cette famille. Les espèces arborescentes sont à feuilles persis-
tantes, c'est-à-dire le renouvellement du feuillage se fait continuellement sans
que l'arbre soit à aucun moment plus ou moins dénudé; il y a cependant une
période bien marquée où le changement s'effectue, c'est au commencement
d'août, où les feuilles tombent plus que pendant les autres mois; c'est aussi
le moment de la plus active croissance des Ocotea et des Nectandra,
Les espèces répandues partout sont : Ocotea spectabilis; Ocotea minarum ;
Ocotea puberula; Nectandra megapotamica, tous arbres de taille moyenne, à
couronne bien développée, habitant les formations antérieurement citées et for-
mant souvent des groupes isolés dans les campos.
L’Ocotea corymbosa habite les forêts ensoleillées de la Sierra de Maracayu.
Dans les forêts rupestres du Centre et du Nord, on trouve l’Ocotea diospyri-
folia qui se détache par son feuillage vert clair des autres Ocotea tels que O. spec-
tubilis el O. puberula qui se retrouvent dans les mêmes stations.
14
(174) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 793
Dans les campos du Nord-Est : Ocotea Urbaniana, arbuste de 0,5-2 m. aphylle
à certaines époques de l’année ainsi que l’Ajouea Hassleri aussi un arbuste ; dans
les ilots de forêts de ces régions, Nectandra lanceolata et Endlicheria hirsula,
arbres de dimensions très variables.
Les bois d’Ocotea spectabitis, O. puberula, ©. diospyrifolia, O. corymbosa,
Nectandra saligua et N. lanceolata, les premiers sous le nom commercial de
Laurel, le dernier sous celui de Palo blanco, sont très appréciés dans la menui-
serie et ébénisterie, à cause de leur grain fin et leur belle couleur (blanc, jaune,
noir).
Dans les jardins, on cultive Laurus nobilis, Persea gratissima, Dicypellium
caryophyllatum, Laurus et Dicypellium comme condiments, Persea comme
arbre fruitier.
LAURACEZ det. C. Mez!.
Ocotea spectabilis (Meissn.) Mez.
Berl. Jahrb. V. 372: Meissn. sub Oreodaphne in Flor. Bras. V,2, p.213,
6277.
Floribus ochraceıs.
Foliis latioribus, limbis 120/20 100/38 mm.
Arbor 6-40 m. diam. 0,2-0,5 m. cortex incanus rimosus, petala ochracea, in
silvis montanis Cordillera de Altos, Oct., n. 1342 ; ad ripam fluminis Tebicuary,
Oct., n. 1572 floritera et 1372a fructifera.
Foliis angustioribus, limbis 120/22 80/20 60/15 mm.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,% m. petala ochracea, cortex griseus crenatus, ad
ripam lagunæ Ypacaray, Oct., n. 1386 florifera et 1586 a fruclifera.
Floribus cerinis.
Arbor 6-8 m. diam. 0,2-0,5 m. frondosus, cortex canus rimosus, petala
cerina, in silvis montanis Cordillera de Paraguary, Sept., n. 1156.
Floribus albis.
Arborea, foliis angustis, limbis 80/18 70/16 mm.
Arbor 4-5 m. diam. 0,2-0,3 m. petala alba, ad marginem paludis pr. San Ber-
nardino, Oct., n. 1367.
Fruticosa foliis Jatioribus, limbis 70/25 60/28 mm. Frutex 2-3 m. in dumetis
ad ripam lacus Ypacaray, Jul., n. 436.
Deotea Urbaniana Mez.
3erl. Jahrb. V, 252.
Floribus albis.
Frutex 0,5-0,8 m. flos albus in Campo pr. flumen Capibary, Dec., n. 5900;
ıd. flos luride albus in campo Ip& hu Sierra de Maracayu, Oet., n. 4944.
Floribus flavis.
Frutex 1-2 m. pelala flava in campo Apepu, Aug., n. 43624.
Floribus ochraceis.
Frutex 1-2 m. petala ochracea in campo Apepu, Aug., n. 4362.
1 Rédigé d'après les délerminalions de M. le Prof. Dr C. Mez, par E. Hassler.
794 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (175)
Ocotea diospyrifolia (Meissn.) Mez.
Berl. Jahrb. V, 37%; Meissn. in Flor. Bras. V, 2, p. 222 sub Oreodaphne
excl. var. £.; O. suaveolens Meissn. in Flor. Bras. V. 2, p. 237.
Arbor 6-10 m. petala flavescentia in collibus pr. Tobaty. Sept., n. 6260;
petalis ochroleucis in silvis aprieis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7957.
Ocotea minarum Mart.
in Hb. Monac. Gymnobalanus minarum Nees et Mart. Flor. Bras. V, 2,
p. 242, tab. LXXXIV.
Arbor 4-6 m. diam. 0,1-0,2 m. petala luride alba, fructus niger, calyx persistens
ruber, in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 785%; in
silva pr. lacus Ypacaray, Jun., n. 3021 (Pl. Hassl. I, p. 202 erron. n. 302).
Ocotea corymbosa (Meissn.) Mez.
Berl. Jahrb. V, 321 ; Meissn. in Flor. Bras. V, 2, p. 189 sub Mespilodaphne.
Arbor 4-6 m, diam. 0,3-0,4 m. petala alba, in silva Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5398.
Ocotea puberula Nees.
Syst. 472; Strychnodaphne puberula Nees in Flor. Bras. V, 2, p. 244.
Foliis latioribus.
limbi 160/62 155/55 180/65 mm.
Arbor 8-42 m. diam. 0,4-0,6 m. flos ochraceus in nemoribus Itacurubi, Jun.,
n. 438 ; in silva montana Cordillera de Altos, Jun., n. 432.
Arbor 6-8 m. d. 0,3-0,4 m. petala ochroleuca, in dumeto Cordillera de Altos,
Jun., n. 427; in dumeto paludoso pr. San Estanislao, Aug., n. 4143.
Foliis angustioribus.
limbi 100/34 130/35 105/32 mm.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. flos flavescens in silvis aprieis pr. Sapucay,
Jun., n. 415; in nemoribus pr. Altos, Jun., n. 439.
Nectandra megapotamica (Spr.) Mez.
Nectandra saligna Nees Flor. Bras. V, 2, p. 272.
Arbor 4-8 m. pstala alba, in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 830 ; in silva
pr. rivum Juqueri, Jun., n. 592.
Nectandra lanceolata Nees.
Linnæa VIII, 47; Flor. Bras. V, 2, p. 252.
Grandifolia.
limbis 460/50, 180/60 130/45 mm.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. petala alba in silva campestre pr. flumen Cor-
rientes, Sept., n. 2484; in dumeto pr. Igatimi, Oct., n. 4876.
Parvifolia.
limbis 130/22 85/20 90/20 mm.
Arbor 6-10 m. diam. 0,3-0,5 m. pelala alba, in silva aprica pr. Curuguaty,
Sept., n. 4590.
Ajouea Hassleri Mez nov. spec.
Bull. Herb. Boiss. 2me ser. III, p. 229.
Sex i-2 m. flos flavovirens in campo Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 9004.
(176) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 795
Endlicheria hirsuta Nees.
Linnæa VII, p. 38; Geppertia hirsuta Nees in Flor. Bras. V, 2, p. 282.
Arbor 3-6 m. diam. 0,1-0,3 m. petala luride alba, in silva pr. Igatimi, Dec.,
n. 5669.
CRUCIFERÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 14; Bull. Herb. Boissier, VI, Append. I, p.11.
Une espèce de Crucifère indigène a été trouvée au Paraguay, le Lepidium bona-
riense L., plante rudérale répandue partout, sa forme gracilis est halophyte et
habite les sables salins de la région du Nord.
On irouve fréquemment comme plantes rudérales des Sinapis, Brassica, etc.,
mais ce sont toujours des espèces européennes échappées des jardins.
CRUCIFERÆ
Lepidium Bonariense L.
Spec. PI. 901 ; Flor. Bras. sub L. ruderale L. XIII, A, p. 310.
Herba 0,3-0,5 petala alba, in arvis San Bernardino, Dec., n. 3609.
Forma gracilis.
Foliis trifidis vel pinnatifidis tenuibus inflorescentiis minus densis, habitu
graciliore.
Herba 0,1-0,2 in arenosis salsis pr. Concepcion, Sept., n. 7545.
CAPPARIDACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 42 et 177; Bull. Herb. Boissier, VE, Append. I,
p. 12 et 2me ser. II, n. 8, p. 735.
Les Capparidacées trouvées au Paraguay sont au nombre de douze espèces
dont deux nouvelles, Cleome Hassleriana et Physostemon Hasslerianum.
Le genre Gleome est représenté par 6 espèces; Capparis & esp. ; Physostemon et
Cratæva 1 esp.
Trois espèces n'ont été trouvées jusqu’à présent qu’au Paraguay, ce sont :
Capparis Malmeana*, Cleome Hassleriana et Physostemon Hasslerianum
ainsi que les nouvelles variétés du Cleome rosea var. armata et var. guaranilica,
du C. paludosa var. major, du Capparis retusa var. lyratifolia.
Sont nouvelles pour le pays en plus des espèces précédentes :
Cleome paludosa; C. gigantea ; C. trachycarpa ; Capparis retusa.
Sept espèces sont communes au Brésil et au Paraguay ; deux espèces Capparts
Tweediana et C. retusa appartiennent à la flore andine.
1 Gilg in Engl. Jahrb. XXV, 1898, Beibl., p. 23.
796 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (177)
Aucune des espèces n’habite la forêt proprement dite.
Dans les forêts riveraines, on trouve Cratæva Tapia, un des arbres les plus
beaux de ces parages, tant pour son feuillage d’un vert luisant, que pour ses
fleurs et fruits.
Aux bords des forêts du Centre : Gleome gigantea; C. rosea et ses var. armata
et var. guaranitica; Capparis cynophallophora.
Dans les campos secs du Nord-Est : Physostemon Hasslerianum.
Dans les campos humides : Cleome Hassleriana ; C. paludosa (aussi au Centre)
et sa var. major; C. trachycarpa.
Dans les terrains salins : Capparis Tweediana, un des arbustes les plus fré-
quents de ces formations et C. retusa et sa var. lyratifolia, arbustes ou petits
arbres noctiflores.
Dans les friches, pâturages et anciennes cultures : Cleome aculeata var.
malhadensis, une des mauvaises herbes les plus résistantes à la destruction à
cause de ses profondes racines.
Les Capparidacées ne sont pas utilisées au Paraguay, et la note de Morong,
Enum. |. c., p. 51, sur les fruits du Crateva Tapia, qui d'après lui seraient
mangés par les Indiens, est un des nombreux contes avec lesquels on entretient
le voyageur inexpérimenté. Le nom donné au fruit des Cratæva Tapia par les
guaranis est Payagua naranja (non Papaguayan comme le cite Morong), ce qui
signifie Orange pour les Payaguas. Le fruit étant immangeable à cause de son
suc âcre, même mordant, et son odeur alliacée, les Guaranis désignent par ce
nom que c'est une nourriture encore assez bonne pour les Indiens sauvages
Payagua, méprisés par eux.
CAPPARIDACEÆ
Cleome paludosa Willdn.
Mscr. in herb. n. 42281 ; Flor. Bras. XII, I, p. 259.
Herba 0,8-1, petala alba, in arenosis humidis pr. Concepeion, Oct., n. 7570.
Var. major nob.
Floribus majoribus, petalis 22-25 mm. longis, staminibus 36-40 mm. gyno-
phoro 35-45 mm. habitus et folia simillima.
Herba 0,8-1,5. petala alba, antheræ violaceæ, in campo Y-cua pona pr. Con-
cepcion, Oct., n. 7676.
Cleome aculeata L.
Syst. Nat. III, 232; Flor. Bras. XIII, 1, p. 259.
Var. malhadensis (Mart.) Eichl.
Flor. Bras. XII, 4, p. 259; Mart. sub Spec. apud Schult. Syst. VI, 43.
— Cleome diffusa var. macrocarpa nob. Pl. Hassl. I, p. 177.
Suffrutex 0,2-0,6, in arvis San Bernardino, Maj., n. 367 et Jan., n. 3725.
Gleome trachycarpa Klotzsch.
Mscr. ; Eichl. in Flor. Bras. XIII, 1, p. 252.
Herba 1-2,5 m., petala rosea, folia glutinoso-villosa, in sabulosis insulæ
Chaco-y pr. Concepeion, Sept., n. 7502.
1
(178) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 79
Cleome gigantea L.
Mantiss. 430 ; Flor. Bras. XII, 1, p. 248.
Suffrutex 2-3 m., folia glutinoso-villosa, petala viridia.
Ad marginem silvæ pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca. Dec., n. 6778.
Cleome vosea Vahl.
ined. ex DC. Prodr. I, 239; Plor. Bras. XII, 1, 254.
Var. armata nob.
Differt bracteis lanceolatis 16/6, 10/4 mm., petiolatis pubescentibus, aculeis
petiolaribus et axillarıbus haud deficientibus sed minimis 1-1,5 mm.; debilibus,
floribus albis, antheris violaceis.
Suffrutex 1-1,5, petala alba, caulis foliaque glutinoso-villosa, ad marginem
silvæ pr. Tobaty, Sept., n. 6423.
Var. guaranitica nob.
Differt bracleis angustis, varielatis precedentis haud dissimilibus, foliis ter-
natis, minoribus, aculeis deficientibus, foliolis 25/7 27/7 30/8 ; tecaphora pedi-
cello plus quam triplo longiore, medianis 55-60 mm. longis.
Suffrutex 1-1,5, petala dilute lilacina, folia minus glutinosa ut in n. 6423, ad
marginem silvæ pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6707.
Physostemon Hasslerianum Chod. spec. nov.
Herba palmaris e caudice caules flexuosi plures edens; caulis 4 mm. crassus,
striatus puberulus, 12-20 cm. longus: folia alterna lanceolata vel elliptico-lanceo-
lata mucronata 20/10 22/6 27/9 35/6,5 mm. nervo medio pennato. ramis cum
nervo submarginali connectis, nervillis anastomosantibus areolata; flores soli-
tarii; pedicello tenui puberulo 15-17 mm. longo: sepala acula lanceolata glan-
dulose ciliata pulchre venosa, 6/2 mm., petala spathulata obovato-cuneata
tenuissima apice rolundata basin versus sensım attenuata 9/5 mm.; stamina
6 apophysis globosis instructa, i. e. infra antheras inflato-incrassata, alia
4 longiora denudata antheris longioribus; ovarium compressum puberulum
stylo apice curvato: fructus ellipsoideus, lenticularis pedunculo 15-20 mm.
longo, distincte marginato, stylo persistente plus quam triplo longior, 17/11 mm.
leviter ciliatus: semina curvata spinis numerosissimis conspersa, flavo-fusca
4,5 mm. diam.
Affinis P. rotundifolio Mart. et Zuce. differt foliis ellipticis haud rotundatis,
nervo submarginali instructis et magnitudine, flore fere duplo majore staminibus
inflato-appendieulatis 6, aliis %, fructu majore et seminibus iriplo majoribus
rufis nec nigricantibus.
Herba 0.15-0,3, petala lutea, in arenosis pr. flumen Capibary, Sept. n. 4434.
Cratwva Tapia L.
Spee. Plant. 637 ; Flor. Bras. VIII, A, p. 264.
Arbor 6-12, diam. 0.3-0,6, petala alba, slamina antheræque violaceæ, in
insula Chaco-y pr. Concepcion, Aug., n. 7159.
Capparis Tweediana Eichl.
Flor. Bras. XII, 1, p. 273.
Frutex vel arbor parva, 3-5, pelala eitrina, dumela formans in arenosis salsis
pr. Concepcion, Aug., n. 7167.
Capparis retusa Gris.
Syınb. ad Flor. Arg., p. 18.
Frutex vel arbor parva, 2-5 m. pelala alba; nocliflorus. In arenosis salsis pr.
Concepcion, Sepl.. n. 7488; ad ripam paludis pr. Villeta, Dec., n. 409,
198 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (179)
Forma obovata.
Foliis minus retusis, apice sæpius rolundatis.
Arbor 4-5 m. diam. 0.05-0,1, petala alba: noctiflora. In arenosis salsis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7815.
Var. lyratifolia nob.
Limbo sublyrato vel sinuato, apice breviter acuto, basi 15-17 mm., parte con-
stricta 9-12 mm. lata, 38-45 mm. longa.
Arbor 4-6 m. diam. 0,2-0,3 m., petala alba, noctiflora, in arenosis salsis pr.
Bellavista (Apa), Nov., n. 7858.
Capparis cynophallophora L.
Spec. Plant. 721; Flor. Bras. XII, 1, p. 282.
è letevirens (Mart.) Eichl.
Mart. sub. spec. in Hb. Flor. Bras. 199: Regel mss. in Hb. Riedel; Eichl.
in Flor. Bras. XIII, 1, p. 283.
Frutices. ;
limbo 75/40 95/40 70/32 mm.
Frutex 1-2 m. noctiflorus, petala alba, in dumeto pr. San Bernardino, Oct.,
n. 1255; ad marginem silvæ pr. Ipe-hu,
Arbores.
foliis duplo majoribus limbo 120/70 100/60 mm.
Arbor. 8-10 m. noctiflora, petala alba decidua, ad marginem silvæ apricæ pr.
Corcepeion, Oct., n. 7611.
ROSACEÆ
Cfr. Plant. Hassler. I, p. 66: Bull. Herb. Boissier, VII, Append. I, p. 66.
Les Rosacées du Paraguay ne comprennent qu'un petit nombre d'espèces, trois
Rubus el un Prunus. Partout croît dans les forêts rupestres le Prunus sphero-
carpa, tandis que le Rubus Hassleri préfère les bords de ces mêmes forêts et les
clairières ensoleillées.
Le P. spherocarpa f. subcoriacea devient dans les forêts-buissons, d’Ilex
paraquariensis du Nord-Est (cfr. Pl. Hassl, I, p. 183). une espèce caractéristique
de ces formations; on y rencontre également le Rubus imperialis.
Sur les pentes humides des vallées qui descendent de la Sierra de Maracayu.
croit au milieu des marécages le P. sphærocarpa f. grandifolia et sur les bords
le R. brasiliensis.
Le R. Hassleri et le R. imperialis ont des fruits comestibles, qui cependant ne
peuvent être comparés comme saveur avec ceux de nos espèces européennes.
ROSACEÆ
Rubus Hassleri Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 66.
Suffrutex scandens 2-6 m. pelala persicina, ad marginem silvæ pr. Chololo in
valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6580; id. in silva aprica pr. Igatimi, Sept.,
nu. 4771; id. ad marginem silvæ pr. flumen Jejui guazu, sept., n, 4771 a.
(180) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 799
Var. paraguariensis nob.
Caules petioli petiolulique breviter sed dense tomentosi vel pubescentes grisei
pili apice glandulosi erecti numerosi ; aculei caulis et petiolorum distincte unci-
nati flavicantes basi leviter tomentosi, acutissimi; folia superiora ternata limbis
oyalis, distincte cordatis et serratis, dentibus apiculatis, facie inferiori molliter
tomentosa supra pilis sparsioribus mollibus.
A spec. genuina differt caulibus novellis et foliiferis griseo tomentosis
pilis glanduligeris debilioribus in foliis et præserlim in facie inferiore deficien-
tibus, inde habitus partis superioris plante minus armata.
er scandens, petala rosea, in silva aprica pr. flumen Jejui guazu, Sept.,
n. 4618.
Rubus imperialis Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 13; Flor. Bras. XIV, 2, p. 64.
Suffrulex 2-3 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. Curuguaty, Sept., n.4597.
Rubus brasiliensis Mart.
Cat. Hort. Monac. 1829, p. 173; Flor. Bras. XIV, 2, p. 62.
Capitulum fructiferum globosum, drupeolis ovatis leviter compressis stylo per-
sistente curvato coronatis, exocarpio siccante foveolatis nec usque ad casum
earnosis.
Suffrutex 1-2 m., petala alba in campis paludosis pr. Igatimi, Sept., n. 4689.
Prunus spherocarpa Sw.
Subgen. Laurocerasus DC. Prodr. II, 539: Sw. Flor. Ind. oce. I, 927;
Loisel. in Nouv. Duhamel V, 4: Flor. Bras. XIV, 2, p. 59.
Arbor parva vel frutex 4-8 m. petala alba, in silva rupestre Cordillera de
Altos, Sept., n. 3250 et 3276.
Forma grandifolia.
Foliis majoribus limbis supra late viridibus nitentibus, usque ad 41 em.
longis et 6 cm. lalis.
In silvula paludosa pr. Igatimi, Nov., n. 5542.
Forma subeoriacea.
Foliis parvis, lanceolalo-elliplicis, subcoriaceis, 70/30 60/25 mm.
Arbor 4-6 m. petala alba, in silvulis pr. Curuguaty.
SIMARUBACEAE
Trois Simarubacées ont été rapportées du Paraguay ; le Simaba suffruticosa qui
ne se trouve que rarement dans les campos secs du Nord-Est; le Castela Tweedii
var. macrophylla, une nouvelle variété à feuilles trois fois plus grandes que
celles du type est un arbuste épineux habitant les campos rupestres des Cordil-
leres du Centre; le Picramnia Sellowii se trouve partout dans les bouquets de
foréts humides et les buissons des campos humides, il atteint souvent les pro-
portions d'un pelit arbre, et il est très variable quant à l’indument de son
feuillage.
Les fruits du Picramnia Sellowii seraient très vénéneux d'après le dire des
indigènes.
800 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (181)
SIMARUBACEE
Simaba suffrutricosa Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 213.
Suffrutex 0.2-0,4, petala alba, in campo pr. fiumen Carimbalay, Sept,,
n. 4556.
Castela Tweedii Planch.
Hook. Lond. Journ. V, 569.
Var. macrophylla nob.
Limbis 50/20 45/15 70/20 mm.
Frutex spinosus 3-4 m. petala coccinea, in dumelis Cordillera de Altos, Aug.,
n. 736 (floriferus) et 7364 (fructiferus); id. in dumeto San Bernardino, April,
n. 4083 at 3025.
Picramnia Sellowii Planch.
Hook. Lond. Journ. Bot. V, 578.
Forma hirsuta.
Lamina inferior dense hirsula.
Arbor parva vel frutex 3-4 m. flores 5’ flavovirentes, fructus maturus niger,
in dumetis humidis pr. San Bernardino, Oct., n. 1369 spec. 4 et 1369 a spec. 9
fructiferum : id. in dumeto pr. lacus Ypacaray, Jun.. n. 3059.
Forma intermedra.
Lamina inferiore sparse, coslis dense hirsutis.
Frutex 2-3 m. flos S viridescens, in dumeto in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6622.
Forma glabrescens.
Lamina inferiore in costis tantum hirsuta. Frulex 2-4 m. flos © glaucescens,
in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7987; id. spec. fruc-
tiferum in dumeto humido pr. Tobaty, Sept.,n. 6177.
BURSERACEAE
L’unique Burséracée est un arbre assez répandu dans les forêts rupestres et des
hauts plateaux du Paraguay, le Protium heptaphyllum.
On en extrait un baume qui se durcit à l'air et qui est connu sous le nom
d’Olibanum americanum; dans la médecine indigène, il est connu sous le nom
d’Yey, il s'emploie aussi parfois pour remplacer l’encens.
BURSERACEÆ
Protium heptaphyllum (Aubl.) March.
March. in Kopenh. Vid. Medd. 1873, p. 41 ; Aubl. sub Ieica Pl. Guyan.
I, 337; Flor. Bras. XI, 2, p. 262.
Var. & Brasiliensis Engl.
Flor. Bras. I. cit., p. 263.
(182) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASLERIANÆ. 801
Arbor 6-10 m. diam. 0.3-0,6, petala vinosa, flores citriodori, in silvis mon-
tanis pr. Chololo, Jan. n. 6903 florifera ; in silvis in colle Cerro Pelado, Febr.,
n. 1929 fructifera.
Var. ; angustifolium Eng].
Flor. Bras. 1. cit., p. 263.
Arbor 40-12 m., petala purpurea, in silvis pr. Paso Laguna (Concepcion),
Oct.. n. 7703.
TRIGONIACEÆ
Le Trigonia nivea est une liane à fleurs très peu apparentes, habitant les
bords des forêts du Nord-Est et la forme paniculata les buissons des forêts rive-
raines du Nord.
TRIGONIACEÆ
Trigonia nivea Camb.
in St. Hil. Flor. Bras. mer. IL, p. 113; Flor. Bras. XI, 3, p. 13%.
Frulex scandens 3-5 m., petala albicantia ad marginem silvæ pr. Ipe-hu, Nov.,
n. 8562 fructifera: Dec., n. 5588 fiorifera.
Forma paniculaia.
Racemis compositis, spiciformibus, in paniculas terminales dispositis, foliis
ejusdem structure sed majoribus 135/60 125/55 140/50 mm.
Liana frulicosa 4-6 m., petala alba, in dumeto ad ripam fluminis Apa, Jan.,
n. 8416.
HIPPOCRATEACEA
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 184; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. 1902,
De p.479:
Les Hippocrateacées sont représentées par 7 espèces, dont 3 appartiennent au
genre Hippocratea ei 4 au genre Salacia.
Ce sont toutes des xérophytes; partout dans Je pays, dans les forêts sèches et
les buissons des campos secs, on trouve Hippocratea Grisebachii; Salacia pani-
culata, deux lianes se développant parfois dans les campos en forme d’arbrisseau
à branches décombantes.
Dans les buissons et foréts sèches du Nord on trouve H. ovala var. crassifolia
el var. parviflora el H. Grisebachti var. parvifolia; H. tenuiflora, des lianes
alleienant des dimensions considérables.
Daus les Campos secs du Nord-Est et du Nord on trouve les arbrisseaux
S. campestris, S. crassifolia el S. micrantha.
HIPPOCRATEACEÆ
Hippocratea Grisebachrii Loes.
Loes. in Engl. u. Prantl. Nat. Pilzf. III, 5, p. 227 IT. verrucosa Gris.
in Symb, ad Flor. Arg., p. 84 non IF. verrucosa H. B. K.
LS
802 BULLETIN DE L'HERBIKR BOISSIER (2Me SER.). (183)
o. typiea.
Frutex scandens 8-10 m., pelala prasina, in u pr. Villeta, Aug., n. 1758 ;
id. fructiferus, in dumetis San Bernardino, Oct. 1738.
8 parvifolia nob.
Folia fere duplo minora, 60/28 57/25 65/29. petiolo 6-7 mm. longo, ceterum
similis typo. Ex é
Frutex scandens 10-12, petala prasina, in silva Picada Isabel pr. Concepcion.
Aug.. n. 7226. |
Hippocralea tenuiflora Mart.
Mart. mss. Flor. Bras. XI, 1, p. 132, t. XLII.
Frutex scandens 4-5, petala flavo-virentia, in dumetis ad marginem fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7168.
Hippocratea ovata Lam.
Enc. XXII, 100; Flor. Bras. XI, 1, p. 130.
var. 8 crassifolia Peyr.
Flor. Bras. XI, 1, p. 130.
Frutex scandens 4-6 pelala prasina, in dumelis siccis glareosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7485.
Var. 7 parviflora Peyr.
Flor. Bras. XI, 1, p. 130 — AH. discolor Meyer.
Frutex scandens 10-15 petala alba, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Aug., n. 7232.
Salacia paniculata (Mart.) Peyr.
Anthodus paniculatus Mart. in Schult. Mant. I, 348; Peyr. in Flor.
Bras. XI, 1, p. 155, t. XLIX.
Liana fruticosa, 10-12, petala flava, nitentia, in silva pr. Campo Yeruti, Dec.,
n. 5743.
Salacia campestris Walp.
Repert. I, 402; Flor. Bras. XI, 1, p. 151.
Forma foliis lanceolutis.
Fruiex 1-1,5 flos flavus, in dumeto pr. Igatimi, Sept., n. 4751.
Forma foliis elliptieis.
Frutex 0,8-1, petala mellea, in campis siccis pr. Concepcion, Aug., n. 7264.
Salacia micrantha (Mart.) Peyr.
Flor. Bras. XI, 4, p. 148; Anthodus micranthus Mart. in Schult. Mant.
I, 348.
Var. 8 lancifolia Peyr.
Flor. Bras. XI, 1, p. 148.
Fr a 0,5-0,8 m. flos cerinus, in campis Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
D. à
(184) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 803
SAPINDACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 69: Bull. Herb. Boissier, VII, Append. I,
p. 69.
Les Sapindacées sont représentées par 31 espèces, dont deux nouvelles. Ce sont
Serjania incana et Cardiospermum pterocarpum.
Les espèces suivantes sont nouvelles pour le Paraguay : Serjania erecta ;
S. tristis; Cardiospermum grandiflorum; Thinouia sepium; Allophylus guarani-
tieus ; Diplokeleba floribunda; Talisia esculenia.
Le genre Serjania figure au nombre de 12 espèces : Cardiospermum 3: Thi-
nouia 3: Paullinia et Allophylus 2: Urvillea, Diatenopterix, Sapindus, Meli-
cocea, Talisia, Cupania, Matayba, Diplokeleba, 1 espèce.
On trouve partout dans les foréts, habitant de préférence les bords et les clai-
rières. les lianes suivantes : Serjanta caracasana; S. Laruotteana ; S. glabrata;
S. fuscifolia ; S. perulacea; S. meridionalis ; S. tristis: S. hebecarpa ; Paullinia
pinnata; P. elegans; Uroillea ulmacea ; Thinouria paraguayensis ; et les arbustes
ou petits arbres Allophylus edulis et Cupania vernalis.
Dans les forêts rupestres du Centre, les lianes : Serjania glutinosa: S. margi-
nata ; Thinouia sepium ; T. repanda.
Dans les forêts riveraines et les campos avoisinants : Melicocca bijuga, cette
espèce est aussi fréquemment cullivée dans les jardins indigènes à cause de ses
fruits comestibles.
Dans les îlots de forêts des Gampos, les lianes : Gardiospermum grandiflorum
et C. Halicacabum, la première aussi aux bords des forêts ; le Sapindus saponaria,
arbre de taille parfois considérable.
Dans les Campos du Nord-Est et Nord : Serjania erecta, espèce suffrutescente
érigée, parfois pourvue de vrilles; Cardiospermum pterocarpum, espèce décom-
bante, apparaissant une des premières après les incendies des campos: au Nord-
Est : Matayba elæagnoides, arbrisseau ou petit arbre; au Nord: Allophylus guarani-
ticus, arbrisseau ou pelit arbre et Talisia esculenta, arbre dioique de taille moyenne.
Dans les Campos rupestres des Cordillères du Centre : Diatenopterix sorbi-
folia, arbre très variable comme dimensions.
Dans les {errains argileux salins, au bord du Rio Paraguay : Diplokeleba flo-
ribunda, petit arbre à fruits rappelant ceux des Cedrela et Serjania incana, une
liane.
SAPINDACEZÆ det. L. Radikofer !.
Serjania glutinosa Radik.
Serj. Monogr., p. 126; Flor. Bras. XIII, 3, p. 270, tab. LXIT.
Liana fruticosa, 40-12 m. petala alba, in silva collis Tobaty, Mart., n. 4007.
1 Rédigé d'aprés les notes el delerminalions de M. le Prof, Dr L. Radikofer
par. E. Hassler.
304 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (21e SER.), (185)
Serjania caracasana Willd.
Spec. Plant. II, 1, p. 463; Radlk. Flor. Bras. XII, 2, p. 285.
Forma 3. genuina Radlk.
Flor. Bras. XIII, 3, p. 287.
Feliis hic depauperatis, 5 foliolato-pinnatis.
Liana fruticosa 10-15 m. petala alba, in silvula ad ripam lacus Ypacaray,
Aug., n. 3209; in silva pr. Caraguatay, Aug., n. 3120.
Serjania Laruotteana Camb.
in St. Hil. Elor. Bras. Merid. I, p. 328; Radik. Flor. Bras. XI, 3,
p- 291.
Liana fruticosa 12-15 m. petala alba, in silvis aprieis Cordillera de Altos,
Aug., n. 726.a.
Serjania marginata Casar.
Nov. Stirp. Bras. Dec. V, p. 44; Radlk. Flor. Bras. XIII, 3, p. 297.
Forma 1. genuina Radlk.
Flor. Bras. XIII, 3, p. 298.
Transiens in f. 2. pauerdentata RadIk. foliis depauperatione 5-foliato-pinnatis.
Liana fruticosa 13-20 m. petala alba, in silva collis Tobaty, Mart., n. 4006.
Serjania erecta Radik.
Serj. Monogr. p. 160; Flor. Bras. XIII, 3, p. 299.
Suffrutex erectus, cirrhosus 0,8-4,5 m. petala alba, in campo Nandurucay,
Sierra de Maracayu, Oct., n. 4938; in campis siceis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7878.
Serjania glabrata Kunth.
in H. B. K. Nov. Gen. et Spec. V, p. 85; Radik. Flor. Bras. XI, 3,
p. 303.
Forma A. genuina Radlk.
Flor. Bras. XIII, 3, p. 305.
Liana fruticosa 10-12 m. petala alba, in silvis Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3789; in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8401 a.
Serjania fuscifolia Radik.
Serj. Monogr., p. 221; Flor. Bras. XIII, 3, p. 309, tab. LXXV.
Liana fruticosa 10-12 m. petala alba, in silva San Bernardino, Oct., n. 3411.
Serjania perulacea Radlk.
Serj. Monogr., p. 227; Flor. Bras. XIII, 3, p. 315, tab. EXXVT et
LXX VIT.
Liana fruticosa 10-15 m. petala alba, in arenosis salsis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepeion, Aug., n. 7189; in silvis Cordillera de Altos, Jul.,
n. 3088.
Serjania meridionalis Camb.
in St. Hil. Flor. Bras. Merid. I, p. 366, n. 13, tab. 76; Radik. Flor.
Bras. XII, 3, p. 328.
Liana frulicosa 6-10 m. petala alba, in silvis Cordillera de Altos, Febr.,
n. 2843.
(186) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 809
Serjania tristis Radik.
Serj. Monogr., p. 293 et Suppl., p. 150; Flor. Bras. XII, 3, p. 331,
tan. LXXIX.
Liana fruticosa 8-10 m. petala alba, in silva Cordillera de Altos, Apr., n. 2090;
ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8401.
Serjanla hebecarpa Benth.
Hook. Journ. Bot. and Kew Gard. Mise. III, p. 192, n. 3; Radlk. Flor.
Bras. XIII, 3, p. 335.
Forma 2. amblycephala Radlk.
Flor. Bras. XII, 5, p. 396.
Liana fruticosa 10-15 m. petala alba, in silva San Bernardino, Apr., n. 4071 ;
in silva Cordillera de Altos, Apr., n. 4091.
Serjania incana Radlk., spec. nov.
Seandens fruticosa; rami teretiusculi, 6-8-striati, juniores pube molli crispa
cana induti, adulliores + glabrati, cortice rufescente ; corpus lignosum simplex,
leviter sulcatum; folia 5-foliolato-pinnata, nunc foliolorum superiorum coaduna-
tione transeuntia in 3-foliolata, nunc foliolis inferioribus basi grosse lobatis
transitum in folia biternala exhibentia; foliola terminalia subrhombea, lateralia
inferiora ovata in petiolulos breves contracta, superiora ovalia sessilia, omnia
obtusa vel subtruncata et emarginata mucronulo notata, rarius terminalia sub-
acuta, remote dentata, dentibus utrinque 2-4 obtusis patulis vel subrecurvis
apice calloso-glandulosis, subcoriacea, supra nitidula, subtus opaca et præsertim
janiora pube cana adspersa, inde triste viridia, insuper glandulis microscopicis
præsertim subtus adspersa. punctis lineolisve pellucidis sparsis notata, subtus
utriculis laticiferis amplioribus crebris instructa, epidermide valde mucigera,
paginæ superioris quoque prope nervos (libro sclerenchymatico parco instructos et
erystallis solitariis circumfusos) stomatophora; petiolus mediocris, supra sulcatus,
pubescens, rhachis marginata; thyrsi solilarii, parte cincinnigera quam pedun-
culus apice nune bicirrosus, nunc ecirrosus breviore vel subæquali cincinnisque
cano-puberulis; cincinni stipitati, interdum elongati, multiflori, bracteis bracteo-
lisque parvis subulatis; pedicelli filiformes, flores subæquantes, prope basin arti-
culati ; flores inter minores; sepala exteriora glabra, interiora pilis tenerrimis
laxe adspersa; pelala subspathulata, ulrinque glandulis adspersa, squama apice
subbicornutim crislata aucta; sorus glaber; stamina laxe pilosula; pistillum
(floris /) rudimentarium, glabrum; flores © et fructus — (non suppetebant).
Ramı diametro 2 mm., internodiis 2-7 cm. longis. Folia petiolo 1-2 em. longo
adjeclo 5-8 cm. longa, totidem lata; foliola terminalia 3-4 cm. longa, 2-3 cm. lata
lateralia inferiora vix, superiora sat minora; stipulæ 1,5 mm. longæ. Thyrsorum
peduneulus 3-5 mm. longus, rhachis 2-3 em. longa; cincinnorum stipiles 3-4 mm.,
pedicelli 2,5 mm. longi ; alabastra obovoidea, 3 mm. longa. Flores albovirentes:
sepala interiora 3 mm. longa, 2 exteriora fere dimidio breviora. Pelala 4 mm.
longa; squamæ (eristis exclusis) pelala dimidia æquantes, margine villosiusculæ,
pelalorum superiorum erista profunde bifida appendiceque deflexa barbata, peta-
lorum inferiorum crista obliqua bipartita insiructe. Tori glandulæ superiores
ovalæ, acule, inferiores obsoletæ. Stamina (floris g’) petala æquantia. Rudi-
mentum germinis triquetrum, stylo apice 3-lobo coronatum. — Ob fructum defi-
cientem hoc tempore inter species sedis dubiæ intercalanda est.
Prope Concepcion in dumelis arenosis salsis, m. Sept. 1901, flor., n. 7445.
L. Rapzkorer, V. 1903.
Paullinia pinnata XL. emend,
Spee, Plant., p. 366, n. 7 partim ; Radlk. Flor. Bras. XIII, 3, p. 360.
Liana fruticosa 8-10 m. petala alba, bacca rubra, ad marginem silvæ in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7872.
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER, n9 9, 31 août 1903. BR)
806 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (22 SÉR.). (187)
Speeimen foliolis angustioribus Paullinia angusta N. E. Brown. Cf. Radlk.
Monogr. Paull., p. 142, 146, 148.
Liana fruticosa 6-8 m. pelala alba, in dumetis pr. Concepcion, Oct., n. 7591.
Paullinia elegans Camb.
in St. Hil. Flor. Bras. Merid. I, p. 370, n. 1; Radik. Flor. Bras. XIII,
3, p: 362, tab. LXXXL fig. 2.
Frutex scandens 4-8 m. petala alba, in dumeto pr. Igatimi, Oct.. n. 4895; in
silva aprica Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Nov., n. 5233; in silva Ipe-hu, Oct.,
n. 518%: inter gramina in campis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8148.
Urvillea ulmacea Kunth.
in H. B. K. Nov. Gen. et Spec. V, p. 82, n. 1; Radlk. Flor. Bras. XUI,
3, p. 420.
Forma 1. genuina Radik.
Sitz. k. b. Akad. 1878, p. 264.
Liana fruticosa 8-12 ın. petala alba, in silvis pr. Atira, Jul., n. 3156; in
dumelis ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7259.
Cardiospermum grandiflorum Sw.
Prodr., p. 6%, n. 3; Radlk. Flor. Bras. XII, 3, p. 433.
Forma 1. genwinum Radlk.
Sitz. k. bair. Ac. 1878, p. 260 : Flor. Bras. XIII, 3, p. 436.
Liana suffruticosa, 6-8 m. petala alba, in silvis Cordillera de Altos, Dec.,
n. 3689; inter gramina in campis pr. Vaqueria Igatimi, Sept., n. 4740; ad mar-
ginem silvæ pr. San Estanislao. Jan., n. 6009: petalis stramineis, ad marginem
silvæ pr. Chololo, Dec., n. 6863; in dumetis pr. Concepeion. Aug., n. 7262; in
dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.. n. 8409.
Cardiospermum Halicacabum L.
Spec. Plant., p. 366, n. 1: Radik. Flor. Bras. XIII, 3, p. 438.
Var. microcarpum Bl.
— GC. pumilum Bl.
Herba scandens 1-1,5 m. petala alba, in dumetis pr. Tobaty, Mart., n. 3974 ;
in dumeto humido pr. Bellavista, Apa, Dec., n. 8106.
Cardiospermum pterocarpum Radlk., spec. nov.
Suffratex humilis, ecirrosus; caules e radicis lignosæ collo crasso plures spi-
thamei et bispithamei, peripherici breviores procumbentes, centrales longiores
erecti, basi lignosi teretiusculi squamigeri pilis setaceis patulis hirsuti, cortice
rufescente, superne herbacei sulcati glabriusculi virides; folia longe petiolata
trifoliolata vel foliolis basi coadunatıs profunde tripartita; foliola ovata, inter-
medium conspicue, lateralia breviter petiolulata, inæqualiter argute inciso-den-
tata, membranacea, pinnatinervia, nervisaliis in dentes aliis in sinus inter dentes
excurrentibus interdum margineque rubicundis, glabra nec nisi margine vel in
uervo mediano quoque pilis adspersa, insuper utrinque glandulis microscopicis
ornata, nitidula, impunctata (cellulis secretoriis destituta); subtus utriculis lati-
ciferis (ut et floris partes), instructa nec non ad venas crystallis solitariis con-
sita, epidermide valde mucigera, paginæ superioris quoque insigniter stomato-
phora: petioli strieti, supra planiusculi, bisulcati, pilis adspersi vel glabri ; sti-
pulæ subfoliacee longiores, lineari-lanceolatæ, parce pilosæ vel glabræ, foliorum
(188) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 807
summorum breviores, subulatæ; thyrsi ex axillis foliorum vel infimi ex axillis
squamarum solitarii, pedunculo infimorum perbrevi, superiorum elongato petiolum
æquante, apice cincinnum solitarium 2-3-florum vel cincinnos 2-4 umbellatim
congestos stipitatos 2-3-floros bracteatos gerente, cirris destituto ; flores sat longe
pedicellati, sat magni, 5-sepali, sepalis glabris, disci glandulis brevibus; fructus
generis (illi Cardiospermi Halicacabr L. var. microcarpi Bl. similis), parvus, tur-
binatus. truncatus, 3-locularis, loculis dorso in alam sursum dilatatam chartaceo-
membranaceam venosam productis, extus et intus glabris, dissepimentis com-
pletis, styli reliquiis apiculatus, denique, ut videtur, septifrage dehiscens.
Caules 10-20, interdum 60 cm. longi, 1,5-2 mm. crassi,. internodiis 1-6 cm.
longis. Folia petiolo 1-8 em. longo adjecto 3-12 cm. longa; foliola 2-5 cm. longa,
1-4 em. lata; stipule ad 8 mm. longæ, 1 mm. late, patulæ. Thyrsi 1-6 cm. longi.
Flores albi, cire. 8 mm. longi, pedicellis gracilibus % mm. longis basi articulatis
suffulti. Sepala 2 exteriora ovata, interiora (3) oblonga, quam exteriora plus
duplo longiora, omnia virescentia, margine rubicunda. Petala ex obovato-oblongo
in unguem latiusculum attenuata, intus glandulis microscopicis laxe adspersa,
supra unguem squama aucta : squamæ (aristis inclusis) petala dimidia æquantes
vel paullo superantes, margine puberulæ: superiores crista alta obovata truncata
appendiceque deflexa subquadrata villosiuscula, inferiores crista dorsali aliformi
oblique erecta instructæ. Torus glaber, glandulis superioribus lateralibusque
suborbieularibus glabris. Stamina filiformia, petala subæquantia, glabra; antheræ
glabre. Germen (floris ©) lanceolatum, tricarinatum, glabrum, stylo in stigma
3-crure desinente coronatum (floris rudimentarium). Fructus 1,8 em. altus,
apice (alis inclusis) totidem latus, deorsum sensim attenuatus, parte seminifera
ad medium latissima 1 cm lata. Semen (immaturum tantum visum) subglobosum
diametro 3 mm., brunneum, funiculo dilatato obcordato insidens. — Affine
Cardiospermo procumbenti Radlk. (cfr. Fl. Bras. XII; 3, p. 449, t- 96), a quo
inter alia differt foliis 3-foliolatis impunctatis.
In campo prope flumen Capibary, m. Sept. 1898, flor. et fr,, n. 4403; in
campis combustis in regione cursus superioris fluminis Apa, m. Febr. 1904,
flor., n. 8473. L. RADLKOFER, V. 1903.
Thinouia repanda Radlk.
Engl. et Prantl. Nat. Pflzf. II, 5, p. 308; Flor. Bras. XIII, 3, p. 456.
Fruticosa scandens 6-8 m. flos flavescens, in dumetis pr. San Bernardino, Jan.,
n. 1846.
Thinowia paraguayensis (Britt.) Radlk.
in Engl. u. Prantl. Nat. Pflzf. III, 5, p. 308; Flor. Bras. XIII, 3, p. 457;
Britt. in Ann. N. Y. Ac. Sc. VII, p. 75 sub Thouinia.
Liana fruticosa 6-8 m. petala alba in silva Cordillera de Altos, Jan., n. 3745 ;
in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8297.
Thinouia sepium Spenc. Moore.
Transaet. Linn. Soc. II, ser. IV, 3, p. 341.
Liana frulicosa 3-4 m. petala alba, in dumetis pr. Chololo, Dec., n. 6712.
Diatenopterix sorbifolia Badlk.
Sitz. k. bayer. Ac. VIII, p. 28% ; Flor. Bras. XII, 3, p. 466, tab. C.
Arbor 4-5 m. petala alba, in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 2978; flori-
ferus; eod. loco, Nov., n. 3517 fructiferus; inter rupes in collibus pr. Tobaty,
Sept., n. 6183.
Allophylus quaraniticus (St. Hil.) Radlk.
In Engl. u. Prantl. Nat. Pflzf. II, 5, p. 312; Schmidelia quaranitriea
808 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (189)
St. Hil. in Bull. Soc. Philom. 1823, p. 133, n. 29 ; Radik. Flor. Bras. XII,
3, p. 480.
Frutex 4-2 m., petala alba, in dumetis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8112.
Allophylus edulis (St. Hil. Juss. et Camb.) Radlk.
In Warm. Symb. Part. XXXVII, p. 995 (224); St. Hil. Plantes usuelles,
n. 67, tab. 67; Radik. Flor. Bras. XIII, 3, p. 484.
Var. gracilis Radlk.
Flor. Bras. XII, 3, p. 485.
Frutex 5-6 m. petala alba, in silva pr. Caballero, Jul., n. 591 ; in dumetis pr.
Concepcion, Sept., n. 7380.
Sapindus Saponarıa L.
Spec. Plant., p. 367, n. 1: Radik. Flor. Bras. VIII, 3, p. 512.
Forma 1. genuinus Radlk.
Flor. Bras. XII, 3, p. 517.
Arbor 10-12 m. diam. 0,2-0,% m. petala alba, in silvis campestribus pr. San
Bernardino, Jan., n. 586 floriferus et 586. fructiferus; in dumetis ad ripam lacus
Ypacaray, Jan., n. 3764.
Diplokeleba floribunda N. E. Brown.
in J. Gr. Kerr. Bot. Pilcomayo Exped., Trans. et Proc. Bot. Soc. Edinb.
XX, 1 (1894), p. 50; Radlk. in Engl. et Pr. Pfl.-Fam. III, 5, Nachtr.
(1896), p. 460.
Fructus (hucusque ignotus) capsularis, lageniformis, ca. 3 cm. longus, basi 13,
apice 6 mm. crassus, paullulum curvatus, e tertia inferiore parte tumida quasi in
rostrum crassum obtusum attenuatus, obsolete trigonus, 3-locularis, loculicide
3-valvis, valvis medioseptiferis ab axe in partes 3 filiformes usque ad basin
fisso secedentibus, dorso angulum obtusum basi evanidum exhibentibus, corti-
cosis, fragilibus, brunneis, maculis pallidioribus suberosis crebris notatis, e
minutim puberulo + glabratis, intus basi lævibus, superne transversim rugosis
et pilis minutis perlaxe adspersis. Semina alata, 2,5-3 cm. longa, 8 mm. lata, in
loculis solitaria, erecta, retinaculis ex axis basi porrectis filiformibus suffulta,
parie tertia inferiore embryonem fovente tumida a lateribus compressa oblique
elliptica, testa membranaceo-spongiosa albida sursum in alam duplo longiorem
æquilatam membranaceam stramineam basi spongiosam margine interiore fere
seminis basin attingentem apice paullulum angustatam obtusam producta. Embryo
carvatus; cotyledones subfoliaceæ, albidæ, deflexæ, corrugatæ, oles et aleuro
tolte; radicula longiuscula, dorso micropylem versus descendens, plica teste
profunda excepta.
Prope Concepcion in dumetis solo salso, m. Oct. 1901, flor., c. fruct. anni
antecedentis . (L. Rapzkorer, V, 1903).
Melieocca lepidopetala Radlk.
Sitz. K. Bayer. Ac. VII, p. 344: Flor. Bras. XII, 3, p. 525.
Arbor 10-15 m. diam. 0,3-0,6 m. ad ripam fluminis Salado pr. Limpio, Sept.,
n. 9239; ad marginem silvæ ripariæ pr. Concepcion, Aug., n. 724%; id. n. 179
PI. Hassl. I, p. 69 sub M. bijuga L.
Talisia esculenta Radik.
Silz. k. b. Acad. VIII, p. 345, n. 5; Flor. Bras. XIIE 3, p. 537,
tab. CXI.
(190) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 809
Arbor dioica 6-8 m. petala alba, in silva pr. Arroyo Mocay, Oct., n. 4896 ; in
lucu arenoso pr. Concepcion, Sept. n. 7413 spec. g' et 7413a spec. Q.
Cupania vernalis Camb.
In St. Hil. Flor. Bras. Merid. T, p. 387, 0. 3; Radik. Flor. Bras. XIE, 3,
p. 571.
Forma 1. genuina Radlk.
Sitz. k. b. Ac. 1879, p. 560.
Arbor 8-10 m. petala albicantia, in silvis San Bernardino, Jun., n. 3014.
Matayba eleagnordes Radik.
Sitz. k. b. Ac. IX, p. 535, n. 468, p. 635, n. 30; Flor. Bras. XIIL à,
p- 629.
Frutex vel arbor parva 2-3 m. petala alba, in uliginosis pr. San Estanislao,
Aug., n. 4267; in dumeto pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4317; in dumeto pr.
flumen Corrientes, Sept.. n. 4491.
CARYOCARACEZÆ
L’unique Caryocaracée trouvée au Paraguay est le Caryocar brasiliense, un
arbuste habitant les campos secs au pied et sur le haut plateau de la Sierra de
Maracayu où il est assez répandu. Sa fleur aux nombreuses étamines d’une cou-
leur jaune paille s’ouvrant à l'aube, donne un charme tout particulier aux
Campos pendant les heures matinales.
CARYOCARACEÆ
Caryocar brasiliense Cambess.
St. Hil. Flor. Bras. Merid. I, p. 249, ti. 67; Flor. Bras. XII, 1, p. 353,
tab. LXXIIT.
Var. 8 planifolium Wittmack.
Flor. Bras. XII, 4, p. 353.
Frutex 1,5-2,5 m. petala albo-glaucescentia, in campis pr. Ipe-hu, Sierra de
Maracayu, Oct,, n. S151;, fruticulus 0,3-0,8 m. stamina straminea, in campo
Nandurucay, Oct., n. 4920.
Forma dentata,
Foliolis distincte et grosse dentatis.
Fruticulus 0,5-0,6, petala staminaque alba, in campo Ipé-hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 9311.
BIXACEÆ
Le Biva Orellana, unique représentant de cette famille, est un cosmopolite
américain, qui se trouve partout cultivé et subspontané. On le rencontre même
dans l'intérieur du Chaco, en compagnie du Gossypium barbadense sur tous les
emplacements où les Indiens ont campés.
810 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2%e SÉR.). (191)
Les semences sont employées comme matières tinctoriales et fournissent à l'in-
digène le fard préféré à l’occasion des grandes cérémonies.
BIXACEE
Bixa Orellana L.
Spec. PI. 730; Flor. Bras. XII, 1, p. 433.
Frutex 3-4 m., petala rosea, cult. et subspontaneus Cordillera de Altos, Jan.,
n. 2950 floriferus et n. 803 fructiferus.
COCHLOSPERMACEZÆ
Un seul représentant, le Maximilianea regia, habite les campos secs du Nord-
Est où il est assez rare. Au moment de la floraison il est généralement aphylle et
les nombreuses grandes fleurs jaunes se détachent bien distinctement des autres
plantes environnantes, ce qui fait qu'on les distingue de très loin.
COCHLOSPERMACEÆ
Maximilianea regia Mart. ei Schrank.
Regensb. Flor. 1819, p. 451 : Cochlospermum insigne St. Hil. in Flor. Bras.
XI, 1, p. 429.
Var. glaberrima nob.
Foliis glaberrimis ad °/s partitis, nervis haud pubeseentibus.
Frutex 0,3-0,4, petala lutea, in campo Nundurucay, Oet., n. 4934; frutex
0,5-1 aphyllus in florescentiam, in arenosis pr. flumen Capibary, Sept., n. 4392.
LOASACEÆ
Loasa parviflora, l'unique représentant de cette famille, habite les bords
humides des lacs et cours d’eau. C’est une herbe décombante d'environ un mètre
de longueur, pourvue de nombreux poils urticants, rappelant par son faciès les
nombreux Melothria qui peuplent les mêmes parages.
LOASACEÆ
Loasa parviflora Schrad.
PI. rar. bras. ined. in DC. Prodr. I, p. 342; Urban in Flor. Bras. XII,
3, p. 209.
Forma foliis pennatifido lobatis.
Herba prostrata, 0,8-1 m. petala alba, ad ripam lacus Ypacaray, Sept., n.3301.
THYMELÆACEÆ
La seule espèce de cette famille, le Daphnopsis racemosa, ne se trouve que très
(192) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. S11
rarement dans les forêts xérophyies du haut plateau de la Sierra de Maracayu,
c'est un petit arbre ou arbrisseau à fleurs blanches.
THYMELEACEE
Daphnopsis racemosa Gris.
Symb. ad Flor. Arg., p. 134.
Notre plante concorde parfaitement avec la diagnose donnée par Grisebach
pour la section Neivira Gris. :; par contre elle est en désaccord avec celle donnée
par Gilg. in Engl. u. Prantl. Nat. Pflzf. III, 6a, p. 236. M. Gilg n'a pas vu que
les écailles hypogynes sont au nombre de six et soudées en capsule.
Var. leptostachys nob.
Racemi foliis longioribus.
Arbor parva 2-3 m. diam. 0,05-0,1 m. flos albus. In silva aprica Ipe-hu,
Sierra de Maracayu, Oct.. n. 5040.
ŒNOTHERACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 71; Bull. Herb. Boissier, VII, Append. I,
pi 71:
Les Onagracées se trouvent au nombre de 18 espèces au Paraguay dont
4 espèces nouvelles.
Les espèces nouvelles sont : Jussieua paraguayensis ; J. Hassleriana ; J. pseudo-
Narcissus et sa var. leptophylla; J. epilobioides et sa var. parvifolia.
Le genre Jussieua est représenté par 16 espèces et Oenolhera par 2 espèces.
Les Oenothera sont les seules Onagracées habitant les terrains secs, l’Oenothera
mollissima et sa var. paraguayensis sont des plantes rudérales répandues partout.
L'O. ındecora se trouve dans les campos sablonneux du Nord-Est, où elle est
cependant assez rare.
Les Jussieua habitent toutes les campos humides, marécages, bords de lagunes
et Lacs.
Dans les Campos humides et marais, on trouve partout : Jussieua elegans ;
J. peruviana; J. Hassleriana; J. nervosa et ses variétés; J. pseudo-Narcissus ;
sa var, leptophylla ne se trouve qu'au Nord-Est et Nord; J. decurrens ; J. gran-
diflora (N.); J. suffruticosa; J. octonervia; J. epilobioides (N.); J. para-
quayensis (C.); J. pilosa (S.).
Dans les marais et lagunes on trouve les espèces nageantes ou flottantes :
J, repens (partout); J. natans, espèce pourvue de pneumatophores (N.); J. ele-
gans f. macrophylla (N. E.).
jestent à citer deux espèces rapportées par Morong qui ne figurent pas dans
notre énumération : Jussieua lagunæ Mor. du Chaco et J. sericea Camb. du
Centre.
(A suivre.)
—— 48 -—
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora.
(Neue Folge.)
XV.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
Mit Beiträgen von
Edmund BAKER (London). Dr B.P. Georges HOCHREUTINER
J. G. BAKER (Kew). (Genf).
Dr J. BRIQUET (Genf). Kurt DINTER (Okahandja).
B. C. CLARKE (Kew). Dr Th. LŒSENER (Berlin).
Prof. D' Hans SCHINZ (Zürich). E. WEBER (Zürich).
(Suite.)
RESEDACEE.
Hans SCHINZ (Zürich).
Oligomeris (Holopetalum) lycopodioides SCHINZ et DINTER
nov. spec.
Eine mehrjährige, vom Grunde an verzweigte, + 25 cm hohe gedrun-
gene Holzpflanze mit etwas fleischigen, sehr dicht stehenden, am Rande
rauhen, ungestielten, + 6 mm langen und °/ı mm breiten, spitzen
Laubblättern, die in ihren Achseln Axillarknospen tragen. Die Rauh-
heit der Blaitränder rührt von kurzen, eikegelförmigen, einzelligen
Haaren her. Die endständigen Blütenstände sind gedrungen und circa
3 cm lang. Die + 3 mm langen Tragblätter sind lanzettlich und spitz,
die Kelchblätter am Rande weisshäutig, + 2 mm lang und -+ stumpf-
lich. Die zungenförmigen Kronblätter sind abgrundet, zart, + 3/2 mm
lang und 1 mm breit. Die Staubbeutel sind + 8 mm lang. Die + 4 mm
lange und 2 mm breite kapselige Frucht ist kahl, länglich eiförmig und
3-, 4- bis 5-karpellig. Die Samen sind schwarz und metallglänzend.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Windhoek, auf Kalk,
Dinter 330, bl. und fr. II.
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 813
GRASSULACEA.
Edmund BAKER (South Kensington).
Crassula (Eucrassula) brevistyla nov. spec.
Caulis teres sæpe ramosus. Folia herbacea planiuscula oblonga vel
oblongo-lanceolata caulina in vaginam connata superiora quam inferiora
sensim breviora et quam internodia sæpe breviora inferiora quam
internodia longiora.
Inflorescentia terminalis; cymæ superne densæ inferiores laxiores.
Sepala lanceolata glabra acuta mucronata carpellis subæquilonga quam
petala breviora. Petala lanceolata alba mucronata glabra. Stamina quam
calyx longiora. Carpella margine axiali ciliata stigmate subsessili.
Squamæ subquadratæ quam carpella multoties breviores.
Natal : Umzynyati alt. 400 m. J. M. Wood, 942; near Mooiriver,
1000 m, J. M. Wood, 5346.
A member of Harvey’s series Perpilatæ.
Stem simple or branching 20—25 cm long, terete, glabrous, slightly
swollen at the nodes. Leaves herbaceous, thin, plat, in opposite pairs,
connate slightly vaginate at the base, 2,5—9».0 cm long, or rather
longer, upper leaves shorter than the internodes below longer.
Inflorescence terminal, rather dense, 3—4 cm long rather over I cm in
diameter. cymes rather laxer below.
Sepals lanceolate, glabrous, acute, mucronate about as long as the
carpels, and rather less than half the length of the petals.
Petals lanceolate, mucronate. glabrous, -- »,5 mm long. Stamens
longer than the calyx.
Carpels ciliate on the inner margin. Stigma subsessile. Squamæ
subquadrate about '/ı the length of the carpels.
Crassula (Eucrassula) compacta SCHŒNLD. var. nov. elatior.
Caulis cinereo-pubescens quam typus C. compactæ S. Schönland
multoties elatior basin foliosus superne floriferus. Folia radicalia late
cunealo-obovata sessilia margine ciliata folia caulinia oblonga vel oblongo-
ovala connata opposita. Flores diffuso-verlicillati et terminales bracteæ
2 oppositæ foliis similes sed mulloties minores.
Sepala sublibera lanceolata ciliata quam petala breviora. Petala
oblonga oblusa quam stamina longiora. Filamenta filiformia apice
81% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (26 SÉR.).
attenuata antheris ovatis. Carpella sursum breviter attenuata fere sepalis
æquilonga. Ovaria oblique ovata stylis brevissimis. Squamæ minul&.
Orange river Colony : D. Cooper, 2320. Coll. 1862.
An interesting plant which has been placed in the Kew Herbarium on
the same shelt with S. compacta Schönland.
Stem einereo-pubescent 8,0—10,0 cm high. Flowers verticillate and
terminal, verticels subtended by bracts which are sessile and opposite,
5—7 mm long and ciliate margined.
Sepals lanceolate, ciliate. shorter than the petals 3,0 mm long. Petals
oblong. obtuse + 4 mm long. Stamens longer than the carpels. Carpels
+ 2 mm long. narrowing above into a short style.
Crassula (Eucrassula) similis nov. spec.
Species habitu C. Manni Hook. fil. quæ in montibus Cameroonensibus
reperitur. Caulis simplex erectus cartilagineo-hispidus validus, foliosus
crassitie pennæ olorinæ. Folia basi semiamplexicaulia oblongo-lanceolata
vel superiora ovato-lanceolata margine minute cartilagineo-ciliata supe--
rıora ad basin connata quam inferiora sensim breviora opposita basi
breviter connata. Internodia quam folia breviora. Inflorescentia dense
congesta cymoso-corymbosa terminalis multiflora, bracteis bracteolisque
foliis similibus sed minoribus floribus breve pedicellatis Calycis lobi
oblongo-lanceolati margine minute ciliali. Petala in sicco rosea lanceolata
mucronala. Carpella sursum attenuala. Squamæ subquadratæ latiores
quam Jongæ.
Species ad C. Mannii Hook. et C. rubicundam E. Meyer accedens.
Transvaal Colony : Houtbosh, Rehmann, 6374.
Though geographically widely separated a close ally of this plant
is C. Manni Hook. from Cameroons, but the inflorescence is not so
flat at the top and the stem leaves are connate at the base to a
much less extent, the bracts subtending the flowers are ciliate-margined,
not papillose-margined and the sepals are minuiely ciliate, not entire
at the edges.
Closely allied to C. rubicunda E. Meyer (Refugium Botanicum
tab. 339) differs in the much denser inflorescence — the stem leaves
are broader and shorter and connate at the base to a less extent — the
flowers smaller.
Stem stout, simple, erect, + 25 cm high. Lower leaves lanceolate or
oblong-lanceolate, 5,0—8,0 cm long, upper leaves laxer and smaller,
H. SCHINZ. BEITR-EGE ZUR KENNINIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. S15
in opposite pairs, slightly connate at the base, semi-amplexicaul, longer
than the internodes minutely cartilagineous ciliate at the margins.
Inflorescence rather dense, 5—6 cm in diameter cymose-corymbose.
terminal. Calyx lobes oblong lanceolale, ciliate at margin */s length of
pelals.
Petals lanceolate. acute, mucronate, rise-coloured. Carpels narrowing
upwards. Hypogynous scales subquadrate.
The following is a key to the allied species.
Virgate suffrulices with simple stems.
Style short or very short.
v
* Flowers vellow. Calyx lobes smooth edged.
C. vaginata E. Z.
* * Flowers red or pink lo white.
—— Stem leaves ovate or ovale lanceolate.
© Basal leaves ovate not much longer than the cauline leaves.
GC. natalensis Schönland
© © Basal leaves oblong-lanceolate many times longer than the cauline
leaves.
C. similis Baker lil.
—— —— Stem leaves narrower lanceolate or oblong-lanceolate.
C. rubicunda E. Meyer
—— — —— Stem leaves linear-lanceolate style + 1 mm. long.
C. Wilmsiana Diels
Crassula (Kucrassula) sessilifolia nov. spec.
Gaulis erectus inferne foliis tectus superne floriferus. Folia sessilia
planiuscula glabra margine ciliata ovata vel oblongo-ovata quam
internodia paulo longiora apice subacula caulinia quam radicalia. Flores
sensim Iminores parviusculi cymoso-corymbosi, bracteæ foliis similes sed
multolies minores. Sepala quam petala breviora oblongo-lanceolata.
Pelala ovalo-lanceolata apice incurva subacula. Filamenta filiformia,
antheris ovalis, carpellis subæquilonga. Carpella oblique ovata sursum
allenuala, stylis brevissimis, carpella quam sepala longiora. Squamæ
subquadratæ apice subemarginatæ circa quam carpella "/s plo bre-
viores,
816 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.).
Natal : D. Cooper. 2518. Coll. 1862.
Stem erect + 13 em high in the specimen before me leafy for °/: of
its length, floriferous above. Leaves ovale or ovate-oblong, radical
leaves + 4 cm long, cauline leaves 1,5—2.0 cm long. sessile, glabrous,
margin slighily ciliate.
Inflorescence terminal, flowers rather small, arranged in a cymose
corymbose manner.
Calyx 1.5 mm long. sepals oblong, lanceolate, shorter than the petals.
Petals + 2,5 mm long. Carpels narrowing upwards into a style
0,5 mm long. Squamæ subquadrate, apex subemarginate about '/s length
of carpel.
Crassula enantiophylla nov. spec.
Caulis erectus cinereo-pubescens ad folia articulatus. Folia opposita
sessilia patentia vel erecto-patentia planiuscula oblanceolata vel oblonga
vel ovato-oblonga basi breviter connata subremola margine ciliata.
bracteis foliis subsimilibus sed multoties minoribus. Flores verticillati
verticillis inferioribus quam superioribus remotioribus. Sepala lanceolata
ciliata quam petala paullo long'ora apice subacuminala. Petala oblonga
post apicem mucronem ferentia quam stamina longiora. Antheræ basi
fixæ, filamentis gracilibus. Capella sursum breviter attenuata. Squamæ
minulæ.
Species pro habilu inflorescentiæ ad C. turritam Thunberg accedens
sed folia valde diversa
Transvaal Colony : Houtbosh, Rehmann, 6372.
A member of Harvey’s section Thyrsoideæ but with the leaves more
cauline and less radical that in C. turrita Thunb. and C. barbata Thunb.
Herbaceous. Stem simple, terete, leafy below, floriferous above.
length together with inflorescence 25—39 cm.
Leaves spreading, oblanceolate or oblong or ovate-oblong. sessile.
opposile, slightly connate at the base, 3—4 cm long, about 1,5 cm broad
al the broadest point which is sometimes ‘/s of the length from the apex,
sometimes !/s of the length from the base, margin ciliate. Internodes
2,5—4,0 cm long. Cymules fasciculate and pedunculate in the axiles
of opposite leafy bracts (which become smaller towards the summit
of the stem) forming an interrupted thyrsus. Flowers pedicellate. Calyx
3 mm long, sepals lanceolate, ciliate, a little longer than the petals.
Carpels a little over { mm long attenuate above, style short.
This plant would have been placed by Haworth in his genus Turgosea
or as he afterwards called it Purgosea (see. Phil. Mag. 1828, p. 184).
H. SCHINZ. BEITBEGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 817
He divided this genus into 2 sections and placed in it the following
species which require the careful attention of students of these plants
as some of them are entirely overlooked by Harvey in the Flora capensis.
Sect. Ligulæfolia : Leaves lovate liguliform.
Turgosea linguefolia Haworth Revis. Pl. Succ., p. 14 — Crassula linguæfolia
Haworth Syn. Suce., p. 56.
Turgosea tomentosa Haworth Revis. Pl. Succ, p. 14 — Crassula tomentosa
Thunberg.
Turgosea pertusa Haworth Revis. Pl. Suec., p. 14 = Crassula corymbulosa Link
Turgosea pertusula Haworth in Phil. Mag. 1827, p. 184.
Seel. Subovatæ : Leaves more or less obovale ovale or ovale,
lanceolale and ciliate.
Turgosea obovata Haworth Revis. Pl. Suce., p. 16 — Crassula obovata Haworth
in Suppl. PI. Suce., p. 18.
Purgosea aloides Haworth Revis. Pl. Suce., p. 16 — Crassula aloides Solander.
The following he also indicates as belonging in Turgosea, C. obovata,
C. turrita, C. capitella and C. thyrsiflora. — Crassula antiphylla is
very closed allied to Crassula obovata Haw. It differs in shape of leafe, the
leaves are not so distincte obovate cuneale and the petals are shorter.
Numerous plants have been subsequently placed in the genus Purgosea
by G. Don. and others.
Crassula (Globulea) Rehmanni nov. spec.
Caulis brevis validus foliosus. Folia oblique obovato-elliptica ulrinque
pubescenti-canescenlia planiuscula suberassa. Pedunculus scapiformis
pubescenti-canescens, terminalis simplex. Bracteæ oppositæ basi connatæ
vaginantes. Inflorescentia confertim subpanniculata. Flores in cymulis
globosis dispositi et terminales. Calyx cinereus extrinsecus patentim
pubescens quam petala brevior calycis lobi oblongi subobtusi. Petala
inaperlo-erecla ovala concava apice globulum cerinum ferenlia quam
stamina longiora. Carpella ovoidea sursum altenuala quam slamina
breviora. Squamæ subquadratæ apice subemarginatæ. Simillima C. cepha-
lophoræ Thunberg, differt ambitu foliorum ; inflorescentia autem
C. cephalophoræ multoties laxior.
Cape Colony : Worcester District, Hexrivervaley, Rehmann, 2815.
Stem short. Leaves obliquely obovate or subrotund pubescent-
canescent, obtuse, 3,0 cm long 2,0—2,3 cm broad at the broadest point.
Peduncule scape 20 cm long perhaps longer canescent with about
5 pairs of small connate vaginale bracts 3,0—5,0 em apart, Cymules of
815 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
flowers globose. arranged in a rather close paniculate capilate manner,
diameter of cymules 6—8 cm differing considerably from the inflores-
cence of C. cephalophora Thunberg which is much laxer.
Calyx cinereous patent and hairy, lobes oblong. subobtuse. shorter than
the petals.
Petals ovate panduriform + 2, 5 mm. long concave with a fleshy
gland behind the blunt apex. Stamens shorter than the petals. Carpels
ovoid tapering above + 2 mm long shorter than the stamens.
Squamæ subquadrate about '/ı the length of the carpels apex subemar-
gınate.
Cotyledon (Paniculatæ) Dinteri nov. spec.
Caulis brevis carnosus inerassatus cicatricibus foliorum delapsorum
notatus. Folia plerumque delapsa lineari-lanceolata glauca in sicco
superne canaliculata sessilia. Pedunculus erectus teres glaber quam
caulis multolies longior. Flores inter minores generis paniculatim
dispositi. Calyx campanulatus lobis triangularibus aculis mucronatis -
quam tubo paullo longioribus. Corolla quam calyx fere duplo longior
corollæ lobi quam tubus multoties longiores ovati concavi mucronati
pubescentes. Antheræ brevissime apiculatæ filamentis brevibus. Carpella
glabra apices versus attenuata. Species ad C. Ecklonianam accedens
differt floribus minoribus corollæ lobis pubescentibus et ambitu
diverso.
German Southwest Africa: Great Namaland,K. Dinter, 934.
«Cotyledon auf einer feuchten Felsplatte zw. Kleinfont. und Grasport
Aestig, bis 1 '/s Fuss hoch. Blüten. grün. »
Stem short, fleshy, with hardened tubercular prominent leafscars, the
plant belonging to the second series of the Sect. Paniculate (confer
Harvey Flora Capensis II, p. 370). Leaves scattered (in the specimen
before me mostly fallen) linear lanceolate, sessile, somewhat glaucescent,
+ 2,5 cm long. Peduncle erect, terete, 20 cm long perhaps longer.
Flowers rather small for this genus, arranged in a paniculate manner.
Calyx campanulate, tube + 2 mm long, lobes triangular acute, +
2,5 mm long, mucronate.
Corolla short 5—6 mm. long, lobes ovate, concave, mucronate,
pubescent.
Anthers + 2 mm long shortly apiculate, longer than the filaments,
hairy at the base of the filaments.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA, 819
LEGUMINOSÆ.
Hans SCHINZ (Zürich).
Crotalaria Lindenii SCHINZ nov. spec.
Einjährig? Der fahlgelbe Stengel ist mit verhältnissmässig langen,
anliegenden Seidenhaaren bekleidet. Die Blättchen der + 14 mm lang
gestielten Laubblätter sind oberseits kahl, unterseits anliegend seiden-
haarig, und silbergrau., verkehrtlanzettlich bis elliptisch, stumpf. + 20 mm
lang und + 4 mm breit. Die Blütenstände sind seitenständig, die Zipfel
des behaarten Kelches sind lanzettlich und + 5 mm lang. Die & 3 ‘/2
mm lang im Kelche gestielte Hülse ist kahl, von einer Spitze überragt,
+ 22 mm lang und + 8 mm dick. Die Nebenblätter sind säbelförmig
lanzettlich, einfach oder 2- bis 3 zählig, das heisst entsprechen reduzierten
Laubblättern.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, sandige Felder bei Otjim-
bingue, Linden, fr. Mai.
Crotalaria hirsutissima SCHINZ nov. spec.
Ein sehr stark steifhaariger Halbstrauch von braun grüner Farbe. Die
Blättchen der + 15 mm lang gestielten Laubblätter sind verkehrt- bis
nahezu ausgesprochen lanzeltlich, stumpf, von einer kleinen Weich-
stachelspitze überragt, + 17 mm lang und -+ 3 mm breit, oberseits
völlig kahl oder nur mit ganz wenigen, vereinzelten Haaren besetzt,
unterseits stark langbehaart. Die zum Teil endständigen, zum Teil seiten-
ständigen Infloreszenzen sind lockerblütig, die zerstreut behaarten Kelch-
zipfel sind auffallend schlank und zugespitzt, + 6 mm lang und 1/4 mm
breit. Der Kiel der + 13 mm langen Krone ist an der obern Kante
wollig behaart. Die + 23 mm lange und + 9 mm dieke Hülse ist kahl
und lederig.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Otavi, Dinter 663, bl. und
I 47.1.
Crotalaria Dinteri SCHINZ nov. spec.
Eine ausdauernde, staudenartige Holzpflanze mit kurz anhegend
behaarter, holziger Hauptaxe. Die + 8 mm lang gestielten Laubblätter sind
verkehrtlanzeltlich bis elliptisch verkehrteiförmig, unterseits kurz anlıe-
gend behaart, oberseits kahl, bis A7 mm lang und 4 bis 5 mm breit, in der
820 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2112 SÉR.).
Regel aber eher etwas kürzer. Auffallend ist der unterseits deutlich her-
vortretende, weisse Blattmittelnerv. Die lateralen Blütenstände sind wenig-
blülig, die Blütenstiele messen 2 1/2 bis 4 mm. Die kurz behaarten Kelch-
zipfel sind lanzettlich, spitz, 3 ‘/2 bis # mm lang und am Grunde
+ 1 '/z mm breit. Der Kiel der bis 10 mm langen Krone ist an der obern
Kante wollig behaart. Die Kelche 2 bis 3 mm lang im gestielte Hülse ist 8
bis 9 mm lang und + 6 mm dick, kurz behaart und + 6 samig.
Die unscheinbaren, pfriemlichen Nebenblätter fallen frühzeitig ab.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Waterbergplateau, Dinter
583, bl. und fr. 9. IV.
Crotalaria hispida SCHINZ nov. spec.
Eine krautartige, einjährige Pflanze, deren Stengel und Zweige ab
stehend steif behaari sind und deren untere Auszweigungen dem Sub
strat mehr oder minder anliegen. Die Blättchen der + 10 mm lang
gestielten Laubblätter sind von elliptisch bis elliptisch lanzettlichem Umriss,
spitz oder — bei verkehrtlanzettlichem Umriss — stumpflich, in der Regel
von einer kleinen Weichstachelspitze überragt, - 23 mm lang und + 6
mm breit, oberseits kahl, sonst zerstreut abstehend behaart. Der seiten-
ständige Blütenstand ist 6- bis 12 blütig, die Blütenstiele messen + 11/2
mm. Die Kelchzipfel sind lanzeitlich, spitz, behaart, + 1 ‘/2 mm lang»
die Krone ist + 5 mm lang. Der Kiel ist kahl, die Fahne gestreift. Die
+ 10 mm lange und 6 bis 7 mm dicke Hülse ist kurz behaart und mehr-
samig. Die zugespitzten, lanzettlich säbelförmigen Nebenblätter haben
eine Länge von durchschnittlich 5 mm.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Omboatjipiro, Dinter 447,
bl. und fr. 29, II.
Nach Olivers Flora of tropical Africa, Band II, würde man unsere Pflanze
als C. fleruosa Baker bestimmen, das Exemplar stimmt aber keineswegs
mit einer in unserm Herbarium generale liegenden, vom Ngami-See
stammenden und in Kew als C. flexuosa bestimmten Pflanze überein.
Crotalaria mutabilis SCHINZ nov. spec.
Eine aufrechte, krautige, einjährige, abstehend behaarte Pflanze mit
+ 25 mm lang gestielten 3-zähligen Laubblättern und säbelförmig
lanzettlichen, + 20 mm langen und + 3 mm breiten Nebenblättern. Die
Laubblatispreite ist von elliptisch-lanzetilichem Umriss, mit aufgesetzter
Spitze versehen, oberseits kahl, unterseits sehr zerstreut abstehend lang
behaart, + 60 mm lang und + 7 mm breit. Die Blütenstände sind
H. SCHINZ. BELTRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 821
+ 13 cm lang, locker wenigblütig. Die Zipfel des locker langbehaarten
Kelches sind lanzettlich, zugespitzt, + 8 mm lang und am Grunde
+ 1° mm breit. Die Krone misst circa 14 mm, sie ist erst gelb, später
(oder nur im getrockneten Zustande ?) bläulich und besitzt einen an der
obern Kante wolligen Kiel. Die Früchte sind oblong, im Kelche 3 mm lang
gestielt, bis 25 mm lang und + 10 mm dick, dabei von einer Spitze, der
Basis des teilweise bleibenden Griffels gekrönt. im übrigen unbehaart.
Deutsch-Südwest-Afrika: Amboland, Olukonda, Rautanen 373, bi.
II.; Rautanen 37%, bl. IM.
Die Pflanze gehört zur Formengruppe der C. podocarpa und repräsen-
tiert vielleicht nur eine schmalblätterige Spielart dieser.
Lessertia perennans DC. Astrag (1802), 47.
Var. pubescens SCHINZ nov. var.
Hülsen weich behaart, sonst kaum von Typus verschieden.
Südafrika: Natal, hill side near Howick, À bis 1300 m, Wood 5159,
bl. und fr. 28, XL. ; Orange River Colony, Cooper 2238.
GERAMACEE.
Hans SCHINZ (Zürich).
Monsonia malvæflora SCHINZ nov. spec.
Ein Halbstrauch, dessen vegetative Teile dicht mit Kräuselhaaren
bekleidet sind, neben welchen die zerstreut vorkommenden Stieldrüsen
so sehr zurücktreten, dass sie erst bei genauerer Untersuchung wahrge-
nommen werden. Die Zweige sind von graulicher Färbung. Die
Laubblätter sind + 5 mm lang gestiell, die Spreile ist -- 30 mm lang
und + 5 mm breit, verkehrtkeilförmig. abgestutzt und entfernt stumpf
gesägt, oberseits kahl, unterseits behaart und mit hervortretenden
Nerven versehen, dabei gefaltet. Die Nebenblätten können als stechend
bezeichnet werden. Die wenig- (meist 2-) blüligen Pedunculi sind 25 bis
50 mm lang, die Blütenstiele haben eine Länge von 41 bis 25 mm. Die
am Bande häutigen und bewimperten Kelchzipfel sind von einer
Weichstachelspitze überragt, + 10 mm lang und + 3 mm breit. Die
Blumenblätter sind + 20 mm lang und ähneln in der Färbung den
Blüten unserer einheimischen Malven.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Südabhang des
östlichen Auasberges, 1800 m, Dinter 802, bl. X.
Die Pflanze erinnert an Monsonia biflora DC. Prodr. I (1824) 683, bei
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1905. 54
822 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.).
dieser ist der Kelch aber lang behaart, wogegen bei unserer Art an
den Kelchblättern nur ganz vereinzelte Mähnenhaare vorkommen,
ferner ist M. biflora CD. eine einjährige Pflanze M. malvæflora dagegen
ist unzweifelhaft mehrjährig. M. ovata Cav. Diss IV (1787), t. 143, fig. 1
hat eiförmige Laubblätter und weicht dadurch ebenfalls von der
obigen Art ab.
Monsonia glandulosissima SCHINZ nov. spec.
Gleichfalls eine mehrjährige Pflanze mit verholzten Aesten und
+ 7 mm lang gestielten Laubblätiern und einem Indument, das aus
nicht zu übersehenden .Stieldrüsen besteht. Die Laubblätter sind von
elliptisch lanzeitlichem Umriss, nach dem Grunde zu keiförmig ver-
sehmälert, gekerbt bis stumpf gesägt, abgerundet und mit unterseits
deutlich hervortretenden, vom Grunde aus eintretenden, 5 bis 6 Längs-
nerven versehen, im übrigen beiderseits behaart. Die Nebenblätter sind
wie bei der vorigen Art stechend. Die Länge der Laubblattspreiten
beträgt + 20 mm, die Breite + 5 mm. Die + 2-blütigen Blütenstands--
stiele sind + 30 mm, die Blütenstiele selbst + 20 mm lang. Die am
Rande häutigen, von einer Weichstachelspitze überragten, lang bewim-
perten Kelchblätier sind + 8 mm lang und + 3 mm breit. Die
+ 12 mm langen Kronblätter scheinen im frischen Zustande von
violettrötlicher Färbung zu sein.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Windhoek, Dinter
837, bl. IL. ; östliche Auasberge, Dinter 856, bl. I.
Die drüsige Behaarung der vegetativen Teile ist so auffallend, dass
eine Verwechslung mit einer der schon bereits beschriebenen Arten
ausgeschlossen erscheint.
ANACARDEACEZ.
Hans SCHINZ (Zürich).
Heeria Dinteri SCHINZ nov. spec.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Gammanas, Dinter
824, steril.
Die Zugehörigkeit der mir vorliegenden Zweigstücke, deren Rinde
rolbraun bei rötlichgelber Behaarung ist, zu der Gattung Heeria scheint
mir ausser Frage zu stehen. Die zerstreut angeordneten Loubblätter
sind von verkehrieiförmigem Umriss, gegen die Basis zu etwas keilförmig
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 823
zusammengezogen, am entgegengesetzten Ende abgerundet oder sogar
ausgerandet, + à mm lang gestielt, + 6 ‘/2 cm lang und + 4 ‘}2 cm
breit, ober- und unterseits rauh behaart, dabei unterseits von fahlgelber
Behaarung und Färbung.
Ich glaubte zuerst die Zweigstücke zu H. crassinervia Engler legen zu
sollen, nachdem ich aber die Englersche Pflanze habe studieren können,
bin ich davon abgekommen, denn die Laubblätter der AH. crassinervia
sind nicht nur kleiner, sondern sie stehen auch an den Zweigenden
gedrängt.
Heeria namaensis SCHINZ et DINTER nov. spec.
Strauchig? Die Zweige sind von aschgrauer Farbe und tragen an den
Ende büschelig gehäuft die 4- bis 2 mm lang gestielten Laubblätter, die
von verkehrtlanzeitlicher bis länglich verkehrteiförmiger Gestalt sind ;
die Spreite ist abgerundet, beiderseits samtartig, unterseits fahlgelb,
+ 15 mm lang und + 6 mm breit. Der Blattrand ist meist etwas nach
unten umgerollt, die Seitennerven gehen beinahe in rechtem Winkel vom
Hauptnerven ab. Blülen fehlen.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland,! Gubub, Dinter 934.
Heeria insignis (Del.) 0. KTZE var. reticulata SCHINZ nov. spec.
Die Laubblätter dieser Spielart sind + 11 cm lang und + 5 cm
breit, beiderends stumpf oder am Grunde verjüngt, von einem Spitzchen
überragt, beiderseits weich samtartig behaart und zwar unterseits heller
als oberseits.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Ossive Dinter, 482, fr, 28.
GELASTRAGCEN.
Fh. LŒSENER (Bertin).
Gymnosporia capitata (E. Mey.) LŒS. var. b. tenuifolia L(ES. var. nova
foliis tenuius coriaceis nervis manifestioribus quam in {ypo.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Grootfontein : K. Dinter,
695.
Gymnosporia Dinteri L(ES. spec. nova.
Glaberrimo, inermis (an semper ?); ramulis tenuibus, vetustioribus 1. 5.
brunneis; foliis 4—6 mm longe petiolatis coriaceis, ji, s. brunnescentibus,
velustis ex unico, quod aderat, crasse coriaceis, obovato-ellipticis vel
824 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (28 SER.).
lanceolatis vel oblanceolatis, interdum angustis. basi anguste acuta
sensim in peliolum productis, apice rotundatis usque obtusis et brevis-
sime mucronulatis, margine dense et manifeste serrulatis, 4—6 cm
longis. 0,9—2 cm latis, costa et nervis lateralibus utrinque circ. 7 sub
auguio angusto obviis + ad apicem versus vel basalibus sub--formiter
curvalis, rarius subrectis, supra et subtus prominulis, juxtaque marginem
reticulatis; inflorescentiis in foliorum axillis solitariis. graciliter et
7—14 mm longe pedunculatis, ter usque quinquies dichotome furcatis.
axibus + divaricatis, secundariis 5—9 mm longis, tertiis quartis etc.
gradatim brevioribus vel eis subæquilongis, bracteis delloideis, aculius-
culis, margine paucifimbriolatis, I—2 mm longis; floribus parvis, sub
anthesi cire. 2 mm diam.; sepalis deltoideis obsolete fimbriolatis, aculis
vel obtusis; petalis eis pæne 3-plo longioribus, ellipticis, 1—1.5 mm
longis, margine + repando-crenulato; staminibus his dimidio brevio-
ribus. extra discum subannularem, obsolete 5-lobum, inter ejus lobos
insertis, filamentis tenuibus, antheris parvis ovoideis; ovario disco
insidente, sublageniformi, in stylum manifestum apice breviter 3-fidum
angustalo, 3-loculari, loculis 2-ovulatis, ovulis erectis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hererolaud, Waterberg, K. Dinter 371.
Im Habitus der G. Antunesit Loes. ausserordentlich ähnlich und nur durch noch
dichter gesägten Blattrand abweichend, in der Region des Blütenstandes aber gänzlich
von dieser verschieden und eher noch mit G. benquelensis La&s. übereinstimmend.
die indessen ebenfalls nicht so reich verzweigte Inflorescenzen und nur zweifächriges
Ovar besitzt. (Vergl. über üiese Arten Lœsener in Engl. Jahrb. Vol. 28, p. 151—152.)
G. peduncularis (Sond.) Lœs. var. b. hirsuta Loes. forma 8 macro-
phylla Les. form. nova; foliis majoribus, usque 12 cm longis, 4.7 em latis.
Südost-Afrika : Natal, Drakensberg, ad Mountainprospect : Rehmann
6969; Umgeni ad catarrhactam Rehmann 74441; ad Camperdown, Reh-
mann 7830; Golon.capens., Knysna, ad Portland, Rehmann 356.
HALVAGEE UND BONBACB.E DEUTSCH-SUDWEST-AFRIKAN
von Hans SCHINZ (Zürich) und K. DINTER (Hereroland)!.
ABUTILON.
A. intermedium Hochst. in Schweinf. Beitr. Fl. Æthiop.(1867), 49.
À. angulatum (Guill. et Perr.) Mast. in Oliv. Fl. trop. Afr.]J
(1868), 183.
Warmbad, Fleck 198 a, 199 a, bl. IV.
? Zum Teil nach den Bestimmungen von Dr Hochreutiner (Genf).
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 825
Gr. Nam.: / Karasgebirge, Fleck 2124; Warmbad, Fleck, 198 a, 199 a;
Stauwerk, Dinter 1446, bl. 45. Il.; Sandsteinbergabhänge am Inachab,
Dinter 98%, bl. XII.
Her. : Waterberg, Dinter 360, bl. 31. 1]; Oshando. Schinz 185, bl.
16, II ; /Kuisib. Fleck 493, bl. V. ; Nels 12.
Amb.: im Walde zwischen Ondonga und Uukuambi, auf Termiten-
haufen, Rautanen 60 und 415, bl. 7. IV.; Omulonga, Schinz 182, bl.
12.X.
Trop. Afrika, Madagaskar.
A. austro-africanum Hochr. in Ann. du Conserv. et du Jardin
Bot. Geneve VI (1902), 25.
Her. : Okomita, Dinter 509, bl. 21. II.
Litakoun.
A. fruticosum Guill. et Perr. Fl. Seneg. I (1830-33), p. 73; Oliv.
Fl. trop. Africa I, 187.
Her. : Oshando (Upingtonia), Schinz 18%, bl. 10. IT; Gansberg, Fleck
839, bl. WI.
Amb. : Zwischen Olukonda und Uukuambi, Schinz 185, fl. 8. 1.
Nördl. Afr., westl. As.
A. hirtum Sweet Hort. bril. ed. À, I (1827), 53 ; Oliv. Fl. trop. Afr.
1, 187.
Abutilon graveolens Wight in Arn. Prodr. Fl. Ind. I (183%), 55.
Gr. Nam. : / Ans, Schinz 187, bl. 26. IL ; Tiras, Schinz 186, bl. IV ; am
Arrib bei Rehoboth, Fleck 18, bl. I.
Her. : Waterberg, Dinter 41%, bl. 30. III.; Tsoachaub bei Otjimbingue,
900 m, Marloth 1399, bl. V. ; Nels 10; Höpfner 33; Otjimbingue, Linden;
« Leisab » (Nam.).
Kal. : Kwebe-Hiils (Ngami-See), Lugard 171.
Trop. Afrika, Venezuela, Australien, Comoren.
A. indicum Sw. Hort. brit. ed. 1, I (1827), 54; Oliv. Fl. trop. Afr.
I, 186.
Her.: Salem am Tsoachaub, 2—3 m hoher, buschiger Strauch, Dinter
145, bl. 27. Vll feine etwas vom Typus abweichende Form) ; Fleck 737.
Betschuanaland, Trop. überhaupt.
A. Lugardii Hochr. et Schinz nov, spec.
Die Zweige dieser prächtigen Pflanze sind stielrund. von fahlgelber
Färbung und weichfilzig behaart. Neben diesem filzigen Indument sind
die sämtlichen vegetativen Organe, namentlich aber die Zweige und
Blatistiele reichlich mit vereinzelt stehenden, sleif abstehenden, 2 bis
3 mm langen Haaren besetzt. Die Blatistiele sind -+ 31/2 em lang und
826 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
stehen in einem Winkel von ungefähr 45 Grad von den iragenden
Zweigen ab. Die Nebenblätter sind 10 mm lang, lanzettlich, spitz, mehr
oder minder seidenartig behaart. Die + 6 cm breite und + 6 cm lange
(gemessen vom Blattansatz zur Spreitenspitze) Spreite ist beiderseits
weichfilzig behaart, breiteiföürmig, am Grunde herzförmig, spitz bis
zugespitzt, unregelmässig grobgesägt bis grobgezähnt bis spitzgekerbt.
Die blattachselständigen Blütenstände sind wenigblütig; die etwas
unterhalb des obern Endes artikulierten Blütenstiele entspringen einem
bis 5 cm langen Blütenstandsstiel und erreichen eine Länge von
+ 10 mm. Der glockige Kelch ist bis 11 mm hoch; die eiförmigen,
spitzen und mit einer Grannenspitze versehenen Kelchabschnitte sind
+ 7 mm lang. Die Kelchbehaarung ist filzartig und weich, immerhin
derart, dass die einzelnen Haare noch als solche erkennbar sind. Die
freien Kronblattlappen sind + 16 mm lang und über der Mitte +
17 mm breit, schief, gegen den Grund zu keilförmig verjüngt und
dort an den Kanten bärlig behaart. Die Krone ist im Uebrigen von
goldgelber Farbe. Die kugelförmige Frucht ist oben abgeflacht und
eingedrückt, + 12 mm hoch, am Grunde + 15 mm, oben + 10 mm
breit und setzt sich aus 18 Karpellen zusammen. Die Karpelle sind
mit Ausnahme der Aussenkanten membranös, mit einem kurzen Spitz-
chen versehen, + 8 mm breit und dreisamig.
Kal. : Kwebe Hills near lake Ngami, Mrs. E. Lugard, 171.
Die Pflanze ist mir von Kew als A. graveolens Wight et Arn. var.
zugekommen und sie erinnert in der Tat an diese Art, hat aber sicher-
lich mit ihr nichts zu tun. Das Indument der A. graveolens ist keines-
wegs so weich wie bei unserer Art, die Früchte sind bedeutend
kleiner und überdies sind bei graveolens die Blattstiele länger oder
doch nicht kürzer als die Spreiten.
A. pycnodon Hochr. in Bull. Herb. Boiss., 2me ser. (1902), 1004
et in Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève VI, 13.
Her. : Gam Korchas, Dinter 1464, bl. 13. Il.; Fleck 737 a; Fleck 4262);
Otjimbingue, Linden, bl. V.
A. ramosum Guill. et Perr. Fl. Seneg. I (1830—33), 68 ; Oliv. Fl.
trop. Afr. I. 186.
— — var. sparmannioides (Guill. et Perr.) Hochr. in Ann.
Cons. et Jard. Bot. Geneve VI (1902), 17.
Her. : Waterberg. Dinter 406, bl. 31. HI.
Nordwest- und Nordostafrika, Indien.
A. Rehmannii Bak. f. in Journ. of Bot. XXXI (1895), 217.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 827
Her. : Grootfontein. Dinter 675, bl. 29. IV.
Transvaal.
A. Sonneratianum (av. Diss. I (1785), p. 29, t. 6, f. %; Harv. et
Sond. Fl. Cap. I, p. 168.
Her. : + Aubinkonis am Eisib, Gürich 45, bl. und fr. 30.
Kapkolonie, Transvaalkolonie. Oranjeflusskolonie, Natal : trop. Asien.
ALTHAA.
A. Ludwigii L. Mant (1767), 98; Harv. in Harv. et Sond. Fl. Cap.
I, 158.
Gr. Nam.: Awichab, Dinter 998. bl. 3. IX ; between Verleptram and
the mouth of Orange River, Drege.
Südeuropa, Orient, Nordafrika.
MALVA.
M. parviflora L. Diss. Dem. Pl. Nov. nota f. in Amoen. Acad. Il
(1756), 416 ; Harv. in Harv. et Sond. Fl. Cap. 1, 159.
Gr. Nam. : / Aus, Schinz 179.
Her. : Kurumanas. Fleck 585, bl. IV.
Eingeschleppt.
SIDA.
S. cordifolia L. Spec. Pl. ed. I (1753), 684 ; Harv. in Harv. et Sond.
Fl. Cap. I, 168.
— — var. genuina Hochr. ined.
Gr. Nam.: Rehoboth, Fleck 210 a, bl. II.
Her. : Okandjose, Dinter 529, bl. 29. II. ; Höpfner 88. k
Amb. : Omupanda in Uukuanyama, Wulfhorst 171 ; Olukonda, Rau-
{anen 58. bl. 18. IL.
Trop. und subtrop. Afrika.
S. Dinteriana Hochr. in Bull. Herb. Boiss., 2me ser. (1902), 1001;
et in Ann. du Gonserv, et du Jardin Bot. de Genève VI, 37.
Gr. Nam. : Windhoek, Dinter 348, bl. II.
Her.: Ubib am Kan-Fluss, Dinter 52, bl. V., VI.; Etiro, Dinter 1442
bl. 42, II.
S. grewioides Guill. et Perr. Fl. Seneg. I (1850-53), 71; Oliv. Fl.
trop. Afr. I, 182.
— — var. genuina Hochr. in Ann. Conserv. et Jardin Bot.
Geneve VI (1902), 37.
328 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SsÉR.).
Her. : Okakena, Dinter 498, bl. 25. II.
Amb. : Omupanda in Uukuanyma, Wulfhorst 170, 171; Olukonda,
Rautanen 412, bl. IT.
Trop. Afrika, Arabien.
S. Höpfneri Gürke in Bull. Herb. Boiss. IT (1895), 40%.
Gr. Nam. : Rehoboth Fleck 2114.
Her. : Höpfner 93. bl. INT. ; Lüderitz 75.
Amb.: Olukonda. Schinz 181, bl. 29. XI.
Mossamedes.
S. rhombifolia L. Spec. Pl. ed. I (1753). 266 ; Oliv. Fl. trop. Afr. 1.
Sida longipes E. Mey. in Harv. etSond.Fl. Cap. I (1859—60), 167.
Gr. Nam. : Rehoboth. an felsigen Rinnen, Fleck 19. bl. I, 200a, bl. V.
Her. : in lapidosis Karibib. 1200 m, Marloth 1472, bl. V.; Karibib»
östl. vom Erongogeh., Schenck 438, bl. XI 13. ; Höpfner 20, 93 ; Lüderitz
75 ; Miss Kolbe ; Otjimbingue, Rautanen 61, fr. VI.
Amb. : Olukonda, Schinz 181, bl. 2. I. ; Rautanen 71, bl. 15. II.
Kal. : Kwebe hills near lake Ngami, Lugard 167.
Betschuanaland, Kapkolonie, Natal. Transvaalkolonie. |
Die Pflanze führt im Oshindonga, der Sprache der Aandonga, mehrere
Bezeichnungen : esingu, okahampundu und ondjupa; mit dem Dekokt
derselben wird die Frau nach dem Ableben ihres Mannes abgewaschen
und « gereinigt. »
S. spinosa L. Spec. Pl. ed. 1 (1753). 683; Harv. et Sond. Fl. Cap.
J, 167.
Her. : Waterberg, Dinter 409, bl. 31. HE
Amb. : Onkumbe, Schinz 180, bl. 22, IX: Rautanen 413, bl. I, im
Walde zwischen Ondonga und Uukuambi, Rautanen 70, 414, bl. 47. IV.
Nördl.und trop. Afrika, Madagaskar, Arabien, trop. Asien, trop. Amerika.
PAVONIA.
Seer. Typhalaca DC.
P. hirsuta Guill. et Perr. Fl. Seneg. I (1830-33), 51; Oliv. Fl. trop.
At AIR.
Gr. Nam. : Rehoboth, am schattigen Ufer des Oanop, Fleck 147, bl. 1.
Her. : 10 km. östlich von Orumbo, Dinter 1295, bl. 15. XII (forma);
Waterberg, Dinter 519, bl. 30. II.
Amb. : Uukuambi, Oshihekeformation, Rautanen 409, bl. 25. IV; Olu-
konda, Rautanen 63, 410, bl. FE 411. bJ. VIT: Omupanda in Uukuanyama
Wulfhorst 7, bl, 4. IE.
Trop. nördl. Afrika.
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNINIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 824
Secr. Eupavonia Endl.
P. Kraussiana Hochst. in Flora XXVI (184%), 295.
Pavonia macrophylla E. Mey in Harv. et Sond. Fl. Cap. I,
(1559-60), 169. ’
Gr. Nam. : Keetmanshoop, Schinz 191, bl. et fr. 12. XII; Rehoboth
Schinz 189, bl. et fr. 9, V., Fleck 200 a, bl. I, 635.
Her. : ! Kuisib, Fleck 533, bl. V.; Otjimbingue, 900 m.. Marloth 138%,
bl. V.; Okahandja. Höpfner 43, bl. HE; Oshando, Schinz 192, bl. 14. II;
Miss Kolbe; Spitzkoppje. Dinter 22, bl. I.
Amb. : Olukonda, Schinz 190, bl. 6. X, 188, bl. 22. XIL; im Schatten
der Bäume auf Termitenhaufen, Rautanen 68, 66, 62.
Kal. : Chansis, Fleck 362, fr. Ende Mai; Ngami, M’Cabe. — Omupulo-
musi (Osh.).
Bourbon.
Secr. Gancellaria DC.
P. clathrata Nast. in Oliv. Fi. trop Afr. 1 (1868), 193.
Pavonia Rehmannii Szysz. Polyp. Thalam. Rehmann (1887), 129.
Lüderitzia pentaptera K. Schum. in Bingl. Bot. Jabrb. X (1889).
BON tb. VI.
Gr. Nam. : Keelmansboop, Fenchel 19; Inachab, Dinter 985, bi. XK.
Her. : in lapidosis ad Otjimbingue, 900 m.. Marloth 1403. bl. V; Lüde-
ritz 78, 79; Miss Kolb.
(Nam.) / Guri heis = Schakalsbusch. Der Genuss der Blätter ist für
Ochsen tötlich.
P. Schumanniana Gürke in Verhandl. Bot. Ver. Prov. Brandenb.
RAD 1147
Her. : Ossire, Dinter 485, bl. 28 II.
Amb. : Ökasiıma ka Namutenya, Schinz 195, bl. If; Olukonda, Rautanen
418, 419, 420; Omupanda in Uukuanyama, Wulfhorst 474, 1410, bl. 10. TIL;
Ojodn, Rautanen 421.
P. vespertilionacea Hochr. in Bull. Herb. Boiss. (1902), 1002.
Gr. Nam. : Inachab, Standsteinplateau, Dinter 985, b. II.
’ Unter den Transvaalpflanzen Rehmanns habe ich kürzlich eine dieser Section
angehörende Pavonia gefunden, die von Szyszylowiez als P. zeylanica Cav.
bestimmt und publiziert worden ist (Szyszylowiez, Polyp. Thalamill. Rehman-
mans |1887 |, 130) und die sich von P. Schumanniana Gürke nur durch kleinere
Blüten unterscheidet :
Pavonia Schumanniana Glirke var. parviflora Schinz nov. var.
Kronblälter 45 mm (beim Typus 30 min) lang.
Transvaalkolony : Pretoria, Aapies Poort, Rehmann 4185 ; Preloria, colles
supra Aapies river, Rehmann 4365; Boshveld, Elandsriver (and drift), Reh-
mann 493%; Makapansberge, Streydpoort, Rehmann 5492.
830 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
HIBISCUS.
SECT. Bombycella DC.
H. Elliottæ Harv. in Harv. et Sond. Fl. lap. II (4861-62), 587 ; Hochr.
in Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 77.
H. ebracteatus Mast. in Oliv. Fl. trop. Afr. I (1868), 206.
— — var. subciliatus Hochr. in Bull. Herb. Boiss. (1902), 1003.
Amb. : Omupanda in Uukuanyama, Wulfhorst 169.
— — var. Pechuelii (0. Kuntze) Hochr. in Ann. Conserv. et
Jard. Bot. Genève IV (1902), 77.
H. ebracteatus Mast. var. Pechuelii O. Kuntze in Jahrb. Bot. :
Garten Berlin IV (1886). 261.
H. Elliott Harv. var. ebracteatus (Mast.) Hochr. in Ann. Con-
serv. et Jard. Bot. Genève, IV (1902). 77.
Gr. Nam. : Schackalfluss, Schinz 195: Keetmanshoop, Fenchel 20, 21,
39; Inachab, Dinter 982. bl. XII; Komab, Schinz 196, bl. L; Bergrinnen
des südl. Gebirges von Rehoboth, Fleck 115. bl. I, 11, bl. IV;
Bysondermaid, Schinz 19%, bl. 1.
Her. : / Kuisib, Fleck 651, bl. VI; Kurumanas, Fleck 198a, bl. IV.:
Miss Kolbe; Lüderitz 80; Nels 12; Namib (2), Höpfner 49. bl. 7. I; in
lapidosis pr. Karibib. 1000 m, Marloth 1473. bl. V : am Fusse des Bock-
berges bei Kubus, Gürich 39, bl. 25. X.; Soris soris am Usabfluss, Gürich
39, bl. 3. XI; Pechuel-Lesche; Chapman et Baines; Miss Elliott.
H. pusillus Thunb. Prodr. Fl. Cap. (1794), 118; Hochr. in Ann.
Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 79.
H. Marlothianus K. Schum. in Engl. Bot. Jahrb. X (1889), 6.
— — var. genuinus Hochr, 1. c.
Her. : Otavi (Upingtonia), Dinter 622, f. 15. IV.; Orumbo, Dinter
1292, bl. 15. X. (forma minor Hochr. ined.).
Oestl. Kapkolonie, Transvaal- und Oranjeflusskolonie, Natal.
H. atromarginatus Eckl. et Zeyh. Enum. (1834-37), 38; Hochr.
in Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 80.
Her. : in lapidosis pr. Otjimbingue, 900 m, Marloth 144%, bl. V,
Kapkolonie, Transvaalkolonie, Natal.
Bestimmung unsicher, vielleicht H. aristævalvis Garcke?
H. Dinteri Hochr. in Mémoir. Herb. Boiss. N° 20 (1900), 20 et im
Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève IV, 80 et VI, 48.
Her. : Spitzkoppjes, Dinter 83, Bl. 3. IV.; Hasi, Dinter 1457, bl. U.
H. micranthus L. Suppl. (1781), 308; Hochr. in Ann. Conserv. et
Jard. Bot. Geneve, IV, 82.
— — var. genuinus Hochr. I. c.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 831
Gr. Nam. : Rehoboth, Fleck 209 a.
Her. : KI. Windhoeker-Berg, Dinter 330, bl. II; 2 Stunden östlich von
Orumbo, Dinter 1309, bl. 18. XIL: Miss Kolbe; Lüderitz 81 (aff. husllensis
Hiern); Waterberg, Dinter 367, bl. 31. IN. (aff. var. sanguineus (Franch.)
Hochr.); Outjo, Rautanen 428, bl. 16. XI., 430, bl. 19. 12.
Amb. : Olukonda. Schinz 197, bl. 17. XI.
Trop. Afr., Ostind.
— — var. ovalifolius Hochr. |. c.
Her. : Outjo, Rautanen 406, bl. 19. XI.
« Omunika » (Osh.).
Amb. : Olukonda, Rautanen 401.
Ost- und Nordafrika, Abessinien, Arabien.
— — var. sanguineus (Franch.) Hochr. L c.
Okahandya, Höpfner 49, bl. II.
Trop. Afr.. Somalland, Rhodesia, Arabien.
H. huillensis Hiern Cat. Afr. Pl. I (1896), 76; Hochr. in Ann.
Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 86.
Her. : Windhoek, Dinter 843, fr. IL; Okomita, Dinter 497, ster. 21. IL;
2 Stunden östlich von Orumbo, Dinter 1308, fr. 18. XII.
Angola, Somalland.
Seer. Trichospermum Hochr.
H. intermedius Rich. Tent. Fl. Abyss. I (1847), 58; Hochr. in
Ann. Gonserv. et Jard. Bot. Geneve, IV, 94.
— — var. aristævalvis (Garcke) Hochr. L c., 84.
Gr. Nam. : Rehoboth, an den felsigen Ufern des Oanop, Fleck 8, 243 a,
bl. I.
Her. : Lüderitz 82; Windhoek, Dinter 32%. bl. Il; Quaaipits, Dinter
197, bl. I.
Trop. Afrika, Abessinien, Arabien, Ostindien.
H. malacospermus E. Mey. in Flora, bes. Beigabe II (1843), 192;
Hochr. in Ann. Conserv. et Jard. bot. Genève, IV (1900), 98.
— — var. palmatipartitus (Gürke) Hochr. 1. c.
IH. rhubdospermus Garcke var. palmatipartitus Gücke in Abh.
Bot. Ver. Prov. Brand. XXX (1888), 179.
Gr. Nam. : Tiras, Schinz; Rehoboth, Schinz.
H. calyphyllus Cav. Diss. V (1788), 283, t. 140; Hochr. in Ann.
Conserv, et Jard. bot. IV, 99.
var. genuinus Hochr. 1. c., 100.
Gr. Nam. : Kehoboth, Fleck 202,
332 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (Ze SER.).
Her.: Miss Kolbe.
Amb. : Ondonga, Rautanen 402.
Von Abessinien bis hinunter nach Port Natal; Transvaalkolonie.
H. platycalyx Mast. in Oliv. Fl. trop. Afr. I (4868), 202; Hochr. in
Ann. Conserv. et Jard. Bot. Geneve, IV, 400.
Gr. Nam. : Rehoboth, in Flussläufen, im Schatten, Fleck 202: Gam-
mams. unter Acacia detinens Dinter 345, bl. Il.
Sambesigebiet, Mayotte.
Secr. Furcaria DC.
H. surattensis L. Spec. PL ed. 1 (1753), 696; Hochr. in Ann.
Conserv. el Jard. Bot. Genève, IV, 110.
— — var. Mastersianus (Hiern) Hochr. 1. c.
Her. : Otavi (Upingtonia), Dinter 668, fr. 18. IV.
Trop. Afrika. Natal.
H. cannabinus L. Syst. ed. X (1759), 1149; Hochr. in Ann. Con-
serv. et Jard. Bot. Genève IV, 11%.
— — var. genuinus Hochr.]. c.
Her. : Gartenland Okahandya, Dinter 511, fr. 20, IIL; Waterberg,
Dinter 522, fr. 30. IIL; Nels 15; Dinter Sila bl. 50. HE; Kuddis. Fleck
207 a.
Amb. : Ondonga, Rautanen. bl. IH; Omupanda in Uukuanyama,
Wulfhorst.
Trop.
Seer. Solandra Hochr.
H. upingtoniæ Gürke in Abh. Bot. Var. Prov. Brand, XXX (1888)
p- 178; Hochr, in Ann. Conserv. et Jard. Bot. Geneve IV. 127.
Her. : Oshando, Schinz 202, fr. Hl.
H. ternatus (Cav.) Mast. in Oliv. Fl. trop, Afr. I (1868), 206; Hochr.
in Ann. Conserv. el Jard. Bot. Genève IV, 126.
— — var. genuinus Hochr. ]. ce. 127.
Her. : Waterberg, Dinter 398, fr. 2, IV.; Grootfontein, Dinter 690,
(20 MINE
Amb. : Oombale, Schinz 214, bl. HT. ; zwischen Ondonga und Uukuambi,
Rautanen 405. bl, UI.
H. Schinzii (Gürke) Hochr. in Ann. Conserv. el Jard. Bot. Genève
IV (1900), 427.
Lagumea Schinzü Gürke in Abh. Bot. Ver. Prov. Brandenb.
XXX (1888), 180. |
Amb.: Okasima ka Namutenya, Schinz 215 bl. 21 fr. 31. 1.; zwischen
Ondonga und Uukuambi Rautanen 18, bl. 26. II.
H. SCHINZ. BEITREGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 839
Secr. Trionum DC.
H. urens L. Suppl. (1781), 309: Hochr. in Ann. Conserv. et Jard.
Bot. Genève, IV, 144.
Gr. Nam. : Unterer Oranjefluss, Steingröver, 104; Daberas, Fleck 214 a,
215a. bl. VI: Vleys um [nachab, Dinter 981, bl. XI; westlich von Khoes.
Fenchel, 16; / Hampas, Fenchel 17, 18; 4 Karas, Fenchel 15.
(Nam.) : / Hei / gasib; 7 ha hais; / gam heis; wilde Pampun.
Karrooregion; Port Natal (?): Oranjefluss Kolonie.
H. Trionum L. Spec. ed. 1 (1755) p. 697; Hochr. in Ann. Conserv.
et Jard. Bot. Genève IV, 144.
— — var. hispidus DC. Prodr. I (1824), 455.
Her. : Orumbo. Dinter 1500, bl. und fr. 15. XU.
Amb.: Omandongo, Schinz 199, bl. L; Olukonda, Schinz 198, bl. 1.;
Osamuhene, zwischen Ondonga und Uukuanyama. Rautanen, fr. 27. I.
Ubiquist.
— — var. magnus Hochr. 1. c., 146.
Her. : Waterberg, Dinter 417, bl. 30. II (non typ. sed aff. var. hispidus).
Südestl. Kapkolonie, Transvaalkolonie.
Secr. Ketmia DC.
H. Fleckii Gürke in Bull. Herb. Boiss. HT (1895), 40%; Hochr. in
Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 159.
H. rhabdospermus Garcke f. palmatipartita Gürke in Abh. Bot.
Ver. Prov. Brand. XXX (1888). 179.
Gr. Nam. : Tiras. Schinz 208, bl. 21. IX; Rehoboth, Schinz 209, bl.
19. V; Rehoboth, Fleck 203a, 201 a.
Her. : / Kuisib, Fleck 497.
H. cæsius Garcke in bot Zeit VII (1849), 850; Hochr. in linn.
Conserv. et Jard. Bot. Genève IV (1900), 160.
— — var. genuinus Hochr. |. c.
H. Gibson Stocks in Harv. et Sond. Fl. Cap. II (1861-62). 587.
Gr. Nam : Grosser Fischfluss, Fleck 202 a.
Her. : Outjo, Schinz 206, bl. 29 VIL.: in lapidosis ad Karibib, 1000 m,
Marloth 1428, bl. VI.; Otjeuka, Dinter 601, bl. II. IV.; Okasima ka Namu-
tenya, Schinz 208, bl. 31. I.; Oshando, Schinz 205, bl. 16. IL; Nels, 8.
Miss Elliott.
Amb. : in Walde zwischen Ondonga und Uukuambi, Rautanen 407, bl.
18. IV.
Kal. : Kwebe Hills am Ngami-See, Lugard 148. «/ Am hirub » (Nam).
x
wo
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
H. cæsius var. micropetalus Gürke in Abh. Bot. Ver. Prov.
Brandenb. XXX (1888), 179
Her. : (Upingtonia) : Grootfontein, Schinz 207, bl. 39. IV.
Af., Ost, Ind., Austral.
H. lunarifolius Willd. Spec. Pl. II (1801), 811; Hochr. in Ann.
Conserv. et Jard. Bot. Genève, IV, 160.
— — var. dongolensis (Del.) Hochr. 1. c.
er. : Waterberg, Dinter 407, bl. 31. HE: von Haage and Schmidt
kultiv. aus Samen von Dinter.
Amb. : Ondonga, Rautanen 403.
Kal. : Ngami See, M'Cabe.
Trop. Afr.; Ostindien.
H. physaloides Guill. et Perr. Tent. Fl. Seneg. I (1830-31), 52;
Hochr. in Ann. Conserv. et Jard. bot. Genève IV, 161.
— — var. genuinus Hochr. |. c. forma Schinzii (Gürke)
Hochr. 1. c. 162.
Schinzit Gürke in Abh. Bot. Ver. Brand. XXX (1888), 170.
Her. : Höpfner.
Amb. : Oshiheke bei Olukonda, Schinz 200, bl. I; zwischen Olukonda
und Omandongo, Schinz; Oshihekeformation in Uukuambi, Rautanen,
67 a, bl. 11, IV: Uukuambi, Rautanen 67, bl. 14. IV (aff. f. Schinzü).
— — aff. var. loandensis (Hiern) Hochr. 1. e., 162.
Amb. : Olukonda, Rautanen 72, bl. 17. IH.
H. Engleri Schum. in Engl. Bot. Jahrb. X (1889) p. #7; Hochr. in
Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève IV, 163.
Gr. Nam. : Oranjefluss, Fleck 205a, bl. VE; Naidas, Fleck 20%a, bl.
VE; Rehoboth, Fleck 706, bl. VI.; Eros, Dinter 1246, bl. XII.
Her. : Otjimbingue, Linden; Miss Kolbe; in lapidosis pr. Otjimbingue,
900 m, Marloth 1327, bl. V.
Transvaalkolonie; Delagoa-Bay.
H. lepidospermus Miq. Fl. Ind, bat. I, H (1859), 159 ; Hochr. in
Ann. du Conserv. et du Jardin Bot. Genève IV, 164 et VI, 52.
Gr. Nam. : Schinz 208, 209.
Hochreutiner citiert die zwei Nummern aus unserem Herb. gen., ich
kann indessen die zwei Pflanzen in unseren Sammlungen nicht auf-
finden.
H. cordatus Hochst. in Kotschy iter nub. (1841), 86 ; Hochr.
Ann. Conserv. et Jard. Bot. Genève IV, 164.
Amb. : Oohama, Schinz 210, bl. II.
Trop. Afr.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 899
H. hereroensis Hochr. in Memoir. Herb. Boiss. No 20 (1900),
etin Ann. Conserv. et Jard. Bot. Geneve IV, 164.
Her. : Salem. im Tsoachaub, Dinter 10%, bl. 31. VI.
Seer. Pterocarpus Garcke.
H. vitifolius L. Spec. Pl. ed. 1 (1753), p. 696; Hochr. in Ann.
Conserv. et Jard. Bot. Genève IV, 168.
— — genuinus Hochr. 1. c., 169 forma glandulosus (Fritsch)
Hochr. 1. e., 170.
Amb. : Oshiheke bei Olukonda, Schinz 205, bl. 15. I.; Onkumbe,
Schinz 204.
— — var. heterotrichus (DC.) Hochr. 1. c., 170.
Her. : Waterberg, Dinter 372, fr. 34. III.
Trop. Afr., As., Austral, Am.
GIENFUEGOSIA Cav.
C. digitata Cav. Diss. IH (1787), 174, 1. 17%, 1.2; Hochr. in Ann.
Conserv. et Jard. Bot. Genève VI (1902), 55.
— — genuina Hochr.]. c., 55.
Her. : Oshando, Schinz 213, bl. und fr. IN.; Grootfontein, Schinz 212,
bl. und fr. 19. IV. ; Dinter 669, bl. und fr. 21. IV.
Amb.: Uukuambi, Rautanen 19; Uukuanyama, Wulfhorst 21.
Senegal, Angola, Transvaalkolonie.
— — var. lineariloba Hochr. ]. c,, 56.
Her. : Grootfontein, Dinter 669, bl. und fr. 21. IV.
GOSSYPIUM L.
G. anomalum Wawra et Peyr. Sert. beng. (1860), 22; Hochr. in
Bull. Herb. Boiss. (1902), 100%.
Gienfuegosia pentaphylla Schum. in Engl. Bot. Jahrb. X (1889), 48.
Cienfuegosia — Gürke in Engl. Bot. Jahrb. XIX (189%), 22.
Gossypium microcarpum Welw. mser.
Gossypium senarense Fenzl mser.
Gossyprum herbaceum L. var. Steudneri Schweinf. mscr.
Her. : in lapidosis pr. Otjimbingue, 900 m, Marloth 1321, bl. V.; san-
dige Rivieren um Salem, Dinter 135, bl. 27. VIL ; Nels 7; Fleck 849;
Kuisib, Fleck #71, bl. V.; Tsaubis, Rautanen 57, fr. 11. VII; Okahandja,
Linden, bl. V.; im Kan-Fluss, Dinter 73, bl. 5. IV. ; Miss Kolbe ; Salem,
sandige Riviere, Dinter 155, fr. 27. VII. ; im Kan, Dinter 73, bl. 5. IV.
Erythræa, Angola.
830 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.)
LÉ)
G. herbaceum L. Spec. PI. ed. 1 (1755). p. 975 ; Oliv. Fl. trop. Afr.
2a
Amb. : Olukonda, Schinz 220. fr. 5. VIH. Rautanen 127, bl. IM. ;
Omandongo. Schinz 219, bl. T.: Ombandja. Schinz 217, fr. IX.: Uukuambi.
Rautanen 17, 59, fr. 26. Il.
Kal. : Ngami-See, Schinz 248, fr. VI.
Transvaalkolonie; im trop. Asien und Afrika kultiviert.
«Osilugu » (Osh.).
G. triphyllum (Harv.) Hochr. in Bull. Herb. Boiss. (1902), 100%.
Fugosia — Harv. in Harv. et Sond. Fl. Cap. II (1861-62), 588.
Cienfuegosia — Hochr. in Ann. Cons. et Jard. Bot. Genève VI
(1962), 59.
Her. : Oljovazandu im Kaoko, Rautanen 94, 399. bl. IL; Okaruse,
Dinter 633, bl. 13. IV. ; Quaaipits. Dinter 195, bi. I.; Otavi (Upingtonia),
bl. 17. XII. : Oshando, Schinz 216, bl. 45. HL; in lapidosis pr. Otjim-
bingue, 900 m., Marloth 1327. bl. V.; am Kapfluss bei Guabib, Gürich 17,
bl. 1. XII.; Nels 11 ; Miss Elliott.
BOMBACEA.
ADANSONIA L.
A. digitata'! L. Spec. PI. ed. 1 (1755), 1190.
Amb. : zwischen Uukuambi und Gross-Ombandja, Schinz; Ikeras Werfi
in Gross-Ombandja, Schinz ; Ombalabambuenge, Rautanen 158. ster. 12.
XIL ; Omupanda in Uukuanyama, Wulfhorst 5, ster. 27. X[., Wulfhorst
37, bl. 12. XII.; Onkumbi, Schinz.
Kal.: Ngami, Schinz, Fleck 474 a; am Okavango häufig, Fleck, Passarge.
« Omukua » (Osh.)
1 Die Südgrenze des Baobabs liegt zwischen Uukuambi und Gross-Ombandja,
allwo sich einige wenige Exemplare befinden. Nordwärts wird der Baum dann
häufiger ; schon in Gross-Ombandja finden sich unweitsIkeraswerft eine Anzahl
mächtiger Bäume. Im Kaokofeld scheint die Adansonia zu fehlen. Im Osten
von Deutsch-Südwest-Afrika fällt die Südgrenze stark nach Süden ab. Alle
Reisenden, die bis anhin noch den Ngami-See besucht haben, berichten von
den dortigen Baobabs und ich selbst habe dort eine Reihe alter Exemplare
gesehen. ‘Wie ich schon in meiner Monographie von Deutsch-Südwest-Afrike
ausgeführt habe, steht für dieses Gebiet die Adansonia ganz unzweifelhaft auf
dem Aussterbeetat ; sie wird noch rascher als die Hyphene verschwinden, da sie
den Eingeborenen gar keinen Nutzen gewährt. Die Bearbeitung der Rinde zu
Rindenfellen, die aus dem Südosten des afrikanischen Kontinentes bekannt ist,
ist den Aajamba fremd. Junge Exemplare habe ich trotz eifrigem Suchen nie
wahrnehmen können !
(Fortsetzung folgt.)
1
TE DEN
D tg qui de Ca hp Be hr ee ern na en ri ri en EN ‘ eee E-e +
‚(ale mE) aarzzıoa aaıanan'ı aa AAA
} à
hi » AA
‘4
|
|
i vo
7
u # 4 Y x WO EEE nn N LE
CR ET TES
a.
. Flower (X 4).
. Stamen and petal (X 4).
T
Lo)
d
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne SER.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE VII
Crassula compacta Schönl. var. nov. elatior Bak. fil.
Whole plant (natural size).
. Carpel and hypogynous scale (X 4).
+ DE ET
IN DEI HERBIER BOISSIER . 2° Série. | Done en
eat De)
Lith. L Combes Montpellier
fi
CHRASSULA COMPACTA SCHONL, var. NOV. ELATIOR BAR. Fil.
un Ehre
are
|
|
£ I 5 ;
gosisinse nlıszen)
> \ am A 3 Dit |
8 > Islog has nomete 5
) slgoe und bas laqué) D
“far.
à ah h 1
do p N
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
LEGENDE DE LA PLANCHE VII
Crassula enantiophylla Bak. fil.
a. Whole plant (natural size).
b. Flower (X A).
c. Stamen and petal (X %).
d. Carpel and hypogynous scale (X 4).
Un
1
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER , 2° Serie. Tome Il. Pl. 8.
u
DE.
V4 dr
UN)
a
er
entrés metre nl. 00 —
Lith I Combes Montpellier.
CRASSULA ENANTIOPHYLLA BAR. rıı.
4,
N
Yu
st
Ni
Air
Ir
Ve
Ji .dsd ina
sf Less Shea
{ose feuer ig: slodW .»
(À x) a à 4 FR
ay bus nomst a
vor; gar Nr.
:
4 l
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE IX
Crassula (Gobulea) Rehmannii Bak. fil.
. Whole plant (natural size).
. Flower (X 4).
. Stamen and petal (X 4).
. Petal side view (X 4).
. Carpel and hypogynous scale (X 4).
D
Serie.
e
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER ‚2
IST TITITIIT. TITI TPLITIT TT,
FILIITITTE
+
Lith L-Combas, Montpellier
a
INDEX BRYOLOGICES
SIVE
ENUMERATIO MUSCORUM HUCUSQUE COGNETORUM
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHIGA
FOCTUPERRLSSEMITS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L'INSTRUCTION PUBLIQUE
2 — —
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
1900
En vente à l'HERBIER BOISSIER, CHAMBÉZY (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : FT. x »0
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIE MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtintéressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährtich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
CRYPTOGAMES #7 PHANÉROGAMES
publiés dans l’Ancien Monde à partir du 1°* janvier 1901
Complément au Gard Index américain.
Index seul. Bulletin Index
: “seul. et Bulletin.
nf SES SO AE CEE 20 fr. 20 fr. 30 fr.
AhoNRenenE © { Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour lous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
AGENOR BIGNENS
_ ÉBÉNISTE
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L’'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes
pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc,
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
LLETIN
DE
BIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
r ‘ GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
RAT en SECONDE SERIE U, |
FANS Tome IL. 1903.
4 | N° 10.
ET 2 Ce N° a paru le 30 septembre 1903.
er ; Prix de l'\bonnement
20 FHANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
nn EIER
Les abonnements sont regus
A L'HERBIER BOISSIER
EN
Si
CHAMBÉZY (Suisse). if
I y
=
PARIS | BERLIN a
PAUL KLINCKSIECK de BR. FRIEDLÆNDER & SOHN pa
3, rue Corneille, 11, Carlstrasse. =
®œ»
1903
BULLETIN DE L HERBIER À BOISSIER
VI.
VI.
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 10. — OCTOBRE 1905.
Henri de Boissieu. — LES OMBELLIFERES DE
CHINE, d’après les collections du Muséum d'histoire
naturelle. de Pariser SRE ee LA
+Joseph Freyn. — PLANTE EX ASIA MEDIA. Enu-
meratio plantarum in Turania a el. Sıntenis ann. 1900-
1901 lectarum. additis quibusdam ‘in regione caspica,
transcaspica, Lurkestanica, preserlim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentum.)(Bortserzung: folgt.) NS See ee
Franz Stephani. — SPECIES HEPA' IC ARUM (suite).
Wilhelm Becker. — UEBER DEN FORMENKREIS
DERCVIOLALDUTB A AUD SSI RE RE ARS
Wilhelm Becker. — VIOLA DIVERSIFOLIA (DO.
PR. VAR. U CENISERIJM. BECKER 7... 0
Hans Schinz. — BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
AFRIKANISCHEN FLORA (neue XV. (Fortset-
zung» TOYS) Se en Re Ne
Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le D' Emile HAssLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 suite). ..............
Gustave Beauverd. — NOTES FLORISTIQUES SUR
LES ALPES D’ANNECY
le; ser ehe. ae ae ee Me ehem em letiette) sation
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL.
OBSERVATIONS
Pages
837
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est wendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mots
où le numéro a paru.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N° 10.
LES OMBELLIFÈRES DE CHINE
D'APRÈS LES COLLECTIONS DU
MUSEUM D'HISTOIRE NATURELLE DE PARIS
PAR
H. DE BOISSIEU
Cette Note forme le complément de celle que nous avons publiée en
1902 dans ce même Bulletin (n° 9), et est principalement relative aux
dernières tribus de la famille, les genres étant classés selon l’ordre de
Bentham et Hooker. Cependant, nous avons relevé aussi, en ce qui
concerne les premières tribus, certains échantillons et certaines espèces
appartenant en général à des collections que nous n’avions pu examiner
en 1902.
SANICULEZÆ
ERYNGIUM L.
1. E. roripux L. sp. 336.
Yunnan, sans indication de localité (Bons d’Anty).
Plante déjà récoltée en Chine par le Dr Henry (dans les forêts de
Szemao, cf. Journ. of Linnean Society XXXIX, 474), et dont la présence
en Asie Occidentale soulève un petit problème assez curieux.
L'espèce, originaire de l'Amérique tropicale, est cultivée comme
herbe officinale et comme condiment dans les jardins des Hollandais. On
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n°0 10, 30 septembre 1903. bp)
838 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (2)
la retrouve acclimatée à Saint-Thomas et dans d’autres îles de l’Afrique
occidentale, où elle prend un facies à part. Elle n’est probablement que
subspontanée en Chine; a-t-elle été introduite par les missionnaires ou
par les négociants?
SANICULA L.
2. S. EUROPÆA L. var. elata Ham. (pro specie).
Env. de Tou-Chen et de Kouy-Yang (Bodinier).
3. S. orTHAcANTHA Moore Journ. Bot. 1875, 297.
2512. Route de Pen-gui à Kouy-Yang (Bodinier).
2718. Env. de Kao-po (Bodinier).
3615. Env. de Tou-chan (Bodinier).
AMMINEZ
NOTOPTERYGIUM! gen. nov.
Subtribus Smyrnice.
Petala ovalia, integra, apice in acumen contracta, flava (saltem ın
priore specie qu& sola a nobis floribus munita est observata). Fructus
ovales, a latere compressi, ad commissuram angustam valde constricti.
Carpella transverse sub 4-gona ; juga primaria dorsalia et intermedia
in alam crassiusculam expansa, lateralia juxta commissuram parum
elevata. Vitiæ numerosæ, in quaque vallecula 3-5, in valleculis dorsa-
libus et mediis plerumque quam in lateralibus numerosiores. Frucius
calycis dentibus coronati. Stylopodia basi expansa, marginata, margine
crenato. Carpophorum bipartitum. Semen facie commisurali manifeste
sulcatum, ad vittas planum, vel ad vittam præcipuam in quaque valle-
cula exteriore subsulcatum.
Herbæ perennes, elatæ. Folia ampla foliolis latis. Involucrum nullum
vel oligophyllum. Facies Angelicæ, sed fructu omnino alienum.
La seule affinité du genre Notopterygium paraît être avec le Molo-
pospermum, genre jusqu’à présent monotype, sans véritables analo-
gies. La découverte des Notopterygium ajoute un élément à la série des
1 väros, dos, nrepè, aile; le fruit a des ailes sur le dos.
(3) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 839
faits établissant une connexion si curieuse entre la Flore de nos Alpes
et celle des montagnes d’Extreme-Orient.
Comme le Molopospermum, les Notopterygium ont un fruit à six ailes,
formées par la proéminence des côtes dorsales et médianes de chaque
carpelle, les côtes latérales étant au contraire à peine saillantes. Les
Notopterygium nous semblent cependant bien distincts génériquement
du seul Molopospermum connu; ils en diffèrent par le fruit ovale et
non oblong, couronné par les dents du calice, par les stylopodes dilatés,
nettement ondulés au bord, par les bandeleties nombreuses, enfin par
la graine qui est plane en face de toutes ou de la plupart des bandelettes.
Dans le Notopterygium Francheti les côtes latérales des carpelles sont
quelquefois rapprochées au point de se presque toucher, alors la graine
est profondément sillonnée sur la face commissurale. Dans d’autres
fruits, au contraire, les deux côtes latérales restent plus éloignées, et la
graine est seulement concaviuscule.
%. N. FRANCHETI Spec. nov.
Validum, glabrum, ramosum, caule fistuloso, plerumque apice nudo.
Folia radicalia, longe petiolata, pinnata, pinnis pinnatipartitis, divisio-
nibus inferioribus plerumque trisectis omnibus (in forma typica) sat
profunde et sat regulariter serrato-dentatis, dentibus mucronatis. Divi-
siones lanceolatæ, acuminal®, subtus ad nervos puberulæ, ceterum
glabræ. Folia caulina radicalibus subconformia, divisionibus diminutis,
suprema pinnalipartita, vagina ventricosa. Involucrum nullum vel oli-
gophyllum, phyllis interdum foliosis. Involucellum phyllis numerosis,
caducis, linearibus, basi non attennuatis, elongatis. Petala lutea. Fructus
generis, parvi. Styli deflexi breves sed non subnulli. Vitiæ valde cons-
picuæ, cum endocarpio ab exocarpio solutæ et semini adhærentes. Semen
ad faciem commissuralem sulcatum, sed ad facies exteriores omnino
planum.
Umbellæ et umbellulæ multiradiatæ. — Species polymorpha, variat
foliis tantum superficialiter et subobtuse dentatis.
Plante officinale, tonique. Nom chinois Kiang-Ho ou Koung-toung-
isay.
1268. Tan-Ken-Chéou, sous-préfecture de Ta-Li-Hoën, juil. 1893 (Farges), alt.
2500 m.
1421. Touan-Chen, même sous-préfecture, juil. 1898 (Farges), alt. 2200 m.
Nombreux et beaux spécimens.
840 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
| 5. N. FORBESIT Sp. nov.
Validum, glabrum, parum ramosum, caule striato. Folia glabra, vel
subglabra, radicalia, longe petiolata, fernata, divisionibus pinnats,
media biternata, superiora ternata vel simplicia. Pinnæ lanceolatæ acu-
minatæ, dentatæ, sed dentibus quam in N. Francheti (typico) minus
profundis, minus acuminatis. Petiola superiora basi dilatata, vaginantia.
Involuerum nullum vel subnullum; involucellum phyllis numerosis, «@
tertia vel dimidia parte sursum parum dilatatis, folia parva linearia
mucronata simulantibus, umbella juniore longioribus. Umbellæ 15-
18 radiis parum inæqualibus. Petala..... Fructus generis, majusculi.
Vitiæ parum conspicuæ, in exocarpio immersæ, a semine solute.
Semen ad faciem commissuralem sulcatum, et præterea ad vitiam
precipuam facierum exteriorum concaviusculum. Stigmata subsessilia
deflexa disco valde crenalo insidentia.
Differe du précédent par la nature des divisions foliaires, la dispo-
sition des bandelettes, la forme des bractees de l’involucelle, la graine
un peu concave sur les faces externes du fruit (comme dans le Molopos-
permum), les stigmates subsessiles, ete... Décrit par nous sur un double
de l’Herbier de Kew, et à examiner de plus pres.
Chine, prov. Hupeh, mai 1889. Dr Henry, no 6629.
TRACHYDIUM Lindl.
6. T. royreı Lind]. in Royle Ill. Bot. Him. 232.
Tongolo, principauté de Kia-La, 1893 (Soulié, no 755).
ARRACACHA DC.
7. A. DELAVAYI Franch. Notes sur quelques Ombellifères du Yunnan,
in Bull. soc. phil. Par. 189%.
Env. de Yunnan-Sen (Ducloux).
BUPLEURUM L.
8. B. FALCATUM L. sp. 237.
Env. de Yunnan-Sen (Ducloux).
Chan-si (Fauvel).
Yun-nan, sans indication de localité (Bons d’Anty).
(5) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 841
CARUM L.
9. C. pıssecrum Franch. Note sur quelques Ombellifères du Yunnan |. c.
Env. de Yunnan-Sen, août 1897 (Ducloux).
PIMPINELLA L.
Obs. Un lapsus calami nous a fait écrire l’an dernier que le Pimpi-
nella silaifolia avait les lobes des feuilles moins larges que le Pimpinella
doloensis (Carum loloense Franch.). C’est exactement le contraire que
nous voulions dire, comme on peut s’en assurer par la lecture du
contexte. Le Pimpinella silaifolia, par la largeur relative de ses segments
foliaires, se sépare justement du Pimpinella loloensis, et se rapproche
de l'espèce suivante.
10. P. Dunnı sp. nov.
Caulis parum elatus, striatus, ramosus, glaber, tantum sub umbella
et umbellulis erispule villosus. Folia omnia petiolata vaginantia, infe-
riora bipinnata, superiora pinnata, pinnulis integris, elongatis, sub-
parallelis, inferioribus petiolulatis, sat distantibus, lineari-lanceolatis,
angustis (sed quam in Pimpinella loloensi manifeste latioribus). Folia
suprema tantum ternatisecta. Umbellæ 9-15 radiis; umbellullæ 8-20
floræ. Involucrum nullum vel subnullum, involucellum foliolis membra-
naceis, caducis. Flores ut videntur, albo-lutescentes. Petala elongata, ellip-
lica, basi in unguem angustum contracta, apice integra vel subintegra,
nervo dorso impresso. Carpella parva, ovalia, costis pro genere sat proe-
minentibus, viltis numerosis, parum conspicuis. Semen facie commis-
surali fere planum. Carpophorum vix bifidum, ramis tarde secedentibus.
Voisin du Pimpinella silarfolia ; en diffère par les feuilles à segments
pétiolulés, à rhachis à peine ailé, tandis que dans le Pimpinella silaifolia
il l’est fortement, à divisions subparalleles, par les fleurs blanches et non
rouges, la forme des pétales, les carpelles à côtes sensiblement plus
proéminentes la graine presque plane etc.
Ichang, prov. Hupeh. Dr Henry, mars 4889 (no 6955).
CRYPTOTZENIA DC.
11. C. saponıca Haussk. Retz, t. 113. Yabe Revisio umbellif. jap. 39.
C. canadensis Auct. mult.
Kouy-Tchéou, mai 1895 (Bodinier).
842 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
CONOPODIUM Koch.
12. C. cymınum Benth. et Hook Gen. I, 896.
Song-Yu, juin 1891 (Provost).
SESELINEZ
SESELI L.
13. S. peLavayı Franch. Note sur quelques Ombelliferes du Yunnan
in Bull. soc. phil. Par. 1894.
Env. de Yunnan-Sen (Bodinier).
44. S. sıBıricum Benth. in Gen., I. 901.
Ta-Tsiea-Lou, prince. de Kia-La (Soulié).
15. S. PROVOSTI Sp. NOV.
Herba elata, practer inflorescentiam glabra. Caules striati ramosi.
Folia radicalia... caulina petiolo vaginante simpliciter pinnala, pinnulis
distantibus, subparallelis, oblongis, integris, perpendiculariter rachidi
insidentibus, suprema minutissima petiolo vaginante bracteiforma.
Umbellæ 4-6 radiaiæ, radis divaricatis, brevibus. Involucrum sub-
nullum. Petala alba, apice involuta. Stamina proeminentia. Styli elongati,
in fructibus divergentes. Fructus dense albo-hirti, juga primaria
obtiva.
Voisin du S. sibiricum dont il a le fruit caractéristique ; en diffère par
les folioles entières, &cari&es, les ombelles à peu de rayons diva-
riqués, etc.
Sur les pentes nord de la grande muraille (Provost, no 48).
OENANTHE L.
16. O. raomsont Clarke in Hook. Fl. of Brit. Ind. II, 697.
Ichang, prov. Hupeh. Dr Henry.
Su-Tchuen oriental, à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
È
(7) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 843
Var. sienophylla var. nov.
Folia 3-4 plo pinnata, uliima segmenta linearia, elongata, distantia,
nec ut in typo brevia lanceolata, magis approximata. Carpella quam in
planta indica sæpius breviora et latiora.
Meme localité (Farges).
On trouve sur le même exemplaire les deux formes de feuilles.
17. O. sTOLONIFERA Wall. Cat. 585.
Yunnan (Ducloux).
Id. (Bons d’Anty).
Tay-mo-chan, mai 1895 (Bodinier).
Su-Tchuen à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
18. OÖ. rosraornit Diels in Engl. Bot. Jahrb. XXXIX, 498.
Tchen fou Chang (Yunnan) Delavay, sept. 189%.
19. ©. ziNEaRIS Wall. cat. 586.
Mong-Tse (Yunnan). Tanant.
Env. de Yunan-Sen. Ducloux.
Env. de Kouy-Yang. Bodinier.
SILER Scop.
20. S. DIvARICATUM Benth. et Hook. gen. I, 909.
Yen-tse-Keou. Provost, no 24.
LIGUSTICUM L.
21. L. TENUISECTUM spec. nov.
Caulis elatus, glaber, striatus, ramosus. Folia selulis paucis conspersa,
inferiora longe peliolata. Foliorum limbus ambitu triangularis vel ovato-
trianqularis, in folis inferioribus 3-4 plo pinnatipartitus ; segmenta
ullimi ordinis elongata, linearia, integra. Folia superiora 1-2 plo pinnati-
parlita, vaginæ dilataltæ insidentia, ceterum radicalibus subconformia.
Pedunculi rigidi. Umbellarum radii numerosi (15-20), glabri, sub-
844 BULLETIN . DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (8)
æquales ; umbellulæ multifloræ. Involucrum nullum vel monophyllum ;
involucella foliis integris ciliatis. Pedicelli fructibus multo longiores.
Fructus abbreviali, basi et apice rotundati; mericarpia valde divergentia.
Juga dorsalia et intermedia subalata, lateralia in alam expansa, valle-
culæ multivittatæ; vittæ (pro genere), mediocriler conspicuæ, in valle-
culis dorsalibus plerumque 3, in lateralibus 4-5, commissurales 6-10,
intrajugales etiam conspicuæ.
Voisin du L. multivittatum Franch. En diffère par les feuilles plus
divisées, à segments entiers, plus étroits et plus longs, par les folioles
de l’involucelle entières, par les côtes dorsales des carpelles plus déve-
lopées, etc... S’ecarte du L. brachylobum Franch. par ies involucres et
involucelles à folioles entières, les fruits beaucoup plus courts, les divi-
sions foliaires plus longues, etc.
Mais la véritable affinité de notre plante est avec une espèce de Can-
dolle, que nous connaissons seulement par la description trop succincte
du Prodrome, le Ligusticum striatum DC. (non Selinum striatum Benth.
— Ligusticum Wallichü Franch). Cette plante du Népaul, remarquable
entre les Ligusticum d’Extreme-Orient connus jusqu’à ce jour par les
lobes de ses feuilles linéaires allongés et ordinairement entiers, semble
différer de notre espèce (suffisamment ?) par ses feuilles seulement
bipinnatiséquées, ses involucres polyphylles. II y a d’ailleurs chance
pour que le Ligusticum striatum DC., si mal connu, soit une plante
polymorphe. Dans ce cas, notre espèce deviendrait le Ligusticum striatum
DC. var. tenuisectum.
Su-Tchuen à Tchen-Kéou-Tin. Farges.
La plante est cultivée comme son congénère le Ligusticum sinense
Oliver qui est une des espèces fournissant la fameuse drogue Kao-pen.
22. L. siNexsE Oliver in Hook. Icon plant. 1958.
Su-Tchuen à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
Nous ne pouvons distinguer aisément de cette espèce polymorphe la
plante suivante dont nous ferions volontiers la variété angustifolium
du Ligusticum sinense.
23. L. PTERIDOPHYLLUM Franch. in Bull. soc. phil. Par. 1894.
Même localité (Farges).
Présente de nombreuses formes de passage vers la plante qui précède.
(9) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFÈRES DE CHINE. 845
Les deux espèces, par leur fruit court, ovale, se distinguent au contraire
toujours facilement du Conioselinum Fisheri W. et Grab.
2%. LIGUSTICUM (?) PSEUDO-ANGELICA SP. NOV.
Glabellum. Caules rubri, striati, elati, ramosi. Folia radicalia et cau-
lina inferiora ternata, divisionibus primariis pinnatis; folia superiora
petiolo vaginante pinnata. Pinnæ foliorum inferiorum paucæ, late,
ovales, serratæ, basi rotundata subsessiles, apice obtusæ; pinnæ foliorum
superiorum late lanceolatæ vel lanceolatæ, apice obtusiusculæ vel obtusæ.
Umbellæ et umbellulæ longe stipitatæ. Umbellæ 4-7 radiatæ. Involu-
crum nullum, involucellum phyllis linearibus, sæpe valde inæqualibus,
nonnullis umbellulam superantibus. Petala alba apice rubrolineta, in
acumen abrupte contracta. Styli breves divergentes. Carpella (juniora
tantum a nobis visa) oblonga, costis subulalis; vittæ..... Dentes calycini
fructum juniorem coronantes, discus dentato-undulatus (ut in Ligustico
angeliczfolio Franch). Semen concavum.
Nous n’avons pu déterminer le nombre des bandelettes ; aussi la place
de cette espèce demeure incertaine entre les genres Selinum et Ligus-
ticum ; elle rentre en tous cas dans le genre Ligusticum, tel que l’enten-
dait Franchet.
Feuilles beaucoup plus superficiellement dentées que dans les deux
précédents, folioles plus larges, obluses et non aiguës au sommet, à
base arrondie et non cunéiforme, involucelle et disque différents, fruits
probablement plus allongés. Le Ligusticum angelicæfolium Franch. a les
segments des feuilles acuminés, les fleurs rouges, les folioles involu-
crales subégales, etc.
Tongolo, août 1891 (Soulié, nos 119 et 122).
(?) Marais de Kan-Hay, alt. 2800 m. (Delavay 2021).
25. L. acurıLosum S. Z. Fl. jap. Fam. nat. 4, 203.
Patung district, Dr Henry 4079.
76. L. paucoines Franch. Note sur quelques Ombellifères du Yunnan
in Bull. soc. phil. Par. 1894.
Ta-Tsien-Lou (Soulié).
Méme localité (Pratt.).
[n°
846 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (10)
var. Soulier Var. nov.
Pumilum. Fructus quam in typo minus longi, minus lati; costæ dor-
sales minus prominentes. Vitlæ in valleculis dorsalibus et mediis
plerumquæ solitariæ, vel binæ, altera interrupta basin carpellorum non
attingente (in typo plerumque mihi visæ sunt 2-5).
Un exemplaire du Dr Henry, le numéro 6934, appartenant nettement
par son fruit au Ligusticum daucoides, présente les feuilles de la plante
suivante vers laquelle la var. Souliei offre une autre forme de passage.
Nous décrivons cependant comme espèce distincte la plante du Père
Farges, que notre maître, M. Franchet, séparait absolument, ainsi qu’en
témoignent les étiqueltes de l’Herbier Drake, de son Ligusticum dau-
coides, espèce d’ailleurs polymorphe.
SELINUM L.
27. SELINUM (Ligusticum sensu Francheti) OLIVERIANUM Sp. now.
Glabrum, pumilum, ad collum fibris numerosis densis vestitum. Caulis
parum elatus, nudus vel foliis paucis sæpius oppositis munitus. Folia
glabra, in lacinias elongatas, lineares plerumque integras tripinnatipar-
hta, caulinorum petiolo basi in vaginam latam dilatato. Umbellæ sat
multiradiatæ radiis scabriusculis, involuerorum bracteæ nunc integræ elon-
gatæ, nunc apice ad foliorum instar parum decompositæ ; involucellorum
bracteæ apice decompositæ. Flores albi, petalis elongatis, apice involutis;
antheræ nigræ. Fructus ovato-lanceolati, sat elongati, A plo longiores
quam latiores. Mericarpia subcontigua ; jugis commissuralibus alifor-
mibus, dorsalibus et intermediis non subalatis sed manifeste elevatis.
Vitiæ in valleculis cunctis solitariæ, commissurales duo vel quatuor per
paria approximale.
Diffère du Ligusticum daucoides typique par les feuilles beaucoup plus
finement découpées, à lanières plus longues, plus souvent entières, par
les involucres plus courts, par les fruits plus blanchätres, à côtes plus
saillantes, enfin et surtout par les bandelettes toujours solitaires, noires
et non rouges comme dans le Ligusticum daucoides. A comparer cepen-
dant avec soin et sur le frais à des exemplaires de transition, comme
le numéro 6934 d’Henry.
Su-Tchuen oriental, district de Tchen-Kéou-Tin (Farges).
(11) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 847
28. S. MONNIERI L. sp. 351.
Même localité (Farges).
29. S. cRYPTOTÆNIUM SP. NOV.
Elatum, fistulosum, caule striato. Folia radicalia.... caulina bipinnata
parlitionibus pinnatisectis, segmentis linearibus angustis, (folia Seseli
montani referentia), petiolo vaginante. Involucrum mox pauci mox multi-
foliatum, foliolis linearibus nonnunquam apice sectis. Involucellum
foliolis multis linearibus, post anthesin deflexis. Umbellæ 20-40 radiatæ,
radiis scabridis. Pedunculi fructibus 2-4 plo longiores. Petala alba, apice
cum lobulo inflexo. Carpella dorso manifeste compressa, costs undulalis,
sat elevatis, fere æquilatis, lateralibus tamen parum alulatis. Mericarpia
subeontigua. Vittæ in valleculis solitariæ, late sed parum altæ et ideo
(præsertim pro genere) conspectu haud faciles, commissurales 4, magis
conspicuæ. Semen facie commissurali planum.
Port d’un Seseli, mais fruit nettement et fortement comprimé perpen-
diculairement à la commissure, de sorte que sa section transversale n’est
pas du tout suborbiculaire et côtes latérales des carpelles subailées.
S’approche comme facies du Selinum striatum Benth. dont l’eloigne
l’ensemble de ses caractères. Les côtes des carpelles subégales, les laté-
rales a peine subailées, les bandelettes peu visibles distinguent d’ailleurs
facilement notre plante des autres Selinum et Ligusticum d’Extreme-
Orient.
Sur le Yo-lin-Chan, août 1895 (Delavay).
PLEUROSPERMUM Hoffm.
30. P. ausrriacum DC. Prodr. IV, 244.
Provost, Plantes de Pékin.
31. P. FRANCHETIANUM Hemsl. Journ. Linn. Soc. XXIX, 307.
Ta-Tsien-Lou, principauté de Kia-La (Soulié 1893).
32. P. WRIGHTIANUM Sp. nov.
tadix napiformis, crassa, Caulis elatus, striatus, rubro tinctus, ramosus
Folia ambitu oblonga, bi-tri-pinnata, divisionibus primi ordinis distantibus,
848 BULLETIN DE LBERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (12)
segmentis ullimis minutis lanceolato-linearibus acutis. Folia caulina
pauca radicalibus subconformia, longe petiolata, peliolo basi dilatato
sed non vaginante. Umbella centralis umbellis lateralibus, minoribus
sed longius pedunculatis plerumque cincta. Umbella centralis 15-20,
laterales 3-5 radiale; radii longi, inæquales scabridi. Involucra poly-
phylla. Phylla in umbella centrali foliis supremis subconformia subbipin-
nata, pinnulis petiolatis, minutis, distantibus, rachide et pinnulis plerisque
margine scarioso angusto. Plıylla umbellarum lateralium iis involucel-
lorum subconformia, ista angusta, apice dentata, albo vel violaceo sed
anguste marginata. Umbellulæ floriferæ et etiam fructiferæ sat densæ.
Pelala ovalia, alba. Fructus breves ovali, costis alatis, denticulato-tuber-
culalis, etiam in valleculis tuberculis dissitis muniti. Semen facie com-
missurali concavum. Siylopodia depressa. margine distincte crenato,
illa Pleurospermi Davidi Franch. referenlia, sed latiora.
Voisin du Pleurospermum austriacum, et muni sur le fruit de mêmes
granules caractéristiques. En diffère par les feuilles à divisions primaires
bien plus écartées, à segments trois à quatre fois plus étroits, par les
folioles de l'involuere principal beaucoup plus étroites et de forme
diverse, — dans le Pleurospermum austriacum elles sont divisées, mais
les divisions secondaires et tertiaires ne sont pas pétiolulées, et elles
ne simulent pas de petites feuilles, — par les fruits de moitié moins
longs, etc. S’ecarle du Pleurospermum yunnunense Franch. par ses
rayons beaucoup plus écartés, ses folioles involucrales plus étroites, etc.
Semble se rapprocher par les feuilles du Pleurospermum Giraldii
Diels dont l’éloignent les bractées et les bractéoles à peine scarieuses.
Nous avons dédié cette espèce à M. Wright, assistant à l’herbier royal
de Kew, en souvenir des exellents rapports que nous avons eus avec
cel établissement, pour nos recherches sur les Ombellifères de Chine.
Ta-Tsien-Lou, principauté de Kia-La (Soulié).
ANGELICA L.
33. A. PSEUDO-SELINUM SP. NOV.
(Ostericum Hoffm.) Caulis sat gracilis, pennæ anserinæ crassilie,
striatus, apice minute scabro-pubescens, simplex vel parum ramosus.
Folia petiolo elongato suffulta, radicalia bipinnata, pinnis angustis,
lanceolatis, sessilibus, decumbentibus, inæquilateralibus, dentibus incum-
bentibus, parum profundis, nigro mucronulatis. Pinnæ apice attenuatæ
De -
k
(13) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFÈRES DE CHINE. 849
sed non acuminatæ. Folia superiora radicalibus subconformia, sed
pinnulis valde angustis ; vaginæ dilatatæ. Umbelle 15-30 radiale ; radii
inæquales, scabrido pubescentes. Involucrum paucifoliolatum. [nvolu-
cellum phyllis numerosis, in umbella fructifera reflexis. Umbellula flori-
fera et fructifera densa. Petala alba, apice retusa. Fructus ovales, paul-
lulum latiores quam longiores, parvi, costis dorsalibus et medüs valde
elevatis, lateralibus (pro genere) parum alalis, ala non tertiam partem
diametri nucleorum attingente. Vitiæ in valleculis solitariæ, commissu-
rales 2, valde conspicuæ.
S’eloigne par le port et le faible diamètre de l'aile du fruit de tous
les Angelica d’Extreme-Orient que nous connaissons, et se rapproche
au contraire de certains Archangelica, Angelica (Archangelica) gracilis
Franch., Angelica (Archangelica) involucellata Diels et surtout Archan-
gelica lævigata Benth. et Hook. dont notre plante ne peut guère
être distinguée quand elle est en fleurs. Mais, outre le caractère impor-
tant des bandelettes solitaires et non pas nombreuses dans les vallé-
eules, comme dans les Archangelica, le fruit de l’Angelica pseudo-
selinum est notablement moins petit que celui de l’Archangelica leevigata.
Hiou-Pin près Tehen-Keou, alt. 1000 m. (Farges, no 1264).
3%. A. LAXIFOLIATA Diels, die Flora von Central-China in Engl. Bot.
Jahrb. XXIX, 499 (specimen tantum florens deseriptum).
(Ostericum Hoffm.) Quoad caulem, folia, floresque attinet descriptioni
Dielsii conformis. Fructus breves, ovales, basi et apice rotundati, costis
dorsalibus parum proeminentibus, marginalibus in alam suberosam
nucleo latiorem abeuntibus. Carpophorum usque ad basin bipartitum.
Vittæ in valleculis solilariæ, commissurales duo sat distantes, ex indu-
mento spongioso sal proeminentes.
Obs. La plante que nous decrivons diffère par un caractère d’impor-
tance secondaire du type qui nous a été obligeamment communiqué par
le musée de Berlin. Les gaînes supérieures sont ovales, très renflées,
el non simplement lancéolées, peu renflées. Cette difference nous semble
consliluer à peine une variété,
Su-Tchuen oriental, a Tchen-Kéon-Tin (Farges).
35. À, surcHuENsIs Diels in Eugl. Bot. Jahrb. XXIX
(speeimen florens descriptum).
Quoad caulem, folia, floresque attinet, descriplioni Dielsii conformis.
850 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (14)
Carpella elongata, elliptica, latitudine sua subduplo longiora. Costæ
dorsales, proeminentes ; ale nucleo subæquales vel æquales. \ille in
valleculis solitariæ, commissurales 2, rarius 4 proeminentes, mediocriter
distantes. Carpophorum ad basin biparlitum.
Variat radis paucis ut in descriptione Dielsii (10-15) el numerosis
(25-40).
Même localité (Farges).
36. A. FARGESII SP. NOV.
Caulis striatus, superne setuloso-tomentellus. Folia membranacea,
inferiora bipinnata, pinnulis superioribus sæpe tripartitis, inferioribus
peliolulatis, mediis sessilibus, omnibus anguste lanceolatis acuminatis,
grosse et profunde inciso-serratis. Petioluli fere omnes refracti vel sub-
refracli. Vaginæ infiatæ. Fructus ut in A. laxifoliata, nempe rolundati
abbreviati.
Très voisine de l’A. laxifoliata Diels dont elle diffère par les feuilles
profondément, grossièrement et non finement dentées, par les pétiolules
réfractés. Se rapproche également de l’Angelica refracta Schm. de l’île
Sacchalin et du Japon, qui a les feuilles fortement et grossièrement
dentées, les pétiolules réfractés, mais le fruit tout différent, beaucoup
plus allongé, l’ombelle moins fournie, etc.
Même localité (Farges).
37. A. DIELSII Sp. NOV.
Caulis inferne glaber, sub umbella valde villosus robustus. Folia
bipinnata, pinnis inferioribus ternatisectis, omnibus serrato- dentalis,
dentibus parum profundis numerosis et valde inæqualibus (in A. Fargesü
dentes sunt pauci, profundi, inæquales, in A. laxifoliata numerosi parum
profundi et fere æquales, in A. Sutchuensis folia sunt divisione prima
ternata). Vaginæ ovaiæ, valde inflatæ. Involucrum nullum, involucellum
foliolis brevibus. Flores albo-rosei. Petala apice obcordata cum acumine.
Fructus (juniores tantum observati) iis A. laxifoliatæ similes videntur.
Même localité (Farges)
38. A. POLYMORPHA Max. Mél. biol. IX, 257.
Plante abondante au Japon, et qui semble également répandue en
Chine.
Ichang, prov. Hupeh. Dr Henry (no 3674 A).
(15) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 851
39. A. sınexsıs Oliv. in Hook. Icon plant. 1999
(pro varietate A. polymorphe).
A la suite de Diels, nous considérons cette plante comme spécifique-
ment distincte de la précédente.
Su-Tchuen à Tchen-Kéou-Tin (Farges). Nombreux et beaux exemplaires.
6897. Prov. Hupeh, mars 1899 (Dr Henry).
40. A. mecarxyLLa Diels in Engl. Bot. Jahrb. XXIX, 500.
Prov. de Kouy-Tchéou (Bodinier).
44. A. Decursiva Fr. Sav. Enum. PI. Jap. I, 187.
Ichang. prov. Hupeh. Dr Henry, no 2429.
PEUCEDANEZ
PEUCEDANUM L.
42. P. rıcıoum Bunge Enum. PI. Chin. Bor. 32.
Env. de Pekin (Provost).
43. P. TEREBINTHACEUM Fish. in Turcz. Fl. Baic. Dah. I, 502.
Montagnes au nord et à l’ouest de Pékin où il abonde (Provost).
44, P. PRERUPTORUM Dünn in Journ. Linn. Soc.
adhuc inedit mox edendum.
Plante répandue en Chine, représentée au Muséum de Paris d’abord
par des doubles du Dr Henry (nos 491, 7475, etc.), ensuite par de nom-
breux el beaux spécimens des localités suivantes :
Su-Tchuen oriental, à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
Env. de Kouy-Yang (Bodinier).
Prov. de Chen-Si (Fauvel).
45. P. menicum Dünn. in Journ. Linn. Soc.
adhuc inedit mox edendum.
Doubles du Dr Henry (nos 7472, 1546, 5868 A, etc.
Su-Tchuen oriental, à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
892 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ue SÉR.). (16)
46. P. TORILIFOLIUM Sp. n0v.
Ad basin dense longe et refracte villosum. Folia fere omnia radicalia
villosa, sat longe petiolata, lamina ambitu lanceolata-lineari bipirnata,
segmentis ultimi ordinis in lacinias lanceolatas basi cuneatas et confluentes
crispas, ınlegras vel parum sectas divisis. Caules longe nudi glabelli.
Involucrum mulüfoliolatum bracteis minutis. Umbellæ rad 5-12, cris-
pulo-pubescentes. Petala alba, elongata. Involucellorum phylia pedicellis
longiora. Carpella compressa, pubescentia, ovalia, costis dorsalibus et
intermediis parum elevatis, exterioribus marginem dilatatum ante dehis-
centiam integrum formantibus. Valleculæ plerumque univittalæ, rarius
bivittatæ, vitta altera basin carpellorum non attingente.
La feuille rappelie celle des Torilis. Semble voisin d’une plante que
nous connaissons seulement par description, le Peucedanum reptans
Diels in Engl. Bot. Jahrb. XXXIX, qui a la tige feuillée, les feuilles
glabres, etc... Éloigné par la nature des divisions foliaires de tous les
autres Peucedanuin d'Extrême-Orienti.
Ta-Tsien-Lou, princip. de Kia-La (Soulié).
Une plante voisine, ou une variété du Peucedanum torilifolium a les
folioles involucrales subfoliacées.
HERACLEUM L.
47. H. canprcaxs Wall. cat. 573.
Ta-Tsien-Lou, princip. de Kia-La (Soulié).
48. H. SOULIEI sp. nov.
Radix crassa ramosa. Caulis crassus, striatus, basi sicut petioli pilis
albidis, longis, resupinatis sub nodis abundantioribus vestiia, apice
glabra. Folia villosa, radicalia partitione prima ternata, divisionibus
bipinnatis ; pinnæ pro genere parvæ, plerumque ianceolatæ elongatæ
angustæ, sessiles, in rachidem decurrentes, sal æqualiter serratæ-dentatæ.
Folia media pinnata, segmentis inferioribus pinnalipartilis, suprema
simpliciter pinnala, pinnis angustis. Vaginæ mediocriler inflatæ. Invo-
lucrum nullum, involucellum paucifoliolatum phyllis linearibus. Flores
petalis quibusdam longe radiantibus. Carpella flavo-brunneu, valde-
angusia, lanceolato-oblonga, basi cuneata aitenuata, angustissime alata.
(17) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 853
Vittz dorsales 4, medium fructus fere atlingentes, commissurales 2 proe-
minentes.
Ta-Tsien-Lou, princ. de Kia-La. Soulié, no 299,
49. H. acummarum Franch. Notes sur quelques Ombellifères du Yunnan
in Bull. soc. philom. Par. 1894.
Commissura plerumqua biviltata nec quadrivittata !
Même localité. Soulié.
50. H. vIcINUM sp. nov.
Caulis suleatus, parte inferiore interdum glaber, superne pilosiusculus,
pilis apice approximatis. Folia super et subtus sparsim pilosa, pilis basi
bulbosis, longe petiolata, pinnata, segmentis sat longe petiolulatis, ovatis,
abrupte in acumen contractis, parum æqualiter et parum profunde den-
tatis. Folia suprema sæpius ad vaginam latam membranaceam reducla.
Umbellæ longe pedunculatæ. [nvolucrum plerumque nullum; invo-
lucellum foliolis resupinatis. Radii 10-20 pilosi. Petala mediocria, sat
radiantia, biloba. Fructus lati, obovati, bası attenuati subcuneati, apice
relusi, mediocriter alati, brunnei. Vilte 4 dorsales, medium fructum
allingentes, commissurales plerumque binæ breves, parum proeminentes,
in indumento albo spongioso immersæ, interdum nullæ.
Voisin de l’H. barbatum Ledeb. et, d’autre part, intermédiaire entre
les H. acuminatum et Fargesü (vide infra).
Su-Tchuen oriental, à Tchen-Kéou-Tin (Farges).
91. H. FARGESII sp. nov.
Pilis brevibus nigellis sparsis hirtellum. Caulis sulcatus, validus
superne pilis approximatis villosus. Folia sparsim pilosa, longe petiolata,
pinnata, pinnis ovalo-lanceolatis, breve peliolulatis, parum pro-
funde et subæqualiter serrato-dentatis, abrupte et longe acuminatis.
Fructus lali, ovales, vel ovalo orbiculares, ala lata cincti, apice et basi
subæquilati, basi rotundati vel subrotundati. Vitte dorsales quatuor,
commissurales nullæ.
Méme localité. (Farges).
52. H. sarsarum Led. Fl. Ross. IJ, 322. H. lanatum Auct. omn.
Fl. asiat. (an Mich. ?).
Ta-Tsien-Lou, princ. de Kia-La (Soulié).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 10, 30 septembre 1903. 56
854 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2% Siir.). (18)
Caractères distinctifs des cinq espèces affines Heracleum Souliei, acu-
minatum, vicinum, Fargesü, barbatum.
1° H. Souliei. Feuilles à folioles généralement assez étroites, velues ;
tiges et pétioles très velus, à poils longs. Fruit très étroit, très faiblement
ailé, nettement atténué en coin à la base. Deux bandeleites commissurales
très saillantes.
20 H. acuminatum. Feuilles à folioles assez étroites, insensiblement et
longuement atténuées, acuminées au sommet, gläbres. Tiges glabres ou à
peu près. Fruits médiocrement larges, en coin à la base, deux ou quatre
bandelettes commissurales très saillantes.
3. H. vicinum. Feuilles à fulioles larges, brusquement acuminées au
sommet, un peu velues. Tige peu velue. Fruit plus large que dans
l’H. acuminatum, moins que dans les H. Fargesü ei barbatum, mani-
festement en coin à la base. Deux bandelettes commissurales peu saillantes.
plongées dans un indument spongieux, épais, quelquefois nulles.
4. H. Fargesü. Tige peu velue. Feuilles à folioles larges, brusquement
acuminées. Fruit large, largement ailé, subarrondi à la base. Pas de
bandeleites commissurales. ;
5° H. barbatum. Feuilles velues à folioles larges, généralement assez
brusquement acuminées au sommet. Tige velue, mais à poils courts.
Fruit large, largement ailé, subarrondi à la base. Bandelettes commissu-
rales deux, très saillantes. |
En dehors des espèces précédentes, il exisie encore à l’Herbier du
Muséum des échantillons appartenant à d’autres plantes du même
groupe, probablement nouvelles, mais que nous n’osons décrire, faute
de matériaux suffisants. Une de ces plantes, récoltée par Farges, est
remarquable par l’épaisse et longue villosité de sa tige, rappelant celle
de l’Heracleum Souliei, mais fournie jusqu'au sommet. avec des feuilles
à folioles larges.
53. H. COREANUM Sp. nov.
Mediocriter robustum. Caulis striatus, pilis sat numerosis, reflexis.
Folia glabrescentia, sublus sub nervis villosa, partitionibus ovalibus,
dentatis. Umbellæ 15-25 radiatæ. Involucra nulla vel-pauciphylla, invo-
lucella segmentis linearibus, albo-ciliatis. Petala mediocriter radiantia.
Fructus parvi (ut in H. Souliei) oblongo-obcuneati, flavo-brunnei, vix
alatı, basi cuneati, pilis sparsis glochidiatis spinulescentibus præditi.
Vitiæ dorsales 4 sat distantes, tertiam parlem inferiorem fructus altin-
gentes, commissurales 2 latæ proeminentes. |
(419) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE CHINE. 855
Se sépare par les poils glochidiés des fruits de toutes les espèces de
Chine et se rapproche de certains Heracleum de Sibérie, dont l’&cartent
ses fruits très petits, faiblement ailés.
Flanes du Ouen-Him, Corée, 12 juil. 1891 (Abbé Oudot, n° 12).
54. H. BIVITTATUM Sp. nov.
Caulis elalus, striatus, ramosus, præter apicem glaber. Folia (superiora)
pinnata, pinnis villosis, petiolulatis, lanceolatis vel ovato-lanceolatis,
acuminatis, dentatis. Vaginæ superiores dilatatæ. Umbellæ 15-20 radiatæ,
pubescentes. Involucrum foliolis parvis numerosis resupinatis, involu-
cellum foliolis sat numerosis linearibus, elongatis. Flores petalis radian-
tibus. Fructus brunnei costis sat elevatis, dorsalibus et intermedüs valde
approzimatis ala lata nucleo manifeste latiore. Vallecule inter
costas laterales et intermedias bivittatæ, et ideo carpella vittis 6 præditæ.
Vitiæ nullo modo apice clavaiæ, omnes præter alteram in valleculis
bivittatis sæpe interruptam fere basin fructus attingentes.
Port d’un Peucedanum ou d’un Angelica plus que d’un Heracleum,
et établissant en quelque sorte un passage entre ces trois genres. Mais
les carpelles ne sont nullement renflés au milieu, et les pétales sont
franchement rayonnants.
A rapprocher de certaines espèces de l’Inde, surtout de l’H. burman-
nicum Kurz qui a, comme l’H. bivittatum, 6 bandelettes dorsales, mais
l'aile du fruit moins large, les bandelettes moins longues, plus semblables
à celles des autres Heracleum, etc.
Yunnan, montagne Menguen, déc. 1897 (Bons d’Anty).
Au pied de Louang-Ouang-Chou, sept 1895 (Delavay, no 6904).
CAUCALINEZÆ
CORIANDRUM L.
39. C. sarivuM L. sp. I, 256.
Hong-Kong, juil. 189% (Bodinier).
DAUCUS L.
56. D. carora L. sp. I, 262.
Env. de Kouy-Yang (Bodinier).
856 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (20)
TORILIS Adans.
57. T. anturıscus Bernh. Syst., p. 167. Gmel. Fl. Bad. I, 613.
Tsi-Kou et M&-Kou (Ht Mekong) (Soulié).
Env. de Tou-Chan (Bodinier).
B. japonica. Torilis japonica DC. Prodr. IV, 219. Torilis scabra. Id. Caucalis
pretermissa Makino. Torilis pretermissa Hance Franch. pl. Davidianæ.
Umbellæ 3-5 sed sæpissime 3 radiale. Involucrum sæpius nullum
vel monophyllum, foliolo lineari. Fructus oblongi quam in typo subduplo
longiores et crassiores ; spinæ carpellorum validiores. Semen facie com-
missurali valde sulcatum, subinvolutum.
Ne saurait, malgré de nombreuses différences avec le Torilis anthriscus
d'Europe, être séparé spécifiquement et encore moins generiquement de
ce dernier, vers lequel certains exemplaires présentent toutes les tran-
sitions possibles.
Même localité (Bodinier).
Obs. Une autre variété japonaise du Torilis anthriscus, jusqu'ici non
décrite à notre connaissance, nous semble devoir être désignée par un
nom spécial.
y. foliosa. Foliola involucelli dentato-fohiacea ; cetera ut in var. ß. sed
umbellæ radii plerumque numerosiores.
Liou-Kiou (Dickins in Herb. Mus. Par.)
857
PLANTÆ EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kesiania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ij sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in| ]positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
166. Spirorhynchus sabulosus Kar. Kir. Enum. plant. Songor. orient. in
Bull. Soc. Mosc. 1892, I, p. 160. Aschabad, in collibus arenosis inter
Annaju et Gjaurs, 26. IV. et 18. V. 1900, in allen Stadien. Die Petalen
sind nicht lineal, sondern Keilförmig-lineal, abgerundet stumpf, weiss
mit violetter Aderung.
217, 840. Brassica elongata Ehrh., Boiss. fl. or. I, 393. Aschabad,
in montosis supra Nephton, 4. V. 4900 (217, blühend mit jungen, aber
mit deutlichem Griffel versehenen Schoten. Sehr robuste Pflanze mit
fast ganzrandigen Blättern). Suluklu, in incultis, 4. VII. 1900 (840,
abgeblüht mit fast reifen Früchten. Ebenfalls eine sehr gross Pflanze
mit fast lappigen unteren, und repanden obersten Blättern).
1659. Eruca sativa Lam., Uechtr. in Oest. b. Z. XXIV, p. 136-137 sub
E. longirostris Uechtr. Kysyl-Arwat, in montosis, 5. V. 1901, robuste
Exemplare mit fast reifen Früchten, deren Schnabel fast Schotenlänge
hat, was mit Uechtritz’ Darlegung nicht slimmt und im Gegentheil im
Charakter seiner E. longirostris ist. Allein die Samen der mir vorlie-
genden turanischen Pflanze sind nicht grösser, wie bei E. sativa und gelb-
braun, ganz ungeflügelt. Da aber auch die von Uechtritz l. c., p. 137
citirien Exemplare, welche M. Winkler bei Granada gesammelt hat
858 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). . (34)
entgegen Uechtritz’ Angabe gänzlich ungeflügelt sind, so bleibt
als wirklicher Unterschied eigentlich nur die Samenfarbe übrig, denn
die reifen Samen von dem oben citirten Original-Exemplar der E. longi-,
rostris sind nicht grösser als jene der E. sativa, aber dunkel-schiefer-
grau, nicht gelbbraun.
290, 1759, 2126. Rapistrum rugosum All, Boiss. fl. or. I, 404.
Aschabad, in cultis, 15. 1900 (290, fast ganz kahle Form in abblü-
hendem Zustande) ;Karakala: Kutenak, 14. V. 1901 (1759, behaarte,
Frucht jedoch kahl); Krasnowodsk, in arenosis ad Ufra, 21. IV.
1901 (2126, blühend, mit jungen Früchten, sehr grosse Form, unten
von auf Knôtchen sitzenden Haare borstlich, oben kahl.
128 a, b, 1761. Crambe cordifolia Stev., Boiss. fl. or. I, 405-406; Aitchis.
et Hemsley Botany of Afghan. Delim. Commis. in Transact. Linn. Soc.,
ser. 2, Botany, vol. III, tab. 4 (optima!). Aschabad, in planitie et in
montosis prope Nephton, 14. IV. et 4. V. 1900 (128a, Wurzelblätter,
beblätterter Stengel, Blüthenstand, Knospen, Blüthenfülle und gut ent-
wickelte Früchte); Suluklu, in sylvis Juniperi loco dicto « Seubels
Graben », 27. VII. 1900 (1285, Grundblätter); Karakala, in subalpinis
montis Sundsodagh, 18. V. 1901 (1761, Grundblätter und abblühende
Fruchtstände). N
1581. C. juncea M. B. fl. taur. cauc. Suppl., p. 421 ß. glabrata Freyn
et Sint. exceptis selis nonnullis ad folii summi basin glaberrima ;
stamina edentula.
Krasnowodsk, in deserto arenoso pr. Ufra, 24. IV. 1901, in
Knospen, mit der ersten sich entfaltenden Blüthe.
Diese Bestimmung ist mir zweifelhaft ; bewurzelte Stücke liegen nicht
vor, der breitrispige, in zahlreiche dünne, traubige Aesle verzweigte
Blüthenstand weist aber auf die Sektion Leptocrambe ; indessen sind
die wenigen Staubfäden, deren Untersuchung möglich war, ungezähnt,
was zu C. juncea M. B. zwar nicht passt, aber schon bei C. persica Boiss.,
der nächstverwandten Art, veränderlich ist. Die wie bei den Brassica-
Arten dicklichen, fleischigen Blätter sind leierförmig, mit sehr grossem,
wellig-kerbigem Endlappen, der bei den untersten Blättern rundlich,
9-10 cm. lang und 9 cm. breit, am Grunde ausgerandet und plötzlich
in den starren, breiten Blattstiel abgesetzt ist. Die Fiederlappen sind
nur zu 1-2 vorhanden, nicht opponirt und sehr klein, 1 cm. lang, 0,7
breit (und kleiner), dreieckig oder länglich mit der ganzen Breite ange-
wachsen, fast ganzrandig oder etwas gezähnelt. Die Verzweigung beginnt
schon 8-10 cm. ober dem Stengelgrunde mit sehr kurzen, dünnen
(35) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 899
Zweigen aus den Achseln sehr stark verkleinerter, elliptischer stark
gezähnter, kurz gestielter Blätter, die längsten sind ober der Stengel-
mitte und wiederholt rispig verzweigt. Die Blüthen sind ansehnlich,
auf S mm. langem, feinem, aufrecht abstehendem Stiel, dessen Glie-
derung zur Zeit des Aufblühens noch nicht sichtbar ist. Die Sepalen
neigen zusammen, sind stark gewölbt, häutig, etwas durchscheinend,
3 mm. lang, gelblich mit schmaler weisser Berandung, stumpf; zwei
sind breiter als die andern, elliptisch, letztere elliptisch-länglich; die
Petalen sind weiss, fast 6 mm. lang, verkehrt-eiförmig, zum Grunde
allmählich verschmälert. — In der mir zugänglichen Litieratur kann
ich nichts über diese auffallende Pflanze finden.
78. Calepina Corvini All. Aschabad, in pratis montanis supra
Nephton, 12. IV. 1900, in bestem Zustande.
VI. GAPPARIDEA Juss.
92. Buhsea coluteoides Boiss., app. fl. or. I, 416. Aschabad, Nephton
in planitie et in montosis, 4. V. et 2. VI. 1900.
260 a. Capparis sicula Duh. — C. spinosa ß. canescens Coss., Boiss.
l.c., I, 420. Aschabad, in collibus 12. V. 1900. Die Petalen sind
4 cm. lang; Staubblätter lang herausragend.
260 5, 1299. C. parviflora Boiss. — C. spinosa L. e. parviflora Boiss.
l. e.,p. 420. Aschabad, in collibus, 22. V. 1900 (2605, die Petalen nur
2,6 cm. lang, Staubblätter verhältnismässig kürzer als an C. sicula ; die
Blätter kleiner als bei dieser, aber am selben Individuum ungleich
gross); Krasnowodsk, in arenosis montium, 25. X. 1900 (1299,
mit abgefallenen Früchten ; Blätter kleiner als bei No 2605, unter ein-
ander fast gleichförmig gross. Dieses halte ich für C. herbacea ß. micro-
phylla Led. fl. ross. I, 235).
VII. RESEDACEÆ DC.
2048. Reseda lutea L. ; Noworositz, am schwarzen Meer, 15. VIII.
1901.
392 a, b. R. orthostyla C. Koch. Aschabad, in collibus, 22. V. 1900
(352a, mit Blüthen und jungen Früchten) und 20. IV. (3525, nur blü-
hend). Diese Form ist durch die besonders in der Jugend dicht warzigen
Seitenflächen der auch schmäleren, elwas längeren Kapseln von gewöhn-
licher R. lutea L. (deren Kapseln kahl oder an den Kanten papillos
860 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (36)
sind), zu unterscheiden. Eine Beschreibung der R. orthostyla konnte ich
nicht vergleichen.
2045. R. clausa Rchb. ; R. lutea ß. nutans Boiss. fl. or. I, 430. Trans-
kaukasien, Tiflis, prope urbem, 12. VII. 1901.
351, 1666, 1782a, db. R. Luteola L. Aschabad, sine loco speciali,
23. V. 1900 (351, blühend und mit jungen Früchten); Kysyl-Arwat,
in herbidis, 5. V. 1901 (1666, desgleichen); Karakala, ad rivulum in
monte Sundsodagh, 18. V. 1901 (1782a, mit Blülhen, jungen und fast
reifen Früchten) et in valle Joldere, 10. VII. 1901 (17820, mit Früchten).
VII. CISTACEZÆ Juss.
195a. Helianthemum latifolium Wild. a) macrocarpum Wiilk. Icon.
plant. Europæa aust. oceid. II, p. 86, tab. CXX — H. niloticum Pers. Boiss.
fl. or. I, 441. Aschabad, in pratis montanis supra Nephton, 4. V.
1900, hochwüchsig, Früchte gross (1 cm. im Durchmesser), kahl; Kelch-
zipfel länglich-eiförmig vorgezogen.
195 b. idem 8. microcarpum Coss. ex Willk. I. c., p. 87, tab. CXXI.
et Boiss. fl. or. 1, 441. Nephton, in pratis montanis, 4. V. 1900. Nie-
drig, Früchte nur 6 mm. im Durchmesser, kahl ; Kelchzipfel elliptisch.
1743. idem y. lasiocarpum Boiss. H. lasiocarpum Desf., Willk. 1. c.,
88-89, tab. CXXII. Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. 1901, hoch-
wüchsig, langästig, Früchte gross (1,2 cm. im Durchmesser), besonders
gegen die Klappenränder kurz sammtig, Kelchzipfel länglich-eiförmig,
vorgezogen.
Von den angeführten drei Formen sind die erste und dritte nur
durch das Kapel-Indument zu unterscheiden und wohl wirkliche Varie-
täten im Linne’schen Sinne; ß. microcarpum ist entweder nur eine
Magerform oder, und dies ist wahrscheinlicher, eine kleinfrüchtige Rasse.
927. Fumana procumbens Spach. Suluklu, in montibus arenaceo-
schistosis, 15. VII. 1900, mit theilweise fast reifen Früchten. — Nach
Boissier soll die Kapsel 12 samig sein; ich zähle aber nur 6, an
istrischer, perenner 4-5 Samen. Wahrscheinlich verkümmert ein Theil
der Samenknospen vor der Reife.
IX. VIOLACEÆ DC.
1841. Viola suavis M. B. Karakala, in dumetis vallis Joldere,
26. V. 1901, mit reifenden Früchten und meist schon verdorrten Neben-
(37) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 861
blättern. Da aber die noch verhandenen lineal-lanzettlich ziemlich
lang gefranst (nicht eiförmig mit sitzenden braunen Drüsen bekleidet)
sind, so kann unmöglich V. odorata L. vorliegen ; deren Vorkommen so
weit östlich mir überhaupt ganz zweifelhaft ist. V. alba ist wegen der
Blattferm ebenfalls ausgeschlossen.
2074. V. ebracteolata Fenzl. Boiss. fl. or. I, 468. Sulukludagh, 40. VII.
1900, nur zwei fruchtreife Individuen, die Pedunkuli jedoch ganz brak-
teenlos.
X. SILENEZÆ DC.
422, 1902, 1929. Velezia rigida L. a. typica Regel descr. pl. nov. a
0. Fedtschenko in Turkest. lect. (1882), p. 13. Aschabad, in mon-
tosis supra Nephton, 26. V. 1900 (422, bis 30 cm. hohe, vom Grunde an
ästige Stücke); Karakala, in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901 (1902,
kleinere, gedrungene Stücke): et in valle Joldere, 8. VI. 1901 un
bis 35 cm. hohe, diffuse Formen).
2044. Dianthus fimbriatus M.B. Transkaukasien, Tiflis: in
saxosis prope urbem, 12. VIII. 1901, mit Frucht, aber unverkennbar. —
Stapf ın botan. Ergebn. der Polak’schen Expedit., Denksch. Akad.
Wissensch. in Wien LI (1886), p. 279 zieht hiefür den um einen Jahr
älteren Namen D. orientalis Sims. vor. Ich sehe hievon ab weil der in
Flor. orient. zu einem D. fimbriatus sensu latiss. zusammengezogene
Formenkreis von einer noch grösseren Mannigfalligkeit ist, als selbst
nach der Fl. orient. anzunehmen ist und ich nicht kontrolliren kann
welcher der einzelnen Formen der Name D. orientalis Sims. gebührt,
oder ob er vielleicht alle in sich begreift. Im folgenden belasse ich es
auch sonst bei der in der Fl. orient. angewendeten Nomenklatur, obwohl
es ausser Zweifel steht.....'
1026 b, 2075. D. fimbriatus Sm. ß. obtusisquameus Boiss. fl. or I, 495.
Sulukliu, ad fines Persiæ : in pratis subalpinis montis Messinew,
2. VIII. 1900 (10265, im Fruchtzustand) und Juli 1900 (2075, blühend).
Diese Form ist aufrecht, hochwüchsig (über 30 cm.), etwas ästig,
kahl oder aber am Grunde kaum bemerklich rauh. Der Kelch ist
23 mm. lang, ziemlich gleichförmig dick, die Schuppen länglich verkehrt-
eiförmig, plötzlich bespitzt, kaum 2'/z mal kürzer als der Kelch; die
Blüthen sind roth und die Blätter tief gezähnt, aber die Zähne
nur 2-3 mm. lang, selten länger. Der Habitus ist ganz jener der folgend
" Der Satz ist im Manuseript unvollendet geblieben.
862 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.), (38)
angeführten Form, mit der sie zusammen ein den übrigen Rassen gleich-
werthiges Glied der D. fimbriatus s. lat. bildet. Umtaufungen habe ich
dem künftigen Monographen vorbehalten, welcher den in Erörterung
stehenden Formenkreis und die vielen anderen polymorphen Dianthus-
Gruppen einheitlich und nach ausgiebigem Material wird bearbeiten
können.
869 a, b, 870, 1026. D. pulverulentus Stapf botan. Ergebn. der Pollak’-
schen Exped. in Denkschr. der kais. Akad. der Wissenschaften in Wien
LI (1886), p. 279. Suluklu, ad fines Persiæ in pratis montanis versus
Gul, 13. VII. 1900 (869a, sehr hochwüchsige Form, rothblütig, mit
23 mm. langem Kelche) ; ibidem, 4. 7. 1900 (8695, eine hochwüchsige
Form mit 28 mm. langen Kelchen und so an D. crinitus heranreichend,
aber rothblüthig [freilich mit 3 mm. tiefen und auch tiefer Schlitzung]
und 6 Deckblättern) ; ibidem in siceis montanis, %. 7. 1900 (870, aus-
gesprochene slrauchförmige, jedoch niedrige Form, Blüthen purpurn,
am Grunde schwach bärtig ; Kelch 24-25 mm. lang); ibidem in pratis
saxosis « Gleichen», 27. VII. 1900 (1026, hochwüchsig, ästig, aufrecht,
Blüthen blassroth, Kelch 25 mm. lang).
Alle hier unter D. pulverulentus vereinigten Formen sind von D. fim-
briatus var. obtusisquameus nur durch das stark schärfliche mitunter
staubig-graue Indument verschieden; Stapf 1. c. giebt zwar an, dass die
Squamæ — ‘/2 Kelch sind, aber dies dürfte ein Druckfehler sein, da
aus seinen Massangaben folgt, dass das Verhältnis mindestens 1 : 3 ist.
Ich habe also hierauf auch keine Rücksicht genommen.
871, 1082. D. macronyx Fenzl; D. fimbriatus e. stenocalyx Boiss. fl. or.
I, 495. Suluklu, ad fines Persiæ in monte Sulukluhdagh, 10. VII.
1900 (871, blühend, Blüthen blassrosa, Platte kahlgrundig oder dort
sehr kurz lenobilat(?); Kelch 28 mm. lang.); ibidem in parietibus rupium
faucis supra Kulkulab,8. VIII. 1900 (1802, in Frucht, Kelch 26-27 mm. lang).
Diese Nelke hat die Tracht der hochwüchsigen, etwas verästelten
Formen des D. fimbriatus var. obtusisquameus Boiss. aber eine sehr
kleine, blassrothe, fast kreisrunde (nicht elliptische) Platte, die nur bis
"/s-'/s (nicht über die Hälfte) in Zähne eingeschnitten ist; die lederigen
bleichen Schuppen stehen zu 6-8 und sind breitlanzettlich, spitzig. Die
Pflanze ist ausgesprochen strauchig, die blühenden Stengel entweder
kahl oder zum Grunde etwas rauh. — Diese Form ist eine eigene Rasse
welche dem D. fimbriatus M. B. iypicus und dem durch Einbeziehung
des D. fimbriatus var. obtusisquameus Boiss. erweiterten D. pulverulentus
Stapf gleichwerthig ist.
(39) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 863
4535, 19015 (von mir abgetrennt). D. crinitus Sm., Boiss. fl. or. I, 496.
Aschabad, in montosis supra Malaklar, 11. VI. 1900 (4535, blühend;
Kelche 35 mm. lang, Blüthen weiss); Karakala, in monte Sundso-
dagh mit D. crinitus var. tomentellus, 2. VI. 1901 (Kelch nur 28 mm.
lang, Blüthen weiss). Die hier vereinten Formen sind vielleicht zwei
verschiedenen Rassen angehörig ; das mir vorliegende Material ist jedoch
nicht zahlreich genug, um sich eine bestimmte Meinung in dieser Rich-
tung zu bilden. Beide Formen sind kahl, jene von Aschabad mit längern
und breitern Blätiern, die von Karakala unten etwas schärflich rauh
mit viel kleinern und schmälern, mehr abstehenden Blättern. — Diese:
letzere Form (19015) könnte eine Hybride nach der Formel D. crinitus
> fimbr. obtusiq. sein.
453a, 1901 a, 1667. idem ß. tomentellus Boiss. 1. c. Nephton, in
declivibus lapidosis arenaceis montium, 2. VI. 1900 (455 a, blühend ; Kelch
28 ınm. lang, Blüthen fast weiss; halbstrauchig); Karakala, in monte
Sundsodagh. 2. VI. 1901, mit der vorigen Form (1901 a, eben abgeblüht;
Kelch 30-31 mm. lang ; halbstrauchig; Kysyl-Arwat, in montosis,
9. V. 1901 (blühend ; Kelch 28 mm. aber die Schuppen nur 11-8 mm.
hinaufragend ; Blüthen roth, halbstrauchig).
Allen hier als ß. tomentellus vereinigten Formen ist das schärflich
rauhe Indument der Stengel und Blälter gemein ; die Kelchgrösse
schwankt erheblich und bei N° 1667 sind die Kelche ausserdem am
Grunde + eiförmig verdickt und die Schuppen verhältnismässig hoch
hinaufragend. Da deren aber nur vier sind, so rechne ich diese Form
trotz ihrer rothen, allerding tief geschlitzten Platte lieber zu D. crinitus
Vielleicht ist aber auch diese Form eine eigene Rasse.
420, 1558. Tunica pachygona F. M., Boiss. fl. or. 1,522! Nephton,
in montosis, 26. V. 1900 (420); Karakala, in monte Sundsodagh, 31. V.
1901 (1558).
288, 1824. Saponaria Vaccaria L. Aschabad, inter segetes pr.
Mekrowa-tschair, 12. V. 1900 (288). Karakala, in campis ad Nechre,
26. V.1901 (1824).
Keines der mir vorliegenden Exemplare hat ordentlich entwickelte
Petalen ; Vaccaria grandiflora Janb. Sp. scheint aber ausgeschlossen zu
sein.
907. S. viscosa C. A. Mey., Led. fl. ross. I, 302; Boiss. fl. or. I, 531.
Suluklu, in lapidosis montium A. VII. 1900, mit Blüthen und Früchten.
— Die vorliegenden Pflanzen sind zum Theil viel robuster als die
Beschreibungen angeben, doch stimmt der gedrungene Wuchs, das
864 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (40)
Indument, die Beschaffenheit der Kelchzähne und Petalen vollständige.
Die Blattform wechselt an meinem Stücke ganz ausserordentlich,
nämlich zwischen lineal-lanzettlich und fädlich lineal der schwächeren
Individuen und den elliplischen bis eiförmig-elliptischen 2,6 x 4,2 cm.
langen und breiten Blättern der robusten Stücke. C. A. Meyer, Lede-
bour und Boissier haben offenbar nur kleine, schmalblättrige Indi-
viduen vorliegen gehabt.
906. Gypsophila n. sp.? (Heterochroa ?). Suluklu, in schistosis
montium, 2. VI. 4900, nur zwei Individuen einer aufblühenden, aus-
audernden, niederliegenden, sehr gebrechlichen, fast nadelblättrigen
Silenee, von der Tracht mancher Frankenien, mit kleinen sterilen
Blattbüscheln und dichtgeballten an den Zweigspilzen stehenden Eben-
sträussen, mit (rothen ?, getrocknet trüb violetten) Blüthen, die nach
den mir vorliegenden, zertrümmerten Bruchstücken nicht beschrieben
werden kann und der @. microphylla Fenzl zunächst stehendürfte.
629. G. trichotoma Wender. ß. pubescens Gris. in Led. fl. ross. I, 297
forma albiflora, omnibus partibus typica, sed albiflora (nec rubriflora).
— Aschabad, inter Ragir et Aklepe, in arundinaceis, 28. VI. 1960.
Der Standort {im Röhricht) ist sehr merkwürdig; vielleicht liegt also
doch eine Form von höherem systematischem Werthe vor, doch wird
sich dies nur nach Vergleich reichlicheren Materials entscheiden lassen.
Von G. anatolica Boiss. et Heldr., der die Form ganz ähnlich ist, ist sie
durch die langen Blüthenstiele und kürzeren Petalen sicher verschieden.
423 a und 6, 452, 1859. G. paniculata L. subsp. nov. G. bicolor Freyn
et Sint. habitu robustiore, foliis majoribus latioribus granulatis, ramis
florigeris erecto-patentibus, floribus submajoribus corymboso-approxi-
malis, corymbulis + distantibus, sepalis late ellipticis v. fere orbiculatis
obtusissimis cretaceis medio macula lanceolata vel spathulata atroviolacea
vel infra meuium atroviridi vel tolidem obscureviridi notalis. Capsula
globosa, parva. Petala alba. Bracteæ scariosæ, pedicelli longi et rami
supra caulis basin siti steriles foliati omnino typi; —- folia obtusius-
cula v. aculiuscula e basi latiore acuminata, infima paniculæ 5 nervia
6 X 1,6 cm. longa lata vel minora, media 3 nervia 4 X 0,8 cm., folia
ramorum sterilium lineari-lanceolata acuta, 7,4 cm. longa 7 mm. inferne
lata 3-5 nervia vel minora ; pedicelli 4,5-5 mm. longi tenuissimi, sepala
paululum plus 2 mm. longa, petala 4 mm. longa obtusa anguste oblonga
versus basin sensim attenuata ; capsula 2!/« mm. diametro, semina
matura fere atrata orbicularia a latere compressa, dorso obtusissima
undique plicis iransversis seriatim rugosa.
(41) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 865
Aschabad, in steppis ad Nephton, 26. V. 1900 (493 a sehr typisch,
aber nur blühend); Suluklu, in pratis montanis, Julio 1900 (223 5
Blüthen und Fruchtzweige, theilweise wie bei G. paniculata beblättert,
nur sind die Blätter breiter); Nephton, in pratis montanis, 2. I. 1900
(452 blühend und typisch); Karakala, in pratis montis Sundsodagh,
31. V. 1901 (1859, sehr ästige Form mit elwas schmäleren aber längeren
Blättern, blühend).
1532. G. (Dichoglottis) heteropoda n. sp. annua, simplicicaulis, a
medio vel paulo infra medium dichilome ramosa, erecta ad medium
internodiorum ramorum et ramulorum viscosa vel subglabra cæterum
glaberrima, foliis suberectis 1-3-nerviis obtusis vel brevissime acutatis
basi breviter connatis inferioribus et mediis lanceolatis vel lineari-
lanceolalis basi subangustatis vel subspathulatis superioribus oblongis.
eyma multiflora paniculæformi effusa, bracteis foliaceis oblongis, pro-
phyllis semi-scariosis ovatis acutis basi subconnalis apice coloratis,
pedicellis filiformibus calyce sesqui-, duplo- et (infimis) 4 plo fere longio-
ribus tandem declinatis, calycis parvi hemisphærici ad basin fere
Spartiti laciniis ovato-ellipticis herbaceis latiusculis scarioso-marginalis
1-nerviis oblusis apice sæpe atroviolaceis, petalis albis oblongo-linea-
ribus truncalis emarginatis sesquilongioribus, capsula globosa coriacea
calyce parum longiore, seminibus parvis (immaturis) rufis orbicularibus
a latere compressis carinatis ut videtur lævibus. ©) Aprili.
Krasnowodsk, in arenosis montium, 15. IV. 1901, leg. S.
Dimensiones: specimen maximum a me visum 22 cm. alium; cymæ
ramus infimus 10 cm. longus vel brevior, pedicelli florum perfectorum
superiorum 2,5 mm., mediorum ad 5 mm. infimorum usque 16 mm.
longi, calyx florendi tempore 2,2 mm. longus, semen perfectum semi-
millimetrum diametro.
Was als G. elegans M. B. angesehen wird, umfasst sehr verschiedene
Formen von allerdings ziemlich bedeutender habitueller Aehnlichkeit.
Gleichwohl muss ich mich schon in Ansehung des mir zugänglichen
noch unvollständigen Formenkreises Ruprecht fl. Cauc., p. 181-2,
anschliessen, der bereits die Unterschiede einiger der von den Autoren
zu G. elegans gezogenen Formen klar auseinandergesetzt hat. Wenn
Trautvetter Act. h. Petrop. VII, p. 418-419, diese und andere
Formen wieder zusammenzieht, so ist dies wohl auf die grundsätzlich
verschiedene Anschauungsweise dieses Autors zurückzuführen. Viel-
leicht entspricht dessen G. elegans var. parviflora .,. « floribus... mino-
ribus » der oben beschriebenen G. heteropoda, doch kann man selbst
866 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (42)
zutreffenden Falles die letztere in der von Trautv. benannten Form
unmöglich wieder erkennen, zumal es auch noch andere hier einschla-
gende, aber verschiedene kleinblüthige Formen des G. elegans sens.
ampliss. giebt. Von der kaukasischen @. elegans M. B., welche als die
typische Form anzusehen ist, unterscheidet sich G. heteropoda durch
viel kleinere Blülhen, deren Kelch halbkugelig (nicht kreiselförmig
mit spitzer Basis) ist und deren Patala nur 3 (nicht 5) mm. lang
sind; auch sind die Blüthenstiele der @. elegans alle viel länger, die
‚kürzesten (beim Aufblühen) 15 mm., zuletzt aber bis 23 mm. lang etc.
Die anderen Formen, soweit selbe überhaupt beschrieben worden sind
und lange Blüthenstiele haben, kommen überhaupt nicht näher in
Betracht, die wenigen kurzstieligen, wie @. spathulæfolia Fenzl (drüsig
weichhaarig ; Blätter spatelig, Blüthenstiele von Kelchlänge, Kelch
länglich) und (Dichoglottis) floribunda Kar. Kir. (drüsig weichhaarig ;
Blüthenstiele kaum doppelt so lang wie der Kelch, Petalen rosenroth,
viel grösser etc.) sind überhaupt sehr verschieden.
2070. G.muralis L. Transkaukasia, Tiflis in saxosis pr. urbem,
42. VIII. 1901.
287. G. porrigens Boiss. fl. or. I, 557. Aschabad, in herbidis,
15. V. 1900.
300a, 3005. Acanthophyllum (Zu-Acanthophyllum) stenostegium
n. sp. villosulum læte viride subelatum, dumosum, caule gracili tandem
cinereo glabro ramis ereclis pallescentibus crebre foliosis teretibus,
foliis perdurantibus, horizontalibus, patentissimis, longissimis, tenuiter
acerosis in spinam longam sensim attenuatis internodio elongato duplo
longioribus supra planiusculis basin versus subcanaliculatis subtus
convexis basi per paria membrana alba connexis et tunc folium unicum
ampleciens ambientibus, corymbis omnibus terminalibus pro genere
laxiusculis repetite cymosis e corymbulis numerosis + pedunculatis
constantibus bracteis folia æmulantibus florum inferiorum calyce sub-
longioribus, summorum eo subbrevioribus, omnibus tandem a basi
hyalino-marginata horizontaliter patentissimis, in spinam gracilem sat
longam sensim attenuatis, , calycis sessilis anguste tubulosi villosuli
tubo striali dentibus 5, margine membranaceis tubi '/s æquantibus por-
rectis fere rectangulo-oblongis ovato-obtusatis et apice ipso subulato-
acerosis, petalis calycis longitudinem superantibus lamina saturale rosea
pallescente oblongo-elliptica obtusa, mucronulata basi subito in unguem
filiformem calyci æquilongum angustala, staminibus filiformibus calyce
paulo plus duplo longioribus, antheris oblongis ochraceis, capsula ignota }.
(43) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 867
Aschabad, in collibus arenosis deserti, 13. VI. 1900 (3005 abblü-
hend); in arenosis inter Annaju et Gjaurs, 19. V. 1900 (300 & noch nicht
in Blüthenfülle). |
Maasse: Aeste 28 cm. hoch oder kürzer, fast gleichmässig und nur
1,5 mm. dick ; Internodien von den untersten nur 1,2 cm. bis zu den
obersien 4 em. langen rasch verlängert, Blätter 8-7 (-%) cm. lang, immer
etwa 2 mal so lang wie das betreffende Internodium, nur 1 mm. dick.
Braktee an der Basis des Schirmes 2,5-4 cm. lang, unterste Zweige
des (5-) 7-9 cm. breiten Ebenstrausses 2-3,5 cm. lang, Brakteen (zur
Blühezeit) der untersten Blüthen 1,7 mm., der mittleren 12 mm., der
obersten 7 mm. lang; Kelch der vollentfalteten Blüthe 8-9 mm (an
der obersten Blüthe 7-7,5 mm), Petalum aller Blüthen 15 mm., seine
Platte 6 mm. lang und 2 mm. in der Mitte breit; Filament 19-20 mm.
lang.
A. stenosiegium ist wohl dem A. pungens Bunge zunächst verwandt,
aber von ihm und von allen anderen bisher beschriebenen Arten der
Gattung durch den verhältnismässig lockeren Blüthenstand, die dünnen,
langen Blätter und feinen, langen, geraden, zuletzt horizontal abstehenden
Brakteen durchgreifend verschieden. Die vegetativen, also die obersten
Theile der Pflanze, sowie die Blätter sind lichtgrün, später sammt
den Zweigen strohgelb, die Stengel sind aschgrau. Infolge des eleganten
Baues und des angenehmen Farben-Gegensatzes der schön rosenrothen
Blüthen eine der schönsten Arten der Gattung.
677. A. pungens Bunge, Boiss. fl. or. I, 561. Suluklu, in monte
« Akerberg », 4. VII. 1900, in Blüthenfülle. Mit der von Schrenk
Songaria, ad fl. Ajagus gesammelten und als A. spinosum C. A. Mey.
von der Petersburger Akademie ausgegebenen Exemplaren überein-
stimmend.
346, 1654, 1794. A. (Eucanthophyllum) adenophorum n. sp. a basi
ad apicem + glandulosum et papillosum subglaucum, humile, dumosum,
rigidissimum, horridum, caule flexuoso humili adscendente ramosis-
simo fusco-cinereo glabrescente decorticante, ramis viridibus e basi
procumbente ereclis crebre foliosis teretibus ad nodos subincrassatis,
folus perdurantibus subhorizontalibus patentissimis erassiusculis e basi
sublatiore lanceolato-linearibus rigide-acerosis in spinam longam vul-
nerantem sensim attenuatis internodiis brevibus duplo longioribus supra
planiusculis sublus convexis basi per paria linea parenchymatica viridi
connexis, axillis fasciculiferis, corymbis omnibus terminalibus densis-
simis capilula formantibus e corymbulis sessilibus, infimis tantum
868 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (44)
breviter pedunculatis constantibus, bracteis infimis inflorescentiæ folü-
formibus, floralibus e basi ovata + dense glandulosa et sæpe villosa
lanceolato-subtriquetris a medio recurvis aceroso-spinosis infimis calyve
longioribus summis ipso quarla parte brevioribus calyce sessili tubuloso
hirsuto striato ad irientem vel subprofundius in 5 dentes glandulosos,
porrectos triangulare-lanceolatos aculissimos sæpe subcoloratos spinu-
losos versus basin tantum submembranaceos diviso, pelalis longe
exsertis, lamina intense rosea tandem pallescente vel late lanceolata
obtusa et subincisa vel oblanceolata obtusata et,abrupte apiculata dimidio
calyci æquilonga in unguem sensim angustala, filamentis longe exsertis
calyce duplo fere longioribus, capsula ignota h. Majo.
Aschabad, in collibus arigilloso-arenosis, 22. V. 1900 (346, in
Blüthenfülle, eine besonders starre, reich- und dichtblättrige Form mit
ganz grüner, nicht zoltiger sondern nur rauh- und drüsenhaariger
Kelchbasis) ; Kysil-Arwal, in monlibus argilloso-arenosis, 5. V. 1901
(1654, besonders reichdrüsig, in Blüthenfülle) ; Karakala, in collibus
arenoso-argillosis ad Kysil-Owa, 24. 1901 (1794, in Blüthenfülle, nebst
‚der Drüsenbehaarung mit zottiger Brakteenbasis).
Maasse: Ganzer Strauch 9-20 cm. hoch, Ast-Internodien + 1-1,2 cm.
lang, nur die obersten 1-2 etwas länger; Blätter 2,5-3 (-4) cm. lang,
etwas über 1 mm. dick, am Grunde 2 mm. breit, Köpfchen 2-4 em. im
Durchmesser ; Brakteen oft S-förmig gekrümmt, 7,5 mm. lang, etwa
1,5 mm. im untern Drittel breit; Kelch 9 mm., Petala 14-15 mm. lang
mit etwa 7 mm. langer, in ihrer Mitte etwa 1,5 mm. breiter Platte;
Griffel und Staubblätter etwa 16-17 mm. lang.
Mit A. pungens Bunge hat diese Form die schönen rothen Blüthen
und verhältnismässig langen Petalen, mit A. squarrosum Boiss. die
rigide Tracht und die grobstechenden, breitlichen Blätter und gedrun-
genen ‚Blüthenstände gemein, von beiden ist sie durch das in der
Galtung seltene drüsige Indument, von letzterer auch durch grössere
Blüthen und stumpfliche Petalen unterschieden.
1698. A. squarrosum Boiss. diagn. pl. orient., ser. II, fasc. 1, p. 81-821
Kysil-Arwat, in monte Kopet-Dagh prope Kamuschlu, 19. V. 1901,
ziemlich hochwüchsige, robuste aber überall reichlich behaarte Formen,
die als Uebergang zur folgenden anzusehen sein werden.
549. A. Stocksianum Boiss. I. c., p. 81 forma pubescens a typo indu-
mento pubescente tandem pro parte saltim evanesante diversum.
Bracteæ parum curvatæ, petala mucronata (ex sicco) pallide-rosea palles-
centes. Aschabad, in declivibus lapidosis ad Firusa, 17. VI. 1900.
(45) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 869
2015. A. mucronatum C. A. Mey., Boiss. fl. or. 1,561. Karakala,
in collibus arenosis prope Kutanak, 14. V. 1901, der folgenden sehr
ähnlich, aber die Köpfchen grösser, etwa 1,1-1,2 cm. im Durchmesser
und vor allem die Ränder der Kelchzähne etwas eingebogen und
häutig verbunden.
418, 550 a, 5505. A. microcephalum Boiss. diagn. orient. ser. I, fasc. À,
p. 43. Nephton, in montibus schistosis, 26. V. 1900 (418, noch
nicht aufgeblüht, sehr kleinkôpfig); Aschabad, in schistosis montium |
ad Firusa, 17. VI. 1900, in Blüthenfülle (550 a); Suluklu, in decli-
vibus lapidosis, 7. VIII. 1900 (5505) in Blüthenfülle.
Die Köpfe sind durchschnittlich erheblich grösser (0,6-1,0 cm.) also
nicht pisi magnitudineum vix æquantibus, wie die Originalbeschreibung
verlangt. Aber da die Kopfgrösse am selben Individuum zwischen
erheblichen Grenzen schwankt und auch an verschiedenen Individuen
wieder verschieden ist, so habe ich mich über die Grössenangabe hin-
weggeselzt. Immerhin ist es möglich, dass die turkmenische Form
besser als eigene Rasse hinzustellen sein wird.
391. A. (Turbinaria) viscidum n. spec. glanduloso-viscidum fruticosum,
truneis lævibus arcuato-decumbentibus juvenilibus cæsiis tandem decor-
ticantibus brunneis, ramis crebris erectis simplicibus crebre foliatis
stramineis, folüs persistentibus erecto-patulis lanceolatis valide acerosis
supra profunde canaliculatis subtus convexis basi nodum amplectentibus
axillis fasciculiferis, floribus glomerato-capitatis capitulo solitario ter-
minali densissimo subhemisphærico vel globoso, bracteis herbaceis non
marginatis rigidis pungente acerosis, infimis foliiformibus capitulo
adpressis et ipso manifeste longioribus e basi ovata elongato-triangu-
laribus vel lanceolatis acuminatis supra profunde canaliculatis, intimis
capitula secundaria æquantibus et involucrantibus oblongis abrupte
in spinulam validiusculam attenuatis, floralibus lanceolato-linearibus
angustissimis canaliculatis dense glanduloso-viscidis calyce subbrevio-
ribus, calycis oblongo-turbinati coriacei 10-nervis dentibus triangulari-
lanceolatis in spinulam stramineam pungentem abeuntibus tubi trientem
fere æquantibus, petalis albis linearibus breviter incisis calycem manifeste
sed parum superantibus, staminibus breviter exsertis, capsula ignota.
fı- Junio.
Aschabad, in declivibus lapidosis ad Firusa, 17. VI. 1900.
Maasse : Stämmchen fusslang, Zweige 8-16 cm. lang, mit ziemlich
gleichmässigen Internodien von 1-1,2 cm. und 1,5-1,7 cm. Länge, so
zwar, dass längere Zweige auch längere, kürzere Zweige kurze Inter-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 10, 30 septembre 1903. 57
870 BULLETIN DE L’HEBBIER BOISSIER (2me sÉR.). (46)
nodien besitzen ; Blätter 1,2-1,5 cm. lang und dabei etwa 1,2 mm. hoch
und breit oder bis 2 cm. lang bei 2 mm. Breite; Köpfe 1-1,2 cm. bei
schwächerem und bis 1,8 cm. bei kräftigerem Sträuchlein breit; Brak-
teen am Kopfgrunde 9 mm. lang und im unteren Drittel 3 mm. breit;
blüthenständige Brakteen kaum 6 mm. lang und kaum 1 mm. breit;
Kelch 7 mm lang, am Grunde der Zähne fast 2 mm. breit; Petala kaum
8 mm. lang und nur 0,7 mm. breit.
A. viscidum erinnert nicht wenig an A. lot Boiss. und
besonders A. Fontanesii Boiss., ist aber von diesem und allen anderen
Arten der Sektion Pleiosperma sofort durch die ın stechende Dörn-
chen endigenden Zähne des Kelches zu unterscheiden. Unter den Arten
der Sektion Turbinaria sieht A. viscidum durch die nur einzeln,
terminal stehenden Köpfchen und sein Indument vereinzelt, gehört aber
wegen seiner nahen Verwandischaft mil der folgend beschriebenen
Form sicher in diese Gruppe und zu keiner anderen. Insbesondere sind
die Kelche, wiewohl schmal, so doch nach oben deutlich verbreitert
und sohin auch Eu- Acanthophyllum und Macrostegium aus
geschlossen.
419. A. (Turbinaria) spinidens n. sp. scabriusculum parcissime
glandulosum fruticosum, truneis lævibus arcuato-decumbentibus juve-
nilibus cæsiis tandem decorlicantibus brunneis ramis crebris erectis
simplicibus vel sepe opposite ramulosis crebre foliosis, foliis persisten-
tibus erecto-patulis lanceolatis valide acerosis supra profunde canali-
culatis subtus convexis basi nodum per paria amplectentibus, axillis
sæpe fasciculiferis, floribus glomerato-capitatis, capitulis 1-3 (-5) densis
multifloris (ante anthesim) hemisphæricis terminalibus et axillaribus.
capitulis axillaribus nunc per paria sessilibus nunc brevissime pedun-
culatis raro uno alterove longiuscule pedunculato, bracteis nonmarginatis
omnibus herbaceis rigidis pungenti-acerosis, mfimis foliiformibus capitulo
adpressis et ipso manifeste longioribus lanceolatis profunde canaliculatis,
intimis capitula secundaria involucrantibus ovato- vel deltoideo-ellipticis
longe acuminatis adpressissimis, floralibus lanceolatis et spathulato-lan-
ceolatis canaliculatis densiuscule hirsutis calyci subæquilongis, calycis (ante
anthesin jam noti) oblongo-turbinati coriacei dentibus late oblongis
rotundato-obtusatis et abrupte in spinulam en abeuntibus,
floribus ignotis. f flores certe Junio.
Nephton:in lapidosis arenaceis, 26. V. 1900 (ante anthesin).
Maase: Ganze Pflanze wenig über 20 cm. hoch, einzelne Zweige
10-12 cm. lang, Blätter 17 x 1,5 mm. lang und breit, Brakteen am
(47) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 871
Grunde der Köpfe länger wie diese, 11-12 mm. lang und 2 mm.
im unteren Drittel breit, tief falzig rinnig, Brakteen der Sekundär-
köpfehen länger als dieselben sammt Dorn 5,5 mm. lang, in oder
über der Mitte 1,3 mm. breit; blüthenständige lineal, 5 mm. lang und
1/2 mm. tief (ausgebreitet) etwa 1 mm. breit. Köpfe vor dem Aufblühen
1,5 cm. weit, längster Stiel der seitlichen axillaren Köpfe 1,5 cm. lang.
Die vorstehend beschriebene Form hat nahe Beziehungen mit A. vis-
cidum Freyn. et Sint., mit welchem sie in Wuchs, Belaubung, Kopfgrösse
und in vielen Einzelheiten übereinstimmt. Allein sie ist nicht klebrig-
drüsig und die Köpfe stehen nicht nur einzeln an der Spitze der
Zweige, sondern häufig sind auch noch wenigstens 2, aber auch 4,
paarweise in den nächst unteren Blattachseln sitzende, sehr kurz oder
bisweilen auch länger gestielle Köpfe vorhanden, so dass solche Exem-
plare deutlich die Mittelstellung des A. spinidens zwischen A. viscidum
Freyn et Sint. und A. mucronatum DC. oder A. microcephalum Boiss.
bekunden. Ein Bastard einer dieser beiden Arten mit A. viscidum
möchte eiwa so aussehen wie A. spinidens. Die Drüsenhaare kommen
bei letzteren gewöhnlich nur sehr spärlich am Grunde der Köpfe vor
und sind nicht leicht sichtbar.
679a und b, 680. A. glandulosum Bunge in Boiss. fl. or I, 565 £.
roseum Bornm. exsicc. ex ilinere pers.-turc. no 2285 ! Petalis læte
roseis a typo albifloro distinctum. Suluklu, in monte Ackerberg
mixtum cum var. y., 4. VII. 1900 (679 a, von mir in a und c getheilt,
blühend) ; et in montibus lapidosis VII. 1900 (6795, blühend); et in
monte Sulukludagh, 10. VII. 1900 (680, hochwüchsig, intrikat, ziemlich
grossköpfig).
Alle diese Formen sind reichlich drüsenhaarig und nach der Beschrei-
bung vom typischen A. glandulosum nur durch rosenrothe, allerdings
verblühende Blumenblätter verschieden.
679c. idem . tomentellum var. nov. a typico indumento hirlo-
asperulo parcissimis tantum glandulis immixto diversum. Flores ex sicco
albidis (an etiam roseis pallescentibus ?). Suluklu, in monte Acker-
berg, 4. VII. 1900 cum priori.
1656. Silene coniflora Otth, Boiss. fl. or. 1,578. Kysil-Arwat, in
collibus, 3. V. A901, c. fr.
208. 5. conoidea L. Aschabad, in montibus supra Nephton, A. V.
1900, fl. et fr.
905, 1928. 5. Royeni Pers., S. viscosa L. ß. latifolia Led. fl. ross. I, 313,
Cucubalus Royeni M. B. fl. t. c. I, p. 334 Suluklu, in fruticetis,
4. VII. 1900 (903, überreif, die Samen schon ausgefallen, die Kapsel aber
872 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2me SER.). (48)
sicher nur einfächrig) ; Karakala, in regione subalpina montis Sund-
sodagh, 12. VI. 1901 (928, in Blüthenfülle und mit gut entwickelten
Kapseln).
Die vorliegende Pflanze ist durch die eiförmigen oder länglich - eiför-
migen, sehr grossen Stengelblätter (bis 40,4 x 3,8 cm.) und grössere
Blüthen (Kelche 2.2-2,3 cm. hoch), welche + straff aufrecht stehen
und einander daher genähert sind, ausgezeichnet und daher wahrschein-
lich doch von etwas höherem systematischem Werthe, als bisher ange-
nommen wurde.
421. S. chætodonta Boiss. diagn. pl. or., ser. 4, I, p. 39!; Rohrb.
Monogr. Silen., p. 152. In montibus ad Nephton, 26. 1900, abgeblüht.
— Der Rücken des allerdings noch nicht reifen, aber anscheinend völlig
ausgewachsenen Samens besteht in einer stumpfen Rille; die Pflanze
gehört also nicht in die mit fast ebenem Samen-Rücken ausgestatleten
Arten. In der That ist in der Originalbeschreibung über die Beschaffen-
heit des Samen-Rückens auch gar nichts enthalten und Rohrbach
giebt den Rücken ausdrücklich als stumpffurchig an. Petala fehlen
meinen Exemplaren gänzlich.
1725. S. Hellmanni Claus, Rohrb. Monogr, v. Sil., p. 183, S. Otites y.
Hellmannı Williams in Journ. Linn. Soc. XXXIL, p. 156. Karakala,
in subalpinis montis Sundsodagh, 18. V. 1901 mit 4 Blüthen und
Früchten. Die Nerven der Kelche sind fein kurzhaarig, diese Behaarung
abstehend und oft nur schwer zu sehen ; die Früchte sind die grössten
des Formemenkreises : 8-9 cm. lang! — S. Otites v. Hellmanni Trautv.
in Act. h. Petrop. (1873) ist offenbar eine niedrigere, stärker kurzhaarige,
nicht fast kahle Form.
902. S. wolgensis Spr. Boiss. fl. or. 1,607. Suluklu, in montibus
schistosis, 2. VII. 1900, fruchtreif.
728. S. nodulose Boiss. affinis sed certe diversa : Suluklu, ad
parietes rupium in fauce Kulkulab, 30. VIT. 1900, ganz vertrocknet und
enllaubt, nur überreife Früchte vorhanden. Eine wohl neue Art. auf
welche die Beschreibung der vegetativen Theile der S. nodulosa Boiss.
(ausgenommen die Blätter, die unbekannt sind) sehr gut passt. Aber
die Blüthen resp. Früchte der letzteren sind viel grösser und anders
gestaltet. Der unvollständige Zustand gestattet nicht die Pflanze zu
beschreiben.
1823. S. italica Pers. Karakala, in dumetis vallis Joldere, 26. V.
1901, mit Früchten. — Wohl der östlichste bisher bekannte Standort
dieser Art.
(Fortsetzung folgt.)
373
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
317. Plagiochila ceylanica Mitten Linn. Soc. Vol. 5, p. 98.
Sterilis, mediocris, valida, rigida, flavo-rufescens dense intricatim cæs-
pitosa. Caulis ad 5 cm. longus, validus et rigidus, geniculatim adscen-
dens, pauciramosus. Folia 4 mm. longa, parum imbricata, oblique patula,
angulo 58° haud decurrenlia, angustissima basi inserta, plano-disticha,
postice ampliata caulem superantia vel revoluta, ambitu ovato-oblonga,
basi amplissima, apice triplo angustiora, asymmetrica, margine antico
stricto inferne nudo superne 4-5 dentato, dentibus appresso-porreclis,
postico et basi nuda valdeque arcuata sirieto grosse dentato, dentibus
ad 1%, remotiusculis validis anguste triangulatis recte patulis, apice
rotundato similiter armato dentibus ad 4 hic illie minoribus. Cellulæ
apicales 27 y, trigonis majusculis acutis, basales 27 X 45 y, trigonis
subnodulosis. « Perianthia compresso-obconica, labiis rotundalis dentato-
ciliatis » (Mitten).
Hab. Ceylon (Gardner, Thwaites, Fleischer).
318. P. nepalensis Ldbg. Nova Acta 1844, p. 93.
Dioica, mediocris rigidula, rufescens, in umbrosis olivacea et flaccida,
laxe cæspitosa. Caulis normaliter ad 7 cm. longus validus fuscus et durus
in ramis valde attenuatus et capillaceus superne subfasciculatim pluri-
ramosus, ramis longiuseulis divergentibus, inter muscos sæpe simplicior
et valde elongatus, flaccidissimus. Folia caulina plus 3 mm. longa,
parum imbricata, oblique patula angulo 58° utrinque breviter decur-
rentia, subplano-disticha, basi postica breviter ampliata, in plano caulem
tegenlia vulgo quidem leniter recurva, ambitu late ovato-trigona, basi
amplissima apice 3plo angustiora, margine antico stricto nudo, sub
apice paucidenticulato, postico e basi semicirculari et nuda substricto
remote 3-4 denticulato, dentibus brevissimis validis, apice truncato tri-
spinoso, spinis e lala basi attenuatis recte patulis. Folia ramulina
simillima minora, Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 y trigonis
358
874 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
majusculis. Andræcia mediana parva, bracteis 6jugis confertis subinte-
gerrimis, apice recurvo-patulo. r— ;
Hab. Nepal (Rana), Himalaya (Kurz, Doulea, Determes, Bretandeau),
Bootang (Durel), Birma (Fraser).
319. Plagiochila cornuta St. n. sp.
Sterilis, major, rigida, rufescens, aliis hepaticis consociata. Caulis ad
6 cm. longus, rigidus fuscus, superne rufus, simplex, apice effuse pauci-
ramosus, ramis brevibus furcatis. Folia caulina magna, plus 3 mm.
longa, decurva, parum imbricata, postice valde ampliata, caulem in
plano superantia, semper quidem late revoluta maximeque concava,
ambitu late triangulata, apice #plo angustiora, subsymmetrica, margine
antico stricto nudo, sub apice valide bidentato, postico a basi semi-
circulari substrieto nudo sub apice remote bidentato, apice ipso truncato
grosse bispinoso (cornuto) spina minore sæpe interjecta. Folia ramulina
multo minora, valde aberrantia, margine postico a basi ad apicem
maxime arcualo quasi ventricoso, sub apice unispinoso, antico nudo
leviter curvato, apice late emarginato-bicornuto, cornubus oblique por-
rectis magnis et validis longe altenuatis. Cellulæ apicales 27 y, basales
27 x 36 y, optime nodulosæ.
Hab. India orient. Nilgherry Montes (Beddome).
320. P. crassitexta St.n. sp.
Dioica, mediocris, rufo-brunnea, flaceida, muscis consociata. Caulis
ad 3 cm. longus, simplex vel pauciramosus, tenuis, fuscus, debilis.
Folia 2,5 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 67° vix
decurrentia, disticha, postice ampliata caulem superantia vel reflexa,
oblique triangulala, asymmetrica basi amplissima, apice obtusa, margine
antico strielissimo sub apice trispinuloso, spinulis approximatis oblique
porrectis, margine postico e basi rotundata stricte excurrente dense
longeque spinoso, spinis sub 18 angustis recte patulis, apice similiter
armato. Cellulæ apicales 18 X 27 u. parietibus flexuosis, trigonis optime
nodulosis longe in lumen cellulæ productis, sepe oppositis vel unilate-
ralibus ut in Frullaniis. Folia floralia caulinis vix majora simillima.
Perianthia compresso-obovata, ore rotundato spinoso, spinis inæqualibus
validis breviusculis.
Hab. Assam (Diedrichsen), Luzon (Semper, Micholitz).
321. P. peculiaris Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 186.
Dioica, speciosa, rigida, rufo-badia, profunde cæspitosa, terricola vel
corticola. Caulis ad 15 cm. longus validus rigidus fuscus pauciramosus,
sæpe simplex. Folia caulina adulta conferta plus 3 mm. longa, decurva,
399
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 875
anlice late decurrentia, postice breviter inserta parum ampliata, in plano
caulem tegentia vulgo recurva lalissime trigona, subsymmetrica margine
anlico substricto, superne leviter curvalo, spinoso, spinis usque ad
infimam basin inserlis remotiusculis, infimis parvis versus apicem
sensim majoribus subrecte patulis, margine postico e basi angulatim
rotundata bene arcuato longespinoso, spinis e lata basi abrupte longeque
attenuatis strictis vel hamatis, minoribus interjectis sat irregularibus
varieque patulis, apice angustissimo emarginato-bispinoso spinis quam
reliquæ vix majoribus. Folia superiora parum longiora, plus 3,5 mm.
basi postica magis ampliala alteque cristata margine antico stricto
æqualiter spinuloso apice anguslo obtusato similiter armato. Cellulæ
valde aberrantes, parietibus sæpe flexuosis, trigonis maximis nodu-
losis, longe in lumen prominulis (ut in cellulis Frullaniarum), apicales
18 X 54 u, basales 18 X 72 y. Folia floralia lalissime ovata vel fere
eireularia, similiter armata. Perianthia oblongo-ovata (5 mm.) compressa,
ore late truncalo valide spinoso.
Hab. Sumatra (Schiffner, 2300 m.), Borneo (Korthals).
322. Plagiochila badia St. Engler’s Bot. Jahrb. 1896, p. 30%.
Dioica mediocris, flaccida, rufo-badia, !laxe cæspitosa pendula. Caulis
ad 10 cm. longus, tenuis fuscus rigidus superne laxe pluriramosus,
ramis longis subrecte patulis pauciramulosis. Folia caulina 3 mm. longa,
parum imbricata, oblique palula angulo 58° vix decurrentia, plano-
disticha, basi postica ampliata, caulem in plano-tegentia, rarius recur-
vula, ambitu late ovalo-trigona, tertio infero amplissima, apice A plo
angusliora, margine antico stricto nudo vel superne remote paucidenti-
culato, postico e basi rotundata leniter curvato ipsa basi nudo ceterum
6-7 dentato dentibus remotis validissimis triangulatis acutis superne
breviter acuminalis, apice oblique truncato 3-4 dentato, dentibus inæqua-
libus parvis, anteriore vulgo multo majore. Cellulæ apicales 18 X 27 w
trigonis nullis, basales 27 X 5% y trigonis magnis optime nodulosis.
Folia ramulina sensim minora remotiuscula oblonga, basi postica haud
ampliala margine postico remote 2-3 spinoso, apice emarginato-bidentato
vel dente parvo interjecto tridentato. Folia floralia caulinis similia
parum majora crebre spinosa. Perianthia ?
Hab. Samoa (Reinicke), Tahiti (Nadeaud).
323. P. subtropica Si. n. sp.
Sterilis, major, robusta, optime rufa vel fuscescens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 8 cm. longus, validus rufus, in ramis valde attenuatus, simplex
superne mulliramosus, ramis divergenlibus. Folia caulina vix 3 mm.
360
876 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
longa, imbricata, oblique patula, angulo 58°, antice longe decurrentia,
disticha, postice maxime ampliata, caulem late superantia recurva vei
alte cristata, in plano late triangularia, basi amplissima, apice plus
duplo angustiora, margine antico leviter sinuato superne paucispincso,
spinis brevibus validis versus apicem increscentibus, margine postico
e basi semicirculari leviter curvato vel substricto, ubique grosse spinoso,
spinis sub 15, remotiusculis longis et validis paucis minoribus mixtis,
vulgo recte palulis apice recte vel oblique truncato grosse longeque
3 spinoso. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 y trigonis majusculis
apice validioribus subnodulosis.
Hab. Himalaya, Khasia Montes (Garden Coll. 932), Sikkim, Darjeeling
(Stevens).
324. Plagiochila Determii St. n. sp.
Sterilis, major, tenerrima, flavo-virens, muscis consociata ; caulis ad
6 cm. longus, tenuis, debilis, superne pauciramosus. Folia 2,5 mm.
longa, conferta subrecte patula, utrinque longe decurrentia, plano-
disticha, postice valde ampliata lateque recurva, ambitu late triangularia,
sub apice constricta breviterque angustata, basi amplissima, apice qua-
druplo angustiora margine antico substricto superne pilifero, postico e
basi maxime curvata substricto, longe pilifero, apice truncato quadripilo,
pilis omnibus e lata basi abrupte attenuatis, longis, apicalibus longis-
simis, mollibus hamatis varieque flexuosis et pendulis. Cellulæ apicales
27 y trigonis magnis aculis, basales 27 X 45 y trigonis angulatim
nodulosis.
Hab. Himalaya (Determes).
325. P. Beddomei St.n. sp.
Sterilis major et longa, rufo-brunnea, rigidula pendula. Caulis ad
12 cm. longus, vulgo simplex vel pauciramosus, rigidus flexuosus, fuscus,
pro plania tenuis. Folia caulina 2,5 mm. longa, conferta, recte patula,
plano-disticha, si alam decurrentem excipis late triangulato-ovata, postice
breviter inserta, anlice longe decurrentia, margine postico valde arcuato
basi alte cristatim erecto, superne remote ciliolato, antico nudo, apice
rotundato sub 10 spinuloso, spinis tenuibus approximatis recte patulis.
Cellulæ apicales 25 y parietibus validis, medio 30 w trigonis magnis,
basales 25 X 90 y trabeculatim incrassatæ, trabeculis late interruptis.
Reliqua desunt.
Hab. India orient. Nilgherry Montes (Beddome).
326. P. brevifolia St. n. sp.
Dioica, major, rigida, rufo-brunnea. Caulis ad A0 cm. longus, validus,
361
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 877
fuscus, simplex, superne fasciculatim-dendroideus, ramis longiusculis
divergentibus. Folia caulina 3,5 mm. longa, basi imbricata, oblique
patula angulo 67° antice vix decurrentia, postice breviter inserta, dis-
ticha, quadrato-rotundata, subsymmetrica, marginibus æqualiter curvatis,
antico superne paucispinoso, postice caulem tegente vel reflexo, usque
ad basin fere longe grosseque spinoso, spinis sub 12 remotiusculis
angustis validis subrecte patulis, apice late rotundato, remote trispinoso
spinis inæqualibus parum validioribus. Folia ramulina simillima parum
minora minusque armata. Cellulæ apicales 25 u basales 17 X 35 y
trigonis majusculis. Folia floralia intima mulio majora, margine grosse
laeiniala laciniis inæqualibus, lanceolatis varie curvatim patulis. Perian-
thia (juvenilia) ore late rotundato dense lacinialo, laciniis anguste lanceo-
latis, inæqualiter porrectis vel hamatis.
Hab. Himalaya, Khasia Hills (Garden collectors), Darjeeling (Hartless),
Kurseong {Bretandeau).
327. Plagiochila butanensis Schfin. n. sp.
Dioica, mediocris rigidiuscula dilute olivacea. Caulis ad 4 cm. longus,
tenuis, rigidus, fuscus, pauciramosus, ramis porrectis vel parum diver-
gentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, vix imbricata, oblique patula,
angulo 67° utrinque breviter decurrentia, disticha, juvenilia sæpe
decurvo-homomalla, postice ampliata caulem late superantia in plano
subtriangulala ji. e. basi latissima, apice subtriplo angustiora subsym-
metrica, margine antico leniter curvato nudo sub apice remote tridenti-
culato, postico e basi rotundata leniter curvato nudo sub apice biden-
tato, ipso apice truncato 3-4 dentato, dentibus subrecte patulis brevibus
validis. Folia ramulina simillima parum minora. Cellulæ apicales 18 y,
basales 27 X 36 u trigonis majusculis. Folia floralia bijuga, intima
caulinis multo majora apice et margine poslico grosse spinosa. Perian-
thia longe exserla, compresso-clavata, ore rotundato-truncato crebre
æqualiterque spinuloso.
Hab. Himalaya, Bootang (Durel), Darjeeling (Kurz, Hartless).
328. P. norîfolkiensis St. nov. sp.
Slerilis, mediocris, humilis, flaccida fusco-olivacea, aliis hepaticis
consociata. Caulis ad 3 cm. longus, repetito-furcatus, tenuis debilis.
Folia conferta, oblique patula, angulo 58°, plus 2 mm. longa, basi
ampliata latissime replicata, ambitu late trigona, tertio infero amplis-
sima, apice quadruplo angustiora, utrinque late decurrentia, subinteger-
rima, margine antico leniter sinualo vel stricto, poslico e basi latissima
rotundala el crispala siricto, apice truncato-rotundato, interdum angu-
302 \
875 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagrochila.
lato vel dente solitario armato, interdum adsunt ciliæ 1-2 in basi postica
foliorum. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis acutis, basales
27 X 36 y trigonis magnis nodulosis. Amphigastria magna ad basin
fere bifida, laciniis lanceolatis vel furcatis, ipsa basi utrinque angulata-
vel breviter spinosa.
Hab. Australia, Norfolk Island (Robinson).
Cum P. ulophylla comparanda.
329. Plagiochila elegans Mitt. Proc. Linn. Soc. 1864, p. 97.
Sterilis, mediocris sed grandifolia, flaceida, olivacea. Caulis ad 7 cm.
longus, a basi pauciramosus attenuatus, flaccidus, ramis nutantibus.
Folia caulina adulia, plus A mm. longa, contigua, oblique patula, angulo
67° plano-disticha, haud decurrentia, postice ampliata, caulem parum
superantia, ambitu late trigona, quarlo infero amplissima (4 mm. lata)
apice triplo angustiora asymmetrica, margine antico stricto, sub apice
tridentato, dentibus remotiusculis validis brevibus oblique porrectis,
postico inferne maxime rotundato (semicirculari) superne stricto, ubique
(basis ipsa excepta) irregulariter spinuloso, apice Lruncato, similiter
armato, spinis anguslis recte patulis, dentibus parvis varie patulis
varieque approximatis interjectis. Folia ramulina similia, mincra,
ultima minima. Cellulæ apicales 27 w, basales 27 X 72 y parietibus
validis, trigonis nullis. j
Hab. Himataya, Sikkim (Hooker).
330. P. semialata Sande. Syn. Hep. Javan, p. 12.
Dioica magna sæpe longissima flaceida, fusco-virens vel brunnea, in
ramis arborum pendula. Caulis ad 20 cm. longus, furcatim ramosus, ramis
longis divergentibus. Folia caulina adulta magna, plus 4 mm. longa,
imbricata, plano-disticha, basi postica parum ampliata caulemque tegentia,
oblique palula, angulo 67° parum decurrentia basi amplissima, apice
vix duplo angustiora ovata, asymmetrica, margine antico leniter arcuato,
medio supero 4-5 denticulato, postico e basi angulatin-rotundata stricto
9-10 spinoso, spinis remotiusculis e lata basi acuminatis recte patulis
subæquimagnis, apice rotundato vel subtruncato 4-5 spinoso, spinis
inæqualibus, 2 vulgo majoribus. Folia ramulina minora similia apice
magis angustata, dein distinctius triangulata, spinis posticis minus
numerosis. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 1, trigonis magnis
acutis, basi interdum subnodulosis. Folia floralia caulinis majora, apice
latiora basi valde ampliata, margine poslico apiceque grosse et irregu-
lariter lacinulato. Perianthia late compresso-campanulata, ore late rotun-
dato longe laciniato, laciniis confertis angustis longe acuminatis flaceidis.
363
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 879
Ala perianthio duplo brevior, interdum complela, apice lacinulata,
Andrecia in planta mullo graciliore parva, in ramis longis sæpe
repetita, bracteis ad 6 jugis, confertis superne longe recurvo-patulis
spinulosis.
Hab. Java (Junghuhn, Korthals, Teysman, Kurz, Schiffner), Sumatrà
(Wiltens, Schiffner), Amboina (Dr G. Karsten).
Sterile Exemplare dieser Pflanze sind von P. Jackü oft kaum zu
unterscheiden.
Neuere Beschreibungen leiden vielfach an einer unzutreffenden laxen
Terminologie sobald das Thema der Blattzähne berührt wird ; als tref-
fendes Beispiel führe ich die Beschreibung der Perianthmündung unserer
Pflanze an ; diese Mündung wird als lang und grob gezähnt bezeichnet,
während sie lanzettförmige, lang zugespitzte, am Ende sogar fädige
Laeinien besitzt! welche Unterschiede zwischen dentatus, spinoso-
dentatus, spinosus und ciliatus bestehen, bleibt in vielen Fällen ganz
unberücksichtigt. Spruce hat sich schon seiner Zeit energisch gegen
eine solche unüberlegte Terminologie gewendet, die den Werth einer
Diagnose auf ein Minimum herabsetzt oder die Bestimmung, der sie
dienen soll, ganz unmöglich macht.
331. Plagiochila ferruginea Si. n. sp.
Sterilis, mediocris flaccida, olivacea, plus minus rufescens, dense cæs-
pitosa. Caulis ad 5 cm. longus, tenuis, debilis, parum ramosus. Folia
remoliuscula, plus 3 mm. longa, decurvo-homomalla, utrinque parum
decurrentia breviterque inserta, in plano ovato-subsymmetrica, postice
ampliala, in plano caulem late superantia vulgo revoluta quarto infero
amplissima, apice quadruplo angustiora, margine antico nudo, sub
apice 3 dentato, denlibus validis oblique porrectis, margine postico
basi valde arcuato, valide dentato-spinoso, spinis sub 16 (ipsa basi
nullis) approximatis. e lata basi acuminatis, inæqualibus porrectis, hic
illie curvatulis, apice rotundato inæqualiter 4-5 spinoso. Cellulæ apicales
27 y, trigonis magnis subnodulosis, basales 27 X 72 y rectangulares
trigonis nullis,
Hab. Himalaya, Sikkim (Hartless), Mussoorie (Duthie).
332. P. trapezoidea Ldbg. Nova Acta 1844, p. 112.
Dioica, magna robusta, rigida, brunnea, profunde cæspitosa. Caulis
ad 10 cm. longus, parum ramosus, validissimus, fuscus et tenax anlice
lamella interfoliari humili et denticulata munitus. Folia caulina 3,5 mm.
longa, conferta, decurvo-homomalla, poslice ampliala, alte cristata,
brevi basi inserla, utrinque breviter decurrentia, tertio infero amplis-
364
880 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
sima, apice triplo angustiora, ambitu late ovato-trigona, asymmetrica,
margine antico stricto, inferne nudo, superne 6-7 denticulato, dentibus
brevissimis oblique porrectis, postico e basi late angulatim rotundata
substricto, dense armato, dentibus inæqualibus inferne angustioribus,
sub apice validioribus, omnibus brevibus recte palulis, apice rolun-
dato valide dentato. Cellulæ apicales 27 y, trigonis magnis, basales
18 x 72 y rectangulares, parietibus validissimis. Folia floralia caulinis
simillima, majora. Perianthia longe exserta, compresso-clavala, ore
truncato-spinuloso. Capsula magna, ovalis longe pedunculata. AndrϾcia
mediana valde robusta, bracteis ad 14 jugis, confertissimis, ore rotun-
dato subintegerrimo brevissime recurvo.
Hab. Java in regione alpina (Blume, Hasskarl, Korthals, Teysmann,
De Vriese, Jelinek, Wichura, Gæbel, Schiffner).
333. Plagiochila intertertexta Taylor J. of Bot. 1846, p. 267.
Dioica, mediocris, rigida et fragillima, olivacea vel brunnescens, laxe
cæspitosa, Caulis ad 5 em. longus, tenuis fuscus rigidus superne parum
ramosus, ramis subrecte palulis. Folia caulina plus 3 mm. longa, con-
tigua vel parum imbricata recte palula, plano-disticha vel leniter decurva,
ovato-trigona, vix decurrentia, basi amplissima apice quadruplo angus-
tiora, basi postica parum ampliata, caulem tegentia nusquam cristala, -
margine antico stricto, inferne nudo, medio supero sexdentato, dentibus
approximatis acutis oblique porreclis, postico e basi angulatim rolundata
usque ad apicem æqualiter curvato, dentato-spinoso, spinis inæqualibus,
majoribus mixtis, e lata basi acutissimis varie patulis, vulgo recte palen-
tibus, apice ipso truncato vel rotundato similiter armato, spinis 4-5.
Fotia ramulina minora, simillima. Cellulæ apicales 22 y, trigonis parvis,
basales 27 X 54 y trigonis majusculis, hic illie trabeculatim confluen-
tibus. « Perianthia oblique compresso-campanulata, ore angulatim trun-
cato ciliato. »
Hab. Norfolk Insula (Cunningham).
394. P. sumatrana Schfin. Acad. Vindob. 1900, p. 183.
Dioica, major, robusta, rigida, fusco-brunnea, corticola. Caulis ad
10 cm. longus, simplex vel pauciramosus, rarius subfasciculatus, validus
fuscus et tenax. Folia caulina 3 mm. longa, imbricata, oblique patula,
angulo 67° haud decurrentia, plano-disticha, brevissima basi inserta, pos-
ice maxime ampliata et caulem late superantia, ovata valde asymmetrica,
margine antico stricto nudo sub apice paucidentato, postico e basi alte
rotundata bene arcuato valide dentato, dentibus brevibus remotiuseulis
recie patulis, apice quam basis fere 3 plo angustiore rotundato similiter
365
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 881
denlato. Cellulæ apicales 27 y parietibus validis, trigonis majusculis,
basales 27 X 54 y rectangulatæ parietibus validissimis, trigonis nullis.
Folia floralia magna, caulinis similia, grossius dentata. Perianthia com-
presso obconica semiexserta ore late truncato-rotundato, regulariter
dentato-ciliato.
Hab. Sumatra (Schiffner, Giesenhagen).
335. Plagiochila Hartlessiana St. n. sp.
Sterilis, mediocris sed grandifolia, flaccida, pallide flavo-virens. Caulis
ad 7 cm. lorgus, superne parum ramosus, validus, debilis. Folia caulina
4 mm. longa, parum imbricata, oblique patula angulo 67° haud decur-
rentia, subplano-disticha, ovato-trigona, symmetrica, basi amplissima,
postice caulem late superantia sæpe recurva, apice plus duplo angustiora,
margine antico stricto, inferne nudo, ceterum valide dentato, dentibus
ad 12, acutis oblique porrectis, margine postico e basi semicirculari
leviter arcuato, crebre spinoso, ipsa basi nudo, spinis sub 25, approxi-
matis, recte patulis inæqualibus, angustis validis minoribus mixtis,
apice rolundato similiter armato spinis sub 8. Folia ramulina angustiora
parum breviora grossius spinosa, apice truncata, spinis angularibus
multo validioribus. Cellulæ apicales 36 u, basales duplo longiores, parie-
tibus validis trigonis nullis.
Hab. Himalaya, Sikkim, Darjeeling (Hartless), Kurseong (Stevens).
336. P. hispida St. n. sp.
Sterilis, magna et robusta, brunneola. Caulis ad 10 cm. longus, validus,
fuscus, paraphyllis longis hispidus, simplex vel parum longeque
ramosus. Folia caulina magna, 5 mm. longa, conferla, oblique patula
angulo 58° antice parum angusteque decurrentia, postice valde ampliata
alteque cristata, ceterum plano-disticha, ambitu late ovato-trigona, basi
amplissima, apice subtriplo angustiora, subsymmetrica, margine antico
strielo superne paucidentato, postico e basi angulatim rotundata hispi-
dissima stricto spinuloso, spinis superis parvis angustis subrecte patulis,
basalibus longe attenualis flaccidis usque ad ipsam folii basin descen-
dentibus ibidemque aggregatis varieque tortis, apice late truncato
5-6 dentato, dentibus brevibus acutis. Cellulæ apicales 27 y, basales
27 X 45 y, trigonis magnis optime angulatis. Folia ramulina caulinis
simillima, minora.
Hab. Sumatra (Ferd. v. Müller) Java (Fleischer).
337. P. fusca Sande-Lac. Nederl. Kruidk. Arch. 1854, p. 417.
Dioica, major et robusta, fusco-brunnea, laxe cæspitosa. Caulis ad
10 cm. longus, parum ramosus, sub flore simpliciter innovatus, rigidus,
366
882 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% séR.). Plagiochila.
brunneus validusque. Folia caulina fere 5 mm. longa, parum imbricata,
oblique patula, angulo 67°, plano disticha, antice decurrentia, postice
breviter inserta, leniter ampliata caulemque tegentia, ambitu ovalo-
trigona, basi amplissima, apice quadruplo angustiora, asymmelrica,
margine antico leniter sinuato nudo, sub apice remote bispinoso, spinis
appresso-patulis. margine poslico e basi rotundala curvato, ipsa basi
nudo ceterum grosse spinoso, spinis ad 16, validissimis longis sub-
æquimagnis recte: hic illic oblique palulis, apice truncato, 4 spinis
similibus armato. Folia ramulina multo minora, superiora remoliuscula,
postice minus ampliata, basi cuneatim angustata, brevi basi inserta
caulem vix tegentia, minus valide spinosa, spinis magis conferlis
angustis oplime regulariter consecutivis subrecte patulis. Cellulæ
36 y trigonis magnis acutis, basales 36 X 72 u trigonis maxi-
mis, trabeculatim elongatis. Folia floralia majora, oblonga, grosse
spinosa. Perianthia semiexserta, magna, oblonga, crassa, ore trun-
cato crebre spinuloso subsetuloso. Andrecia in ramis terminalia,
solitaria vel geminata, longa vel longissima, in aliis repetita,
bracteis confertis, apice longius foliaceis squarrose patulis paucispinu-
losis.
Hab. Java (Junghuhn, Zollinger, Stahl, Schiffner, Fleischer).
338 Plagiochila Gottschei Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 169.
Dioica, magna, debilis, rufo-olivacea, corlicola, pendula. Caulis ad
20 cm. longus, validus, rigidulus superne viridis et debilis, repetito
furcatim ramosus, furcis longis late divergentibus interdum furcis
abbreviatis fasciculatim ramosus. Folia caulina ad 4 mm. longa,
imbricata, plano-disticha, subrecte patula (angulo 80°) utrinque breviter
decurrentia, postice valde ampliata caulem latissime superantia vel
conduplicatim recurva, in plano ovato-triangulata, basi amplissima, apice
plus 3 plo angustiora, asymmetrica, margine antico stricto remote
3 denticulato, poslico e basi semicirculari substricto, valide dentato (ipsa
basi nudo) dentibus ad 24 majusculis acutis recte patulis subæqualibus,
apice late rotundato, vel oblique truncato, similiter dentalo, dentibus 6-7
parum validioribus. Folia ramulina multo minora, parum angustiora,
basi postica minus ampliata. Cellulæ 20 y, trigonis majusculis, basales
20 x 54 y rectangulares, trigonis oblongo-nodulosis. Flora floralia
maxima, postice maxime ampliata et undulata, ubique dentato-ciliata.
Perianthia terminalia, pseudolateralia vel geminatim innovala, magna
compresso-campanulata, late truncata, ore dense dentato-ciliato, dentibus
maximis minoribus mixtis. Ala antica latissima superne dentato-
367
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 883
ciliata. Andrecia in planta graciliore mediana, parva, bracteis 6 jugis
apice paucidentatis.
Hab. Java (Zollinger, Schiffner), Sumatra (Schiffner).
339. Plagiochila Gollani St. n. sp.
Sterilis, mediocris olivacea vel brunneola, subflaceida, vulgo muscis
consociata vel dense cæspitosa, ut videtur terricola. Caulis ad 7 cm.
longus tenuis, subdebilis. fuscus, simplex vel superne fasciculatim
pauciramosus, ramis longis porrectis. Folia caulina imbricata. 3 mm.
longa, oblique patula, angulo 67° utrinque breviter decurrentia, postice
ampliata, altero latere caulem superantia, altero recurva, in plano ovato-
trigona, symmetrica, basi amplissima apice fere 4 plo angustiora, margine
antico substrielo nudo vel superne minute paucidenticulato, postico e
basi semicireulari leviter arcuato breviterque dentato, dentibus sub 12,
brevibus, late triangulatis acutis recte patulis, apice subtruncato
æqualiter 5 dentato, dentibus similibus, parum attenuatis pungentibus
porreclis. Folia ramulina caulinis æquilonga valde tamen aberrantia,
apice duplo angustiora quam basis, postice multo minus ampliata caulem
tantum tegentia, marginibus utrinque substrictis, margine postico
apiceque dentato-spinosis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis parvis acutis,
basales 27 X 54 y trigonis magnis acutis.
Hab. Himalaya, Moossoorie (Gollan, Duthie).
340. P. alta St. in Engler’s Bot. Jahrb. 1896, p. 304.
Sterilis olivacea vel brunnea, spectabilis dense cæspitosa pendula.
Caulis ad 12 cm. longus superne laxe pluriramosus. Folia caulina
3,9 mm. longa, imbricata oblique patula angulo 67° antice longe decur-
rentia, late triangulata, quarto infero amplissima, apice 3 plo angusliora,
postice parum ampliata caulem tegentia nusquam superantia, margine
antico e basi longe sinuata stricto nudo superne 5-6 denticulato, dentibus
brevibus subappressis, poslico e basi nuda angulatim-rotundata sub-
stricto crebre dentato dentibus validis oblique porrectis irregularibus
minoribus mixtis sepe longiore tractu deficientibus, apice late truncato
3-4 dentato, dentibus validis e lata basi breviler acuminatis, sinubus
lunatis plus minus profundis. Folia ramulina minora similia minus
dentata, dentibus brevissimis. Cellulæ apicales 18 y, trigonis majusculis,
parietibus validis, basales 18x 45 y, parietibus valide trabeculatis.
Hab. Samoa (Reinecke), Tahiti (Nadeaud).
341. P. Askenasii St. Bull. Herb. Boissier 1897, p. 847.
Sterilis, magna, grandifolia et robusta, flavicans rigida. Caulis ad
10 em. longus, simplex vel furcatus, crassus et strictus, fuscus, superne
368
384 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sér.). Plagiochila.
ferrugineus. Folia maxima (ad 5 mm. longa) parum imbricata, subrecte
patula, plano-disticha, postice valde ampliata, caulem late superantia
vel replicata, ambitu ovato-triangularia, basi amplissima apice 6plo
angusliora, asymmelrica, margine antico stricto remote 5 dentato,
dentibus brevibus angustis oblique porrectis postico e basi nuda semi-
circulari leniler arcuato 1% dentato. dentibus remotiusculis validis
brevibus et acutis, recte palulis, apice emarginato-bidentato dentibus
validis oblique porrectis. Cellulæ apicales 36 w parietibus æqualiter
incrassalis, basales 36 X 90 y grosse trabeculatæ.
Hab. Hawai (Baldwin) comm. Askenasy.
342. Plagiochila parvifolia Ldbg. Nova Acta 1844, p. 28.
Dioica, parvifolia sed longa et longissima rigidula et fragillima, oli-
vacea, effuse cæspitans. Caulis ad 10 em. longus, tenuis, rigidus, repetito-
furcatus vix aliter ramosus. Folia caulina vix 2 mm. longa, parum
imbricata, oblique patula, angulo 67°, antice longe decurrentia. postice
lobulato-ampliata caulem late superantia vel cristato-conniventia, ceterum
plano-disticha, ambitu late triangulata, basi amplissima, apice 4 plo
angustiora, margine antico leniter sinuato nudo, postico e basi semi-
circulari stricto ubique dentato-spinoso, spinis angustis validis
regulariter consecutivis, oblique porrectis, apice truncato similiter
armalo, spinis 4-5 vix validioribus. Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis,
basales 18 X 36 y trigonis majusculis subnodulosis. Folia floralia
caulinis multo majora similia grosse tamen spinosa. Perianthia magna,
obovato-obcuneata, ore rotundato profunde bilabiato, labiis grosse irre-
gulariterque spinosis. Capsula magna, ovalis. Sporæ 30 y flavescentes
minute asperæ. Elateres 235 y monospiri, fibra valida laxe vel arcte
torla, utriculo vaginante appresso vix visibili.
Hab. Pequ (Belanger), Birma (Kurz).
343. P. Powellii Mitten n. sp.
Sterilis, magna robusta, valida, superne pallide virens, inferne brun-
neola. Caulis ad 10 cm. longus superne parum ramosus, ramis late
divergentibus grandifoliis. Folia caulina plus 3 mm. longa, conferta,
subrecte patula, angulo 80° antice longe angusteque decurrentia, plano-
disticha, basi postica valde ampliata alteque cristata, basi amplissima,
apice vix duplo angustiora, 3,5 mm. lata, 3,5-4 mm. longa, folia itaque
pro plantæ magnitudine brevissima, late truncato-trigona, valde asym-
metrica, margine antico e basi sinuata nuda substricto, superne 4 den-
tato dentibus brevibus validis subappressis, margine postico e basi
semicirculari substricto crebre dentato, dentibus parvis recte paiulis
369
ARTS
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 885
irregularibus, spinis majusculis hic illie interruptis, apice late truncato
varie hreviterque exciso-spinuloso. Folia ramulina oblongo-trigona,
parum breviora, similiter armata, apice quidem spinis paucis multo
majoribus interjeclis maxime irregulari, sublacerato. Cellulæ apicales
18 X 96 y, trigonis magnis acutis, basales 27 X 45 y, trigonis maximis
nodulosis. |
Hab. Samoa (Powell).
Piagiochila integrifolia Mitten Proc. Linn. Soc. 1861, V, p. 96.
Diese Pflanze ist keine Plagiochila und gehört wahrscheinlich zu
einer marsupialen Gattung.
VI. Oblongitoliæ.
344. P. acanthophylla G. Botan. Ztg. 1858, p. 38.
Dioica, major, dilute flavo-virens, tenerrima laxe cæspitosa. Caulis ad
7 em. longus, viridis, late rufescens, tenuis, vage multiramosus, ramis
longis simplicibes vel longe furcalis late divergentibus. Folia caulina
remotiuscula vel contigua, 2,5 mm. longa, concava vel plana, oblique
patula, stricta, in plano semiovata, lata basi inserta, postice parum
ampliata cauli incumbentia vel recurva antice parum decurrentia, apice
longissime bispinosa, spinis porreclis validis longe attenuatis superne
setaceis sinu lunato sæpe 2 ciliis minoribus armalo, margine postico
supra medium quinquespinoso, antico infra apicem bispinoso, spinis
superioribus sensim validioribus. Folia ramulina minora, angustiora,
basi poslica haud ampliata caulemque haud tegentia. Cellulæ apicales
25 u, basales 25 X 40 u, trigonis nullis vel minimis. Folia floralia
semicordata, basi postica ampliata, margine antico integro, poslico ad
basin usque grosse longeque spinoso, spinis 2 apicalibus multo validio-
ribus. Perianthia terminalia compresso-infundibulata, ore amplissimo
rotundato sat regulariter laciniato laciniis lanceolatis. Andrecia mediana
angusta bracteis confertis ad 8 jugis, apice oblique patulis emarginato-
bifidulis.
Hab. Java (Teysman, Schiffner, Fleischer) Andaman Insulæ (Kurz,
Man).
945, P. consociata SI. n. sp.
Sterilis mediocris, rigida, olivacea in sicco fusca, muscis consociata.
Caulis ad 3 cm. longus, simplex vel pauciramosus, fuscus et rigidus.
Folia caulina 2 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, NO A0, 30 septembre 1903. 58
886 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
67°, plano-disticha, optime pectinata, antice longius decurrentia, basi
postica breviter inserta ampliala et caulem tegentia, ambitu ovato-
oblonga, basi amplissima, apice duplo angustiora, subsymmetrica, mar-
gine antico leniter sinuato superne striclo, sub apice tridentato, dentibus
oblique porrectis approximatis, margine poslico e basi curvata nuda
leniter arcuato substricto remote 5 dentato, dentibus recte patulis apice
truncato rotundato, 4-5 dentato, dentibus ubique fere æqualibus validis
acutis. Cellulæ apicales 18 y, trigonis majusculis, basales 18 X 56 w
trigonis subnodulosis. Amphigastria majuscula, ad basin fere 3-4 fida.
Hab. Birma (Fraser).
346. Plagiochila Fraseri Si. n. sp.
Dioica, major et robusta sed humilis, viridis muscis consociata. Caulis
ad 5 cm. longus superne pauciramosus validus, fuscus striclus, ramis
late divergentibus. Folia caulina ad 4 mm. longa, conferta, subrecte
patula, angulo 80° vix decurrentia, subplano disticha, ventre ampliata
caulem plano superantia vel tectiformiter sustenta ovato-oblonga basi
amplissima apice 3plo angustiora, margine antico nudo vel superne
paucidentato, dentibus oblique porrectis, postico remote 10-12 dentato,
dentibus brevibus validis acutis vel acuminatis, apice 3 dentato similiter
dentato, dentibus recte patulis. Folia ramulina minora, optime ovata
similiter armala. Cellulæ apicales 27 u, trigonis majusculis attenualis,
basales 18 X 54 w reclangulares, trigonis magnis. Andrecia mediana,
magna, bracteis 8 jugis confertissimis, apice longe foliaceis et recurvis
denticulatis vel integris.
Hab. Birma superior (Fraser).
347. P. Levieri Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 183.
Dioica, mediocris, gracilis, rigidula, olivacea vel brunneola, effuse
cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus (vulgo 7 cm.) validus, fuscus, rigidus,
irregulariter pauciramosus, ramis longis plus minus divergentibus.
Folia caulina 3,5 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 67°,
plano disticha, utrinque breviter decurrentia, brevi basi inserta, postice
parum ampliala caulem tegentia, asymmetrica ovato-oblonga, apice
triplo angustiora margine antico substricto nudo vel sub apice 3 dentato,
postico e basi nuda rotundata leviter arcuato spinuloso, spinis sub 40
remotiusculis Subæqualibus e lata basi angustis subrecte patulis apice
truncato vel rotundata 3 spinoso, spinis validioribus. Folia ramulina
mullo minora basi cuneatim anguslata oblonga inferne nuda, superne
dentata, dentibus acutis oblique porrectis. Cellulæ apicales 27 iu trigonis
majusculis, basales 27 X 54 u parietibus anguste trabeculatis. Folia
371
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 887
floralia caulinis similia, basi quidem anguslata margine postico longius
spinoso. Perianthia obovato-oblonga ore rotundato dense spinoso, spinis
angustis breviusculis, strictis varieque patulis. Andræcia terminalia vel
mediana, bracteis ad 12 jugis confertis apice patulis dentatis.
Hab. Java, 1000 m. (Zollinger, Schiffner), Luzon (Loher) Nilgherry
Montes (Beddome).
348. Plagiochila Thomsoni St. n. sp.
Dioica, mediocris robusta humilis, brunneola. Caulis ad 5 cm. longus,
a basi ramosus, ramis simplicibus apice ramis amentuliferis numerosis
fasciculatis. Folia caulina plus 3 mm. longa, remotiuscula, decurvo-
homomalla utrinque longe decurrentia, basi postica ampliata caulem
tegentia, ambitu ovato-oblonga, quarto infero amplissima, apice 3 plo
angustiora, asymmetrica, margine antico substricto superne leviter
eurvalo (apex folii itaque parum nutans) margine postico e basi curvata
substricto regulariter spinoso, spinis sub 1% (ipsa basi nullis) validis
approximatis recte patulis, apice {runcalo irregulariter quadrispinoso,
spinis validioribus. Folia ramulina simillima minora. Cellulæ apicales
18 y trigonis majusculis, basales 27 y trigonis magnis nodulosis, medio
basis rectangulares 18 X 54 y æqualiter incrassatæ. Andrecia brevia
crassa, bracteis 8 jugis confertis late saccatis apice truncato vel bilobo
brevissime patulo.
Hab. Sikkim-Himalaya (Hooker et Thomson).
349. P. blepharophora (Nees) Ldbg. Spec. hepat., p. 107.
Syn. : Jungermannia blepharophora Nees Enum. Pl. erypt. jav. I, p. 71.
Plagiochila denticulata Mitten Proc. Linn. Soc., Vol. 5, pag. 95,
teste Mitt. in litt.
Dioica, pallide virens, in sicco flavo-brunneola, laxe cæspitosa, rigi-
diuscula. Caulis ad 5 cm. longus, inferne simplex, in planta feminea
superne repetito innovatus et flabellatim expansus, ceterum validus,
in ramis tenuis vel capillaceus. Folia caulina contigua, oblique patula,
plano-disticha, e basi parum latiore anguste lingulata, apice fere duplo
angusliora quam basi, vix 3 mm. longa, margine antico substricto,
superne 3-4 ciliato, postico ciliis remotis (6-7) armato, basi postica
parum ampliata caulemque tegente, sæpe quidem reflexa, integerrima,
apice truncato-rotundato similiter ciliato, ciliis (3-4). Folia ramulina
minora, remotiuscula, longe ciliala, medio infero marginum lamen
nudo, Cellulæ apicales 30 y, basales 27 X 5% y, trigonis magnis acutis.
Perianthia ad 5 cm. longa compresso-obovata, exalata, apice truncata,
crebre ciliata. Folia floralia caulinis majora, magis ciliata, ciliis validio-
372
888 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
ribus et longioribus. Andrecia mediana, minora et repetita vel terminalia
et longissima, bracteis confertis apice patulis, integerrimis vel denticulatis.
Hab. Java (Blume, Junghuhn, Teysman, Zollinger, Kurz, Schiffner),
Sumatra (Kehding, Schiffner), Ternate, Borneo, Japan (teste Schiffner).
350. Plagiochila latiflora Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 166.
Dioica, major, rigidiuscula, fuscescens, laxe cæspitosa. Caulis ad 10 cm.
lorgus (vulgo 6-7 cm.) superne vage longeque ramosus, tenuis, fuscus,
rigidus, superne debilis. Folia caulina ad 5 mm. longa, vix imbricata
vel remotiuscula, oblique patula, angulo 67°, concava vel plano disticha,
utrinque parum decurrentia, asymmetrica, ovato-oblonga, quarto infero
amplissima, caulem anguste tegentia, apice 3 plo angustiora, margine
antico substricto nudo, sub apice valide bispinoso vel usque ad basin
dentato, postico e basi nuda angulatim rotundata stricto regulariter
grosse dentato, dentibus sub 7, remotiusculis validissimis acutis, oblique
porreclis, apice recte truncato, grosse dentato-spinoso, spinis subæqua-
libus divergentibus strictis vel curvatis. Folia ramulina multo minora
oblonga, basi cuneatim angustata minus et minus valide armata apice
emarginato-bispinosa. Celiulæ 22 y basales 27 X 45 trigonis majus-
culis subnodulosis. Folia floralia caulinis similia, postice quidem maxime
ampliata, spinis anticis angustis posticis apicalibusque grossis, valde
irregularibus sæpe hamatis. Perianthia latissime campanulata multo
latiora quam lata, ore late rotundato dense laciniato, laciniis lanceolatis
porrectis vel curvatis inæqualibus. Ala antica angusta paucispinosa.
Andrecia longe spicala, crassa.
Hab. Sumatra occ., 1400-2240 m. (Schiffner).
391. P. manilana Mont. Ann. sc. nat. 1857, Vol. VI, p. 189.
Sterilis, mediocris sed longa, rigida brunneola laxe cæspitosa. Caulis
ad 12 cm. longus vage et pauciramosus ramis longiusculis parvifoliis.
Folia caulina vix 3 mm. longa, vix imbricata oblique patula, angulo 58°
postice ampliata in plano caulem tegentia semper quidem recurva
(auriculum in descriptione auctoris) utrinque breviter decurrentia,
concava, asymmetrica, quarto infero amplissima; apice 4plo angustiora,
ovato-oblonga, duplo longiora quam lala, margine antico nudo stricto
postico e basi angulatim rotundata leniter arcuato, basi nudo ceterum
remote sexdentato, dentibus parvis acutis oblique patulis, apice emar-
ginato-bidentato dentibus vix validioribus. Cellulæ apicales 18 y trigonis
majusculis, basales 18 X 36 y trigonis magnis.
Hab. Manila (Gaudichaud), Nova Guinea (Rev. Lawes).
ans
313
S89
UEBER
DEN
FORMENKREIS DER Viola lutea Huds. s.].
Von
Wilh. BECKER.
Viola lutea Huds. und Viola sudetica Willd. werden von Focke in
seinen « Pflanzenmischlingen » (1881), p. 48-49, für verschieden erklärt.
Y, Sudetica soll sich von der andern durch den längern Sporn unter-
scheiden, der bei V. sudetica länger, bei V. lutea aber kürzer als die
Kelchanhängsel sein soll. Nach dem zahlreichen Material, welches durch
meine Hände gegangen ist und mir noch vorliegt — auch englisches —,
kann ich obiges Unterscheidungsmerkmal für hinfällig erklären. Der
Sporn ist meist länger als die Kelchanhängsel und überragt dieselben bis
um das Doppelte. Das lässt sich sowohl an englischen, als auch an
Pflanzen der Vogesen, Sudeten und Karpaten konstatieren. Andere Unter-
schiede sind auch nicht vorhanden.
Im Osten ihres Verbreitungsgebieles, also in den Sudeten und Karpaten,
blüht V. lutea wohl ausschliesslich gelb, so dass Schmidt in der Flora
boëmica bei dieser Art sagt: «In sudetis nostris copiose floribus flavis
provenit, violaceis aut purpureis certe nemo ibidem conspexit». In den
Vogesen dagegen tritt auch die violette Blütenfarbe auf, welche dann
weiter westlich, im französischen Mittelgebirge, wohl die vorherrschende
is, wie auch aus Rouy und Foucaud, fl. d. France (1896), p. 53, hervorgeht.
H. Sudre hat aus der Flora der Cevennen (Tarn; Col de la Bassine)
eine « V. sudetica » durch die bot. Tauschvereine in Umlauf gesetzt, die sich
nicht nur durch violette Blüten, sondern auch durch längere Sporne aus-
zeichnet. Letztere sind meist schlank und spitz und überragen die Kelch-
anhängsel drei- bis viermal. Zweifellos tritt die V. lutea in dieser
Form in den Departements Aude und Tarn häufiger auf und bildet das
890 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (2)
Bindeglied zwischen der V. lutea Huds. und der Viola Bubanii Timb. in
Actes 19. sess. Congrès sc. (1852), extr., p. 3. Letztere ist in den Pyrenäen
und im Kantabrischen Gebirge (Fl. Hispan. bor.) zu Hause und ist
vielleicht auch im Iberischen Scheidegebirge nachzuweisen. In prägnan-
ester Form zeigt diese Viola Bubanii, deren Synonym V. cæspitosa Willk.
ist, eine etwas starre Behaarung und einen die Kelchanhängsel vier- bis
fünfmal überragenden Sporn. Auch ist sie kleinblütiger und zarter
gebaut als ihre Verwandte in Deutschland und Ungarn.
Es ist auffällig, dass Viola Bubanii in Rouy et Foucaud I. c. als besondere
Species aufgezählt, V. lutea aber als subsp. V der V. tricolor L. hinzu-
gestellt ist. Die 58 Seiten lange Bearbeitung verdient leider das Prädikat
«ungenügend». Der Phylogenelik ist durchaus nicht Rechnung getragen.
Die vielen von französischen Botanikern beschriebenen Arten und
Varietäten sind kritiklos an irgendeiner Stelle plaziert worden. Die
Wissenschaft ist auf unnötige Weise mit neuen Namen bereichert worden.
Da erhäit z. B. die angeführte V. commutata Waisbecker noch einen
Namen: V. lanciformis R. et F., die V. arenaria X mirabilis (V. heterocarpa
Borb.) noch zwei neue Namen: V. Schmalhauseni R. et F. und V. para-
doxa R. et F. Am interessantesien ist aber jedenfalls, wenn eine noch
nicht vorhandene Verbindung aufgestellt und mit einem einfachen Namen
belegt wird. Dieses Kunststück ist in dieser Flora fertig gebracht; denn -
die noch nicht nachgewiesene V. lusitanica (lancifolia) X silvestris heisst
nun schon vor ihrer Geburt V. sabuletorum R. et F. Solche Namen
können natürlich keinen Anspruch auf Berücksichtigung der Priorität
machen.
Was die Bezeichnung der Pflanze Sudre’s in Tarn und Aude betrifft,
schlage ich vor, dieselbe nicht mehr Viola sudetica oder V. lutea
zu nennen. Sie steht der V. Bubanii schon sehr nahe und verdient daher
den Namen V. Bubanii vergens ad V. luteam Huds. oder V. inter Bubanü
et luteam accedens V. Bubanii.
Verfolgen wir den Formenkreis der V. lutea s. I. von den Sudeten und
Karpaten aus in östlicher und südlicher Richtung, so ist er auch nach
dieser Seite hin durch der V. lutea Huds. morphologisch sehr ähnliche
Formen vertreten. In Siebenbürgen stossen wir auf die Viola decli-
nata, in Bosnien und Albanien auf die V. bosniaca (Form.). Velenovsky
erwähnt in der Flora Balgarica noch eine V. lutea in pratis excelsis
alpinis m. Osogoska Planina. Sie unterscheidet sich von der V. lutea
der Sudeten durch kleinere Petalen und breitere Sepalen. Ihre Kron-
blätter sind goldgelb. Wahrscheinlich eine endemische Form der
(3) W. BECKER. VIOLA LUTEA HUDS. 391
Balkanhalbinsel. Velenovsky giebt die V. declinata W. K. auch für
Bulgarien an.
Ausserdem sind zu dem Formenkreise der V. lutea s. I. die schmal-
blättrigen Subspecies V. Cavillieri W. Becker, V. heterophylla Bert. und
V. Beckiana Fiala zu stellen. Für erstere kann ich zwei neue Standorte
angeben: 1. Col de la Madone de St. Germain de Lantosca, Alpen von
Piemont, 7500-8000 p. s. m., leg. Lereche; 2. Mont Cajo, Apenninen
von Parma, leg. Jan Sarma (Vide Bull. herb. Bois. 1905, No 1). Die Viola
heterophylla bewohnt Südtyrol und neigt in der Teilung der Stipulæ
oft sehr nach V. gracilis S. S. hin. Der Gesamthabitus entspricht aber
dem Charakter der V. lutea. Die V. Beckiana kommt nur auf dem
Smolingebirge in Bosnien auf Serpentin vor.
Hedersleben, Bez. Magdeburg, den 25. Juli 1903.
Nachtrag. In der Publikation der V. splendida W. Becker, Bull. de
l’herb. Bois. 1902, war die Viola Bubanii (cæspitosa Willk.) als nächste
Verwandte genannt worden. Beide wurden |. c. als zum Formenkreise
der Viola gracilis s. 1. gehörig bezeichnet. Wie ich in dieser Arbeit diese
Behauptung für V. Bubanii schon berichtigt habe, so kann ich nun auch
nach Durchsicht zahlreichen Materiales die V. splendida als ein Mitglied
der V. lutea s. 1. bezeichnen. So hat also auch Süd-Italien einen Ver-
treter dieser Gruppe.
In diesem Jahre fand E. Issler (Colmar) bei Mittlach im Münsterthale
(Vogesen) Viola alpestris X lutea!
892
Viola diversifolia
(DC. pr. var V. Genisie) W. Becker,
Von
W. BECKER.
In DC. Prodr. I, (1824), p. 301, ist der Viola Cenisia L. eine var. ß diversi-
folia untergeordnet worden, ausgezeichnet durch eiförmige untere und
längliche obere, filzigbehaarte Blätter. Als Heimat sind die Pyrenäen
angegeben. Diese Pyrenäenform kehrt in der botanischen Litieratur auch
unter andern Namen mehrmals wieder: V. Cenisia 8 polydactyla J. Gay, Not.
Endress. p. 55; V. Cenisia 8 vestita Gr. et Godr. Fl. Fr. I, p. 186; V. Ceni-
sia subsp. Lapeyrousiana R. et Fouc., Fl. Fr. (1896), p. 57. Der Benennung
nach hat Gay das Unterscheidungsmerkmal, auf das es besonders an-
kommt, gekennzeichnet. Er bezeichnei die Form «polydactyla» und
deutet damit auf die fingerförmig geteilten Nebenblätter hin. Da Viola
Cenisia für gewöhnlich ganzrandige Nebenblätter hat, so muss doch
dieser in die Augen fallende Unterschied ganz besonders betont werden.
Das ist bisher meist unterlassen worden.
Die Nebenblätter sind in drei nach aussen hin an Grösse abnehmende,
schmale Zipfel fingerförmig geteilt. Die Teilung reicht also bis zum
Grunde. Diese Beobachtung hat auch der mir als genauer Beobachter
bekannte Herr Emile Burnat gemacht. Er kam dadurch zu einem Ver-
gleiche der V. diversifolia mit der V. Valderia All. Er schreibt in seiner
Fl. Alp. mar. I, (1892), p. 179: «Die V. cenisia var. ß diversifolia DC.,
welche ich im Herb. DC. und im Herb. Bois. von verschiedenen Lokali-
täten der Hoch-Pyrenäen gesehen habe, scheint mir eine Mittelform
zwischen V. Valderia und Cenisia zu sein. Sie unterscheidet sich von der
ersteren durch weniger verlängerte, verhältnismässig breitere Blätter,
kürzere Blütenstiele und eine deutlichere Pubescenz, welche sich nament-
(2) W. BECKER. VIOLA DIVERSIFOLIA. 893
lich an den Blütenstielen und Kelchblättern zeigt; letztere sind oft grau
und filzigbehaart. Sie differiert von der andern durch ihre weniger ver-
zweigten Wurzeln, durch ihre geteilteren Nebenblätter, durch mehr
genäherte, verlängerte Blätter und reichliche Behaarung. Alles in allem
hat die Pyrenäenpflanze den Habitus, die Stipulæ und die ihnen wenig
ähnlichen und behaarten Blätter der V. Valderia, hingegen die kurzen
Blütenstiele — i oder 2 am Stengel — der V. Cenisia. In der Form sind
ihre Blätter iniermediär zwischen denen der beiden andern Arten. Wenn
man es für notwendig hält, die V. cenisia ß diversifolia, sei es mit der
einen oder mit der andern, zu vereinigen, würde ich sie als Varietät zur
Y. Valderia stellen». Hiermit ist Burnat der Wahrheit am nächsten
sekommen. Da nun die Pyrenäenpflanze ein eigenes Areal bewohnt,
dessen Lebensverhältnissen sie sich angepasst hat, dürfen wir sie der
V. Valderia All. nicht unterordnen; wir müssen beide vielmehr als coor-
dinierte Subspecies der V. gracilis s. 1. auffassen. Deshalb bezeichne ich
sie als Viola diversifolia (DC. pr. var.) W. Becker.
Ihre nächste Verwandte ist V. Dörfleri Degen (Maced. austr.). Dann
folgen V. Allchariensis Beck (Maced. centr.), und die V. gracilisS.S. (Græc.),
die oftmals recht niedrig ist (vide Fl. Gr&c., curav. Dörfier 1899, No 362,
leg. Leonis). Alle diese Species, besser Subspecies, weisen als Haupt-
merkmale fingerförmig geteilte Nebenblätter und schmale, garnicht oder
wenig gekerbte Blätter auf. Auch sind sie + behaart.
Hedersleben, Bez. Magdeburg, den 25. Juli 1903.
394
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora.
(Neue Folge.)
XX W.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
(Suite.)
SCROPHULARIACEE.
E. WEBER (Zürich).
Aptosimum neglectum WEBER nov. spec.
Suffrutex, ramis primariis brevibus, cæspitose ramosis. Ramulis dense
foliosis. Paucis ramulis elongatis erectis, quorum internodia longitudine
foliorum sunt. Foliis lanceolatis, pilis confertis breviler conicis, apice
spinosis. Nervo medio valide persistente, spinam efformante. Floribus
singulis, axillaribus. Calycis laciniiss tubum fere æquantibus, intus et
extus pilis breviter conicis. Capsula ovata glabra.
Ein Halbstrauch, dessen Hauptsache sich gleich über der Erde buschig
verzweigt. Einzelne Zweige sind aufrecht und entfernter beblättert als
die übrigen; ich bezeichne sie daher als Langtriebe, im Gegensatz zu
den kürzeren, dichter beblälterten und aufsteigenden Zweigen, die ich
Kurztriebe nenne. Die Internodien der Langtriebe sind nur wenig
kürzer als die Blätter. Von älteren Blättern ist meist nur die Mittelrippe
erhalten geblieben. Sie bildet dann einen Dorn. Alle Blätter sind schmal-
lanzettlich, 27 bis 30 mm lang, bis 4 mm breit und dicht mit kurzen,
kegelförmigen Haaren besetzt. Die Langtriebblätter sind etwas weniger
dicht behaart, im übrigen aber den Blättern an Kurztrieben gleich. Die
Blüten stehen einzeln in den Blattachseln. Die Kelchzipfel sind wenig
kürzer als die Kelchröhre, oder sie kommen ihr in der Länge gleich.
Die Gesamtlänge des Kelches beträgt 7 bis 8 mm, diejenige der Kelch-
zipfel 4 mm. Bis zu ihrer Spitze sind die Kelchzipfel auf ihrer innern
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHFN FLORA. 895
und äussern Seite dicht mit kurzen, kegelförmigen Haaren bedeckt.
Die Kapsel ist kugelig und kahl. In den Herbarien des Museums Lübeck
und Delessert sind Exemplare dieser Spezies als Aplos. abietinum ß elon-
gatum bezeichnet. Bentham gibt nun in «Botanical Register», XXII. Bd.,
die var. elongatum an, aber ohne Diagnose. Seither ist meines Wissens
nichts über die var. elongatum bekannt geworden.
Als nächste Verwandte von Aptosimum neglectum betrachte ich Apto-
simum abietinum Burch. und Aptosimum tragacanthoides E. Mey. Diese
drei Arten unterscheiden sich folgendermassen:
Aptosimum abietinum | Aptos. tragacanthoides Aptos. neglectum
Blätter nadelförmig
Blätter kalıl
Blüten länger als die
Blätter
Kelchzipfel doppelt so
lang als die Kelchröhre
Kelchzipfel aussen mit
Drüsenhaaren
Spitze der Kelchzipfel
kahl
Kapsel behaart
Blätter lanzettlich
Blätter kahl
Blüten kürzer als die
Blätter
Kelchzipfel so lang als
die Kelchröhre
Kelchzipfel kahl. Kelch
nur an der Basis (Aussen-
seite) mit kurz konischen
Haaren
Blätter lanzettlich his
schmallanzettlich
Blätter behaart
Blüten so lang als die
Blätter
Kelchzipfel so lang als
die Kelchröhre
Kelchzipfel innen und
aussen mit konischen
Haaren
Spitze der Kelchzipfel
hehaart
Kapsel kahl
Alle Exemplare die mir zur Verfügung standen (Herbarien d. k. k.
Hofmuseums Wien, des Museums Lübeck und Delessert) sind von Drege
gesammelt worden. Sie sind im Herbar des Museums Lübeck als Drege
No 2443 bezeichnet. Als Standort wird daselbst angegeben : Karroofläche
am Oranjefluss. Eine genauere Standortsangabe fehlt. Nun gab aber
E. Meyer in «Zwei pflanzengeographische Dokumente », 1843, ein Stand-
örterverzeichnis der von Drege gesammelten Pflanzen heraus. Daselbst
wird ein Aplosimum abietinum ß Benth. verzeichnet für die Gegend
zwischen Verleptpram und der Mündung des Oranjeflusses, in ca. 100 m
Höhe. Dieses Aptosimum abietinum ß Bentham ist wohl identisch mit
dem Aptos. abietinum ß elongatum Benth. des Botanical Register, so dass
also die Drege’sche No 2443 vermutlich aus der Gegend zwischen Verlept-
pram und der Mündung des Oranjeflusses stammt.
896 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
Aptosimum angustifolium WEBER et SCHINZ nov. spec.
Suffrutex, ubique breviter glandulosus. Ramis elongatis, raro ramosis,
Internodiis duplo brevioribus quam foliis. Foliis giandulosis angusle
lanceolatis vel linearibus, subtus ad nervum medium et ad marginem
pilis breviter conicis hirlis, basin versus angustalis. Nervo medio per-
sistente. Floribus singulis axillaribus multiplo brevioribus quam foliis.
Calycis segmenta anguste lanceolala acula, intus et extus glandulosa.
Capsula parva, pilosa.
Die Hauptachse dieses Halbstrauches teilt sich gleich über dem Boden
in 5 bis 6 Aeste, die nur selten und dann schwach verzweigt sind.
Bei Belck No 26 ist noch ein 4 cm langes Stück der Pfahlwurzel erhalten.
Diese dringt jedenfalls ziemlich lief in den Boden ein, denn das genannte
Stück verjüngt sich sehr langsam und hat an seinem Ende noch einen
Durchmesser von 8 mm. Die aufrechten, dicht stieldrüsigen Zweige sind
21/2 bis 3 mm dick und 20 bis 25 cm hoch. Seltener befinden sich
noch 2 bis 4 Seilenzweige an den Axen 2. Ordnung. Die Zweige sind
an ihrer Basis mit Kork, an der Spitze dagegen mit dicht beisammen
siehenden Drüsen bekleidet. Die fast linealen Blätter erreichen eine
Länge von 45 bis 50 mm bei einer Breite von 3 mm. Sie sind beider-
seits dicht drüsig behaart, am Rande und an der Unterseite der Mitiel-
rippe von kurzen, gegen die Blattspitze gerichteten konischen Haaren
rauh. Die Basis der Blätter verschmälert sich stielartig. Die dünnen,
12 bis 15 mm langen Dornen brechen leicht ab. Der Kelch ist nur
3 bis 4 mm lang, die Krone dagegen 17 bis 25 mm. Die Kronröhre
ist auf eine Länge von ca. 2 mm sehr eng, erweitert sich aber plötz-
lich und misst dann 5 mm im Durchmesser. Sie bleibt bis zum schief
abstehenden Saum zilindrisch. Die fünf abgerundet ovalen Kronzipfel
sind etwas ungleich. Der eine Kronzipfel (vermutlich der von der Ab-
stammungsaxe abgewandle) ist am grössten, 5 mm breit; die übrigen sind
nur 4 mm breit. Dunkle Safimale weisen den Weg zum Schlund. Die
Blumenkrone ist aussen mit Zilien und spärlichen Drüsenhaaren besetzt.
Auch die nierenförmigen Antheren sind mit Zilien versehen. Die
kleinen nur 4 mm langen Kapseln befinden sich meist in den Achseln
älterer, durch Verwitterung der Lamina in Dornen umgewandelter Blätter,
selten dagegen in den Achseln der jüngern Blätter. Entgegen den
Angaben Weberbauers für Aptosimum abietinum konnte ich Hygrochasie
auch an ganz leeren, alten Kapseln von Apiosimum angustifolium
beobachten. Die Erscheinung zeigte sich auch mehrmals hintereinander
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 897
an derselben Kapsel. Dagegen blieben junge Kapseln in Wasser
geschlossen. Einzelne Exemplare von Aptosim. angustifolium Weber et
Schinz, Aptosim. lineare Engl. und Aptosim. arenarium Engl. siimmen
zum Verwechseln miteinander überein. Die drei genannten Arten sind
auch jedenfalls miteinander verwandt. Es möge daher wiederum eine
tabellarische Uebersicht ihrer Hauptmerkmale folgen:
Apt. angustifolium Apt. arenarium Engl. Ant. lineare Engl.
Länge des Blattes Länge des Blattes Länge des Blattes
15-25 mal die Breite 8-12 mal die Breite 25-30 mal die Breite
Blatt beiderseits dicht | Blatt beiderseits drüsig | Blatt beiderseits drüsig
drüsig behaart
Steis nur 1 Blüte pro | Mehrere Blüten pro Blatt- | 1-3 Blüten pro Blattachsel
Blattachsel achsel
Keiche nur + 4 mm lang Kelch 8 mm lang
Kelchzipfel an ihrer Basis | Kelchzipfel vor der Spitze | Kelchzipfel an ihrer Basis
am breitesten am breitesten, gegen die am breitesten
Basis verschmälert
Kelchzipfel nur mit Kelchzipfel mit rand- Kelchzipfel mit
Drüsenhaaren ständigen Zilien zahlreichen randsländigen
Dornen schwach Dornen kräftig Allen
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Kaokofeld zwischen
Korikas Fley und Ani # gab, Belck 26, bl. 43. IL; Lüderitz 190.
Aptosimum lineare MARL. et ENGL.
var. ciliatum (Schinz) Weber nov. var.
Ramis longioribus erectis, inferiore parte valide suberosis. Foliis linea-
ribus, basin versus anguslalis, margine e basi ad dimidiam altitudinem
foliorum longe-ciliatis, spinis validis.
Die var. ciliatum (Schinz) Weber ist in erster Linie charakterisiert
durch die am Blattrande stehenden zilienartigen Haare, die von der
3asis bis zum untern Viertel, oft sogar bis zur halben Höhe des Blattes
reichen. Die linealen Blätter sind ferner etwas breiter als bei der
forma typica, die Zweige dicker, an der Basis mit einem Korkmantel
umgeben; die Blattdornen gross. Gegen die Spitze der Blätter fehlen
die randständigen Zilien. Ein von Lüderitz gesammeltes Exemplar
(No 10% im Herbar des bot. Museums Berlin) besitzt eine 19 cm lange,
abgebrochene Pfahlwurzel, während der ganze Stock nur 15 cm hoch
898 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (25 SER.).
ist. Der Durchmesser der verschiedenen Stämmchen schwankt zwischen
7 und 15 mm. Die schief aufwärts gerichteten Blaitdornen sind
20 bis 25 mm lang und an der Basis 1'/, mm dick. Die Blattlänge
beträgt 50 bis 85 mm, die Breite der Blätler 4 bis 5 mm. Die Blätter
besitzen kurze, zersireute Drüsenhaare auf ihrer Ober- und Unterseite.
Wie an den Blättern, so befinden sich auch an den Kelchsegmenten
lange randständige Zilien. Daneben ist die Basis des Kelches an der
Innenseite drüsig behaart. An den kurzen Blütenstielen sitzen je zwei
Vorblätter die kürzer sind als der 8 mm lange Kelch. Die Krone ist
gross, 26 bis 28 mm lang. Die auf ihrer Aussenseite mit Drüsen besetzte
Kronröhre erweitert sich allmählich nach dem Saum hin trichterförmig.
Die 4 bis 5 mm langen, kurz behaarten Kapseln sind grösser als bei der
forma typica.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Lüderitz 104; Lüde-
ritz 7a; Nels 254; Otjowazandu, Rautanen, bl. und fr. XI. Südlich von
Daberas, Fleck 584; Gross-Namaland, Inachab, Dinter 1113,
bl. und fr. X.
var. acaule. Weber, nov. var.
Axibus primariis brevissimis, foliis glabris, floribus extus tomentoso-
cilialis. Corollæ tubi inferior pars angusta, duplo vel triplo longior supe-
riore inflata parte. Capsulis glabris.
An der gestauchten, kaum 4 cm langen Hauptachse dieser Varietät
stehen die + 10 cm langen Blätter in büscheliger Anordnung. Sie sind
kahl, linealisch, + 2 mm breit und gegen die Basis langsam verschmälert.
Von den 20 mm Gesamtlänge der Blüten entfallen 10 bis 12 mm auf den
untern, engern Teil der Kronröhre und nur 6 mm auf den erweiterten
Teil. Die Kelchsegmente sind 10 mm lang und am Rande gewimpert,
die Kapseln kahl.
Deutsch-Südwest-Afrika : Nord-Hereroland (Upingtonia),
Tscheweb, Schinz 515, bl. und fr. IV.
var. angolense. Weber. nov. var.
Ramulis longioribus. Foliis linearibus brevissime pilosis; prophyllis
calycis segmenta æquantibus. Floribus extus sparsim ciliatis. Calycis
segmenta intus glandulosa.
Der mir vorliegende Zweig der var. angolense Weber ist 15 cm hoch
und besitzt nur einen einzigen Seitenzweig. Die Internodien sind
5 bis 10 mm hoch, während bei der forma typica die Blätter dicht bei-
sammen stehen. Die Blätter sind lineal, + 75 mm lang, 4 mm breit;
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 899
beiderseits kurz und angedrückt behaart, von einem starken Mittelnerv
durchzogen. Auch die Seitennerven treten unterseits vor. Sie laufen
in einen gemeinschaftlichen Randnerv aus. In den Achseln einiger
Blätter befinden sich Kurziriebe. Die Blüten, die zu mehreren in den
Blattachseln sitzen, sind aussen nur spärlich mit zilienartigen Haaren
besetzt. Die Kelchsegmente sind innen behaart und + 8 mm lang.
Ebenso lang sind auch die Vorblätter.
Angola, Newton, bl. VIT.
Aptosimum glandulosum WEBER et SCHINZ nov. spec.
Suffrutex e basi ramosus. Ramulis erectis leviter suberosis, internodiis
brevissimis. Foliis linearibus leviter scaberrimis pilis breviter conicis,
nervo medio subtus prominente. Floribus singulis axillaribus extus sparsim
glandulosis. Prophyllis lanceolatis 2plo vel 3plo brevioribus quam calyce.
Calyeis laciniis lanceolatis acutis tubum æquantibus vel paullo brevio-
ribus, extus et intus glandulosis. Staminum breviorum antheræ longiorum
antheras fere æquantes. Capsulis glabris, apice compressis pilosis.
An einem der Exemplare ist ein 12 cm langes Bruchstück der Pfahl-
wurzel erhallen. Die längsten Zweige dagegen sind nur 6 bis 7 cm lang,
so dass die unverletzie Wurzel bedeutend Liefer in den Boden hinein
reicht, als der niedrige Halbstrauch sich über den Boden erhebt. Die
Zweige sind von einem dünnen Korkmantel umgeben und dicht beblättert.
Die länglich linealen, an der Mittelrippe gefalteten Blätter besitzen beider-
seits abstehende Drüsenhaare. Die Breite der Blätter beträgt 1/2 mm,
die Länge + 50 bis 60 mm. Der Rand ist auch an der untersten Basis
des Blattes nicht bewimpert. Die Unterseite des vorspringenden Mittel-
nervs fühlt sich beim Bestreichen in der Richtung von der Spitze zur
3jasis rauh an, was durch zahlreiche, nach der Blattspitze zu gerichtete,
kurz konische Haare verursacht wird. Nach Verwitterung der grünen
Teile der Spreite bleibt die Basis des Mittelnervs als schief aufwärts
gerichteter Dorn erhalten. Die blauen Blüten sitzen einzeln, selten zu
zweien in den Blattachseln. Die fünf lanzettlichen Kelchzipfel sind so
lang als die Kelchröhre und oft unter sich ungleich. Im letztern Fall sind
die der Abstammungsachse zugewandten Kelchzipfel die kleineren. Der
Kelch ist etwas aufgeblasen, innen und aussen mit Drüsenhaaren besetzt,
in den Buchten zwischen den freien Zipfeln nicht bewimpert. Die
Gesamtlänge des Kelches beträgt 10 bis 14 mm, die Länge der Kelchröhre
5 bis 6 mm. Die Kelchzipfel sind an ihrem Grunde 2 bis 3 mm breit, an
ihrem Ende stachelspitzig. Wenig unterhalb einer jeden Blüte befinden
900 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 SÉR.).
sich zwei schmallanzettliche, nur 4 bis 5 mm lange Vorblätter. Die Krone
ist + 25 mm lang; davon entfallen 7 mm auf den unteren engen Teil
der Kronröhre, + 6 mm auf die ovalen oder länglich ovalen Korollen-
zipfel. Die zwei untern Staubblätier sind nur wenig kürzer als die zwei
obern und ihre Antheren stehen denen der längeren Stamina kaum nach.
Die Narbe ist kopfig, die Kapsel kugelig und mit Ausnahme des zusammen-
gedrückten oberen Endes kahi.
Apt. glandulosum Weber et Schinz ist nächstverwandt mit Apt. Nelsü
Weber (vergl. die folgende Beschreibung). Bei letzterem sind aber die
Kelche nicht nur bis aufdie Hälfte ihrer Gesamtlänge, sondern bis aufihren
untersten Drittel in fünf Zipfel gespalten. Im übrigen sind die beiden
Arten morphologisch oft schwer zu unterscheiden. Dagegen sind einzelne
analom. Unterschiede ziemlich ausgeprägt. So besitzen die Blattspreiten
von Apt. glandulosum einen sichelförmigen Bastbelag auf der Unterseite
des Leptoms, während Bast den Spreiten von Apt. Nelsiü fehlt.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Outjo, Rautanen 247,
bl. und fr. VII. |
Aptosimum Nelsii WEBER nov. spec.
Suffrulex, caudieulis primariis crassis, pauceramosis; spinis brevibus.
Ramulis erectis, dense foliosis, minutissime puberulis. Foliis linearibus
vel anguste elliptieis, basin versus sensim attenuatis, ubique glandulosis,
ad basin breviter hirtis. Calycis laciniis duplo longioribus tubo, anguste
lanceolatis, extus et intus glandulosis, basin versus pilis conicis. Calycibus
in angulis laciniarum brevissime ciliatis. Floribus axillaribus, ternis vel
quaternis in dichasiis. Prophyllis calycem superantibus. Corollis extus
sparsim glandulosis. Staminum majorum antheris duplo longioribus
antheris staminum breviorum. Capsula obovoidea, pilosa.
Halbstrauch mit dicker Hauptachse, die von einem starken Korkmantel
umgeben und mit kurzen Drüsen besetzt ist. Sie teilt sich bald in einige
aufrechte, kurz behaarte Zweige. Die schmal elliptischen bis lanzettlichen
Blätter sind + 70 mm lang und 3 mm breit. Sie haben ihre grösste
Breite oberhalb der Mitte und verschmälern sich langsam gegen ihre
Basis zu. Sie sind beiderseits ganz spärlich mit Drüsen besetzt und an
der Oberseite ihrer Basis finden sich zahlreiche konische Haare. Die
Blüten stehen in kurzgestielten, drei-, selten fünfblütigen Dichasien in
den Blattwinkeln. Die zwei Vorblätter einer jeden Blüle überragen den
Kelch. Die Vorblätter sind nämlich + 10, die Kelche + 7 mm lang.
Von den 7 mm Gesamtlänge entfallen 2 bis 3 mm auf die Kelchröhre.
Der Kelch ist innen und aussen mit Drüsenhaaren, auf der innern Seite
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 901
gegen die Basis hin mit zahlreichen konischen Haaren besetzt; in den
Winkeln zwischen den Kelchzipfeln finden sich spärliche zilienartige
Haare. Die blaue Krone ist + 25 mm lang, an der Basis auf eine Länge
von 5 mm sehr eng röhrenförmig. Dann erweitert sich die Kronröhre
langsam trichterförmig. Ihre grösste Breite beträgt 5 bis 6 mm. Der
Saum ist in fünf kurzovale Lappen gespalten. Die längern Staubfäden
sind 9 mm, die kürzeren 4 mm lang, in den kleinen Antheren der
letztern fand ich keinen Pollen.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland (ohne genaue Angabe),
Nels 253; Ozongombo auf sandigem Boden, Rautanen 426, bl. und fr., 30.1.
Aptosimum Schinzii WEBER nov. spec.
Suffrutex, axibus primariis repentibus; paucis ramulis ascendentibus.
Foliis lineare-lanceolatis (non acerosis) diverse formæ: altera folia bre-
viora fasciculata ad ramulos abbreviatos, allera triplo longiora ad ramulos
elongatos. Floribus axillaribus in dichasiis breviter pedicellatis. Calycibus
extus et intus hirsutis; pilis glanduliferis tantum ad apicem. Calycibus
laciniis duplo longioribus quam tubo.
Ein Halbstrauch mit kriechender Hauptachse. Einzelne aufsteigende
Zweige sind 15 cm lang und mit zilienähnlichen Haaren besetzt. Auch
bei dieser Art sind wieder zweierlei Zweige zu unterscheiden : Die einen
sind sehr kurz und dicht mit Blättern besetzt. Ich nenne sie wiederum
Kurztriebe. Die andern sind mehr aufrecht und entfernt beblättert, sie
sollen im Folgenden als Langtriebe bezeichnet werden. Die lineal lanzett-
lichen Blätter der Langtriebe sind + 65 mm lang und + 5 mm breit,
Sie stehen beinahe wagrecht von den Zweigen ab, in Abständen von
+ 15 mm. Bei der Verwitterung der Lamina bleibt der Mittelnerv der
Langtriebblätter als Dorn erhalten. Ich nenne diese Art Dornen Blatt-
dornen. Die Kurztriebe finden sich je in der Achsel eines Blattdornes,
Die an einem Kurztrieb büschelig stehenden Blätter sind + 22 mm lang,
2 mm breit und lineallanzettlich. In den Achseln vieler Langtriebblätter
befinden sich mehrblütige, kurzgestielte Dichasien. Die Blüten sind
20 bis 24 mm lang und aussen mit Zilien besetzt. Die Kelchzipfel sind
doppelt so lang als die Kelchröhre, denn von den 7 mm Gesamtlänge
des Kelches enifallen nur 2'/. mm auf die Kelchröhre. Zilienartige Haare
und mehrzellige konische Haare bedecken die innere und äussere Seile
des Kelches; gegen die Spitze der freien Kelchzipfel befinden sich auch
Drüsenhaare. Die Kelchzipfel sind vom Grunde bis zur Spitze gleich-
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER, no 10, 30 seplembce 1903. 59
902 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.).
mässig verschmälert und an der Spitze kurz mukronat. An den mir
vorliegenden Exemplaren finden sich nur ganz junge Kapseln.
Diese neue Art steht zwischen Apt. arenarium Engl. und Apt. Wel-
witschü Hiern.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hererola nd (ohne genauere Angabe),
Nels 257, bl.
Aptosimum Dinteri WEBER nov. spec.
Axibus primarüs repentibus, ramulis erectis tenuiler cinereo-suberosis.
Foliis lineare-lanceolatis, ubique glandulosis, diversæ formæ: altera spines-
centia ad ramulos elongatos, altera fasciculata ad ramulos abbreviatos.
Apice mucronato. Floribus singulis in axillis foliorum, brevioribus quam
foliis. Prophyllis lineariis. Calycis laciniis quam tubo duplo brevioribus,
'extus et intus glandulosis, apice pilis conicis. Capsulis globoideis, glabris.
Aus der schiefen Grundachse erheben sich einzelne aufrechte Zweige
bis zu 14 cm Höhe. Sie erscheinen grau, da sie von einer dünnen Kork-
schicht umgeben sind. Die Grundachse ist 4 mm dick, die Zweige sind
an ihrer Basis 2'/: mm dick. Auch bei dieser Art sind Langtriebe und
Kurztriebe zu unterscheiden (vgl. die vorhergehende Beschreibung). Mit
Ausnahme eines Zweigchens finden sich die Blätter an dem mir vor-
liegenden Exemplare nur an Kurzirieben. Von der Spreite der Lang-
triebblätter dagegen sind nur die Mittelrippen als Dornen erhalten
geblieben. Einzelne dieser Dornen erreichen über 30 mm Länge, ihre
gewöhnliche Länge dagegen beträgt 15 mm. Die + 2 mm breiten Kurz-
triebblätter varieren in ihrer Länge zwischen 10 und 25 mm. Die
wenigen vorhandenen Langtriebblätier sind 35 mm lang. Den Dornen
nach zu schliessen, müssen sie noch länger werden. Alle Blätter
sind lineal-lanzettlich und beiderseits drüsig behaart. Die Blüten befinden
sich einzeln in den Blattwinkeln. Sie sind kürzer als die Blätter, denn
ihre Länge beträgt + 22 mm. Die zwei linealischen Vorblätter sind
4 mm, die Kelche 8 bis 9 mm, die Kelchzipfel 21/2 bis 3 mm und die
Kelchröhre 5 bis 6 mm lang. Die aussen und innen mit Drüsen besetzten
Kelche haben oft etwas ungleiche Zipfel. An der Spitze der Kelchzipfel
finden sich auch noch lang konische Haare. Die Basis der Kronlappen ist
schwarz. Die kürzeren Staubblätter sind °/ı mal so lang als die längern
und wie diese fertil. Die Antheren aller Stamina sind dicht mit Gilien
besetzt. Die Narbe ist kopfig und nur schwach ausgebuchtet. Der 8 mm
lange Kelch hüllt die 5 mm lange, kahle und kugelige Kapsel vollkommen
ein. Aeltere, entleerle Kapseln sind an ihrer Oberfläche netzig runzelig
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 903
und nicht mehr vom Kelch nmgeben. Da die Kapseln sich an der Basis
der Kurztriebe und somit in den Achseln starker Blattdornen befinden,
sind sie vor Tierfrass geschützt.
Diese neue Art scheint mir nachverwandt mit Aptosimum glandulosum
Weber et Schinz.
Deutsch-Südwest-Afrika: Gross-Namaland, Inachab, Dinter 1066,
bl. und fr. X.
Aptosimum pubescens (Diels) WEBER nov. spec.
Einige Exemplare dieser neuen Art finden sich im Herbar des botan.
Museums Berlin, wo sie von Diels als Aptosimum eriocephalum var.
pubescens Diels bestimmt worden sind. Auf Grund meiner Unter-
suchungen zahlreicher, namentlich von Dinter und Fleck gesammelter
Exemplare, die sich im Herb. generale der Universität Zürich befinden,
komme ich dazu, diese neue Art aufzustellen.
Diagnose: Suffrutex e basi ramosus. Ramis procumbentibus longe
pilosis apice ascendentibus. Foliis sessilibus lanceolatis ubique sparsim
glandulosis et .pilosis. Floribus axillaribus, sessilibus, folia superantibus.
Calyeis laciniis anguste lanceolatis, basin versus angustalis quam tubo
triplo longioribus, extus et intus glandulosis et pilosis, margine pilosis.
Dieser ausgebreitete Halbstrauch hat habituell grosse Aehnlichkeit
mit Aptos. elongatum Engl. Er besitzt 30 bis 40 cm lange kriechende
oder schief aufsteigende behaarte Zweige. Diese sind an ihrer Basis
4 bis 5 mm dick, somit kräftiger als diejenigen von Aptos. elongatum Engl.
Die Blätler sind lanzettlich bis eilanzeltlich, + 15 mm lang und 4 mm
breit, beiderseits mit Drüsen und kurzen cilienarligen Haaren besetzt.
Auf der Blattunterseite springt der Mittelnerv stark vor. Die Blattbasis
verschmälert sich allmählich keilförmig. Der 5 mm lange Kelch ist bis
fast auf den Grund in 5 lanzettliche etwas ungleiche Zipfel gespalten.
Die beiden grössten Kelchzipfel sind der Abstammungsachse abgewandl,
der kleinste ihr zugekehrt. Die Kelchzipfel haben ihre grösste Breite im
oberen Drittel. Sie sind innen hauptsächlich mit Drüsen, aussen neben
diesen auch mit cilienartigen Haaren, am Rande mit langen Wimpern
besetzt. Die + 20 mm lange Krone ist aussen hauptsächlich drüsig
behaart. Die Filamente der kürzern Staubblätter sind 4 mm, die der
längern 8 bis 9 mm lang. Die nierenförmigen Antheren sind kurz be-
wimpert. Der + 20 mm lange Griffel ist bis in halbe Höhe mit Drüsen- :
haaren besetzt.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Rehoboth, Fleck
e
904 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.).
490,1. bl.; Reboboth, Fleck 472: Kæs-Riedmond, Pfeil 140 ; Inachab, auf
Dünen, Dinter 1126, IX., bl. und fr.
Aptosimum suberosum WEBER nov. spec.
Suffrulex ramosissimus. Ramulis repentibus, validissime suberosis.
Suber + 4 mm. diamelens. Foliis sessilibus imbricatis lanceolalis
glabris, margine albo-cinctis. Basi foliorum persistente. Calycis laciniis
glabris, quam tubo fere duplo longioribus. Capsulis obovoideis
glahris.
Diese Art bildet niedrige, stark verzweigle, + 20 cm breite Rasen.
Die Zweige haben an ihrer Basis einen Durchmesser von + 12 mm
Der Korkmantel, der die kriechenden Zweige umgibt, ist jederseits
3'/2 bis 4 mm dick und rissig. Die lanzetilichen kahlen Blätter sind
42 bis 15 cm lang, 2 bis 5 mm breit und weiss berandet. Sie sitzen dichi
um die Zweige herum. An der Basis der succulenten Blätter trilt der
Mittelnerv unterseils stark vor. Die Blattbasis bleibt beim Abfallen der
Blätter stehen und verkorkt schliesslich. An dem einzigen mir vor-
liegenden Exemplare befinden sich keine Blüten, dagegen reife Kapseln.
Der diese umgebende kahle Kelch ist + 7 mm lang. Von seiner Gesamt-
länge entfallen 2'/’ mm auf die Kelchröhre, so dass die Kelchzipfel
ca. zweimal so lang sind als die Kelehröhre. Die kurzeiförmigen, 4-5 mm
langen Kapseln sind kahl und hygrochastisch. Diese neue Art erinnert
habituell an Aptosimum pubescens (Diels) Weber, ist aber von dieser,
wie von allen zur Untergattung Inermia gehörigen Aplosimum Arten gut
zu unterscheiden, infolge ihrer kahlen etwas succulenten Blätter und des
starken rissigen Korkmantels der Zweige, wie auch durch den analom.
Bau. In bezug auf letzteren verweise ich auf meine nächstens erschei-
nende Monographie der Gattung Aptosimum.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Südlich der Etosapfanne,
auf brackigem Boden, Dinter 749, VIF. fr.
Peliostomum leucorhizum E. MEY.
var. linearifolium (Schinz) WEBER nov. var.
Suffrutex, e basi ramosissimus, ramulis elongatis sparsim glandulosis,
basin versus albo-suberosis. Foliis anguste lineariis glabris. Sepalis
lineariis, apice subulatis capsulas æquantibus vel brevioribus, subduplo
brevioribus quam corolla. Floribus coeruleo-violaceis, Capsula ovata
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 905
brevissime glandulosa. Habitus Pel. leucorhizi. Folia angustiora, lon-
giora.
Ein + 30 cm hoher, von der Basis an verzweigter Halbstrauch mit
+ 10 cm langen Pfahlwurzeln und 1 ‘/2 mm dicken wenig verzweiglen
gegen ihre Spitze zerstreut drüsigen, an der Basis aber weiss kcrkigen
Zweigchen. Die Achsen #. Ordnung sind oft Kkriechend, diejenigen
2. Ordnung schief aufsteigend. Habituell sind diese Halbsträucher dem
typischen Pel. leucorkizum sehr ähnlich, von dem sie sich aber durch
die linealen bis schmallinealen kahlen Blätter unterscheiden. Die Blätter
der var. linearifolium sind 20 bis 25 mm lang, selten 30 mm lang, und
1:72 mm breit. Die Mittelnerven treten an der Unterseite der Blätter
nur schwach hervor. Die kleinen Blüten sind 12 bis 15 (selten bis 20) mm
lang. wovon 4 mm auf die abgerundeten Korollenzipfel entfallen. Die
Blüten stehen einzeln in den Achseln gewöhnlicher Laubblätter, auf
1 bis 3 mm langen Stielchen und sind mit 2 linealen, 1'/2 mm langen
Vorblättern versehen. Die blauvioletten, fast kahlen Korollen sind aussen
mit spärlichen Drüsenhaaren besetzt. Die Antheren der kürzeren Staub-
blätter sind ebenso gross als die der längern und wie diese fertil. Die
Staubblätter sind 5 resp. 6 mm lang. Die Narbe ist kopfig, die Griffel-
basis mit einzellig konischen Haaren, der Fruchtknoten dagegen mit
Drüsen besetzt. Die bis zur Basis fünfteiligen Kelche messen 5 bis 7 mm.
Sie sind meist etwas kürzer, (doch mehr als halb so lang) als die völlig
ausgewachsenen Kapseln. Die Kelchsegmente sind auf ihrer Aussenseite
mit einzelligen konischen Haaren und mit Drüsenhaaren, auf ihrer Innen-
seite nur mit konischen Haaren beselzt.
Pel. leucorhizum ist sehr polymorph und daher die diagnostische Ab-
grenzung der neuen Varietät ziemlich schwierig. Augenfällig sind die
linealen Blätter, doch kommen solche auch etwa bei typischen Exem-
plaren von Peliostomum leucorhizum vor (Fenchel N° 109 und No 179).
Dagegen fehlen konische einzellige Haare den Blättern der Var. lineari-
folium und schliesslich sind bei der letztern die Kapseln nur wenig
länger als die sie umgebenden Kelche.
Südafrika: Kapkolonie, Modderiwer, O. Kuntze.
Deutsch-Südwest-Afrika: Gross-Namaland, Rehoboth, Fleck 1554,
bl. und fr.; Hereroland, Otjimbingue, Rautanen 58, III, bl. und fr. ;
Lüderitz 120, bl.; Fleck 473, bl. und fr.; Tsoachaub-Mündung, Dinter 73,
VII, fr.; Nels 258. Ozongombo, Rautanen 427, 2. IL., bl. und fr.
(Fortsetzung folgt.)
—>Jr><
906
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D’ ÉMILE HASSLER, v’Aarau (SUISSE)
de 1385 à 1902
le Prof. D° R. CHODAT et le DE. HASSLER
(Suite.)
OENOTHERACEÆ
Oenothera mollissima L.
Spec. Plant. 492; Flor. Bras. XIII, 2, p. 177.
Suffrutex 0,5-1, petala flava, in uliginosis San Bernardino, Oct., n. 3343; id.
in arenosis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Jan., n. 6879.
Var. paraguayensis Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 71.
Suffrutex 0,5-1, petala anthesi nocturna lutea, postea externe miniata, in
dumeto pr. Igatimi, Dec., n. 5667.
Oenothera indecora Camb.
Flor. Bras. Merid. II, p. 268; Micheli in Flor. Bras. XIII, 2, p. 177.
Herba 0,4-0,8, petala flava (noctiflora), ad ripam fluminis Capibary in are-
nosis, Sept., n. 4469; id. in campo Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4965.
Jussieua elegans Camb.
Flor. Bras. Mer. II, 256,’tab. 131; Flor. Bras. XIIL, 2, p. 151.
Herba an suffrutex 0,3-0,8 petala lutea in uliginosis pr. Igatimi, Nov.,
n. 5928.
Forma macrophylla.
Foliis distinctius nervosis, limbo 150/50 130/40 110/32 mm.
Herba vel suffrutex 0,5-1, petala citrina, in rivulo pr. Igatimi, Oct., n. 4815.
Non est frutex ut die. cl. M. Micheli in Flor. Bras. 1. c.
Jussieua peruviana L.
Spec. Plant. 555 — J. macrocarpa H. B. K. Nov. Gen. et Spec. VI, 102:
Flor. Bras. XII, 2, p. 151,
. Suffrutex, an frutex 4-2 m. petala lutea in palude pr. Ipé-hu, Oct., n. 5041;
id. in stagno Cordillera de Altos, Febr., n. 6065; id. n. 35% (sub. J. tomen-
tosa PI. Hassler, p. 71.
(194) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 907
Jussieua Hassleriana Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 71.
Basi suffruticosa caulibus erectis dense foliosis hirsutissimis, pilis robustis
rufis sæpe diametrum caulis superantibus; folia sessilia ovata breviter acuta basi
rolundata faciebus albo-setosa in nervis subtus rufo-setosa basi ut videtur pal-
matinervia dein distinctus pennatinervia (6-8 nerv. utroque) in sicco marginibus
angustissime revolutis et remotiuscule glandulosis, 28/12 18/10 30/11 20/8 mm. ;
racemus spieiformis sat densiflorus alabastris robustis (10/8 mm.) rufo-sericeis
vel aureo-villosissub anthesi bracteis subfoliosis 12/4 15/5 mm. haud superatis vel
majoribus et magis foliaceis; pedicellis 10-20 mm., hirsutis, ovario infero conico
10/6 mm., sepalis ovatis apiculatis extus sericeis vel hirsutis, intus glabris;
bracteolæ lanceolatæ basi ovarii insertæ 12/2 mm. vel minores; diametrum floris
42-45 mm.; stylus breviter productus; stamina subæquilonga ; fructus subglo-
bosus basi conice attenuatus, hirsutus 10/7,5 mm.; semina lævia oblonga
leviter curvata raphe lineari unistriata.
Affinis Jussieuæ tomentose differt foliis multo minoribus imbricatis, pedicellis
longioribus; a J. sericea differt forma foliorum et nervatura prominula stami-
nibus minus inæqualibus raphe magis prominula, floribus albis.
petalis albis.
Herba 1-2 m. petala alba, in campo humido pr. Igatimi, Oct., n. 4860; in
uliginosis Cordillera de Altos, Febr., n. 6063.
petalis albovirentibus.
Herba 0,3-0,8, petala albovirentia, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4752.
Jussieua nervosa Poir.
Eneyel. Suppl. III, 199; Flor. Bras. XIII, 2, p. 155.
Var. 8 glaberrima Micheli.
Flor. Bras. XIII, 2, p. 155.
Forma foliosa.
Alabastris glabris, lamina 75/20 90/24 100/26 mm.
. Suffrutex 0,5-2 m. petala lutea, in campis humidis pr. Igatimi, Oct., n. 4809 ;
id. in campis paludosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8075
Forma microphylla.
Alabastris villosis demum glabratis, in varietatem pubescentem transiens; limbo
30/6 35/8 55/9 mm.
Suffrutex an frutex 0,8-2 m. petala citrina in stagno pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7033; id. petala flava, in campis humidis in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Dec., n. 8076.
Forma salicina.
Alabastris glabris, foliis oblongo linearibus, 65/5, 70/7 mm.
‚ Suffrutex 0,5-1, pelala flava, ad ripam rivuli in campis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Jan., n. 8379.
Var. y pubescens Micheli.
Flor. Bras. XIII, 2, p. 155.
. Suffrutex 0,5-1 m. petala flava, in stagno pr. Valenzuela, Jan., n. 7034; id.
in stagnis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8075a.
Jussieua pseudo-Narcissus nob. spec. nov.
Basi suffruticosa, caulibus erectis 0,5-2 m., ramis virgatis strictis corymbose
ramosis, glabris obscure quadrangulis, 3-4 mm. crassis, ramis tenuioribus ; folia
908 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22e SÉR.). (195)
sessilia oblonga vel oblongo-linearia glaberrima margine sub lente ciliolata,
110/15 120/20 90/11 mm., in ramis 40/2 20/2 mm., nervo medio subtus
robusto, nervis secundariis adscendentibus dein erectiusculis nervo submarginali
connectis cc. 12-15 utroque latere in foliis minoribus magis erectis, omnibus
10-20 glandulis fuscescentibus centro depressis margine ornatis (an hydatoda?);
flores solitarii racemosi, racemis corymbose paniculatis bracteis 6-15 mm. longis
2-3,5 mm. latis: alabastra rotundata distinctissime apiculata, glaberrima 3-4 mm.
pedicellata, pedicellis florum ad 12 m. longis, ovario infero cc. 6-7 min.
longo conoideo, glaberrimo; sepala ovato-lanceolata apiculata 15/12 mm. vel
minora; diametrum floris 4 cm., petalis albis nervosis 20/20 mm., stylo leviter
producto, staminibus leviter inæqualibus: fructus immalurus cylindricus
15-2 mm. pedunculo plus minus elongato, 10-15 mm. longo.
Suffrutex 0,5-1,5 m. petala alba, in campo uliginoso pr. Sapucay, Dec., n. 141;
in palude Cordillera de Altos, Jun., n. 1778; in palude pr. Atira, Dec., n. 3687:
in campo humido San Blas (Yeruti), Dec., n. 5764; in campis humidis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8397.
Var. leptophylla nob.
Foliis angustioribus 85/20 70/20 90/20 65/30 80/20 mm. minus eiliolatis et
glandulis vix conspicuis, habitu toto gramineo.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in stagno Yeruti, Dec’, n. 5746.
Forma filifolva.
Foliis longissimis angustissimis 120/2 80/1 70/1 110/4 mm.; fructus
maturus obovato-conicus 12/5 mm. seminibus scrobiculatis oblongis, leviter
curvatis pallidis raphe longitudinaliter unistriatis ceterum levibus.
Suffrutex 0.5-2 m. petala alba, in stagnis in campo Yeruti, Dec., n. 5802; in
palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8153.
Jussieua decurrens DC.
Prodr. III, 56; Flor. Bras. XIII, 2, p. 160.
Herba 0,5-1, m. petala flava, in silva humida pr. Igatimi, Dec., n. 5665.
Jussieua repens L.
Mantiss. 381; Flor. Bras. XIII, 2, p. 166.
« forma typica.
Herba repens vel natans, petala flava, in paludibus pr. Itacurubi, Aug.,
n. 810.
Jussieua grandiflora Michx.
Flor. Bor. Amer. I, 267; sub J. repens L. var. grandiflora Micheli in
Flor. Bras. XIII, 2, p. 167.
Herba 0,3-0,5, petala lutea, in stagno pr. Concepcion, Oct., n. 7597.
Jussieua natans Humb. et Bompl.
Plant. æquinoct. t. 99.
Herba natans, long. 0,8-1,5 m. pneumatophoris instructa, petala alba, in
lagunis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Oct., n. 7596.
Jussieua suffruticosa L.
Spec. Plant. 555; Flor. Bras. XII, 2, p. 169.
. Suffrutex 1-1,5, petala lutea, in uliginosis San Bernardino, Jan., n. 3805; id.
in stagnis pr. Igatimi, Sept., n. 4716.
à.
"4
(196) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 909
Var. angustifolia nob.
Limbis 70/5 75/5 35/4 mm.
Suffrutex 0.5-0.8 m. petala lutea, in campo humido pr. Igatimi, Nov.,
n. 5841.
Jussieua octonervia Lam.
Diet. III 332, Ill. t. 282, fig. 1; Flor. Bras. XII. 2, p. 170.
Forma £ grandiflora Micheli.
Flor. Bras. XIII, 2, p. 171.
Suffrutex 0,3-1 m. petala lutea, in stagnis San Bernardino, Febr., n. 6064.
Jussieua epilobioides nob. spec. nov.
Basi suffruticosa lignosa; caules virgati liynescentes, corymbose ramosi, ramis
tenuibus adscendentibus striatis subtetragonis ; folia linearia, glaberrima, inferiora
70/4 mm. margine ciliolata (sub lente) vel breviora, alia angustiora, 40/2 35/1
30/1 35/1,5 mm., nervo medio pennato nervo submarginali tenuissimo. in foliis
angustioribus minus conspicuo; flores solitarii, racemosi bracteis foliis simi-
libus suffulti; pedicelli tenues 5-7 mm. fructiferi 10-45 mm. longi, puberuli;
bracteolæ minimæ setaceæ in ovarii inferi basi vix visibiles 1,5-2 mm. longæ;
ovarii longitudo ce. à mm., 1,5-2 ınm. lat. ; sepala 4-5 late ovata breviler acuta,
apiculala 6/4 6/3 mm.. in fructu 10/2 mm., vix puberula demum glabrescentia;
petala 15/12 mm. vel minora lutea; stamina vix inæqualia; stylus crassus
i-2 mm. longus; capsula cylindrica basi abrupte vel cuneate attenuata sub calyce
leviter constrieta, octonervia, 12 mm.. 3 mm., sepalis sæpius rubescentibus
membranaceis coronala. Semina ut in J. suffruticosa.
Affinis J. suffruticose, differt foliis linearibus, pedicellis florum fructumque,
brevioribus capsulæ, ab J. octonervra glabritie, ovarıo haud hirsuto, foliis
habiluque sat diversa.
Suffrutex 1,5-2 m. petala Intea, in palude in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7947.
Var. parviflora nob.
Foliis similibus, fructuhus longioribus 15-20 mm. longis, petalis brevioribus
ad 6-9 mm., alabastris ut in alia specie rotundatis.
Varietas affinis J. octonerviæ differt calycibus glabris, fructu breviore glabro,
pedicello longiore.
Suffrutex 0,4-0,6, pelala lutea, in stagnis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov , n. 7947a.
HALORHAGIDACEA
L’unique espèce trouvée au Paraguay habite les étangs de la zone du centre et
rappelle par son port et son mode de vie notre Ranunculus fluitans.
HALORHAGIDACEE
Myriophyllum brasiliense Gambess.
Cambess. in St. Hil. Flor. Bras. Merid. II, p. 252; Flor. Bras. XIII, 2,
p. 380.
Herba fluilans 0,1-0,5 in stagnis pr. flumen Juqueri, Nov., n. 1492.
910 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (197)
ERICACEZÆ
Les Ericacees ne sont représentées que par une espèce, le Gaylussacia brasi-
liensis, petit arbre ou arbuste à feuilles coriaces et fleurs d'un rouge pourpre
intense; on ne le trouve que sur le haut plateau de la Sierra de Maracayu (N.E.),
les oiseaux semblent être très friands de ses fruits qui ressemblent un peu à nos
myrtilles.
ERICACEÆ
Gaylussacia brasiliensis Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 129; Vaccinium Brasiliense Spreng. Novi Proventus
42, n. 96; Syst. II, 212. {
Var. pubescens Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 131.
Arbor parva vel frutex 2-4, petala purpureo-sanguinea, in dumeto in campo
Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct., u. 5067.
MYRSINACEAE
On a trouvé jusqu’à aujourd'hui 7 Myrsinacees; deux des espèces sont nouvelles -
pour le Paraguay, le Rapanea Lorentziana et R. guyanensis. Le R. perforata
et le R. Balansæ n’ont été trouvés qu'au Paraguay.
Dans les forêts on trouve : Rapanea ferruginea (C.); R. guyanensis (C.);
R. perforata (C.); dans les forêts marécageuses R. Lorentziana (N.E.).
Dans les îlots de forêts des Campos, aux bords de forêts, dans les forêts
rupestres peu denses, le R. letevirens.
Le bois des différents Rapanea qui est très apprécié à cause de la régularité
du tronc très droit, est employé comme traverses de toit dans les constructions
indigènes ; l'écorce qui outre de sa teneur en tannin possède encore une matière
colorante orangée, est parfois utilisée pour cette raison dans la tannerie.
MYRSINACEE det C. Mez!.
Rapanea ferruginea (Ruiz et Pav.) Mez.
in Urb. Symb. Ant. II, 429;
Arbor parva, 3-4 m. in silvis Cordillera de Altos, Oct., n. 1977.
! Redig6 d’après les déterminations de M. le Prof. Dr. C. Mez par
E. Hassler.
(198) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 911
Rapanea guyanensis Aubl.
Hist. pl. Guy. franc. I, 121, t. 46;
Arbor 5-6 m. diam. 0,2-0,4 m. flores albi, in silvis Cerro hu pr. Paraguary
Jun., n. 441.
Rapanea Loreniziana Mez.
Pflanzenreich IV, 236, p. 394 — Myrsine floribunda Gris! (non alior) ;
Plant. Lor., 155.
Arbor 3-4 m. diam. 0,2-0,3 m. flos viridis, in uliginosis pr. flumen Corrientes
Sept., n. 4593.
Rapanea lætevirens Mez.
Pflanzenreich IV, 236, p. 395; M. floribunda Gris! non alior Symb. ad
Flor. Arg., 222. (e. p.).
Arbor 8-10 m., diam. 0,3-0,6 m. flos albo-virens, in dumetis pr. San Bernar-
dino, Jan., n. 3792: id. ad marginem silvæ pr. Igatimi, Dec., n. 5650; Id.,
n. 757 Morong sub. Myrsine guyanensis Aubl. ın Plants coll. Par. so 1 153.
Rapanea per forata Mez.
Pflanzenreich IV, 236, p. 395.
Arbor 5-6 m. diam. 0,2-0,3 m. flos albus, in silvis Cordillera de Hs Jul.,
n. 559.
Ont été trouvés en outre au Paraguay :
R. Balansæ Mez.
efr. Pflanzenreich IV, 236, p. 391.
R. matensis Mez.
cfr. Pflanzenreich IV, 236, p. 391.
THEOPHRASTACEZÆ
L'unique représentant de cette famille, le Glavija Hassleri, une nouvelle
espèce, est un arbuste des forêts du Nord, rarement ramifié de 1/2 à 1 m. de
hauteur ; ses grandes feuilles luisantes se détachent avec netteté du sous bois.
THEOPHRASTACEZÆ det. C. Mez.!
Clavija Hassleri Mez., spec. nov.
Bull. Herb. Boiss. 2me sér., III, 238; Pflanzenreich IV, 236a, p. 19.
Frutex 0,5-0,8 m. petala aurantiaco-rubescentia, in silvis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7954.
PRIMULACEZÆ
Les deux Primulacées du Paraguay sont des habitants des marais et des
1 Rédigé d'après les déterminations de M. le Prof. Dr C. Mez, par E. Hassler.
912 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (199)
campos humides de la zone du Centre et Nord-Est. Ce sont Samolus Valerandi,
plante ubiquiste cosmopolite, et le Centunculus pentandrus, petite herbe aqua-
tique rappelant notre G. minimus.
PRIMULACEÆ
Samolus Valerandi L.
Spec. Plant., 243; Flor. Bras. X., p. 265.
Herba 0,3-0,4, petala alba, in palude «Estero Juqueri» Nov., n. 1527.
Centunculus pentandrus R. Br.
Prod. Flor. Nov. Hoil. I, 427; Flor. Bras. X, p. 264.
forma longepedunculata.
Pedicellis folio æquilongis.
Herba 0,1-0,15, petala alba, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6437.
Var. « stellatus (St. Hil.), nob.
Linum stellatum St. Hil. Annal. Sc. Nat., 2me ser., XI, 89.
Herba 0,05-0,15, petala alba in uliginosis pr. Igatimi, Nov., n. 5505.
PLUMBAGINACEZÆ
Le Plumbago scandens, l'unique représentant de cette famille trouvé jusqu'à
présent, habite les bords des forêts et les buissons qui les environnent; c’est
une espèce très variable quant au port, tantôt érigée tantôt grimpante.
PLUMBAGINACEÆ
Plumbago scandens L..
Spec. Plant., Ed. II, p. 215.
Suffrutex scandens 4-2 m. petala alba in dumetis pr. Itagua, Jun., n. 348;
suffrutex 1-2 petala alba in dumetis p. Limpio, Sept., n. 3241;
forma erecta (haud scandens).
Sufirutex 0,4-0,6, petala alba in dumeto Cordillera de Altos, Dec., n. 3666.
STYRACACEZÆ
Les Styracacées sont représentées par cinq espèces au Paraguay, trois nou-
velles variétés ont été trouvées : Styrax Gardneriana var. pallidior et var.
ovatifolia et S. ambigua var. apiculata.
Dans les forêts on trouve : Styrax leprosa (N. E.), arbre de proportions consi-
dérables: S. nervosa (N. E.), arbuste ou petit arbre; S. obliquinervia (C.) et
S. Gardneriana var. ovatifolia (C.). arbres de dimensions moyennes.
(200) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 913
Dans les ilots de forêts des Campos secs et dans les buissons des Campos
rupestres on trouve : S. Gardneriana var. pallidior, tautôt arborescent tautöt
frulescent.
Dans les buissons et îlots de forêts du Nord-Est : S. ambiqua et sa var.
apiculata, arbustes de 2-4 m.
Le baume durci du S. leprosa est parfois utilisé dans les églises de campagne
de l'intérieur pour remplacer l'encens. Les indigènes s’en servent mélangé à
d’autres ingrédients, dans le traitement de certaines affections cutanées.
STYRACACEÆ
Styrax leprosa Hook et Arn.
Journ. of Bot. I. 282; Flor. Bras. VII, p. 188, Tab. LXIX, fig. II.
Arbor 6-8 m. diam. 0,4-0,5 m. petala alba, in silva pr. Arroyo Mocoy.
Sierra de Maracayu, Oct., n. 4913; Balansa, n. 2548 et n. 2382. Grande forêt
de Caaguazu.
forma latifolia.
foliis 79/30 55/24 mm.
Arbor 3-4 m. diam. 0,1-0,2 m. petala alba, in silva humida pr. Igatimi. Nov.,
n. 5445.
Styrax nervosa A. DC.
Prodr. VIII, p. 263, n. 21; Flor. Bras. VII, p. 191.
Arbor parva vel frutex 2-4 m. diam. 0,1-0,3 m. petala alba, in silva aprica
Ipé hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4995.
Styraz Gardneriana A. DC.
Prodr. VIII, 263, n. 18; Flor. Bras. VII, p. 189.
Var. pallidior nob.
Nervis saltus minus fuscescentibus, sæpius ejusdem coloris ac limbus.
Arborea.
Arbor 6-8 m. diam. 0,2-0,4, petala alba, in silva aprica campestre pr. flumen
Capibary, Dec., n. 5945.
Frulicosa.
Frutex 2-3 ın., petala alba, inter rupes pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca,
Déc., n. 6890; id. in dumetis in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8089.
Var. ovatifolia nob.
Foliis latioribus, 75/40 70/45 85/50 vel minora, nervis subtus minus fus-
cescentibus ut in varietate præcedente.
A 6-8 m. diam. 0,3-0,4 m. petala alba, in silva Cordillera de Altos, Dec.,
nn. 00/2.
Styraz obliquinervia A. DC.
Prodr. VIII, 263, n. 20.
Species valde affinis S. Gardneriana, vix differt ramis sat ferrugineis, dum
sunt in illa magis virentes. An mere varietas.
Arbor 8-10 m. diam, 0,2-0,4 m. petala alba, in silva pr. Piribebuy, Febr.,
n. 1900.
914 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (201)
Styrax ambigua Seub.
Flor. bras. III, p. 192.
Frutex 2-3 m. petala alba, in dumeto pr. Ipé hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5152.
Arbor parva vel frutex 3-2 m. diam. 0,2-0,3 m. petala alba, in dumeto palu-
doso pr. Igatimi, Nov., n. 5236.
Var. apiculata nob,
Foliis magis apiculatis, subtus pilis stellatis rufis minus numerosis et lamina
magis æquali, nervisque minus rufescentibus multo pallidioribus, magis glaucis,
racemis longius pedunculatis.
Frutex vel arbor parva 2-3 m. petala alba, in dumetis pr. Igatimi, Nov.,
n. 5447.
OLEACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian I, p. 81 et 101; Bull. Herb. Boiss. VII, Append. I,
p. 81 et 2me ser. I, p. 407.
Des six Oléacées rapportées, quatre espèces sont autochtones et deux espèces
subspontanées. Le Mayepea Hassleriana et Menodora Hassleriana sont des
espèces nouvelles.
Le Menodora trifida habite les campos humides partout; le Mayepea arborea
les îlots de forêts des campos du Nord. Dans les campos humides de la même
région on trouve le Menodora Hassleriana et dans les argiles salins des
campos du Centre le Mayepea Hassleriana, arbre d’un port moyen.
Le Jasminum grandiflorum se trouve partout dans le pays, sur les emplace-
ments d'anciennes habitations, dans les mêmes endroits, moins fréquemment,
le J. trifoliatum.
Les différentes espèces de Jasminum sont cultivées sur une large échelle
comme plantes d'ornement, tandis que la culture de l’Olea europea en est encore
à ses essais.
OLEACEÆ
Mayepea Hassleriana Chod. spec. nov.
Rami teretes, supremi compressi, internodiis superioribus 1-4 cm., glabri,
2-5 mm. crassi; folia late elliptica petiolata; petiolus 1-1,5 cm. longus basi
canaliculatus et carnosulus decurrente limbo marginato; limbus subcoriaceus
distincte sed anguste marginatus supra nitidus subtus opacus, basi et apice
æqualiter acutatus, nervo medio robusto nervis secundariis subpatentibus ce.
9-12 tenuibus; secus nervum et secundarios pili brevissimi sed crassiusculi
in lineas albidas condensali in pagina deficientes 440/70 80/60 60/40 mm.;
gemmæ regulariter squamosæ, squamis 4-6 seriatis; inflorescentiæ e gemmis
axillaribus coætaneis et anni præcedentis racemosi 15-22 mm. ; pedicelli solitarii
oppositi florum post anthesin 4 !/2-2 mm. ; flores 4 meri; calyx obsoletus; petala
oblonga trinervia subobtusa margine et apice ciliolata antheris vix longiora
vel interdum breviora basi libera; stamina filamento brevissimo vel subnullo;
antheræ crassæ oblongæ 3-4 plo longiores quam latæ, obtusæ; ovarium ovatum
stylo brevius dein æquilongum; stigmata intus papillifera sat profunde biloba;
(202) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 915
rami ad 0,5 mm. longi; ovarium biloculare rarius triloculare et stigma
trilobum ; ovula in quoque loculo 2 pendentia anatropa. Fructus ignotus.
A Linociera subgenere affini differt petalis liberis, infloresentia simpliciter
racemosa, floribus & andris.
Arbor 10-45 m. flos albicans in argillosis salsis ad ripam rivi Salado pr.
Limpio. Sept., n. 3240.
Mayepea arborea (Eichl) Knobl.
Nat. Pflzfam. IV, 2, p. 10; Eichl. in Flor. Bras. VI, 1, p. 308 sub. Lino-
ciera.
Arbor parva vel frutex 3-4 m. petala alba, in dumeto humido pr. Igatimi,
Oct., n. 4786.
Menodora Hassleriana Chod. spec. nov.
Suffruticosa caulibus erectis foliorum decurrentia angulatis et leviter albo-
costatis robustis, 2-1.5 mm. crassis; folia superiora elliptica breviter mucro-
nulala intermedia bi-triloba inferiora subpalmata lobis latis pro genere,
omnibus distincte sed angustissime albo-marginatis nervo medio prominente basi
vix petiolata et secus axin angustissime albo-decurrentia, chartacea, 25/7 25/9
22/7 mm. palmatiloba 28/10 25/20 mm. lobis 3,5-2,5 mm. lata; inflorescentia
M. trifide simillimæ; flores 10 mm. longi; sepala in fructubus maturis sat
coriacea 6 mm. longa et 1,25 mm. lata dorso distincte nervosa; capsula ad
10 mm. lata; semina 4,5 mm. longa fusca.
Affinis Menodore trifide differt habitu robustiore foliis superioribus ellipticis,
aliis palmatis lobis multo latioribus seminibus crassioribus longioribusque.
Suffrutex 0,5-0,8, petala citrina in campo humido in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8278.
Menodora trifida (Cham. et Schlechtd.) Steud.
Bolivaria trifida Cham. et Schlechtd. Linnæa I, 207; Steud in Flor.
Bras. VI, 1, p. 319.
Suffrutex 0,2-0,5 petala citrina, in campis argillosis pr. Paraguary, Dec.,
n. 6475; in campo humido pr. Concepcion, Sept, n. 7493; in campo pr. Cerro
pyla, Sept., n. 974,
Jasminum trifoliatum Lam.
ex Hort. bot. Genev.
Suffrutex 2-4 m. volubilis, petala flava subspontaneus in ruderis pr. Tobaty,
Sept., n. 6252.
LOGANIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 101 et 201; Bull. Herb. Boiss. me ser. I,
p. 407 et II, p. A01.
Des douze Loganiacées, cinq sont des espèces nouvelles, ce sont : Spigelia
Hassleriana; S. prraguariensis; S. Valenzuele ; S. gvaranitica; S. nicotianæ-
flora.
Dans les foréts on trouve : Spigelia Humboldtiana var. breviflora; S. Hassle-
riana; aux bords des forêts et dans les buissons: $. paraguariensis (C.);
8. scabra (N.E.); S. guaranitica (N.).
916 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (203)
Dans les buissons des Gampos : Strychnos brasiliensis (N.) : S. parvifolia (C.);
Buddleia brasiliensis (C).
Dans les Campos: Spigelia Valenzuelæ (C. et N.E.); S. guaranitica (N.);
S. nicotianiflora (N. et N.E.) et les nombreuses formes et variélés de Buddleia
grandiflora.
Dans les Campos humides : B. vetula var. angustata.
Outre les Sérychnos qui sont des arbrisseaux ou petits arbres, elles sont toutes
herbacées ou suffrutescentes ; le Buddleia grandiflora avec ses longs épis de fleurs
orange-roussälres est une des plantes caractéristiques des campos secs, parce
qu'il fleurit bien avant les nombreuses Composées qui atteignent une hauteur
égale.
Le B. brasiliensis et B. grandiflora sont employées comme émollients dans la
médecine indigène, Spigelia Humboldtiana, S. Hassleriana, et $. scabra comme
anthelmintiques, le Sérychnos brasiliensis comme tonique.
LOGANIACEE
Spigelia scabra Cham. et Schlechtd.
Linnæa 1833, p. 202 ; Progel Flor. Bras. VI, 1, p. 261.
Suffrutex 0,2-0,4 m. petala laleritia, brunneo-striata, in dumetis pr. flumen
Jejui guazu, Sept., n. 4627.
Spigelia Humboldtiana Cham. et Schlechtd.
Linnæa 1833, p. 200; Progel Flor. Bras. VI, 1, p. 261.
Var. breviflora nob. |
A spec. genuina cujus varietas (?) fioribus minoribus 3 lin. longis vel mino-
ribus, foliis longioribus inde lanceolato-linearıbus 140/14 75/11 85/12 mm. et
subtus haud scabriusculis; calycis segmenta ovato-lanceolata nec linearia ut in
affinibus paraguariæ, staminibus infra medium corollæ sitis nec in fauce. An
spec. distincta.
Suffrutex 0,3-0.6 m. petala alba, in silvis in regione cursus superioris fuminis
Apa, Nov., n. 7746.
Spigelia Hassleriana Chod.
Plant. Hasslerian. 1, p. 104.
forma roseiflora.
Herba 0,05-0,3 m. petala rosea, ad ripam lacus Ypacaray, Nov., n. 3535.
Var. major nob.
0,3-0,5 m. internodiis 5-7 cm. folia ut in spec. genuina, ovalia petiolala, in
petiolum decurrentia, tenuissima, in nervis puberula, celerum prorsum simile.
Herba 0,3-0,5 m. petala alba, in dumetis pr. Limpio, Nov., n. 3459; in
silva Pacoba, (flumen Corrientes) Sept. n. 4507.
Spigelia paraguariensis Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 102.
Herba 0,3-0.5 m. petala alba, roseo-purpureo marginata, in colle Tobaty,
Mart., n. 3982.
(204) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 917
forma subscandens.
Herba 0,5-1 m. petala alba, lilacino-violaceo marginata. scandens inter frutices
ad marginem sllve pr. Tobaty, Sept., n. 6145.
Spigelia Valenzuelæ nob. spec. nov.
Basi suffruticosa polycephala caulibus annorum præcedentium sæpe prostralis
lienescentibus; caules novi 10-45 em. longi, ad 0,1 mm. crassi vel tenuiores
subtelragoni angustissime alati; internodia 7-14 mm. foliis longiora in medio
caulis: folia ovata palmatinervia (9) vel ovato-subcordiformia, superiora ovato-
lanceolata omnia acuta, sessilia, puberula, 10/4 10/6 14/7 mm.; spicæ
25-35 mm., 4-5 flor&; calycis segmenta linearia acutissima 5-6 mm. Ig., corolla
18-21 mm., tubo 8-10 mm. Ig.: antheræ dorsifixæ filamentis curvalis haud
apiculatæ glabræ ; stylus infra medium articulatus, apice cylindricus et piligerus
brevissime bistigmatosus, ovario breviter et anguste turbinato. Capsula ignota.
Affinis S. paraguariensi Chod. differt habitu humiliore foliis sessilibus,
floribus minoribus, indumentoque.
Suffrutex 0,1-0,15 m. petala alba roseo-marginata, in campis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7006.
Var. major nob.
Tota planta major sed ejusdem formæ et indumento; capsula transverse
oblonga sepalis 1/3 brevior, 4,5/3 mm. haud nitida.
Suffrutex 0,15-0,3 m. petala alba, in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4178.
Spigelia guaranitica nob. spec. nov.
Basi suffruticosa caulibus paucis erectis 20-50 cm. obscure quadrialatis,
glabris, internodiis 20-50-70 mm. longis: folia sepius % terna, 4 jJuga, jugum
inferius sæpius bifoliatum; folia ovata vel ovato-elliptica sæpe inæquilatera
basi 5 nervia nervo medio pennate utrinque 4 nervio, scabriuscula, basi breviter
attenuata, apice breviter acuta, 50/28 45/22 35/19 mm.; spicæ solitariæ
25-75 mm. 10-15 floræ foliis subduplo longiores; flores 6-7 mm. calyx A mm.
sepalis linearibus angustissimis ; lobi corollæ breves ovato-triangulares ;
stamina supra medium tubi inserla antheris oblongis glabris; calycis lobi
capsula '/s longiores; capsula 5-6 mm. lata 3 mm. alta.
Species affinis Spigeliæ scabræ differt floribus multo minoribus habituque.
Suffrutex 0,15-0,5 m. petala alba, in silvis apricis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8063.
Spigelia nicotianeflora nob. spec. nov.
Rhizoma brevis lignosum crassiusculum; caules annorum præcedentium basi
vel longius persistentes, novi erecti simplices pauci vel subinde divisi,
20-30 cm. longi, ad 2 mm. crassi costulis vix emersis striatis haud alatis, vel
angustissime alatis, internodiis sæpe foliis brevioribus 10-30 mm, glabri vel
puberuli; folia sessilia, elliptica breviter acuta submucronulata vel ovata
rarius longius acuminata, membranacea, palmatinervia 5 nervia, 45/21 30/18
50/30 mm.; nervus medianus semel vel bis pennate ramosus, ramis ereclis,
lateralibus erectis subparallelis 2/3 longitudinis folii attingentibus vix cum aliis
conspicue transversim conjunclis inde facies inferior folii nervis cc. 7 longitudi-
naliter striala; folia 3-5 juga glabra aut puberula; inflorescentiæ axis crassius-
cula nunquam filiformis vel tenuis 1 1/2-2 mm. crassus; flores 7-8 cm. longi
albi, in sıcco rubescentes, 3-7 inæquales, calyx ad 20 mm. Ig.; tubus 65 mm.
ad 3-4 mm. basi crassus; lobi liberi lanceolate elliplici; subobtusi distincte
arallele trinervis nervis aliis tenuioribus valde anastomosantibus, 20-22 mm.
I. 8-9 mm. Jati vel minores; stigma indıvisum subeylindricum vel clavatum
leviter e tubo exserlum; antheræ incluse 5-6 mm. longæ lineares 6 X plo
longiores quam late basi hastatæ apice breviter appendiculato apiculatæ
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n°0 A0, 30 septembre 1903. 60
918 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (205)
appendice leviter recurvo breviter pilosulo, ovarium biloculare placentis
transverse oblongis ovulis numerosis.
Var. Capibarensis nob.
Tota glabra nervis foliorum exceptis puberulis, calyce 9-1% mm.
Herba 0,2-0,4 m. petala alba, noctiflora, in arenosis pr. Vaqueria Capibary,
Sept., n. 4421.
Var. puberula nob.
Caulibus foliorum pagina inferioreque dense puberulis subtomentellis
calycibus longioribus.
Suffrutex 0, 1-0,2 m. petala alba, noctiflora in campis pr. Bellavista, Apa,
Dec., n. 8269.
a brasiliensis Mart,
Herb. ftor. Bras., n. 616; Progel Flor. Bras. VI, 4, p. 281, t. LXXXIT,
fig. IX.
Frutex 2-3 m. petala alba, in glareosis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7464.
Strychnos parvifolia A. DC.
Prodr. IX, p. 16; Pragel Flor. Bras. VI, 1, p. 278, no 1066 error sub
S. parviflora in Pl. Hassl. I., p. 101.
Buddleia vetula Cham. et Schld.
Linn. VIII, p. 60%; Schmidt Flor. Bras. VIII, 4, p. 284.
Var. 8 angustata (Benth.) nob.
Benth. sub spec. in DC. Prodr. X, 443; var. 8 major Schmidt Flor.
Bras. VIII, 1, p. 284.
no 383, Pl. Hassler. I, p. 101, sub B. elegans Ch. et Schld.
Buddleia brasiliensis Jacq.
Eclog. X, 158; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 282.
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala aurantiaca, in dumetis San Bernardino, Sept.,
n. 1979.
Buddleia grandiflora Cham. et Schld.
Linnæa II, 596 ; Schmidt Flor. Bras. VIII, 4, p. 285.
æ genuina.
Suffrutex 2-2,5 m. petala aurantiaca in glareosis siccis pr. Concepcion, Aug.,
n. 7241.
8 tubrflora (Benth.) nob.
Benth. sub spec. in DC. Prodr. X, 443.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala aurantiaco-rubescentia, in arenosis pr. Tobaty,
Sept., n. 6269.
7 paraguariensis (Chod.) nob.
Chod. sub spec. in Plant. Hassler. I, p. 101.
no 319 in PI. Hassl. I, p. 101.
à foliosa nob.
Inflorescentiis foliosis foliis ovato triangularibus, acutis serratis.
No 3706 PI. Hassl. I, p. 201, sub B. paraguariensis nz
Species polymorpha, aie repanda.
(206) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 919
LENTIBULARIACEZÆ
Cfr. Plant. Hassler. I, p. 100; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I. p. 406.
Les douze espèces de Lentibulariacées du Paraguay sont toutes plantes de
marécages et de rivières à cours lent, les espèces terrestres semblent manquer
complètement dans ce pays. Une espèce appartient au genre Genlisea et 11 au
genre Utricularia.
Partout dans les marais on trouve : Utricularia longirostris; U. personata ;
U. juncea; U. globulariefolia; U. flaccida; U. subulata.
Dans les lagunes et rivières du Centre et du Nord : Utricularia inflata;
U. obtusa.
Dans les marais du Nord : U. triboba.
Au Nord-Est : Genlisea filiformis et la plus petite des espèces paraguayennes,
U. Sellowii qui ne dépasse guère 2,5 cm.; au Centre : U. Lundi.
A l'exception de l’U. globulariæfolia qui a des fleurs variant du lilas au violet,
toutes les autres espèces sont à fleurs jaunes. Peu apparentes et peu nombreuses
en général, elles n’impriment aucun caractère particulier au paysage.
LENTIBULARIACEE
Genlisea filiformis St. Hil.
Voy. Diam. II, 430.
Herba 0,05-0,15 m. peiala flava, in palude pr. Igatimi, Nov., n. 5313.
Utricularia inflata Walt.
Flor. Carol., 6%.
Calyeis lobi fere ad basin liberi, carinati et longe appendiculati basi dilatati et
marginati 9-16 mm. Igi.
Herba natans 0,3-0,5 m. petala lutea, in lagunis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Sept., n. 7452; id natans in flumine Salado pr. Limpio, Sept., n. 3254.
Utricularia obtusa Sw.
Nov. Gen. 1%; Flor. Bras. X, p. 239.
Herba 0,3-0,7 m. natans scapus 0,1-0,15 m. petala lutea, in palude pr.
Tobaty, Sept., n. 6150; id, in lagunis pr. Concepcion, Aug., n. 723
Utricularia longirostris Le Conte Ell.
Bot. of South. Carol I, 21; Flor. Bras. X, p. 238.
Herba 0,05-0,06 m. petala lutea, in palude pr. Tucanguä, April, n. 4080; id,
in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6448; ıd, in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Jan., n. 8429.
Utricularia personata Le Conte.
Ann. Lyc., N. Y. I, 77, t. 6, f. 10; Ben). in Flor. Bras. X, p. 240, sub
U, cornuta Mich.
Herba 0,5-1 m. petala lutea, in palude pr. Ipé hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5317, in palude pr. Igatimi, Dec., n. 5662.
920 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (207)
Utricularia juncea Vahl.
Enum. I, 202; non Benj. Flor. Bras. X, p. 240.
Herba 0,1-0,2 m., petala lutea, in palude Tucanguà, Dec., n. 3617, in palude
pr. Igatimi, Nov., n. 5554.
Uiricularia globulariefolia (Mart.) Benj.
Flor. Bras. X., p. 241, tab. XXI, fig. 1, et XXIL., fig. 6; Mart. mss. in
Herb. Monac.
Herba 0,2-0,8 m. petala dilute violacea, in palude Tucanguä, Dec.. n. 3619:
in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4759; petala cœruleo-violacea in palude pr.
Tobaty, Sept., n, 6421.
Utricularia flaccida DC.
Prodr. VIII, 47; Benj. Flor. Bras. X, p. 243.
Herba 0,5-0,8 m. in stagno pr. flumen Capibary, Dec., n. 5913.
Utricularia subulata L.
Spec. Pl. 26; Benj. Flor. Bras. X, p. 243.
Var. 8 inequalis DC.
ex Hb. Candoll.
Herba 0,04-0,05 m. petala flava, in palude pr. lacus Ypacaray, Aug.,
n. 809.
Utricularia triloba Benj.
Flor. Bras. X., p. 248.
Herba 0.04-0,1 m. petala lutea, in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8209.
Utricularia Lundii DC.
Prodr. VIII, 14; Benj. Flor. Bras. X, p. 249.
Herba 0,5-0,8 m. petala flava, in uliginosis San Bernardino, Sept., n. 3342.
Utricularia Sellowii G. Web.
U. Selloi G. Web. in Hb. Reg. Berol; Benj. Flor. Bras X., p. 250.
Herba 0,01-0,025 m. petala lutea, in stagno pr. flumen Capibary, Dec.,
n. 5936.
CAPRIFOLIACEÆ
Une seule espèce de cette famille se trouve au Paraguay, le Sambucus australis ;
comme port et feuillage il ressemble à notre Sambucus nigra duquel il diffère
avant tout par le dimorphisme de ses fleurs.
Il ne manque presque jamais aux environs des habitations indigènes, qui
s’en servent comme sudorifique.
Parmi les plantes cultivées dans les jardins on trouve plusieurs Caprifoliacées
des genres Lonicera et Diervillea.
(208) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 921
CAPRIFOLIACEÆ
Sambucus australis Cham et Schlechtd.
Linnæa 1828, p. 140; Flor. Bras. VI, 4, p. 336.
Frutex sæpe arboriformis 3-5 m., diam. 0,1-0,3 m. flos albus.
In ruderis et dumetis pr. Asuncion, Jan., n. 205.
CAMPANULACEA
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 86 et p. 136; Bull. Herb. Boissier, VI,
Append. I, p. 86 et 2me ser. I, p. 442.
Six Campanulacées ont été trouvées au Paraguay, 3 espèces appartiennent au
genre Lobelia, 2 aux genres Wahlenbergia; Siphocampylus el A au genre Pratia.
Campanuloideæ. La seule espèce Wahlenbergia linarioides se trouve partout
dans les Campos en multiplés formes, les pétales varient du blanc au violet,
elle préfère comme station le voisinage des petits cours d’eau.
Lobelioideæ. A l'exception d’une espèce Lobelia Cliffortiana var. Xalapensis
qui est une plante rudérale répandue partout dans les cultures, les Lobéliées sont
des habitants de marécages; Siphocampylus verticillatus habite les bords des
étangs et marécages des zones C. et N.E. Pratia hederacea se trouve partout
dans le pays dans les champs humides et au bord des marécages; Lobelia num-
mularioides (C. et N.E.) et L. Gardneriana var. foliosa (C.) habitent les
marécages et étangs et probablement arrachés par le vent (?) s’y trouvent
souvent à l’état flottant.
A part le Siphocampylus verticillatus, qui avec ses longs panaches de fleurs
rouges dépassant les hautes Graminées contribue notablement à l’embellissement
des bords des marais, les Lobéliées sont toutes des plantes peu apparentes et
peu caractéristiques du tapis végétal paraguayen.
CAMPANULOIDEÆ
Wahlenbergia linarioides (Lam.) A. DC.
Dict. I, 580 sub Campanula; A. DC. Monogr. Campanul., p. 158 ; Prodr.
VII, 2, 440.
Herba 0,5-0,8, petala lilacina, ad ripam rivulorum pr. Altos, Dec., n. 1974.
LOBELIOIDEZÆ det. A. Zahlbruckner.
Siphocampylus verticillatus G. Don.
Gener. Syst. Gard. et Bot. IT, 703; Kan. apud. Mart., Flora Brasil.
VI, %, 150, tab. XLV ; Lobelia verticillata Cham. in Linnæa, VIII, 202.
Herba 1-2 m. alta, pelalis cinnabarinis, in palude prope Piribebuy, Febr.,
1899 et in stagnis prope Ipe-hu in Sierra de Maracayu, Oct., 5133.
922 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (209)
Lobelia nummularoides Cham.
in Linnæa VIII, 209; Kan. in Mart., Flora Brasil. VI, 4, 138, Tab. XLl,
fig. 1I.
Herba petalis pallide violaceis vel cyaneis in stagnis prope Curuguaty, Sept.,
4613; in stagnis prope flumen Tapiraguay, Dec., 5975; in stagnis prope Tobaty,
Sept., 6446.
Lobelia Gardneriana Kan.
in Mart. Flora Brasil. VI, 4, 138.
Var. foliosa A. Zahlbr, nov. var.
Folia caulina in bracteis abeuntia, inde racemus non separatus. Folia infima
rotundata vel late ovata, e basi rotundata vel subcordata abrupte in petiolum
angustata, media oblonga, utrinque acula, usque 25 mm. longa et %-6 mm. laia,
suprema oblongo-linearia (nunquam filiformia), 8-6 mm. longa et 2,5-1,8 mm.
lata, omnia sessilia, glabra et in margine breviter falcato-dentata; pedicelli
3-5 mm. longi, bracteis breviores; antherarum 2 minores vertice penicillale,
3 majores nudæ, sed dorso breviter pilosæ.
Cel. Kanistz 1. s. c. antheras plante typicæ [Gardner n. 2655!] false
descripsit, quam ob rem clavis analytica specierum brasiliensium non quadrai.
Herba 0,2-0,4 m. alta, petalis rubro-violaceis, in stagno regionis collium Cerro
de Tobaty, Sept., n. 6341; petala cerulea, in palude in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec.. n. 8103.
Lobelia Cliffortiana var. Xalapensis A. Gray.
Synopt. Flora North America II, ı, 7; Lobelia Xalapensis H. B. K. Nov.
Gen. et Spec. Pl. III, 315.
Herba 0,1-0,4 m. alla, petala dilute violascentia, in arvis San Bernardino,
Aüg., 318, 3103.
Pratia hederacea Cham.
in Linnæa VIII, 212; DC. Prodr. VII, 340; Kan. in Mart. Flora Brasil.
VI, &, 135, tab. XL, fig. 1.
Herba repens 0,1-0,2 m. longa, petalis albis, antheris nigricantibus; in campis
silvaticis Cordillera de Altos, Aug., n. 3106; ibidem in paludibus et in stagnis,
Oct., 1404; Sierra de Maracayu, in regione vicine Igatimi, Sept., n. 4713.
CUCURBITACEA
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 86; Bull. Herb. Boiss. VI, append. I, p. 86.
Les Cucurbitacées figurent au nombre de 22 espèces dans cette énumération,
dont 19 espèces spontanées et 3 espèces subspontanées. Une espèce s’est trouvée
être nouvelle : Ceratosanthes Hassleri.
Les espèces spontanées appartiennent à 10 genres, soit A espèces pour les
genres Melothria et Cayaponia; Wilbrandia, Ceratosanthes, Cucurbitella
2 espèces; Momordica, Melancium, Cyclanthera, Anguria, Siolmatra À espèce.
En plus deux espèces de l’herbier Balansa, le Cyclanthera australis et Cucur-
bitella integrifolia, ce qui donne un total de 21 espèces endémiques connues
jusqu’à aujourd’hui.
(210) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 923
Huit espèces ont été trouvées pour la première fois au Paraguay. Ce sont :
Wilbrandia verticillata; W. ebracteata; Anguria grandiflora (espèce andine);
Ceratosanthes Hilariana; C. Hassleri; Cucurbitella Duriei ; Gayaponia Espe-
lina: C. eitrullifolia (espèce andine).
Cinq espèces n'ont été trouvées jusqu'à présent qu'au Paraguay : Cyclanthera
australis; Cucurbitella integrifolia; Melothria Candolleana; Geratosanthes Hass-
leri; Siolmatra paraguayensıs.
La majeure partie habite les foréts ensoleillées et riveraines et les buissons des
Campos.
Dans les forêts on trouve : Wilbrandia verticillata ; W. ebracteata (N.E.);
Anguria grandifiora (N. et N.E.); Siolmatra paraguayensis (C.).
Dans les forêts riveraines : Melothria Candolleana (N.).
Dans les buissons des bords de forêts : Melothria fluminensis; M. Warmingii;
M. uliginosa ; Cayaponia citrullifolia.
Dans les buissons des forêts riveraines : Gucurbitella Duriei (N.); Cayaponia
podantha (N.); C. latifolia (C.).
Dans les Campos du Nord-Est : Melancium campestre; Cayaponia Espelina ;
dans les buzssons : Ceratosanthes Hassleri.
Dans les buissons épineux des terrains salins (Espinillares) : Ceratosanthes
Hilariana.
Dans les friches : Cayaponia citrullifolia; Melothria fluminensis : Momordica
Charantia; en plus des espèces cultivées s’y trouvent fréquemment subsponta-
nées : Lagenaria vulgaris; Cucumis salivus; Cucurbita Pepo.
Les espèces indigènes sont peu utilisées ; les racines charnues des Cayaponia
eitrullifolia et C. latifolia contiennent un drastique qui est utilisé dans la méde-
cine populaire.
Par contre les Cucurbitacées sont cultivées sur une large échelle dans le Para-
guay. Le Lagenaria vulgaris fournit le récipient indispensable pour la prépara-
tion du thé de Yerba maté (Ilex paraguayensis St. Hil.) et c’est ce récipient qui
porte le nom de malé tandis que le thé est désigné sous le nom de Yerba.
Le Luffa cylindrica est cultivé partout et fournit l'éponge végétale.
Le Citrullus vulgaris, Cucumis Melo, Gucumis sativus, Cucumis Anguria,
Cucurbita Pepo et var. sont les espèces comestibles cultivées.
CUCURBITACEE det. A. Cogniaux !.
Lagenaria vulgaris Ser.
Mém. Soc. phys. Genève, III, A, p. 25, tab. 2; DC. Prodr. I, p. 229;
Cogn. Flor. Bras. VI, 4, p. 8.
Herba scandens 3-5 m., petala alba, in ruderis pr. Ip6-hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5088.
! Rédigé d’après les notes et déterminations de M. le Professeur Dr A. Cogniaux,
par E. Hassler.
924 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (211)
Momordica Charantia L.
Spec. PI. 1433; Cogn. Flor. Bras. VI, 4, p. 14.
Var. £ abbreviata Ser.
DC. Prodr. I, p. 311.
Herba scandens 6-8 m., petala ochracea, in sepibus pr. Tobaty, Mart., n. 3977.
Cucumis sativus L.
Spec. 1437 ; Cogn. Flor. Bras. VI, %, p. 17.
Herba scandens 1,5-2, petala lutea, subspontanea in prædio olim culto, pr.
Bellavista, Apa, Dec., n. 8201.
Cette espèce figure dans notre énumération parce qu’il est inieressant d’ob-
server qu'elle s’y est maintenue pendant plus de trente ans, époque à laquelle
les derniers habilants de ces parages ont abandonné cette contrée.
Cucurbita Pepo L.
Spec. 1435 part.; Cogn. Flor. Bras. VI, 4, p. 21.
Herba scandens, 6-8 m. petala aurantiaca, subspontanea et cultivata, San Ber-
nardino, Dec., n. 3661.
Wilbrandia verticillata (Vell.) Cogn.
Flor. Bras. VI, A, p. 31; Momordica verticillata Vell. Flor. Flum. X,
p- 96.
Herba scandens 6-12 m.; petala cremea in valle fluminis Y-aca in silva pr.
Valenzuela, Febr., n. 7124.
Wilbrandia ebracteata Cogn.
Flor. Bras. VI,4, p. 33.
Herba scandens 6-8 m. petala flavo-virentia, in silvis pr. Campo Yeruti, Dec.,
n. 5744.
Melothria Candolleana Cogn.
DC. Monogr. Phanerog. III, p. 578.
Suffruticosa, scandens, 2-4 m., petala lutea, in dumetis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7303.
Melothria fluminensis Gardn.
Hook. Journ. Bot. I, 173; Cogn. Flor. Bras. VI, 4, 27.
petala flava.
Herba scandens 1-3 m., petala flava, in dumetis Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3869; in dumetis pr. Igatimi, Nov., n. 5503.
petala alba.
Herba scandens 1-3 m., petala alba, in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5502; id.
ad ripam rivi Chagalalima in regione fluminis Apa, Oct., n. 7657; in dumetis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7864.
Species quoad forma foliorum variabillima.
Melothria Warmingii Cogn.
Flor. Bras. VI, 4, p. 27.
petala flava.
Herba scandens 3-5 m., petala flava, in silva pr. Sapucay. n. 1650.
(212) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 925
petala alba.
Herba scandens, 0,5-2 m., petala alba, in dumetis Cordillera de Altos, Apr.,
n. 4073.
Melothria uliginosa Cogn.
Ftor. Bras. VI, 4, p. 26.
Herba scandens 1-3 m. petala flava, insilvis Cordillera de Altos, April, n. 407%.
Melancium campestre a
Ann. sc. nat. ser. 4, v. 16, p. 175; Cogn. in Flor. Bras. VI, 4, p. 23.
Herba repens, 1-2 m.; petala flava, in campis Ipé hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5020.
Anguria grandiflora Cogn.
Diagn. Cucurb. fasc. I, 22; Flor. Bras. VI, 4, p. 39.
Suffruticosa scandens 6-8 m., petala roseo-vinosa, in silva Picada Yeruti,
Dec., n. 5793; id. 4-12 m,, petala rubra, in silva in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7808. (D'après la description et le dessin, l'A. gloriosa
nr Moore in Trans. Linn. Soc. Il, ser, 4, p. a t. 25 serait identique à mon
9793 et 7808. E. Hassler.)
Ceratosanthes Hilariana Cogn.
Diagn. Cucurb. fasc. Il, 31; Flor. Bras. VI, %, p. 67.
Suffruticosa scandens, 2-4 m., petala alba, in anthesin aphylla, in dumetis
salsis pr. Concepcion, Aug., n. 7185.
Ceratosanthes Hassleri Cogn. spec. nov.
Foliis breviter petiolatis, supra margine subtiliter sparseque setulosis cæteris£
utrinque glaberrimis lævibusque, fere usque ad basin trilobatis, lobis late linea-
ribus, acutissimis vel longe caudato-acuminatis, margine integerrimis vel vix
undulatis, indivisis vel sæpius profundiuscule 2 lobulatis, lobulis lateralibus
brevibus divergentibusque; pedunculo communi masculo gracillimo, glaberrimo,
apice plurifloro, foliis multo longiore; calyce primo vix furfuraceo demum
glabro, tubo ad basin vix dilatato, dentibus anguste triangularibus, acutis,
patenti-reflexis.
Herba 1-2 m. alta. Rami gracillimi, sulcati, glaberrimi. Petiolus striatus,
glaber, circiter { cm. longus. Folia submembranacea, læte viridia subtus paulo
pallidiora; lobi satis divergentes, medianus 5-8 cm. longus, 3-5 mm. latus, late-
rales sæpius satis breviores, Cirrhi capillares. breviusculi, glabri. Pedunculus
communıs masculus 10-13 cm. longus; pedicelli filiformes, glabrati, ebracteati,
10-45 mm. longi. Calycis tubus rectus, 14-17 mm. longus, ad medium vix 1 mm.
et ad apicem 3 mm. latus ; dentes 5 nervulosi, 2-21/2 mm. longi, 1 mm. lati.
Corolla alba, extus subtiliter puberula, segmentis 5-7-nervulosis, fere 2 cm.
longis, ad basin 21/2 mm. latis, usque ultra medium bifidis. Antheræ 2 mm.
longæ. — Flores feminei ignoti, ut videtur solitarii. Pedunculus fructiferus
robustiuseulus, strictus, à cm. longus. Fructus ovoideus, obtusus, lævis 16 mm.
longus, 1 cm. crassus.
He »rba scandens, 4-3 m., pelala alba, in arenosis pr. Vaqueria Capibary, Aug.,
n. 4382.
Cucurbitella Duriei de ;
Flor. Bras. VI, 4, p. 70. tab. XIX; Prasopepon Duriei Naud. in Ann.
sc. nat. 5, ser, V, ir 122:
Suffruticosa scandens, 4-8 m., petala sulphurea, in dumetis pr. Concepcion,
Oct., n. 7586.
926 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (me sÉR.). (243)
Cayaponia citrullifolia Cogn.
in Gris. Symb. ad Flor. Argent., p. 135.
foliis trilobatis.
Suffruticosa scandens, corolla albo-virens, in dumetis Cordillera de Altos,
Oct., n. 1507; id. petala glauca, in dumetis in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Dec., n. 8225; herbacea scandens, petala viridia, in dumeto pr. il.
Jejui Guazu, Dec., n. 5728.
foliis quinque lobatis maximis 130/150 120/135 mm.
Herba scandens 2 3 m., petala glauca, in dumetis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6858.
Cayaponia latifolia Cogn.
DC. Monogr. Phanerog. IH, p. 752.
Suffrulicosa, scandens 6-8 m. petala albo-virentia, ad ripam lacus Ypacaray,
Dec., n. 3595.
forma foliis profunde quinque-lobatis.
Suffruticosa scandens, 6-8 m., petala albo-virentia in dumetis ad ripam lacus
Ypacaray, Dec., n. 3594.
Cayaponia podantha Cogn.
DC. Monogr. Phanerog. III, p. 753.
Suffruticosa, scandens, 6-8 m., pelala alba, in dumetis ad ripam fluminis
Paraguay, pr. Concepcion, Aug., n. 7205.
Cayaponia Espelina Cogn.
DC. Monogr. Phanerog III, p. 792.
Herba scandens, 0,5-1 m. petala flavo-virentia, in campo pr. Ip& hu, Nov.,
n. 5248.
Siolmatra Paraquayensis Cogn.
Bull. Herb. Boiss. I, n. 12, p. 611
Spac. g.
Liana fruticosa, 20-30 m. pelala albo-virentia in silvis Cordillera de Altos,
Dec., n. 3635; flos eburneus deciduus in silvis San Bernardino, Nov., n. 1469.
Spec. 9.
Liana fruticosa 15-20 m. petala alba, in silva pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6793.
ORCHIDACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian I, p. 118; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, n. A,
p. 425.
Les Orchidées sont représentées par 63 espèces dont 6 espèces et 1 variété
nouveiles.
Les nouvelles espèces sont : Habenaria Hassleriana; Stenorrhynchus longi-
folius; St. pedicellatus et sa var. major; St. ventricosus; Galeandra Para-
guayensis; Pogonia Hassleriana.
(ELA BTS
LATE
a“ dl
(214) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 927
Les 63 espèces se distribuent sur 27 genres. Au genre Stenorrhynchus appar-
tiennent 12 espèces, Habenaria 8 espèces, Oncidium 7 espèces, Spiranthes
4 espèces, Galeandra, Cyrtopodium 3 espèces Pelexia; Physurus; Epiden-
drum; Pogonia : Ionopsis 2 espèces, Epistephium; Vanilla; Liparis ; Brassavola ;
Sophronitis ; Leptotes; Catasetum; Bulbophyllum; Eulophidium ; CyanϾorchis ;
Macradenia; Gomeza; Miltonia; Sigmatostalyx; Campylocentrum ; Isochilus avec
1 espèce chacun.
Outre les espèces nouvelles, les suivantes sont nouvelles pour le Para-
guay :
Habenaria Sartor; H. Schwackei; H. Paranensis; H. Corcovadensis;
H. secunda var. Estrellensis; H. obtusa; Pogonia Paranaënsis; Epistephium
sclerophyllum; Vanilla parvifolia; Pelexia setacea; P. triloba; Spiranthes
bicolor; Sp. sellilabris; Stenorrhynchus balanophorostachyus; St. Saltensis :
Si. longifolius, St. Esmeralde; St. macranthus; St. rupestris; St. hysteranthus ;
Physurus pictus: P. bicolor; Prescottia micrantha; Galeandra hysterantha ;
G. Beyrichii; Epidendrum oncidioides; E. Weddellii; Leptotes bicolor; Cya-
neorchis Arundine; Cyrtopodium purpureum; C. pallidum; Bulbophyllum
chloroglossum; Macradenta Paraënsis; Jonopsis paniculata; J. Burchellii;
Gomeza planifolia ; Oncidium hydrophilum; Isochilus linearis. |
L'élément andin est représenté par 4 espèces :
Spiranthes sellilabris; Sp. saltensis; Sp. camporum et Sigmatostalyx bra-
chycion. le reste, c'est-à-dire les 95 °/o sont, ou des espèces autochtones, ou
communes au Bresil et Paraguay.
Le nombre d’especes épiphytes est de 18; nombre relativement petit si on le
compare à celui que donneraient des parages similaires du Brésil: il est cepen-
dant à noter, que les forêls les plus hydrophytes du Paraguay, celles du Haut-
Parana, ne sont pas représentées dans cette énumération, et il est hors de doute
qu'après l'exploration de cette partie du pays, le chiffre augmentera considera-
blement en faveur des espèces épiphytes.
Des 44% espèces lerrestres la plupart habitent les campos secs ou humides, et
un nombre relativement restreint, les forêts.
Dans les forêts on trouve partout : Espèces épiphytes : Campylocentrum
neglectum ; Oncidium pumilum ; O. fleeuosum; O. varicosum; O. Jonesianum ;
O. pubes; Brassavola Perinii; dans les forêts peu denses et les palmares,
Catasetum fimbriatum.
Espèces terrestres : Spiranthes bicolor; Stenorrhynchus bonariensis var.
robusta; Physurus piclus, ce dernier aussi dans les campos humides.
Dans les forêts du Centre : Espèces épiphytes : Sigmalostalix brachycion ;
Sophronitis plerocarpa ; Epidendrum oncidioides.
Espèces terrestres : Eulophidium maculatum ; Galeandra hysterantha ; G. Beyri-
chii; Slenorrhynchus Esmeralde; Pelexia triloba; P. setacea; Vanilla
parvifolia; Habenaria Hassleriana.
928 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (215)
Dans les forêts du Nord-Est : Espèces epiphytes ; Gomeza planifolia ; Jonopsis
paniculata; Bulbophyllum chloroglossum; Leplotes bicolor.
Espèces terrestres : Epidendrum Weddellii; Pogonia Paranaënsis.
Dans les forêts du Nord : Jonopsis Burchellir; Macradenia Paraënsis.
Dans les Campos du Centre : Stenorrhynchus bonariensis var. robusta (aussi
dans les forêts) Epistephium sclerophyllum aussi N.E. et N.
Les Campos les plus riches en espèces sont ceux du Nord-Est on y trouve :
Cyrtopodium pallidum ; C. purpureum: Cyanæorchis Arundinæ; Guleandra
paraguayensis ; Stenorrhynchus pedicellatus ; St. saltensis ; St. bonariensis ;
St. paraguayensis; Habenaria Paranensis.
Dans les Campos rupestres on trouve Cyrtopodium virescens; et entre les
rochers ombragés de la Cordillère centrale, habitant les fentes, Spiranthes selli
labris.
Dans les Campos humides et marécages partout : Liparis elata; Prescottia
micrantha; Physurus pietus; Habenaria secunda var. Estrellensis; dans les
cours d’eau, Habenaria Sartor.
Dans les Campos humides du Centre : Stenorrhynchus rupestris; Habenaria
Gourlieana.
Dans les Campos humides et marécages du Nord-Est : Oncidium hydrophilum ;
Physurus bicolor; Stenorrhynchus hysteranthus: St. ventricosus; St. orchi-
dioides var. australis (aussi au N.); Spiranthes uliginosa; Habenaria
Schwackei.
Dans les campos humides et marais du Nord : Stenorrhynchus macranthus ;
St. longifolius; St. balanophorostachyus; St. orchidioides var. australis (aussi
N.E.); Habenaria corcovadensis.
Dans les campos salins : Spiranthes camporum.
Les espèces les plus répandues qu'on trouve partout en abondance sont ;
Miltonia flavescens, Oncidium pumilum, Brassavola Perrinii, Campylocentrum
neglectum, et tant dans les forêts du Centre que dans celles du Nord-Est,
il n’est pas rare de trouver des colonies de plusieurs centaines d'exemplaires de
Miltonia flavescens ou Brassavola Perrinii sur un seul des géants de la forêt vierge
en décomposition ; l’Oncidium pumilum et le Campylocentrum neglectum
ne forment pas des colonies denses comme les espèces antérieurement citées. On
trouve de grandes étendues dans les forêts ou presque chaque arbre ou arbuste
porte des représentants de ces deux espèces.
Si ce n'est comme plante d'ornement, les Orchidées ne sont guère utilisées au
Paraguay, les favoris des cultivateurs indigènes sont : Oncidium Jonesianum,
Catasetum fimbriatum, Oncidium varicosum, Epidendrum oncidioides parmi
les espèces épiphytes, et Cyriopodium virescens parmi les espèces terrestres.
(216) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 929
ORCHIDACEZÆ det. A. Cogniaux!.
Habenaria Hassleriana Cogn. spec. nov.
In Addenda ad Orchid. Floræ Brasil. mox eddenda.
sect. Macroceratitæ H. cryptophilæ affinis.
Herba 0,8-1, petala alba, in silva Cordillera de Altos, Apr., n. 4062.
Habenaria Gourlieana Gillies.
ex Lindl. Gen. and. Spec. Orch. 309 (1835); Cogn. Flor. Bras. III, &,
p- 30.
en 0,8-1, petala alba, in palude pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6827.
Habenaria Sartor Ldl.
Hook. Lond. Journ. of. Bot. II, 662 (1843); Cogn. Flor. Bras. III, 4,
p- 32.
Herba 0,5-0,8, petala alba, in lecto fluminis Tapiraguay, pr. Apepu, Dec.,
n. 5950; id. in rivulo.in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 689% a.
Forma minor.
Herba 0,1-0,5, petala alba, in rivulo pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6594.
Habenaria Schwackei Barb. Rodr.
Gen. et spec. Orchid. nov. II, 254; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 39.
Herba 0,5-0,6, petala viridia, in palude pr. Ipe-hu, Nov., n. 5262.
Habenaria Paranaënsis Barb. Rodr.
Gen. et spec. Orchid. nov. II, 249; Cogn. Flor. Bras. II, 4, p. 58.
Herba 1-1,2, petala alba, in campo Apepu, (fl. Tapiraguay), Dec., n. 5948
Habenaria Corcovadensis Krzl.
Engl. bot. Jahrb. XVI, 420; Cogn. Flor. Bras. III, %, p. 67.
Herba 0,4-0,8, petala alba, in stagnis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 8015.
Habenaria secunda Ldl.
Gen. and Spec. Orchid., 307; Cogn. Flor. Bras., Ill, 4, p. 82.
var. 8 Estrellensis Rchb. f,
Otia Bot. Hamb. II, 81; Cogn. Flor. Bras., III, %, p. 83.
Herba 1-1,2 petala externe viridia, interne flava, in palude pr. Igatimi, Dec.,
n. 5604 ; id. in uliginosis pr. Altos, Febr., n. 3857.
forma foliis brevioribus.
Herba 0,8-1,2, pelala externe viridia, interne aurea, in palude pr. Igatimi,
Dee., n. 5610.
? Rédigé d'après les notes et déterminations de M. le Professeur Dr A. Cogniaux
par E. Hassler.
930 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). (217)
Habenaria obtusa Ldl.
Gen. and Spec. Orchid. 315; Cogn. Flor. Bras. III, 4. p. 95.
Herba 0,8-1,2, petala alba, in campo paludoso in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., n. 8520.
Pogonia Paranaënsis Barb. Rodr.
Gen. et Spec. Orchid. nov. 11, 268: Cogn. Flor. Bras. II, 4, p. 130.
Herba 0,4-0,5, pelala violacea, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5402.
Pogonia Hassleriana Cogn. spec. nov.
In Addenda ad. Orchid. Flor. Brasil. mox eddend.
Herba 0,08-0,15, petala alba, in silva densa in colle Santo Tomas pr. Para-
guary, Dec., n. 6809.
Epistephium selerophyllum Ldl.
Gen. and Spec. Orchid. 433; Cogn. Flor. Bras. II, 4, p. 138.
Herba 0,5-1, petala rosea, purpureo variegata, in campo Apepu (fl. Tapiraguay),
Dec., n. 5949; ıd. in campo rupestre pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6754; in campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8261,
Vanilla parvifolia Barb. Rodr.
Gen. et Spec. Orchid. nov. If, 271; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 151.
Herba scandens 0,3-0,6, petala alba, in silva umbrosa Cordillera de Altos,
Oct. n. 1297.
Pelexia setacea Ldl.
Gen. and Spec. Orchid., 482; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 155.
Herba 0,5-1,0, petala roseo-viridescentia, in silva Cordillera de Altos, Aug.,
n. 3100.
Pelexia triloba Ldl.
Gen. and Spec. Orchid. 483; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p, 159.
Herba 0,2-0,%, petala viridescentia, in silva Cordillera de Altos, Apr.,
n. A054.
Spiranthes bicolor Ldl.
Bot. Reg., X, sub. tab. 823; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 189, tab. XLII,
fig. 1.
Herba 0,5-0,8 corolla ferrugineo-virescens, in silvis montanis pr. Villa Rica,
Aug., n. 593.
Spiranthes selli labris Griseb.
Symb. ad Flor. Arg., 338; Cogn. Flor. Bras. III, %, p. 190.
A 0,3-0,6, petala viridia, inter rupes in silva Cordillera de Altos, Aug.,
n. 3221.
Spiranthes camporum Ldl.
Gen. and Spec. Orchid. 473; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 209.
Herba 0.1-0,3, petala alba, in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6332.
(248) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 951
Spiranthes uliginosa Barb. Rodr.
Gen. et Spec. Orchid. nov. I, 490; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 216,
tab. XLIX, fig. 1.
Herba 0.3-0,%, petala lutea, in uliginosis pr. Igatimi, Oct., n. 4836.
Stenorrhynchus balanophorostachyus Cogn.
Spiranthes balanophorostachya Rchb. f. et. Warm. in Olia. Bot. Hamb.
II, 84; Cogn. Flor. Bras. III, %, p. 161.
Stenorrhynchus paraguayensis Cogn.
Spiranthes Paraguayensis Rehb. f. in Linn. XXV, 230; Cogn. Flor.
Bras. III, 4, p. 162.
Herba 0,3-0,5, petala lutea, in campo Ipé hu, Nov., n. 5357.
Stenorrhynchus bonariensis Cogn.
Spiranthes Bonariensis Lindl. in Gen. and. Spec. Orchid. 475; Cogn.
Flor. Bras. III, 4, p. 16%.
Herba 0.3-0,6, petala cinerea, in campo pr. Igatimi, Oct.. n. 4874; herba
0,5-0,8, petala griseo-albo-virentia, in campo in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 8011.
Var. robusta Cogn.
Flor. Bras. III, 4, p. 165.
Herba, 0,3-0,5, petala olivaceo-ferruginea, in declive inter saxa in colle Cerro-
hu, Paraguay, Sept. n. 1373; herba 0,8-1, petala flavo-virentia, in silvis
Cordillera de Altos, Jun., n. 3048; id. in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6122.
Stenorrhynchus Saltensis Cogn.
Spiranthes Saltensis Gris. in Symb. ad Flor. Arg., 338.
Specimen à feuilles imparfaitement développées.
Herba 0,5-0,8, petala rosea, in campo Apepu, Aug., n. 4397.
Stenorrhynchus longifolius Cogn. spec. nov.
In Addenda ad Orchid. Flor. Brasil. mox eddenda.
Spec. affinis S. Saltensı Gris.
Herba 0,5-0,6 petala alba, in stagno in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8232; id. 0,6-0,8, in campo humido eod. loco, Dec. n. 8232.
Stenorrhynchus Esmeraldæ Cogn.
Spiranthes Esmeraldæ Lind. et Rehb. f. in Otto. Hamb. Gartenz, 1866,
p. 36; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 170.
ee 0,3-0,5, petala roseo-viridescentia, in silva Cordillera de Altos, Apr.,
n. 4060.
Stenorrhynchus macranthus Cogn.
Spiranthes macrantha Rehb. f. in Linn. XIX, 378; Cogn. Flor, Bras. II,
4, p. 176.
Forma robustior et multiflora.
Herba 0,8-1,2, petala alba, in campo paludoso, in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dee., n. 8265. rl
932 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (249)
Stenorrhynchus orchioides L. C. Rich.
Orch. Europ. 37; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 177.
Var. £ australis Cogn.
Stenorrhynchus australis Lind). in Gen. and. Spec. Orchid, 477; Cogn.
in Flor. Bras. III, 4, p. 178.
Herba 0,5-1, petala incarnata, tuber digitatus, in campis humidis in regione
eursus superioris fluminis Apa, Febr. n. 8522; id. petala rosea in dumeto ad
ripam fluminis Capibary, Sept., n. 4412.
Stenorrhynchus rupestris Cogn.
Spiranthes rupestris Lindl. Gen. and Spec. Orchid., 474; Cogn. Flor.
Bras. III, 4, p. 179.
Herba 0,3-0,4, petala flavescentia, in campo humido pr. Tobaty, Sept.,
n. 6427.
Stenorrhynchus pedicellatus Cogn., spec. nov.
In Addenda ad Orchid. Flor. Bras, mox eddend.
Affinis S. aphyllo. Ldl.
Herba 0,5-0,8, petala viridia, in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4323.
Var. major Cogn.
In Add. vid. supra.
_Herba 0,5-0,8, petala lateritia, in dumeto pr. flumen Tapiraguay, n. 4311.
Stenorrhynchus hysteranthus Barb. Rodr.
Gen. et Spec. Orch. nov. I, Index, p. X; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 181,
Herba 0,3-0 4, petala flavo-virentia, in uliginosis pr. Igatimi, Nov., n. 5472.
Stenorrhynchus ventricosus Cogn., spec. nov.
In Addenda ad Orchid. Flor., Bras. mox eddenda.
Affinis S. hysterantho Barb. Rodr.
(Fleurs plus grandes, sépales aigus, sac plus gros, etc.).
Herba 0,5-0,8, petala viridia, in campo palustre pr. flumen Tapiraguay, Sept.,
n. 4639.
Physurus pictus Ldl.
Gen. and. Spec. Orchid. 504; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 233.
Herba 0,1-0,3, petala alba, in campis humidis pr. Tacuaral, Jan., n. 1760;
id. in silva pr. Tobaty, Sept., n. 6447.
Physurus bicolor Barb. Rodr.
Gen. et Spec. Orchid. nov. II, 290; Cogn. Flor. Bras. Ill, 4, p. 235,
tab. LVI, fig. 1.
Herba 0,2-0,3, petala alba, in campo humido pr. Ipé hu, Nov., n. 5374.
Prescottia micrantha Ldl.
Bot. Reg. 1915; Flor. Bras. III, 4, p. 266.
Herba 0,05-0,1, petala alba, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4702.
(220) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 933
Liparis elata Lal.
Bot. Regist. XIV, tab. 1175; Cogn. Flor. Bras. III, 4, p. 286.
Var. © longifolia Cogn.
Flor. Bras. III, 4, p. 287.
Herba 0.6-0.8, petala olivacea, in palude in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6849.
Forma albiflora.
Herba 0,3-0,5, petala alba, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4879.
Galeandra Paraguayensis Cogn., spec. nov.
In Addenda ad Orchid. Flor. Bras. mox eddenda.
Affinis G. junceæ Ldl.
(Plus robuste, fleurs beaucoup plus grandes, etc.)
Herba 0.3-0,5, petala vinosa atro-purpureo punctata, in campo pr. Ipé hu,
Sierra de Maracayu, Nov., n. 5356.
Galeandra hysterantha Barb. Rodr.
Gen. et. Spec. Orchid., n. I, 86; Flor. Bras., III, %, p. 309, tab. LXXIIT,
fig. 2.
Herba 1-1.2, corolla alba. basi interna dilute rosea, in silvis San Bernardino,
Dec., n. 1968.
Galeandra Beyrichii Rehb. fil.
Lina. XXII, 854, Flor. Bras. III, 4, p. 309;
Cfr. Pl. Hassler. I, p. 118.
Isochilus linearis R. Br.
In Ait. Hort. Kew, Ed. II, V, 209; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 3.
Herba 0,15-0,25, corolla violacea, in arboribus in palude pr. Tucanguä,
Sept., n. 953.
Epidendrnm oncidioides Ldl.
Bot. Reg. 1623; Flor. Bras. III, 5, p. 47. tab. XI.
Herba epiphytica, petala luteo cerina, in arboribus in silva pr. San Bernar-
dino, Febr., n. 1970.
Epidendrum Weddellii Ldl.
Folia Orch. Epidend., 67; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 168, tab. XLVIII.
Herba 1-1,5, petala rosea, in silva aprica pr. Igatimi, Oct., n. 4834.
Brassavola Perrinii Ldl.
Bot. Reg. XVII, tab. 1561 ; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 267.
Herba epiphytica, 0,3-0,6, petala alba, in arboribus in silvis San Bernardino,
Jan., n. 1974, id. in arboribus in silvis montanis Cordillera de Altos, Dec.,
n. 2608 a.
Sophronitis pterocarpa Lidl.
Paxt. Flow. Gard. III, 41, fig. 239; Cogn. Flor. Bras. IH, 5, p. 320.
Herba epiphytica, radicibus numerosis arboribus adhærens, petala aurantiaco
rubescentia, in silvis Cordillera de Altos, Dec., n. 3653.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 40, 30 septembre 1903. 61
934 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (221)
Leptotes bicolor Ldl.
Bot. Reg. XIX, tab. 1625; Cogn. Flor. Bas. III, 5, p. 255.
Herba epiphytica, petala alba interne violacea, in arboribus ad ripam fl.
Tapiraguay pr. San Estanislao, Aug., n. 4122.
Cyanæorchis Arundinæ Barb. Rodr.
Gen. et. Spec. Orchid. nov., I. 113; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 382.
Herba 0,8-1, petala alba, in campo pr. Ipé hu (Sierra de Maracayu), Nov.
n. 5323.
Cyrtopodium virescens Rchb. fil. et Warm.
Otia Bot. Hamb. II, 89; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 366.
Herba 0,6-0,8, petala flavo-virentia, brunneo maculata, in campo in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8262, id. inter rupes pr. Tobaty, Sept.,
n. 6131
Cyrtopodium purpureum Rchb. fil. et Warm. _
Otia Bot. Hamb. II, 90; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 369.
Herba 0,5-0,8, petala rosea, violaceo punctata, in campo pr. Igatimi, Dec.,
n. 5624.
: Gyrtopodium pallidum Rchb. fil. et Warm.
Otia Bot. Hamb. II, 89; Cogn. Flor. Bras. II, 5, p. 371.
Herba 1-1,5, petala persicina, in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. A316.
æ
Catasetum fimbriatum Ldl,
Paxt. Flow. Gard. I, 124, fig. 8%; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 431.
Herba epiphytica 0,3-0,%, petala livida, lateritio-violaceo punctata, flores‘g’ in
arboribus in silvis Cordillera de ‚Altos, Dec., n. 3655; id. petala viridia eod.
loco flores ©, Dec., n. 3656.
Bulbophyllum chloroglossum Behb. fil. et Warm.
Gard. Chronic. 1871., p. 1194; Cogn. Flor. Bras. III, 5, p. 628.
Herba epiphytica 0,1-0,3, petala alba, lilacino striata, in silvis Ipé hu Sierra
de Maracayu, Nov., n. 5371.
Eulophidium maculatum Pftz.
Engl. u. Prantl. Nat. Pflzfam. II, 6, 488; Lindley sub Eulophia in Bot.
Reg., t, 1705.
Herba 0,25-0,5, petala livida, in silva Cordillera de Altos, Oct., 3243.
Macradenia Paraënsis Barb. Rodr.
Orchid. Nov. I, p. 139.
Herba epiphytica 0,2-0,3, petala purpurea, albo An in arboribus in
silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8521.
Jonopsis paniculata Ldl.
Bot. Reg., t. 1904.
Herba epiphytica 0,3-0,4, petala lilacina, super caulem Bambusæ spec. in
silva Pacoba pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4513.
(222) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 935
Jonopsis Burchellii Rchb. fil.
Linnæa 1877, p. 68.
Herba epiphytica 0,3-0,5, petala rosea, in arboribus in silvis Gran Chaco,
Aug., n. 8700
Gomeza planifolia Klotsch.
Ex Reichb. fil. in Bot. Zeit. X, 1852.
Herba epiphytica, 0,3-0,5. petala flava brunneo punctata, in silva pr. Igatimi,
Nov., n. 5471.
Miltonia flavescens Ldl.
Sert. Orchid., t. 48.
Herba 0,5-0,8, épiphytica, petala ochroleuco-flavescentia, in arboribus in
silvis San Bernardino, Febr., n. 1971.
Oncidium pubes Ldl.
Bot. Reg., tab. 1007.
Herba epiphytica, 0,3-0,5, petala lutea, brunneo punctata, in arboribus pr.
lacu Ypacaray, Dec., n. à.
Oncidium Jonesianum Rchb. fil. .
Gardn. Chronicl. (1883), II, 781.
Herba epiphytica pendula, 0,3-0,6, petala alba, brunneo maculata, in silvis pr.
San Bernardino, Feb., n. 1972.
Oncidium pumilum Ldl.
Bot. Reg., 920.
Herba epiphytica 0,1-0,2, petala flava brunneo-punctata, in arboribus in
silvis Sierra de Maracayu, Nov., n. 5391.
Oncidium viperinum Ldl.
Gen. and Spec., p. 197.
Herba epiphytica 0,5-1, petala flava, in truncis putridisi arborium Cordillera
de Altos, Oct., n. 3418.
Oncidium varicosum Ldl.
Bot. Reg., tab. 1920.
Herba epiphytica 0,3-0,5, petala lutea, brunneo-punctata, in silvis Cordillera
de Altos, Dec., n. 3690 ; inter saxa in solo humoso pr. Acahé, Jan., n. 2606.
Oncidium fleeuosum Sims.
Bot. Mag., t. 2203.
Herba epiphytica 0,15-0,3, petala lutea brunneo-punctata, in arboribus in
silvis San Bernardino, Oct., n. 3417.
Oncidium hydrophilum Barb. Rodr.
Orch. Nov. I, p. 92.
Herba 0,5-1, petala lutea, in palude pr. Ipé hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5368.
936 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (223)
Sigmatostaly» brachycion Gris.
Symb. ad. Flor. Arg., p. 336.
Herba epiphytica 0.02-0,06, petala alba, in arboribus in silvis montanis pr.
Piribebuy, Dec., n. 1719 id. in arboribus ad marginem silvæ pr. Caraguatay,
Dec., n. 3567.
Campylocentrum neglectum Cogn.
Rchb. fil. et Warm. sub Aerantho in Otia Bot. Hamb., 91.
Herba epiphytica 0,1-0.2. petala alba, in silvis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., n. 8519.
CYPERACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 19 et p. 132; Bull. Herb. Boissier VI,
Append. I, p. 19 et 2me ser. I, p. 438.
M. Micheli. Contribut. flor. Paraguay, Mém. Soc. Pbys. Genève XXI,
n. I, P. Maury Cyperacees; Morong and Britton. Plants. coll. Parag. Ann.
N.-York. Acad. Sc. 1893, p. 25%; Lindmann List of Regnell. Cyperac. Bih.
t. K. Svensk. Vet. Acad. Handl. Bd. 26. Afd. 3, n. 9.
Le nombre total des Cyperacées trouvées jusqu'aujourd'hui au Paraguay,
s'élève à 121 espèces. Elles se distribuent sur les différents genres de la facon.
suivante : Eleocharis 24 espèces, Rynchospora 22, Cyperus 17, Mariscus A,
Scleria 10, Pycreus 6, Carex 6, Bulbostylis 5, Fimbristylis 5, Kyllinga k,
Scirpus 4, Fuirena 2, Dichromena 2, Torulinium 1, Lipocarpha 1, Ascolepsis
1 espèce.
Les espèces suivantes sont nouvelles pour le Paraguay : Kyllinga brevifolia ;
K. pumila; Mariscus Hassleri; M. setiglumis; M. cylindricus var. australis?;
M. rufus; Eleocharis ochreata; E. minima; E. Sellowiana; E. tenuissima ;
E. elata ?; Fimbristylis spadicea; Bulbostylis Jacobinæ; B. junciformis var.
conostachya; Fuirena umbellata; Rynchospora Warmingii; R. Hassleri;
R. exaltata; R. triflora; R. rostrata; R. velutina var. Sellowiana; R. Minarum ;
R. stenocarpa ; Scleria microcarpa.
Six espèces seulement des 121 sont endémiques au Paraguay, ce sont :
Pycreus tener; Mariscus Hassleri; Eleocharis paraguayensis; E. sanguinea ;
E. Villaricensis: Rynchospora Hassleri.
75 espèces sont des cosmopolites américaines et se trouvent en partie dans le
vieux monde.
2% espèces sont communes au Paraguay et au Brésil austral : Pyereus Niederleint
(aussi Missions argentines); P. nematodes (aussi Chili, Uruguay); Cyperus
incomtus (aussi Uruguay, Argentine); G. Hieronymi (aussi Uruguay, Argentine);
Mariscus rigens (aussi Perou, Argentine), M. setiglumis; Eleocharis grandis
(aussi Uruguay); Bulbostylis spherocephalus (aussi Argentine); B. scabra (aussi
(224) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 937
Argentine): B. Jacobine; Dichromena setigera (aussi Uruguay); Rynchospora
albiceps; R. speciosa; R. Warmingit (aussi Minas); R. velutina; R. luzuliformis
(aussi Argentine jusqu'au détroit de Magellæns); R. Minarum; Scleria leptosta-
chya; S. Sellowiana; S. silvestris; Carex involucrata; G. Sellowiana; G. Para-
guayensis (aussi Argentine): C. Brasiliensis.
3 espèces seulement sont communes au Paraguay et à la République Argentine
outre les 6 espèces citées sous la rubrique Brésil austral : Eleocharıs quinquangu-
laris (Misiones); E. contracta; Carex Bonariensis.
2 espèces sont communes au Paraguay et à Matto Grosso : Gyperus uncinulatus
(aussi Minas Geræs): Scleria lacustris (aussi Guiana, Cuba, Costa-Rica).
Les 8 especes suivantes trouvees au Paraguay se trouvent : Mariscus Balanse
Rio de Janeiro, Minas Geraes, Argentina; Eleocharis Wrightiana Cuba,
Guiana, Trinidad, Para; Rynchospora scaberrima Rio de Janeiro; R. ama-
zonica Guyana, Amazonia; À. rostrata et R. stricta Brésil; R. Urbani Rio
de Janeiro; Scleria plusiophylla Minas, Rio de Janeiro.
Des 121 espèces de Cyperacées 10 seulement habitent des stations sèches; la
plupart se trouvent dans les campos humides, au bord et dans l’intérieur des
marécages, lacs et cours d’eau.
Dans les forêts on trouve : Scleria plusiophylla: S. silvestris; Garex para-
guayensis et dans les clairières humides ou marécageuses Rynchospora exal-
tata.
Dans les campos secs : Bulbostylis spherocephala; B. capillaris; B. Jacobine ;
B. junciformis; B. scabra ; Rynchospora globosa ; R. Minarum.
Dans les sables secs aux boräs des cours d’eau (zone d'inondation habituelle) :
Fimbristylis diphylla; F. monostachya; Rynchospora Warmingii.
Dans les campos humides et aux bords des marécages : Kyllinga brevifolia ;
K. pungens; K. pumila; K. odorata; Pycreus polystachius; P. Niederleinianus;
P. propinquus; P. nematodes; P. angulatus; Cyperus uncinulatus; C. oxylepis;
C. Surinamensis; C. diffusus; C. Hieronymi; C. esculentus; C. nodosus;
C. radiatus; Mariscus flavus; M. Meyenianus; M. rigens; M. Balanse ;
M. Hassleri; M. letus; M. cylindricus; M. rufus; Torulinium confertum ;
Eleocharis capitata; E. nodulosa; E. Bonariensis; E. Wrightiana; E. para-
quayensis; E. quinquangularis; E. sanguinea; E. contracta; E. tenuissima;
E. elata; Fimbristylis squarrosa; F. complanata; F. spadicea ; Scirpus cubensis;
S. riparius; Fuirena incompleta; F. wmbellata; Lipocarpha Sellowiana;
Ascolepis brasiliensis; Dichromena setigera, D. ciliata; Rynchospora albiceps ;
R. speciosa; R. Hassleri; R. aurea; R. rostrata; R. robusta; R. velutina;
R. tenuis; R. glauca; R. stenocarpa; Seleria hirtella; S. leptostachya ; S. micro-
carpa; Carex involucrata; C. bonariensis; C. Sellowiana.
Dans les marécages, laqunes et lacs ; Cyperus Haspan; C. refleæus; C. aris-
tatus; C. prolizus; C. giganteus; Mariscus seliglumis; Eleocharis mutata;
E. ochreata; E. cupillacea; E. minima; E. sulcata; E. pachystyla; E. grandis;
938 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER... (225)
E. geniculata; E. vellaricensis; E. Sellowiana; Rynchospora triflora ;
R. gigantea; Scleria lacustris.
Dans les friches et anciennes plantations : Cyperus incomtus; C. surinamensis.
Les Cyperacées sont peu utilisées. Les racines des Kyllinga, surtout Kyllinga
odorata, qui contiennent une matière aromatique astringente, sont employées
dans la fabrication de liqueurs indigènes. Les feuilles du Cyperus giganteus
fournissent le matériel pour les nattes et les paniers de jonc.
CYPERACEZÆ det. C. B. Clarke’.
CYPEREÆ
Cyllinga brevifolia Rottb.
Descr. et Ic. [1773], p. 13, t. 4, fig. 3; C. B. Clarke in Urban Symb.
Antill., v. 2, pp. 10, 11; in Lindm. Regnell. Cyp., p. 5; Chedat! in PI.
Hassl. I, p. 20 et 133; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 [1901], p. 439, v. 6,
Append. 1 [1898], p. 20.
Paraguay : O. Kuntze n. 5, 17, Lindman n. A 3819.
Hassler n. 1400, 1600, 1623, 3487.
Hab. In terris calidioribus fere omnibus.
Kyllinga pungens Link.
Hort. Berol., v. 1 [1827], p. 326; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill.,
p. 11, 12; in Lindm. Regnell. Cyp., p. 5; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 133;
Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 [1901], p. 439.
K. obtusata, Presl. Rel. Hænk., v. 1 [1828], p. 183; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genèv., v. 31 [1890], p. 433; Morong et Britton ! in Annal.
New York Acad., v. 7 [1893], p. 254.
Paraguay : Balansa n. 476, 3024, Morong n. 95a.
Hassler n. 4048, 8344, 8551.
Hab. In Africa et America calidioribus; in Java rara.
Herba 0,3-0,5, in campo paludoso in regione fluminis Apa, Febr., n. 8551; id.
in campis humidis pr. Arroyo Primero (Apa), Jan., n. 8344.
Kyllinga pumila Mich.
Fl. Bor. Amer., v. 1 [1803], p. 28; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill.,
v. 2, pp. 41,13; in Lindm. Regnell. Cyp., p. 5; Chodat in Pl. Hassl. I.
p. 133; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 [1901], p. 439.
Paraguay; Hassler n. 4257, 8447.
Hab. In Africa et America, in calidioribus.
Herba 0,2-0,0%, in uliginosis in regione fluminis Apa, Febr., n. 8447.
! Nous saisissons cetle occasion pour remercier tout particulièrement
Mr. C. B. Clarke qui a bien voulu écrire pour nous une véritable monographie
des Cypéracées paraguayennes. BR. Get E.H.
(226) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 939
Kyllinga odorata Vahl.
Enum., v. 2 [1806], p. 382; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31
[1890], p, 133; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill., v. 2, p. 11, 43; in
Lindm. Regnell. Cyp., p. 5; Morong et Britton! in Annal. New York
Acad., v. 7 [1893], p. 253: Chodat in PI. Hassl. I, p. 20 et 133; Bull. Herb.
Boiss. v. VI, App. I, p, 20 et 2me ser., v. I [4901], p. 439; non H. B. K.
K. triceps Griseb.! Pl. Lorentz, p. 217, Symb. Fl. Argent., p. 311;
Lorentz Entre-Rios, p. 92; non Rottb.
Paraguay; Balansa n. 3023, O. Kuntze n. 45,139, Morong n. 60.
Hassler nn. 504, 1173, 3560.
Hab. In America calidiore vulgaris.
Pycreus polystachyus Beauv.
Fl. d’Owar.., v. 2 [1807], p. 48, t. 86, fig. 2; C. B. Clarke in Urban
Symb. Antill., v. 2, pp. 16, 17.
Cyperus polystachyus R. Br. Prodr., p. 214; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genève, v. 31 [1890], p. 125; Morong et Britton! in Annal. New
York Acad., v. 7 [1893], p. 253; non Rottb.
C. odoratus Linn. Sp. Pl. ed. I, p. 46, ed. II, p. 68 et herb. prop.
Paraguay : Balansa n. 399, Morong n. 8%, 566, O Kuntze n. 6 brs.
Hab. In Orbe Terrarum, pr&sertim in maritimis, in calidioribus vulgaris.
Pycreus Niederleinianus (Beck) Lindm.
Regnell. Cyp. [1900], p. 6
Cyperus Niederleinianus Beck Cyp. Novæ heft 1, p. 2; P. Maury! in
Men. Soc. Phys. Genèv., v. 31 [1890], p. 126.
Argentina; Parana F]., Parodi n. 73; Loreto, Niederlein n. 606.
Paraguay: Guaraja, Balansa n. 3025:
Etiam a Minas Geraes recepta.
Pycreus propinquus Nees.
In Mart: Brasil, v. 2, pars 1 [1842], p. 7; C. B. Clarke in Urban Symb.
Antill., v. 2, p. 45, 18; Lindm. Regnell. Cyp. [1900], p. 6; Chodat in
PI. Hassl. I, p. 135; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 [1901], p. 441 (Picreus).
Cyperus Olfersianus Kunth! Enum., v. 2, p. 10; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genèv., v. 31 [1890], p. 125; Morong et Britton! in Annal. New York
Acad., v. 7 [1893], p. 252; non Pycreus Olfersianus , Nees.
Paraguay ; Morong n. 567, O. Kuntre n. 59.
Hassler n. 4223, 8191.
Hab. America calidior, Madagascar.
Herba 0,2-0,3, ad ripam rivuli in arenosis pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8191.
Pycreus nemalodes (Cham.) C. B. Clarke.
in Engler Jahrb., v. 30 [1901] Beibl., n. 68, p. %, 5.
P. megapotamicus, Nees! in Mart. Brasil, v. 2, pars A, p. 6 partim.
940 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (227)
Cyperus megapotamicus, Beeck.! in Linnæa v. 35 [1867-8], p. 453 partim ;
P. Maury! in Mem. Soc. Phys., Genèv., v. 31 [1890], p. 125.
C. nematodes, Chamisso! ms in herb. Berol.
Paraguay ; Balansa n. 672.
Hab. Brasil Australis, Uruguay, Chile.
Pycreus tener C. B. Clarke ms.
Culmo brevi monocephalo; spiculis linearibus. teneris, usque ad 30-floris
multum compressis, stramineis; glumis complanatis, proventu stricte imbricatis
neque subinflatis in lateribus late teneris albidis,
Species nova, P. propinquo, Nees, affinis.
Paraguay; Assomption, Balansa n. 402 in herb. Kew.
Hab. Endemica.
Pycreus angulatus Nees.
in Linnæa, v. 9 [1834], p. 283; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill.,
v. 2, p. 45, 19; Lindm. Regnell. Cyp. [4900], p. 6.
P. albomarginatus var. bromordes, Chodat in Pl. Hassl. I, p. 19; Bull.
Herb. Boiss., v. 6, Append. 1 [1898], p. 19.
Cyperus bromoides, Link Jahrb., v. 3 [1820], p. 85; Morong et Britton!
in Annal. New York Acad., v. 7 [1893], p. 251.
C. angulatus, Nees! in Wight Contrib., p. 73.
C. unioloides var. bromoides, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev.,
v. 31 [1890], p. 125.
Paraguay; Balansa n. 405.
Hassler n. 1829.
Hab. Africa, Asia, Australia, in tropicis et semi-tropicis.
Cyperus Haspan Linn.
Sp. Pl., p. 66 partim, nec Linn. Herb.
Var. 8 Americana, Bœck.
in Linnæa, v. 35 |1867-8], p..575; Lindm.! Regnell. Cyp. [1900], p. 7.
C. Haspan, Morong et Britton in Annal New York Acad., v. 7 [1893],
p. 252; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 [1890], p. 128; C. B.
Clarke in Urban Symb. Antill., v. 2, p. 22, 25.
Paraguay; Balansa n. 406, 409, 4516.
Hassler n. 8257, 8257 a.
Hab. (Var. £). In America omni calidiore vulgaris.
Herba 0,4-0,3, in palude in regione fluminis Apa, Dec., n. 8257;
forma major.
Herba 0,5-0,8, in palude in regione fluminis Apa, Jan., n. 8257 a.
Cyperus uncinulatus Nees.
in Mart. Brasil., v. 2, pars 4 [1842], p. 23; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genève, v. 31 [1890], p. 126; Lindm.! Regnell Cyp. [1900], p. 7;
Schrader! ms.
C. hamatus, Nees! in Mart. Brasil, v. 2, pars 1 [1842], p. 23.
(228) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 941
C. Paraguayensis, C. B. Clarke in Journ. Linn. Soc., v. 21 [1884], p. 90.
Paraguay ; Balansa n. 419, 420.
Hab. Minas Geraes, Matto Grosso, Piauhy.
Cyperus oxylepis Nees.
in Linnæa, v. 9 [1834], p. 285; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 22, 29.
C. Jenmani. Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7 [1893],
p. 252; C. B. Clarke ms olim.
Paraguay; Pilcomayo Flum., Morong n. 1069.
Hab. India occidentalis. Guiana, Ecuador.
Cyperus Surinamensis Rottb.
Deser. et Ic. [1773], p. 35, t. 6. fig. 5; P. Maury in Mem. Soc. Phys.
Genèv., v. 31 [1890], p. 127; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill., v. 2,
p. 22, 26; Morong et Brilton in Annal. New York Acad., v. 7 [1893],
p. 253; Chodat in PI. Hassl. I, p. 19; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. I
[1898], p. 19.
Cyperus sp., Morong et Britton! in Annal. New York Acad., v. 7 [1893],
p. 253 (Morong, n. 83).
Paraguay; Morong n. 83.
Hassler n. 633, 7866, 7866 a, 7867, 8195, 8195 a.
Hab. In America Calidiore omni vulgaris.
Herba 0,5-1 m. in campis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dee., n. 8195 et 8195 a; eod. loco in stagnis, n. 7866, 7866 a et 7867.
Cyperus incomtus Kunth.
Enum., v. 2 [1837], p. 39; Lindm.! Regnell. Cyp. [1900], p. 6; Chodat
in Pl. Hassl. I, p. 19; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. I [1898], p. 19.
C. ochraceus, Griseb.! Pl. Lorentz, pr. 217; Symb. Fl. Argent., p. 310.
C. curvifolius, Beck.! in Flora, v. 61 [1878], p. 138.
C. cinereus, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 [1890], p. 127,
t. 36, B; Morong et Britton!in Annal. New York Acad., v.7 [1893], p. 251.
Paraguay; Morong n. 433, Balansa n. 401.
Hassler n. 496, n. 1839.
Hab. In Brasil Austra,i, Uruguay, Argentina, frequens.
Cyperus reflezus Vahl.
Enurm., v. 2 [4806], p. 299; Griseb. Pl. Lorentz, p. 216; P. Maury in
Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 [1890], p. 127, Lindm.! Regnell. Cyp.
[1900], p. 8; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 132: Bull. Herb. Boiss., ser. 2,
v. 4 [1901], p. 438.
C. fraternus, Kunth Enum., v. 2, p. 42; Griseb.! Symb. Fl. Argent.,
p. 310; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 [1890], p. 127.
Paraguay ; O. Kuntze n. 12, 48, 51.
Hassler n. 5251.
Hab. In America Calidiore omni vulgaris. (A suivre.)
942
NOTES FLORISTIQUES
SUR LES
RS ea anne x
PAR
Gustave BEAUVERD
Au cours de mes herborisations phanérogamiques en 1903, j’ai récolté
les plantes suivantes constituant de nouvelles acquisitions pour differents
massifs des Alpes d’Annecy::
1. MASSIF DE LA FILLIERE!
A. Mont-Soudine (2003 m., y compris Roche-Parnal 1935 m.,
Roc de Taine 1900 m. et Ballajoux 1810 m.) : Barbarea intermedia,
Arabis pumila, Peucedanum austriacum, Erigeron alpinum 8 majus Boiss.
[Fl. Or. III (1875) : 166], Crepis paludosa (jusqu’à 1700 m.!); Hieracium
Vogesiacum var.?, H. glaciale var. giganteum Gr. et Godr., H. scorzoneri-
folium, H. Jurassicum formæ, Gentiana nivalis, Betonica hirsuta, Avena
pubescens var. alpina Gaud., Elymus europæus, Poa nemoralis var.
alpina. |
B. Chaîne des Frêtes (de 1652 à 1905 m.) : Anemone narcissi-
flora, Ranunculus nemorosus, Silene quadrifida, Viola palustris, Poten-
1 Bibliographie : J. Briquet, Florule du Mont-Soudine, in G. Bonnier, Rev.
de Bot. vol. V (1893) : 337 et seq.; puis, de moindre importance : Puget, in
Bull. Soc. Bot. de France, 10 (1863) : 736; Dr Bouvier, la Chaîne des Aravis
(1866) : 73 et 74; id. (anonyme), Guide du jeune botaniste, etc. (1890) : 43-44 ;
divers auteurs in Bull. Soc. Bot. de France, vol. 13 (1866), Sess. extr. d’An-
necy : XXI, XXVI, XXVIIL, CXXXV, CLXI et seq.: G. Beauverd, in Bull:
Herb. Boiss. me ser. vol. I (1901) : 108 et 259; vol. II (1909) : 111, 181 et 496.
(2) G. BEAUVERD. NOTES FLORISTIQUES SUR LES ALPES D’ANNECY. 943
tilla caulescens, Cherophyllum Villarsü, Cirsium rivulare, Mulgedium
alpinum, Crepis montana, C. paludosa, Hieracium aurantiacum, Cerinthe
alpina, Luzula flavescens, L. multiflora var. nigricans, Scirpus com-
pressus, Carex tenuis, C. ornithopoda, Poa nemoralis var. glauca, Avena
pubescens var. alpina.
C. Parmelan (1855 m., y compris le Mont Téret, 1786 m., et la
gorge d’Ablon de 1000 à 1600 m.) : Arabis pumila, Viola Riviniana
f. minor (à 1800 m., dans le lapiaz!), Dianthus cæsius, Silene quadrifida,
Saponaria ocymoides (jusqu'à 1750 m.!), Linum tenuifolium, Coronilla
vaginalis, Potentilla caulescens, Chærophyllum aureum (abonde en plu-
sieurs stations !), Senecio cordifolius, Leontodon alpinus Vill., Hypochæris
maculata, Pinguicula Reuteri, Paradisia Liliastrum (abondant partout!),
Anthericum Liliago (jusqu’à 1600 m., dans les parois de Perthuis!), Phleum
pratense var. nodosum (jusqu’à 1600 m.)! Avena pubescens var. alpina
Gaud., Poa nemoralis var. glauca f. depauperata (dans les schistes haute-
riviens du Grand-Montoir, à 1700 m. environ!).
D. Chaîne des Auges! (culmine à la Pointe de la Balme, 1918 m.):
Anemone narcissiflora, Ranunculus Thora, Arabis pumila, A. alpestris,
Helianthemum canum, H. alpestre, H. Fumana, Viola palustris, Silene
quadrifida, Saponaria ocymoides (jusqu'à 1900 m.!), Linum alpinum,
Hypericum Richeri, Geranium sanguineum (1900 m.!), Rhamnus pumila,
Anthyllis montana, Hedysarum obscurum, Onobrychis montana, Oxytropis
montana, Potentilla cautescens, Epilobium roseum, Myrrhis odorata, Chæ-
rophyllum aureum, C. Villars, C. cicutaria, Valeriana tripteris, V. mon-
tana, Erigeron alpinum var. majus Boiss. et var. exaltatus Briq., Serra-
tula monticola et f. integrifolia, Centaurea alpestris, GC. nervosa, Crepis
montana, C. blattarioides formæ, Hypochæris maculata, Leontodon alpinus
Vill., Hieracium aurantiacum, X H. stoloniferum Wald. et Kit., H. cina-
rescens Arv.-T., H. saxatile Vill., H. humile Jacq., H. dentatum Hopp.,
H. piliferum Hopp., Campanula thyrsoidea, Pedicularis foliosa, P. adscen-
dens, Betonica hirsuta, Carex tenuis, Scirpus compressus.
E. Chaîne des Traversiers' (culmine au Mont Lachat, sur
Thônes, 2028 m.) : Anemone alpina, A. narcissiflora, Arabis pumila,
A. alpestris, Helianthemum canum, H. alpestre, H. Fumana, Silene qua-
drifida, Dianthus csius, Geranium sangwineum (jusqu’à 2000 m.), Hype-
1 Les sommités des Auges et des Traversiers n’ont jusqu’à présent donné lieu
à aucune publication botanique; nous ne donnons ici que les noms les plus
intéressants de nos listes d'herborisation.
94% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e sÉéR.). (3)
ricum humifusum (jusqu'à 1200 m., sur les Villards), Æ. Richeri, H. mon-
tanum, Rhamnus pumila, Trifolium Thalü, Anthyllis montuna (jusqu’à
2000 m.), Hedysarum obscurum, Oxytropis montana, Phaca australis,
Onobrychis montana, Potentilla caulescens, Circea Lutetiana, Epilobium
roseum, Chærophyllum aureum, C. Villarsü, C. Cicutaria, Galium aniso-
phyllum, Erigeron alpinus var. exaltatus Briq., Aster alpinus, Arnica
montana, Artemisia Mutellina, Leontopodium alpinum, Gnaphalium Nor-
vegicum, Leontodon alpinus Vill., Hypochæris maculata, Crepis montana,
Hieracium scorzonerifolium, H. elongatum, H. amplexicaule, H. humile,
H. aurantiacum, H. boreale, Campanula thyrsoidea, Gentiana purpurea,
Veronica spicata (sur les crêtes de Fetelay, jusqu’à 1800 m.!), V. saxatils,
V. fruticulosa, Pedicularis foliosa, P. adscendens, P. verticillata, Linaria
alpina fl. roseo, Betonica hirsuta, Sideritis hyssopifolia, Teucrium Botrys
(jusqu’a 1500 m.. dans les rocailles!), Primula Auricula, Androsace hel-
vetica, Cyclamen europæum, Globularia nudicaulis, Paradisia Liliastrum,
Anthericum ramosum (jusqu’à 2000 m.!), Allium montanum Sm., Luzula
flavescens, Carex tenuis, C. muricata, C. nigra, Aira flexuosa, Avena
pubescens var. alpina, Poa nemoralis var. glauca et montana, Nardus
stricta.
2. MASSIF DE LA TOURNETTE
Ce massif, soigneusement exploré par des générations de botanistes,
ne m'a fourni d’inedit que les Poa minor et P. cenisia, près du sommet,
sur Thônes.
3. MASSIF DES ANNES
Les sommites de cette petite chaîne, qui relie le massif des Vergys à
celui des Aravis septentrionaux, ont été presque complètement délaissées
par les floristes : sa bibliographie se résume en un seul article, celui de
H. Blanche, inséré dans le vol. 13 (1866) du Bull. Soc. bot. de France,
Session extr. d'Annecy, pp. xxxv-xxxvni'. — En entreprenant l'ascension
de son principal sommet (la Pointe d’Almet, 2265 m.) depuis le col des
Annes (1710 m.), nous y avons entre autres relevé le 20 août 1903:
Anemone alpina, A. narcissiflora, Ranunculus Thora, R. lanuginosus,
R. geranüfolius; Aconitum lycoctonum (jusqu'à 2100 m.), Viola Riviniana
! Il convient d’y ajouter les quatre alinéas de notre article in Bull. Soc. Bot.
Genève, vol. VII (1892-94), depuis le milieu de la page 19 («Maroly.»)
(4) G. BEAUVERD. NOTES FLORISTIQUES SUR LES ALPES D'ANNECY. 945
(jusqu'à 1700 m., aux Annes), Dianthus silvestris var. collivagus Jord.,
Silene rupestris (aux Annes), Gypsophila repens, Hypericum Richeri,
Trifolium Thalü, T. medium, Anthyllis vulneraria var. alpestris, Oxy-
tropis montana, Hedysarum obscurum, Onobrychis montana, Lathyrus
luteus, Geum montanum, Sedum atratum, Imperatoria Ostruthium, Ch&-
rophyllum Villarsü, Astrantia minor, Galium anisophyllum, Valeriana
tripteris, V. officinalis var. angustifolia (jusqu'à 2100 m.), Petasites albus
(jusqu’à 2100 m.), Erigeron alpinum ß majus Boiss., Aster alpinus, Soh-
dago alpestris, Centaurea aipestris, C. nervosa, Cirsium spinosissimum,
Tragopogon majus var. dubius? (à 1900 m.!), Leontodon alpinus Vill.,
Hypochæris maculata, Crepis montana (en masse!), C.blattarioides formæ
(jusqu'à 2100 m.). Hieracium aurantiacum, H. elongatum, H. villosum,
H. scorzonerifolium, Campanula thyrsoidea, C. Scheuchzeri, Gentiana
nivalis, Primula Auricuia, Androsace pubescens, Euphrasia hirtella, Pedi-
cularis foliosa, P. adscendens, Linaria alpina, Sideritis hyssopifolia, Beto-
nica hirsuta, Plantago montana, Orchis globosa, Paradisia Liliustrum,
Allium montanum, Carex flavescens, C. ferruginea, Anthoxanthus odo-
ratus (jusqu'à 2100 m.), Sesleria cerulea (jusqu'à 2100 m.), Poa cenisia
(nombreuses formes), Poa minor, Avena distichophylla, Avena versicolor,
Avena pubescens var. alpina Gaudin.
4. MASSIF DES ARAVIS SEPTENTRIONAUX !
La déplorable confusion et les lacunes qui caractérisent la nomencla-
ture topographique des Aravis (plusieurs sommites importantes sont
innommees; d’autres au contraire portent jusqu’à 4 ou 5 noms) nous
engagent à donner ci-dessous une liste des noms les plus usités des
principaux points et passages de cette chaîne. Tout en rétablissant la
synonymie adoptée dans la littérature, nous soulignons plus particulière-
ment les noms en usage à La Clusaz, qui de plus en plus devient le
centre par excellence des excursions dans les Aravis?.
a. Sommets de la ligne de faite.
1. L'Aiguille ou Ennaei. C'est une succession de pointes élevées
Pour la bibliographie botanique de cette région, consulter l'introduction des
«Notes floristiques sur la chaîne des Aravis,» par. M. E.-G. Camus, in Revue
savoisienne, année 1902, fasc. % (Annecy, 1903); Reuter, Catal., 2me ed. (1861).
? Nous avons appris que le département de la Haute-Savoie procédait actuel-
946 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (5)
s’alignant de La Clusaz à la Porte-des-Aravis dans l’ordre d'altitude
suivant : 2017 m., 2085 m., 2332 m., 2335 m. et 2518 m. C’est à l’extré-
mile Est de cette dernière sommité (anonyme) que s’ouvre la Porte-des-
Aravis; seul le sommet le plus occidental et le moins élevé porte plus
spécialement le nom d’Aiguille-Verte, en raison des pâturages qui en
recouvrent le versant Sud jusqu'au sommet (eroix et signal 2017 m.).
C’est également à ce sommet qu'il faut rapporter le nom d’Aiguilie du
Pertuiset Kieff.. employé par M. Camus.
2. Le Rocher de Pallè-Rossaz (2599 m.), immédiatement à
l'Est de la Porte-des-Aravis, est ainsi désigné par les bergers de La
Clusaz. Ne porte pas de nom sur la carte d’Etat-Major.
3. La Grande-Torchère, soit Grande-Torche ou Grande-Tour
(2652 m.), porte aussi le nom de Rocher de la Balmaz sur la carte d’État-
Major; c’est l’Aiguille du Pertuiset de La Giettaz, d’où en 1890, nous en
avions effectué l’ascension en attribuant à tort à ce sommet l'altitude
de 2666 m.
La dénomination de Rochers de la Balmaz est appliquée, par les gens
du pays, à la collectivité des sommets qui dominent les alpages et le
chalet de ce nom, sur La Clusaz.
4. La Rouelle (2666 m.), seconde cime. par son altitude, de toute la
chaine des Aravis. Dans notre récit de 1890, nous l’avions englobé avec
le sommet plus au Nord sous le nom de Dent de Ballachat, en lui attri-
buant fautivement l’altitude de 2545 m.. qui ne convient qu’au plus bas
de ces deux sommets.
5. Le Crêt de Ballachat (2545 m.), domine la combe et le chalet
du même nom.
6. La Tête-Pelouze ou Grand-Crêt (2582 m.). C’est par epreur
que nous en avions fait deux sommets distincts dans notre récit de 1890,
en donnant le nom et l'altitude de « Grand-Crêt » au sommet suivant :
7. La Roche-Pertfiaz (2515 m.), dont la muraille est perforée, vers
2400 m., à la curieuse Arcade ou Trou à la Mouche.
8. La Petite-Forclaz, non citée ni cotée sur la carte, est un
chainon herbeux parallèle à celui de la Roche-Perfiaz; son sommet ne
culmine pas sur la principale ligne de faîte des Aravis. — Porte aussi le
lement à une revision de son cadastre; qu'il nous soit permis, à ce sujet, de
souhaiter que le résultat de ce travail puisse contribuer dans un avenir prochain
à doter cette belle contrée d’une nomenclature topographique officielle complète :
le besoin s’en fait d'autant plus sentir que l’alpinisme y a pris depuis quelques
années un essor considérable.
&) G. BEAUVERD. NOTES FLORISTIQUES SUR LES ALPES D’ANNECY. 947
nom de Cret de Paccaly, ainsi que d’autres noms que nous n’avons
malheureusement pas retenus.
9. La Grande-Forclaz (2466 m.) est également désignée sous le
nom de La Noire ou sous celui, plus fautif, de Tardevant. Comme pour la
sommité précédente, son point culminant est situé, sur un chainon
secondaire, à l'Ouest de la ligne de faîte.
10. Le Crêt de Mamule (2426 m.), même observation que pour
8 et 9.
11. Sommet coté à 2369 m. sur la carte, déjeté à l’ouest de la ligne de
faîte. — Je ne l’ai pas visité. et ignore s’il porte un nom.
12. La Tollare (2544 m.) soit Mont Charvet selon l'inscription que
porie une croix placée à son sommet par des gens de Sallanches (com-
munication de M. Emile Steinmann).
13. Le Mont Fleury (2478 m.), au Nord de la Tollare. — L’on
attribue parfois à tort ce nom à la Pointe-Percée. — 14. Un petit sommet
portant sur la carte d’Etat-Major la cote de 2569 m.; c’est le prolonge-
ment Sud de l’arête urgonienne de la Pointe-Percée (2752 m.).
Au Nord de ce dernier sommet s’alignent dans l’ordre suivant les :
Pointe-Longue., Mont-Château, Mont-Méry (2468 m.), Pointe de Vormy
(2050 m.) et Tête de la Salaz (2020 m.), bien connus des botanistes qui
visitent la vallée du Reposoir.
b. Ghainons et sommets secondaires; combes; cols.
1. De la cime de Pallè-Rossaz se détache un chaînon secondaire
portant plusieurs sommets innommés; le plus occidental et le moins élevé
est coté 1975 m.; la combe qui sépare ce chainon de celui de l’ Aiguille
est appelée la Creuse, el descend de la Porte-des-Aravis (franchissable en
col) sur le val de Fernuy, près La Clusaz.
2. Le chainon de la Balmaz se détache de la Grande-Torchère, porte
plusieurs sommets innommés et se termine au pic urgonien de la Petite-
Torchere ou Petite-Tour (2110 m.).
3. Le chainon de la Rouelle prend naissance à l’extr&mite Nord de ce
sommet et se dirige vers I’W. en partant des sommets anonymes de
2467 et 2031 m.; ferme au N. la combe de la Balmaz, ou de Layté.
4. Le chainon de Tete-Pelouze se détache à l'Ouest du Grand-Crét et
sépare la combe de la Balmaz de celle du Grand-Crêt; se termine par un
sommel de 2229 m., à l'Ouest duquel un petit col à 1800 m., met ces
combes en communication par deux rapides couloirs herbeux.
5. Le chaind de la Roche-Perfiaz, dont l'extrémité W. porte le
sommet coté 2399 m., sépare la Combe du Grand-Crét de celle de Paccaly,
948 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (7)
et peut être franchi en col par l’Arcade ou Trou à la Mouche, vers
2400 m. environ.
6. Le chainon de Paccaly, ou de la Petite-Forclaz, herbeux et acci-
denté, sépare la combe resserrée de Paccaly-dessus de celle plus large de
Tourdevant,; terminé au N.-W. par une belle aiguille urgonienne de
2249 m., le véritable Tourdevant, soit Tordevant ou Tardevant (« Terre
de devant» du guide Schaub et Briquet, 3me éd., p. 176.
7. Le chainon de la Grande-Forclaz, parallele au précédent, terminé à
VW. par la masse urgonienne de Praz-Bord (2346 m.). Ce chainon est
facilement accessible par le haut de la combe de Tourdevant; cette der-
nière communique avec le vallon de l’Arondine, sur La Giettaz, par les
couloirs rapides de la Pelite-Forclaz (2400 m. environ; riche flore!)
8. Le chainon de Mamule, dont le versant méridional est herbeux et
raviné comme celui des deux précédents. La belle aiguille de calcaire
urgonien qui le termine à l'Ouest, s'élève à une altitude de 2426 m. —
Entre ce chainon et le précédent se trouve la combe sauvage de la Bom-
bardelle ou de la Grande-Forclaz, qui communique avec la vallée de
Sallanches par le col facile de la Grande-Forclaz ou de la Brevette
(2314 m.); le guide Schaub et Briquet (et celui de Joanne à sa suite) a
interverti l’ordre des noms généralement appliqués dans le pays aux
passages de la Grande et de la Petite-Forclaz.
C’est au fond de cette combe, immédiatement au-dessus de sa partie la
plus resserrée — un étranglement de 15 à 20 mètres d'ouverture entre
les sommets de Praz-Bord et de Mamule — que le 28 août 1903, en com-
pagnie d’un alpiniste hongrois, M. le De Stadier, nous avons dûment cons-
taté sur une declivite de 8 à 10 degrés la présence d’un véritable
glacier long d’une centaine de mètres environ, large de 5 à 25 mètres
el présentant à son extrémité inférieure une belle glace bleue avec
abondant ruisellement supra- et infra-glaciaire ; des « moulinets » en
miniature étaient formés par des cailloux de moyennes dimensions. —
Une rimaie minuscule nous a permis de mesurer près du bord inférieur
une épaisseur de glace vive d'environ 1 mètre, tandis qu'une véritable
moraine frontale située un peu en aval attestait d’une période de recul
pouvant remonter à quelques années déjà; plus haut, d'énormes entasse-
ments de roches récemment éboulées marquaient la région de sortie du
névé d'alimentation en prêtant à l’ensemble une fausse apparence de
deux champs de neige distincts et presque épuisés.
Ce Glacier de la Bombardelle est le seul de la chaîne des Aravis; la
constatation de son existence en bonne et due forMe n’a jamais été
signalée ou tout au moins publiée dans un travail compétent; la seule
(8) G. BEAUVERD. NOTES FLORISTIQUES SUR LES ALPES D’ANNECY. 949
trace que nous ayons pu en découvrir dans la bibliographie des Aravis!
se resume dans cette phrase de M. Kieffer, de Lyon, relatant son expédi-
tion botanique à la Grande-Forclaz, par la Bombardelle? : « Je me mets
« à dejeüner à l'abri d’un rocher, les yeux fixés sur l’étroit couloir et
« sur de glacier qui en occupe le fond. Tout y demeure tranquille: et
» je m'aventure sur la glace fondante.» — Nous devons avouer qu'à la
première lecture de ce fragment — il ya de nombreuses années de cela
— nous n'y avions prêté qu'une attention distraite soulignée d’un sourire
d’ineredulit&; ce ne fut qu'après notre passage sur les lieux que cette
eitalion nous revint à la mémoire : sa seconde lecture nous oblige à
rendre justice à l'exactitude de cette sobre description.
9. Sur le versant sud-est des Aravis se détache entre les passages de
la Grande et de la Petite-Forclaz un long chainon inflechi vers le sud et
portant un premier sommet innommé de 2344 m., puis la sommité her-
beuse de Groisse-Baulet (2236 m.). Le co! des Fours, entre la ligne de
faite et 2344 m., puis celui de la Niere (1809 m., tous deux sans nom
sur la carte), mettent en communication la vallée de Sallanches (combes
des Fours et de Cœur) avec celle de la Giettaz (combes très pittoresques
de l’Arondine).
c. Liste des plantes nouvelles pour la chaîne Aravis.
I. Oxytropis campestris DC., var. nov. minor Nob. — Diffère du type
par son port réduit, ses folioles très étroites, lancéolées-acuminées,
à bords enroulés, rapprochées ; ses pédicelles très grêles; son
calice à divisions linéaires; indument faible. Remarquable par
son faciès de petit Oxytropis felida. — Abondait dans les préci-
pices du versant oriental de la Petite-Forclaz, où nous n’avons
pu nous en procurer un seul pied qu’à grand’peine. — Mélangée
au type!
2. Sibbaldia procumbens L. — La Creuse; Combes de Tourdevant et du
Grand-Crêét; fort probablement ailleurs!
1 Pour la bibliographie géologique des Aravis, consulter la liste complete
qu'en donnent les Keloge geol. helvetiæ, vol. VII, no 4, p. 317 (Lausanne 1903).
Il convient d'ajouter à cette «liste» les guides Schaub et Briquet, 3me &d. (1893) :
173 et seq.; Joanne, Savoie, pp. 109 et 113 (éd. 1903-1904); Dr Linarix, Guide
prat. de la Savoie et Haute-Savoie, p. 68 et seq. (Paris 1896) et Marc Le Roux,
Haute-Savoie, p. 45 et seq.
2? Kieffer, Un mois dans la Haute-Savoie, in Bull. Soc. bot. Lyon, année 1889,
p. 88.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 10, 30 septembre 1903. 62
œ 1 ©
10.
11.
DS |
BULLETIN DE L'HERBIER BUISSIER (me SÉR.). (9)
Alchimilla subsericea Reuter. — La Creuse; combes du Grand-Crêt
et de Tourdevant.
Sempervivum arachnoideum L. var. piliferum Jord. — Le Grand-
Cret; Petite-Forclaz; Grande-Forclaz; Mamule; Mont Méry.
Serratula monticola Bor. — Col entre Bellachat et le Grand-Crêt
(1800 m.):
Hieracium picroides Nil. — Mont Mery (det. Arvet-Touvetl).
Hieracium Jurassicum Griseb. — Paccaly ; Mont Méry.
Hieracium Lemanianum Arvet-T. et Brig. — Mont-Méry (det. Arvei-
Touvet!}.
Globularia nudicaulis. — Abondant sur Paccaly et à Praz-Bord;
Bellachat.
Thesium pratense Ehrh. — Bellachat; Tourdevant; Praz-Bord.
Poa minor Gaudin. — La Creuse; Grande-Torchere; la Rouelle;
le Grand-Cret; Roche-Perfiaz; haut de la combe de Tourdevani;
combe de la Bombardelle.
Poa Cenisia All. — Tous les éboulis au-dessus de 2000 m., de la
Porte-des-Aravis au Mery, sur le revers occidental; combe des
Fours et couloirs de la Petite-Forclaz sur le revers oriental, jus-
qu’a 1600 m.!
. Stations nouvelles de plantes peu observées dans les Aravis!:
Aquilegia alpina L. Golet de la Creuse; Paccaly ; Praz-Bord. (Méry).
Arabis pumila Wulf. — Chainon de la Rouelle; combe de Bellachat;
Praz-Bord. (Mery).
Cardamine resedifolia L. — L’Aiguille! (Mery).
Draba tomentosa Wahlb. — Grand-Crêt; l’Arcade; Grande-Forelaz
(Etale; Porte-des-Aravis; Pointe-Percée; Méry).
Draba frigida Saut. — La Creuse; la Rouelle; Grand-Cret; Grande-
Forclaz. (Mery).
Viola Cenisia L. — Eboulis de la Grande Torchère et de la Rouelle,
sur La Clusaz. (Versant sud-est : de la Porte-des-Aravis aux
Rochers de la Balmaz).
Silene rupestris L. — Tête Danay; sur Bellacnat, au col (1800 m.)
(l’Etale; l’Aiguille; Mery à la Salaz).
Silene quadrifida L. — La Creuse; Petite-Torchère; Rouelle; Grand-
Crêt; Paccaly; combes de Tourdevant et de la Bombardelle.
(Etale).
1 Les noms entre parenthèses indiquent les anciennes stations connues.
(10)
9.
10.
11.
12
15.
26.
G. BEAUVERD. NOTES FLORISTIQUES SUR LES ALPES D’ANNECY. 951
Meehringia polygonoides Mert. et Koch. — Toutes les hautes combes,
deux versants!
Cerastium latifolium L. — Toutes les hautes combes, de la Porte au
Mery!
Linum alpinum L. fl. albo. — Sous la Rouelle.
Hypericum Richeri Nil. — Praz-Bord; la Balmaz! (Méry).
Trifolium Thalit Vill. — Hautes combes de la Balmaz, de Bellachat,
du Grand-Crêt, de Tourdevant et de la Bombardelle. (Charvin;
Mery).
Oxytropis campestris DC. — Roche Perfiaz; Petite et Grande-For-
claz (Charvin; Bellachat; Tourdevant; Méry).
Phaca astragalina DC. — Revers oriental de la Petite-Forclaz;
combe des Fours.
Potentilla caulescens L. — Petite Torchere; Rouelle; Bellachat;
Roche-Perfiaz ; Praz-Bord. (l’Etale; Ja Clusaz).
P. grandiflora L. — Mont Durand, à la faible altitude de 1500 m.!;
Bellachat (1800 m.); Grande-Forclaz. (Etale; Aiguille; Méry).
Alchimilla pubescens M. B. — Grande-Forclaz, a 2400 m.
A. fissa Schm. — La Rouelle; Grand-Crêt; Tourdevant. (Pointe-
Percée).
A. pentaphylla L. — Combe de Tourdevant! (Méry).
Epilobium Fleischeri Hochst: — Croisse-Baulet et lit de l’Arondine ;
les Fours.
Sedum annuum L. — Tete Danay; gault, sous la Rouelle (Charvin;
l'Etale; l’Aiguille; Mery).
Sazifraga cæsia L. — La Rouelle; Praz-Bord (l’Etale; Porte-des-
Aravis; Mery).
S. planifolia Lap. — Le Grand-Crêt; l’Arcade; Petite-Forclaz
(l'Etale; Grande-Torchère; Méry).
Imperatoria Ostruthium L. — Col entre Bellachat et le Grand-Crêt
(1800 m.); l’Arcade; la Roche Perfiaz; Praz-Bord. (sur les Con-
fins (Kieffer); Méry).
Daucus Carota var. marcescens Timb.-— Crève-Cœur, sur La Giettaz!
Chærophyllum aureum L. — La Clusaz; col des Aravis (Charvin;
les Confins; Reposoir).
Gallium boreaie L. — Col de Bellachat, 1800 m.; Paccaly ; Tourdevant
(Charvin).
Gnaphalium Carpathicum Wahlb. — Toutes les hautes combes, de
la Balmaz à Mamule. (Charvin; Etalei l’Aiguille; Méry).
952 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (11)
30. Gnaphalium supinum L. — Combes du Grand-Cret, de Tourdevant
et de la Bombardelle. (Charvin; Etale; l’Aiguille; Mery).
31. Leontopodium alpinum Cass. — Tourdevant; Praz-Bord. (L’Etale).
32. Erigeron uniflorus L. — La Rouelle; Grand-Cret; Roche-Perfiaz;
Petite et Grande-Forclaz; Mamule. (L’Etale; Mery).
33. Hypochæris maculata L. — Col de Bellachat; Tourdevant.
34. Crepis montana Rehb. — Bas de toutes les Combes! (Charvin; Méry).
39. Gentiana asclepiadea L. — Croisse-Baulet! (Méry).
36. Gentiana campestris var. luteola Foucaud — combe du Grand-Grêt!
(La Clusaz).
37. Solanum dulcamara L. — La Clusaz; éboulis de Layté, aux Confins.
38. Pedicularis foliosa L. — La Balmaz; Grand-Crêt; Bellachat; Tour-
devant.
39. Veronica bellidioides L. — Grande-Forclaz! (Charvin; Méry).
40. Betonica hirsuta L. — Sous les pâturages! (Charvin; l’Aiguille;
Méry).
LA, Androsace pubescens DC. — La Rouelle; Grand-Crêt; Roche-Perfiaz;
Petite et Grande-Forclaz. (Grande-Torchère ; Méry. — Se trouve
mélangé à l’A. helvetica, contrairement à notre observation de
1890 !).
42. Salix herbacea L. — Grand-Crêt; combe de Tourdevant. (Méry).
43. Carex muricata L. — Jusqu'à 2000 m. à la Balmaz!
44. C. atrata L. — Le Grand-Crêt; combe de Tourdevant. (Pointe-
Percée, Méry).
45. C. nigra All. — Combe de Tourdevant. (Pointe-Percée; Méry).
46. Agrostis alpina DC. — la Rouelle; Grand-Crêt. (’Etale; Pointe-
Percée).
47. Avena pubescens var. alpina Gaud. — Tous les hauts pâturages !
(l’Aiguille; Méry).
48. A. versicolor Vill. — Grand-Crêt; Grande-Forcelaz. (Charvin; Etale:
Méry).
49. A. distichophylla Vill. — Versant oriental de la Petite-Forclaz;
Grande-Forclaz; combe des Fours. (Porte-des-Aravis; Mery).
50. Festuca violacea Gaud. — La Rouelle (Charvin ; Méry).
51. Lycopodium clavatum L. — Crêt-du-Loup, sous l’Aiguille. (l’Etale).
52. L. Selago. — Crêt-du-Loup, sous l’Aiguille. (l’Etale;Charvin; Paccaly).
INDEX BRYOLOGICES
SIVE
ENUMERATIO MUSCORUM HUCUSQUE GOGNTTORUM
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHIGA
LOCUPLETISSIMIS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L'INSTRUCTION PUBLIQUE
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
1900
En vente à PHERBIER BOISSIER, CHaugizy (Suisse)
Au lieu de Fr. 42,50 : Fr. “> >®
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Myeologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen wichtiger mycologischer Publi-
ealionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
RP A A M VD Re AL UT ASUS A Re TRES TES
Co Ex HSE Lt, Rs Po Di en er ech
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES. ESPÈCES, VARIÉTÉS ET NOMS NOUVEAUX
DE
GRYPTOGAMES et PHANÉROGAMES
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 1° janvier 1901
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
ROSES Fe Te 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonnements : \ Bar 5
Fe { Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
AGENOR BIGNENS
EBENISTE
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles & tiroirs pour classer les fiches
DE
L’INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes
pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc., etc.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
}
… L'HERBIER BOISSIER
E
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE LIERRIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Sa, Be _ Tome III. 1903.
N° 11.
Ce N° a paru le 31 octobre 1903.
Prix de lFAbonnement
U) FRANGS PAR AN POUR LA SUISSE. — 5 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
L'HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
A
PARIS : |
KLINCKSIECK KB
BERLIN
PAUL . FRIEDLAENDER & SOHN
3, rue Corneille, 11, Garlstrasse.
»
1905
unu anbeyo ap uotipadxa,7
j99p unayıng np uoneujsiulupe,] ‘99104Ju09 Juaasnaußıos ug}
9 où
21
u
no} a
d ayıgesuodsaı 2}
©
VE
ai
a)
=
3.
EN
2
©
n
@\
r=
D
ar
N
Ati
1
4
BULLETIN DE L'HERPIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 11. — NOVEMBRE 1903.
DE 3 Pages
L — Henri de Boissieu. — LES OMBELLIFERES DE
CORÉE, d’après les collections de M. l'abbé Faurie..... 953
I. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 959
II. — Hans Schinz. — BEITREGE ZUR KENNTNIS DER
AFRIKANISCHEN FLORA (neue Folge). XV. (Fortset-
zung [Olga ee re ERA RRRENEEEtEEs 975
IV. — Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE :
HASSLERIANÆ soit ÉNUMÉRATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HASSLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 [suite).............. 1007
\. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 12 octobre 1903. 1040
VI. — &. Rouy. — CORRESPONDANCE.........:........ 1050
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 6036 à 6335
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droil gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
ö
Les abonnes sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
a
A?
BULLETIN DE U’HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
N° 11.
LES OMBELLIFÈRES DE CORÉE
D'APRÈS LES COLLECTIONS DE M. L’ABBÉ FAURIE
PAR
H. DE BOISSIEU
Les Ombellifères, dont nous donnons ici l’énumération, font partie
d'une collection générale de plantes de Corée, récemment acquise par
le Muséum d'histoire naturelle de Paris. Elles ont élé récoltées par
M. l'abbé Faurie, l'infatigable herborisateur, à qui la science est rede-
vable de tant de belles découvertes pour la flore japonaise.
La liste ci-dessous renferme, outre plusieurs espèces qui nous semblent
complètement nouvelles, bon nombre d’Ombelliferes de Chine, de Sibérie
et du Japon, nouvelles pour la Corée. Elle contribuera à montrer, comme
l'ont déjà fait plusieurs travaux similaires, à quel point la flore de Corée
est encore mal connue, même après l’excellent Conspectus Floræ Coreæ
de Palibin.
AMMINEZÆ
BUPLEURUM L.
1. B. rarcatum L. var. scorzoneræfolium Ledeb. Fl. Ross. II, 207.
240. Ir collibus Ouen-San, août 1901.
2441. In collibus Chinampo, sept. 1901.
2. B. LONGERADIATUM Turez. Cat. Baïc. 515.
239. In Corea media, 5 sept. 1901.
APIUM L.
3. A. cicvrærouium Benth. et Hook. f. Gen. Plant. I, 888.
(Sium eicutefolium Gmel. Syst. nat. IT, 282)
244. In herbidis Chimalpo, sept. 1901 (mélé à une Ombellifère indéterminable).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no AA, 31 octobre 1903. 63
954 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (2)
256. In vallibus Coreæ mediæ, sept. 1901.
259. In collibus Ouen-San, août 1901.
260. In collibus Naï-piang, secu aqua, août 1901 (mêlé au Selinum melano-
tilingia).
CICUTA L.
4. C. virosa L. sp. 368.
247. In pratibus humidis Ouen-San, août 1901.
SIUM L.
5. SIUM (?) MATSUMURÆ SP. Nov.
Elatum, foliosum, parte superiore ramosum, caule striato, ad petiolos
vaginasque inferiores et sub umbellis hirtellum, ceterum glabrum. Folia
inferiora pinnata, segmentis pinnatipartitis vel subpinnatis, subtus ad
nervos pilosiuscula, glaucescentia, segmentis lanceolatis vel ovato-lanceo-
latis, superficialiter dentatis, dentibus ovatis, mucrone albo ornatis. Petioli
vaginantes, vaginis ad petiolorum originem biauriculatis, vaginæ supe-
riores nudæ vel subnudæ. Involucrum nullum vel subnullum, involu-
cellum polyphyllum, phyllis brevibus anguste albo-marginatis, jam in
umbella florifera deflexis. Umbellæ longe stipitatæ, radiis 8-12, valde
inzqualibus, postanthesin divergentibus. Fructus (juniores tantum a nobis
visi) parum hirtelli, costis parum prominentibus, calycis dentibus coro-
nati. Vittæ in valleculis multæ. Petala alba ovalia, styli breves deflexi;
stylopodia margine crenata. Carpophorum indivisum (?).
La plante a été examinée par nous sur des exemplaires trop jeunes,
aussi le genre demeure un peu incertain. Le stylopode crénelé écarte
notre espèce de Pimpinella; d’ailleurs le carpophore nous a semblé
indivis.
Le Sium Matsumur& est extremement voisin de l’Apium cicutæfolium
(Sium cicutæfolium Gmel), mais les vallécules sont à bandeleties nom-
breuses!
261. In vallibus Core mediæ, 4 sept. 1901.
262. In collibus Chinampu, 12 sept. 4901.
ÆGOPODIUM L.
6. A. ALPESTRE Ledeb. Fl. Ross. II, 248.
265. In montibus Ouen-San, août 1901.
(3) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFÈRES DE CORÉE. 955
PIMPINELLA L.
7. P. niKoENsIS var. coreana Yabe Bot. Mag. Tokyo, juin 1903, p. 106 (?).
P. Fauriei Nob. in sched. herb. Paris (nomen nudum).
Nous ne sommes pas absolument certains de l’identit& de notre plante
avec celle de Yabe. Aussi donnons-nous la description que nous avions
établie avant d’avoir connaissance de l’étude nouvellement parue dans le
Botanical Magazine de Tokyo.
Elata, glabra, caule striato ramoso. Folia inferiora semper ternata,
media et superiora sæpe biternata, foliolis petiolulatis ovalibus vel sub-
ovalibus, basi cunealis, apice acuminatis, regulariter et sat profunde ser-
rato-dentatis, dentibus mucronatis. Vaginæ superiores parum incrassatæ.
Umbellæ longe stipitatæ, 12-20 radiale, radiis inæqualibus. Involucrum
mono vel biphyllum; involucellum polyphyllum, phyllis anguste linea-
ribus. Petala alba, costa superne impressa, acumine inflexo. Stylopodia
conica, margine integra, stylis mediocribus inflexis coronata. Carpella
ovalia brevia et lata, a latere manifeste compressa, costis parum proemi-
nentibus, lateralibus commissuræ vicinis. Calicis dentes fructum coro-
nantes. Semen facie commissurali planum. Carpophorum (?).
Très voisin du Pimpinella serra Fr. Sav. Nous semble en différer suf-
fisamment par le fruit beaucoup plus court et beaucoup plus large.
245 et 253. In lacunis montis Nam-San (Séoul), 25 sept. 1901.
263. In humidis silvarum Ouen-San, 25 sept. 1901.
ANTHRISCUS Hoffm.
8. A. syıvestris Hoffm. Umb. 40.
246. In silvis Kan-Ouen-To, juin 1901.
SESELINEZÆ
PHELLOPTERUS Benth.
9. P. zrrroraus Benth. et Hook. Gen. I, 905.
255. In littore maris Ouen-San, août 1901.
OENANTHE L.
10. O. stoLonIFrERA DC. Prod. IV, 138.
256. In fossis Ouen-San, août 4901.
956 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22€ SÉR.). (4)
CNIDIUM Guss.
11. C. saponıcum Miq. Prol. Fl. Jap. 268.
252. In littore maris Fusan, 4 oc. 1901.
LIGUSTICUM L.
12. L. AcutiLosvm S. Z, Fam. nat. I, 203.
266. In collibus Ouen-San, août 1901.
SELINUM L.
13. S. COREANUM Sp. nov.
(Tilingia Regel). Caulis erectus, glaber, ramosus, elatus. Folia radi-
calia..... caulina inferiora pinnata, pinnis inferioribus longe, superioribus.
breve petiolatis, vel sessilibus, omnibus ambitu ovato-lanceolatis, vel
lanceolato-oblongis, profunde pinnatisectis, dentibus acutis, mucronatis.
Petioli inferiores longi, vaginantes. Folia suprema hirsuta, segmentis
pinnatisectis. Involucrum 5-7 phyllum, phyllis linearibus subulatis.
umbella 5-8plo brevioribus. Involucellum phyllis numerosis umbellula
2-4 plo brevioribus. Radii 6-12 valde inæquales, longi. Petala alba, apice
emarginala. Stamina pelala subæquantia vel iis breviora. Antheræ albes-
centes. Discus margine undulatus. Fructus calycis dentibus coronati, üs
stylopodium superantibus. Cosiæ omnes alatæ vel subalatæ, laterales dor-
salibus et mediis duplo latiores. Vitiæ in valleculis dorsalibus semper soli-
tariæ, in lateralibus solitariæ vel binæ. Semen facie commissurali
concaviusculum.
Differe du Selinum Tilingia (Tilingia ajanensis Regel) par sa tige bien
plus élevée, les rayons des ombelles plus longs (dans le Selinum Tilingia
l’ombelle n’est que deux fois plus longue que l’involucre), par les éta-
mines plus courtes, les anthères blanchâtres et non violettes, les bande-
leties moins nombreuses. Diffère du Selinum longeradiatum Max. par le
pétiole moins auriculé, les folioles de l’involucelle plus courtes, les pétales
émarginés et non presque entiers, les bandelettes un peu plus nom-
breuses.
248 et 249. In collibus Ouen-San, août 1901.
12. SELINUM MELANOTILINGIA SP. NOV.
(Tilingia Regel). Radix fibris verticillatis incrassatis. Caulis parum
elatus, glaber non vel vix ramosus. Folia præter suprema simplicia sim-
(5) H. DE BOISSIEU. LES OMBELLIFERES DE COREE. 957
pliciter ternata, foliolis subsessilibus ovalibus, basi attenuatis circumeirca
superficialiter dentatis, dentibus acutissimis, subspinescentibus. Petioli infe-
riores longi, basi vaginantes. Vaginæ superiores foliis destitutæ. Umbellæ
confertæ. Involuerum 5-6 phyllum, phyllis inæqualibus. Involucella poly-
phylla, umbellulas floriferas superantia. Petala nigro-rubra, apice integra
longe inflexa. Antheræ roseæ, purpureo-lineatæ. Fructus (a nobis
iantum junior visus), calycis dentibus coronatus. Stylopodium margine
erenatum. Costæ omnes alatæ vel subalalæ, laterales cæteris duplo
latiores. Vitiæ…..
Je ne connais pas d’affinités véritables à cette plante curieuse qui, par
la couleur de ses fleurs, rappelle certains Ligusticum du sud de la Chine,
le L. angelicæfolium Franch., par exemple.
258. Sommet du Mont Fusan, à 500 m., oct. 1901.
260. In vallibus Naï-piang, août 1901 (mêlé à l'Apium cicutæfolium).
ANGELICA L.
13. A. rraccına Komarow in Bull. Ac. Petersb. XVII, 431.
768. In Corea media, sept. 1901.
PEUCEDANEE
PEUCEDANUM L.
14. P. perromweum Makino in Yabe Revisio Umbellif. Japon.
Près de Séoul, 23 sept. 1901.
15. P. pecursivum Max in Mél. biol. XII, 472.
242. Chinampo, sept. 1901.
269. Kan-ouen-to, juill. 4901.
270. In mont. Naï-piang.
16. P. PODAGRARIA Sp. nov.
Elatum, parce ad nervos paginæ inferioræ foliorum pilosiusculum,
ceterum glabrum. Folia (saltem in exemplare nostro) cuncta radicalia,
3 plo ternalisecta, divisionibus primarüs longissime, secundariis sat longe
peliolalis, divisionibus ullimis subsessilibus, ovalibus, basi cuneata inæ-
quilateralibus, præter basin integram circumeirca dentatis, dentibus
parum profundis, acutis, ovalibus, mucronatis. Vaginæ parum dilatatæ-
Umbelle radü 5-8, elongali, facie interiore scabrido-pubescentes. Flores
958 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (6)
fertiles sterilibus mixtæ, albæ, petalis emarginatis. Fructus (immaturi
tantum visi) valde compressi, ovato-elliptici, alati, nigrescentes, costis dor-
salibus nerviformibus, calicis dentibus coronati. Vittæ in valleculis plures.
Port de l’Aegopodium podagraria, fruits d’un Ferula. A comparer à
une plante que nous connaissons seulement par description, P. multivit-
tatum Max du Japon, dont notre espèce semble différer par les folioles
non incisées en deux ou trois lobes, la tige nue, la gaîne des feuilles à
peine dilatée, l’intérieur des rayons de l’ombelle scabre-pubescent mais
non hispide, à poils bruns, etc. .
257. Mont. de l’intérieur de la Corée, sept. 1901, à 1009 m.
HERACLEUM L.
17. H. BARBATUM Led. Fl. Ross. II, 322.
287. Mont. de la Coree, sept. 1901.
CAUCALINEA
TORILIS DC.
418. T. anturıscus Bernh. Syst. 167.
250. Nai-piang, juill. 1901.
Obs. En ajoutant aux plantes ci-dessus énumérées les Hydrocotyle
Wilfordi Max, Sanicula chinensis Bunge, S. tuberculaia Max, Angelica
Kiusiana Max, A. Coreana Max, Peucedanum terebinthaceum F. M.
signalés par Palibin, le Peucedanum elegans décrit par Komarov
(Bull. Soc. Ac. Petersb. XVII), et le Heracleum coreanum décrit par
nous dans une étude précédente (Bulletin de ’Herbier Bossier, n° 10),
enfin les Centella asiatica Urb., Bupleurum sacchalinense Schm., Cryp-
totænia japonica Hässk., Carum neurophyllum Max, Sium ninsi L.,
Sium nipponicum Max, Cnidium Monnieri Cuss., Angelica anomala Lallem.,
A. Miqueliana Max, A. Uchiyamæ Yabe, Peucedanum cartilagineo-margi-
natum Makino, Siler divaricatum Benth. et Hook. signalés ou décrits par
Yabe (Bot. Magaz. de Tokyo, XVII, 107 et suiv.), on arrive au chiffre de
38 Ombelliferes connues pour la Coree.
959
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANIL
(Suite.)
352. Plagiochila ungarangana Sande-Lac Syn. Hep. Javan,
p. 10.
Dioica, mediocris, rigidula, triste viridis. Caulis ad 4 cm. longus,
strictus, rigidus, simplex vel furcatus. Folia caulina 3 mm. longa basibus
imbricatis, optime pectinatim disticha, oblique patula, angulo 67 ° rigida
in sicco haud mutata, postice parum ampliata, cauli incumbentia ibi-
demque recurvula et longius angusteque decurrentia, ambitu ovato-
oblonga subsymmetrica, basi amplissima apice duplo angustiora, margine
antico substricto nudo postico e basi rotundata substricto, sub apice
tantum 1-2 denticulato, apice ipso oblique truncato 3-4 dentato, dentibus
validis brevibus oblique porrectis vel recte patulis, Cellulæ apicales 18 y,
basales 18 X 36 y trigonis majusculis apice nullis. Andræcia mediana,
bracteis 9 jugis apice obtusatis breviter patulis denticulatis.
Hab. Java (Junghuhn).
Die Originalpflanze hat Blätier, die weder dorsal noch ventral so weit
herablaufen wie die Figur tab. II 1. c. zeigt.
353. P. ovalava St.n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, pallide flavo-virens, corticola. Caulis ad
4 cm. longus simplex vel pauciramosus strictus tenuis fuscus sub flore
simpliciter innovatus. Folia 3 mm. longa, confertissima, oblique patula,
angulo 58° utrinque breviter decurrentia, plano-disticha, postice parum
ampliata, in plano caulem tegentia vulgo tamen recurva, basi amplissima,
apice parum angustiora, ambitu oblongo-ligulata, margine antico nudo
leniter sinuato, postico parum arcuato, illo subparallelo remote denti-
culato, dentibus ad 6, brevibus oblique patulis acutis, apice recte trun-
cato 5 dentato, dentibus inæqualibus 3 vulgo majoribus recte patulis.
Cellulæ apicales 18 y trigonis majusculis nodulosis, basales 18 X 36 u.
trigonis magnis angulatim nodulosis. Folia floralia caulinis majora late
ovalo-trigona, margine poslico basi valde ampliato ubique grosse angus-
leque spinoso, margine antico apiceque breviler dentatis. Perianthia
374
960 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.) Plagiochla.
(sterilia) ore late rotundato profunde bilabiato, labiis maxime laceratis,
laciniis varie patulis flexuosis, aliis triangulatis longe attenuatis similiter
laciniatis, ala antica angusta brevis integerrima.
Hab. Viti, Ovalau (Græffe).
VII. Oblongotrigonæ.
354. Plagiochila yokogurensis St. Bull. Herb. Boiss. 1897,
p. 104.
Dioica, mediocris gracilis rigidula, olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad
5 cm. longus, repetito furcatus, interdum subfasciculatus, rigidus. Folia
caulina fragillima, ad 2 mm. longa conferta oblique patula, angulo 67°
plano disticha, postice parum ampliata cauli incumbentia vel recurva
utrinque longe angusteque decurrenlia, anguste trigona, symmelrica,
apice quam basis quadruplo angustiore, margine antico stricto nudo
sub apice remote 3 dentalo postico e basi breviter rotundata stricto
7-8 dentato dentibus remotis, apice obtusato 4 dentato, dentibus ubique
brevibus e lata basi acutis recte patulis vel parum longıoribus spini-
formibus. Cellulæ apicales 27 y trigonis subnullis, medianæ 36 y,
trigonis magnis attenualis, basales 18 X 36 ı. parietibus trabeculatis.
Hab. Japonia, Tosa ([nouë).
999. P. nutans St. n. sp.
Dioica major sed gracilis, rigida, brunnea, superne flavo-virens. Caulis
ad 10 cm. longus, tenuis fuscus, rigidus, in planta feminea superne
multiramosus, innovationibus brevibus sæpe simplicibus quasi nodosus,
ramis juvenilibus nutantibus vel fere circinatis parvifoliis subinde devo-
lutis, foliis increscentibus vestitis, apice floriferis innovatisque, innova-
tionibus eodem modo repetitis. Folia caulina normaliter 2,5 mm. longa,
imbricata, oblique patula, angulo 58° postice breviter decurrentia plano
disticha ventre ampliata alle cristata asymmetrica, basi amplissima,
apice A plo angustiora, anguste ovalo-irigona, margine antico nudo stricto
vel sub apice unidenlato, postico e basi nuda angulatim rotundata leviter
arcuato dentato, dentibus ad 44 validis regulariter approximatis brevibus
acutis recte patulis, apice emarginato-bispinoso, spinis oblique porrectis
validis sinu profunde discretis. Cellulæ apicales 27 y. hasales 27 X 56 y
trigonis majusculis basi 'majoribus, truncato-nodulosis. Folia floralia
multo majora, caulinis simillima grosse spinosa, basi postica valde
ampliala perianthio appressa. Perianthia (sterilia) nutantia ore truncato
375
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 961
dense grosseque lacinulato, laciniis lanceolatis porrectis inæqualibus
interdum hamatis.
Hab. Nova Caledonia (Balansa).
356. Plagiochila inflata St. n. sp.
Dioica, magna, gracilis robusta, rigida, brunneola, dense cæspitosa,
corticola. Caulis ad 42 cm. longus, simplex superne vage longeque
ramosus ramis parum divergentibus, validus, fuscus et rigidus. Folia
pro planta parva. 3 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo
58° in sicco arcte decurva, utrinque decurrentia, ala antica valde inflata,
postice ampliata alteque cristata, subsymmetrica in plano oblongo-
trigona, basi amplissima, apice fere 5plo angustiora, margine antico
stricto nudo, ipsa basi 4-5 denticulato, sub apice breviter 3 dentato,
dentibus remotis, margine postico e basi semicirculari stricto nudo sub
apice remote bidentulo, apice ipso rotundato 4 spinuloso. Cellulæ
apicales 18 y, basales 18 X 36 y, trigonis magnis acutis.
Hab. Nova Guinea orientalis (Micholitz).
397. P. Khasiana Mitt. Proc. Linn. Soc. 1861, p. 95.
Dioica, major, rigida, brunneola, pendula corticola. Caulis ad 8 cm.
longus, sæpe simplex vel pauciramosus sub flore ramulo simplici inno-
valus. Folia imbricata 3,5 mm. longa, subrecte patula, angulo 80°
plano-disticha, postice ampliata caulem late superantia vel late recurva,
in plano’angusie triangulata 1. e. quarto infero amplissima, apice fere
Lplo angustiora, margine antico strictissimo subnudo postico e basi
semieireulari stricto superne remote 6 dentato, apice oblique truncato
sæpe in plano leniter nutante, 4-5 dentato, dentibus ubique parvis aculis
oblique porrectis. Cellulæ apicales 27 y, trigonis magnis acutis, medianæ
27 y. trigonis truncatis, basales 27 X 45 y trigonis maximis angulatim
nodulosis. Folia floralia caulinis vix majora, margine postico breviter
ciliato, ceterum caulinis simillima. Perianthia (sterilia) ore repando rotun-
dato irregulariter dentato, dentibus remotiusculis e lata basi acutis.
Hab. Himalaya, Khasia Montes ; Bootang (Durel).
398. P. pacifica Mitten in Seemann Fl. Viti., p. 407.
Sterilis, major, robusta, grandifolia, fusco-olivacea, corticola. Caulis
ad 8 cm. longus, superne parum ramosus, fuscus crassus et tenax. Folia
caulina plus 5 mm. longa, valida conferta oblique patula, angulo 67°
vix decurrentia lata basi inserta, plano disticha, postice breviter ampliata
humiliterque cristata, in plano oblongo-trigona, apice quam basis qua-
druplo angustiore obliqua et valde asymmetrica, margine antico parum
arcuato, remote % dentato, postico e basi rotundata sinuato (folia dein
376
962 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sER.). Plagochila.
superne falcata) grosse spinoso, spinis basalibus giganteis hamatis versus
apicem folii brevioribus strictisque apice ipso iruncato 3-4 spinoso,
spinis subæqualibus validissimis strictis. Folia ramulina simillima
minora. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 u trigonis parvis.
Hab. Sunday Island (Milne).
359. Plagiochila deflexa Mont. et & Ann. sc. nat. 18
p. 192.
Dioica, magna, rigidissima, dilute olivacea vel flavo-rufescens. Caulis
ad 12cm. longus validus fuscus sæpe simplex, interdum superne ramosus,
ramis parum divergentibus pauciramosis, ob folia decrescentia atte-
nuatis. Folia caulina adulta vix 5 mm. longa, remotiuscula, disticha,
subrecte patula, angulo 80°, utrinque breviter decurrentia, basi postica
ampliata caulique longius incumbentia, in plano oblongo-trigona, basi
amplissima, apice quintuplo angustiora, margine antico substricto nudo
vel sub apice bidentalo, postico e basi valde arcuata fere rectangulata
substricto vel leniter curvato sexspinoso, spinis remotis, superioribus
approximatis, omnibus magnis recte patulis e lala basi attenuatis, apice
ipso emarginato-bispinoso, spinis similibus porrectis vel divergentibus.
'olia ramulina angustiora, oblongo-elliplica, basi angustata et caulem
haud tegentia, similiter armala, ullima caulinis multoties minora. Cellulæ
apicales 27 w parielibus crassis, basales 27 X 72 y parielibus maxime
trabeculatis. Andræcia mediaua, bracleis 8 jugis confertis, superne longe
foliaceis subrecte patulis breviter ligulatis angulatis vel paucidentatis.
Hab. Hawai (Gaudichaud).
360. P. morokana St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigidula, pallide virens vel flavescens. Gaulis ad
3 cm. longus, superne parum ramosus, ramis brevibus parum divergen-
tibus. Folia caulina 3 mm. longa, imbricata, planodisticha, oblique
patula, angulo 67°, postice ampliala, caulem tegentia, recurvula, basi
amplissima, apice fere triplo angustiora, in plano ovato-oblonga, asym-
metrica, margine antico nudo siriclo, postico e basi semicireulari leviter
sinualo vel substricto, grosse spinoso, spinis ad 12, remotiusculis, validis
et longis subæquimagnis, oblique patulis, apice emarginato-bispinoso,
spinis oblique porreclis vix majoribus. Folia ramulina sat desciscentia
oplime ovata, plus 2 mm longa, poslice minus ampliata, margine antico
stricto, sub apice curvato 3-4 denticulato, margine postico e basi nuda
8 dentato, apice bi- vel tridentato, dentibus validissimis lalis acutis oblique
porreclis. Cellulæ apicales 27 u, trigonis magnis, basales 27x34 y trigonis
maximis sæpe trabeculatim confluentibus. Andrecia terminalia furcatim
377
Le
.
or
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 963
geminata, apice vegelativa, bracteis confertis ad 14 jugis, apice brevissime
patulo spinuloso.
Hab. Nova Guinea, Moroka (Loria).
361. Plagiochila macrantha St. n. sp.
Sterilis, mediocris, rigida, rufo-brunnea, aliis hepaticis consociata.
Caulis ad 6 cm. longus, tenuis fuscus et durus, pauciramosus. Foha
3,5 mm. longa imbricata, valde concava, oblique patula, angulo 45° in
sicco decurvo-homomalla, antice longe decurrentia, postice breviter inserta,
valde ampliata, caulem late superantia vel recurva, in plano ovato-oblonga,
tertio infero amplissima, apice triplo angustiora, margine anlico sinuato
sub apice 3-4 dentato, dentibus brevibus oblique porreclis; postico e basi
semicirculari substricto, ubique dentato-spinoso, spinis sub 25 regulariter
approximatis validis, e lata basi breviter altenualis recle patulis, apice
nutante obtusato similiter spinoso. Cellulæ apicales 27 y, trigonis magnis
acutis. medio basis 18x54 y reclangulares, parietibus validis trigonis
magnis.
Hab. Ceylon (Nietner).
362. P. Remyana SL. n. sp.
Sterilis, mediocris, pallide virens. Caulis ad 6 cm. longus tenuis rigidus
fuseus simplex vel superne pauciramosus, ramis brevibus divergentibus.
Folia caulina 3,5 mm. longa, basibus imbricatis, oblique patula, angulo
67°, antice longe decurrentia, plano disticha, postice valde ampliata alteque
cristata, basi late cuneata, medio constricta superne ligulata margine antico
longe sinuato superne stricto bidenlalo, postico e basi sêmicirculari leviter
sinualo, sub apice bidentato ceterum nudo, apice ipso truncato quam
basis 4 plo angustiore % dentato, dentibus validis e lata basi breviter
acuminalis subæqualibus. Folia ramulina multo minora, simillima quoad
configuralionem ceterum valde aberranlia, apice emarginato bicornuta,
margine postico remote bispinoso spinis æquimagnis validis oblique
palulis regulariler consecutivis. Cellulæ apicales 27 y trigonis parvis,
basales 27 45 y, trigonis magnis acutis.
Hab. Hawai (Remy, Diedrichsen).
363. P. Gammiana St. n. sp.
Sterilis, magna et robusta, rigidula, olivacea, profunde cæspitosa. Caulis
ad 12 cm. longus, validus et fuscus, simplex superne pauciramosus. Folia
ramulina vix 4 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 67°, concava,
disticha, postice valde ampliata caulem superantia vel late recurva, utrinque
breviter decurrentia, in plano oblongo-trigona ji. e. basi amplissima,
versus apicem sensim anguslala, apice ipso %plo angustiora, margine
378
964 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
antico stricto nudo, postico e basi semicirculari substricto angulato inte-
gerrimo vel sub apice 1-2 spinoso, spinis validis recte patulis, apice recte
truncato 4-5 spinoso, spinis brevibus porrectis. Cellulæ apicales 27 m,
trigonis magnis, basales 27 57 y, trigonis maximis truncatis.
Hab. Himalaya, Sikkim (Gammie, Bretandeau).
364. Plagiochila birmensis Si. n. sp.
Dioica gracilis parvifolia rigidula, effuse cæspilans, brunnea. Caulis ad
8 cm. longus, tenuis fuscus rigidus, repetito longe furcalus fureis angulo
recto divergentibus. Folia 2 mm. longa, fragiilima, basi tantum imbricata,
curvalim patula, angulo 58° antice longe angusteque decurrentia, postice
breviter inserta lobulatim ampliata lateque recurva in plano e basi trian-
gulata medio constricta superne ligulata, margine antico sinuato nudo sub
apice 1-2 dentato, postico e basi rotundata abrupte stricto, ubique valide
irregulariterque dentato, apice recte truncato 3-4 dentalo. Cellulæ apicales
27 y trigonis magnis aculis, basales 18 X 36 y trigonis magnis subno-
dulosis. Folia floralia caulinis parum majora simillima. Perianthia
juvenilia ore late rotundato subæqualiter dentato, dentibus e lata basi
breviter attenuatis pungentibus.
Hab. Birma (Stolitzka).
365. P. ventricosa SL. n. sp.
Dioica, major rigida fragillima rufo-brunnea dense profundeque cæspi-
tosa. Caulis ad 10 cm. longus a. basi ramosus, ramis remotis longis et
longissimis late divergentibus pauciramulosis. Folia caulina 2 mm. longa,
imbricata, subreete patula, antice longissime decurreniia, basi poslica
ampliata alteque cristata, brevissime inserla, in plano angusie trigona,
basi latissima apice 3plo angusliora, margine antico substricto nudo sub
apice grosse 3 spinoso, postico e basi semicirculari stricto remote spinoso,
spinis subæquimagnis validis longiusculis oblique porrectis, apice truncato
3-4 Spinoso spinis validioribus recte patulis subæquimagnis. Folia ramu-
lina simillima minora. Cellulæ apicales 27 y. basales 27 X 45 1 trigonis
ubique magnis. Amphig. magna numerosa late inserta e disco integro
subeireulari lacinulata, laciniis numerosis anguste lanceolatis disco
longioribus recte patulis vel hamatis. Folia floralia caulinis simillima
majora el grossius spinosa. Per. compresso-campanulata ore rotundato
remoteque laciniato.
Hab. Himalaya (Kurz); Ceylon (Fleischer).
366. P. phalangea Taylor J. of Bot. 1846, p. 264.
Sterilis mediocris valida rigida brunnea fragillima. Caulis ad 4 cm.
longus pro planta crassus fuscus, superne fasciculatim pluriramosus, ramis
379
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 965
brevibus furcalis divergentibus. Folia 2,5 mm. longa, imbricata, curvatim
patula, utrinque longissime decurrentia, basi postica ampliata recurvo-
erecta, ambitu subtrigona, basi amplissima apice 4plo angusliora. asym-
metrica, margine antico leviter sinuato nudo vel superne bi-tridenticulato,
poslico sparsim denticulato. e basi semicirculari subnuda et sæpe plicala
leviter sinuato, medio supero folii itaque subconstricto vel abrupte angus-
lato, apice recle truncato similiter armato. Cellulæ apicales 27 y basi
27 X 54 u trigonis magnis aculis.
Hab. Nepal (Wallich).
367. Plagiochila peradenyensis Schffn. Acad. Vindob. 1900,
p. 172.
Dioiea, mediocris rigida, olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad 5 cm.
longus repetito furcatus, rigidus validus et strictus, ramis divergentibus.
Folia caulina 2,5 mm. longa, maxime fragilia, conferta, oblique patula,
angulo 58°, utrinque longe decurrentia, plano disticha, basi postica valde
ampliata, alte cristata vel recurva, ambitu semicordata, valde asymmetrica,
margine antico stricto nudo, postico inferne semicirculariter arcuato
superne leniter sinuato grosse dentato, dentibus usque ad basin ipsam
descendentibus valde inæqualibus grossis et pusillis mixtis, superne
sensim minoribus apice quam basis subtriplo angustiore, truncato 4-5
denticulato. Cellulæ apicales 18 y. trigonis parvis, basales 18 X<36 4 trigonis
magnis. Amphig. rudimentaria vel bene evoluta, profunde bifida, laciniis
lanceolatis hie illie cilia munitis. Folia flor. caulinis similia, basi postica
quidem haud ampliala validius dentata. Perianthia semiexserta late
compresso-ovata plus 3 mm. longa ore truncalo spinoso, spinis conferlis
longe attenuatis.
Hab. Ceylon (Schiffner); Java (Giesenhagen); Norfolk Island (Robinson).
Pflanzengeographisch von grossem Interesse.
368. P. paschalis St. n. sp.
Sterilis major robusta et rigida, rufo-brunnea. Caulis ad 6 cm. longus
tenuis fuscus et tenax, irregulariter pinnatim ramosus, ramis longis
parum divergentibus. Folia vix 3 mm. longa, parum imbricata, oblique
patula, angulo 58° utrinque longius decurrentia, decurvula, postice
ampliata, in plano caulem tegentia, vulgo lamen recurva et valde concava,
ambilu semicordata valde asymmetrica, margine antico striclo ubique
valide spinoso, spinis remotiusculis recte patulis versus basin brevioribus-
margine postico e basi rotundata ventriculariter prominente abrupte
angustalo, sinualim excurrente, ubique grosse spinoso, spinis approximatis
inæqualibus, longioribus hamatis, apice quam basis 4 plo angustiore
380
966 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
truncalo {rispinoso, spinis strictis, angularibus magnis tertio mediano
minore. Cellulæ apicales AS y, basales 18 <27 u trigonis nodulosis basi
majoribus.
Hab. Oster Insel (Savatier).
Incertæ sedis sunt vel mihi incognitæ :
Plagiochila æqualis Mitt. Proc. Linn. Soc. 1861, V., p. 98.
«Caule erecto, subsimplici ; foliis approximalis, patentibus, ovatis
obtusis, margine dorsali reflexo ventralique breviter denticulato ; involu-
cralibus conformibus ; perianthio lineari-elongato compresso, bilabiato,
labiis rotundatis denticulatis. Caulis 3-4 pollicaris, foliis æqualibus. PI.
Hookerian& affinis, sed vix ramosa».
Hab. Ceylon, Horton Plains (Gardner).
P. debilis Mitt. Proc. Linn. Soc. 1861 V., p. 27.
«Caule erecto, gracili ; foliis patentibus subsecundis, remotis, ambitu
subquadratis bifidis, margine dorsali integerrimis, ventrali sparse dentato
integerrimove ; perianthio compresso, late infundibuliformi, dentato ;
dorso anguste alato ; foliis involucralibus amplius dentatis. P. centrifugæ
Tayl. et P. biseriali similis sed gracilior, foliis remotioribus minusque
orbiculatis».
Hab. Himalaya orientalis, Sikkim (Hooker).
P. furcifolia Mitt. Trans. Linn. Soc. 1891, p. 19%.
Sterilis, mediocris, flaceida, fragillima, gracilis, dilute flavo-virens,
corticola. Caulis ad 3 cm. longus, tenuis, repetito-furcatus. Folia adulta
imbricata, superiora minora, contigua, oblique patula, concava, vix decur-
rentia, usque ad medium vel magis profunde bifida, lobis lanceolatis longe
attenuatis integerrimis. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis, basales
27 X 45 y, trigonis maximis.
Hab. Japan (Challenger Expedition).
P. microdonta Mitt. Proc. Linn. Soc. 1861 V., p. 97.
«Caule erecto, dichotome parce ramoso, gracili ; foliis palentibus,
deltoideo-rotundatis lateve ovatis, apice breviter parceque denticulatis
cæteroquin integerrimis ; involucralibus conformibus magis dentatis ;
perianthio obovato-truncato, ore breviter dentato-ciliato. P. deltoideæ
affinis, sed minor, foliis apice breviter parceque dentatis».
Hab. Pensinsula Malayana, Moulmein (Parish) ; Ceylon (Gardner).
281
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 967
VII. Cucullatæ.
a Folia ovata.
369. Plagiochila integrilobula Schffn. Acad. Vindob 1900,
p. 195.
Dioica, minor, flaccidissima, tenerrima pallide virens, dense depresso-
cæspilans, corticola. Caulis ad 4 cm. longus, debilis, viridis, tenuis, parum
ramosus. Folia vix 3 mm. longa, vix imbricata, oblique patula, angulo
67°, tenerrima et fragillima, plano-disticha, ovato-oblonga, subsymme-
trica, postice auriculatim-cucullata, auriculo integerrimo, margine antico
leniter arcualo nudo vel superne remote denticulato, postico similiter
arcualo, longe spinoso, spinis sub 6 oblique porrectis, basalibus validis
longe acuminatis, hamatis, superioribus angustis magis approximatis,
strictis apice rotundato-truncato spinoso-ciliato, spinis oblique porrectis,
angustis strielis vel flaccidis. Amph. rudimentaria. Cellulæ apicales 27 y,
basales 27 X 36 y trigonis nullis. Andræcia in caule vel ramis terminalia,
pro planta longissima, (ad 15 mm.) bracteis confertis superne longius
sequarroseque patulis integris.
Hab. Java (Schiffner).
370. P. Gœthartiana Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 192.
Dioica, mediocris, olivacea, flaccida, corticola. Caulis ad 4 cm. longus,
tenuis, viridis, debilis, simplex. Folia vix 3 mm. longa, conferta, plano-
disticha, oblique patula, angulo 58°, haud decurrentia, basi postica auri-
culatim ampliata cucullata, auriculo nudo vel longe ciliato, ambitu ovato-
deltoidea, basi amplissima, apice fere duplo angustiora, asymmetrica,
margine antico substricto, superne remote paucispinoso, postico substricto
irregulariter longe spinoso, spinis sub 8-10, e lata basi longe attenuatis
recte vel oblique patulis vel hamatis, apice oblique truncato trispinoso,
spinis validis oblique porrectis, dentibus parvis interjectis. Cellulæ apicales
20 u, basales 20% 27 y, trigonis nullis. Amphig. rudimentaria, ad squa-
mam minutam bi-vel plurifidam reducta. Folia floralia caulinis longiora,
subrectangulata duplo longiora quam lata, apice recte truncata, circum-
eirca spinoso-ciliata, ciliis recte patulis, posticis longioribus hamatis.
Perianthia (juvenilia) ore rotundato setuloso.
Hab. Java (Schiffner) 500 m.
371. P. Zippelii Sande. Ann. Mus. Lugd. Bat. 1863/64.
Dioica, mediocris, flaccida, olivacea vel brunnea. Caulis ad 5 cm. longus,
382
968 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉk.). Plagiochila.
simplex, in planta feminea apice fasciculatim ramosus, floribus breviter
innovatis fere capilatus. Folia caulina 3 mm. longa, conferta oblique
patula, angulo 67°, oplime ovata subsymmetrica, margine antico strielo
superne arcuato regulariter spinoso, spinis inferioribus tenuissimis versus
apicem sensim validioribus sub apice in dentes validos mutatis, margine
postico leviter arcuato inferne longe ciliato, ciliis hamatis sensim in
spinas longas abeuntibus, sub apice in dentes validos mutalis, apice late
rotundato dentato, denlibus 6-7 recte patulis validis e lata basi acutis.
Amphig. rudimentaria vel nulla. Cellulæ apicales 27 y, basales 27x54 y
trigonis nullis. Folia floralia caulinis multo majora, oblongo-rectangulata
grosse dentato-ciliata, basi utrinque ciliata, sinubus recurvis maxime
crispata. Per. (juven.) ore longe dentato ciliato.
Hab. N. Guinea.
372. Plagiochila Kærnbachii Si n. sp.
Dioica, major et grandifolia, dilute brunneola rigida. Caulis ad 7 cm.
longus validissimus subater simplex et strictus. Folia caulina 6 mm.
longa, conferta, oblique patula, angulo 67° haud decurrentia plano-disticha
postice valde ampliata alteque cristata vel recurva in plano ovato-oblonga,
brevi basi inserta asymmetrica antico stricto spinuloso, spinis approxi-
matis, angustis longiusculis oblique porrectis sub apice validioribus, -
omnibus æquilongis regulariterque conseculivis, margine postico e basi
lobulatim producta rotundata superne striclo, ubique spinoso, spinis
validis angustis longiusculis minoribus mixtis recte patulis, apice rotun-
dato-truncato similiter spinoso. Cellulæ apicales 27 u, basales 37 54 ı,
trigonis magnis acutis. Amphig. nulla. Folia flor. maxima, oblique ovato-
tringularia circumcirca longe spinosa, spinis angustis ubique æqualibus,
apice tantum longioribus ciliiformibus. Per. ulrinque innovata anguste
campanulata valde inflata ore parum dilatato truncalo longe Spinoso-
cilialo, ciliis æquimagnis porrectis parum curvatis. Andrecia terminalia
ad 4-5 aggregala ad 15 mm. longa, bracteis confertis apice breviter
recurvis integerrimis.
Hab. Nova Guinea (Kærnbach).
379. P. Sandei Dozy. Nederl. Kruidk. Arch. IV., p. 92.
Dioica, maxima et longissima, robusta, flavo-virens vel brunneola, laxe
cæspitosa, corticola. Caulis ad 13 cm. longus, validissimus, rigidus, fuscus,
apice furcatus, interdum umbellatim ramosus. Folia ad 6 mm. longa,
postice ampliata alteque cristata dense imbricata subrecte patula, angulo
80°, plano disticha, brevi basi inserta, haud decurrentia, leniter falcata,
valde asymmetrica, semicordata, apice triplo angustiora, margine antico
383
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 969
sinuato ciliato, ciliis superis validis angustis inferis tenuibus ramosis,
margine postico e basi semicirculari bene arcuato, æqualiter spinoso,
spinis angustis strictis recte patulis, regulariter consecutivis equimagnis,
apice rotundato similiter armato. Auricrlum magnum elongatum varie
quasi nodulose inflatum, spinis breviusculis occultis armatum. Cellulæ
apicales 36 u, basales 36x72 u parietibus validis vel validissimis,
trigonis dein minus dislinctis. Amphig. nulla. Folia flor. caulinis simil-
lima, longius armata. Per. magna (ad 6 mm. longa) anguste obconica,
ore truncato spinuloso. Capsula brevissime pedunculata ovalis, 3 mm.
longa. Elateres 170 y, valde attenuati, spinis duplicatis angustis laxe
tortis. Andræcia terminalia ad 3-8 aggregata, valde robusta, bracteis
confertis, superne breviter recurvis integerrimis.
Hab. Java, Sumatra, Borneo, Ceram, Saparua, ubique ut videtur
haud rara.
b. Folia ovato-trigona.
374. Plagiochila densifolia Sande-Lac. Ann. Mus. Lugd. Bat.
1863/64.
Dioica, mediocris, flaccida, dilute olivacea vel brunneola. Caulis ad
3 cm. longus simplex tenuis fuscus, debilis. Folia 3 mm. longa, conferta.
oblique patula, angulo 67° plano disticha antice decurrentia, postice auri-
culo majusculo inflato et longe ciliato instructa, ovato-cuneata subsym-
metrica, margine antico stricto dense ciliato, ciliis brevibus recte patulis
æquilongis regulariterque conseculivis, sub apice paucispinuloso, spinis
brevibus remotis, margine poslico e basi parum curvala substricto, spinoso-
ciliato, ciliis equimagnis confertis hamatis, sub apice brevioribus strictis,
apice late rotundato 6-7 spinuloso. Cellulæ apicales 27 y trigonis majus-
culis, basales 27 X 54 u trigonis magnis acutis. Amph. majuscula plus
minus rotunda, breviterque lobata, margine longe ciliato, aliis ciliis sparsis
in facie anlica amphig. Andrecia terminalia, solilaria vel geminata,
bracteis numerosis apice breviter recurvis integerrimis.
Hab. Borneo (Korthals) ; Nova Guinea (Loria).
375. P. Everettiana St. n. sp.
Dioica, major, rigidiuscula brunneola, corticola. Caulis ad 7 cm. longus,
crassus, fuscus, strictus in planta mascula superne pauciramosus, ramis
late divergentibus brevibus longe spiciferis, in planta sterili simplex.
Folia caulina % mm. longa, imbricata, recte patula, utrinque breviter
decurrentia, in plano trigona, apice quam basis 2 plo angustiore, circum-
circa grosse spinosa, margine antico substricto late recurvo, spinis basa-
BULLETIN DE 1 HERBIER BOISSIER, n0 AA, 31 octobre 1903. 6%
970 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
libus parvis, medio validis acuminatis hamatis, sub apice brevioribus
validis oblique patulis, margine postico substricto longe grosseque spinoso,
spinis ad 44 approximatis, e lata basi atlenuatis, hic illic hamatis, sub
apice sensim brevioribus strictis valide acuminatis, apice rotundato-
truncato 5-6 spinoso, spinis recte patulis anguste triangulatis; basis postica
folii late recurva spinulosa, parte infima in caule decurrente inflata pauci-
ciliata. Cellulæ apicales 36 y, basales 27 X 63 y trigonis majusculis
superne parvis. Amphig. magna ad medium biloba, lobis remote ciliatis
sinubus recurvis crispatis. Andrecia longissima, in ramis terminalia
terna vel quaterna atienuata bracteis conferlis apice breviter recurvis
obtusatis integerrimis.
Hab. Borneo, Sarawak (Everett).
376. Plagiochila renistipula St. n, sp.
Dioica, major sed humilis, flaccida, brunneola, corticola. Caulis ad 4 em.
longus, crassus, fuscus, debilis, simplex, in planta feminea superne mulli-
ramosus dendroideus. Folia caulina 3 mm. longa, conferta, recte patula,
plano-disticha, auriculo magno longe pilifero, in plano ovato-trigona, basi
amplissima, apice duplo angustiora margine antico parum decurrente
stricto, regulariter 8 spinoso, spinis remotiusculis angustis oblique patulis
sub apice validioribus, postico leniter arcuato ad 10 spinoso, spinis infimis
longissime attenuatis, flaccidis, hamatis, versus apicem folii sensim
brevioribus sub apice recte patulis, apice truncato 6 spinoso, spinis
longiusculis validis angustis strictis. Cellulæ apicales 27 u, basales
27x45 y, trigonis subnullis. Amphig. maxima, reniformia, disco integro
magno ad medium bifido spinoso, spinis longiusculis validis hamatis,
laciniis apicalibus remote spinosis. Folia flor. caulinis simillima majora.
Per. anguste oblonga, medio alte gibbosa, ore truncato breviter dentato
hic illie spinuloso. Andrecia in apice caulis ad 5 aggregata, longe angus-
teque spicata (15 mm.) bracteis confertis apice breviter recurvis obtusalis
integerrinxs.
Hab. Sumatra (Kehding); Java (Holle).
377. P. Chauviniana Mont. Sylloge, p. 57.
Syn. : P. aurita Schffn. Exped. d. Gazelle 1889, p. 6.
Dioica, mediocris, flaccida olivacea, corticola. Caulis ad 6 cm. longus
simplex vel superne furcatus, debilis viridis inferne fuscus et tenax. Folia
conferta, 3 mm. longa, subrecle patula, utrinque breviter decurrenlia,
subplano-disticha, basi postica macro-auriculata, ambitu late ovato-trigona,
basi latissima apice 2 plo angustiora, asymmetrica, margine anlico stricto
8 spinoso, spinis remotis brevibus angustis vel subsetaceis, oblique
385
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 971
porrectis, margine postico e basi arcuata stricto ad 15 dentato, dentibus
latis validis aculis inferioribus parum longioribus acuminatisque, apice
late truneato-rotundato 6-7 dentato, dentibus validis brevibus. Auricula
maxima, gibbosa, plano-marginata, irregulariter ciliata et dentata. Cellulæ
apicales 27 1. trigonis nullis, basales 27 X 45 u, trigonis magnis. Amphi-
gastria nulla. Folia flor. caulinis multo majora ubique longe spinosa,
spinis antieis angustlis strictis recte patulis, posticis et apicalibus multo
validioribus strictis vel hamatis. Perianthia terminalia, innovatione
simplici suffulta, compresso-campanulata, ore late rotundato grosse
dentato-spinoso ; ala nulla. Andrecia terminalia, longe spicata, spicis
geminalis vel ternis vel simplicibus, bracteis ad 30 jugis confertis, superne
concavis oblique porrectis integerrimis.
Hab. N. Guinea, Kärnbach, Bäuerlen, Mac Cluer Bay (Exped. Gazelle).
Patria plantæ originalis ignota.
378. Plagiochila Kaalaasii St. n. sp.
Sterilis magna sed humilis, flaccida, olivacea laxe depresso cæspitosa,
corticola. Caulis e caudice repente foliifero erectus strictus ad 3 cm.
longus viridis et crassus. pinnatim pauciramosus, ramis oblique patulis
strictis brevibus. Folia 2,5 mm. longa, conferta, oblique patula, angulo
67° plano-disticha, oblongo-triangulata, medio supero abrupte angustato,
latissima basi inserla, postice breviter adnala rotundata cauli parum
incumbentia, apice quam basi 3 plo angustiora, truncata irregulariter
3-4 angulata vel repanda, margine antico stricto e basi rotundata 10 ciliata
superne abrupte sinualo ibidemque paucis dentibus validis brevibusque
armato. Auriculum posticum nullum; amph. rudimentaria plurifida.
Cellulæ apicales 36 y, basales 36 X 45 y trigonis subnullis.
Hab. Samoa (Reinecke). = \
Die Pflanze gehört zweifellos zur Gruppe der Cucullatea, obwohl das
Auriculum hier nicht entwickelt ist; dafür spricht der schlaffe Stamm,
der Bau der Blattzellen und die Anordnung der Blattzähne, welche bei
den meisten Arten dieser Abtheilung am basalen Theile des Blattes
wesentlich länger sind und auffallend von den kurzen apicalen Zähnen
abweichen.
379. P. Kuhliana Sande-Lac. Ann. Mus. Lugd. Bat. 1863/64, p. 292.
Dioica, major, flaccida et tenera, pallide virens vel flavicans, laxe cæs-
pitosa, saxicola. Caulis ad 8 cm. longus (vulgo 6 cm.) debilis rufescens,
simplex vel pauciramosus, ramis brevibus patulis in planla feminea
aggregalis. Folia caulina magna, ad 5 mm. longa, parum imbricata, plano-
disticha, oblique patula, angulo 45°, haud decurrentia, ovato-triangulata,
386
972 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). .Plagiochila.
basi amplissima, apice 4 plo angustiora, Subsymmetrica, margine anlico
leviter curvato substricto, tertio infero nudo superne remote 6 spinoso,
spinis longis oblique patulis, margine postico e basi nuda et anguste
replicata angulatim rotundato superne arcuato, longissime spinoso,
spinis sub 8 angustis strictis oblique patulis basi remotis superne magis
approximalis, apice similiter armato 3 spinoso. Folia ramulina minora,
basi cunealim angustata caulem haud tegentia anguste longeque recurvula,
minus valide spinosa. Cellulæ apicales 36 y, basales 27 X 54 y, trigonis
nullis. Folia floralia caulinis simillima majora, longe spinoso-ciliata.
Perianthia innovata late compresso-campanulata, ore latissimo, longissime
ciliato. Andrecia terminalia, aggregata, longissima, bracteis confertis,
apice longe patulis ligulatis valide spinosis.
Hab. Java (Kuhl, van Hasselt, Zippelius, Korthals, Kurz, Schiffner) ;
Sumatra Ceram, Borneo (Everett) ; Nova Guinea (Kärnbach).
380. Plagiochila nubila Si n. sp.
Dioica, magna et robusta, crassifolia, pallide virens, interdum fusca,
corticola. Caulis ad 8 cm. longus (normaliter 6 cm.) striclus, Crassus,
fnscus, superne viridis, simplex, interdum pauciramosus. Folia caulina -
adulta 3,5 mm. longa, imbricata, subrecte patula, angulo 80° plano disticha,
lata basi inserta, basi postica parum ampliata caulem haud tegentia sed
breviter replicata, in plano latissime triangulatim rotundata, haud decur-
rentia, margine antico leniter arcuato usque ad basin valide dentato,
dentibus ad 12 remotiusculis brevibus acutis, margine postico e basi nuda
rotundala parum arcuato multidentato, dentibus regulariter approximatis,
majusculis, apice late rotundato similiter armato. Folia ramulina valde
aberrantia ; 4 mm longa, optime conica, basi latissima apice 3 plo angus-
tiora, lateribus strictis, antico nudo, poslico e basi angulatim rotundata
nuda 6 spinoso, spinis remotis angustis longiusculis et strictis recte
paténtibus, apice subrecte truncato similiter armato. Folia juvenilia
minora oblongo-trigona. Cellulæ apicales 27 y, basales 18 X 54 y parie-
tibus validis. Amph.nulla. Androæcia terminalia, solitaria vel geminata
vel bis bifurcata, longiuscula, bracteis ad 20 jugis confertis superne
squarrose patulis obtusatis integerrimis vel spinulosis.
Hab. Nova Guinea, Cloudy Mountains (Micholitz), Sattelberg (Lauter-
bach).
Wie schwierig die Gatlung Plagiochila ist und wie notwendig es ist,
die Stammblätter besonders zu beachten zeigt gerade diese Art aufs
beste; die Astblätter sind so abweichend von den Stengelblätiern, dass
man eine andere Pflanze zu sehen glaubt, wenn man ein Individuum
387
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 973
in die Hand bekommt, das kräftig aber noch jung und unverzweigt ist
und nur die basalen Stengelblätier besitzt.
Gemeinhin nur von Blättern zu sprechen, wie es meist geschieht, ist
ganz zu verwerfen; auch ist zu bemängeln, dass vielfach die Grösse der
Blattzellen und die Art der Wandverdickung für Blattspitze und Blatt-
basis nicht getrennt angegeben werden; bei sehr nahestehenden Arten
ist diese genaue Angabe oft das einzige Mittel zur sichern Unterscheidung.
Ich habe eine veständliche Nomenclatur für die Wandverdickungen in
ihren verschiedene Formen eingeführt und kann nur rathen diese oder
eine ähnliche anzuwenden. Denn das Lumen der Zelle als buchtig zu
beschreiben, ist nicht hinreichend, die verschiedenarligen Wandver-
dickungen klarzustellen, wie es denn überhaupt nicht angeht, an Stelle
einer Wand den Raum zu beschreiben, den sie umfasst.
381. Plagiochila parvisacculata St. n. sp.
Sterilis, parva flaccida, dilute olivacea vel brunneola, corticola. Caulis
ad 2 cm. longus, simplex, tenuis, brunneus, debilis. Folia parva vix
1,5 mm. longa. confertissima oblique patula, angulo 67°, haud decurrentia,
plano-disticha. lata basi inserta, auriculo parvo plicæformi inflato ciliato,
basi amplissima apice plus duplo angustiora, oblongo-trigona subsymme-
trica, margine antico stricto nudo, postico e basi curvata stricto, superne
dentato, inferne longe ciliato, ciliis strictis confertis recte patulis, infimis
longissimis apice truncato 3 vel 4 dentato, dentibus brevibus acutis.
Cellulæ apicales 27 u, basales 27 X 36 y. trigonis parvis vel subnullis.
Hab. Nova Guinea orientalis (Lauterbach).
332. P. spinoso-ciliata St. n. sp.
Dioica, major, glauco-virens, flaccida, laxe cæspilosa. corticola. Caulis
ad 6 em. longus viridis, debilis, strictus, simplex. Folia % mm. longa,
basibus imbricatis, subrecte patula, angulo 80° haud decurrentia, plano
disticha, postice parum ampliata et caulem vix tegenlia, auriculatim
replicata, (plica angusta paucidentata) in plano ovato-triangularia, basi
amplissima, apice plus 3 plo angustiora, asymmetrica, margine antico
stricto remote paucidentato, basi sæpe nudo, dentibus angustis oblique
porreclis, margine poslico e basi rotundato stricto, valide spinoso, spinis
numerosis remotiusculis subrecte patulis anguslis, apice rotundato-
truncalo, 5-6 spinoso, spinis similibus longioribus et parum validioribus
strictis recte patulis. Cellule apicales 27 y trigonis parvis, basales
36x63 y, trigonis magnis acutis. Amphig. nulla. Folia flor. caulinis
sımilia maxima, longe remoteque ciliata, eiliis recte patulis hamatis
anticis brevioribus striclis. Per. magna, oblonga, apice parum latiora, ore
388
974 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
truncato longe spinoso, spinis angustis strictis porrectis remotiusculis.
Andrecia terminalia, spicis ad 3 vel 4 aggregatis bracteis apice rotun-
datis recurvis integerrimis.
Hab. Nova Guinea orient. (Kärnbach, Laulerbach, Weinland, Micholitz).
c. Folia oblonga.
383. Plagiochila Novo-hannoverana Schfin. Exped. Gazelle
IV., p. 3. Separat-Abdr.
Dioica, minor, rigidiuscula, flavo-virens, corticola. Caulis ad 4 cm.
longus, simplex vel pinnalim ramosus, tenuis, fuscus. Folia vix 3 mm.
longa, conferta dense imbricata, oblique patula, angulo 58° plano disticha,
antice vix decurrenlia, poslice brevissime inserta, ambitu anguste rhom-
boidea, marginibus parallelis, antico nudo, postico spinoso, spinis longis
anguslis strictis, inferne confertis superne sensim abbreviatis remotius-
culis apice oblique truncato (basi folii parallelo) 5-6 denticulato. Cellulæ
apicales 27 y, basales 36 x 5% y, trigonis subnullis. Amphig. rudimen-
taria subnulla. Folia flor. caulinis similia, magis argute spinosa, basi
poslica valde ampliata. Perianthia compresso-obconica, ore profunde
bilabiato, labiis rotundatis spinoso-dentatis. Andrecia terminalia, bracteis
ad 32 jugis integerrimis.
Hab. Neu-Hannover (Naumann)
Dass diese Pflanze zur Gruppe Sect. I, $ 2 der Synopsis Hepat. gehört,
wird der Autor heute wohl nicht mehr glauben; die 1. c. gegebene Abbil-
dung ist leider ganz unzutreffend.
389
975
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora.
(Neue Folge.)
XX W.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
(Fortsetzung.)
LABIATA.
J. BRIQUET (Genf).
Hyperaspis BRIQ., gen. nov. !
Calix ovoideo-globosus intus exannulatus, facie interiore labri (dentis
postici) in scutellum rotundatum evolulum locatus, et ab eo undique late
marginatus, lobis lateralibus ovatis et anticis setaceis brevibus. Corolla
globosa, tubo lobisque brevissimis, in calice occulta, lobo antiquo cæteris
parum longiore, omnibus + convexe conniventibus. Stamina 4 æqualia,
inclusa, sessilia, nuda; antheræ confluentia apice uniloculares, reni
formes, circa stylum conniventes. Discus circa ovaria in glandulas 4 tu-
mens, quarum postica cæteras aliq. superat. Stylus inclusus parte media
robustior quam basi et apice, apice integer. Nuculæ immaturæ læves. —
Frutex tomentosus. Verticillastri 6-flori, in spicastrum terminale dispo-
sili, bracteis parvis deciduis. Flores parvi.
Hyperaspis Kelleri BRIQ., sp. nov.
Frutex cortice griseo, ramis ascendentibus pilis minimis farinulento-
canescentibus. Folia ovata, apice obtusa vel rotundata, basi in petiolum
! De inip par dessus, el Zrni bouclier — parceque le labre calicinal en forme
de bouclier recouvre la reste de la fleur à la maturité.
976 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
brevem rotundato-extenuata, utrinque tomentella vel farinulento-canes-
centia, juniora ulrinque albo-tomentosa, mediocria, penninervia, nervis
lateralibus utrinque 3-5, integra vel obscure et irregulariter undulato-
crenata. Spicastrum inferne laxum, superne densiusculum, mediocre;
bracteæ floribus breviores, late ovatæ, caducissimæ, extus dense albo-
tomentosæ, intus glabrae purpureæ ; pedicelli brevissimi dense tomentosi.
Calix sub anthesi parvus, dein valde accrescens, exius dense undique
albo-tomentosus, labro scutiformi rotundato; dentibus lateralibus ovatis,
infimis brevibus setaceis. Corolla minima, extus tomentoso-lanatella.
Genitalia glabra. Nunculæ oblongæ læves. &
Planta (ex specim. suppel.) mediocris. Foliorum lamina superficie ad
41,8 cm., petiolus ad 7 mm. longus. Spicastrum 3-6 cm. longum et
demum basi ad 1,4 cm. latum. Pedicelli demum 1-1,5 mm. longi. Calicis
scabrum sculiforme demum superficie 5-6 5-7 mm.; calix proprie dictus
2 mm. longus, lobis lateralibus infra À mm. altis, infimis vix 0,5 mm.
longis. Corolla 1,5 mm. alta, lobis circa 1,5 mm. longis. Antheræ fere
1 mm. alte. Stylus 1 mm. longus.
Ostafrika: Somal-Land, Abdallah (Expedition Ruspoli-Keller n.
228 et 235, leg. Keller).
Type remarquable dont les affinités ne sont pas au premier abord
très claires. Le port général de la plante, les spicastres et la disposition
des calices qui, à la maturité sont replies vers le bas de façon que la
partie postérieure de l'organe devient extérieure, rappelle les Ocimum et
les Orthosiphon. Le développement extraordinaire du labre, qui prend
la forme d’un bouclier, à la partie autérieure duquel le calice proprement
dit est fixé, rappelle ce qui se passe dans le genre Erythrochlamys. Mais
ici, le labre, au lieu d’envelopper le calice, se replie au contraire en
dehors à la maturité. II en résulte que, après l’anthese, les verticillastres
sont complètement entourés par les labres scutiformes des calices. D’ail-
leurs le genre Hyperaspis diffère de toutes les Ocimoidées par ses fleurs
closes, sa corolle globuleuse, réduite, ses étamines à anthères sessiles conni-
ventes autour du style très court et indivis. En résumé, le genre Hype-
raspis occupe dans le groupe des Ocimoideæ-Moschosminæ, une place à
part avec affinités marquées pour les genres Erythrochlamys et Ocimum.
Erythrochlamys leucosphæra BRIQ., sp. nov.
Frutex parvus, corlice griseo, ramis tenuibus divergenti-adscenden-
tibus, pilis brevibus prorsus versis + obtectis. Folia obovala, apice obtusa
gi qu pat EE DS
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 977
vel retuso-rotundata et crenato-dentala, basi integre cuneatim in petiolum
brevem prorsus pilosum extenuata, supra viridia parce pubescentia,
subtus densius adpresse pubescentia subcanescentia, simpliciter penni-
nervia, nervis versus margines raliculescenlibus sed paginas vix rugan-
tibus, mediocria. Inflorescentia pulchre racemosa, verticillastris unifloris
vel subunifloris globosis undique longe patenter densissime albo-villosis,
peduneulis longitudine vertieillasiri diamelrum excedentibus subpatenti-
bus patenter villoso-pilosis tenuibus, bracteis lanceolatis purpurascentibus,
eodem indumento præditis, quam pedunculi brevioribus. Flores, ut supra
dietum, habitu globosis. Calix purpurascens, indumento mirabili exte-
riori constante ex pilis tenuissimis pulchre ramosis, labro reticulato-
nervoso marginibus nune undulatis, decurrentibus et calicem amplec-
tentibus; labioli dentibus lanceolato-acuminatis labrum fere æquantibus.
Corolla calicis os pulchre excedens, parva; tubus cylindricus apicem
versus aliqg. ampliatus; labrum breviter 4 lobum, lobis subcrenulatis;
labiolum ovalum vix deflexum, labro aliq. longius. Stamina 4 inclusa,
in tubi corollini parte superiore sila, poslica altius inserta quam antica, fila-
mentis brevibus, eis posticorum + pilosis, antheris confluentibus glabris.
Stylus inclusus apice incrassatus. obscure bilobus. Nuculæ parvæ oblongæ,
læves, fuscæ.
Frutex (ex spec. suppetentibus) cirea 20 cm altus. Internodia media
3-5 cm longa. Foliorum lamina superficie 1,5-2X0.5-1 cm, petiolus ad
0,5 mm longus; dentium erenatorum culmina 1-1,5 mm alta et 2-4 mm
distanlia. Racemi ad 5 cm longi; bracteæ ad 5 mm longæ : pedunculi ad
1 em longi, internodis 1...0,8...0,5 etc. em longis separati. Verticillastri
seu floris globus sect. long. 5-8 5-8 mm, circa pisi magnitudine. Calix
sub anthesi eirca 5-6 mm longus, serius aliq. accrescens, tubo circa 2 mm
longo: labrum 3-4 mm altum; labioli 3 mm alti dentes sinibus circa 2 mm
profundis separati. Corolla calicis os circa 3 mm excedens ; labrum fere
1.5 mm altum. Staminum filamenta 0,5-0,7 mm longa. Stylus 4 mm allus.
Nuculæ immaturæ sect. long. 0,4 <0,1-0,2 mm.
Ostafrika : Somal-Land, Warandab (Expedition Ruspoli-Keller,
n. 237, leg. Keller).
On ne connaissait jusqu’à présent qu’une seule espèce du très remar-
quable genre Erythrochlamys décrit par M. Gürke. Le nouveau type que
nous venons d’edudier, bien qu'ayant tous les caractères essentiels du
genre Erythrochlamys, s’&carle fortement de l’E. spectabilis Gürke, par
la forme des feuilles, les verticillastres blancs et globuleux, longuement
pédonculés, formant un racème élégant, les bractées lancéolées plus courtes
978 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SkR.).
que les pédoncules, le calice plus petit, sessile, à labre enveloppant sinueux
à dents du labiole plus acuminées, sa corolle plus petite à gorge non lar-
gement béante, ses étamines incluses à courts filets, les postérieurs insérés
dans la partie supérieure du tube (presque à la base dans !’E. spectabilis),
son style inclus, renfl& au sommet etc. L’E. leucosphæra est un type
de premier ordre.
Erythrochlamys Kelleri BRIQ., sp. nov.
Frutex ramorum vetustiorum cortice griseo, ramis folii-floriferis tenui-
bus undique indumento lanatello roseo-purpureo crispulo obtectis. Folia
obovata, apice obtusa, rotundata, nunc relusa, supra medium latiora, basi
extenuata, subsessilia, supra viridia, brevissime scabridula, subtus pubes-
centia pallidiora, penninervia, nervis nunc versus margines aliq. reticu-
lescentibus, parum prominulis, margine nunc integra, nunc grosse et irre-
gulariter crenala. Spicastrum sæpe basi ramosum constans ex verticillastris
2floris distantibus, rache indumento roseo-purpureo supra dicto ornato.
Calix sub anthesi sessilis, dein pedicello ad 5 mm longo insidens mem-
branaceus, præsertim basi dense pilis patulis tenuibus + ramosis obtectus,
reliculalo-nervosus, labro flos totum amplectente late ovato-cordato ;
labioli dentes late ovato-triangulares, apice acuminati. Corolla rosea, deli-
catula, magna, tubo calicis os parum excedente ; labri lobi oblongo-ligulati
marginibus lateralibus æquidistantibus, apice obtusato-rolundali, posticis
auobus altius connatis; labiolum labro aliq. brevius eadem forma ac labri
lobi. Genitalia supra labiolum locata; stamina exserta versus basin tubi
corollini inserta, filamentis glabris; stylus exsertus staminibus aliq. bre-
vior. apice aculatus fere integer.
Planta ex spec. suppet. circa 20 cm alta. Internodia media ramorum
floriferorum 5-6 mm longa. Folia superficie 3-4 1,5-2 cm. Spicastrum
ad 10cm longum. Calix sub anthesi 8-9 mm altus, labro superficie
8-95 8-9 mm, tubo infra labiolum circa 5 mm alto, dentibus labioli
2-3 mm altis et basi fere 2 mm latis. Corolla calicis os 8 mm excedens,
speciosa ; labrum 6 mm longum, sinibus lateralibus 3, postico tantum
2 mm profundis; labiolum 5 mm longum. Stamina antica calicis os 8 mm,
postica 6 mm, stylus tantum 5-6 mm excedentia (stylus ideo labiolum vix
superans).
Ostafrika : Somal-Land, Abdallah (Expedition Ruspoli-Keller,
n. 233 et 234 p. p., leg. Keller).
Encore un type remarquable à ajouter au genre Erythrochlamys.
H. SCHINZ, BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 979
L’E. Kelleri est plus voisin de l’E. spectabilis que l'E. leucosphæra. Il s’en
distingue immédiatement par ses verticillastres biflores, à fleurs sessiles,
la forme de sa corolle, l’indument laineux lâche d’un beau rose qui re-
couvre les tiges florifères. etc.
On peut dès maintenant répartir les espèces du genre Erythrochlamys
en deux sections d’après l’inflorescence, dont l’une (sect. Euerithrochla-
mys) comprend les E. spectabilis et Kelleri, et l’autre (sect. Leucosphæ-
rella) comprend l'E. leucosphæra.
Syncolostemon Cooperi BRIQ., sp. nov.
Frutex ut videtur elatus, ramosus, ramis virgatis adscendentibus
undique pube adpressa velutino-canescentibus, internodiis mediocribus.
Folia oblongo-linearia vel sublinearia, apice acutiuscula, marginibus
lenissime convexiusculis, nunc subparallelis, basi extenuata subsessilia,
integra, nervo medio lantum aliq. prominulo, juniora fasciculatim
approximata velutino-canescentia, cætera sordide viridi-canescentia. Inflo-
rescentia laxe ramosa, verticillastris 2floris dissitis, bracteis linearibus
minimis deciduis, pedicellis calice multo brevioribus. Calix sub anthesi
ovato-campanulatus, undique canescens, tubo prominule nervato, den-
tibus lanceolato-setaceis brevibus, fauce intus tomentosa; maturus ovalo-
subglobosus. Corollæ extus breviter pubescentis tubus parum exsertus;
labri lobi rotundati; labiolum obovatum quam labrum aliq. brevius.
Staminum exsertorum filamenta antica fere ad apicem connata. Stylus
apice integer subinclusus. Nuculæ fragiles, pallide griseæ, læves.
Internodia media 1,5—3 cm longa.- Folia revoluta superficie
2%0,3—0,4 mm, juniora fasciculata infra 1 cm longa. Inflorescentia
tola ad 20 cm longa, internodiis inter verticillastros circiter 1 cm.
longis, pedicellis demum ad 2 mm longis. Calicis sub anthesi ad 5 mm
longi tubus 3,5—4 mm profundus, dentes I—1,5 mm longi; maturus
sect. long. 4—-5%x3,9—4.9 mm. Corolla calicis os 4 mm excedens, labro
3—4 mm alto, labiolo 2—3 mm longo. Stamina labiolum 4—5 mm
excedentia; filamentorum anticorum parte libera 0,2 mm longa.
Nuculæ sect. long. 2—3x1,5—2 mm.
Südost-Afrika : Natal (Cooper, n. 1151 et 2895, ann. 1862),
Espèce du groupe Micranthi voisine du S. lanceolatus Gürke, dont elle
diflere par ses feuilles oblongues-linéaires ou sublinéaires, ses fleurs
plus brievement pédicellées, son calice plus petit, moins gros à la
maturité,
980 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Ocimum Dinteri BRIQ., sp. nov.
Herba perennis (vel suffrutex ?), ramis viridibus minulissime retror-
sum puberulis, demum calvescentibus, internodiis sat brevibus. Folia
lanceolata vel oblongo-lanceolala, parva, apice acuta vel subacuminata,
marginibus leniter convexis, basi in peliolum tenuem cuneiformiter
extenuata, integra, utrinque viridia, glabra, penninervia, nervis latera-
libus haud evidenlibus. Spicastrum mediocre; verticillastri 6flori,
dissiti, infimi axilla foliorum superiorum locati, cæteri bracteis flores
superantibus vel æquantibus + breviter petiolalis obovalis vel oblongis
lanceolatisve præditi; pedicelli minute puberuli, demum calvescentes.
Calix parvus, viridis, campanulatus, glanduloso-punctatus, præserlim
basin versus puberulus, cæterum demum calvescens; labrum rotundatum,
marginibus decurrentibus ciliatis; labioli dentes ciliati, laterales
lanceolati, infimi setacei longiores. Corolla tubo incluso; labri lobi ovato-
rotundati, extus + puberuli; labiolum patens, extus + puberulum,
labro aliq. longius. Genilalia pulchre exserla; staminum posticorum fila-
mentata pulchre dentata; stylus apice profunde bifidus.
Internodia suppet. 1,5—2 cm alta. Foliorum lamina superficie ad
2X0,6 cm, petiolus ad # mm longus. Spicastrum ad 8 cm longum.
Pedicelli 2 mm longi. Calix sub anthesi 2,5 mm longus, malurus ad
5 mm longus, labro 2—3 mm alto, dentibus lateralibus 2 mm, infimis
3 mm longis. Corolla calicis os 3 mm excedens, labro 2 mm, labiolo
2,5 mm longo. Genitalia corollæ 3—4 mm excedentia.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland (Dinter, n. 1549).
Cette espèce de la section Ocimodon $ Basilica est remarquable par
sa glabrescence, ses petites fleurs, son calice très glanduleux-ponctué à
nervalion peu marquée, ses organes sexuels nettement exserts.
Ocimum suave WILLD. var. distantidens BRIQ., var. nov.
A typo differt foliis late ovato-vel elliptico-lanceolatis, basi integre
cunealo-contractis, apice breviter acuminatis, cuimine ipso mulico,
grosse serrato-dentatis; dentium extus undulatorum vel concavorum
culminibus erectiusculis, nunc subargutis, 2—2,5 mm altis et 5—10 mm
distantibus; laminæ superficie 6—10%x2,5—4 cm, petiolo 2--3 cm longo.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Olukonda (Schinz, n. 57,
Jan. 1886); Uukuanjama, Omupanda (Wulfhorst 1898, sine no).
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 981
Ocimum stenoglossum BRIQ., sp. nov.
Herba caudice subterraneo fusiformi crasso, caulibus »riis ramosis,
ramis fastigialim ascendentibus, sordide virentibus, nunc aliq. purpu-
rascentibus, undique puberulis. Folia parva, elliptica, apice obtusa vel
subobtusa, marginibus leniter convexis basi in petiolum breviter pube-
rulum extenuala, duriuscula, viridia, glabriuscula vel minutissime
puberula, superficialiter pauce crenulata, penminervia, nervis late-
ralibus 2—% parum evidentibus. Spicastrum mediocre, verlicillastris
dissitis, 6floris, bracteis parvis deciduis, summis lineari-ligulatis (unde
speciei nomen) + persistentibus coloratis, pedicellis minute prorsus
puberulis brevibus, serius magis elongatis. Calix sub anthesi parvus,
ovoideo-campanulatus undique prorsus puberulus, maturus ample ovoideo-
campanulatus, membranaceus; labrum late ovatum, recurvum, parum
decurrens; labioli dentes laterales obliqui cum infimis alte connati,
minute eiliolato-fimbriatuli, infimi setacei longiores. Corolla parva. extus
parce puberula, tubo parum exserto; labrum erectum minute quadri-
lobum, lobis rotundatis; labiolum oblongo-obovatum, leviter concavius-
culum. Genitalia longe exseria. Staminum posticorum filamenta supra
basin geniculata et ibidem antice dente obtuso villoso aucta. Stylus
apice pulchre bifidus, sed ob proterandriam sæpe diu post antherarum
occasum. Nuculæ parvæ ovoideo-rotundat&, læves, pallide fusc®.
Planta 20—25 cm alta. Internodia media 1—2 mm longa. Foliorum
lamina 1,5—2x0,5—0.7 cm, petiolus 0,5—1 cm longus; crenarum
culmina infra 0,5 mm. alta et 1—2 mm distantia. Spicastrum 4—8 cm
longum, internodiis inter vertlicillastros 1—0,5 mm longis, bracteis
comantibus 5—7 mm longis et 0,1—0,3 mm latis, pedicellis demum ad
3 mm longis. Calix sub anthesi 2 mm longus; calicis maturi 7—8 mm
longi tubus 4—5 mm longus, labrum superficie 3—4X3 mm, labioli
totius labro subæquilongi dentes laterales 3—4 mm lati et 0,1—0,3 mm
ali, infimi 2 mm longi. Corolla calicis os 5 mm excedens, labro fere
3 mm alto, labiolo 2—2,5 mm iongo. Genitalia corollæ os circ. 8 mm
excedentia. Denticulus filamentorum posticorum 2 mm supra basin situs
et ipse 0,7 mm longus. Styli rami 0,7 mm longi. Nuculæ sect. long.
1,1x 0,3 mm.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Windhoek (Dinter,
n. 344, Febr. 1899).
Espèce de la section Ocimodon $ Hiantia, très caractérisée par: la peti-
982 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
tesse de son feuillage, de son calice, de sa corolle et l’apparence étroile-
ment liguliforme des bractées apicales.
Ocimum polycladum BRIQ., sp. nov.
Fruticulus ramosus, ramis intricalo-adscendenlibus parce breviter
puberulis. Folia subparva, conferta, elliptica, apice obtusa sub subacuta,
marginibus leniter convexiusculis, basi in peliolum breviter adpresse
pubescentem extenuata, pallide viridia, aliq. rigidula, utrinque parce
puberula, nervis lateralibus parum prominulis, obscure distanter crenu-
laia. Spicastrum elongatum, verticillastris 6fioris dissitis, bracteis parvis
deciduis, summis adhuc post anthesin etsi subexsiecatis visibilibus
lineari-subligulatis parvis coloratis, pedicellis breviter prorsus puberulis
brevibus. Calix fructifer ovato-campanulatus, auctus, membranaceus.
nervosus, ad nervos prorsus puberulus; labrum ovato-rotundatum
recurvum; labioli dentes laterales obliqui cum infimis alte connali
minute fimbriatuli, infimi setacei longiores. Corolla deest. Nuculæ ovato-
globosæ, parvulæ, leaves, luteo-fulvæ.
Planta 20—25 cm alta. Internodia media 1—1,5 em longa. Foliorum
lamina superficie 1,5—2%0,5—0,7 cm, petiolus ad 0,5 cm longus;
crenarum culmina infra 0,5 mm alta et 1—2 mm distantia. Spicastrum
ad 14 cm longum, internodiis inter verticillastros 2,5...2...1,5. etc. cm
longis, bracleis apicalibus superficie ad 5X0,3—0,5 mm, pedicellis demum
circa 3 mm longis. Calicis maturi cire. 6 mm longi labiolum superficie
3—1%xX3— mm; labioli dentes laterales 3 mm. lati, fimbriüs 0,1—0,3 mm
altis, dentes infimi 2—3 mm longi. Nuculæ sect. long. 1,5 1 mm.
Südafrika : Transvaalkolonie, Boshveld, Klippan (Rehmann,
n. 5309).
Quoique la corolle et les organes sexuels manquent dans nos échan-
üllons fructiferes, il n’y a pas de doute que cette espèce se place dans
la section Ocimodon $ Hiantia, dont elle a exactement l’organisation du
calice. Elle ne peut être assimilée à aucune des espèces décrites. Elle se
rapproche beaucoup par tous ses caractères de l'O. stenoglossum,
ci-dessus décrit, mais s’en éloigne par son caractère frutescent (l'O. ste-
noglossum est une herbe vivace à axe souterrain pivotant).
Ocimum Rautanenii BRIQ., sp. nov.
Herba (vel suffrutex) caudice crasso, caule diffuse divaricato-ramoso,
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 983
ramis præsertim versus nodos farinulento-puberulis. Folia parva, ovata
vel obovata, apice oblusa vel rotundata, basi in petiolum brevem
extenuata vel rotundato-subextenuala, crassiuscula, penninervia, nervis
lateralibus 3—5 vix prominulis, + farinulento-puberula, obscure crenu-
lato-denticulata. Spicastrum mediccre, verticillastris 6floris, bracleis
axillantibus minutis deciduis, summis coloratis parvis ligulato-linearibus,
pedicellis farinulento-puberulis brevibus. Calix sub anthesi suburceolato-
campanulatus, tubo basi ovalo-campanulato dense farinulento-puberulo,
superne aliq. ampliato glabriore, lobis brevibus. Calix maturus auctus
membranaceus ; labrum magnum membranaceo-nervosum; labioli dentes
laterales undulato-truncati, oblique cum infimis connati, minute ciliolato-
fimbriati, infimi setacei longiores. Corolla coerulea, satis parva, tubo
eylindrico aliq. amplo, labiis amplis; labrum elongatum, lobis lateralibus
latis, summis distinctioribus rotundatis; labiolum elongatum, oblongum,
concaviusculum. Genitalia longissime exserta; staminum posticorum
filamenta supra basin dente claviformi villoso aucta; stylus apice
pulchre bifidus. Nuculæ ovoideo-globulos®, læves, pallide luteo-
fuscæ.
Planta cire. 20—30 cm alta. Imternodia media ramulorum floriferorum
1—2 cm longa. Foliorum lamina superficie 1—1,3xX0,5—1 cm, petiolus
0,3—0.5 cm longum; crenarum culmina 0,1—0,3 mm alla et 0,5—2 mm
distantia. Spicastrum 2—8 cm longum, internodis inter verlicillastros
2—0,5 cm longis, bracteis apicalibus superficie ad 30,3 mm, pedicellis
demum 2-3 mm longis. Calix sub anthesi 3 mm longus; calieis maturi
O—7 mm longi, tubus 3—4 mm longus, labrum superficie
3—4xXs5—4 mm; labioli dentes laterales 2—3 mm lati, fimbriis
0,1—0,3 mm altis, dentes infimi ad 4 mm alti. Corolla calicis os circa
5—6 mm excedens, labro 3—4 mm longo, lobis summis diam. 0,3 mm
profundo separatis labiolo 2—3 mm longo. Genitalia corollæ os ultra
1 cm excedentia: filamentorum posticorum dentes 1,5—2 mm supra
insertionem siti, dente ipso 0,8 mm longo. Nuculæ superficie
LISA mm.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Outjo, auf Sandboden, im
Wald und in Oshiheke-Formationen (Rautanen 16 Nov. 1900, sine n°)
Espèce de la section Ocimodon $ Hiantia, voisine de l’O. stenoglossum,
mais trés distincte par la forme des feuilles, l’indument presque fari-
neux, la forme du calice pendant l’anthèse, l’organisation de la corolle,
les organes sexuels très longuement exserts et la disposition claviforme
des dents des filaments postérieurs.
984 BULLETIN DE L'HERBISR BOISSIER (2Me SÉR.).
Ocimum fissilabrum BRIQ., sp. nov.
Herba (vel suffrulex) ramosa, ramis ascendentibus undique adpresse
breviter pubescentibus vel puberulis. Folia mediocria, ovala, apice obtusa,
marginibus infra medium convexioribus, basi rotundato-extenuata, petiolo
breviter puberulo insidentia, utrinque glabriuscula, viridia, firmula,
nervis pennalim disposilis vix evidentibus, superficialiler distanter cre-
nato-serrulatis. Spicastrum mediocre, verlicillastris dissitis, bracteis
minimis deciduis, summis sub anthesi persistenlibus, lineari-ligulatis,
sed non vel vix coloratis, pedicellis prorsus puberulis calice brevioribus.
Calix sub anthesi suburceolato-campanulatus, parte inferiore dense fari-
nulento-puberulus, superne leviter ampliatus magis glabriusculus, lobis
brevibus; fructifer valde auctus, secus nervos magis puberulus,
membranaceus; labrum late ovalo-rotundatum, recurvum; labioli dentes
laterales ambitu undulati oblique cum infimis alte connati, minute
ciliolato-fimbriati, infimi setacei longiores. Corollæ extus glabriusceule
tubus salis amplus, mediocriter exsertus; labrum oblongum elongatlum
apice in lobos obovatos duo profunde fissum, lobis lateralibus vix
evolulis; labiolum oblongum apice acuminatum quam labrum brevius.
Genitalia longe exserta; staminum posticorum filamenta postice denti-
culo late obtuso vel rotundato villosulo aucta; stylus bene bifidus sed ob
proterandriam serius. Nuculæ ovoideo-globulosæ, parvulæ læves, pallide
luteo-fuscæ.
Internodia media 2—%4 cm longa. Foliorum lamina superficie
2—3X1—1,5 cm, petiolus ad 5 mm longus; denticulorum culmina infra
0,5 mm alta et 2—5 mm distantia. Spicastrum ad A cm longum, inter-
nodiis inter verticillastros 1,5—0,5 cm longis, bracteis apicalibus ad
6 mm longis et infra apicem 0,5 mm latis, pedicellis demum 3 mm altis.
Calix sub anthesi 3—4 mm longus; calicis maturi circa 6 mm longi
tubus 3—4 mm profundus, labrum superficie fere 3 XX 3 mm; labri
dentes laterales 2—3 mm lati, fimbriis 0,1—0,3 mm altis, dentes infimi
circ. 2 mm alti. Corolla calicis os 6 mm excedens, tubo 6 mm longo;
labrum 3—4 mm longo, lobis terminalibus sinu 1 mm profundo sepa-
ratis; labiolum 2—3 mm longum. Genitalia corollæ os usque ad 8 mm
excedentia; filamentorum posticorum dentes 1,5 mm supra inserlionem
siti, dente ipso 0,6 mm alto. Nuculæ sect. long. 1,5 X 1 mm.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Okahandya (Höpfner n. 90,
Mart. 1885).
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 985
Cette espèce appartient à la section Ocimodon $ Hiantia, tout près de
l'O. Rautanenii, dont elle se distingue par son port plus érigé, ses
feuilles plus grandes, son labre corollin plus profondément fendu, son
labiole corollin plus allongé et terminé en pointe.
Ocimum somaliense BRIG., sp. nov.
Frutex parvus, ramis lignosis + intricatis cortice griseo præditis, ramis
floriferis tenuibus minute puberulis præterea in partibus basilaribus et
ad nodos pilis longioribus rigidioribus præditis, superne glabrescentibus,
rigide quadrangularibus. Folia sat parva, ovato-elliptica, apice rotundata,
basi cuneiformiter in petiolum lamina breviorem pilosum extenuala,
grosse crenato-lobata, utrinque viridia, ad nervos præcipue pilis patulis
rigidioribus prædita, cæterum glabrescentia. Spicastrum rache minute
pilosulo, rigide quadrangulari, mediocre, dorsiventraliler dispositum,
constans ex verticillastris 6floris dissitis; bracteæ minutæ, elliptico-
lanceolatæ, caducissimæ; pedicelli minutissime pilosuli calicem maturum
æquantes. Calix sub anthesi campanulatus, breviter pilosulus, purpuras-
cens; malurus auclus, valide nervosus, labro late ovalo, aliq. decurrente
recurvo, labioli dentibus lateralibus e basi late oblique ovata breviter
apieulatis, infimis rigide lanceolato-acuminatis. Corolla tubo satis brevi
tenui, labri lobis parvis rotundatis glabrescentibus, labiolo concaviusculo
ampliori. Genilalia in labiolo declinata; staminum posticorum filamenta
basi villorum fasciculo prædita. Nuculæ ovoideo-sphæroideæ, parvæ,
mæste impolito-griseæ. À
Planta infra 20 cm alta. Internodia infra spicastrum 3—5 cm longa.
Foliorum lamina superficie ad 25 X 1,3 cm, lobulis 4—--3 mm altis,
petiolo ad 1 cm longo. Spicastrum 2—4,5 cm longum; pedicelli demum
> mm longi. Calix sub anthesi 3—4 mm longus, maturus 7—8 mm
longus, tubo 4—5 mm profundo, labro 3—4 mm allo, labioli dentibus
lateralibus 1,5 mm, infimis 3—4% mm. altis. Labrum corollinum 3 mm
altum; labiolum 5—6 mm longum et 2—3 mm profundum, sinu angusto
contracto a labro separatum
Ostafrika : Somal-Land, Abdallah (Expedition Ruspoli-Keller
n. 238, Keller leg.)
L'O. somaliense appartient à la section Hierocinum, sans affinités
étroites avec aucune autre espèce. Sa nature de petit arbrisseau,
la forme des feuilles et les grandes corolles le font facilement recon-
naître.
BULLETIN DE L'HERBIER ROISSIER, no AA, 31 octobre 1903. 65
986 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.).
Ocimum Kelleri BRIQ., sp. nov.
Frutex cortice griseo, ramis ascendentibus inferne calvulis superne
minute pilosulis. Folia angusta, oblonga, apice latiora subacuta, inferne
sensim angustata sed haud petiolata, viridia, glabra, tamen basin versus
in marginibus pilis setosis raris nunc prædita, penninervia, nervis haud
prominulis. Spicastrum elongatum, mediocre; verticillastri inferne dissiti,
superne conferti, pauciflori; bracteæ oval&, quam flores breviores, sub
anthesi deciduæ; pedicelli breviter pilosuli. Calix ovoideo-campanulatus,
minute pilosulus, cæterum margine ciliatus; labrum ovatum breviter
decurrens; labioli dentes laterales lanceolati breviores, infimi setacei
longiores. Corolla tubo incluso vel vix exserto superne basi gibbo, lobis
magnis rotundatis integris extus parce villosulis. Genitalia longe exserta;
filamenta basi haud gibbosa, glabra: stylus apice profunde bifidus.
Specim. suppet. ultra 20 cm alta. Internodia media 0,5—1,5 cm
longa. Folia superficie 1,5—3 X 0,3—0,5 cm. Spicastrum ad 7 cm
longum. Pedicelli demum circa 2 mm longi. Calix sub anthesi 3,5 mm
altus, tubo 1.52 mm longo, labro À mm alta, labioli dentibus latera-
libus A mm infimis 1,5—2 mm altis. Corolla calicis os 7—8 mm excedens.
labro 2—3 mm longo, labiolo 5—7 mm longo. Genitalia calicis os 1 cm
excedentia. |
Ostafrika : Somal-Land, Abdallah (Expedition Ruspoli-Keller
n. 226, leg. Keller).
Cette espèce, de la section Gymnocymum, est voisine de l’O. siami-
nosum Bak. (Kew Bull. 1895, p. 224), provenant également du pays des
Somalis, dont elle differe par ses rameaux calvescents et non brievement
herisses-blanchätres, par ses feuilles à faces glabres (et non pas pubes-
centes sur les deux faces), sessiles, etc. |
Ocimum piliferum BRIQ., sp. nov.
Frutex vel suffrutex, cortice fusco-griseo, ramis ascendentibus.
undique breviter retrorsum pubescenti-pilosulis. Folia ovato-oblonga,
apice obtusa, basi in petiolum breviter pilosulum extenuata, integra,
viridia, supra et subtus + pilosa, penninervia, nervis lateralibus 3—4
parum prominulis, subtus pilis validioribus sæpe subalternatim dispositis
præditis. Spicastrum elongatum; verticillastri pauciflori dissiti; bracteæ
inferiores foliaceæ, cæteræ reduclæ, + peliolatæ, floribus breviores,
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 987
oval» vel elliptico-ovatæ. Pedicelli breves dense patenter hirtuli. Calix
fere undique longe hirto-pilosus, superne tamen labri dorso glabres-
cens, purpurascens; labrum ovatum, breviter decurrens; labioli dentes
laterales lanceolati, infimi setacei. Corolla tubus basi superne aliq.
gibbus, inclusus vel vix subexsertus; labri lobi rotundati extus dense
hirtello-villosi; labiolum patens labro longius, extus hirto-villosellum.
Genitalia longe exserta; staminum filamenta postica basi glabra edentula;
stylus apice pulchre bifidus. Nuculæ oblongæ fuscæ, læves.
Specim. suppet. circa 20 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
2,5 X 4 cm, petiolus ad 4 em longus. Spicastrum ad 10 cm longum.
Pedicelli 2—% mm longi. Calicis sub anthesi 3,5 mm longi labrum
2—2,5 mm altum, dentes laterales À mm longi, infimi 1,5 mm longi;
malurus ad 6 mm. longus, labro superficie 45<4 mm, labioli dentibus
lateralibus 2 mm, infimis 3 mm et ultra longis. Corolla calicis os ad 7 mm
excedens, labri lobis 3—4 mm longis, labiolo circa 5 mm longo. Geni-
talia corollæ os circa 8 mm excedentia. Nuculæ sect. long. 0,9xX0,5 mm.
Ostafrika : Somal-Land, Steppenseen (Expedition Ruspoli-
Keller n. 256, leg. Keller); Warandab (idem n. 238).
Cette espèce est encore plus voisine que la précédente de l'O. stami-
nosum Baker, cependant nous n’osons par les identifier, en présence de
la description assez sommaire qu’en a donné l’auteur. Notre espèce ne
possède en effet pas des tiges «pilis albis brevibus patulis» et les
bractées ne sont pas oblongues. M. Baker ne dit rien de spécial sur
l'indument si caractéristique du calice et de la corolle.
Orthosiphon Schinzianus BRIQ., in Engl. bot. Jahrb. XIX
p. 173 (189%).
Cette espèce a été retrouvée par Raulanen dans l’Amboland (n. 235),
dans l’'Ondonga à Olukonda. M. Baker (Fl. trop. Afr. V, 375, ann. 1900)
la dit très rapprochée de son OÖ. bracteosus (= Ocimum bracteosum
Benth. = Hemizygia bracteosa Briq.). Mais nous avons montré en
détail (Ann. Conserv. et Jard. Genève II, 248, ann. 1898) que cette der-
nière espèce, à cause de l’organisation de son androcée, appartient à un
type générique différent. M. Baker, qui mentionne ces caractères stami-
naux a propos de l'O. linearis Benth., les passe ici entièrement sous
silence pour l'O. bracteosus, bien à tort, car les groupes fondés chez les
Labiées sur des modifications de l’androcée appartiennent aux coupes
génériques les meilleures.
988 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (me SER.).
Orthosiphon neglectus BRIQ., sp. nov.
Fruticulus basi indurata crassa, ramis subglabris, nunc superne pur-
purascentibus. Folia parvula, ovata, apice subacuta vel obtusiuscula,
marginibus infra medium convexioribus, basi rotundalo-extenuala,
petiolo brevi insidentia, glabriuscula, firma, viridia, penninervia, nervis
lateralibus 3—4 parum prominulis, obscure distanter denticulata. Spicas-
trum elongatum, verticillastris 6floris dissitis, bracteis parvis ovato-
acuminatis deciduis, pedicellis calice brevioribus minute puberulis. Calix
sub anthesi campanulatus, ad nervos parum prominulos parce prorsus
puberulus; labrum purpurascens ovato-rotundatus; labioli dentes laterales
e basi ovata breviler setacei, infimi setacei longiores; fructifer auctus,
deflexus, + tubulascens. Corollæ tubus parum exsertus fauce aliq.
sursum curvulus; labrum breve, minute £lobum; labiolum ovatum
patens. Genitalia normalia inclusa; filamenta supra corollæ basin inserla;
stylus apice clavato-incrassatus.
Planta ad 20 cm alta. Foliorum lamina superficie ad 21 cm, petiolus
2—4 mm. longus; crenularum culmina infra 0,5 mm. alta et 3—5 mm
distantia. Spicastrum ad 10 cm longum, internodiis inter verticillastros
demum 1,5... 1,3... 1... etc. cm longis, pedicellis maturitale ad 3 mm
longis. Calix sub anthesi 4 mm. longus; calicis maturi 6—7 mm longi
tubus 4 mm profundus, labrum superficie 2,5 X 2,5 mm, labioli dentes
laterales 11,5 mm, infimi 2 mm et ultra longi. Corolla calicis os
4—5 mm. excedens, labro 1,5 mm alto, labiolo vix 2 mm longo.
Südafrika : Transvaalkolonie, Pretoria, Wonderboomport (Reh-
mannn. 4510).
L’O. neglectus appartient au $ Virgati. Il est très voisin de l'O. Wilmsit
Gürke, dont il diffère par la presque-glabréité, les corolles à peine
exserles et les fleurs deux fois plus petites.
Orthosiphon Keileri BRIQ., sp. nov.
Frutex basi intricato-ramosus, ramorum lignosorum cortice griseo,
ramis folu-floriferis tenuibus patule pilosulis, pilis aliq. crispulis parvis
cum longioribus commixtis. Folia oblonga, apice suboblusa vel acuta,
marginibus leniter convexiusculis, basi cuneatim in petiolum pilosulum
extenuata, parva, supra viridia pilosula,. subtus densius pubescentia
subcanescentia, penninervia, nervis lateralibus nunc reticulescentibus,
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 989
regulariter crenalo-dentata, serraturis parvis densis. Spicastrum dorsi-
ventraliter dispositum, mediocre, rache minutissime puberula; verticil-
lastri Gflori dissiti; bracteæ minutæ, elliptico-lanceolaitæ, deciduæ.
Calix sub anthesi tubulosus, parce puberulus, nervatione haud evidente,
labiis —+ ciliatis, labro ovato-rotundato, labioli dentibus lateralibus
lanceolato-subulatis, infimis subulatis longioribus; maturus auctus, tubo
haud evidenter nervoso, labiis connivenlibus sursum recufvis (calix ideo
plicatus), labro valide reliculato-nervoso, labioli dentibus rigidiusculis.
Corollæ tubus calice bis longior, cylindrieus, extus parce pilosiusculus;
labri lobi rotundati labiolum obovato-rotundalum subæquantes. Geni-
talia haud exserta. Stylus apice subincrassato-integer.
Frutex (ex spec. suppet.) ad 20 cm altus. Ramorum floriferorum
internodia media 1—2 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
20,7 cm, petiolus ad 7 mm longus; crenarum culmina circa 0,5 mm
alta et 1-3 mm distantia. ‚Spicastrum ad 4% cm longum; pedicelli
1,5—3 mm alti. Calix sub anthesi 4 mm longus, maturus 6—7 mm
longus, tubo ad plicaturam 3 mm profundo, labro 3—4 mm alto, labioli
dentibus lateralibus 2 mm altis, infimis ad 3 mm altis. Corolla calicis os
5—6 mm excedens, labiis circa 2,5 mm altis.
Ostafrika :Somal-Land, Abdallah (Expedition Ruspoli-Keller n. 227,
232, 234, p. p. leg. Keller).
Cette curieuse espèce appartient au $ Virgati groupe Petiolati, et se
rapproche des O. salagensis Baker, O. shirensis Baker, et 0. tubulascens
Brig. par la disposition de l’inflorescence et l’organisation florale, ainsi
que par la forme du limbe foliaire. Mais l'O. Kelleri, indépendamment
des caractères de détail signalés dans notre description, s’en distingue
au premier abord par son caractère d’arbrisseau tandis que les espèces
précitées sont de grandes herbes vivaces à port érigé.
Orthosiphon obscurus BRIQ., sp. nov.
Herba mediocris, ramis undique pilis + crispulis aliq. ferrugineis
obleclis. Folia sessilia elliptica vel ovato-elliptica, apice obtusa, basi
subcordata, utrinque piloso-pubescentia, supra atro-viridia, subtus obscure
virentia, rugosa, reticulato-nervosa, superficialiter crebre crenato-dentata
Spicastrum mediocre; verticillastri 6-10flori, laxiuscule approximati;
bracteæ lanceolatæ pedicellos æquantes vel aliq. superantes, parvæ;
pedicelli undique crispule pubescentes calices longitudine æquantes vel
superantes. Calix breviter tubulosus, nervis sat prominulis, obscure
990 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
virens, pilis cripulis cum glandulis commixtis præditus; labrum ovatum;
labioli dentes laterales lanceolato-acuminati, infimi subulati aliq. longiores.
Corolla extus aliq. pilosula dentes calicinos parum excedentes; labri lobi
rotundati; labiolum ovato-rotundatum labro vix longius. Genilalia
corollæ os haud excedentia.
Internodia media 2—3 cm longa. Folia superficie ad AxX2 cm;
crenarum culmina 0,5 mm. alta et i—3 mm distantia. Spicastrum
(suppetens) 6 cm longum; pedicelli 3—5 mm longi. Calicis sub anthesi
5—6 mm longi tubus 3—4 mm profundus, labrum labiolumque 2 mm
alta, labioli dentes sinibus circa 1,5 mm profundis separali. Corolla
calicis os 3 mm superans, labro 1,5—2 mm, labiolo 2—2.5 mm longis.
Westafrika : Mossamedes, Huilla (Newton n. 38).
Cette espèce appartient au $ Virgati et se rapproche des 0. retinervis
Briq. et O. scabridus Brig. par l’inflorescence, l’organisation des fleurs et
la forme des feuilles. Mais elle s’en distingue facilement par l'absence
d’indument scabre sur les feuilles et son inflorescence bien moins lâche.
En outre, les feuilles de l'O. retinervis sont coriaces, alténuées et non
subcordiformes à la base, tandis que dans l’O. scabridus, elles sont bien
plus largement ovées.
Orthosiphon Newtonii BRIQ., sp. nov.
Frutex ramis ascendentibus breviter et molliter glanduloso-pnbes-
ceniibus. Folia parva ovata, apice obtusa, basi rotundato-extenuata,
breviter petiolata, utrinque breviter piloso-pubescentia, integra vel
obscure subcrenulata, penninervia, nervis lateralibus circa 3 parum
prominulis. Spicastrum racemosum mediocre; verticillastri 2—6flori,
dissiti; bracteæ minutæ elliptico-apiculatæ; pedicelli calicem æquantes
vel aliq. superantes, breviler patule vel retrorsum piloso-hirtuli. Calix
campanulatus, atro-violaceus, tubo pulverulento-pilosulo, cæterum basin
versus pilis longioribus rigidioribusque præditus; labrum rotundatum
quam labiolum brevius, haud decurrens; labioli dentes laterales lan-
ceolati, infimi setacei longiores. Corolla extus dense puberula tubo
exserto cylindrico labri lobis lobis rotundatis, labiolo rotundato aliq.
majore. Genitalia inclusa; stylus apice clavato-incrassalus integer.
Internodia suppet, 1—2 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
8—7 mm, petiolus 2 mm longus. Spicastrum 2—4 cm longum; pedicelli
2—3 mm longi; bracteæ 1—3 mm long. Calicis sub anthesi 3,5 mm
longi tubus 1,5—2 mm altus, labrum infra 1 mm longum, labioli dentes
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 994
laterales 1 mm, infimi 1,2 mm longi. Corolla calicis os 5 mm exce-
dens, labiis 2—3 mm longis. Stylus corolla casa calicis os 4 mm exce-
dens.
Westafrika : Mossamedes, Uumpata (Newton n. 108).
Cette espèce appartient au $ Virgati et se rapproche de 1’0. calamın-
thoides Baker (Kew Bull, 1895, p. 225), dont il diffère par ses spicastres
courts, ses pédicelles à peine plus longs que le calice, ses lobes corollins
plus larges, etc.
Orthosiphon inconcinnus BRIQ., sp. nov.
Frutex parvus, cortice brunneo, ramis viridibus, nunc purpurascen-
tibus, glabris vel minutissime puberulis. Folia parva, ovata, apice obtusa
vel subacuta, rarius acuta, marginibus infra medium convexioribus, basi
rotundato-extenuata, petiolata, petiolo lamina breviore, utrinque viridia,
valide penninervia, nervis laleralibus 3—4, subtus ad nervos pilosula,
cælerum glabra vel subglabra, crenato-dentata, dentibus mediocribus
satis dissitis. Spicastrum (evolutum) satis longum; verticillastri Gflori,
demum distantes; bracteæ minutissimæ, ovato-apiculatæ, deciduæ, pur-
purascentes; pedicelli breviter prorsus pubescentes, calicem circiter
æquantes. Calix campanulato-tubulosus, violaceo-purpurascens, glabres-
cens vel minutissime et parce pilosulus, nervatione haud evidente;
labrum ovato-rotundatum; labioli dentes laterales lanceolati, infimi
lanceolato-subulati aliq. longiores. Corollæ lilacinæ tubus cylindricus
exsertus; labri lobi rotundati, labiolum oblongum aliq. longius. Genitalia
os corollæ attingentia, sed labiis tamen breviera.
Internodia media 2—3 cm Jonga. Foliorum lamina superficie ad
3 X 1,5 cm, petiolus ad 4 cm longus; dentium culmina ad 1 mm alta et
2—5 mm distanlia. Spicastrum ad 10 cm longum; pedicelli demum
3—4 mm longi. Calicis sub anthesi 4—4,5 mm longi tubus fere 3 mm
longus, labrum 1—1,5 mm longum, labioli dentes laterales 0,6 mm,
infini ultra 4 mm alti. Corolla calicis os circa 5 mm excedens, labiis
cireiter 3 mm longis.
Südost-Afrika : Natal, Camperdown, hills (Wood, n. 4963).
Espèce appartenant au $ Virgati, groupe Petiolati, rappelant le port de
l'O. Newtonii, mais facilement reconnaissable à ses feuilles assez petites,
dentées à dents curvilignes, à son calice plus grand et plus nettement
tubuleux.
992 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.).
Hemizygia Cooperi BRIQ., sp. nov.
Frutex ramis obtuse quadrangularibus robustis, undique brevite.
canescenti-puberulis. Folia elliptica, apice obtusa vel subacuta, marginibus
regulariter convexis, basi rotundato-extenuata, petiolo multo breviori
canescenti-pubescenti prædita, dura, utrinque breviter dense pubescentia,
cinereo-viridia, satis parva, simpliciter penninervia, nervis lateralibus
circ. 4 prominulis, margine regulariter crenato-dentata. Inflorescentia
constans ex racemis laxe ramosis, verticillastris 2-paucifloris distantibus,
bracteis ovatis apiculatis canescenti-pubescentibus membranaceis deciduis,
pedicellis subnullis. Calix sub anthesi tubulosus, undique prorsus
pubescens, ad nervos parum prominulos rigidiuscule pilosus; labrum
ovato-rotundatum, haud decurrens; labioli dentes lanceolato-subulati,
infimi angustiores et aliq. longiores; calix maturus ovato-tubulosus, basi
+ inflatus. Corolla longe exserta, purpurea, extus densiuscule pubescens,
tubo elongato cylindrico alig. curvulo, fauce leviter ampliato, labri lobis
rotundatis brevibus, labiolo concaviusculo oblongo-ovato. Staminum
filamenta antica fere ad apicem connata longe exserta, filamenta postiea _
libera breviora, tamen exserta. Stylus inclusus vel subinclusus, apice
pulchre bifidus. |
Planta (ex collectore) 2—5 alta. Internodia media ad 4 cm longa.
Foliorum lamina superficie ad 3 X 1,5 cm, petiolus ad 8 mm longus;
dentium culmina ad 1 mm alta et À—% mm distantia. Inflorescentia tota
ad 20 cm longa, internodiis inter verticillastros 1—2 cm longis, bracteæ
superficie ad 8 XX 7 mm. Calicis sub anthesi fere 1 cm longi tubus 7 mm
profundus, labrum superficie 2—3 X 2—2,5 mm, labioli dentes taterales
fere 2 mm, infimi 2 mm longi; calix maturus 10—12 mm longus, basi
3—4 mm. latus. Corolla calicis os circa 1,5 cm excedens, tubo circa 2 cm
longo, basi circa À mm, fauce 2—3 mm lato; labrum 2—3 mm altum,
sinibus inter lobos vix ultra 0,5 mm profundis; labiolum 2—3 mm
longum. Stamina antica corollæ os ad 5 mm excedentia. Styli rami 0,5 mm
longi.
Südafrika:Oranjefluss-Kolonie, (Cooper n. 1015, ann. 1862).
Cette remarquable espèce possède un style bifide comme dans la
section Euhemizygia, mais elle s’écarte de toutes les espèces du genre
par sa coroile à tube cylindrique longuement exsert et son inflorescence.
La position isolée de ’H. Cooperi oblige à considérer cette espèce comme
le type d’une section particulière que nous caraciérisons comme suit :
|
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 993
Sect. Cooprrozyala. — Corollæ tubus longissime exsertus, cylindricus.
Stamina exserta, antica longissima. Stylus inclusus vel subinclusus,
apice bifidus. Corollæ labiolum quam in cæteris speciebus concavius. —
Frutex foliis duris petiolatis. Inflorescentia laxe racemosa ; bracteæ
ramorum apices haud comantes.
Hemizygia Galpiniana BRIQ., sp. nov.
Herba (vel suffrutex) mediocris, ramis virgatis e basi adscendenle
erectis, undique pilis brevibus densissime ramosis obtectus. Folia
subsessilia, elliptica, apice oblusa vel subacuta, basi extenuata vel
rotundalo-extenuata, crassa, rugosula, supra pallide virenlia pubescentia,
subtus indumento ramoso albo-tomentosa, apicem versus parce super-
ficialiter et distanter crenato-dentata, nunc subintegra, parva. Spicastrum
robustum, rache patenter pilosa, pilis ramosis; verticillastri 6flori, +
distantes; bracteæ obovato-ellipticæ, purpurascentes, pedicellos supe-
rantes; pedicelli densissime patenter pilosi, calicibus breviores. Calix
magnus, purpurascens, undique dense patenier pilosus, sub anthesi
campanulato-tubulosus, nervatione prominula, demum auctus; labrum
ovatum ; labioli dentes laterales e basi lanceolata subulati, infimi e basi
lata subulato-filiformes longiores; faux inlus haud barbata. Corolla extus
glabriuscuiæ purpureæ tubus basi tenuis, subito aliq. incurvus valde
supra et subtus inflatus, in faucem amplam longam inflatus; labri lobi
ovato-rotundati, breves; labiolum obovato-ligulatum æquilongum conca-
viusculum. Genitalia declinata, labiolum parum sed constanter superantia;
stamina postica basi distincte geniculata libera, antica fere ad apicem
connata ; stylus apice pulchre bifidus.
Herba 20—25 cm alta. Internodia media ad 6 cm longa, cætera supra
collum et infra spicastrum breviora. Folia superficie ad 1,5 X 1 cm.
Spicastrum ad 10 cm longum. Pedicelli 3—4 mm longi. Calix sub
anthesi 5—6 mm longus, maturus ad 8 mm longus, tubo 5 mm profundo,
labro 3 mm alto, labioli dentibus lateralibus 2 mm, infimis 2 mm longis.
Corolla calicis os 4—5 mm excedens, labro 3 mm, labiolo 2 mm longo.
Genitalia calicis os 3—4 mm excedentia.
Südafrika: Transvaakolonie, Saddleback Mountain, Barberton,
alt. 4500 (Galpin n. 1217, ann. 1890.
Cette espèce à port de germandrée appartient à la section Euhemizygia,
ei se place à côté de l'A. teucrüfolia (Hochst.) Briq., dont elle rappelle
le port et dont elle a l'indument rameux-étoilé caractéristique. Mais
99% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22€ SÉR.).
elle en diffère par ses feuilles elliptiques. obtuses ou subobtuses au
sommet, son grand calice campanulé-tubuleux et hérissé, sa corolle à
tube ample presque dès la base, ses organes sexuels exserts.
Hemizygia Höpfneri BRIQ., sp. nov.
Herba (forsan suffrutex) ramosa, ramis adscendentibus, sæpe purpu-
rascenlibus, patule pilosis, superne canescenti-villosulis. Folia elliptica,
apice subacuta, marginibus regulariter convexis, basi in petiolum brevem
rotundato-extenuata, supra cinereo-viridia pilosa, subtus subtomentoso-
villosella, canescentia, satis parva, superficialiter pauce crenato-dentata,
penninervia, nervis lateralibus circa 4 parum prominulis. Spicastrum
breve, verticillastro infimo dissito, cæteris approximatis 6 floris; bracteis
ovatis caducis, summis + Fpersistentibus coloratis; pedicellis dense
patule villosellis brevibus. Calix sub anthesi tubulosus, tubo parum
prominule nervato, patule villosellus et glanduloso-punctatus, dorso pur-
purascens, cæterum + cinereo-virens; labrum ovato-rotundatum vix
decurrens; labioli dentes e basi triangulari-lanceolata breviter subulata,
infimi longiores; maturus magis globosus. Corolla extus glabrescens, vel
minutissime puberula; tubus breviter exsertus primo æqualis, superne
in faucem postice ampliatus; labrum erectiusculum, lobis brevibus rotun-
datis; labiolum patens, obovatum, concaviusculum. Genitalia basi tubi
corollini inserta, longissime exserla. Staminum anticorum filamenta
longe connata. Stylus quam stamina brevior, apice subclavato-incrassatus,
subinteger.
Internodia media 3—5 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
2 1 cm, petiolus ad 5 mm longus; crenarum culmina vix 0,5 mm
alta et 2-5 mm distantia. Spicastrum ad 5 cm longum, pedicellis
2—4 mm longis, bracteis apicalibus superficie ad 8X 5 mm. Calicis sub
anthesi 7—8 mm longi tubus 5—6 mm longus, labrum superficie
2—3 x 2—5 mm, dentes laterales 1,5—2 mm, infimi 2—3 mm longi.
Corolla calicis os circa 7 mm excedens, parte tubi recta 8 mm profunda,
fauce 2—3 mm Jata; labri 4 mm alti sinus inter denties vix 0,5 mm
profundi; labiolum 3 mm longum. Stamina corollæ os ultra 1 cm exce-
dentia; anticorum ramis liberis 3—4 mm. longis. Stylus corollæ os
6—7 mm superans.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland (Höpfner n. 85, Jan. 1883).
Cette plante, rapportée à tort à l’Ocimum bracteosum (Hemizygia
bracteosa) dans la collection citée, a effectivement en commun avec cette
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA, 995
espèce des bractées apicales colorées + persistantes, mais c’est à cela
que s’arrêle l’analogie. Elle en diffère complètement par les petites
feuilles elliptiques, + tomenteuses-villeuses en dessous, péliolées, le
calice plus longuement tubuleux. la corolle plus grande, les organes
sexuels plus longuement exserts, etc. Elle appartient d’ailleurs, comme
VH. bracteosa à la section Pseudocimum.
Hemizygia Dinteri BRIQ., sp. nov.
Herba (ut videtur annua) ramis ex radice fusiformi crebris, ereclis,
inferne patenter villosis, superne validissime angulatis, glabrescentibus.
Folia anguste lineari-lanceolata, apice peracula, marginibus integris vel
obscure distanter denticulatis, basi sensim extenuata sed vix petiolo vero
prædita, viridia, utrinque laxe villosella. Spicastrum elongatum; verticil-
lastri 6 flori dissiti; bracteæ parvæ, ovatæ. caducissimæ; pedicelli prorsus
pilosi calicibus circiter æquilongi. Calix. sub anthesi campanulato-
tubulosus, breviter piloso-pubescens, dorso purpurascens, labro ovato,
labioli dentibus lateralibus e basi lata setaceis, infimis setaceis longio-
ribus ; maturus valde auctus, intus fauce pilis albis prædilus. Corolla tubo
exserlo, fauce alig. ampliato, extus pubescens; labrum lobis rotundatis
parvis; labiolum patens longius. Genitalia pulchre exserta; staminum
filamenta antica fere tota longitudine connata, postica omnino libera
breviora, cæterum glabra; stylus subclavato-integer. Nuculæ oblongæ,
pallide fulvæ, læves.
Herba circa 40 cm alta. Internodia media circa 2 cm longa. Folia
superficie ad 5 X 0,4 cm. Spicastrum ad 415 cm longum; pedicelli
demum 5 mm longi. Calix sub anthesi 4-5 mm longus, maturus
6—7 mm et ultra longus. tubo 4 mm profundo, labro 2,5 mm alto,
labioli dentibus lateralibus 2 mm. infimis 3—4 mm altis. Corolla calicis
os 5—8 mm excedens, labro 2 mm, labiolo 3 mm longo. Genitalia
coroll os ad 7 mm excedentia, filamentorum anticorum parte libera
tantum 0,5 mm longa. Nuculæ sect. long circa 2 + 1 mm.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, 10 kilom. östl. Orumbe
(Dinter n. 1320).
Cette espèce appartient à la section Pseudocimum et se place à côté des
H. bracteosa Briq., serrata Briq. et Junodi Briq., particulièrement de ces
deux dernières à cause de la dimension des fleurs. Elle s’écarte cepen-
dant notablement de l’une comme de l’autre par ses feuilles linéaires-
lancéolées, sa villosité lâche, devenant presque nulle dans le haut
996 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.).
des rameaux, ses pedicelles plus longs, et l’absence de bractées terminales
développées.
Hemizygia serrata BRIQ., sp. nov.
Herba elaia, radice fusiformi profundo, caule robusto, ramoso, ramis
adscendentibus patule pilosis. Folia lanceolata, apice acuminala, margi-
nibus leniter convexiusculis, basi integre extenuata subsessilia, Supra
parce adpresse piloso-pubescentia viridia. subtus densius pilosello-pubes-
centia sæpe cinerascenlia vel cinerea, regulariler penninervia, nervis
lateralibus 6—9 mediocriter prominulis, serrata, denlibus extus undu-
latis vel concavis culminibus, ereclis, nunc subargutis. Spicastrum sæpe
elongatum, verticillastris 6floris dissitis, bracteis ovatis parvis deciduis,
summis persistentibus majoribus roseo-purpurascentibus ovatis vel
ellipticis, pedicellis dense breviler prorsus pilosis calice brevioribus.
Calix sub anthesi campanulato-tubulosus undique patule piloso-villosus,
nervis parum prominulis; labrum ovaio-rotundatum purpurascens, exius
giabrescens; labioli denies laterales e basi deltoidea subulati, dentes
infimi longius subulati; calix maturus globoso-auctus, præsertim secus
nervos villosus, labioli dentibus rigidulis. Corolla alba, labiis nunc carneo- _
roseis vel violaceis, extus glabrescens vei minutissime puberula ; iubo
parum exserlulo; labrum breve, rectiusculum, obscure Alobum, lobulis
rotundatis; labiolum patens, obovaium, leviter concaviusculum. Genitalia
exserla; staminum filamenta antica alte connata; stylus apice clavato- :
incrassatus integer. Nuculæ globoso-ovoideæ, sat magnæ, rugosulæ,
pallide luteo-fulvæ.
Planta sæpe ultra 50 cm alta. Internodia media 5—8 cm longa.
Foliorum (quoad magnitudinem valde variabilium) lamina superficie
6—16 X 1,5—4,5 cm; dentium culmina 1—2,5 mm alla et 3—8 mm
distantia. Spicastrum sæpe ultra 20 cm longum, internodiis inter verticil-
lastros 4... 3,5... 3... 2,5 cm longis, bracleis apicalibus superficie
0,5—1,3 X 0,3—0,8 cm. (quoad magnitudinem valde variabilibus), pedi-
ceilis demum 3—4 mm longis. Calicis sub anthesi circ. 6 mm longi tubus
3—4 mm profundus, labrum fere 3 mm longum, dentes laterales circa
1 mm, infimi 1,5—2 mm longi; calicis maturi 1 cm longi tubus 5 mm
profundus et fere 5 mm latus, labrum superficie 4—5 x 4 mm, labioli
dentes lalerales 3 mm, infimi 5 mm alti. Corolla calicis os circ. 5 mm
excedens, labro 2—3 mm longo, labiolo 2 mm longo. Genitalia corollæ
os circa 5 mm superantia ; filamentorum anticorum pars libera
2—2,5 mm. longa. Nuculæ sect. long. 2X 1,7 mm.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 997
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Uukuanjama, Omupanda
(Rautanen, ann. 1898 et 1900, sinen°; Wulfhorst n. 1. ann. 1895), arénicole.
Espèce très voisine de 1’H. bracteosa, distincte par ses feuilles plus
largement lancéolées, fortement dentées en scie, + velues-blanchätres
en dessous, ses fleurs et bractées apicales plus grandes.
Hemizygia linearis BRIQ.
— Orthosiphon linearis Benth. in Hook. Ic. pl., t. 1274; Baker in
Oliv. El. trop. Africa V, 374.
Cette plante glabre, à feuilles enroulées et linéaires, à corolle à peine
plus longue que le calice, appartient sans aucun doute au genre Hemizygia.
Les élamines inférieures longuement exserles ont en effet des filets
connés jusqu’au delà du milieu.
Dans le Flora of tropical Africa (NV p. 374), M. Baker a rapporté cette
dernière espèce au genre Orthosiphon. Dans le même ouvrage (1. c.
p. 375), l’auteur a purement et simplement réuni notre genre Henuzygra*
— confondu par Bentham soit avec les Ocimum (H. teucrüfolia et
H. comosa), soit avec les Orthosiphon (H. linearis) — avec le genre
Orthosiphon, mais sans donner les raisons de cette réunion, ni même
faire aucune mention, dans la description, des caractères qui ont servi à
établir le genre Hemizygia! Cependant ces caractères sont faciles à
observer et des plus marqués. Les soudures sont dans l’androcee des
Labiées extrêmement rares. Elles ont servi à distinguer les genres
Capitanya, Englerastrum, Solenostemon, Coleus et Neomüllera des autres
Plectranthinées. Dans les Moschosminées, le- genre Syncolostemon se
distingue du reste de la sous-tribu exactement par les mêmes caractères
(étamines antérieures à filets soudés) que le genre Hemizygia. Ces deux
excellents types génériques (Syncolostemon et Hemizygia) s’&cartent l’un
de l’autre par l’organisation du calice (à 5 dents subegales dans les
Syncolostemon, a pièce postérieure différenciée en labre dans les Hemi-
zygia). Nous avons eu la satisfaction de voir les caractères de notre
genre Hemizygia vérifiés il y a peu de temps sur une nouvelle espèce
angolienne (H. tuberosa), par un observateur bien connu pour son
exactitude, M. W. Hiern*,
1 Voir sur le genre Hemizygia notre article inséré en 1898 dans l’Annuatre
du Conservatoire et du Jardin botanique de Genève IX, p. 244-250.
2 Hiern, Catalogue of Welwitsch’s African plants, part IV, p. 851 et 852,
ann. 4900.
998 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
Le genre Hemizygia renferme donc à l'heure actuelle 10 espèces qui
sont : H. Cooperi Briq., H. teucrüfolia (Hochst.) Briq., H. Galpiniana
Briq., H. linearis (Benth.) Briq., A. Höpfneri Briq., H. bracteosa
(Benth.) Briq., H. Junodi Briq., H. serrata Briq., H. Dinteri Briq., et
H. tuberosa Hiern.
Pycnostachys purpurascens BRIQ., sp. nov.
Herba elata, ramis fastigiato-adcendentibus, rigidis, obtuse quadran-
gulis, primo adspectu laevibus, luteo-virescentibus, tamen minulissime
puberulis. Folia lanceolata, apice longe acuminata, marginibus lenissime
convexiusculis, basi cuneato-extenuala subsessilia, dura, utrinque viridia,
supra Iævia subglabra, subtus præter nervos puberulos subglabra et
glanduloso-punctata, prominuie penninervia, nervis lateralibus acros-
copis paucis versus margines el apicem mediocriter transverse anas-
tomosantibus, mediocriter serrata, dentibus acutis apice nunc mucronu-
latis extus concaviuseulis. Capitula oblonga, pedunculata, mediocria,
bracteis infimis lineari-lanceolatis curvulis integris puberulis flores
æquantibus vel eis longioribus, cæteris calicis dentes subæquantibus
linearibus vel setaceis. Calix pulchre purpurascens, tubo ovato-campanu-
lato minimo puberulo, dentibus setaceis rigidiusculis, ciliolato-puberulis
longissimis; maturus tubo aliq. aucto, annulo orali incrassato densius
pilosello inter dentes lamellato. Corolla exserta, extus pubescens, tubo
basi recto æquali, superne deflexo et in faucem ampliato, labrı qua-
drilobi lobis rotundatis, labiolo sinu profundo a labro separato concavo
cymbiformi curvulo apice indiviso. Genitalia in labiolo corollino declinata
apice exserla normalia. Nueulæ atræ puberulæ.
Internodia media 4—6 cm longa. Folia superficie ad 9 x1,3 cm;
dentium culmina 1—1,5 mm alta et 2—5 mm distantia. Capitula sect.
long. 1,5—3,5 X 1,3 cm (corollis neglectis); bracteæ basilares circ. 1 cm
longæ. Calicis tubus sub anthesi eirca 1.5 mm. altus, maturus 4 mm
longus, dentibus circa 6 mm longis. Corolla calicis os 7—10 mm
excedens, Lubi parte recta ad 5 mm. fauce 2—3 mm longa; labrum 2 mm
altum, labiolum circa 4 mm longum. Nuculæ sect. long. 2 X 1,2 mm.
Südafrika: Transvaal, Witwatersrand (Hutton n. 878, apr. 1895).
On rapporte souvent au P. reticulata Benth. diverses plantes voisines
de celte espèce, mais qui nous paraissent mériter d’en être distinguées.
Nous décrivons ici trois d’entre elles. Le P. purpurascens diffère du
P. reticuluta par ses tiges et feuilles nullement pubescentes-tomenteuses,
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 999
les rameaux étant d’un vert clair à peine puberulents, et les feuilles
d’un vert intense presque glabres à part les quelques poils des nervures
à la face inférieure; le limbe est aussi plus étroit et bien plus longue-
ment acuminé: les capitules sont plus allongés, à coloration pourprée;
l'anneau buccal du calice est nettement marqué par sa forme, son indu-
ment et les saillies interdentales. L'ensemble de ces caractères donne à
toute la plante un port assez différent et caractéristique.
Pycnostachys Schlechteri BRIQ., sp. nov.
Herba elata, ut videtur parum ramosa, ramis mediocribus, obtuse
quadrangulis, brevissime minute puberulis, sordide virentibus. Folia
angustissime lanceolata vel lineari-lanceolata, elongala, apice longe
acuminata, marginibus longissime leniter convexiusculis, basi sensim
integre extenuata subsessilia, duriuscula, læte viridia, supra glabra vel
glabriuscula, subtus ad nervos adpresse puberula, cæterum glabriuscula
glanduloso-punctata, superficialiter et distanter serrata vel serrulata;
nervus medius et laterales pauci valde acrospi cum medio fere paralleli
omnes subtus prominuli parum anastomosantes. Capitula mediocria,
ovata vel oblongo-ovala, bracteis infimis anguste lanceolatis, pubescen-
tibus, calices haud superantibus, cæteris calicis dentes subæquantibus
lineari-lanceolatis breviter pubescentibus, margine distinctius dense
albo-ciliatis. Calicis tubus sub anthesi breviter ovato-campanulatus bre-
viter pubescens; fructifer auctus, dentibus e basi lanceolata setaceis rigi-
dulis undique breviter pubescentibus, ore parum annulato densius
puberulo, fructifer membranis interdentalibus clausus. Corollæ extus
pubescentis tubus basi rectus subæqualis, superne deflexus et in faucem
ampliatus, labro erecto extus densius pubescente quadrilobo, lobis rotun-
datis, labiolo sinu profundo a labro separato cymbiformi curvato apice
indiviso. Genitalia labiolum corollinum parum excedentia. Nuculæ parvæ,
fuscæ, læves.
Internodia media circ. 5 cm longa. Folia superficie 5—6 X 0,8 cm;
dentium culmina 0,3—0,7 mm alla et 2—8 mm distantia. Capitula sect.
long. 1,5—4,5—3% X 1,5 cm. (corollis neglectis), bracteis basilaribus
ad 4,3 cm longis. Calicis tubus sub anthesi cire. 15 mm longus.
maturus 3—4 mm longus,.dentibus 5 mm longis. Corolla calicis os ad
1,5 cm excedens, tubi parte æquali 6 mm profunda, fauce circa 5 mm
longo, labro 2 mm alto, labiolo 5 mm longo. Nuculæ sect. long.
1,3 x 1 mm.
1000 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
Südost-Afrika : Natal, in humidis pr. Mount Frere, 4300” (Schlechter
n. 6406, jan. 1895).
Par la glabrescence relative, cette espèce rappelle le P. purpurascens,
mais elle s’en distingue immédiatement par ses feuilles linéaires-lancéolées,
ses capitules non ou à peine purpurascenis, son calice plus petit, à tube
membraneux, à orifice buccal clos par les membranes interdentaires et
ses nucules fauves plus petites. .
Pycnostachys holophylla BRIQ., sp. nov.
Herba elata, ramis obiuse angulatis, breviter adpresse pubescentibus,
internodiis elongatis. Folia lineari-lanceolata, apice acuminata, mar-
ginibus subparallelis, basi integre exlenuala, subsessilia, crassiuscula,
supra puberula, subtus densius adpresso-pubescentia, sordide viridia,
integra vel apicem versus obscure denticulala; nervus medius et late-
rales valde acroscopi fere paralleli subius prominuli sed laminam parum
rugantes. Capitulum oblongum, bracteis basilaribus anguste lanceolatis
reflexis pubescentibus calices haud excedentibus, cæteris calices sub-
æquantes linearibus pubescentibus. Calicis tubus sub anthesi ovato-
campanulatus breviter pubescens, maturus auctus magis membranaceus,
dentibus leviter pubescentibus e basi lanceolala rigide setaceis ad 6 mm
longis, ore aliq. incrassato, lamellis interdentalibus buccam non omnino
claudientibus, pubescentibus. Corolla exserla quam in præcedentibus
minor extus breviter puberula, tubo basi æquali tenui, superne deflexo
in faucem ampliato, labro erecto exius magis pubescentes, Alobo, lobis
rotundatis; labiolum a labro sinu profundo rotundato separalum, cymbi-
forme, apice indivisum. Genitalia labiolum corollinum parum excedentia.
Nuculæ parvæ atrofuscæ, nitidulæ.
Internodia media circa 7 cm longa. Folia (suppet.) superficie äd
5 X 0,4 mm. Capilulum sect. long. circa 4,5 X 1.5 cm (neglectis corollis).
Calicis tubus sub anthesi circa 1,5 mm longus, demum 3—4 mm pro-
fundus, dentes demum 6 mm longi. Tubi corollini pars æqualis circa
3 mm, faux 3 mm longa; labrum infra 2 mm altum; labiolum 3 mm
longum. Nuculæ sect. long. 1,2 x 0,8 mm.
Südafrika : Transvaal, Johannesburg (C. S. C. A. Herbarium by
Lindley et Co n. 347); floret majo in paludosis.
Celle espèce se distingue de la précédente (P. Schlechteri) par ses
feuilles subentieres densément et brièvement pubescentes à la page
inférieure, par son calice non clos à la maturité par les lamelles inter-
H. SCHINZ. BEITREGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. A004
dentaires, par sa corolle beaucoup plus petite (à peu près intermédiaire,
comme dimensions, entre celie des P. Schlechteri ei du P. cerulea
Hook.), enfin par ses nucules d’un brun-noirätre, luisantes.
Bentham a décrit (in DC. Prodr. XII, 83) un P. reticulata var. angus-
tifolia, que l’on pourrait être tenté, d’après la description, de comparer
avec le P. holophylla, ou même avec les P. Schlechteri et purpurascens.
Mais l'original de Krauss, provenant du Natal, que nous avons sous les
yeux à l’herbier Delessert, ne permet pas cette assimilation. Cette var.
8 angustifolia est bien une simple forme du P. reticulata, à feuilles il est
vrai un peu plus étroites, mais relativement larges pour leur longueur
(atteignant 5,5 X 1,3 cm), obtuses ou subobtuses au sommet, grossière-
ment crénelées-dentées, + velues-cendrées en dessous, fortement
rugueuses, à orifice buccal du calice non clos à la maturité, à nucules
assez grandes, fauves à la maturité.
Plectranthus myrianthus BRIQ., sp. nov.
(Germanea myriantha Briq.')
Herba elata, ramis adscendentibus undique breviter pubescenti-
tomentellis canescentibus. Folia ample ovata, apice obtusa vel subacuta,
marginibus infra medium convexioribus, basi latissime oblique truncata,
petiolo longiusculo canescenti-tomentello insidentia, viridia, membra-
nacea, supra breviter parce pilosula, subtus adpresse præcipue secus
nervos densius pubescentia, nervis subtus parum evidentibus vix promi-
nule parce anastomosantibus, grosse inciso-crenata. Inflorescentia ramo-
sissima dense myriantha, ambitu oblonga vel ovoidea, apice rotundata,
cymis dichasialibus: mox in monochasia abeuntibus, rache sympodiis
pedicellisque dense breviter pubescentli-tomentellis, bracteis parvis ovalis
deciduis. Calix sub anthesi minimus undique breviter pubescens, den-
tibus 5 lanceolatis subæqualibus; malurus urceolato- tubulosus, undique
pilis prorsus versis breviter pubescens; tubus nervis vix prominulis,
! M. O. Kuntze a rappelé (Rev. gen. pl. I, p. CAXXII), après Aiton (Hort.
Kew., p. XXI), que les Stirpes novæ de l’Heritier ont été publiés pendant une
période qui va de 178% à 1789. Or, le genre Plectranthus n'a été décrit que dans
le fascicule IV, ann. 1788 des Stirpes landis que Lamarck avait déjà signalé son
genre Germanea dans l'Encyclopédie méthodique, t. II, p. 690, dès l’année 1786.
Il est par conséquent hors de doute, que le nom générique Germanea, n'ait la
priorité sur le nom générique Plectranthus. Il est assez curieux que ce fait ait
échappé à M. Kuntze lui-même en 1891 et une seconde fois en 1898, à l'occasion
BULLETIN DR L'HERBIER BOISSIER, n9 114, 34 octobre 1903. 66
1002 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.).
antice basi valde prominule gibboso-auctus intus nudus, dentibus lanceo-
latis tubo brevioribus cœrulescentibus. Corolla extus undique breviter
pubescens, coerulescens, tubo basi tenuiter cylindrico exserto elongato,
dein subito in faucem ampliorem superne gibbam ampliatus; labrum
rectiusculum breviter 3lobum; labiolum sinu lato a labro separatum,
obtuse cymbiforme. Genitalia normalia in labro corollino declinata.
Nuculæ parvæ, ovoideæ, læves, fulvæ.
Internodia media ad 8 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
8 X 5,5 cm, petiolus ad 5 cm longus; crenarum culmina 2—5 mm alta
et 3—7 mm distantia. Inflorescentia tota sect. long. 8—15 X 3,5—5 cm,
cymis 1—5 cm longis, pedicellis valde inæqualibus. Calix sub anthesi
4—1,5 mm longus; calicis maturi # mm longi, tubus 3 mm profundus,
. dentes À mm alti, gibba antica ad 0,7 mm prominula. Corolla calicis os
5—7 mm excedens, tubi parte siphonoidea 3—4 mm profunda, fauce circ.
3 mm longa, labro 1,5 mm alto, labiolo 1,5—2 mm profundo et 3 mm.
longo. Nuculæ vix À mm alti et 0,8 mm lati.
Südafrika : Transvaalkolonie, Witwatersrand (Hutton n. 877, apr.
1895).
Espèce de premier ordre, à inflorescence rappelant certaines espèces
de la section Euisodon $ Gerardiani (par ex. le P. excisus Maxim. de
Mandchourie et du Japon) ou de la section Amethystoides (p. ex. le
P. amethystoides Benth., de la Chine). Le P. myriunthus occupe parmi les
représentants africains du genre une place tout à fait à part qui oblige à
l’envisager comme le type d’uue section nouvelle caractérisée comme suit :
MyRIANTHELLUS Brig. — Calix maturus urceolato-tubulosus, basi antice
conspicue gibbosus, æqualiter 5 dentatus. Corollæ tubus basi siphonoideo-
elongatus, fauce defracta breviore superne gibbosula. Inflorescentia axibus
de la description par M. Gürke de deux nouvelles espèces découvertes par le célèbre
nomenclaturiste dans l’Afrique méridionale. Ce n’est qu'en 1900 (Cat. Afr.
plants Welwitsch part. IV, p. 860) que M. Hiern a attiré l'attention sur ce
point en décrivant sous le nom de Germanea tous les Plectranthus de l'Afrique
occidentale portugaise. Le genre Germanea n’a été mentionné après Lamark que
par Jussieu, Saint-Hilaire, Poiret et Spach, tandis que depuis Bentham le terme
Germanea a été limité au groupe même décrit primilivement par Lamarck, c’esi-
à-dire à la section Germanea. On ne peut donc pas dire que l’emploi du nom
Germanea soit devenu général dans les 50 ans après sa publication, mais il a
cependant été adopté dans des ouvrages de l'importance du Genera de Jussieu.
C'est un cas difficile qui nous oblige, jusqu’à l’adoption d’une règle précise en
matière de nomenclature générique, à nous servir d'une double nomen-
clature.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1003
omnibus evolulis laxissime ramosa, floribus creberrimis tamen valde
conferlis. Sp. adhuc unica, austro-africana.
Plectranthus pachystachyus BRIQ.
(Germanea pachystachya Briq,)
Herba elata, robusta, caulibus valide 6gonis, sulcatis, adpresse brevis-
sime pubescentibus, in sicco sordide ferrugineis. Folia lanceolata vel
anguste oblongo-lanceolata, apice acuminata, marginibus longe leniter
convexiusculis, basi integre extenuala subsessilia, supra cinereo-viridia
breviter parce pubescentia, subtus densius pubescentia, sordide ferru-
gineo-virenlia, crassiuscula, rugosa, prominule nervata, nervis lateralibus
valide transverse anastomosantibus et paginam superiorem + fodien-
tibus, prorsus mediocriter crenato-denta. Inflorescentia ramosa; spi-
castra fastigiato-approximata crassa; verlicillastri approximati, cymose
evoluli, cymis mox in monochasia sat regularia abeuntibus; raches,
sympodia pedicellique dense adpresse ferrugineo-pubescentia; bracteæ
cymas æquentes ovatæ vel ovato-ellipticæ, apiculalæ, + rugosæ, sordide
adpresse breviter pubescentes, apice nunc subcoloratæ vel coloratæ.
Calices pro sectione minimi, pedicellis multo breviores, campanulali,
undique breviter adpresse pubescentes, subæqualiter 5 dentati, dentibus
crasse subulalis recurvulis apice nunc coloralis, maturi aucli ovato-
subtuluosi. Corolla extus densiuscule pubescens, sordide purpurascens;
tubus erectiusculus brevis, subito in faucem ample cylindricam longam
postice + gibbosam defractus; labrum elongatum, oblongum, obscure
trilobum, erectiusculum; labiolum a labro sinu lato separatum, parum
profunde, ample cymbiforme, apice obtusum vel subobtusum. Genitalia
normalia in labiolo corollino occulta.
Internodia media 2—5 cm longa. Foliorum lamina superficie
5— 7x 1—1,5 cm; dentium culmina 0,5—1 mm alta et 2—5 mm dis-
tantia. Inflorescentia tota 20—25 cm alla el ad 6 cm lata, bracteis mediis
superficie I—A,5 cm x 5 cm, cymis ad 5 mm longis, pedicellis 3—5 mm
altis. Calix sub anthesi 2 mm longus; calicis submaturi 5 mm longi tubus
3 mm longus; dentes 2 mm. alti. Corolla calicis os circa À cm excedens;
tubi pars recta 1—2 mm longa profunda, faux 5 mm longa, labrum
4 mm altum, labiolum 4,5—2 mm profundum et 5—6 mm longum.
Südost-Afrika : Natal, Umkomaas (Wood n. 4621, Mart. 1892).
Ce type remarquable appartient à la section Pyramidium, dont on ne
connaissait jusqu'à présent en Afrique que deux espèces, la troisième
1004 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sir.)
(P. ternifolius Don) croissant dans l’Indoustan. Elle diffère du P. calicinus
Benth. par ses feuilles allongées et plus étroites, ternées, son inflores-
cence beaucoup plus fournie et son calice presque deux fois plus petit.
Le P. pyramidatus Gürke (espèce transvaalienne) s’en écarte plus encore
par ses feuilles et bractées suborbiculaires et par l’organisation du
calice.
Plectranthus grallatus BRIQ., sp. nov.
(Germanea grallata Briq.)
Herba ramosa, ramis adscendentibus undique laxe crispulo-pilosis +
fistulosis. Folia membranacea, ample ovata, apice breviter acuminata,
marginibus infra medium convexissimis, basi late truncato-subcordata,
petiolo elongato crispule piloso insidentia, utrinque laxe crispule pilosa,
viridia, + reticulato-nervosa, nervis sublus mediocriter prominulis,
grosse crenala. Spicastrum mediocre, verticillastris sessilibus 6floris
dissitis, bracteis minutis deciduis, pedicellis grallatim elongatis calice
multoties longioribus ut et rachis minute breviter puberulis. Calix
parvus sub anthesi aperte campanulatus; tubus parum evidenter nervatus,
undique minute puberulus, et antice pilis nonnulis longioribus præditus;
labrum ovatum; labioli dentes lanceolati, laterales breviores cum anticis
longiorioribus basi connati; submaturus campanulalus, nervosus, auctus,
tubo antice aliq. gibbo. Corollæ extus brevissime puberulæ, tubus postice
ampliatus, labrum erectum amplum 3lobum, lobis posticis majoribus,
anlicum obtuse cymbiforme a labro sinu lato separatum. Genitalia vix
labiolum corollinum excedentia.
Internodia media 2—4 cm longa. Foliorum lamina superficie
5—7 X 45—7 cm, petiolus 3—5 cm longus; crenarum culmina
2—4 mm alta et 2—6 mm distantia. Spicastrum 5—12 cm longum, inter-
nodiis inter verlicillastros 2... 1,5... 1,3... 1.., etc. cm longis, pedicellis
ad 8 mm longis. Calix sub anthesi 2—3 mm longus; calicis submaturi
5 mm longi tubus 3 mm profundus, labrum 1,6 mm longum, denies
laterales 1,5 mm, infimi 2 mm longi. Corolla calicis os 1 cm excedens,
tubo 5 mm profundo, labro circ. 5 mm longo, labiolo 2 mm profundo
et circ. 5—6 mm longo.
Südost-Afrika : Natal, In saxosis prope Mount Frere, 4430 m
(Schlechter n. 6415, Jan. 1895).
Cette belle espèce appartient a la section Coleoides $ Vulgares. Elle
rappelle par l’organisation du calice le P. tomentosus Benth., mais s’en
écarte complètement par la forme des feuilles, l’indument, les fleurs
plus grandes portées sur des pédicelles remarquablement longs.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNITNIS DER AFBIKANISCHEN FLORA. 41005
Plectranthus transvaalensis BRIQ., sp. nov.
(Germanea transvaalensis Brip.)
Herba elata, ramis adscendentibus breviter undique puberulis sordide
virentibus. Folia ample ovata, apice breviter acuminata, marginibus infra
medium convexioribus, basi rotundato-extenuala, petiolo undique pube-
rulo lamina breviori insidentia utrinque sordide viridia, membranacea,
+ prominule reticulatim nervosa, grosse crenata, subtus breviter pube-
rula, supra sparse piloso-subscabridula. Spicastrum mediocre, verticil-
lastris sessilibus Gfloris dissitis, pedicellis elongatis tenuibus calice
multoties longioribus, ut et rachis brevissime puberulis. Calix sub
anthesi aperle campanulatus. undique brevissime puberulus; labrum
ovatum, labioli dentes setacei, laterales cum anticis longioribus basi
connati; maturus ignotus. Corollæ extus glabriuscule tubus aliq.
exserlus; labrum erectiusculum breviter 3lobum, lobis rotundatis:
labiolum obtuse cymbiforme a labro sinu lato separatum. Genitalia
labiolum corollinum parum excedenlia.
Planta circa 40 cm alta. Internodia media 2—5 cm longa. Een
lamina superficie 5—6 X 4—5 cm, petiolus 1—2 cm longus; crenarum
sæpe compositarum culmina 1—3 mm alla et 2--5 mm distantia. Spi-
castrum ad 8 cm longum, verticillastris infimis nunc deciduis, inter-
nodiis inter verticillastros 1,5... 1,93... 1... etc. cm longis, pedicellis
5—6 mm altis. Calicis sub anthesi 3 mm longi tubus À mm longus,
labrum 1 mm altum, labioli dentes laterales À mm, infimi 2 mm alli.
Südafrika: Transvaalkolonie, Houtbosch (Rehmann n. 6154).
Cette espèce est très voisine de la précédente dont elle diffère par
Findument, la forme des feuilles et les fleurs plus petites.
Plectranthus elegantulus BRIQ., sp. nov.
(Germanea elegantula Briq.).
Herba elegantula, caulibus basi ascendentibus, + ramosis, breviter
crispule pilosis vel glanduloso-pilosis. Folia parvula, ovata, vel deltoideo-
ovala, apice acula vel subacula, marginibus infra medium convexioribus,
basi oblique rotundato-subtruncata, petiolo tenui + crispulo-pilosulo
insidentia, membranacea, viridia, parce pilosa vel glabriuscula, penni-
nervia, nervis lateralibus paucis parum evidentibus, serrato-crenata.
Spicastrum elongatum, verticillastris 6-10 floris dissitis sessilibus, brac-
1006 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
teis parvis deciduis, pedicellis undique breviter pilosis elongatis inæqui-
longis. Calix sub anthesi aperte campanulatus, sæpe coloratus, undique
prorsus villosulus, dente postico ovato, infimis lanceolatis brevioribus ;
maturus ovato-tubulosus, auctus, tubo antice magis prominulo, nervato,
parce pilosulo; labrum ovatum apice breviter acuminatum, recurvum;
labioli dentes lanceolato-acuminati, antici aliq. longiores. Corolla parva,
extus minute puberula; tubus basi breviter cylindricus subæqualis,
dein subito in faucem ampliorem superne gibbosulam ampliatus; labrum
breviter 3lobum, erectiusculum; labiolum obtuse cymbiforme sinu lato
a labro separatum. Genitalia normalia in labiolo corollino inclusa. Nuculæ
ovoideæ, atræ, nitidæ.
Planta ex specim. nostris cire. 20—30 cm alla. Internodia media
2—6 cm. longa. Foliorum lamina superficie cire. 2X 2 cm, petiolis ad
0,5 cm longis; dentium culmina 1—2mm alta et 2—4 mm distantia. Spi-
castrum 8—18 cm longum, internodiis inter verticillastros 2,5... 2...
1,5... etc. cm longis, pedicellis maximis À cm altis. Calix sub anthesi
4—1,5 mm longus; calicis maturi 6 mm longi tubus 3 mm longus,
labrum circ. 2 mm altum, labioli dentes ad 3 mm longi, sinibus inter
dentes ultra 1,5 mm profundis (dentes omnes labioli ideo basi connati).
Corolla calicis os circ. 4 mm excedens; tubi pars recta 1,5 mm pro-
funda, fauce 1,5—2 mm longa, labrum 4!mm altum, labiolum 2 mm
longum. Nuculæ sect. long. 1,1—1,2 x 0,9 mm
Südost-Afrika : Natal, Karkloof (Rehmann, n. 7368).
Espèce de la section Coleoides $ Vulgares, voisine des précédentes,
mais bien distincte par son port grêle et élégant, ses feuilles bien
plus petites, les dimensions du calice relativement à la petitesse de la
corolle, elc.
(Forisetzung folgt.)
1007
PLANTE HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D° Émize HASSLER, p'Aarau (SUISSE)
ade 1385 à 1903
ET PUBLIEES PAR
le Prof. D R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Cyperus Luzulæ (L.) Retz.
Obs., v. 4 (1786), p. 11; Morong et Britton! in Annal. New York Acad.,
v. 7 [1893], p. 252; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 22, 27; Lindm.
Regnell. Cyp. (1900), p. 7
Cyperi sp. n. 27, Rottb. Descr. et Ic. (1773), p. 23, t. 13, fig. 2.
Scirpus Luzulæ, Linn. Sp. Pl., p. 75 et herb. propr.
Paraguay ; O. Kuntze n. 21 bis.
Hab. In Americâ Calidiore omni communis.
Var. £ Tucumanensis C. B. Clarke.
Bas: Tueumanensis (sp.), Bœck.! in Engl. Jahrb., v. 7 (1886), p. 274.
C. denticulatus, Schrader in Rœm. et Sch. Syst., v. 2 Mant., p. 104.
C. Entrerianus, Beck! in Flora, v. 61 18: p. 139.
Paraguay ; Balansa n. 413.
Hab. "Bolivia, Argentina, Uruguay, Rio Grande io Sul.
Cyperus elegans Linn.
Sp. Pl., n. 68 et herb. propr.; Rottb. Descr. et Ic., p. 34, t. 6, fig. &;
Urban Symb. Antill., v, 2, pp. 22, 28; Morong et Britton in Annal. New
York Acad., v. 7 (1893), p- 251.
C. viscosus, Swartz Prodr. (1788), p. 20; Fl. Ind. Oceid., v. 4, p. 113;
Kunth Enum., v. 2, p. 28.
Paraguay : Morong n. 297, b, fide Morong et Britton.
Hab. In America Centrali vulgaris.
N. B. Exemplum in Paraguay lectum a me non visum est. Hieronymus et
Lorentz, n. 180 ! in Tucuman lectus est C. elegans, Linn.
Cyperus diffusus Vah].
Enum., v. 2 (1806), p. 321; C. B. Clarke in Urban Symb. Antill., v. 2,
pp. 22, 30; Lindm.! Regnell. Cyp. (1900), p. 8.
1008 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (230)
C. elegans, Swartz Obs. Bot., p. 30; Kunth Enum, v. 2, p. 28; non Linn.,
Hab. In calidis utriusque orbis vulgaris.
Var. £ Chalaranthus, C. B. Clarke.
C. Chalaranthus (sp.) Presl. Rel. Hænk, v. 4, p. 177, t. 32; P. Maury
in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 128.
C. elegans, P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 129.
C. limbatus, P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890),
DH20 NES
C. dependens, Schrader ms fide Bœckeler.
Paraguay ; Balansa n. 412, 4517.
Hassler n. 1956, 631.
Distrib. Endemica.
Herba 0,3-0,6 in uliginosis pr. San Bernardino, Febr., n. 4956; in uliginosis
pr. Itacurubi, Aug., n. 631.
Cyperus aristatus Rottb.
Deser. et Ic. (1773), p. 23, t. 6, fig. 1; P. Maury in Mem. Soc. Phys.
Genève, v. 31 (1890), p. 126.
C. squarrosus, Linn. ! Amoen. Acad., v. & (1759), p. 303 partim.
C. inflexus, Muhl. Deser. Uber., p. 16.
Paraguay ; Balansa n. 418.
Hassler n. 8154.
Hab. In calidioribus utriusque orbis vulgaris.
ne 0,1-0,15, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8454.
Cyperus Hieronymi Beck.
Cyp. Novæ heft 1 (1888), p. 7.
C. Gapitinduensis, P. Maury ! in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890),
Pr A239, 11.238:
C. foliosissimus, Bœck.! Cyp. Novæ heft 2 (4890), p. 7.
C. ferrugineus, Beeckeler ! ms in Ule, n. 1604, non Poiret.
Paraguay ; Capitindu, Balansa n. 407.
Hab. S. Catharina, Uruguay, Salta.
Cyperus prolizus H. B. K.
Nov. Gen. et Sp., v. 1 (1815), p. 206; Fenzl in Denkschr. Akad.
Wissensch., v. 8 (1854-5), p. 59, t. 2; Griseb. Symb. Fl. Argent., p. 311;
P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genöv., v. 31 (1890), p. 132; Lindm.
Regnell. Cyp. (1900), p. 9; Morong et Britton in Annal. New York Acad.,
v. 7 (4893), p. 253; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 49 et 133; Bull. Herb.
Boiss., v. 6, Append. 1 (1898), p. 19, ser. 2, v.4 (1904), p. 439.
Comostemum Schottii, Nees in Linnæa, v. 9 (1834), p. 283.
C. prolizum, Nees in Hook. Journ. Bot., v. 2 (1840), p. 397.
Paraguay ; Balansa n. 410, M0 a.
Hassler n. 3748, 7966.
(231) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 1009
Hab. Per omnem Americam calidiorem sparsa. :
Herba i-2, in paludibus in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7966.
Cyperus esculentus Linn.
Sp. Pl., ed. 4, p. 45, ed. 2, p. 67; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv.,
v. 31 (1820), p. 131; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 23, 33; Lindm.
Regnell. Cyp.. p. 9; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7
(1893), p. 251.
Paraguay ; Morong n. 1561, Balansa n. 408.
Hab. In ealidioribus utriusque orbis (præter Oceaniam) vulgaris.
Cyperus articulatus Linn.
Sp. Pl. ed. 4, p. Ak, ed. 2, p. 66; C. B. Clarke in Urban Symb.
Antill., v. 2, p. 23, 33.
Paraguay Borealis: O. Kuntze n. 54.
Hab. In calidis orbis terrarum sat frequens; in Brasil australi rarior.
Cyperus nodosus Willd. } i
Enum. Hort. Berol. (1809). p. 72; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv.,
v. 31 (1900), p. 131; Morong et Britton in Annal. New York Acad. v. 7
(1893), p. 252; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 23, 34.
C. subarticulatus, Nees! in Linnæa. v. 9 (183%), p. 285.
Paraguay ; Morong n. 364, Balansa n. 400.
Hab. America calida.
Cyperus radiatus Vahl.
Enum., v. 2 (4806). p. 369; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 432; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 23, 35; Morong et Britton!
in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 253.
Paraguay ; Balansa n. 414.
Hab. In ealidioribus orbis veteris vulgaris, orbis nov& frequens.
Cyperus giganteus Vahl.
Enum., v. 2 (1806), p. 364: P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 132; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7 (1893),
p. 251 ; Urban Symb. Anüll., v. 2, p. 23, 36; Lindm.! Regnell. Cyp.,
p. 9; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 19; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. I
(1898), p. 49.
Paraguay ; Balansa n. 414, Morong n. 562, O. Kuntze n. 28.
Hassler n. 4103, 1026, 7284.
Hab. In America calida sat frequens.
Herba 2-2,5, in palude insulæ Chaco-y pr. Concepeion, Sept., n. 7284.
Mariscus flavus Wahl.
Enum., v. 2 (1806), p. 374; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 39, 41;
Lindm. Regnell. Cyp., p. 9; Morong et Britton in Annal. New York
Acad., v. 7 (1893), p. 251; Chodat in PI. Hassl. I, p. 49 et p. 135; Bull.
Herb. Boiss., v. 6, Append. 1, p. 19, 20, ser. 2, v. 1 (1901), p. 441.
1010 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (232)
Cyperus flavus, Nees in Linnæa, v. 19 (1847), p. 698; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 433 ; Morong et Britton in Annal. New
York Acad., v. 7 (1893), p. 251; non Presl.
Paraguay ; Balansa n. 479, 3022, Morong n. 123
Hassler n. 4480, 8205.
Hab. In America calidiore vulgatissima. In Ins. Sandwich.
Herba 0,5-0,8 m. in arenosis humidis pr. Bellavisia, Apa, Dec., n. 8205.
Var. 8 humilis, C. B. Clarke.
in Dur. et Schinz Fl. Afr., v. 5, p. 588; Lindm. Regnell. Cyp., p. 16;
Urban Symb. Antill.; v. 2, p. 39, 42; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 20; Bull.
Herb. Boiss., v. 6, Append. 1 (1898), p. 20; Beniham! ms.
Cyperus redolens, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890),
p. 126, i. 36, A.
Paraguay ; Balansa n. 416.
Hassler n. 1393.
Hab. America calidior ; frequens. (ongo.
Var. umbellato-flava, C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p. 20; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. 4 (1898). p. 20.
sub forma.
Paraguay ; Hassler n. 497.
Mariscus Meyenianus (Kunth) Nees.
in Mart. Brasil, v. 2, pars 1 (1842), p. 49; Urban Symb. Antill., v. 2,
p. 39, 47; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 11; Chodat in PI. Hassl. I, p. 19
et p. 135; Bull. Herb. Boiss., n. 6, Append. I, (1898), p. 19, ser. 2, v. A,
[1904], p. 441.
Cyperus Meyenianus, Kunth Enum., v. 2., p. 88; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 391. ;
Paraguay ; Morong n. 243.
Hassler n. 3521.
Hab. America calidior; frequens.
Mariscus rigens (Presl.) C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p. 20; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. I (1898), p. 20.
Cyperus rigens. Presl.! Rel. Hænk., v. 4, p. 170.
C. letus, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31 (1890), p. 130
partım.
C. Tacnensis, Nees! in Linnæa, v. 9 (1834), p. 285.
Paraguay ; Hassler n. 1455.
Hab. Peru, Brasil. Austral., Enire-Rios, Argentina.
Mariscus Concepeion:s (Steud.) C. B. Clarke.
in Engl. Jahrb., v. 30 (1901), Beibl., n. 68, p. 16.
Cuperus Concepcionis, Steud. Cyp., p. #2; Morong et Britton in Annal-
New York Acad., v. 7 (1893), p. 251.
Paraguay ; Morong n. 565, fide Morong et Britton.
Hab. Chile.
(233) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANEÆ. 1011
Mariscus longus Nees.
in Mart. Brasil Cyp., v. 2, pars 1 (1842), p. 44.
Cyperus infucatus, Kunth! Enum., v. 2, p. 86; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 132.
C. longus, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 123,
non Linn. (nec Schrader).
Paraguay ; fide P. Maury.
Hab. Guiana, Bahia, Rio Janeiro.
Mariscus Balansai (Maury) C. B. Clarke.
Cyperus Balansai, P. Maury ! in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890),
p. 130, t. 39; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7 (1893),
p. 231.
Paraguay; Balansa n. 403.
Hab. Rio Janeiro, Minas Geraes, Argentina.
Mariscus Hassleri C B. Clarke, spec. nov.
Marisco Balansai P. Maury affinis sed multo gracilior. |
Culmi 7 dm. longi, graciles, in angulis apice scabri. Folia longa angusta.
Capita 2 vel 1, globosa, pallida, 12 mm. in diam., densa, altera sessiles altera in
pedunculo 9 mm. longo sustenta. Bracteæ 2, inferior 12 mm. longa, 2 mm. lata.
Spiculæ iis M. Balanse P. Maury simillimæ sed teneriores. Stamina 3. Stylus
filiformis hyalinus, ramis 3 longis filiformibus hyalinis. Nux oblonga trigona,
cum ?/; parte glumse æquilonga.
Herba 0,7-1, in campis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Febr., n. 8550.
sp. endemica.
Mariscus letus (Kunth) Lindm.
List. Regn. Cyp.,p. 11.
Cyperus letus Kunth En. II, 78, nec Presl. C. oostachyus N. ab. E.
Flor. Bras. II, 1, p. 39.
Herba 0,5-1 m., in uliginosis pr. Itacurubi, Maj., n. 497.
Mariscus setiglumis C. B. Clarke.
Mss. in herb. Kew. 1891.
There is much of this from South Brasil in herb. Kew. — It differs by the
minute bristly mucron from numerous closely allied spec. (Cyperus rigens Presl.
— C, Ietus Kunth non Presl.).
It will be alternative here, either to admit M. setiglumis as a distinct species.
or to unite several of the neighbouring species.
Herba 1-2 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8414 et Billa.
Mariscus eylindrieus Elliot.
Sketch. I, 74.
Var. australis Lindm.
List. Regnell. Cyp., p. 10.
Herba 0,5-0,8 m. in paludosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8381.
1012 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (234)
This Hassler 8381 is = Lindmann, n. 2379, collected in Matto Grosso und
is in a similar young state.
So far as I see from these young plants they may be Mariscus cylindricus
Ell. but it is a plant from the Eastern States of North America.
Mariscus rufus U. B. K.
Nov. Gen. et Spec. I, 216, t. 67; Lindm. List. Regn. Cyper., 10.
This is not the usual color of M. rufus; I suppose it to be a «forma umbrosa».
The nuis are here ripe so that I feel confident that it is M. rufus H. B. K.
Herba 0,5-0,8 m. in stagnis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8412.
Torulinium confertum Hamilt.
Prodr. Ind. Oceid. (1825), p. 15; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 53;
Chodat in Pl. Hassl. I, De 135; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 (1901),
p. #41.
T. ferox, Kunth Enum., v. 2. p. 90 in citat.
Cyperus odoratus. Linn. Sp. Pl. ed. 1, p. 46, quoad tab. Sloane citat. ;
nec Sp. PI. ed. 2, p. 68, neque herb. propr.
C. ferax, L. C. Rich. in Act. Soc. d’Hist. Nat. Paris, v. 1 (1792), p. 106;
P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31 (1890). p, 132; Morong et
Britton in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 251.
C. ferox, Vahl Enum., v. 2, p. 357 (saltem pro parte); Britton et
Brown Illustr. Fl., v. 4, OD 235, 242, t. 563.
C. flexuosus, Vahl Enum., v. 2, p. 359; Griseb. Symb. Fl. Argent.
p. 311.
C. densiflorus, G. F. W. Meyer Essequibo, p. 34: Griseb. Pl. Lorentz,
P2217.
Paraguay ; Hassler n. 3596, 8256.
In calidioribus utriusque orbis; in Asia Austral. Orient. cum Oceania
frequens, in America vulgaris.
0,5-1 m. in stagno in regione cursus superioris fluminis Apa. Dec.,
: This is a slender form, the secondary umbels with very small bracis.
This species has more than a hundred names; but N. L. Britton agrees with
me that ıt must all be one species.
SCIRPEÆ
Eleocharis mutata R. Brown
Prodr. (1810), p. 224 in nota; Morong et Britton in Annal. New York
Acad., v. 7 (1893), p. 25%; Urban Symb, Antill., v. 2, p. 58, 61; Lindm.
Regnell. Cyp. (4900), p. 42; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 20 et p. 134; Bull.
Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 (1901), p. 440, v. 6, Append. I (1898), p. 20,
var. 8 obtusetrigona incl.
E. spiralis, P. Maury ! in Mem. Soc. Phys. Genev., Ve 31 (1890), p. 140,
non R. Br.
(235) R. CHODAT ET KE. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1013
Heleocharis spiralis, Boeck. ! in Linn&a, v. 36 (1869-70), p. 473, synn.
R. Br. ei Rottb. exel.
Paraguay : Hassier n. 3935, 5676, 6414, 8212.
Hab. In America calida vulgaris
Herba 0,8-1, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6414; id. in stagno pr. Bella
Vista Apa, Dec., n. 8212.
Eleocharis ochreata Nees.
in Linnæa, v, 9 (183%), p. 29%; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 59, 63;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 14, t. 2, fig. 1; Chodat in PI. Hassl. I.
p- 13%; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 (1901). p. 440.
Paraguay ; Hassler n. 5563.
Hab. In Americæ calidis frequens; in orbe vetere rara.
(Hassler n. 5563 est var. 8 flaccida, Boeck. in Linnæa, v. 36 (1869-70),
p. 437).
leocharis capillacea Kunth.
Enum., v. 2 (1837), p. 139; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31
(1890), p. 136; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 59, 65; Lindm. Regnell. Cyp.
(1900), p. 15; Chodat in PI. Hassl. I, p. 134; Bull. Herb. Boiss., ser. 2,
v. 1 (1901), p. 440.
Paraguay ; Balansa n. 437, 4521.
Hassler n. 4718 partim.
Hab. In America calida frequens.
Eieocharis capitaia (L) R. Brown.
Prodr. (1810), p. 225; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890);
p. 439; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 59, 66; Morong et Britton in Annal.
New York Acad., v. 7 (1893), p. 25%; Lindm. Regnell. Cyp. (4900), p. 14.
Scirpus capitatus, Linn.! herb. propr. partim; Griseb. Symb. Fl.
Argent., p. 311.
Paraguay ; Balansa n. 430, 439; Lindman n. A 2165.
Hab. In ealidioribus utriusque orbis vulgaris.
Eleocharis nodulosa Schultes.
in Rem. et Sch. Syst., v. 2 Mant. (1824), p. 87; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 140; Morong et Britton in Annal. New
York Acad., v. 7 (1893), p. 25%; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 59, 67;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 12; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 21; Bull.
Herb. Boiss., v. 6, Append. I (1898), p. 21.
Scirpus nodulosus, Roth. Nov. Pl. Sp., p. 29; Griseb. Symb. Fl. Argent.,
p. 312.
Paraguay ; Balansa n. 432, 433b, Morong n. 2985, 1084.
Hassler n. 687, 8582, 7806.
Hab. In America calidiore vulgaris.
Herba 0,5-1,2, in uliginosis in regione cursus superioris fluminis Apa Jan.,
n. 8382; id. Nov., n. 7806.
1014 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (236)
Eleocharis acicularis R. Brown. -
Prodr. (1810), p. 22% in nota; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 59, 67;
Morong et Brition in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 254.
Scirpus retroflexus, Griseb. Symb. Fl. Argent. p. 311.
Paraguay ; Morong n. 87.
Hab. In orbe terrarum (præter Africam) fere toto.
Eleocharis Bonariensis Nees.
in Hook. Journ. Bot., v.2 (1810), p, 398; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), |
p. 13.
E. striatula, P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 135.
Scirpus striatulus, Griseb. ! Pl. Lorentz, p. 218.
Paraguay ; Balansa n. 435, 2551.
Hab. America Australis.
Eleocharis Cheiaria Roem. et Sch.
Syst., v. 2 (1817), p. 15%, Mant., pp. 90, 540; Urban Symb. Antill., v. 2,
p. 99, 68; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 15.
Paraguay ; Lindman n. A. 2297.
Hassler n. 4307?
Hab. In calidis orbis fere totius sparsa; in America centrali vulgaris.
Eleocharis punctata Urban.
Symb. Antill., v. 2 (1900), pp. 59, 69; Lindm. Regnell. Cyp. (1900),
p. 15, t. 2, fig. 5; C. B. Clarke ms, non Steud. F
Chetocyperus polymorphus var. sphagnicola et praticola, Nees! in Mart.
Brasil, v. 2, pars À, p. 94 (syn. plurimis exel.), non Chetocyperus punctatus,
Nees.
Paraguay ; Colonia Risso, Malme n. 1062. C.
ab. Guadeloupe, Guiana, Brasil.
Eleocharis minima Kunth.
Enum., v. 2 (1837), p. 139; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 59, 70;
Chodat in PI. Hassl. I, p. 13%; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 (1901), p. 440;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 16.
Paraguay; Hassler n. 4748 partim.
Hab. A Florida usque ad Brasil Australem sparsa.
Eleocharis Wrightiana Urban.
Symb. Antill. v. 2 (1900), p. 59, 70; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 12.
Heleocharis Wrightiana, Boeck.! Cyp. Novæ heft 1 (1888), p. 12.
Paraguay ; Lindman n. 2295.
Hassler n. 8345...
Hab. Cuba, Guiana, Trinidad, Para.
forma setis fere obsoletis.
Herba 0,05-0,1, in arenosis humidis in regione fluminis Apa, Jan., n. 8345.
This is — Lindmann, n. A. 2295 collected in Paraguay.
. I doubt whether it specifically differs from the Limnochloa oomorpha Nees =
(Heleocharis subtilis Buck).
(237) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 4015
Eleocharis Paraguayensis P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 137 t. 41 B.
Paraguay; Balansa n. 442.
An endemic sp.
Eleocharis sulcata Nees.
in Linnæa, v, 9 (1834), p. 294; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève,
v. 31 (1890), p. 436; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7
(1893), p. 25%; Urban Symb. Antill., v. 2, p. 59, 72; Lindm. Regnell.
Cyp. (1900), p. 13; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 21 et p. 13%; Bull. Herb.
Boiss., ser. 2, v. À (1901), p. 440, v. 6, Append. I (1898), p. 21.
E. Rothiana, P. Maury ! in Mem. Soc. Phys. Genève,, v. 31 (1890), p. 136.
Seirpus filiculmis, Schrader ! ms; ? Griseb. Symb. Fl. Argent., p. 311.
Heleocharis Balansaiana, Bœck.! in Flora, v. 62 (1879), p. 159.
Paraguay; Balansa n. 438, 438a, Morong n. 249, O. Kuntze n. 29 bis, 34 bis.
Hassler n, 501, 3561, 5723.
Hab. In America calida vulgaris.
Var. £ grandirostris, Lindm.
Regnell. Cyp. 4900, p. 43, t. 6, fig. 2.
E. intermedia, P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Geneve, v. 31 (1890),
p- 137, t. 40 A; non Schultes.
Paraguay ; Balansa n. 436.
Hab. Rio Grande do Sul, Lindman, n. 681.
Eleocharis pachystyla Urban.
Symb. Antill., v. 2 (1900), p. 59, 72; Lindm. Regnell. Cyp. (1900),
p. 41; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 13%; Bull. Herb. Roiss., ser. 2, v. À
(1901), p. 440.
Paraguay ; Capitindu, Balansa n. 422 partim.
Hassler n. 4456.
Hab. Ab America centrali usque ad Brasil Australem sparsa.
Eleocharis quinquangularis (Beck.) P. Maury.
in Mem, Soc. Phys. Genève., v. 31 (1890), p. 136, t. 41 A.
Heleocharis quinquangularis, Bceck.! Cyp. Novæ Heft 1 (1888), p. 15.
Paraguay; San Salvador, Balansa n. 431.
Hab. Argentina; Sierra S. Ana, Niederlein n. 595.
Eleocharis grandis (Bæck.) P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 138 ; Lindm. Regnell. Cyp.
(4900), p. 41; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 21; Bull. Herb. Boiss., v. 6,
Append. I (4898), p. 21.
Bulbostylis nudipes, Kunth Enum., v. 2, p. 206, cf. p. 205.
Heleocharis yrandis, Boeck. in Linnæa, v. 36 (1869-70), p. 453.
Paraguay ; Balansa n. 421, 422 partim, 422a.
Hassler n. 1062, 8482.
Hab. In Brasil Australi frequens, Montevideo (Sello).
Herba 0,3-0,6, in palude p. Bellavista, Apa. Febr., n. 8482.
1016 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (238)
Eleocharis pachycarpa C. B. Clarke.
in Engler Jahrb., v. 30 (1901) Beibl., n. 68, p. 18, 22.
Species Chilensis; in Montevideo etiam lecia.
Var. 8 leptocaulis.
Eleoch. leptocaulis (sp.) Steud. in Lechler Berber. Amer. Austral., p. 53.
E. nana. P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 314 (1890), p. 135,
fide syn. citat.
Paraguay ; Balansa, fide P. Maury (a C. B. Clarke non visa).
Hab. In Chiie frequens.
Eleocharis sanguinea P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 135, t. 40 C.).
Paraguay : Asuncion, Balansa n. 688.
Species hactenus semel lecta.
Eleocharis contracta P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 139, t. 41 C.
Scirpus nodulosus Griseb. ms.
Heleocharis nodulosa var. tenuis, Boeck.! in Flora, v. 62 (4879), p. 160
Paraguay ; Balansa n. 43%.
Hab. Argentina.
Eleocharis geniculata R. Brown.
Prodr. (1810), p. 224 in nota; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève,
v. 31 (1890), p. 140; Morong et Britton in Annal. New-York Acad. v. 7
(1893), p. 254; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 60, 74; Lindm. Regnell Cyp.
(1900), p. 41; Chodat in Pl. Hassler, pp. 21 et 135; Bull. Herb. Boiss.
ser. 2, vol. I (1901), p. 441, v. 6, append. I (1898), p. 21.
Scirpus geniculatus Linn. Sp. Pl. p. 71 partim, non Linn. hb. propr.;
S. crassiculmus Griseb. Symb. Fl. Argent., p. 312.
Paraguay, Balansa n. 429.
Hassler n. 5983, 7807 a.
Hab. In America calida; in America æquinoctiali vulgaris, usque ad Brasil
austral et Uruguay sparsa.
Herba 0,8-1, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7807 a.
Eleocharis Villaricensis P. Maury.
in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 138, t. 40 B.
Paraguay; Balansa n. 686 fide P. Maury, species a C. B. Clarke non visa.
Eleocharis Sellowiana Kunth.
Enum. II, 149; Lindm. List. of Regnell. Cyper. (1900), p. 14; Eleogenus
Sellovianus N. ab E. Flor. Bras. II, 1, p. 103.
Hassler, n. 6495.
Herba 0,05-0,1 in stagnis pr. Tobaty, Sept., n. 6425.
Eleocharis tenurssima (Beeck.) C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p.134, Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. I (1904), p. 440.
(239) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1017
Beleocharis tenuissima Beck.! in Linnæa v. 36 (1869-70), p. 419 pro
majore parte.
Paraguay ; Hassler n. 3659 (?).
Hab. In America calidiore late sparsa.
Bleocharis elata Beck.
sub. Heleocharide. Kjöeb. Vidensk. Meddel. 1871, 451; Lindm. List.
Regn. Cyp.. p. 16.
This is to young for certainty, but matches well Glaziou n. 9338 the type of
Bockeler.
Herba 0,5-0,7 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7807.
Fimbristylis squarrosa Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 289; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 133; Morong et Britton in Annal. New York Acad. v. 7 (1893),
p. 255 ; Urban Symb. Antill. v. 2, p. 76.
Paraguay; Balansa n. 423; Morong n. 357, O. Kuntze n. 37.
Hab. In calidioribus utriusque Orbis vulgaris.
Fimbristylis diphylla Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 289; P. Maury in M&m. Soc. Phys. Genöve, v. 31
(1890), p. 13%; Morong et Britton in Annal. New-York Acad. v. 7 (1893),
p. 255; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 76, 77; Lindm. Regnell. Cyp.
(1904), p. 16.
Paraguay: Balansa n. 424, Morong n. 299.
Hassler (8367), 7702.
Hab. In calidis et temperatis Orbis fere potius, — planta vulgatissima.
Herba 0.6-0,8, in arenosis siceis in regione fluminis Apa, Oct., n. 7702.
Forma Royeniana (Nees) C. B. Clarke Nees sub spec.
This F. Royeniana has been much confused F. dichotoma Vahl. — A species
I have never seen from South America.
It is however a debateable question, how many of the subspecies of F. diphylla
should be recognized.
Herba 0,2-0, 4, in arenosis pr. Bellavista, Jan., 8367.
Fimbristylis spadicea Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 294; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 76, 79;
Lindm. Regnell. Cyp. (1901), p. 16; Chodat in PI. Hassl. I, p. 20, Bull.
Herb. Boiss. v. 6, Append. I (1898), p. 20.
Paraguay ; Hassler n. 1172
Hab. In America, a Virginia usque ad Argentinam, vulgaris.
Fimbristytis complanata Link.
Hort. Berol, v. I (1827), p. 292; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève,
v. 31 (1890), p. 134; Morong et Britton in Annal. New Vork Acad. v. 7
(1893), p. 25%; Urban Symb. Antill. v. n pp. 76, 81; Lindm. Regnell. Cyp.
(4901), p. 16; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 20, Bull. Herb. Boiss. v. 6,
Append. I (1898), p. 20.
Paraguay ; Balansa n. 427, O. Kuntze n. 90.
Hassler n. 1497, 6478, 8215.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 11, 3A octobre 1903. 67
1018 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (240)
Hab. In calidioribus utriusque Orbis vulgaris.
Herba 0‘3-0,5 m. in campo humido pr. Tobaty, Sept., n. 6478 ; 1d.0,5-1,2 m.;
in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8215.
Fimbristylis monostachya Hassk.
PI. Jav. Rar. (1848), p. 61; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 135 ; Morong et Britton in Annal. New York Acad. v. 7 (1893),
p. 255; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 76, 83; Lindm. Regnell. Cyp. (4901),
Dore
Paraguay ; Balansa n. 478.
Hassler n. 7658. 8463.
Hab. In calidioribus Asiæ Oceaniæ vulgaris, Africæ Americæ frequens.
Herba 0,3-0,6, in arenosis siccis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Oct., n. 7658; 1d., Febr., n. 8463.
F. monostachya, both in Asia and America has 1-3 spikelets. This is not
F. tristachya Thwaites, a species confined to South East-Asia.
Bulbostylis spherocephalus (Boeck.) C. B. Clarke. :
Scirpus spherocephalus Beck. in Linnæa v. 36 (1869-70), p. 748;
P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 141.
S. filamentosus Bœck. in Linnæa v. 36 (1869-70), p. 746 partim 1. e.
quoad exempla Brasiliensia.
S. setifolius Bœck.! in Flora v. 62 (1879), p. 160.
Rhynchospora capillifolia Bœck.! Cyp. Novæ Heft 2 (1890), p. 22.
Paraguay ; Balansa nn. 477, 4513.
Hassler n. 8071, 8198.
Hab. In Brasil australi, et in Argentina, frequens.
Herba 0,5-0,8 in campis arenosis siccis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8071 et 8198.
Var. 8 brunneo-vaginata (Beck.) C. B. Clarke.
B. spherocephalus (forma Schwackeana) Lindm. Regnell. Cyp. (1900),
p. 18.
Scirpus brunneo-vaginatns (sp.) Back. in Vidensk. Meddel. Kjob. (1879-
80), p. 25.
S. Schwackeanus Beck.! Cyp. Novæ Heft 2 (1890), p. 15.
Paraguay ; Balansa n. 477 a.
Hab. Brasil australis, Argentina.
Bulbostylis capillaris Kunth.
Enum. v. 2 (1837), p. 212 cf. p. 205; Urban. Symb. Antill. v. 2, pp. 85,
88; Lindm. Regnell Cyp. (1900), p. 19.
Fimbristylis capillaris A. Gray Bot. North U. S. ed. 5, p. 567 ; Morong
et Britton in Annal. New-York Acad. v. 7 (1893), p. 254.
Paraguay ; O. Kuntze n. 56; Morong n. 94 b.
Hab. In America, quam calida tam temperata, communis.
Var. 8 pyriformis Lindm.
Regnell Cyp. (1900), p. 20; Chodat in PI. Hassl. I, p. 134, Bull. Herb.
Boiss. ser. 2, v. I (1901), p. 440.
(241) R..CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1019
Seirpus capillaris Griseb.! Symb. Fl. Argent. p. 313 partim.
Fimbristylis capillaris P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève v. 31
(1890), p. 134.
Paraguay; Balansa n. 425.
Hassier n. 1306, 3676, 8033, 8366.
Hab. A Minas Geraes usque ad Rio Negro.
a 0,4-0,2, in arenosis in regione fluminis Apa, Jan., n. 8366; id. Nov.,
n. ;
Bulbostylis scabra (Presl.) C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p. 21, Bull. Herb. Boiss. v. 6 Append. I (1898), p. 21;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 18.
Isolepis scabra Presl.! Rel. Hænk. v. I, p. 187.
Fimbristylis Urvilleana Steud.! Cyp., p. 112.
F. capillaris P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 134
partim.
Seirpus sphærolepis Beeck. in Linnæa, v. 36 (1869-70), p. 766.
S. Niederleinianus Beck.! Cyp. Novæ Heft 2 (1890), p. 16.
Paraguay ; Balansa nn. 425 a, 426, O. Kuntze n. 71.
Hassler nn. 645, 1834.
Hab. In Brasil australi, frequens. In Argentina, rarior.
Bulbostylis Jacobinæ (Steud.) Lindm.
Regnell. Cyp. (1900), p. 18; Chodat in PI. Hassl. I, Bull. Herb. Boiss.,
ser. 2, v. 1 (1901), p. 442.
Fimbrystilis Jacobine, Steud. Cyp., p. I.
Scirpus glaucophyllus Boeck.! in Linnæa v. 38 (1874), p. 382.
Paraguay ; Hassler n. 4952, 8034, 8421.
Hab. in Brasil late (tenuius) sparsa.
Herba 0,3-0,5, inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6349; inter rupes
in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8034; 0,5-0,7 in arenosis
siceis pr. Bellavista Apa, Jan., n. 8421.
Bulbostylis junciformis (Kunth).
Isolepis junciformis Kunth. Ess. II, 218; Oncostylis junciformis N. ab.
E. Flor. Bras. II, 1, p. 85.
var. 2 conostachya (Bæœck.) C. B. Clarke.
Scirpus conoslachyus Beck. Linnæa XXXVI, 75 b; Lindm. List. Regn.
Cyper. p. 19.
Herba 0,5-1 m. in campis siccis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8203.
Scirpus submersus C. Wright
in Sauv. Fl. Cuba (1873), p. 175; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 90, 91;
Lindm. Regnell Cyp. (1900), p. 21.
Rhynchospora ruppioides Benth! in Hook. Ic. Pl. v. 44, p. 31,
t. 19344.
1020 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sén.), (242)
Websteria limnophila S. H. Wright in Bull. Torrey Club v. 14 (1887).
p. 139.
Paraguay; Balansa, n. 2549, 2550.
Hab. Madagascar, Ceylon, Java, Carolina, Cuba, Surinam, Amazonia inferior.
Scirpus Cubensis Kunth.
Enum. v. 2 (1837), p. 172; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 90, 92;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 21; Morong et Britton in Annal. New
York Acad. v. 7 (1893), p. 259.
Oxycaryum Schomburgkianum Nees in Mart. Flor. Brasil. v. 2, pars 4,
p. 90.
Cyperus blepharoleptos Steud. Cyp., p. 28.
Courtoisia olivacea Beck. in Flora v. 44 (1861), p. 331.
Anosporum Gubense Beeck. in Linnæa v. 36 (1869-70), p. 413.
A. ablepharon P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 123.
A. piliferum P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v.31 (1890), p. 123,
t. 34.
-A. Paraguayense P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (18%),
p- 124, t. 35.
Isolepis echinocephala Oliver in Trans. Linn. Soc. v. 29 (1875), p. 167,
74107.
Paraguay ; Balansa n. 396, 397, 398, 474 ; Morong n. 563.
Hab. In America calidiore frequens. In Africa tropica rarior.
Scirpus maritimus Linn.
Sp. PL ed. 1. p. 51, ed. 2, p. 74, et hb. propr.
S. macrostachyus Lam. Ill. v. I, p. 142.
S. robustus Pursh. Fl. Amer. Sept. v. I, p. 56; Morong et Britton in
Annal. New York Acad. v. 7 (1893), p. 255.
Paraguay; Morong n. 927 (fide Morong et Britton).
Hab. In temperatis et calidioribus Utriusque Orbis communis; in America
tropica rara.
Scirpus riparius Pres].
Rel. Hænk. v. I (1828), p. 193; Griseb. Symb. Fl. Argent., p. 312:
Lindm. Regnell. Cyp (4909), p. 21.
S. lacustris P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 440,
non Linn.
Malacochete riparia Nees in Linnæa v. 9 (1834). p. 292.
Paraguay; Balansa n. 428.
Hab. In America frequens, a New Orleans usque ad Patagonia. In ins. Sand-
wich.
Fuirena incompleta Nees.
In Mart. Flor. Brasil. v. 2, pars I (1843), p. 107; P. Maury in Mém. Soc.
Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 141 ; Morong et Britton in Annal New York
Acad. v. 7 (1893), p. 255; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 21; Chodat in
(243) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANT.E HASSLERIANÆ. 1021
PI. Hassl. I, p. 21 et 135, Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. I (1904), p. 441,
v. 6, Append. I, p. 21.
Paraguay: Balansa n. 449, Morong n. 328.
Hassler n. 1395, 3522, 6426, 8448.
Hab. America calida: a Guatemala usque ad Buenos-Ayres.
Herba 0,5-0,8 in palude pr, Tobaty, Sept., n. 6426; id. in uliginosis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8448.
Fuirena umbellata Rottb. :
Descr. et Ic. (1773), p. 70, t. 19 ï. e,, t. 18 altera, fig. 3; Urban Symb.
Antili. v. 2. pp. 96, 97; Lindm. Regnell Cyp. (1900), p. 22
Paraguay; Rengger ;
Hassier n. 6206, 7969, 8129.
Hab. In calidis utriusque Orbis, communis.
Herba 0,6-1, in campis humidis pr. Tobaty, Sept., n. 6206; id. in argillosis
humidis pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 7969; in uliginosis in regione fluminis
Apa, Dee.. n. 8129.
Lipocarpha Sellowiana Kunth.
Enum. v. 2 (1837), p. 267; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 141; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 22; Chodat in PI. Hassl. I,
p. 135, Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. I (1901), p. 441.
Paraguay ; Balansa n. 470, 470a.
Hassler n. 5538, 5923, 1958, 8466.
Hab. America australis; a Neo-Grenada usque ad Buenos Ayres, frequens.
Herba 0,5-0,8, in campo humido Cordillera de Altos, Febr., n. 1958;
palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8466.
Ascolepis Brasiliensis (Kunih.) Dur. et Schinz.
Fl. Afr. v. 5 (1895), p. 651; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 22; Chodat
in Pl. Hassl. I, p. 22 et 135, Bull. Herb, Boiss. v. 6, een I (1898),
p. 22, ser. 2, v. I (1901), p. 441.
Platylepis Brasiliensis Kunth. Enum. v. 2, p. 269; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 142: Morong et Britton in Annal New-
York Acad. v. 7 (1893), p. 255.
Paraguay ; Balansa nn. 468, A68a, A685; Morong n. 95.
Hassler nn. 1318, 1501, 1958, 3839, 8452.
Hab. In Africa tropica cum Mascarenia rarior ; in America calida vulgaris.
Herba 0,4-0,8, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8152.
RYNCHOSPOREÆ
Dichromena setigera Kunth.
Enum. v. 2 (4837), p. 277; P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31
(4890), p. 142; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 22; Chodat in Pl. Hassl. I,
p. 135; Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. 1 (1901), p. 441.
Paraguay; Balansa n. 475.
Hassler n. 4399.
Hab. Brasil australis; Montevideo,
1022 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (244)
Dichromena ciliaia Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 240; Morong et Britton in Annal. New York
Acad. v. 7 (1893), p. 254 ; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 99, 101; Lindm.
Regnell. Cyp. (1900), p. 22; Chodat in PI. Hassl. I, p. 21 et p. 135; Bull.
‘Herb. Boiss. VI, App. I, p. 21, ser. 2, v. I (1901), p. 441.
D. nervosa Vahl Enum. v. 2, p. 244 partim (vel omnino non?).
Paraguay: Morong n. 474, O. Kuntze nn. 10, 138.
Hassler nn. 1565, 4298, 6952, 7927.
Hab. America calida, a Mexico usque ad Brasil australem, vulgaris. Chile Cor-
dillera.
Herba 0,1-0,25 in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6952; herba 0,4-0,5 in uli-
ginosis pr. Bellavista Apa, Nov., n. 7927.
Var. 8 Vahliana Urban.
Symb. Antill. v. 2, p. 401; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 23.
D. nervosa P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 142.
Paraguay; Balansa n. 473.
Hab. A Mexico usque ad Minas Geraes, sparsa. -
Rynchospora globosa (Ræm. et Schult.) Britton.
in Trans. New York Acad. v. 11 (1892), p. 83; Urban Symb. Antill.
v. 2, pp. 103, 108; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 22 et p. 133; Bull. Herb.
Boiss. ser., 2, v. 1 (1901), p. 239; in v. 6, Append. I (1898), p. 22.
Rhynchospora globosa Roem. et Sch. Syst. v. 2, p. 89; P. Maury in Mém.
Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 144; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 28.
Paraguay; Lorentz n. 27; Balansa nn. 467, 471.
Hassler nn. 1059, 4160.
Hab. In America calida vulgaris.
Rynchospora albiceps (Kunth) C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p. 133; Bull. Herb. Boiss. ser. 2. v. 4 (1901), p. 439.
Rhynchospora albiceps Kunth Enum. v. 2, p. 289; Lindm. Regnell. Cyp.
(1900), p. 25.
Dichromena canescens P. Maury in Mém. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 143.
Paraguay ; Balansa n. 472.
Hassler n. 5153
Hab. In Brasil australi frequens.
Rynchospora speciosa Back.
in Linnæa v. 37 (1873), p. 536 sub Rhynchosporu.
Dichromena speciosa Kunth Enum. v. 2, p. 278; P. Maury in Mem. Soe.
Phys. Geneve v. 31 (1890), p. 142.
Paraguay; Balansa n, 466.
Hab. In Brasil australi frequens.
Rynchospora Warmingii (Boeck.) C. B. Clarke.
in Plant. Hassl. I, p. 133; Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. 1 (1901), p. 439.
Rhynchospora Warmingii Beck. in Vidensk Meddel. Kjob. (1869-70),
(245) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1023
p. 143, in Linnæa v. 37 (1873), p. 530; Lindm. Regnell. Cyp. (1900),
p. 25; Warming Lagoa Santa (1892), p. 191 cum fig.
Paraguay: Hassler n. 4182.
Hab. In Brasil australi frequens.
Rynchospora Hassleri C. B. Clarke spec. nov.
Glabra, annua. Culmus 8 dm. longus. robustus, levis, supra mediam partem
foliiger. Folia inferiora basi pinguia, culmo parum breviora, 5 mm. lata. Capita
3, globosa. 2 cm. in diam., 30-stachya e viridi lutescentia; pedunculi 1-4 cm.
longi: bractea ima 18 cm. longa, foliiformis. Capita ipsa subebracteata. Spicula
2-nucigeræ. Setæ 6, nucem superantes, breviter scabræ.
Stylus longus, subindivisus. Nux rostro excluso 4 mm. longo, oblongo (vix
ellipsoideo). a dorso compressa; rostrum cum ?/3 parte nucis æquilongum,
lineari conicum, basi microscopice pilosulum.
Herba 0,5-1 m., in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8255.
Rynchospora exaltata (Kunth) Urban
Symb. Antill. v. 2 (1900), pp. 104, 410; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 133;
Bull. Herb. Boiss. ser. 2, v. À (1901), p. 439.
Rhynchospora exaltata Kunth Enum. v. 2, p. 291 partim; Lindm.
Regnell. Cyp. (1900). p.26.
Paraguay : Hassler n. 5029.
Hab. A Cuba usque ad Brasil australem, frequens.
Rynchospora aurea Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 229; Urban Symb. Antill. v. 2, pp. 10%, 110;
Chodat in Pl. Hassl. I, p. 22; Bull. Herb. Boiss. v. 6, Append. I (1898),
p- 22.
R. corymbosa Morong et Britton in Annal. New York Acad. v. 7 (1893),
p. 256.
Rhynchospora aurea R. Br. Prodr. (1810), p. 230; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genev. v. 31 (1890), p. 445; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 26.
Paraguay; Balansa n. 465 : O. Kuntze n. 69.
Hassler nn. 689, 1092, 1493, 8252.
Hab. In calidis utriusque Orbis, fere ubique.
Herba 1-2 m., in stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8252.
Rynchospora triflora Vahl.
Enum. v. 2 (1806), p. 232; Urban Symb.”Antill. v. ?, pp. 104, 444.
Rhynchospora Ceylonica Kunth Enum. v. 2, p. 294.
Paraguay ; Hassler n. 8181, 8549.
Hab. A Cuba usque ad Brasil australem rarior. Eliam in Zeylania.
Herba 0,6-4 m., ad marginem paludis in regione fluminis Apa, Febr.,
n. 8549; id. in palude eod. loco, Dec., n. 8181.
I have this plant from North Brasil, not before from South Brasil.
Rynchospora giganten (Link.) Urban.
Symb. Antill., v. 2 (1900), pp. 104, 412.
Ithynchospora gigantea Link Jahrb., v. 3, p. 76; Lindm. Regnell. Cyp.
(4900), p. 27.
102% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (246)
Paraguay ; Morong n. 311.
Hassler n. 7968?
Hab. A Cuba usque ad Rio Grande do Sul, een
Specimen immaturum non certe determinandum.
Herba 0,5-4, in stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.
n. 7968.
Rynchospora scaberrima (Boeck.) Morong et Britton.
in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 256.
Rhynchospora scaberrima Beeck.! in Flora, v. 62 (1880), p. 452.
R. cortifolia Beeck.! in Linnæa, v. 38 (1874), p. 406.
R. exaltata Boeck.! ms. in Glaziou n. 2547.
Paraguay ; Morong n. 559.
Hab. Rio Janeiro.
Rynchospora Amazonica (Kunth) Morong et Britton.
in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 255.
Rhynchospora Amazonica Kunth Enum., v. 2, p. 292.
Calyptrostylis longirostris Nees in Hook. Journ., v. 2 (1840), p. 394.
Paraguay; Morong nn. 311 bis, 328, 1554.
Hab. In Guiana et in Amazonia, rara.
Rynchospora rostrata (Lindm.) C. B. Clarke.
in Pl. Hassl. I, p. 133; in Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 1 (1901),
p- 439.
Rhynchospora rostrata Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 27
Paraguay; Hassler n. 4133.
Hab. In Brasil, sparsa.
Rynchospora robusta (Boeck.) Britton.
in Trans. New York Acad., v. 11 (1892), p. 86.
Rhynchospora robusta Beck. in Linnæa, v. 37 (1873), p. 616; Lindm.
Regnell. Cyp. (1900), p. 27.
R. conferta P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890),
p. 145.
Paraguay; Balansa n. 461.
Hab. A Mexico usque ad Brasil Australem sparsa.
Var. 8 platyrrhyncha C. B. Clarke.
Nucis rostro quam nux latiore et longiore, turgide inflato; nuce (rostro
incluso) 4 mm. longa.
Rhynchospora velutina P. Maury in Mem. Soc. Phys. Geneve, v. 31
(1890), p. 145.
Paraguay; Balansa nn. 462. 462 a.
Rynchospora velutina (Bæck.) C. B. Clarke.
Rhynchospora velutina Beeck. in Linnæa, v. 37 (1871-3), p. 613 partim ;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 27.
Hab. Brasil Australis.
(247) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 1025
Var. 8 Sellowiana Beck. in Linnæa, v. 37 (1873), p. 614; Lindm. Regnell.
Cyp. (1900), p. 27.
Rhynchospora Pauloensis Bœck. Cyp. Novæ heft 2 (1890), p. 24.
Paraguay: Hassler nn. 6205, 6394, 8078, 8253.
Hab. In Brasil Australi frequens.
Herba 0,8-1, in campis humidis pr. Tobaty, Sept., n. 6205 et 6394 ; in palude
in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., 8078 et 8253.
Rynchospora tenuis (Link.) Britton.
in Trans. New York Acad., v. 11 (1892), p. 86; Morong et Britton in
Annals New York, Acad., v. 7 (1893), p. 256; Urban Symb. Antill., v. 2,
pp. 105, 118: Chodat in Pl. Hassl. I, p. 22 et p. 133; Bull. Herb. Boiss.,
ser. 2, v. 4 (1901), p. 439, in v. 6, Append. I (1898), p. 22.
Rhynchospora tenuis Link. Jahrb.. v. 3 (1820), p. 76; P. Maury in Mem.
Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 145; Lindm. Regnell. Cyp. (1900),
p. 28.
Paraguay; Balansa n. 680.
Hassler n. 1519.
Hab. A Mexico usque ad Uruguay frequens.
Var. £ emaciata (Boeck.) Chodat.
in Plant. Hassi. I, p.133; Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 4 (1901),
p. 439.
Rhynchospora emaciata Beck. in Linnæa, v. 37 (1873), p. 607 (sp.);
P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 144.
Rh. tenuis var. emaciata Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 28.
Paraguay; Balansa n. 441, n. 455 (spieulis infertilibus, elongatis), Morong
nn. 300 B, C. 1566.
Hassler 3564, 820%, 8214.
Hab. In America Australi calida vulgaris.
forma minor.
Herba 0,4-0,8 in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8214.
forma major.
Herba 4-1,5, in palude pr. Bellavista. Dec., n. 8204.
Rynchospor a luzuliformis (Beeck.) C. B. Clarke.
Rhynchospora luzuliformis Boeck.! in Linnæa, v. 37 (1873), p. 632.
Rh. maculata P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31 (1890),
p. 146, t. 43, A.
Rh. præœcincta P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31 (1890),
p. 146, t. 43, A.
Rh. Kunthii var. 8 composita (aut forsan Hygrocharis gen. propr.) Nees
in Mart. Flor. Brasil., v. 2 pars 4, p. 147 in nota.
Rh. crinigera Bœck.! Cyp. Novæ heft 1 (1888), p. 28.
Rh. hyalinolepis Bœck.! Cyp. Nova heft 2 (1890), p. 23.
Rh. spicata Beeck.! ms in Ule n. 1644.
Scirpus megapotamicus A. Spreng. Tent. Suppl. (1828), p. 4.
1026 * BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (248)
Isolepis megapotamica A. Dietr. Sp. Pl., v. 2, p. 132.
Cyperus megapotamicus Kunth Enum., v. 2, p. 10 partim.
Paraguay; Balansa nn. 453, 457, 2553 (hb. Kew); O Kunize nn. 86, 87,
88, 89. À
Hab. A Brasil Australi usque ad Magellan Straits sparsa.
Rynchospora strieta (Beck.) C. B. Clarke.
Rhynchospora stricta Beck. in Linnæa, v. 37 (1873), p. 603 pro parle
majore; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 145?
Dichromena elatior Kunth! Enum., v. 2, p. 282.
Paraguay; fide P. Maury.
Hab: Brasil.
Rynchospora glauca Vahl.
Enum., v. 2 (1806), p. 233; Morong et Britton in Annal. New York
Acad., v. 7 (1893), p. 256; Urban Symb. Antill., v. 2, pp, 106, 128;
Chodat in PI. Hassler I, p. 22; Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. I (1898),
p- 22.
Rhynchospora glauca Roem. et Sch., Syst., v. 2, p. 85; P. Maury in
Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 144; Lindm. Regnell. Cyp.
(1900), p. 29.
Paraguay; Balansa nn. A51, 452, 452a, 45%, Morong n. 300.
Hassler, n. 1168.
Hab. In calidis utriusque orbis communis. — Planta cosmopolitana.
Rynchospora Marisculus (Nees) Urban.
Symb. Antill., v. 2 (1900), pp. 106, 132.
Rhynchospora Marisculus Nees in Mart. Flor. Brasil., v. 2, pars A,
p. 142; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 144.
Paraguay; Balanza n. 451 partim n. 464.
Hab. A Mexico usque ad Brasil Australem frequens.
Rynchospora Urban? (Beck.) Morong et Britton.
in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 256.
Rhynchospora Urbani Beck. Cyp. Novæ heft 1 (1888), p. 26.
Rh. Marisculus (forma elatior) P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv.,
v. 31 (1890), p. 144. :
Paraguay; Balansa n. 463 (hb. Kew); Morong n, 560.
Hab. Rio Janeiro.
Rhynchospora Minarum (Steud.).
Syn. Pl. Cyp. 139.
This is — Glaziou n. 20047 collected in Minas which I have marked 3 Dia-
mantina It differs from the typical plant of Stendel by the subspherical white
heads.
Herba 0,4-0,8 m. in campis siceis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Oct. n. 7698.
(249) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1027
Rynchospora stenocarpa Kunth ?
En. If, 294; Lindm. List, Regn. Cyper. 28.
Ephippiorhynchum stenocarpum Nees. Flor. Bras. II, 4, p. 136.
It is to young for me to name it certainly..
Herba 0,5-1.2 m. in campo humido in regione cursus superioris fluminis, Apa.
SCLERIEÆ
Scleria hirtella Swartz.
Prodr. (1788), p. 19, Fl. Ind. Oceid., v. 1, p. 93; P. Maury in Mem. Soc.
Phys. Genev.. v. 31 (1890), p. 147; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 137,
140; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 256;
Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 31; Chodat in PI. Hassl. I, p. 22 etp. 135;
Bull. Herb. Boiss., ser. 2, v. 4 (1901), p. 441, in v. 6, Append. I (1898),
P-.22:
Paraguay: Balansa nn. 448, %48a; Morong n. 424; O. Kuntze n. 83.
Hassler nn. 3575, 5633, 8254.
. Hab. In omni America calidiore vulgaris; ie Africa calidiore late sparsa,
frequens.
Herba 0,4-0,8, in stagno in regione cursus superioris fluminis, Apa, Dec.
n. 8254.
Seleria leptostachya Kunth.
Enum., v. 2 (1837), p. 35%; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev.,
v. 31 (1890). p. 447; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 31.
S. Catharinensis Boeckeler! ms in Ule n. 1923.
Paraguay; Balansa n. 456.
Hassler n. 8210.
Hab. In Brasil Australi frequens.
Herba 0,5-0.8, in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8210.
Seleria ciliata Michx.
Fl. Bor. Amer., v. 2 (1803), 167.
Hab. America Borealis, cum India Occidentali.
Var. glabrescens, P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genev., v. 31 (1890), p. 149
Paraguay; fide P. Maury.
In America Australi mihi ignota. An P. Mauryi planta fuisset Scl. Sellowiana,
Kunth ?
Scleria scabrosa P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 148, t. 44, fig. A.
Paraguay; prope Villa Rica; Balansa n. 450.
Hab. Sp. endemica? Gardner n. 4071 = Glaziou n. 22354, in Goyaz lecta, est
forsan S. scabrosæ var, villosior.
Seleria Sellowiana Kunth.
Enum., v. 2 (1837), p. 350.
Brasil Australis.
1028 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (250)
Var. 8 Balansæ (Maury) C. B. Clarke.
Fere glabra, culmis sæpius monocephalis, nuce levi.
S. Balansæ (sp.) P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genèv., v. 31 (1890)
p. 148, t. 44, fig. B.
Paraguay; Balansa nn. 459, 459 a.
Scleria lacustris G. Wright.
in Sauv. Fl. Cuba (1873), p. 185; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 138,
14%; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 33.
S. Junghuhniana Bœck.! in Linnæa, v. 38 (1874), p. 499.
S. Tonduzii Boeck.! in Allgem. Bot. Zeit. (Karlsruhe 1896), p. 160.
Paraguay; Hassler n. 8081 a.
Hab. Cuba, Costa Rica, Guiana, Matto Grosso. — Var. in Java, S. Junghuh-
niana (sp.) Boeck,
Herba 0,5-0,8, in palude in regione fluminis Apa., Nov.. n. 8081 a.
Scleria plerota Presl.
in Oken Isis., v. 21 (1828), p. 268; Urban Symb. Antill., v. 2, pp. 138,
146; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 33.
S. pratensis Nees in Nova Acta Nat. Cur., v. 19, Suppl. 1 (1843), p. 121
(exemplis Chinensibus exel.); P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 149; Morong et Britton in Annal. New York Acad., v. 7 (1893),
p. 257.
Paraguay; Balansa n. 458: Morong n. 246; O, Kuntze n. 68; Lindman
n. 1961.
Hab. In America calida vulgaris; in India occidentali copiosa.
Scleria plusiophylla Steud.
Cyp. (1855), p. 172; P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31
(1890), p. 149; Lindm. Regnell. Cyp. (1900), p. 34.
S. olyroides Beckeler! ms.
Schizolepis foliosa Nees in Mart. Flor. Brasil, v. 2, pars 1, p. 188.
Paraguay; Balansa n. 460.
Hassler n. 6365.
Hab. Rio Janeiro, Minas Geraes.
Herba 0,8-1,2, ad marginem silvæ pr. Tobaty, Sept., n. 6365.
Scleria sylvestris Kunth.
Enum., v. 2 (1837), p. 346; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Geneve, v. 31
(1890), p. 149.
Paraguay; fide P. Maury (i. e. Balansa n. 460).
Hab. In Brasil Australi frequens.
Scleria microcarpa Nees.
Linnaæ IX, 302; Ophryoscleria microcarpa Nees in Flor. Bras. II, A,
p. 184.
Herba 0,8-1,2 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8081.
(251) R. CHODAT ET E. HASSLER, PLANTÆ HASSLERIANE. | 1029
CARICEÆ
Carex involucrata Boott.
Var. 8 submuricata Kuek.
in Engler Jahrb., v. 27 (1899), p. 510.
C. involucrata Griseb.! Symb. Fl. Argent., p. 314; Morong et Britton in
Annal. New York Acad., v. 7 (1893), p. 237; Chodat in Pl. Hassl. I, p. 22;
Bull. Herb. Boiss., v. 6, Append. 1 (1898), p. 22.
C. Bonariensis Schlecht. in Linnæa, v. 10 (1835-6), p. 116.
C. muricata Boeck. in Linnæa, v. 39 (1875), p. 87 quoad pl. Selloi.
©. sororia P. Maury! in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 150;
Boott. Carex, p. 46, t. 117 partim; Kuek. in Engler Jahrb., v. 27 (1899),
p. 509; non Kunth.
Paraguay ; Morong n. 516; O. Kuntze n. 8% bis.
Hassler n. 1088.
Hab. In America Australi temperata et subtropicali.
Carex Bonariensis Poir. \
Encycl. Suppl., v. 3 (1813). p. 250; P. Maury in Mem. Soc. Phys.
Geneve, v. 34 (1890), p. 150; Morong et Britton in Annal. New York
Acad., v. 7 (1893), p. 257.
C. papillosa, Nees in Hook. Journ. Bot., v. 2 (1840), p. 398.
C. trachyeystis Griseb. Symb. Fl. Argent. p. 314.
C. sororia Griseb. Symb. Fl. Argent., p. 314, non Kunth.
Paraguay ; Balansa n. 443.
Hab. Argentina.
Carex Sellowiana Schlecht.
in Linnæa, v. 40 (1835-6), p. 147; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genev.,
v. 31 (1890), p. 150.
Kuek. in Engler Jahrb., v. 27 (1899), p. 535.
C. phalaroides Griseb.! Symb. Fl. Argent., p. 315, non Kunth.
Paraguay; Balansa n. 444.
Hab. In Brasil Australi frequens; in Argenlina.
Carez phalaroides Kunth.
Enum., v. 2 (4837), p. 482; Griseb. Symb. Argent., p. 315; P. Maury
in Mem. Soc. Phys. Genève., v. 31 (1890), p. 150.
Kuek. in Engler Jahrb., v. 27 (1899), p. 536.
C. mesla Kunih! Enum., v. 2, p. 482.
C. chlorolepis Steud.! Cyp., p. 204.
C. Schenkiana Bœck.! Cyp. Novæ heft 2 (1890), p. 35.
Paraguay ; Balansa n. 446.
Hab. Frequens, late sparsa, a Neo-Grenada usque ad Chile et Buenos
Ayres.
1030 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (252)
Carex Paraguayensis P. Maury.
in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 151, t. 45.
C. macelle (forma, utriculo elongato), Kuek. in Engler Jahrb., v. 27
(1899), p. 538.
C. capitellata, Beeckeler! ms in Ule n. 970.
Paraguay; Balansa n. 445.
Hab. In Brasil Australi et Argentina, frequens.
Carex Brasiliensis S. Hil.
Voy. Diam., v. 1 (1833), p. 369, in Ann. Sc. Nat. ser. 2, v. 7 (1837),
p. 281; P. Maury in Mem. Soc. Phys. Genève, v. 31 (1890), p. 151.
C. procera Kunth! Enum., v. 2, p. 491; Boott. Carex, p. 138, t. 445,
non Griseh.
C. paludosa Kunth Enum., v. 2. p. 487, quoad pl. Brasiliensem ?
Paraguay ; Balansa nn 447, 447 a fide Maury.
Hab. In Brasil Australi, sat communis.
TYPHACEA
Partout aux bords des lacs et rivières, au milieu des nombreuses Cypéracées,
Graminées, etc. qui couvrent les bords, on trouve le seul représentant de cette
famille au Paraguay, le Typha domingensis.
TYPHACEÆ
Typha domingensis Pers.
Syn. Plant. II, 532 pr. T. latifoliæ subspec. Kronf. in Flor. Bras. Ill, 3,
p. 640.
Herba 3-4 m. spica g 30-35 cm.; © 30-40 cm. longa; ad ripam lacus Ypa-
caray, Oct., n. 1190.
ALISMATACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 113: Bull. Herb. Boissier, 2me ser, I, p. 419.
Les cours d’eau, marécages, lagunes et lacs du Paraguay hebergent 7 espèces
de cette famille en de nombreuses formes et variétés. Le genre Echinodorus
est représenté par 4, Sagıtlaria 2, Lophiocarpus 1 espèce.
On trouve partout : Echinodorus tenellus; E. paniculatus; E. grandiflorus ;
E. longipetalus; Sagittaria montevidensis.
Dans les marécages des Cordillères du Centre : Lophiocarpus guianensis; dans
ceux du Nord-Est : Sagitiaria montevidensis var. scabra; S. pugioniformis; et
au Nord, S. pugioniformis var. platyphylla.
(253) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1031
La forme et la grandeur des feuilles varient beaucoupet ceci ne semble pas pou-
voir être dü exclusivement à la station, puisque très souvent on rencontre dans
les mêmes lieux deux formes différentes de la même plante.
ALISMATACEÆ
Echinodorus tenellus Buch.
Ind. crit., p. 21; Seub. in Flor. Bras. III, 1, p. 105 sub Alisma tenellum
Mart.
limbis ovatis.
Herba 0,1-0,3, petala alba, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4703.
limbis lanceolatis.
Herba 0,3-0,5 petala alba, in stagnis pr. Igatimi, Nov., n. 5596.
limbis lineari lanceolatis, floribus in verticillos 2-3 dispositis.
Herba 0,1-0,3, petala alba, ad ripam lagunæ pr. Arroyo Primero, Apa, Febr.,
n. 8453.
Echinodorus paniculatus Micheli.
DC. Monogr. Phan. II, p. 50.
Forma latifolia.
limbis 250/75, 220/65 mm.
Herba 0,8-1 m., petala alba, in stagnis pr. Concepcion, Aug., n. 7229.
Echinodorus grandiflorus (Ch. et Schlecht.) Micheli.
DC. Monogr. Phan. III, p. 57; Cham. et Schlecht. sub Alisma in Linn.
1827, p. 152.
Var. x floribundus (Seub.) Mich.
Mon. Phan- III, p. 58; Alisma floribundum Seub. in Flor. Bras. III, ı,
p. 109.
Herba 0,5-1 m. petala alba, in palude pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4537;
id. in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6256.
Forma intermedia inter var. & floribundum Micheli et 8 ovatum Micheli.
Limbis ovatis basi leviter cordatis 100/65 110/74 mm.; scapi petiolique sparse
pubescentes.
Herba 0,6-1, pelala alba, in paludibus pr. Tacuaral, Oct., n. 1207 sub Alisma
floribundum Seub. in Pl. Hassl. J, p. 113.
4
Echinodorus longipetalus Micheli.
DC. Monogr. Phan. III, p. 60.
Herba 1-2 m. petala alba, in palude Tucangua, Cordillera de Altos, Dec.,
n. 361%; id. in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6088.
Floribus ad 7 cm. diam, metientes.
Herba 4-2 m. petala alba, in palude pr. Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5259.
Lophiocarpus guyanensis (H. B. K.) Micheli.
DC. Mon. Phan. III, p, 62; H. B. K. sub Sagittaria in Nov. Gen. et Spec.
I, p. 250; Alisma echinocarpum Seub. in Flor. Bras. III, ı, p. 105.
Herba 0,4-0,6 petala alba, in stagnis pr. Tobaty, Sept., n. 6155.
1032 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SÉR.). (254)
Forma minor.
Floribus dimidio minoribus, limbis 22/10 20/9 18/8 mm.
Herba 0,2-0,3 m. petala alba, in eodem stagno ut n. 6155. Prope Tobaty,
Sept., n. 61554.
Sagittaria montevidensis Cham, et Schlecht.
Pl. Romanzoff. Linnæa 1827, 2, p. 156; Flor. Bras. IH, 1, p. 110.
Herba 0,3-0,5 m. petala alba, in palude pr. Tacuaral, Nov., n. 3474.
Forma flaviflora. |
Herba 0,5-1 m., petala flavescentia, ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 3919:
id. natans in lacu Ypacaray. Sept., n. 1091.
£ scabra Micheli.
DC. Mon. Phan. III, p. 76 — 8. chilensis Cham. et Schlecht.
Herba 0,25-0,4 m. petala alba, in stagnis pr. San Estanislao, Aug., n. 4230.
Sagıttarıa pugioniformis be
Diss. de pl. Surin. 1775, p. 45, n. 36; Seub. Flor. Bras. II, 1, p. 112.
Herba fluitans 0,5-1 m. petala alba in stagnis in regione cursus superioris flu-
minis Apa, Dec., n. 8157.
Var. £ platyphylla Micheli.
DC. Mon. Phan. II, p. 78.
Forma macrophylla.
Limbis 490/175 145/120 mm.
Herba 0,3-0,5 m. petala aiba, in rivulo pr. Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 510.
BUTOMACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian., I, p. 114; Bull. Herb. Boissier, 9me ser. I,
p. 420.
Une espèce le Hydrocleis nymphoides peuple les lacs et étangs, où il étale ses
belles fleurs jaune-citron.
BUTOMACEZ
Hydrocleis nymphoides (Humb. et Bonpl.) Buchenau.
Nat. Pflzfam. II, 1, 23%; H. et B. Nov. Gen. I, 248 sub Limnocharide;
L. Humboldtii Endl. Flor. Bras. IH, 1, p. 116.
Herba natans, petala citrina, in lacu Ypacaray, Dec., n. 3627; id. n. 4121 et
1698 in Pl. Hassl. I, p. 114 sub Limnocharide.
HYDROCHARITACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 114; Bull. Herb. Boissier, 2me ser., I,
p. 420.
Des deux Hydrocharitacées rapportées, l’Elodea guianensis habite partout
(255) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1033
dans le pays les marais et les eaux stagnantes, l'Oftelia brasiliensis se trouve
relativement rare dans les rivières du Nord-Est.
HYDROCHARITACEÆ
Elodea guianensis Rich.
Mem. de l’Inst. II, 4811, 4 et 75, t. I; = Udora brasiliensis Mart. in
Flor. Bras. II, ı, 99.
Herba natans 0,1-0,5, petala alba, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6241.
Forma longifolia.
Foliis 20-30 mm. longis.
Herba natans 0,1-0.4, petala alba, in palude pr. Caraguatay, Oct., n. 3384.
Ottelia brasiliensis (Planch.) Walp.
Annals III, 510.
_ Herba fluitans 0,5-0,6 m. petala lutea, in flumine Capibary, Sept., n. 4472.
MAYACACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 144; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, p. 420.
Dans presque tous les marais du pays on trouve le Mayaca Sellowiana, petite
herbe tendre et à fleurs roses, à port de mousse.
MAYACACEÆ
Mayaca Sellowiana Kunth.
Enum. Plant. IV, 32; Flor. Bras. III, 1, p. 229, tab. XXXI, I.
Herba natans 0,03-0,12 m., petala rosea, in palude Tucangua, Sept., n. 1063:
forma longepedicellata.
Herba natans 0,05-0,2 m. petala rosea, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4754 ;
id. in palude Tucangua, Dec., n. 3618.
ERIOCAULONACEA
Les cinq Eriocaulonacées trouvées au Paraguay habitent toutes les marais et
campos marécageux à l'exception du Pepalanthus scholiophyllus, qui habite les
bords sablonneux et parfois secs des marais du Capibary (N. E.). Le Syngonan -
thus caulescens se trouve dans toutes les zones du pays en nombreuses formes à
feuillage très variable; on trouve des plantes floriferes et fructifères de 5 cm.
jusqu'à 25 cm. de hauteur.
L'Eriocqulon Sellowianum; Pepalanthus scholiophyllus; P. planifolius ; Syn-
gonanthus gracilis n'ont été trouvées jusqu'à présent qu'au Nord-Est.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIRR, no Al, 31 octobre 1903. 68
1034 _ BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). (256)
Peu apparentes et généralement peu nombreuses, les Eriocaulonacées ne
forment pas une note saillante du tapis végétal paraguayen.
ERIOCAULONACEZÆ det. Ruhland !
Eriocaulon Sellowianum Kunth.
Enum. Plant. III, 545; Koern. Flor. Bras. III, ı, p. 485, t. 61, fig. À.
Herba 0,3-0,6 m. petala alba, in uliginosis pr. San Estanislao, Aug., n. 4270.
Pepalanthus scholiophyllus Buhl.
Das Pflanzenreich IV, 30, p. 172.
Herba 0,2-0.3 m. petala alba, caulis lignosus, in arenosis pr. Vaqueria Capi-
bary, Sept.,n. 4448.
Pepalanthus planifolius (Bong.) Keern.
Flor. Bras. II, 1, p. 413; Bong. sub Eriocaulon in Act. Petrop. Sc. nat.
ser. VI, I, 629, t. 58; Ruhl. Pflanzenreich IV, 30, p. 208.
Herba 0,5-1 m. petala alba, in palude pr. Ipé-hu, Oct., n. 5163.
Syngonanthus gracilis (Koern.) Ruhl.
Das Pflanzenreich IV, 30, p. 249; Koern. sub Pepalantho Flor. Bras. III,
1, p. 460, t. 59, £. 1.
Var. aurea Ruhl.
Das Pflanzenreich IV, 30, p. 251.
Herba 0,2-0:4 m. petala alba, in palude pr. flumen Jejui guazu, Sept., n. 4671.
Syngonanthus caulescens (Poir.) Ruhl.
Das Pflanzenreich IV, 30, p. 267; Poir. sub Eriocaulon Poır. Eneyel.
Suppl. III, 162; Kern. sub. Pæpalantho in Flor. Bras. III, I, 466.
Herba 0,05-0,25 m. petala alba nitentia, in palude Tucangua, Sept., n. 1061 ;
in campo humido Cordillera de Altos, Dec., n. 3645 ; in uliginosis pr. Tacuru-
puru, Jan., n. 25; in campo silvatica in stagnis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6697; in palude pr. Igatimi. Sept., n. 4709; in palude Arroyo Primero,
Febr., n. 8483.
Species variabilissima, variat habitu, foliis et indumento.
BROMELIACEZÆ
Cf. Plant. Hasslerian I, p. 115 et 203; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I,
p. #21 et II, p. 824.
De 20 espèces de Broméliacées figurant dans notre énuméralion, 2 sont des
espèces nouvelles, Dyckia Hassleri et Billbergia magnifica.
Six espèces ont été trouvées pour la première fois au Paraguay : Aechmea
I Rédigés d’après les déterminations de M. le Dr W. Ruhland par E. Hassler.
(257) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1035
distichantha; Billbergia nutans; Dyckia floribunda; Vriesea Tucumanensis:
Tillandsia striata; T. Duratii.
En majeure partie épiphytes, les Broméliacées comptent cependant trois
espèces terrestres qui figurent parmi les plantes les plus répandues du pays, et
qui arrivent à s'étendre de telle facon qu’elles forment sur des lieues d’étendue la
principale végétation, ce sont Bromelia Serra; Ananas sativus var. bracteatus
et Aechmea polystachya.
Le Bromelia Serra se trouve dans toutes les parlies du Centre et du Chaco
couvrant le sol des forêts rupestres et des ilots de forêts des campos. il s’empare
aussi rapidement de toutes les friches adandonnees; dans les forêts moins denses
du Chaco, il se trouve aussi s’elalant de plus en plus, à mesure que l’exploi-
tation de ces forêts avance; les collines des Cordillères du Centre deviennent en
partie inaccessibles, parce que il y forme la végétation prédominante.
L Ananas sativus var. bracteatus se trouve partout dans les forêts formant
surtout dans les clarières des groupes compacts et étendus.
L’Aechmea polystachya remplace le Bromelia Serra dans les terrains salins et
forme avec les Cereus, Echinopsis, etc., le sous-bois des Espinillares.
L’Aechmea distichantha se trouve aux bords des forêts marécageuses et humides.
Le Dyckia Hassleri habite les campos secs du Centre et Nord-Est; le Dyckra
floribunda forme des groupes compactes sur les rochers dénués des Cordillères
du Centre.
Les espèces épiphytes se distribuent de la façon suivante.
Sur les arbres des Campos secs : Aechmea pulchra ({C.); Billbergia magnifica
(N.); dans les fentes des rochers remplies de détritus végétal des Campos rupes-
tres du Centre : Billbergia nutans: Vriesea tucumanensis; Tillandsia rupestris.
Sur les arbres des forêts : Billbergia zebrina (C.) Tellandsia pulchella (N. E.);
T. stricta (C.); T. polytrichoides; T. didisticha (C.).
Dans les buissons : Tillandsia recurvata; T. streptocarpa; T. Duratii;
T. loliacea. à
Le Bromelia Serra et l’Ananas sativus .var. bracteatus fournissent à l’indi-
gène la fibre pour la confection des ficelles, cordes, hamacs, sacs, etc.; et
l’Aechmea polystachya qui dans le creux formé par la grande rosette de feuilles
emmagasine jusqu'à 500 grammes d’eau est la providence du voyageur dans les
parages ou loutes les eaux sont salines.
BROMELIACEKE det C. Mez!.
Bromelia Serra Gris.
Symb. ad Flor. Arg., p. 328.
Herbacea, foliis rosulatis, 1-2,5 m. flos roseus, ad marginem silve pr. Vil-
leta, Dec., n. 283.
1 Rédigés d'après les déterminations de M. le Prof. Dr C. Mez par E. Hassler.
1036 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (258)
Ananas sativus Schult. fil.
Rom. et Schult. Syst. VII, 1283; Mez Monogr., p. 164.
ö bracteatus (Lindl.) Mez.
Monogr., p. 167; Ananassa bracteata Lindl. Bot. Reg., t. 1081.
Herbacea, foliis rosulatis 1-2 m., flos ruber, in dumetis et silvis Cordillera de
Altos, Oct., n. 1464.
Aechmea pulchra Mez.
Flor. Bras. II, 3 p. 374; Monogr.. p. 281.
Herba epiphytica 0,2-0,4 m. flos flavo-virens, in arboribus Cordillera de Altos,
Sept., n. 1980.
Aechmea polystachua (Vell.) Mez.
Flor. Bras. III, 3, p. 343; Tillandsia polystachia Vell. Flor. Flum. IH,
t. 138.
Var. 8 excavata (Bak.) Mez.
Monogr., p. 251; Bak. sub specie Journ. Bot. 1879, 134.
Herba 0,5-1 m., petala violacea, calyx roseus, in arenosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7451.
Aechmea distichantha Lem.
Jard. fleur. III, t. 269; Hook. Bot. Mag., tab. 5447; Mez in Flor. Bras,
II, p. 342.
Herba 0,5-0,8 petala rosea in uliginosis pr. lacus Ypacaray, Sept., n. 3284.
Billbergia nutans Wendl.
In Regel Gartenfl., 1869, t. 617.
Herba 0,2-0,5 m. petala viridia, rubro-striata, folia rosulata, inter rupes in
colie Santo Tomas, pr. Paraguary, Sept., n. 3283.
Billbergia zebrina Lindl.
Bot. Reg. , t. 106; Mez Monogr., p. 306.
Herba epiphytica 0,3-0,5 m. flos albovirens, in arboribus pr. Chololo ın valle
fluminis Y-aca, Jan., n. 7078.
Billbergia magnifica Mez spec. nov.
Bull. Herb. Boiss., 2me ser. III, p. 133.
Herba epiphyta 0,8-1 m. peiala cœrulea, folia glauca albo-marmorata, in
dumetis siccis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8220.
Dyckia Hassleri Mez.
Bull. Herb. Boiss., 2me sér., T. 3, p. 134 sub Dyckia tenuis Mez in PI.
Hassler I, p. 115.
Herba 0.3-0,6, folia rosulata petala punicea in campis Gordillera de Altos,
Sept., n. 1120.
Dyckia floribunda Griseb.
Symbol. ad flor. Arg., p. 331; Mez Monogr., p. 512; Flor. Bras. III,
p. 476.
sub. D. Catharinensis C. Koch. in Pl. Hassler I, p. 415.
Herba folia rosulata 0,5-4, corolla citrina in rupestribus Cerro hu. Paraguari,
Oct., n. 1447.
(259) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1037
Vriesea tucumanensis Mez.
Monogr.. p. 585.
A typo vix difiert sepalis paullo brevioribus.
Herba epiphyta 1-1,5 m. folia in rosula, in colle Santo Tomas in truncis
putridis, Jan., n. 3768.
Tillandsia pulchella Hook.
Exot. Flor., t. 15%; Mez Monogr., p. 823.
Herba epiphyta 0,2-0,3 petala cœrulea in arboribus in silva, pr. San Esta-
nislao, Aug., n. 4163.
Tillandsia recurvata L. à
Spec. Plant., ed. II, 410: Mez Monogr., p. 872.
Herba epiphytica 0,1-0,15 m., petala lilacina, in arboribus Cordillera de
Altos, Febr., n. 1981.
Tillandsia stricta Sol.
ap. Sims Bot. Mag., t. 1529; Mez Monogr., p. 820.
Herba epiphyta 0.4-0,2, pelala violacea in arboribus pr. San Bernardino,
Sept., n. 3286 (Unienm).
Tillandsia streplocarpa Bak.
Journ. Bot. 1887, p. 241; Mez Flor. Bras. II, 606.
Herba epiphyta 0,3-0,6 m. petala roseo-violacea in dumetis et nemoribus pr.
Sapucay, Dec., n. 1673.
Tillandsia rupestris Mez.
Monogr., p. 856.
Herba 0,3-0,5 m. petala obscure violacea, in rimis rupium in colle Santo
Tomas, Sept., n. 1000.
Tillandsia polytrichoides Ed. Morr.
Belg. Hortic. 1880, p. 240; Mez Monogr. p. 863.
Herba epiphytica 0,1-0,2 m. petala lilacina, in arboribus silvarum in regione
eursus superioris fiuminis Apa, Febr., n. 8517.
Tillandsia Duratii Vis.
Nuov. Sagg. Padov. V, 271. Mez Monog., p. 851.
Herba epiphyta 0,5-0,8 petala rosea, in rupestribus Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3416; herba epiphyta 0,5-0,8 petala violacea in arboribus Cordillera de Altos,
Dec., n. 3638.
Tillandsia didisticha Bak.
Journ. of Bot., 1888, p. 16; Mez. Monogr., p. 780.
Herba epiphyta 0,15-0,25 pelala rosea in arboribus Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3859; petala alba, in arboribus Cordillera de Altos, Dec., n. 1676; in silva
pr. Tobaty, Sept, n. 6230.
Tillandsia loliacea Mart.
ap. R. et Schult. Syst. VII, p. 1204; Mez Monogr., p. 862.
Herba epiphyta 0,08-0,15 petala lilacina in arboribus Cordillera de Altos,
Febr., n. 3861; petala alba, in silvis pr. Cerro hu, Paraguary, Aug., n. 2609;
petala lilacina in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7434.
1038 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (260)
PONTEDERIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 145; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, n. A,
p. 421.
Les Pontéderiacées se trouvent au nombre de 7 espèces en de nombreuses formes
au Paraguay. Elles habitent partout dans le pays les rivières, les lacs et les maré-
cages et atteignent parfois une extension telle, qu'elles sont un obstacle sérieux à la
navigation. L’Eichhornia crassipes et E. azurea couvrent parfois sur des lieues
entières la superficie des bras morts du Rio Paraguay et de ses affluents. Les
nombreuses lagunes sur les deux rives qui ne communiquent qu’en temps des
crues avec le fleuve, en sont couvertes en tous temps; c'est pourquoi les nom-
breux îlots flottants d'Eichhornia qui descendent avec le courant, sont les pre-
miers signes d’une crue dans le haut Paraguay; le Pontederia cordata est aussi
irès répandu dans les mêmes endroits que les Æichhornia sans toutefois
atteindre une extension comparable. Le Pontederia rotundifolia se trouve
avec les espèces antérieures, tandis que le Heteranthera reniformis et le
H. limosa préfèrent les eaux peu profondes et stagnantes. Le Reussia ovatifolia
ne s’est trouvé jusqu’à présent qu’au Nord.
Nouvelles pour le Paraguay sont : Reussia ovatifolia, Pontederia cordata var.
8 ovalis une variété hirsute à fleurs blanches et la forme angustifolia de la même _
plante qui jusqu'à présent n’était connue que dans l'Amérique du Nord.
Les immenses quantités d'Eichhornia que le Rio Paraguay emmène annuelle-
ment à la mer n’ont pas été utilisées jusqu'à présent, leur richesse en tannin
récompenserait peut-être une exploitation rationelle.
PONTEDERIACEE
Eichhornia crassipes (Mart.) Solms.
DC. Monogr. Phan. IV, p. 527; Mart. sub Pontederia in Nov. Gen. et
Spec. V, 1, p. 9, tab. 4; Eichhornia speciosa Kunth. Enum. Plant. V, IV,
p- 131; Flor. Bras. III, 4, p. 92.
Herba natans 0,2-0,4, petala lilacino-violacea, in flumine Paraguay pr. Limpio,
Nov., n. 3531; herba natans 0,3-0,5, petala lilacino cœrulescentia, in palude pr.
Tobaty, Sept., n. 6320.
Eichhornia azurea (Sw.) Kunth.
Enum. Plant. IV, p. 129; Sw. sub. Pontederia in Fl. Ind. Oce. I,
p. 609; Flor. Bras. III, 4, p. 89.
Herba natans 0.3-0,5, petala dilute violacea, in palude pr. lacu Ypacaray,
Oct., n. 3344; herba radicans 0.3-0,8, pelala lilacino-cæsia, in palude pr.
Tobaty, Sept., n. 6318.
Pontederia cordata L.
Spec. PI. 412; Flor. Bras. II, 1, p. 94.
+,
î
(261) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1039
x typica Solms.
DC. Monogr. Phan. IV, p. 532.
forma angustifolia Solms.
l. c.: p. 532.
Forma adhuc nondum in America meridionali reperta.
Foliis lineari-lanceolatis 150/10, 14/9, 120/& mm. margine undulatis, floribus iis
Ihr À / ’ ©
formæ brasiliensis.
Herba 0,5-0,8, petala cœrulea, in palude in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7849.
forma brasiliensis Solms.
l. c., p. 533.
petalis ceruleis longepetiolata.
Herba natans vel radicans 0,5-1 m. petala cœrulea luteo punctata, in rivulo
pr. Tacuaral, Febr., n. 3803.
petalis albido-cæsiis brevipetiolata.
En aquatica 0,4-0,8, in stagnis pr. Ipé hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5363.
£ ovalis (Mart.) Solms.
l. c., p. 533; Mart. sub spec. in Rem. et Schbult. Syst. reg. VII, 1140;
Flor. Bras. III, 1, p. 9.
Internodium subflorale dense pilosum, floribus pilosis.
Herba 0,3-0,5 petala alba, in stagnis pr. Ip& hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5112.
Pontederia rotundifolia L.
Suppl. 192; Seub. Flor. Bras. III, 1, p. 96.
Herba natans vel radicans, 0,4-0,6 m. petala lilacina, in rivulo pr. Tacuaral,
Nov., n. 3488.
2 nympheifolia Kunth.
Enum. PI. IV, p. 126.
Herba natans 0,2-0,4; petala lilacina, in lacu Ypacaray, Dec., n. 3693.
Reussia subovata (Seub.) Solms.
DC. Monogr. Phan. IV, p. 535; Seub. in Flor. Bras. III, 1, p, 91 sub.
Eichhornia.
Herba natans 0,3-0,4, petala lilacina, in lagunis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Sept., n. 7392.
Heteranthera reniformis RB. et Pav.
Flor. Peruv. et Chil. Prodr. I, 43, tab. 71; Flor. Bras. III, 1..p. 88.
Herba natans 0,2-0,4, petala alba, in stagno Tucangua, Nov., n. 3547; id. in
Bu pr. Tobaty, Sept., n. 6319; id. n. 1377 sub. E. pauciflora in Pl. Hassl. I,
p. .
Heteranthera limosa Vehl.
Enum. Il, p. 44.
Herba aquatica, 0,1-0,15, pelala cœrulea, ad marginem lacus Ypacaray,
Febr., n. 3896.
(A suivre.)
ee
1040
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE
Compte renduı des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
269ue séance, Iundi 42 octobre 1903. Ouverte à
8 h. °/« dans la salle de la bibliothèque de l’Institut botanique, Université.
En l'absence de MM. Augustin de Candolle, président et Dr Eugène
Penard, vice-président, qui se sont fait excuser, la présidence est échue à
M. Viret, bibliothecaire-archiviste. — Les ouvrages suivants sont déposés
sur le Bureau :
ALLEMAGNE: Botanisches Centralblatt, Nos 14-25 et 27 de 1903. —
AUTRICHE : Annalen des k. k. naturhist. Hofmuseums Wien, vol. XV,
fasc. 3-4 (1900); vol. XVI, fasc. 4 à 4 (1901); vol. XVII, fasc. 1 à 4 (1902)
et vol. XVII, fasc. 1 (1903). — BELGIQUE : Bull. Soc. roy. de Botan. vol.
XLI, fasc. 1 et 2, Bruxelles 1903. — COSTA-RICA : Bolet. del Inst. Fisico-
Geogr. de Costa-Rica, No 24, San-José, 1903. — ÉTATS-UNIS : Bull.
Univ. of Califorma Berkeley, Botany, vol. I, nov. 1902 et mars 1905;
Bull. Univ. of Montana, N° 17, geol. ser. No 1, 1903; Quarterly
Journal of Cincinnati Soc. of nat. History, vol. XX, 3, 1903.— FRANCE:
Archives fl. Jurass., Nos 33 à 37, Besancon, 1903; BoULANGER, E., Germi-
nation de l Ascospore de la Trufje, Rennes-Paris, 1903 (don de l’auteur,
recu avec remerciements); Procès-verbaux de la Soc. Linnéenne de Bor-
deaux, vol. LVII, 1902; Revue Scient. du Limousin, Nos 186, Limoges,
1903. — HONGRIE : Magyar bot. Lapok, vol. II, Ne 6 ei 7, Budapest, 1903.
— SUISSE : Actes de la Soc. helv. des Sciences nal., 85% session, Genève,
1902; id. in Archives des Sciences physiques et nat. Genève, 1902; Bull.
Herb. Boissier. Nos 8, 9 et 10, Genève, 1903; Bull. Soc. Vaud. des Sciences
nat., Lausanne, mars 1903; Verhandl. der naturf. Gesselschaft, Zofingen,
1901.
U est donné lecture par le Secrétaire d’une carte de M. le Chanoine
Emile Favre, du Grand-Saint-Bernard, offrant à la Société la communica-
tion d’une liste de ses récoltes hieraciologiques au Simplon, avec envoi
éventuel d'échantillons d’herbier. — Accepté avec remerciements.
(113) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENÈVE. 1041
Pour terminer la partie administrative, l’eventualite d’une prochaine
course mycologique par la Société est mise aux voix; sur les préavis
tout à fait défavorables de MM. Chodat et Martin. cette course projetée
n'aura pas lieu.
RAPPORT SUR L’HERBORISATION DES 4-5 JUILLET 1903. A LA
ROCHE-PARNAL (1935 m., Préalpes d’Annecy). — M. le D' Alfred
Lendner donne lecture d’un intéressant rapport détaillé sur la course
d'herborisation organisée par la Société dans les parages du Mont
Soudine. Cette course très réussie à tous les points de vue, a réuni
9 participants qui, faute de place à l'unique hôtel de Saint-Laurent, pas-
sèrent une nuit mouvementée dans les feuilles sèches d’une grange hospi-
taliere et accomplirent fidèlement, le lendemain, le programme prévu à
l'ordre du jour : exploralion de la région silvatique du Ballajoux sur les
versants de Saint-Laurent et du Petit-Bornand, puis des flores subalpine
et alpine du Freux, de la Roche-Parnal et du col de Cou. Descente sur
La Roche par le revers occidental du Ballajoux el la région silvatique
d'Orange.
Les points les plus essentiels de ce rapport peuvent se résumer comme
suit : ;
1° Constatation de la présence, en leurs stations classiques, de plantes
rares telles que Helleborus viridis (Saint-Laurent), Ranunculus hunulis
DC. (le Freux), Pinguicula Reuteri (nombreuses stations) et Poa Cemisia
(sous Roche-Parnal); ou de micromorphes endémiques tels que Stellaria
nemorum var. saxicola Beauverd et Chærophyllum Gicutaria var.
Sabaudum Beauverd.
2° Vérification de la présence d'espèces signalées comme manquant
à la florule de Soudine : Arabis pumila, Silene quadrifida, Arenaria
ciliata, Stellaria nemorum, Geum montanum, Myrrhis odorata, Vacci-
nium uliginosum, Gentiana nivalis, Euphrasia minima, Veronica fru-
ticulosa, Phleum alpinum et Taxus baccata.
3° Trouvaille d'espèces nouvelles pour le massif de la Fillière
Arenaria leptoclados (sur Saint-Laurent), Carduus crispus (id.), Hieracium
glaciale var. giganteum (Roche-Parnal : nouveau pour toutes les Alpes
d'Annecy !), O. Teucri (sur Orange), Orobanche Laserpiti- Sileris,
1 Les noms des participants, ainsi que la liste complète des plantes récoltées,
sont consignés dans le Registre des procès-verbaux de la Société botanique de
Genève, an. 1899 et seq., folio 11%.
1042 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (114)
Euphorbia Lathyris (subspontane aux Sembuis!), Avena pubescens var.
alpina Gaudin (sommet de Roche-Parnal). — Le Barbarea intermedia
découvert aux Sembuis enrichit le massif de la Filliere d’une quatrième
station de cette plante rare.
4° Les champignons suivants ont été récoltés par M. Martin : Russula
delica, Boletus luridus, Leuzites sæpiaria; Myxomyceles : Ceratiomyxa
mucida et Brefeldia maxima (voir en outre la communication suivante
de M. Martin).
5° Le fréquent et souvent brusque passage des lerrains calcaires aux
terrains siliceux et vice versa, ainsi que la variété des zones altitudinales
visilées ont donné beaucoup d’attrait à cette excursion en permettant
d'étudier les contrastes entre les flores calcicole et silicole ou la distri-
bution graduée des espèces méridionales, triviales. silvatiques, subalpines
et alpines. Le total des plantes récollées ou notées s’eleve à plus de
300 espèces.
La lecture de ce consciencieux rapport est suivie de la présentation
bien préparée des plantes les plus intéressantes de cette récolte, et
mérite les remerciements de l'assemblée.
CHAMPIGNONS INTÉRESSANTS RÉCOLTÉS EN 1903. — M. le Prof. |
Charles-Ed. Martin fait circuler une série de planches artistement
aquarellées et dues à son talent consciencieux, représentant aussi fidèle-
ment qu'il est possible d’y parvenir par le crayon et le pinceau les
espèces ci-dessous récoltées en 1903 :
21 mai. — A la Combe d’Envers, une Morchella esculenta Bull.
blonde, remarquable par le développement extraordinaire à la surface des
alvéoles de saillies semi-globuleuses ou vermiformes. Un exemplaire de
la même variété récolté le 16 mai au château de Monnetier et commu-
niqué par M. le professeur Chodat ne présentait pas du tout cette sura-
bondance de saillies.
26 juin. — Aleuria cupularis L., jardin à la Roseraie. Espèce
commune d’après les auteurs, trouvée pour la première fois.
5 juillet. — Aleuria acetabulum L., terre nue au bord du chemin,
entre Sembuis et les chalets de Ballajoux, dans la partie boisée. Pied
long, sillonné de côtes comme Helvella lacunosa. Réceptacle en forme de
nacelle presque fermée, presque entièrement lisse, les côtes ne se prolon-
geant sur ledit réceptacle que sur une très faible longueur. Le port
général est celui d’une Pézize helvelloïde ou d’une Helvelle pézizoïde, le
pied étant absolument celui d’une Helvelle. Serait-ce, malgré les diffe-
(115) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1043
rences, l’Helvella Queletii de Bresadola, qui ne serait ainsi qu’une forme
de P. acetabulum ?
12 juillet. — La même espèce, sur les aiguilles d’un sapin de pâtu-
rage, entre la Faucille et le Mont-Rond. Pied moins long, réceptacle plus
petit et hémisphérique au début. Fait transition entre la forme précé-
dente et celle qui se rencontre ordinairement dans notre plaine gene-
voise, avec pied très court, beaucoup moins épais, d'aspect beaucoup
moins helvelloïde, et côtes se prolongeant davantage sur le réceptacle.
5 juillet. — Tricholoma melaleucum Pers.; dans l'herbe du
pâturage à la Roche-Parnal. Présente ceci de particulier que le chapeau
est blanc d'ivoire, jaunissant dans les parties exposées au soleil, et que
les cystides sont moins pointues que dans les formes normales.
12 juillet et 27 août. — Seconde variété de la même espèce; pâturages
entre la Faucille et le Mont-Rond; forme très voisine de la précédente,
blanc d'ivoire, ocracée dans les parties exposées au soleil; mais le pied
est un peu excentrique, à chair plus colorée et les cystides, très nom-
breuses, sont pointues comme dans les formes normales.
Æ octobre. —- Troisième variété de la même espèce chapeau norma-
lement brun, un peu excentrique; se distingue par ses spores fortement
épineuses, l’absence de cystides poilues à la marge et leur rareté ailleurs
(deux seulement sur une coupe).
Ces formes montagnardes d’une espèce extrêmement variable ne
paraissent pas avoir été signalées, spécialement les deux premières,
trouvées à peu près à la même altitude, dans les mêmes conditions, à
une semaine de distance, dans les hautes Alpes calcaires et dans le Jura.
On pourrait y joindre une autre forme montagnarde plus massive,
récoltée le 8 octobre 1895, à Saint-Cergues du Jura, dont les lames sont
brunissantes, le pied peu ou pas tordu, les cystides non poilues.
Æ octobre. — Clitocybe sinopica Fr.; Bois de sapins au-dessous
des roches d’Andey. — Récolté pour la première fois.
5 juillet. — Clavaria vermicularis Scop.; sur la terre nue du
talus du chemin entre les Sembuis et les chalets de Ballajoux. Rencontré
pour la première fois.
20 août. — Favolus alveolaris DC.; à Feuillasse, sous un noyer,
où il était tombé avec la ramille qui le portait.
26 août. — La même espèce; bord de la route de Bellegarde à Col-
longes, à Vanchy, sur une souche sèche de saule; beaux échantillons.
— M, Viret a trouvé le Favolus à Morillon (Genève).
Cette trouvaille est intéressante; Winter dit en effet dans ses Pilze :
1044 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (116)
« Obgleich diese Art noch nicht mit Sicherheit aus dem Gebiete bekannt
ist, habe ich Sie doch aufgenommen, um auf sie aufmerksam zu machen. »
Les échantillons remis à la collection de l'Institut botanique et conservés
dans l'alcool tranchent la question : ce champignon existe certainement
dans le canton de Genève et dans la région française qui nous avoisine.
27 août. — Clitocybe infundibuliformis Schæff.; en troupe
pres du sommet du Mont-Rond. Je la cite pour l’alitude et pour le fait
qu'un seul exemplaire portait le petit mamelon que doit avoir la forme
normale et qu'on ne rencontre pas non plus dans les individus de notre
plaine genevoise.
10 septembre. — Hyänum velutinum Fr.; bois de sapins au-
dessus de Pers-Jussy. Rencontré pour la première fois.
10 septembre. — Hydnum aurantiacum (Batsch) Pers.; bois de
sapins au-dessus de Pers-Jussy. Rencontré pour la première fois.
19 septembre. — Boletus castaneus Bull. Praz-de-Fort. Récolté
par M. le professeur Chodat, pour la premiere fois en Suisse, sauf erreur !
À la suite de cette communication qui fait honneur au mycologue
autant qu'à l'artiste qu'est M. Martin, M. le prof. Chodat signale le
Sclerotinia de la «<Myrülle blanche» dans le val Ferret valaisan, et
M. Viret la présence d'énormes Polyporus sulphureus au pied d'un
Arolle, en Valais.
NOTES SUR QUELQUES PLANTES DE SOUDINE (Alpes d'Annecy). —
M. Gustave Beauverd présente les plantes suivantes provenant de la
chaine du Mont Soudine, au sujet desquelles il fait part de quelques
observations d'ordre géographique et de nomenclature :
Barbarea intermedia Boreau, Fl. Centre Fr., ed. I, 2 : 48
(1840); = B. Augustana Boissier in Diagn. pl. Or. nov. 1. 69 (1842); —
B. præcox Thomas, Pl. exsicc. non R. Br. — Découverte par Carion près
d’Autun, puis aux environs d'Angers par Boreau qui la décrivit en 1840,
cette intéressante Crucifère était connue des Thomas, de Bex, qui l’avaient
récoltée dans la vallée d'Aoste et confondue dans leurs exsiccata avec le
Barbarea præcox de R. Brown. Ce fut cette même plante de la vallée
d’Aosie qui fut décrite comme espèce nouvelle dans les Diagn. pl. Or.
nov. de Boissier, sous le nom de B. Augustana’ (de Augusta Prætorium
— Aoste), en 1842.
! Une erreur typographique corrigée par l’auteur dans une description posté-
rieure plus détaillée, ornée d’une planche excellente, en avait fait un B. angus-
tana.
(147) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1045
L’aire géographique actuellement connue de celte plante accuse une
dispersion sporadique s'étendant du Portugal à la presqu’ile Balkanique,
en touchant quelques points des Pays-Bas et de l'Allemagne. Dans les
Alpes françaises, elle a été signalée en cinq stations des départements de
la Drôme et de l'Isère; le mérite de sa découverte dans la Haute-Savoie
revient à Puget, qui le premier la signala au plateau des Bornes (Bull.
Soc. bot. de France, vol. X, p. 733 (1863), puis «sur Pierre-Taillée» — donc
dans le massif de la Fillière — dès 1866 (Bull. Soc. bot. de France, vol.
XIIT. sess. d'Annecy, p. czxn). Elle n’y avait plus été signalée jusqu’en
1886, époque à laquelle nous l’avons retrouvée auprès des chalets de
Barme, puis au col de la Truie (en 1889), et enfin tout récemment
(5 juillet 1903) auprès du hameau des Sembuis. Toutes ces stations appar-
tiennent exclusivement à la chaîne de Soudine, qui semblerait en
quelque sorte détenir le monopole du Barbarea intermedia dans la
Haute-Savoie !
Peucedanum Austriacum Koch, in Nov. Act. Nat. Cur. XII, 1 :
94 (182%); — Selinum Austriacum Jacq., Enum. pp. 49 et 220; Pterose-
linum Austriacum Reichb., Fl. excurs., p. 45%. — Cette jolie Ombellifere
des Alpes orientales a été signalée pour la première fois dans la Haute-
Savoie par le Dr Bouvier («La chaîne des Aravis,» in Rev. Sav., Annecy,
1866), qui la découvrit sur La Clusaz, dans les Aravis; puis par l'abbé
Chevalier (in Bull. Soc. bot. de France vol. 13 (1866), session d’Annecy,
p. XX), qui la mentionne également en quelques stations des Alpes Léma-
niennes. Répandue de la Grèce et des Balkans jusqu’au Bas-Valais, cette
espèce n'est connue en France que dans le seul département de la Haute-
Savoie, où elle atteint au Rocher de Taine (1900 m., chaîne de Soudine)
son terminus le plus occidental (leg. Beauverd, 11 sept. 1903).
Erigeron alpinus 7 hirsutus Gaudin, Fl. helv. V : 266 (1829);
— Erigeron intermedius Schl. ap. Reichb. Fl. Exc., p. 240 (1830); =
E. alpinum var. 5 majus Boissier, Fl. Or. HT : 166 (1875), = ead. var.
intermedius (Schl.) Gremli, Fl. anal. de la Suisse : 282 (1885).
L’aspect de cette belle plante alpine est beaucoup plus celui d’un
E. Villarsii que d’un E. alpinus; elle se distingue toutefois nettement
du premier par l’absence complete des glandes stipitées qui caractérisent
le sommet des pédoncules de l’E. Villarsü, tandis qu'elle est reliée à
VE, alpinus par des formes de transition. Beaucoup plus rare que le
type, son aire de dispersion est néanmoins considérable, puisqu'elle
s’elend des montagnes du Turkestan aux Alpes occidentales : l'examen
des échantillons de l’Herbier Boissier nous a permis de l'identifier à la
var. ß majus du Flora Orientalis. — Parait manquer au Jura, où le
1046 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) (148)
type est cependant répandu. — Rocher de Taine : leg. Beauverd, 11 sept. |
1905.
Cirsium rivulare Link; = C. tricephalodes DC. — Recolte le
% juillet 1903 auprès du Nant des Brassets, versant S. de Soudine : nou-
veau pour la florule de cette chaine, et deuxième station connue, après
celle des Collets (en 1902), dans le massif de la Fillière.
Mulgedium alpinum Lers.; — Sonchus alpinus S. — Même
observation que pour le Cirsium rivulare.
Hieracium Vogesiacum Mougeot. — Cette magnifique et rare
espèce, récoltée à Soudine le 11 septembre 1903, est entièrement nou-
velle pour les Alpes d'Annecy; c’est la seconde station connue de cette
plante dans la Haute-Savoie, où notre collègue, M. Briquet, la découvrit
à la Crête de l’Airon, dans le massif du Plate, Alpes Lémaniennes
(ef. Ann. du Conserv. et Jard. bot. Genève, WE : 138, 1899). Possède, dans
les Alpes Lémaniennes, d’autres stations sur territoire suisse, puis, plus
au sud, trois stations dans les montagnes du Dauphiné. — Connue égale-
ment dans le Jura, d’où Rapin l’avait rapportée sous le nom de AH. jura-
num Rap., non Fries.
Avena pubescens Huds. ß alpina Gaudin, Fl. helv. 1: 534 (1828).
— Cette élégante Graminée n’est pas rare dans les hautes pelouses et
sur les sommites du massif de la Fillière, où elle a été découverte pour
la première fois lors de l’herborisation de la Société botanique à Roche-
Parnal, le 5 juillet 1903. — Se distingue du type par ses épillets plus
grands, biflores (non 3-5 flores), et par ses feuilles et gaines glabres
(velues ou pubescentes chez le type). — L’A. amethystina DC., dont nous
n'avons pas encore vu d'échantillons authentiques, a été l’objet de fré-
quentes confusions avec la variété précédente; s’en distingue surtout par
ses glumes d’une belle couleur purpurine dans toute leur moilié infé-
rieure, l’inférieure trinerviée (non uninerviee) comme la supérieure; ce
serait, selon Richter (Pl. Eur. I: 64, 1890) le véritable Avena sesqui-
tertia L., Mant. I : 33 (1767).
La variété alpina Gaud. paraît être une adaplation aux régions élevées
de l’A. pubescens Huds. qui est très répandu dans la plaine : de nom-
breuses formes de transilion peuvent être observées dans les régions
moyennes, notamment en montant du vallon de la Fillière à Soudine par
Usillon et Champ-Laitier; cette variété n’a pas été, à notre connaissance,
recensée pour la flore française, quoique sa présence ait été signalée par
Puget, des 1886 (in Bull. Soc. bot. de Fr. vol. 13 : p. cXxxvI, etc.) ; en
revanche elle est connue dans les Alpes italiennes sous les noms d’Avena
\
(149) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1047
lucida Bert., Fl. ital. 1: 781 (1833), A. sesquitertia Comoli, Prodr. p. 18
(1824), et A. fallax Poll., Fl. veron. HI : 773 (1824).
UNE NOUVELLE ESPECE DE COPAIFERA DU PARAGUAY. —
M. le D" Emile Hassler, après nous avoir donné d’interessants détails
sur les Copaifera du Paraguay, leur usage, leur utilité et leur exploila-
tion, nous présente une remarquable espèce nouvelle de ce genre trouvée
lors de son dernier voyage au Nord du pays; voici la diagnose de celte
Légumineuse et de sa variété : |
Copaifera Chodatiana Hassler, spec. nov. — Arbor mediocris
8-10 m.; ramuli cortice griseo crebro, parce lenticelloso, obtecti, 2-3 mm.
crassi; folia unijuga 15-25 mm. inter se distantia; petiolus 15-18 mm.
longus, rugulosus, basi et apice ruguloso incrassatus. Foliola sessilia
ovali-oblonga, valde ad ?/s inæquilatera, basi rotundata, apice obtuse acu-
minala, 60/22 65/25 55/20 mm. supra glaberrima, viridi-nitentia, subtus
opaca fuscescenti-glabra; nervo mediano subfalcato supra et subtus ut
reli venularum prominente.
Racemi inferiores axillares, simplices, superiores terminales paniculali ;
rhachis 40-50 mm. longa, rugulosa, tenuiter pubescens, flores pedicellati,
1-1,5 mm.; segmenta calycisin alabastro striis 4 albo-tomentosis delineata..
Calyx extus tenuiler pubescens, niger, glandulis tenuibus conspersus,
segmenta usque ad basin soluta inæqualia, 2 latiora ovalia 5 mm. longa,
3 mm. lata, 2 angustiora %4-4,5 mm. longa et 1,5-1,75 mm. lata, ovali-
lanceolata; omnia intus dense albo-tomentosa, tomento lacinias ce. ‘/2 mm.
marginante; slamina 8 calycem superanlia, 4 longioribus ad 9 mm.
longis, 4 brevioribus ad 6 mm. longis; staminodia 2 filiformia; ovariunı
stipilatum, pilosum: stylus basi pilosulus; sigma truncatum. Legumen
immalurum oblique-ellipticum, breviter stipitatum, extus pubescens,
monospermum.
Species affinis Copaiferæ confertiflore Benth. a qua differt, foliolis
haud late ovatis vel suborbicularibus, calyce haud glabro, ovario haud
glaberrimo; species unica inter omnes brasilienses hujus generis, sta-
tiones humidas habitans.
Species nova magistro meo, R. Chodat Paraguariæ Floræ invesliga-
tori dicata.
Arbor 10-12 m. diam. 0,3-0.5 m. sepala intus alba,-ad ripam rivi
Estrella in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7984.
Var. fruticosa nob, var, nov.
Habitus fruticosus, densius foliatus, foliola breviora, ovali-oblonga, bre-
1048 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (120)
viter subacute acuminata, 40/25 50/26 mm. racemi breviores 20-25 mm.
longi, pedicelli breviores vix */1 mm. longi.
Frutex vel arbor parva 2-4 m. sepala intus alba extus nigra albo-
marginata, in sabulosis humidis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 8046,
NOUVELLES RECHERCHES SUR LES FERMENTS OXYDANTS. —
“ M. le Prof. D' R. Chodat rappelle les communications antérieures qu'il
a eu l’honneur de présenter à la Société au nom de M. Bach et au sien,
et qui avaient pour objet d’exposer leur nouvelle théorie des oxydases.
On se rappelle que ces auteurs après avoir montré que la vie des végé-
taux est compatible avec la formation de peroxydes, ont signalé l’exis-
tence de ces peroxydes dans les végélaux. Parmi ces peroxydes, les
oxydases-ferments ont été plus particulièrement étudiés. Ils ont montré
également la localisation de ces peroxydes dans les tissus de plusieurs
végélaux.
Pour eux, les ferments peroxydes sont les activants des peroxydes,
organiques ou inorganiques. C’est ce qu’ils ont démontré.
Plus tard ils ont prouvé que les oxydases des auteurs sont des com-
plexes. des mélanges d’un ferment susceptible de former un peroxyde,
l’oxygenase, et d’un ferment inacüf par lui-même mais actif en présence
de l’oxygénase, c’est-à-dire d’un peroxyde spécial, la peroxydase.
Dans cette séance les auteurs annoncent la découverte faite par eux
d'une peroxydase à laquelle ils donnent provisoirement le nom de peroxy-
dase ß. Cette peroxydase qu'on peut extraire du muscle animal (bœuf),
mais mieux encore des champignons (Lactarius vellereus, Hydnum
repandum, Saccharomyces sp., mais surtout en quantité notable des
cortinaires, en particulier du Phlegmacium nudum) est sans action
sur le peroxyde d'hydrogène en présence du gaiac. Elle diffère donc
essentiellement des autres peroxydases qu’on recherche au moyen de ce
réactif. Par contre elle active avec énergie les peroxydes substitués
comme l'Ethyl-hydroperoxyde, les essences peroxydées, les oxygénases.
On concoit qu'il ait échappé à l’investigation des physiologistes puisque
pour le metire en évidence il faut utiliser des peroxydes organiques aux-
quels on n’a pas songé. L’existence des peroxydases soit à soit ß devient
donc un fait d'ordre général.
Les mêmes auteurs annoncent qu'ils ont découvert dans le muscle
animal et dans plusieurs champignons, par extraction à l’alcool fort,
(95 °/o) un ferment (activateur de réactions) auquel il donnent le nom de
Kınase, déjà employé pour un corps activant d’autres ferments. Cette
(121) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1049
kino-peroxydase accélère d’une manière étonnante les oxydations four-
nies par les mélanges d’oxygenase et de peroxydases ou de peroxydes
organiques et de peroxydases. On obtient ainsi des réactions compa-
rables en tous points à celles obtenues avec le tissu vivant (par exemple
Lact. vellereus). Dans la précipitation des sucs d'organes par l'alcool
fort, la kinase reste en majeure partie en solution.
On peut par ce moyen obtenir une kinase dépourvue à la fois de
peroxydase et d’oxyg&nase et qui par conséquent ne présente à elle seule
aucune activité, mais qui en combinaison avec les mélanges cités rend la
réaction presque instantanée. Il est à remarquer que les kinases d’origine
animale ou végétale peuvent être substituees; il y a donc au point de
vue physiologique identité d'action. La solubilité grande de cette kinase
dans l’alcool fort, explique que le séjour prolongé des ferments oxydants
dans ce milieu diminue ou abolit leur activité. Cette découverte permettra
d'aborder l'étude des ferments oxydants d’une maniere plus précise
encore.
Après cette importante communication pour laquelle notre savant
collègue recoit les remerciements et les félicitations de la Société, la
séance est levée à 10 h. '/ı. Assistance, 11 membres et un invité
MM. Viret, Beauverd, Nitzschner; D: Boubier. Bouchard, Prof. D: Chodat,
Dr Hassler, D' Lendner, Prof. Ch.-Ed. Martin, Mle Dr Rodrigue, MM. Prof.
Thury; Aug. Huguenin.
-- — CAR
BULLETIN DE L'BERBIER BOISSIER. n9 14. 31 octobre 1903. 69
1050
CORRESPONDANCE
Nous recevons de M. Georges Rouy la lettre suivante relative aux récentes
« Notes» rédigées par M. le Dr X. Gillot pour le Bulletin de la Société franco-
helvétique, no 12, année 1902 (extrait du Bulletin de l'Herbier Boissier, 1903,
pages 748-756). — En insérant cette lettre dans le présent numéro, nous tenons
à rappeler que les travaux du Bulletin de l’Herbier Boissier sont publiés sous la
propre responsabilité de ses collaborateurs et que, en ce qui concerne le Bulletin
de l'Herbier Boissier, l'incident est irrévocablement clos. (Red.)
Asnières, 20 septembre 1903.
MONSIEUR ET CHER CONFRÈRE.
Dans le numèro du 31 juillet 1903 du Bulletin de l'Herbier Boissier, M. Gillot.
dans un article intitulé « Notes sur quelques Rosiers distribués en 1902» ma
fait l’honneur de présenter quelques observations au sujet de certains passages de
mon étude monographique du genre Rosa, publiée dans le tome VI de la Flore
de France (p. 236-431). — Je désire répondre quelques mots à ces remarques
en laissant de côté les appréciations personnelles, chacun étant libre de voir les
choses sous un jour différent, et en m'en tenant strictement aux faits d'ordre
matériel imparfaitement interprétés par mon honorable contradicteur.
De même que Crépin, et avant MM. Ozanon et Gillot, c'est-à-dire il y a près
de vingt ans, j'ai protesté contre «la futilité de la pulvérisation des espèces » et,
dans la Flore de France, j'ai été encore plus réducteur que Crépin puisque je
n’ai admis pour la France que 22 espèces : 4. R. SEMPERVIRENS L. ; 2. R. PERvI-
RENS Gren.; 3. R. arvensis Huds. ; 4. R. Garzica L. : 5. R. communrs Rouy (avec
les sous-espèces : R. stylosa Desv., R. canina L. (sensu stricto), R. Pouzini Tratt.,
R. glauca Vill.. R. Chavini Rap., R. montana Chaix, R. abietina Gren.);
6. R. ruprirousa Vill.; 7. R. Junpziuı Bess.; 8. R. vıscarıa Rouy (avec les
sous-espèces : À. agrestis Savi, R. Serafini Viv., R. Sicula Tratt., R. elliptica
Tausch, R. micrantha Smith, R. rubiginosa L. (sensu stricto); 9. R. TOMENTOSA
Smith; 10. R. vırosa L.; 41. R. aupıma L.; 12. R. pIMPINELLIFOLIA L. Je ne
saurais donc, quoi qu'on veuille, passer pour un « pulverisateur » d'espèces.
Mais j'ai dû, depuis que je m'occupe du genre Rosa (1871-1903), admettre cette
vérité que pour bien saisir l’ensemble d’un groupe spécifique (lequel ne peut
(2) G. ROUY. CORRESPONDANCE. 1051
être d’ailleurs que conventionnel), il est nécessaire de pénétrer, non comme le
dit M. Gillot jusqu'à l'unité, mais jusqu'aux micromorphes dérivés de ce type
spécifique, la plupart du reste suffisamment répandus, avec les mêmes caractères,
pour qu'on ne puisse pas dire qu'il s’agit de pieds isolés. De là, les séries de
variétés que J'ai dû établir pour rattacher méthodiquement au type spécifique
adınis les micromorphes (ou « petites espèces ») créés par Boreau, Grenier, Ripart.
Déséglise, Puget, Ravaud, Crépin, pour ne parler que de ceux qui ne sont plus,
variétés auxquelles j'ai ajouté quelques créations personnelles que trente ans
d’excursions ou d'échanges m'ont démontré exister réellement dans la nature. —
Et je persiste à estimer que l'utilité du groupement rationnel des variétés parallèles
de l’espèce doit être acceptée sans conteste, ces diverses variétés parallèles, pré-
cédées daus mon ouvrage de la même lettre grecque avec un indice différent (x.!,
2.2, «5, etc.), présentant en général le même port et les mêmes dimensions
d'organes, et différant seulement par la dentelure des folioles, la pubescence ou
la glandulosité des organes, caractères que M. Gillot, m'ayant évidemment bien
mal lu, me reproche à tort d'avoir négligés. Ces caracières, sur lesquels Désé-
glise et Crépin ont basé également leurs classifications et qu'il est impossible de
ne pas utiliser dans un travail monographique sur les Rosiers, sont employés
de façon constante dans mes tableaux dichotomiques et mes diagnoses. En ce qui
concerne les dimensions des folioles j'aurais pu, sans qu'aucune critique puisse
être soulevée sur ce point, écrire simplement : «folioles petites, » «folioles
médiocres » ou « folioles grandes, » car personne n’eût pu s’y tromper; les don-
nées micrométriques indiquées, placées entre parenthèses et basées le plus sou-
vent sur des moyennes relevées sur des exemplaires provenant ordinairement de
plusieurs départements, ont seulement un caractère complémentaire, rien de
plus. Mais je crois devoir ajouter qu'il m'arrive constamment de contrôler, avec
les dits tableaux, des déterminations de rameaux de Rosiers de diverses prove-
nances et que j'arrive à un bon résultat, ce qui est en définitive l'indice de
tableaux aussi exacts que possible dans l'état actuel des choses. J'accepte bien
volontiers la critique, mais encore faut-il que cette critique donne sur mes publi-
cations des renseignements complels.....
Au sujet de À. stylosa var. lanceolata (sec. Gillot), jerappellerai que (Fl. France,
VI, p. 249) j'ai nommé X R. sryLosorormis l'hybride des R. arvensis et R. canina
que, bien avant Crépin (1892), Neilreich (1866) et Kirschleger (1870) avaient
admis déjà comme forme hybride et qui est le R. stylosa ou systyla de la plupart
des auteurs autrichiens, allemands et suisses, mais que j'ai aussi signalée, sous
trois variétés, en France, dans 4 départements.
Relativement à ia répartition du R. minuscula Ozanon et Gillot dans les
BR. rubiginosa et mierantha (cf. Rouy Fl. France, VI, p. 365 et 374), je dois
dire que je possède quatre parts de ce micromorphe provenant de Meursault
(Côte-d'Or) et distribués par MM. Ozanon et Gillot. Or, si dans l’une tous les
exemplaires paraissent bien consliluer une variéte de R. rubiginosa, dans les
trois autres parts il y a des exemplaires qui, à mon avis, appartiennent plutôt
1052 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (3)
au R. micrantha, et il peut très bien, quoi qu’en pense M. Gillot, y avoir eu,
par mégarde, confusion de la part de l’un ou l’autre des récolteurs dans les
exemplaires recueillis, quelques rameaux offrant tous les caractères d'un
R. micrantha s'étant glissés parmi ceux appartenant incontestablement au
R. rubiginosa.
D'autre part, M. Gillot, en cherchant dans le genre Rosa des exsiccata de la
Société Dauphinoise, et devant bien penser que je n’avais pas eu l’idée de citer
un numéro de Panicum vaginatum pour celui d'un Rosa, aurait facilement vu,
avec un peu de bonne volonté, qu'un chiffre avait «sauté» lors du tirage du
tome 6 de la Flore! et qu'il ne s’agissait pas du no 247bis (Panicum) mais du
no 2457 bis, numéro qui comprend d’ailleurs deux variétés du R. micrantha bien
différentes : les exemplaires microphylles et à folioles obtuses constituant Ja
var. pseudo-minuscula Nob., les exemplaires macrophylles et à folioles cuspidées
ou mucronées appartenant à la var. nemorosa Nob. (R. nemorosa Libert), les
premiers ne différant de la plante de Meursault (pro maxima parte) que par la
moins grande villosité des styles!
Le R. eriostyla a été créé par Déséglise ei Ripart pour un Rosier d'Angleterre,
d'Autriche, puis, chez nous, de la Haute-Savoie et de la Haute-Garonne, que j'ai
reçu aussi d’autres départements et qui présente bien les caractères indiqués pour
ma var. eriostyla du R. canina. Les exemplaires recueillis en Saöne-et-Loire-ne
constituent donc pas, en réalité, des spécimens authentiques et si je les ai assi- -
miles, à l'exemple de M. Gillot, au R. ertostyla, c'est parce que les rameaux que
J'ai vus présentaient également les caractères voulus de dimensions des folioles et
autres. M. Gillot nie donc que le R. eriostyla ait des folioles relativement
grandes, seulement parce qu'il s'en est tenu, pour cette affirmation, à l'examen
de quelques rameaux d’un seul pied, qui ne croissait pas d’ailleurs dans une des
localités classiques, et qu'il n’a pas étudié sans doute des matériaux suffisants de
localités diverses.
Au surplus, M. Gillot eût été bien inspiré en nous donnant, au lieu de eri-
tiques toujours possibles qui n’apportent aucune solution, des tableaux dichoto-
miques où il aurait classé, et ce de façon à satisfaire tout le monde (?), les si
nombreuses variétés des R. canina, micrantha, rubiginosa, ete.
Croyez, mon cher Confrère, à mes meilleurs sentiments.
G. Roux.
1 ]| va de soi que je n’ai pas la prétention de ne pas avoir, dans ce formidable
travail de revision et de classification du genre Rosa en France à la fin du
XIXme siècle, laissé passer quelques erreurs typographiques ou omis quelques
indications que j'aurai soin de signaler, le cas échéant, aux lecteurs de la Flore de
France, dans les « Additions » des prochains volumes.
\DEX BRYOLOGICL
SIVE
ENUMERATIO MUSCORUM AUCUSQUE GOENTTORUM
ADJUNCTIS
| SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHIGA
LOGEPEERISSIMITS
QUEN CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L’INSTRUCTION PUBLIQUE
——— de —— —
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
1200
En vente à l'HERBIER BOISSIER, Cuansizy (Suisse)
Au lieu de Fr. 42,50 : Fr. Ts >30
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
; SCIENTIE MYCOLOGICÆ UNIVERSAITS
Organ für die Gesammlinteressen der Myeologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen wichliger mycologischer Publi-
ealionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung RB. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11,
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ERPÈCES, VARIÉTÉS 8 NONS NOUVEAUX
DE
Cryptogames «+ Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4 janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
AU OHZSSC TS Re 2D ir} 2,0. 20-182 30 fr.
Aponnemems ( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Agenor BIGNENS, Ebeniste
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les iches
DE
L’'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES À FICHES.
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc., etc.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
.
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIK
SOUS LA DIRECTION DE
aunu anbeyo ap uoripadxa,7
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L’HERBIER Fe
9 04
1
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome III. 1903.
N° 12.
Ce N° a paru le 5 décembre 1903.
Prix de l’Abonnement
30 FRANECS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
en
Les abonnements sont regus 2
A L’'HERBIER BOISSIER ch
ajııgesuodsa.ı 2}n0} auIJ99p unajıng np UOHPASIUNUPE,] ‘29/01U09 Juaweasnaußıos jue}
z
E=)
=)
=
à 7!
CHAMBÉZY (Suisse). ji
=
2
PARIS BERLIN pe)
| D
PAUL KLINCKSIECK | R. FRIEDLÆNDER & SOHN PR
| re
3, rue Corneille, ee 4A, Carlstrasse. =
®
on
1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER |
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 12. -— DÉCEMBRE 1903.
Pages
I. — +Jopseh Freyn. — PLANTE EX ASIA MEDIA. Enu-
meralio planlarum in Turania a cl. Sıntenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica.
(ranscaspica, turkestanica, præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
Kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentum.) (Fortsetzung folgt.)..... ee nee (lee
ll. — Hans Schinz. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
AFRIKANISCHEN FLORA (neue Folge). XV....... S2521009
III. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE '
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLER.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suile).............. 1097
IV. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance*du 9 novembre 1903. 1128
=
ww
\V. — John Briquet. — BIBLIOGRAPHIE. .............. 1136
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL......: .. Nos 6336 à 6633
Table des travaux par noms d'auteurs contenus dans ce volume.
HL Que sehe ar ee 1143
Table des planches contenues dans ce volume. III, 2me série. .... 1144
Table des travaux par ordre de matières contenus dans ce volume III,
Pine Serie, na, MA Ne Ven MP MER ST A Re,
Index des noms de plantes cités dans ce volume. III, 2ne serie... 1147
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à rente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
— ag —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
N°42:
PLANTÆ EX ASIA MEDIA
Enumeratie plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, prasertim
in altiplanilie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri anie nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in| |] posili sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
905 4 und 6, 1900. Silene bupleuroides L., Rohrbach Monogr. v. Silene, :
p. 475-6; Freyn in Bullet. de l’Herb. Boiss. II, p. 81. Suluklu, in
herbidis versus pagum Gul Persiæ, 13. VIL 1900 (905a, fruchtreif) ; et
in fruticetis loco dicto «Seubels Garten», 27. VII. 1900 (9055, Kapseln
überreif); Karakala, in subalpinis montis Sundsodagh, 2. VI. 4904
(1900, blühend).
Die vorliegenden Exemplare sind auffallend seegrün, haben auffallend
(bis 13 em.) lange, zur Fruchtzeit unter halbrechtem Winkel abstehende,
oft nur einblüthige, manchmal aber noch 4-2 mal cymös verzweigte
Aeste und 20-24 mm. lange Kelche, deren Zähne alle sehr deutlich
spitz aber nicht bloss zur Mitte, sondern bis zur Spitze schmal häutig
berandet sind, die Kapsel ist 25 mm. lang und erheblich länger als
der etwa 40 mm. lange Carpophor. Die Samen sind reif 4,7 mm. lang
und fast 1,5 cm. hoch. — Die auffallende Verzweigungsform ist ein
BULLETIN DE L'AERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 1903. 70
105% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (50)
Seitenstück zu jener von $. longiflora Ehrh., denn diese wechselt auch
zwischen schmalen, straff aufrechten und cymös verzweigten, rispigen
Blüthenständen. Die Belaubung der turkmenischen Form ist ganz jene
von S. bupleuroides, nicht jene von S. longiflora Ehrh. |
454, 904. S. chloræfolia Sm. a. chlorzfolia f. intermedia Rohrb. 1. c.,
p. 477. Nephton, in montibus schistosis, 2. VI. 1900, fruchtreif (45%) ;
Sulukludagh, 10. VII. 1900, überreif (904).
1724. S. swertisefolia Sm., S. chlorefolia 8. swertisefolia Rohrb. 1. c.
Karakala,in collibus arenosis prope Kutenak, 14. V. 1901, fruchtreif.
209, 901, 1723. Melandrium eriocalycinum Boiss. ß. persicum Boiss.
Buhse Aufzähl., p. 39! Aschabad, Nephton, ad rupes regionis mon-
tan, 4. V. 1900, blühend (209); bei Sukuklu, VII. 1900, frucht- und
überreif (901); Karakala, in monte Sundsodagh, 14. V. 1901, reif
(1723).
Alle diese Formen haben ein auf zerstreute kurze Haare, denen
+ sehr zerstreute, längere Gliederhaare beigemengt sind, reduziertes
Indument. Da sie spitzblättrig sind und Drüsenhaare völlig fehlen, so
kann diese Form nur zu M. eriocalycinum gestellt werden, wenn man
nicht vorzieht, sie selbständig zu behandeln.
XI. ALSINEÆ DC.
908. Buffonia Sintenisii n.sp. basi fruticosa, caudiculis crassis lignosis
tortuosis valide ramosis et ramulosis, cinereis, glabris, ramis et ramulis
erectis, gracilibus superne tenuiter el cymoso-paniculatis, glabris, inferne
retrorsum + scabriusculis, foliis siccis cauli adpressis e basi latiore per
paria membrana hyalina connatis lineari-subulatis obtusis internodio
pluries brevioribus subenerviis margine anguste scariosis ciliolatis,
summis abbreviatis ad bracteas diminutis ; floribus in cymulis ternis
longe et filiforme pedicellatis, pedicellis glabris strictis alari nudo,
lateralibus sæpe bibracteolalis, sepalis ovatis concavis late albo-mar-
ginatis inæqualibus glabris, binis extimis acutissimis manifeste 7 (-9)
nerviis, binis intimis quam extima fere sesquilongioribus manifeste 7
nervüs acuts, pelalis albis ovalis obtusiusculis sepala exteriora parum
superantibus, staminibus 8 lutescentibus rigidis filiformi-subulatis petalis
parum longioribus, ovarium rotundatum parvum, siylis binis recurvis
basi subincrassatis ovario multo longioribus, capsula rotundato-ovata,
obtusissima, coriacea 1-2-sperma, sepala intima tandem æquante, semi-
(51) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1055
nibus pullis rotundato-hippocrepidiformibus a latere compressis dorso
leviter canaliculatis, undique tenuiter rugulosis f. Julio.
Suluklu, ad fines Persiæ, in montibus arenaceo-schistosis.
Maasse : Die verholzten Stämmchen sind bis 6 mm. dick, die heu-
rigen nur etwa 0,5 mm. und etwa 25 cm. hoch oder niedriger ; Blätter
so ziemlich alle gleich lang : 6,5 mm. lang, am Grunde 0,5 mm. breit;
Blüthenstiele (11-) 13-16 mm. lang ; innere Kelchblätter 2,7 mm. lang,
Samen 2 mm. hoch und 1,8 mm. breit.
Die neue Art ist der B. macrocarpa Ser. nächst verwandt, aber durch
die robusten Stämmchen, die deutlichen und mindestens 7 nervigen sehr
spitzen Kelchblätter, fast um die Hälfte grösseren Blüthen und Samen
verschieden und wahrscheinlich als eine ausgezeichnete Rasse einer
aus B. Sintenisi, B. macrocarpa und B. elata Boiss. bestehenden
Gesammt-Art zu betrachten. B. elata ist wegen der kurzen Blüthen-
stiele und undeutlich nervigen Kelchblätter, sowie wegen kleinerer
Blüthen von B. Sintenisü jedenfalls verschieden.
136 a und b. Lepyrodiclis holosteoides Fenzl in Led. fl. ross. I, 359.
Nephton, in monte Tangeri Gargau, 4. V. 1900 (136a junge, blü-
hende Exemplare, mit noch nicht voll entwickelten Blüthenständen, und
länglich-eiförmigen bis länglichen unteren und mittleren Stengelblättern
und N° 1365 schmal- und spitzblättrige Exemplare). Die Petalen sind
weiss, verkehrt-eiförmig-länglich, länger als der Kelch, kurz vor dem
Aufblühen nur 3 mm. lang auf gleich langem oder kürzerem Stiel, in
Blüthenfülle 5 mm. lang auf 10 mm. langem Stiel, eben abgeblüht
5-7 mm. lang auf 15 mm. langem Stiel. Die Pflanze ist besonders an
den Blatträndern schärflich-rauh. Besser entwickelte Exemplare sind
ebenfalls von Aschabad durch Litwinow als No 101 ausgegeben ;
noch blüthenlose sehr schmalblättrige von demselben von Aktepe als
No 102 als L. stellarioides, was unrichtig ist. Charakteristisch für die Art
sind die vielblüthigen Biüthenstände, die offenen Kelche, die weissen,
verkehrt-eilänglichen nur etwas und stumpf ausgerandeten Petalen,
sowie das schärflich-rauhe, aus -+ rückwärts gekehrten Häckchen
bestehende Indument der Blattränder. Die Blattgrösse und Blattbreite
unterliegt grossen Schwankungen.
2076. Alsine brevis Boiss. diag. pl. orient., ser. 4, VIII, p. 96-97 forma
glanduloso-setosa a lypo differt habitu robustiore panicula magis
decomposita, floribus infimis longius pedicellatis, pedicello calyce sub-
sesquilongiore et prasertim indumento calycis longiore, setoso-glan-
duloso. Folia 5 nervia, sepala 3 nervia et semina typi; petala et stamina
1056 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR:). (52)
desunt. ©). Suluklu, ad fines Persiæ in regione montana, 28. VII.
1900, c. fructibus maturis.
289. À. tenuifolia Wahlb. 4. subtilis Boiss. fl. or. 687. Aschabad,
in apricis ad Mokrowa, 12. V.°1900.
951, 1664. Queria hispanica Lœffl., Boiss. fl. or. I, 688. Suluklu,
ad fines Persiæ in graminosis lapidosis, 28. VII. 1900, fruchtreif (951).
Kysil-Arwat, in collibus 5. V. 1901, blühend (166%).
106, 415. Arenaria leptoclados Guss. var. glandulosa Hausskn. in Sint,
exsic. thessal. 1896, no 196! Symbole ad fl. grec. Aschabad, in
monte Kopet-Dagh prope Nephton, 21. IV. 1900 (106); et ibi in sub-
alpinis, 4. V. 1900, specimen depauperatum (415).
910. Stellaria Kotschyana Fenzl ap. Boiss, fl. or. I, 705-6!Suluklu,
in herbidis dictis « Seubels Graben », 8. VII. 1900, florens. — Die
Kelche sind etwas grösser als 1. c. angegeben, nämlich 4,5 mm. und
ganz kahl, nicht weichhaarig ; sämmtliche Früchte der mir vorliegenden
reichblüthigen Bruchstücke der offenbar grossen und weit und breit
verästelten Pflanze sind fehlgeschlagen.
68, 1531. Holosteum glutinosum Fisch. Mey. = H. umbell. L. ß. pleian-
drum Fenzl in Led. fl. ross. I, 374. Aschabad: in graminosis pr.
pag. Gjaurs, blühend und mit reifenden Früchten, %. IV. 1900 (68);
Krasnowodsk, in arenosis ad Ufra, 21. IV. 4901, mit reifen und
unreifen Früchten (1531).
28 a, b und c. H. liniflorum Stev. ap. Fenzl L. c. 574. Krasnowodsk,
in montibus, 18. III. 1900, blühend (28a) et prope Ufra in maritimis,
20. III. 1900, blühend (28c); Transkaukasia, Bailowa prope Baku,
15. III. 1900, kleine, aber erst aufblühende Exemplare (285).
107 a und b. Cerastium inflatum Lk., Boiss. fl. or. 1, 721. Aschabad,
am Kopet-dagh bei Nephton, 21. IV. 1900, blühend (107a) und bei
Suluklu, 1. VI. 1900, fruchtreif (1075). Durch die breiten, etwas
stumpflichen Blätter, den lockeren, divarikaten Blüthenstand und durch
die am Grunde eiförmig aufgeblasenen Kelche von C. dichotomum L.
unterschieden. In den Längenverhältnissen der wohl ausgebildeten
Kapsel zum Kelche finde ich keinen Unterschied ; die Kapsel ist wie
bei C. dichotomum doppelt so lang wie der Kelch; nur fehlgeschlagene
sind kürzer, nämlich 1 '/s mal so lang.
105, 1533. Spergularia diandra Boiss. fl. or. 1, 733. Aschabad,
in desertis salsis, 24. IV. 4900, blühend (105); Krasno wodsk, in
arenosis ad Ufra, 21. IV. 1901, in Blüthenfülle und mit reifenden
Früchten (4533).
(53) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1057
513. eadem ß. parviflora Freyn et Sint. calyce fruclifero 2,5 mm.
tantum longo et pedicellis tandem erecto-patulis a typo differt.
Aschabad, in deserto salso, 13. VI. 1900, fructifera.
- 512, 521. S. salina Presl,'Garcke fl. Deutschl., 18. Aufl., p. 98. Ascha-
bad, in desertis salsis, 15. VI. 1900, mit reifen und unreifen Früchten,
‘eine Form die im Blüthenstande überaus drüsig-schmierig ist und deren
meist traubig gestellte Blüthen bei 4 mm. hohem und (bei geöffneter
Kapsel) 4 mm. weitem Kelch nur 3-4 mm. lang gestielt und einander
sehr genähert sind (512) ; ebendort eine weniger drüsige, feiner gebaute
Form deren Blüthen in kleine end- und seitenständige, zu kleinen
Ebensträusschen angeordneten Ebensträussen stehen und nur 3 mm.
hohe Kelche, aber bis 6 mm. lange Blüthenstiele besitzen (521, nur
Bruchstücke).
1722, 2077. S. marginata P. M. Elk., Boiss. fl. or. I, 733-4. Chod-
schakala, ad fontem, 2. VII. 1901, mit reifen und unreifen Früchten
(1722); Aschabad, in deserto salsuginoso, 13. VI. 1900, mit jungen
und reifen Früchten.
XII. PARONYCHIACEÆ St. Hil.
254, 2131. Herniaria cinerea DC. Aschabad, in collihus ad Me-
krowa, 12. V. 1900 (254); Stara Karakala, in planitie, 24. V.
1901 (2151). — Die Pflanzen beider Standorte scheinen nur 2 männige
Blüthen zu besitzen und Griffel, deren unteres Drittel verwachsen ist,
XII. PORTULACACEZÆ Juss.
985. Portulaca oleracea L. ASsch a ba d, ad vias Junio 1900.
XIV. REAUMURIACEÆ Ehrenb.
1260. Reaumuria oxyana Boiss. fl. or. 1. 759. Bala Ischem, in
desertis salsis, 12. 10. 1900, fruchtreif.
1252. R. fruticosa Bunge in Boiss. 1. c. Bala Ischem, in desertis
salsis, 12. X. 1900, c. fruct.
6515. A. hyrcanica Jaub. Spach. Illust. N. or. III, tab. 248. Suluklu,
in montibus schistosis prope Tschaikari, 5. VIII. 4900, die Früchte zwar
1058 BULLETIN DE L' HERBIER BOISSIER (2m€ SÉR.). (5%)
schon abgefallen, aber im Vegetativen mit der eitirten Abbildung auf das
Genaueste übereinstimmend.
6öla, 1295. R. cistoides Adams; Cisto affinis flore purpureo Buxb.
Centur. II, tab. 35 optima! A. vermiculata ß. latifolia M.B. fi. taur.
cauc. II, p. 17-48; R. hypericoides ß. latifolia Boiss. fl. or. I, 761, saltim
ex parte. Suluklu, ad fines Persiæ in apricis, 5. VII. 1900, floribus*
carneis; Krasnowodsk, in montosis, 25. XI. 1900, c. fruct.
507, 1860. R. hypericoides Willd. var. latifolia Trautv. in Bull. soc.
nat. Mosc. 1866, 1, 311 (excl. Syn. Marsch. Bieb.?) « foliis ovatis ».
Aschabad, in deserto salsuginoso, 13. VI. 1900, blühend (507);
Karakala, in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901, mit den ersten Blüthen
(1860).
Die drei hier als R. hyrcanica, R. cistoides und R. hypericoides var.
latifolia Trautv. als gleichwerthig hingestellte Formen, sind Theile eines
Formenkreises, von dem schon Marschall a. Bieberstein angiebt,
dass sie durch die leisesien Uebergänge verbunden sind. Die hier als
R. cistoides zusammengefassten Formen entsprechen etwa dem, was
man sich unter R. hypericoides gewöhnlich vorzustellen pflegt; R. hyr-
canıca sind klein- und schmalblättrige Formen, die nach den mir vor-
liegenden Exemplaren vielleicht nur einblüthige Zweige besitzen à
R. hypercoides var. latifolia hat eiförmige Blätter und ist reichlich ver-
zweigt. Diese Form entspricht so dem Habitusbilde der À. squarrosa
Jaub. Sp., ohne indess mit dieser Art nähere Beziehungen aufzuweisen.
Diese var. latifolia Trautv. ist weitaus am meisten differenzirt und wird
wahrscheinlich zweckmässig binär zu bezeichnen sein. Dies sei aber
dem künftigen Monographen vorbehalten.
XV. TAMARICACEÆ Desv.
1592. Tamarix ispahanica Bunge in Boiss. fl. or. I, 768. Kasand-
schik, in deserto arenoso, 28. IV. 1901, mit reifenden Früchten und
abfliegenden Samen. — Gegenüber der Beschreibung besteht der Unter-
schied, dass die Brakteen wenigstens 2 mal kürzer sind, als die Frucht-
stiele, während sie kaum länger sein sollen. Allein ich finde, dass
auch andere Arten diesbezüglich abändern und lege deshalb auf den
bemerkten Unterschied kein Gewicht, zumal die allerdings dürftige
Beschreibung sonst gut passt.
139. T. Meyeri Boiss. diagn. pl. orient., ser. 1, X,p.9. Aschabad,
(55) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1059
ad ripas fluvii prope Gjaurs, 27. IV. 1900, aufblühend. Die Kätzchen
sind bis 15 cm. lang und übertreffen also die Angabe der Beschrei-
bungen mitunter recht erheblich.
93a und à. T. laxa Willd., Boiss. fl. or. I, 770. Aschabad, ad
aquam prædii Babuschkia Isad. 21. IV. 1900, abblühend, mit hängenden
Aesten (93a): Gjaurs, ad stationem vie ferratæ, 27. IV. 1900, in
Knospen, aber doch hierher gehörend (935).
468 a, 1591 a und b. T. florida Bunge, Boiss. 1. c., p. 771. Ascha-
bad, prope Besmen locis humidis subsalsis, VI, 1900, fast fruchtreif
(468a); Krasnowodsk, in steppa, 28. IV. 1901, aufblühend (1591 a);
Kysil-Arwat, ad rivulos regionis montanæ, 5. V. 1901, abblühend
(1591 5).
295. T. Askabadensis n. sp. frulicosa, cortice læte brunneo. Vernalis,
glabra partibus juvenilibus verruculosa ramis gracilibus erecto paten-
tibus arcuato-nutantibus racemis cum ramulis foliiferis coetaneis sed e
ramis annolinis oriundis ramulis ob folia minuta adpressa gracillimis,
foliis glaucis amplexicaulibus et semiamplexicaulibus cartilagineo-mar-
ginatis late ovatis infimis acutis basi truncata sessilibus, superioribus
‘acuminalis acutissimis fere a medio adnatis decurrentibus, racemis
gracilibus tenuissimis creberrimis laxis pedunculo brevi bracleato suf-
fulus, floribus minutis distantibus pluribus 5-meris, bracteis e basi
latiore semiamplectente + decurrente anguste triangularibus acuminatis
pedicellos calyci æquilongos manifeste superantibus, calycis lobis paten-
tissimis oblongo-ovalis obtusiusculis latiuscule membranaceis, petalis
deciduis ineunte anthesi conniventibus erecto-patentibus albis sepala
duplo saltim superantibus oblongis obtusis, staminibus 5 filamentis
filiformibus petala æquantibüs, antheris versatilibus hæcce superan-
tibus ellipsoideis basi oblique subcordalis obtusissimis, germine e basi
ovala inferne purpurea longe angustalo, siylis 53 obovatis ovario
4 plo circ. brevioribus basin versus longiuscule attenuatis, capsula . ..
fi. Majo.
Askabad, pr. Kösen ad ripas et loca humida subsalsa, 19. V.
1900, in Blüthenfülie.
Maasse: Strauch 2-3 m. hoch, die Stämme am Grunde 7-10 cm.
dick ; blühende Zweige wenig über 2 mm. dick ; junge Laubzweiglein
kaum 0,5 mm. stark ; Kätzchen sammt dem nur 4-6 mm. langen Stiel
(5-) 6-8 cm. lang, vor dem Aufblühen nur 4,5 mm. dann bis 3 mm.
dick, aber wegen der dann von einander -H-, oft weit abstehenden
Blüthen sehr dünn aussehend ; Kelch wenig über A mm. hoch und bei
1060 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (56)
ausgebreiteten Sepalen wenig über 1,5 mm. im Durchmesser; Petala
1,5 mm. lang und anscheinend abwechselnd breiter und schmäler.
T. Askabadensis gehört, da ihre Kätzchen alle dem vorjährigen Holze
entspringen, entschieden in die Sektion Vernales. Bunge, und, da
sie ebensoviel Staubblätter wie Kelchzipfel, dabei aber drei Griffel hat,
wobei die Kätzchen weniger als 4 mm. stark sind, in die Reihe der
Leptobotryæ Bunge. Der 5-Zähligkeit der Biüthen wegen gehört
T. Askabadensis dann weiter in die Verwandtschaft von T. florida
Bunge, T. Jordanis Boiss., T. Hohenackeri Bunge und T. bachtiarica
Bunge, ist aber von allen durch die weisswarzigen jungen Theile ver-
schieden. T. bachtiarica, die ich nicht vergleichen kann, ist vermöge
ihrer doppelt länger gestielten, dabei aber nur etwa 37 mm. langen,
dickeren Kätzchen, stumpflichen, nur kurz herablaufenden Blätter, stum-
pfeu, längeren Brakteen, verhältnismässig längeren Blüthenstiele, fast
kreisrunden Pelalen und verhältnismässig grösseren Griffeln verschieden;
T. Hohenackeri ist nach den mir vorliegenden authentischen Exemplaren
der neuen Art habituell sehr ähnlich, hat aber länger gestielte, dickere
und dabei kürzere (bis 5 cm. lange) Kätzchen, doppelt grössere Blüthen,
ausdauernde breitere Petalen und verhältnismässig erheblich längere’
Griffel. T. florida Bunge hat nach den mir vorliegenden persischen
Exemplaren viel dichiere und noch dichter stehende, dabei dickere
und viel kürzere Kätzchen (sie sind nur etwa 2,5 cm. lang), breitere
zusammenneigende Petala und sehr kurz gestielte Blüthen. Die
feinen, dünnen Laubtriebe haben beide Arten gemein. Nach der
Beschreibung dürfte T. Jordanis am ähnlichsten sein, namentlich hat
sie ebenfalls lange, dünne Kätzchen und kleine Blüthen ; aber ihre
Petalen sind gar nur 1,2 mm. lang und dabei breiter, die Anthere
bespitzt, die Griffel keulig und länger als das halbe Ovarium und die
geographische Verbreitung anders.
466, 540 a und b. T. ramosissima Led. fl. alt. I, p. 42%; T. Palasü y.
ramosissima Bunge, Boiss. fl, or. 1, 775! Aschabad, versus stationem
Besmen, 4. VI. 1900, unmittelbar vor dem Aufblühen ; Kelch und Petalen
schön lila (466); Firusa, ad ripas fluvii, 17. VI. 4900 (5405); Sulu-
klu, in humidis ad Kulkulab, 20. VIT. 1900, aufblühend (5400). Von
T. Pallasü auch durch die längeren, die Kelche überragenden Brakteen
unterschieden. Petalen, oft auch die Kelchblätter schön lila, zuletzt
blasser, rôthlich.
1966 a und db. T. Karakalensis n. sp. Æstivalis glauca, sublævis,
glabra fruticosa elata ramis erecto-patulis densis, late cinnamomeis
(57) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1061
cinerascentibus, gracilibus ramulosis, ramulis ob folia minuta gracilibus
racemis cum ramulis foliisque co&taneis in paniculas amplas dispositis,
foliis sub lente impresso-punctatis, patentibus semiamplexicaulibus
vix emarginatis e basi late ovata subdecurrente et acutiuscula + pro-
tracta + acutalis apice cartilagineis, racemis erecto-patulis gracilibus
ereberrimis tandem basi + laxiuseulis pedunculo brevissimo 1-2-brac-
teato suffultis ; floribus minutis subdistantibus, pentameris. bracteis e
basi latiore rotundato-ovata + decurrente acuminato-acutissimis calyce
parvo pedicellum subæquante brevioribus, sepalis concavis stellatim paten-
tibus ovalis obtusiusculis, late membranaceis, petalis deciduis oblongis,
obtusis roseis pallescentibus tandem albidis calyce 2 plo longioribus,
staminibus 5, filamentis filiformibus petala superantibus, disco minuto
purpureo 5 lobo. antheris pallide roseis hippocrepidiformibus, stylis 3
obovatis sessilibus, capsulis roseis, parvis gracilibus nunc difformibus,
als videtur sterilibus depresso-ovatis subglobosis brevissime acuteque
rostratis, als gracilibus, nunc omnibus conformibus conicis gracilibus
(videtur fertilibus) elongato-conicis subacuminatis obtusiusculis. h. Junio.
Karakala, prope Arabadschik in valle fluvi Sumbar, 24. VI. 1901,
e. fl. et fr. (19665). Nurgeli chan ad rivum, 28. VI. 1900 (19664, mit
Blüthen und fast reifen Früchten).
Maasse : 2-3 m. hoch; Laubtriebe nur 0,5 mm. stark ; seitenstän-
dige Kätzchen 5-15 mm., endständige bis 30 mm. lang, anfänglich 2,
zur Blüthenfülle 3,5 mm. dick, ihr Stiel (4-) 2-9 mm., bei den end-
ständigen bis 20 mm. lang; Kelch ausgebreitet, nur °/ı mm. weit;
Patala 1 mm. lang ; die kugeligen Kapseln etwa 2 mm. im Durchmesser
und 1,7 m. ocemhh; die konischen Kapseln 53 mm. lang und am Grunde
nicht ganz 1 mm. dick.
T. Karakalensis ist der T. Pallasiü sehr ähnlich, aber wegen ihrer
bald abfälligen, nicht persistenten Petalen dieser gar nicht näher ver-
wandt, sondern vielleicht keiner andern Art näher stehend als der
vorbeschriebenen T. askabadensis. Wegen des ganz anderen, rispigen
Blüthenstandes gehört jedoch T. karakalensis zur Sektion Estivales
und in dieser, wegen der abfälligen Petala und kleinen Früchte unter
die Piptopetalæ, unter welchen sie wegen der halbstengelumfas-
senden Blätter unter die um T. mannifera Ehrbg. gruppirten Arten ein-
zureihen ist. Doch ist von diesen T. arceuthoides Bunge grün, ihre
neuen Zweiglein sind starr, verdreht, die Blätter eiförmig, angedrückt, |
die Kelche lang gestielt, die Petala elliptisch, die Antheren unbespitzt ;
T. nilotica Ehrenb. hat eiförmige oder deltoidisch herzförmige Blätter,
1062 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR. ). (58)
lange lockere Kätzchen, verkehrt eilängliche Petala, einen 10 kerbigen
Diskus, längere Griffel; 7. arborea Bunge und T. mannifera Ehrh. haben
eideltaförmige Blätter, abstehende Kätzchen, zum Grunde verschmälerte
Petala; 7. hispida Willd. und T. Kareiini Bge. sind so verschieden,
dass der Vergleich ganz unnöthig ist.
6460. eadem ß. scoparia n. v. virens, fruticosa, elala, ramis ramu-
lisque scopariis, racemis densiusculis approximatis hisce longioribus. sub-
angustioribus, longius pedunculatis, foliis videtur impunetatis a typo
diversa ; fruclibus ignotis. Potius species diversa. T. scoparia Freyn. herb.
Germab, inter Kulkulab et Mergen-Ulja, in humidis, 20. VII. 1900,
noch nicht aufgeblüht ! nur einzelne Blüthen offen.
646 a. eadem 7. verrucifera n. var. glauca, subcæsia, fruticosa, elata,
ramis ereclis densis, omnibus partibus (trunco et ramis exceptis) crebre
albo-verrucosa, panicula effusa, bracteis calyce longioribus vel subbre-
vioribus, racemis laxiusculis + longius pedunculatis diversa. Flores
ignoti. T. verrucifera Freyn herb.
Germab, prope pag. Skobelewka, 29. VI. 1900, abgeblüht und
mit meist abgefallenen Früchten.
177. eadem à. myriantha n. v. glauca, subcæsia fruticosa, alala, glabra,
lævis, ramis erectis approximatis, panicula valde effusa decomposita,
bracteis calyce longioribus v. subbrevioribus, racemis elongatis 3-5 cm.
longis, 3,5 mm. diametro, laxis multifloris, pedicellis calyci æquilongis,
petalis 1.5 mm. longis. Fructibus ignotis. T. myriantha Freyn herb.
Aschabad, inter urbem et stationem Besmen, 4. VI. 1900, in Blü-
thenfülle.
Hier sind unter T. Karakalensis vier habituell der T. Pallasii + ähn-
liche, unter einander auf die angegebene Weise verschiedene Formen
vereinigt, die vor Allem auch grosse Unterschiede in ihrer Blüthezeit
aufweisen. Da mir aber über die Standortsverhältnisse und Höhenlagen,
sowie über etwaige besondere lokale Einflüsse nichts bekannt und
un:er solchen Umständen die Beschreibung neuer Arten misslich ist,
so musste ich mich in der oben zum Ausdruck gebrachten Weise
beschränken und dies umsomehr, als jede der Formen in einem
anderen Entwicklungsstadium vorliegt, Vergleiche also nicht durch-
führbar sind.
1251, 2000. T. Karelini Bunge, Boiss. fl. or. I, 776 in deserto salso
adBala-Ischem, 45. X. 1900, abblühend (1251); Aschabad, in
desertis salsis, 44. IX. 1900, im Knospenzustande (2000).
4685. T. leptostachys Bunge, Boiss. 1. c., 776-7! Aschabad, pr.
(59) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1063
Besmen, locis humidis subsalsis, ad ripas. Junio 1900, abgeblüht. —
Ein 2-3 m. hoher Strauch mit aufrechten, gedrängt stehenden Aesien.
Die Kätzchen sind sehr locker und entspringen den dicht gedrängten,
aufrecht-abstehenden. parallelen heurigen Zweigen und zwar so, dass
einzelne seilliche mit einem endständigen zusammen, Kleine Risp-
chen bilden, welche alle zusammen die Laubblattregion des Strauches
schopfig überragen.
1315a und b. T. macrocarpa Bunge, Boiss. N. or. I, 779. Krasno-
wodsk, in maritimis pr. urbem, 31. X. 1900, fruchtreif (1513a) et
prope Tartar, 30. VII. 1901. blühend und mit jungen Früchten
(13135). Ein saftstrotzender Halophytenstrauch, den unzählige kleine
Dipteren bewohnen.
XVI. FRANKENIACEÆ St. Hil.
909 a. 1742. Frankenia Aucheri. Jaub. Spach. Il, fl. or. I, 107, tab. 187.
Aschabad. in desertis salsis, 15. VI. 1900, blühend (5094); Cho d-
schakala, in salsis, 1%. V. 1900, blühend (1742). Die Pflanzen sind
alle niederliegend, nicht bogig-aufrecht, wie in der Abbildung, nicht
überhaupt aufrecht, wie Boissier verlangt. Das Wesentliche der
Form liegt wohl auch nicht hierin, sondern in den breiten, flachen,
unterseits grünlich-grauen Blättern und den eiwas grösseren Blüthen.
Alle ÿ, sind übrigens sehr nahe verwandt und durch Uebergänge ver-
bunden.
53095, 1284a. F. hispida DC.; F. hirsuta ". hispida Boiss. fl. or. 1, 780!
Aschabad, in desertis salsis, 13. VI. 1900, blühend (5095, Formen
mit aufrechten Aesten); Krasnowodsk, in maritimis ad Ufra,
22. X. 1900, verblüht; zum Theil Formen mit schwindendem Indument
(1284 a).
12844. F. intermedia DU. ; F. hirsuta ß. interrmedia Boiss. 1. c. Kras-
nowodsk, in martimis, 28. X. 1900, verblüht — zum Theil Formen
mit etwas steifer Behaarung an den Gelenken — also deutliche Zwi-
schenformen zu F, hispida.
XVII. HYPERICACEÆ DC.
2054, 790, 2078. Hypericum scabrum L. var. typica Trautv. Enum.
plant. Soong. a Schrenck lect, in Bull. soc. nat. Mosc, 1860, 2, p. 457 !
1064 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (60)
Aschabad, in montibus prope Nephton, 4. V. 1900, blühend (205 a);
Suluklu, in montibus ad fines Persiæ, 4. VII. 1900, mit Früchten
(790) et in apricis, 14. VIE. 4900, mit Früchten und Blüthen (2078; dieses
eine niedrige, überaus reichlich drüsige Form, deren Sepalen jedoch
drüsenlos sind, so dass die Pflanze nur zu typicum Trautv. zu stellen
ist. Wären die Blüthen kleiner, so müsste sie zu y. mieranthum Boiss.
gebracht werden).
205 c. idem var. aspera Trautv. l.c. Karakala, in monte Sund-
sodagh, 2: VI. 1901, abblühend. Die Blätter dieser Form sind schon
grösser und breiter als die der normalen, aber lange nicht so ver-
grösserl wie an der folgenden.
2055. idem var. hyssopifolium Boiss. fl. or. 1, 796. Aschabad, in
montibus supra Nephton, 4. V. 1900, in Blüthenfülle. Eine fast ganz
glatte Form, deren Stengel höchstens unten einige rauhe Erhebungen
zeigt und deren Sepalen drüsenlos sind. Die Stengelblätter erinnern
thatsächlich sehr an jene von H. hyssopifolium Vill.
792. H. elongatum Led.; = H. hyssopifolium ß. elongatum Led. fl.
ross. I, 451, in montibus Suluklu, 4. VII. 1900. fast fruchtreif.
465, 501 a und D. 791, 918. H. helianthemoides Boiss. fl. or. I, 802.
Aschabad, in montibus schistosis pr. Nephton, 2. VI. 1900, blühend
(465); in montibus supra Malaklar, 11. VI. 1900, blühend (5014);
Suluklu, in;montibus schistosis. 1. IX.,1900, blühend (5015): insbe-
sondere am Ackerberg, 4. VI. 1900, mit jungen Früchten (791), und
allgemein : in aprieis montanis, 14. VII. 1900, mit jungen Früchten (918).
Diese Art unterscheidet sich von allen Formen des H. hyssopifolium
Vill. sens. lat. durch den feineren Wuchs, die sehr kurz gestielten seit-
lichen Blüthen der Cymen und durch die kurzeiförmige fast kügelie nur
kurz zugespitzte. auch erheblich kleinere Kapsel.
1862. H. perforatum S. Karakala, in monte Sundsodagh, 31. V.
1901, abgeblüht.
96% a und d. H.perforatum ß. ellipticum n. var. Dem H. songaricum Led.
ap. Rehb. icon. crit. III, p. 72, tab. 283, fig. 446, ganz ähnlich und nament-
lich in Form der Sepalen und Blätter ganz übereinstimmend, letztere
aber mit zusammengezogenem Grunde sitzend, nicht herzförmig. Der
stielrunde, nur zweikantige Stengel, der schirmförmige oder rispig-
schirmförmige Blüthenstand, die Beschaffenheit der Blüthe und Frucht
nöthigen die vorliegende Form zu H. perforatum zu stellen, von dem es
sich nur durch die breitlichen. elliptischen, ganz stumpfen Blätter unter-
scheidet.
(61) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1065
Aschabad, in monte Ak-tepe, 17. VI. 1900, abblühend (564a) et
prope Suluklu, 4. IX. 1900. abblühend (564 b).
XVII. MALVACEÆ R. Br.
2133. Malva ægyptia L.. Boiss. fl. or. I, S18. Karakala, in valle
Joldere, 26. III. 1904. überreif, auch die Blätter schon abgefallen.
1777. Malva silvestris. L. Karakala, ad versuras pr. Kisil-Owa,
24. V. 1901. ganz abgeblüht, mit reifenden Früchten.
794. M. mauritiana L.. Garcke fl. Deutschl., 18. Aufl., p. 109 optime.
Sulukluin horüs qu. sp., 7. VIL 1900, mit Blüthen und Früchten.
201, 795, 1766. M. neglecta Wallr., Garcke. c., p. 109. M. rotundifolia
Boiss. fl. or. I, 820, non L. Aschabad, in eullis, 13. V. 1900, abblühend
mit theilweise fast reifen Früchten (201); Suluklu, in valle montis
Sulukludagh, 10. VI. 1900, mit fast reifen Früchten (795); Karakala:
prope Kutenak, 14. V. 1901, mit unreifen Früchten (1766).
194, 1935. Althæa hirsuta L., Boiss. fl. or. 1, 824. Aschabad, in
pratis montanis supra Nephton, 4. V. 1900, aufblühend (194); Karakala,
in pratis subalpinis montis Sundsodagh, 12. VI. 1901, fruchtreif
(1935).
397,950. À. armeniaca Ten., Boiss. fl. or. [, 825! Aschabad, Firusa,
ad versuras, 17.\1. 1900, im Blühebeginn (557); Suluk lu, prope pagum,
19. VII. 1900, im Blühebeginn (950).
949, A. cannabina L., Boiss. 1. c. Germab, in pratis humidis inter
Kulkulab et Mergen-Ulja. 20. VII. 1900, in Blüthenfülle.
1882. A. angulata n. sp. (e grege Apterocarpæ?); elata pluri-
caulis et a basi ramosa rigida undique flavido-pannosa inferne vires-
cens superne rufescens, folüis crassis petiolo tereti infimorum longissimo
summarum abbreviato suffullis obtuse angulatis vix lobatis ovatis, infimis
et medis profunde cordatis summis el floralibus basi truncatis vel
cunealis, omnibus prominenter nervatis et + irregulariter crenatis,
racemo longo, multifloro basi subfoliato, peduneulis crassis infimis
calycem vix æquantibus cæteris ipso mullo brevioribus, imwvolucrı ad
?/s septemfidi calyce parum brevioris calycisque lobis elongato triangu-
laribus acutis elevato-nervatis, petalis albis basi (sicco sulfureis et)
viridi-slrialis calyce plus 2-plo longioribus obovalis subretusis basi dense
barbatis, carpellis maturis facie glabris radiatim rugosis dorso papil-
loso-hirtis profunde canaliculalis transverse aculiuscule rugosis, margine
1066 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (62)
aculis, seminibus maturis rotundato-reniformibus lævibus basi sub lente
scabriusculis. 2% Junio.
Karakala,in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901, florens.
Maasse: Stengel 2-3 m. hoch, in der Mitte bis 1,5 cm. dick;
Grundblätter eines noch nicht blühbaren Stockes 12,5 cm. hoch und
9,5 cm. im untern Drittel breit oder kleiner, auf 15 cm. langen Stielen ;
Traube 53 cm. lang, oberste Blätter 4,8 cm. hoch, 4,0 cm. breit auf
nur 2 cm. langem Stiel, die untersten Blüthen fehlschlagend. Stiel
der untersten fertilen Blüthe 1,5 cm. lang, der oberen 4 cm. und noch
kürzer; Hülle (ausgebreitet) 4 cm. im Durchmesser, Kelch 4,4 cm. im
Durchmesser; Petala 4 cm. hoch und im obersten Viertel ebenso breit.
Nach der Beschaffenheit der Karpellen gehört die Pflanze unter die
Apterocarp&, und wegen des dicken Indumentes in die Verwandtschaft
von A. Aucheri Boiss. und A. sulphurea Boiss. Hohen. Ersterer ist
sie Stück für Stück ganz unähnlich; die zweite ist eine niedrige, fast
in allen Theilen kleinere Art, mit einfachem Stengel, sonst zwar
ähnlich gestalteten, aber nur klein gekerbten Blättern, schwefelgelben,
zweilappigen Petalen, seicht gerilltem Rücken der Karpelle und zerstreut
bepusteltem Samen. '
Leider kann ich keine Exemplare davon vergleichen. Die mittleren
Blätter einer blühenden A. angulata sind trotz ihres dichten Indu-
mentes ziemlich grün und ähneln jenen der A. rosea L., welche
aber unter die Pterocarpæ gehört. Doch giebt es in der durch schwind-
endes Indument ausgezeichneten Gruppe der mit A. lavateriflor« Boiss.
verwandten Arten, die ebenfalls stark nervige Kelchabschnitte besitzen
habituell ähnliche, ebenfalls riesige Arten, nämlich lavateriflora Boiss.
und A. siriata Boiss. Erstere ist aber grossblüthig mit violetten Petalen,
hat handförmig getheilte Grundblätter und andere Früchte und Samen.
A. striata Boiss. hat einen einfachen Stengel, ein Involucrum, welches
3 mal kürzer ist, als der Kelch, verkehrt herzförmige blassrosenrote
Petalen, anders gestaltete Früchte und Samen.
347, 1655. A. rhytidocarpa Trautv.; A. sulphurea Boiss. ß. microchiton
Boiss. fl. or. I, 827? Aschabad, in steppis inter Annaju et Gjaurs,
19. V. 1900, Blühebeginn (347); inter Kasandschik et Uschak in herbidis,
28. IV. 1901, noch in Knospen (1655).
Diese Bestimmung ist wegen jungen Zustandes der Pflanzen zwei-
felhaft, beide Nummern scheinen aber zusammenzugehören und mit
A. sulfurea verwandt zu sein.
1786. Alvea Karakalensis n. sp. e serie Apterocarpæ; caule
(63) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. . 1067
elato vix ramoso inferne sparse seloso superne, ramis ramulis petiolis
involucro cabycibusque insuper tomentoso-hirto; foliis crassis petiolo eis
æquilongo longiusculo subterete superne subplano suffultis supra viridibus
sparse fasciculato-hirtis, subtus insuper tomentosis subcinereis ambitu
semicircularibus omnibus ad tertiam partem obtusissime 7-5-lobatis
basi subtruncatis parce cordatis, lobis obovatis medio submajore subeu-
neato omnibus acutiuscule crenatis, racemo longo supra medium saltim
aphyllo. pedunculis crassis infimis involucro sesqui-longioribus supe-
rioribus ipsi æquilongis, involucri calyce subduplo brevioris ultra medium
7-fidi laciniis lanceolato-ovatis acutis, calicis lacinüs lanceolato-ovatis
aculis 3-9-nerviis haud lineatis, intus cano-tomentosis basi glabres-
cenlibus, petalis mediocribus obovatis subcordatis in sieco griseo-coeruleis
medio sulfureis basi viridibus calyce subduplo longioribus, carpellis
junioribus sed bene evolutis breviter tomentoso-hirlis dense approxi-
matis torum claudentibus dorso convexiusculis margine obluso exalato,
semine reniformicordato lævi. 2%
Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. 1901.
Maasse: Stengel bis 2 m. hoch, blühender Ast 62 cm., Seiten-
zweige 8 cu. lang, Blätter der Aeste (nur solche liegen vor) das
grösste 7 cm. hoch, 10 cm. breit, auf 6,5 cm. langem Stiele, die höher
stehenden allmählig kleiner, das oberste gut entwickelte, in der Mitte
der Traube stehende nur 2,1 cm. hoch auf 1,8 cm. langem Blattstiel.
Unterster Blüthenstiel 2 cm. lang, das Involucrum zur Blüthezeit 1.5 cm.,
der Kelch 2,3 cm. hoch, Petalum 4,3 cm. lang, Samen 2,3 mm. lang,
2 mm. hoch.
Der mir vorliegende Ast sieht ähnlich der A. Hohenackeri Boiss. el
Huet, insbesondere ist die Blattgestalt geradezu gleich; aber die oberen
Blätter dieser Art sind nicht 5-7-lappig, sondern eiförmig kurz drei-
lappig; die Blüthen weiss, am Grunde schwefelgelb, die Karpellen
fiügelrandig und die Samen weiss bepustelt. Sehr ähnlich ist auch die
mit A. Karakalensis zur selben Gruppe gehörende A. setosa Boiss.,
eine syrische Art mit purpurnen Blüthen, die aber viel grössere, etwas
locker stehende, den Torus frei sichtbar lasssende Karpelle besitzt,
deren Rücken seicht gefurcht und in dieser Rinne kurz steifbehart ist.
Ausserdem ist A. selosa astlos und ihr Stengel mit zurückgerichteten
Borsten bekleidet. Andere Arten scheinen nur entfernt verwandt
zu sein.
2079. A. rosea L. Aschabad, vor den Hausfronten auch in gefüllt-
blühenden Formen, in verschiedenfarbigen, weissen bis purpurenen
1068 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (64)
Spielarten cultiviert. Lieblings-Zierpflanze der Perser, &. VI. 1900.
Früchte liegen nicht vor; weshalb die Bestimmung etwas zweifelhaft ist.
2046, 2047. A. ficifolia L., Boiss. fl. or. I, 833. Transkaukasia,
Tiflis in declivibus prope urbem 12. 8. 01 forma deflorans, foliis ad basin
fere partitis, floribus paueis petalis vix 3 cm. longis (2046); Noworos-
sisk, prope urbem, 15. VIIT. 1900, mit Blüthen und Früchten; Blüthe
6 cm. lang (2047).
348. A. ficifolia L. y. glabrata Boiss. forma rubriflora. Floribus
rubris a forma a Boissiero descripta ex descriptione tantum diversa.
Aschabad, pr. pag. Kæsem sponte, 19. V. 1900, in Blüthebeginn;
Früchte fehlen. A. lavatariflora DC. scheint ausgeschlossen, da ihr
bis zum Grunde getheilte Blälter zukommen.
349. A. Kurdica Boiss. £. schirazana Boiss. fl. or. I, 834, forma?
Aschabad, in collibus graminosis rara, 22. V. 1900, blühend mit
jungen Früchten. Die Blüthen sind rothviolett, ansehnlich, die ganze
Pfianze sehr kahl, die Blätter bis zur Mitte gelappt, tief herzgrundig,
grün mit unterseits stark vortretenden Nerven, die unteren spitzlich
gekerbt, die oberen spitz-gezähnell. Die achttheilige Hülle ist so lang
oder etwas länger als die Blüthenstiele und kaum halb so lang wie
der Kelch; sie hat schmale länglich-dreieckige, der Kelch 3 mal breitere
dreieckig-eiförmige Zipfel, die schön roth-violetten Petalen sind 5,3 mm.
hoch. Die jungen Karpelleu sind deutlich flügelrandig, am Rücken
flach? (gefurcht?) und sammtig. — Vielleicht doch eine eigene Art, da
das Indument ebensowenig passt als die Form der Blätter.
1981. Hibiscus Moscheutos L., fruticosus, metralis grandiflorus, petalis
pallidis 8 cm. longis, bracteolis anguste linearibus distinetis, foliis ovatis
subcordatis acuminatis acutis crenatis supra viridibus subtus incano-
tomentosis: Karakala, in hortis cultus, 28. VI. 1901, blühend. Hier
spärlich. Sehr schön sah Sintenis diesen Strauch in den Anlagen in
Tiflis.
2132. H. Trionum L. Karakala, in hortis, 28. VI. 1901.
1164. Gossypium herbacum L. Stara Aschabad, cultiviert, 27. VII.
1900, in Frucht. .
(Fortsetzung folgt.)
1069
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora.
(Neue Folge.)
X VW.
Herausgegeben von Hans Schinz (Zürich).
(Fortsetzung.)
Plectranthus dolichopodus BRIQ., sp. nov.
(Germanea dolichopoda Briq.).
Herba elata. ramosa, ramis adscendentibus, parce breviter + crispule
pilosulis. Folia ovata, apice breviter subacuminata, marginibus infra
medium convexioribus, basi integre in peliolum lamina multo longiorem
tenuem et pilosulum extenuata, membranacea, glabriuscula, penninervia,
nervis lateralibus paucis parum prominulis, crenato-dentata; summa bre-
vius peliolata vel subsessilia. Spicastrum depauperatum, in spec. nostro
juvenile verticillastris circ. 6floris satis approximatis sessilibus, bracteis
parvis deciduis, pedicellis undique pubescentibus brevibus sed certo
ulterius elongandis; calix sub anthesi aperte campanulatus undique
prorsus pubescens; labrum ovato-acuminatum coloratum; labioli dentes
lanceolati, infimi sublongiores. Corolla calicis os 5-6 mm. excedens, extus
parce minute puberula; tubus basi cylindricus subæqualis, dein subito in
faucem alig. ampliatam postice vix gibbosam defractus; labrum erectius-
culum, breviter 3lobum, lobis rotundatis; labiolum obtuse cymbiforme
sinu lato a labro separatum. Genitalia normalia in labiolo corollino
inclusa.
Herba ultra 40 cm alta. Internodia media 2-—6 cm longa. Foliorum
lamina superficie 5% 4 cm longa, petiolus ad 6 cm longus; crenarum
culmina 1—2 mm alta et 2—5 mm distantia. Calicis sub anthesi 3 mm
longi tubus 1,5 mm profundus, dentes omnes 1,5 mm alti. Corolla calicis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 12, 5 décembre 1903. 71
1070 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.).
os 5 mm excedens, tubi parte recta 2 mm profunda, fauce 2—3 mm
longa, labro 1,5—2 mm alto, labiolo 1,5 mm profundo et 3 mm longo.
Südost-Afrika : Natal, Karkloof (Rehmann, n. 7383).
Le P. dolichopodus appartient à la section Coleoides $ Vulgares. Il est
remarquable par la longueur inusitée de ses pétioles el appartient au
même groupe que les espèces précédentes.
Plectranthus Dinteri BRIQ., sp. nov.
(Germanea Dinteri Briq.)
Herba mediocris, caulibus basi procumbentibus nunc repentibus, ramis
adscendentibus debilibus, viridibus, patule subcrispule pilosis. Folia
ambitu ovato-subrotunda, apice obtusa, marginibus regulariter convexis,
basi rotundata, vix subcordata,’ petiolo elongato denso crispule pilosulo
insidentia, tenuiter membranacea, fragilia, utrinque laxe piloso-pubes-
centia, pallide virentia, palmato-penninervia, nervis haud evidentibus,
grosse crenata, crenis paucis sphærico-trigonis. Spicastrum dorsiventra-
liter dispositum mediocre, verticiilastris sessilibus 6-10floris dissitis,
rache patule crispule parce pilosa, bracteis mınutis deciduis, pedicellis
inæqualibus tenuibus minute puberulis quam calices longioribus. Calix
sub anthesi parvus, aperte campanulatus, minute puberulus; labrum
ovatum; labioli dentes laterales lanceolati cum infimis lanceolato-subu-
latis longioribus basi connati; submaturus auctus membranaceus, cur-
vatus. Corollæ glabriusculæ tubus exsertus postice ampliatus; labrum
erectum 3lobum, lobis rotundatis; labiolum obtuse cymbiforme a labro
sinu lato separatum. Genitalia labiolum parum excedenlia.
Planta circ. 30 cm alta. Internodia media 2—4 cm longa. Foliorum
lamina superficie 3—4 X 2,5—3 cm, petiolus ad 3 cm longus; crenarum
culmina ad 5 mm alt. et À cm distantia. Spicastrum 10—14 cm longum,
internodiis inter verticillastros 3... 1,5... 1... cm longis, pedicellis longio-
ribus 3—4 mm altis. Calicis sub anthesi 2 mm longi labrum dentesque
infimi circ. 1 mm longis; calicis submaturi # mm longi tubus 5 mm pro-
fundus, labrum superficie fere 2 X 1,5 mm, dentes infimi circa 1,8 mm
longi.
Deutsch-Südwest-Afrika: Hereroland, Waterberg (Dinter n.
366, Mart.).
Cette belle espèce appartient à la section Coleoides $ Vulgares ei au
méme groupe que le P. tomentosus Benth. Elle se distingue entre toutes
par ses feuilles extremement délicates, a limbe ové-arrondi lächement
SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 40741
velu et circonscrit par quelques grands créneaux. Ce mode de serrature
rappeile un peu le P. Woodii Gürke, du Natal, mais dans ce dernier, le
limbe est bien plus ferme, les verticillastres se résolvent en cimes lâches
et le calice est plus grand.
Plectranthus Draconis BRIQ., sp. nov.
(Germanea Draconis Briq.).
Herba basi indurata, caule erectiusculo, undique dense breviter pubes-
cente. Folia conferta, crebra, parva, decidua, elliptica, apice obtusiuscula,
marginibus regulariter convexis, basi in petiolum brevem pubescentem
extenuata, crassula, rugosa, sordide virentia, superne et subtus breviter
pilis brevibus rigidulis subscabrido-pubescentia, nervatione reticulescente
demum paginam inferiorem areolante. Spicastrum mediocre, bracteis
parvis deciduis, verticillastris 6-sub-10-floris dissitis, pedicellis inæqui-
longis, calicibus maturis longioribus rache pedicellisque breviter dense
pubescentibus. Calix sub anthesi minimus, aperte campanulatus, undique
prorsus puberulus, dente postico ovato, anticis aculis vel lanceolatis ;
maturus auctus, ovalo-campanulatus, reflexus et antice magis inflatus,
membranaceus, valide nervosus, nervis pilis prorsus versis brevibus
rigidis scabridi; labrum ovatum recurvum; labioli dentes laterales
lanceolati, infimi anguste lanceolati alig. longiores. Corolla extus
pilosula, parva; tubus basi subæqualis acutiusculus, dein subito in
faucem defractam postice sat prominule gibbam ampliatus; labrum
erectiusculum, breviter 3lobum; labiolum a labro sinu lato separatum,
obtuse cymbiforme. Genitalia normalia in labiolo corollino inclusa.
Nuculæ obovoideo-subsphæricæ mæste fulvæ.
Planta 20—30 cm alta. Internodia media 0,5—1 cm longa; merithalli
infra spicastrum sit ad 3 cm longi. Foliorum lamina superficie 1,5—
2 X 1 cm, petiolus 5—9 mm longus; crenarum culmina ad À mm alta
et2—3 mm distantia. Spicastrum 4—6 cm longum, internodiis inter
verticillastros 1,5—1 cm longis, pedicellis maximis 5—6 mm altis. Calix
sub anthesi 1—1,3 mm longus; calicis maturi 4 mm longi tubus 1 —
1,5 mm profundus, labrum superficie 2 X fere 2 mm, labioli dentes circ.
2,5 mm longi. Corolla calicis os 3,5 mm excedens: tubi pars recta A mm
profunda, faux 4,5 mm longa, labrum infra A mm altum, labiolum A,5—
2 mm longum. Nuculæ sect. long. 0,7 x 0,7 mm.
Südost-Afrika : Natal], Drakensberg, Biggarsberge (Rehmann n. 7092).
Espèce voisine du P. Thunbergiüi Benth. dont elle diffère par ses
1072 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
feuilles poilues, rugueuses, à nervation saillanie, et ses calices scabres
sur les nervures. Ce dernier caractère l’eloigne aussi du P. strigosus
Benth. dont les feuilles sont d’ailleurs presque entières.
Plectranthus nummularius BRIQ., sp. nov.
(Germanea nummularia Briq.).
Herba procumbens, caule breviter pubescente, nunc canescente, inter-
nodiis partis procumbentis mediocribus, iis parlis erecti brevioribus.
Folia nummularia, apice rotundata, marginibus regulariter convexissimis,
basi subito in petiolum elongatum tenue, parce pilosulum extenuata,
crassiuscula, viridia, glabriuscula, nervis parum evidentibus, apicem
versus crenata; folia ramorum juvenilium parva ad axillas petiolorum
gregatim approximata. Spicastrum tenue, verticillastris sessilibus 6floris
moderate dissitis, axe pedicellisque breviter adpresse pubescentibus,
bracteis parvis ovato-lanceolatis + diu persistentibus, pedicellis inequi-
longis quam calices longioribus. Calix sub anthesi parvus, aperte campa-
nulatus, undique prorsus puberulus, labro ovato, dentibus labioli lanceo-
latis; maturus auclus ovalo-campanulatus, parum ramosus. glabriusculus;
labrum ovatum; labioli dentes lanceolato-subulati subæquilongi. Corolla
extus pilosula; tubus basi æqualis breviter cylindricus, dein subito in
faucem superne vix gibbosam defractam ampliatus; labrum erectius-
culum breviter 3lobum; labiolum a labro sinu lato separatum, obtuse
cymbiforme. Genitalia sub anthesi in labiolo corollino declinata, vix
exsertula.
Herba 20—30 cm longa. Caulis internodia procumbentia 1,5—3 cm
longa, erecta 0,7—1,5 longa. Foliorum lamina superficie 2 X 2 cm,
petiolus 2—2,5 cm longus; crenarum culmina 1—1,5 alta et 2—3 mm
distantia; folia axillaria superficie 0,5—0,9 X 0,3—0,6 mm. Spicastrum
ad 5 cm longum, inlernodiis inter verticillastros 5—9 mm longis, pedi-
cellis ad 5 mm longis. Calix sub anthesi cire. 1 mm longus; calicis sub-
maturi # mm longi tubus 2,5 mm profundus, labri cirea 1,5 mm alla.
Corolla calicis os 7 mm excedens; tubi pars recta 1 mm profunda, faux
2 mm longa, labrum 1—1,5 mm altus, labiolum 3 mm longum.
Südost-Afrika : Natal, Camperdown (Rehmann n. 7702).
Espèce voisine du P. Thunbergü Benth., dont elle diffère en première
ligne par ses feuilles très longuement pétiolées, ses spicastres grêles, à
pédicelles plus courts et par l’organisation de son calice.
à,
1
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1073
Plectranthus arthropodus BRIQ., sp. nov.
(Germanea arthropoda Briq.).
Herba elala, ramis mediocribus viridibus glabriusculis vel minutissime
puberulis. Folia ample ovata, apice breviter subacuminata, marginibus
infra medium convexioribus, basi in petiolum longiusculum breviter
puberulum extenuata, membranacea, tenuia, ad nervos sublus puberula,
cæterum uirinque glabriuscula, penninervia, nervis parum prominulis,
regulariter crenala: petiolus cum caule ope pulvini articulatus; pulvinus
post foliorum occasum cicatrice clipeiforme circulare valde prominula ter-
minatus. Spicastrum mediocre tenue, verticillastris 2—6 floris sessilibus
infimis exceptis approximatis, bracteis ovatis flores + æquantibus et persi-
stentibus, pedicellis brevibus minute puberulis, rache breviter puberulo
cum paueis pilis longioribus crispulis commixtis. Calix sub anthesi aperte
campanulatus, breviter puberulus, dente postico majore ovato-lanceolato,
cæteris brevioribus lanceolatis; maturus ignotus. Corolla extus glabrius-
cule, tubo brevi superne dorso gibboso-calcarato, calcare obtuso; labrum
erecliusculum breviter trilobum, lobis rotundatis; labiolum obtuse cymbi-
forme sinu lato a labro separatum. Genitalia normalia subinclusa.
Internodia media 4—7 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
10 x 7 cm, petiolus ad 3,5 cm longus; crenarum culmina A—2 mm alta
et 2—4 mm distantia; pulvinus articularis 1—1,5 mm altus, diametro
1.5— 2,5 mm. Spicastrum crc. 6 cm longum et 1—1,3 cm latum bracteis
mediis superficie 3—-4 X 5—4 cm, pedicellis 1—2 mm longis. Calix sub
anthesi vix 3 mm longus, tubo 1,2 mm profundo, labro fere 2 mm alto,
cæteris dentibus vix ultra 1 mm longis. Corolla calicis os 4—5 mm
excedens, tubo 2—3 mm longo, calcare 1—1,2 mm alto; labrum 1,5 mm
altum; labiolum 2,5 mm longum.
Südafrika : Transvaal-Kolonie Houtbosh (Rehmann n. 6151).
Ce type remarquable appartient à la section Germanea, où il ne peut
se comparer avec aucune des espèces connues. Il possède en commun
avec le P. petiolaris E. Mey. des petioles articulés sur un coussinet clipéi-
forme, mais il en diffère totalement par son inflorescence. D'ailleurs le
P. petiolaris doit aussi être retiré de la section Coleoides et placé dans la
section Germanea à cause de la présence d’un éperon court mais bien
caractérisé placé au dos du tube corollin. Cette particularité d’organisa-
tion avait échappé à Bentham, dont nous avons suivi les indications dans
les Pflanzenfamilien Wa, p. 357.
1074 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Coleus Menyharthi BRIQ., sp. nov.
Herba perennis, mediocris, ramis breviter adpresse pubescentibus et
cæterum pilis tenuibus longis patentibus paucis præditis. Folia parva,
carnosa, valde decidua, ovato-elliplica, apice obtusa, basi in petiolum
brevem extenuata, utrinque breviter adpresse pubescentia, cinerea vel
cinereo-canescentia, crenata vel crenulata. Spicastrum satis elongatum,
verticillastris crebris moderate dissitis 6floris sessilibus. bracteis ovalis
parvis deciduis, pedicellis laxe pilosis, erectis, rachei ad nodos longiuscule
et densius villoso parallelis, calicem fructiferum subæquantibus. Calix
sub anthesi parvus, aperte campanulatus, dense prorsus pubescens;
maturus ovato-campanulatus, auctus, membranaceus, tubo nervoso basi
dense patule villosello superne brevius et parcius pubescente aurantiace
glanduloso-punctato, intus fauce villoso; labrum ovalum, recurvum;
labioli dentes laterales lanceolati liberi, infimi lanceolati sublongiores,
basi vix aliq. connati. Corolla (ex collectore) dilute coerulea, satis magna;
tubus basi eylindricus, basi postice superne subampliatus, dein subilo
defractus, sensim in faucem ampliatus; labrum erectum trilobum, lobis
rotundatis, brevibus; labiolum subobtuse cymbiforme amplum, extus
parce villosello et aurantiace glanduloso-punctato, apice subintegrum.
Genitalia mormalia in labiolo corollino declinata; vagina staminalis circ.
staminum longitudinis totius dimidium æquans; stylus subexserlus apice
indivisus. Nuculæ ovoideæ, atræ, nilidæ.
Internodia media 1—2 cm longa. Foliorum (suppet.) lamina superficie
ad 7 XX 3—4 mm, petiolus 2—35 mm longus. Spicastrum ad 14 cm
longum, internodiis inter verticillastros circa 0,8—0,5 cm longis, pedi-
cellis demum ad 4 mm altis. Calix sub anthesi 2—3 mm altus; calicis
maturi 5 mm longi tubus 2—3 mm profundus, labrum superficie eirca
2 X 2 mm, labioli dentes 2 mm alti. Corolla calicis os ultra 1 cm exce-
dens, tubi parte recta 3 mm profunda, fauce 3 mm longa, labro 2—3 mm
alto, labiolo circa 3 mm profundo et 5—6 mm longo. Vagina staminalis
2—3 mm longa. Nuculæ sect. long. 1 x 0,8 mm.
Südost-Afrika : Sambesi-Mittellauf, Am’ Mfidzi gegen Katacha
(Menyharth n. 1185, apr. 1892).
Le C. Menyharthi appartient à la section Calceolus; il se rapproche du
C. tetensis Baker dont il diffère par l’indument, les pedicelles développés
eriges, la forme et le vestimentum du calice.
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1075
Coleus Rehmannii BRIQ., sp. nov.
Herba elata, ramis adscendentibus, undique crispule pilosus, sordide
virens vel aliq. purpurascens. Folia ovata, apice breviter acuminata,
marginibus infra medium convexioribus, basi subcordata vel leviter
cordala. petiolo crispule piloso in foliis caulinaribus lamina fere longiori
in superioribus breviori insidentia, firmula, utrinque + crispule medio-
eriter pilosa sordide viridia, + reticulatim nervosa, nervis parum promi-
nulis, regulariter mediocriter crenata. Spicastrum elongatum constans ex
eimis laxe evolutis axibus breviter aliq. crispule pilosis, pedicellis calice
longioribus. bracteis minutis deciduis. Calix sub anthesi minutus, aperte
campanulatus, undique breviter pilosulus; maturus auclus, membrana-
ceus, nervosus; labrum rotundatum aliq. recurvum; labioli dentes
laterales breviores rotundato-truncatuli, infimi in laminam apice bidenta-
tum connati, longiores. Corolla parva extus puberula, tubo vix exserto;
labrum erectiusculum, breviter 3lobum; labiolum obtuse cymbiforme
sinu lato a labro separatum, longıus. Stamina in labiolo corollino inclusa.
Stylus leviter exsertulus. Nuculæ minimæ, læves, pallide fuscæ.
Herba (ex spec. nostris) cire. 30 cm alta. Internodia media 2—6 cm
longa. Foliorum lamina superficie vix 3,5 X 3 cm, petiolis longissimis
ad 3,5 mm longis; crenarum culmina A—1,5 mm alta et 1—3 mm dis-
tantia. Spicastrum totum ad 15 cm longum et 4—1,5 cm latum,
eymarum sympodiis infra 1 cm longis, pedicellis 1—3 mm altis. Galix
sub anthesi eirca 1,5 mm longus, maturus 5 mm longus, tubo 1,5 mm
profundo, labro superficie 1,8 x 2 mm; labioli lobis lateralibus 1 mm
ais, infimis 3 mm longis et sinu 0,5 mm profundo separatis. Corolla
calicis os 3—4 mm excedens, tubo 1,5 mm longo, labro vix 1 mm alto,
labiolo 2,5 mm longo. Nuculæ sect. long. 0,8—0,9 x 8 mm.
Südafrika : Transvaal-Kolonie, Houtbosch (Rehmann n. 6156).
Cette espèce à port de Plectranthus appartient à la section Solenoste-
monoides $ Vulgares, groupe Scutellarioidei. Elle est bien caractérisée
par ses feuilles ovées, assez petiles, ses spicastres allongés et étroits, ses
cimes développées à très petites fleurs, La gaine staminale est visible sur
une longueur de près d’un millimètre.
Salvia Dinteri BRIQ., sp. nov.
Suffrutex ramis erispule pilosis, erectis, aliq. virgatis. Folia late ovalo-
1076 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.),
deltoidea, marginum ambitibus in apicem obtusum leniter convexe
convergentibus, basi late truncato-cordata, sinu inter auriculas obtusatas
amplissimo, petiolo crispule piloso quam lamina breviore prædita, pro-
minule retinervia, bullato-rugosa, utrinque alro-viridia, parce pilosa,
sublobata et præterea eroso-crenulata. Spicastrum dorsiventraliter
dispositum, mediocre, rache patenter piloso cum glandulis commixtis;
verlicillastri 2flori approximati; bracteæ late ovate quam calices
breviores. Calix sessilis vel subsessilis, sub anthesi campanulatus,
patenter subcrispule pilosus cum glandulis commixtis, tubi nervatione
satis prominula; maturus labiis membranaceo-dilatatis, venosis, vix
coloratis; labrum late ovatum, recurvum, apice subtruncatum brevissime
3 dentatum, dentibus acutis parvis approximatis; labiolum ample 2 lobum,
lobis ovatis apice subacutis. Corollæ tubus inclusus; labrum anguste
Compresso-falcatum, oblongum; labiolum labro vix longius lobis latera-
libus rotundatis parvis, lobo medio majori obcordato. Genitalia normalia
Specierum vicinarum.
Internodia media 3—% cm longa. Foliorum lamina superficie ad
25 X 2,5 cm, petiolus 1—1,5 cm longus; lobi 2—4 mm alti, crenis
0,5—1 mm altis et 1—2 mm distantibus. Spicastrum circa 8 cm. longum ;
bracteæ 3—7 mm longæ. Calix sub anthesi 7-8 mm longus, maturus
1,6 cm longus, tubo 8 mm longo, labri 8 mm longi dentibus 05 mm
altis, labioli lobis superficie 8X 6 mm. Corollæ labrum 8—9 mm altum,
labiolum 8—9 mm longum.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Na maland, Gubub (Dinter n. 1144,
Jul.).
Espèce de la sectton Nactosphace très voisine du S. Gariepensis
E. Mey., dont elle diffère surtout par son indument plus crépu, les
feuilles ovées-subdeltoïdes, à sinus basilaire très large, les marges super-
ficiellement lobées outre la crénelure, les lobes calicinaux non colorés et
la corolle plus petite relativement au calice.
Salvia xerobia BRIQ., sp. nov.
Herba elata. Caulis robustus, viridis, valide quadrangularis, ramosus
ramis crebris adscendentibus, pilis patulis parcis et sparsis præditus,
Cæterum subglaber. Folia pennatiloba vel pennalisecta, angusta, lobis
angustis, nunc eroso-denticulatis nunc subintegris, apice obtusa vel
rotundata, basi petiolo lato brevi insidentia, viridia, rugosa, pilis parcis et
sparsis pr&dila, cæterum subglabra. Spicastrum elongatum, rache nitide
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1077
virente valido glabrescente glanduloso-punctato; verticillastri 6 flori,
erebri, dissiti; bracteæ ovato-lanceolatæ vel ovato-triangulares floribus
breviores; pedicelli breviter prorsus pilosuli calicem vix æquantes. Calix
sub anthesi parvus campanulatus, maturus ovato-campanulatus, auctus,
valide nervatus, parce glanduloso-punctatus, minute pilosulus; labrum
truncatum, reticulato-nervosum, sæpe purpurascens, dentibus minutis
spinescenti-apiculatis sinubus latis rectilineatis separatis; labioli dentes
2 lanceolati, sæpe purpurascentes, apice spinescenti-apiculati, labrum
eireiter æquantes. Corolla (pro sectione) parvula calice vix bis major,
extus pilosula, tubo fere omnino incluso; labrum convexiusculum
oblongum ; labioli majoris lobi laterales rotundati, medius major obovatus.
Stamina stylusque labrum corollinum excedentia. Nuculæ subtrigono-
ovoideæ, fuscæ, læves.
Internodia media ad 4 cm alta. Foliorum ambitus superficie ad
#1 cm, lobis 3—5 mm altis et 1—3 mm altis. Spicastrum ad 15 cm
longum; braclex 2—A mm longæ; pedicelli demum circa 3 mm longi.
Calix sub anthesi 3 mm altus; calicis maturi 5—6 mm longi tubus
2—3 mm profundus, labri pars membranacea 2—2,5 mm alta, denticuli
0,2 mm alti, labioli dentes 3 mm alti. Corolla calicis os 4 mm excedens,
labro vix 2 mm alto, labiolo 2 mm longo. Staminum thecæ fertiles
0,7 mm longæ. Nuculæ sect. long. 1,5 X 1 mm.
Südafrika : Prope Keiskama, in aridis 500 m (Schlechter n. 6145,
ann. 1894).
Le S. zerobia appartient a la section Heterosphace et se place a côté du
S. stenophylla Burch. dont il est très voisin et qui en diffère par son
calice glabre, à dents mutiques, la corolle à lèvres presque égales et le
port moins rameux.
Salvia Schlechteri BRIQ., sp. nov.
Suffrutex (vel herba perennis) caudice lignoso subterraneo, ramis
aeriis ascendentibus, viridibus vel purpurascentibus, patule hirtis. Folia
pinnatifido-laciniata, ambitu oblonga vel oblongo-lanceolata, lobis
angustis eroso-disseclis, apice acuta, basi in petiolum brevem abeuntia,
viridia, rugulosa, hirta vel hispidula. Spicastrum robustum, rache
piloso-pubescente, verticillastris dissitis 6 floris, bracteis ovato-lanceolatis
quam calices brevioribus, pedicellis dense prorsus pilosis brevibus.
Calix sub anthesi tubuloso-infundibuliformis, undique prorsus pubescens
et glanduloso-punctatus, ad nervos sat robustos pilis rigidiusculis vali-
1078 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
dioribus præditus, sordide viridis, sæpe superne purpurascens; labrum
tridentatum dentibus lanceolatis, sinbius inter dentes acutis; labioli
dentes duo lanceolati; maturus alig. auctus. Corolla extus puberulæ
tubus exsertus satis amplus; labrum oblongum convexum subemargina-
tum; labiolum majus lobis lateralibus rotundatis, medio obovato majore.
Genitalia ultra labiolum corollinum exserta.
Planta 20—25 cm alta. Internodia media 2—4 cm longa. Foliorum
ambitus superficie ad 4 x 1—1,5 cm, lobi ad 6 mm longi et 2 mm lati.
Spicastrum 4—10 cm longum, bracteis 2—5 mm longis, pedicellis
demum 3 mm altis. Calix sub anthesi 6—7 mm longus; maturi ad 8 mm.
longi labrum 3—4 mm altum, sinibus inter dentes 2 mm profundis,
labioli dentes 4 mm longi. Corolla calicis os A cm excedens, labro 4 mm
alto, labiolo 5—6 mm longo. Antherarum thecæ fertiles 1,2 mm
long&.
Südost-Afrika : Natal, Umitata, alt. 1100 m (Schlechter n. 6330, ann.
1895).
Cette elegante espèce appartient à la section Heterosphace et se rap-
proche beaucoup, comme port, des S. stenophylla Burch. et S. xerobia
Briq., mais elle s’en distingue facilement par son calice plus allongé, à
labre nullement tronqué et ses grandes corolles.
Salvia natalensis BRIQ. et SCHINZ, sp. nov.
Suffrutex (vel herba perennis?) caudice subterraneo obliquo lignoso,
caule aerio viridi breviter piloso subsimplice, parum alto. Folia basilaria
oblonga, apice rotundata, supra medium latiora, inferne sensim extenuata
sed vix petiolata, viridia, supra et sublus parce et sparse rigidiuscule
pilosa, penninervia, nervis lateralibus 6—7 mediocriter prominulis, nunc
reticulescentibus et laminam aliq. rugantibus, satis regulariter eroso-
crenulala; caulinaria magis reducta, subsessilia, basi extenuata vel
subrotundo-extenuata. Spicastrum robustum; verticillatri 6—sub 10 flori,
dissiti; bracteæ ovatæ, apiculatæ, quam calices multo breviores; rhachis
dense breviter pilosa; pedicelli dense prorsus pilosi, breves. Calix
campanulato-tubulosus, undique prorsus pubescens, ad nervos promi-
nulos pilis rigidioribus prorsus versis præditus, tubo labia circiter
æquante; labrum tridentatum, dentibus lanceolatis sinibus subrotundato-
acutis separatis; labioli dentes aliq. longiores, lanceolato-acuminati;
maturus parum auctus. Corollæ pallide cœruleæ tubus satis amplus, fauce
infra aliq. inflata; labrum ovatum, emarginatum, extus pubescens;
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1079
labıolum labro aliq. longius, lobis lateralibus rotundatis, lobo medio
obcordato. Genitalia labrum corollinum aliq. excedentia..
Planta 20—30 cm alta. Folia basilaria superficie ad 7 X 2,5 cm;
crenarum culmina 0,5—2 mm alta et 1—5 mm alta. Spicastrum 10—15 cm
longum: bracteæ 2—7 mm longæ; pedicelli 2—3 mm alti. Calicis sub
anthesi 8 mm longi tubus 4 mm profundus, labia # mm longa, sinibus
inter labri dentes circa 1,8 mm profundis. Corolla os calicis circiter 1 cm
excedens, labro 5 mm alto, labiolo 6 mm longo. Antherarum thecæ
ferliles 1,2—1,5 mm longæ.
Südost-Afrika : Natal, Harrismith, alt. 1650 m (Wood n. 4972.
annn. 1892).
In collibus pr. Kei River, 1500’ (Schlechter n. 6232, ann. 1895).
Espèce de la section Heterosphace, voisine du S. subsessilis Benth.,
dont elle differe surtout par son calice plus allonge et plus grand et par
son labre calicinal nullement tronqué.
Salvia Schenckii BRIQ., sp. nov.
Herba perennis, caudice subterraneo obliquo, caulibus aeriis ereclis,
nune simplicibus, nune ramosis, ramis fastigiatim ascendentibus, valde
foliosis, undique crispule + abundanter pilosis. Folia oblonga, apice
obtusa vel rotundata, supra medium latiora, basi extenuata vel subrotun-
dato-extenuata, omnia subsessilia, viridia, pilosula, + prominule reticu-
lato-nervosa, rugosa, satis regulariter dense et crebre crenulata. Spicastrum
elongalum, verticillastris 6—sub10floris dissitis; bracteæ ovatæ, apicu-
latæ, quam calices breviores; pedicelli dense prorsus pilosi ad 3 mm
longi. Calix sub anthesi tubuloso-campanulatus, superne sæpe purpu-
rascens. undique prorsus pilosus et + abundanter glanduloso-puncetatus,
tubo labia circiter æquante + prominule nervato; labrum 3dentatum,
dentibus approximatis lanceolatis; labioli dentes 2 lanceolati, apice
subulati leviter longiores ; calix maturus aliq. auctus, dentibus sinibus
latis rotundatis separatis, ideo labrum + subtruncatum. Corollæ extus
puberulæ tubus fere inclusus, amplus, antice fauce aliq. inflatus; labrum
oblongo-ovatum, subemarginatum; labioli longioris lobi laterales rotun-
dati, lobus medius amplissime obcordatus. Genitalia labrum corollinum
parum excedentia.
Planta 20— 30 cm alla. Internodia media 2—3 cm longa. Foliorum lamina
superficie ad % X 1,5 em; erenarum culmina circa 0,5 mm. alta et
1—2 mm distantia. Spicastrum ad 12 cm longum; bracteæ media
1080 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20€ SÉR.).
2—5 mm longæ; pedicelli 2—3 mm alti. Calicis sub anthesi circa
6—7 mm longi tubus 3 mm profundus, labrum 3,5 mm altum sinibus
inter dentes 1—1,5 mm profundis, labiolum fere « mm longum; maturus
fere 1 cm longus, labiis 6 mm longis, sinibus inter labri dentes ultra
À mm latis. Corolla calicis os fere À cm excedens, labro 4—5 mm alto,
labioli 8 mm longi lobis lateralibus 1,5 mm altis, lobo medio superficie
3—4 X 6 mm, emarginatione 1—1,5 mm profunda. Staminum thecæ
fertiles 1,5 mm longæ.
Südafrika : Oranjefluss-Kolonie, Ebene zwischen Harrismith und
Vaal (Schenck n. 732, ann. 1887).
Voisine, comme la précédente, du S. subsessilis Benth., le S. Schenckii
s'en distingue par son port plus condensé, ses feuilles plus dures à
crénelure assez régulière, sa corolle à tube subinclus à labiole plus
ample, le lobe moyen largement obcordé.
Salvia chlorophylla BRIQ., sp. nov.
Herba caudice subterraneo lignoso crasso, ramis aeriis ramosis ascen-
dentibus viridibus prorsus scabridulis. Folia oblonga vel obovato-oblonga, -
apice obtusa vel rotundata, supra medium laliora, basi in petiolum
extenuata, viridia, utrinque pilis parvis rigidiusculis sparsis scabridula.
rugoso-subbullata, penninervia, nervis lateralibus paucis, margines versus
aliq. prominule anastomosantibus, eroso-crenulata et crispula; superiora
subsessilia angustiora. Spicastrum tenue, verlicillastris dissitis 6floris,
bracteis ovatis acuminatis quam flores brevioribus + deciduis, pedicellis
prorsus pilosis brevibus. Calix campanulatus, dorso sæpe purpurascens,
tubo valide nervato, præcipue ad nervos breviter prorsus pilosus,
cælerum glanduloso-punctatus; labrum Sdentatum, dentibus brevibus
lanceolatis, infimis late lanceolalis. Corolle parvæ extus pubescentis
labrum oblongum, rectiusculum, bilobum; labiolum patens, lobis latera-
libus rotundatis, medio obcordato. Genitalia labrum corollinum exce-
denlia.
Planta 40—50 cm alta. Internodia media cire. 5 cm longa. Foliorum
inferiorum lamina superficie 3—6 X 1,5—2 cm, petiolus ad 1,5 cm
longus, caulinariorum lamina cire. 3 X 1 cm. Spicastrum ad 10 cm
longum, internodiis inter verticillastros 2,5... 2... 1... etc. cm longis;
bracteæ 2—3 mm long&; pedicelli I—2 mm longi. Calicis sub anthesi
circa 4 mm longi tubus infra 3 mm longus, labia 1,5 mm longa, maturus
5—6 mm longus; sinus inter labri dentes vix 0,5 mm profundus.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1081
Corolla calicis os 5 mm excedens; labrum 2 mm altum; labioli 3 mm
longi lobi laterales 1 mm. lobus medius infra 2 mm longi. Staminum
theca fertilis cire. 0,8 mm longa.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Windhoek (Dinter
n. 316, Febr. 1899).
Cette espèce remarquable appartient à la section Heterosphace, dans
laquelle la pelitesse des fleurs lui donne une place à part.
Stachys dolichodeira BRIQ., sp. nov.
Herba (ut videtur) elata, flaccida, caule viridi, nunc aliq. purpurascenle,
debili. internodiis elongatis parce patule pilosis. Folia late ovata cordato-
ovala, apice breviter acuminala, marginibus infra medium convexioribus,
auriculis rotundatis sinu satis angusto separatis, tenuia, viridia, utrinque
pärce et sparse pilosa, nervatione mediocriter prominula, regulariter
crenata, peliolo laminam æquante vel superante piloso tenui insidentia.
Spicastrum breve, constans ex verlicillastris 2—3, infimo in axilla
foliorum superiorum dissito, summo a foliis reductis subbracteiformibus
axillato. Calix tubulosus. nervatione haud prominula, viridis, undique
prorsus pilosus, dentibus æqualibus lanceolatis apice spinescenti-
apiculatis. Corollæ purpureæ calice plus duplo longioris extus puberulæ
tubus longe exsertus, aliq. incurvus, labro oblongo extus densius pubes-
cente, labioli labrum circiter æquantis lobis lateralibus parvis oblique
rotundatis, lobo medio majore obovalo. Genitalia normalia sub labro
corollino ascendentia, nec ejus apicem superantia.
Internodia suppetentia 6—7 cm longa. Foliorum lamina superficie ad
% x 3.5 cm. petiolus 3—4 cm longus; crenarum culmina 1—2 alta et
2—3 mm distantia. Spicastrum 3—5 cm longum, pedicellis 1—2 mm
longis. Calicis sub anthesi 7 mm longi tubus 4,5 mm profundus, dentes
25 mm alti; calix maturus 8—9 mm longus. Corolla calicis os
12—18 mm excedens, tubo circiter 12—15 mm longo, labro 6--7 mm
allo, labiolo circa 5 mm longo.
Südost-Afrika : Griqualand East, 1500 m (Tyson n. 2549).
Celle espèce appartient à la section Eustachys $ Calostachydes, dont la
plupart des représentants sont américains. Le S. dolichodeira diffère du
S. hispida (Thunb,) Briq. (S. Thunbergii Benth.) par ses tiges et feuilles
dépourvues de silules, garnies de poils étalés, son calice poilu (très
glabre dans le $S. hispida), son limbe foliaire ne noircissant pas par la
dessicealion, ses calices à pédicelles très courts, ses dents calicinales plus
corules nettement apiculées-spinescentes.
1082 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.).
Stachys sessilis GÜRKE.
in Engl. Bot. Jahrb. XXVI, p. 74 (1898).
Celle espèce, voisine du S. nigricans Benth., avait déjà été récoltée par
Cooper dans le pays des Basoulos dès l’année 1861 (Cooper n. 943), La
forme du pays des Basoutos est plus grande et très rameuse (la tige est
simple dans les échantillons de Wood décrits par M. Gürke et que nous
avons sous les yeux), mais {ous les autres caractères, en particulier la
forme des feuilles, le spicastre et l’organisation florale sont bien les
mêmes.
Stachys Galpini BRIQ., sp. nov.
Suffrutex valde ramosus, ramis pilis parvis crebris præditi et præterea
grosse patule villosi. Folia parva, crassa, ovata vel ovato-rotundata, apice
obtusa, marginibus convexioribus, basi rotundata, subsessilia, utrinque
molliter dense longiuscule villosa, cinerascenlia, surperficialiter crenulata,
superne sensim in bracteas flores subæquantes abeuntia. Spicastrum
mediocre densiusculum; dense villosum; pedicelli breves dense villosi.
Calix campanulatus, undique dense prorsus villosus, dentibus æqualibus
lanceolatis, inter villos apice subspinescentibus, tubo aliq. brevioribus.
Corolla alba extus pilosa, tubo haud exserto, labro brevi ovato emargi-
nato, labiolo patente trilobo, lobis lateralibus rotundatis, medio obovato
crenulato-retuso majori. Genitalia normalia sub labrocorollinoadscendentia.
Planta infra 20 cm alta. Internodia media 2—2,5 cm longa. Folia
superficie ad 1,2 X 1 cm, petiolus subnullus vel ad 1,5 mm longus;
crenarum culmina vix 0,5 mm alta. Spicastrum ad 4 cm longum;
pedicelli circa 1 mm longi. Calicis sub anthesi 7 mm longi tubus 4 mm
longus, dentes fere 3 mm longi. Corolla calicis os 7 mm. excedens, labro
2—2,5 mm longo, labiolo fere 4 mm longo.
Südafrika: Transvaal-Kolonie, Barberton, Saddleback Range, upper
Slopes 1300—1650 m. (Galpin n. 681, ann. 1889).
Cette petite espèce se distingue de toutes les formes africaines du
sous-genre Eustachys $ Rectæ, en particulier du S. sessilifolia E. Mey.,
par ses feuilles arrondies à peine crénelées, la longue villosité qui
recouvre {toute la plante et son port très réduit.
Stachys lupulina BRIQ., sp. nov.
Suffrutex ramis ex basi dura incurvo-adscendentibus undique molliter
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 4083
patenter pilosis. Folia parva, ovato-subrotunda, apice obtusa, marginibus
infra medium convexioribus, basi cordata, subsessilia, utrinque molliter
adpresse villosa, cinereo-virentia, reticulato-nervosa, rugosa, margine
regulariter crenata; superne sensim in bracteas calices subæquantes
abeuntia. Spicastrum mediocre molliter villosum, verticillastris pauci-
floris, pedicellis brevissimis. Calix campanulatus, maturus aliq. urceo-
latus. undique prorsus villosus, dentibus lanceolatis, apice acuminatis sed
vix subspinescentibus, æqualibus, tubum subæquantibus. Corolla extus
lævissime pilosiuscula, labro ovato subemarginato, labioli longioris lobis
lateralibus oblique rotundatis parvis, medio obovato majori. Genitalia sub
labro corollino subocculta normalia.
Planta 10—15 cm alta. Internodia media 1—2 cm longa. Folia super-
ficie ad 1,5 X 1 cm, petiolo subnullo vel ad 1,5 mm longo; crenarum
culmina eirca 0,5 mm alta et 0,5—1 mm distantia. Spicastrum ad 7 cm
longum; pedicelli nulli vel 0,5 mm longi. Calix 7 mm longus, dentibus
ad 3.5 mm altis. Corollæ labrum 1,5—2 mm longum, labiolum 3—4 mm
longum.
Südost-Afrika : Natal, Claremontplats prope Claremont (Schlechter
n. 4651, ann. 1892).
M. Schlechter ajoute à cette plante la note suivantes : « Genau dieselbe
Art ist komischer Weise im Herb. Bolus vom Transvaal leg. Galpin,
und Griqualand East leg. Tyson. Doch hier scheint sie sicherlich
auch wild zu sein. nicht eingeschleppt. Herr Bolus vermuthet, dass es
sich hier um eine Varietät von Stachys æthiopica Thunb. handelt. Doch
kann ich mich dieser Meinung nicht auschliessen ».
Nous partageons l’avis de M. Schlechter, le S. lupulina diffère suffisam-
ment du S. æthiopica (espèce d’ailleurs polymorphe) par son port nain,
ses feuilles subsessiles, petites, à reticulum rendant le limbe rugueux, sa
villosité molle et dense, son inflorescence, la villosité et la forme de
dents calicinales, ainsi que la corolle plus petite.
Stachys fruticetorum BRIQ., sp. nov.
Herba ramosa, ramis divergenti-adscendentibus, sat flaccidis, retrorsum
pilosis. Folia cordato-ovala, apice obtusato-rotundata, marginibus infra
medium convexioribus, auriculis distantibus, mediocria, viridia, tenuia,
parce el sparse pilosa, viridia, petiolo retrorsum piloso lamina breviore
insidentia, regulariter salis grosse crenato-dentata, nervatione haud
prominula. Spicastrum médiocre, verticillastris 6floris, bracteis ovato-
1084 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
ellipticis + peliolatis calicis dentes + æquantibus, pedicellis brevibus
pilosis. Calix late infundibuli-campanulatus, basi obconicus, dein subito
regulariter ampliatus, ore amplus, viridis, breviter pilosulus, dentibus
æqualibus late triangulari-lanceolatis, apice breviter subspinescenti-
acuminalis. Corollæ tubus salis amplus calicis os vix excedens (nec dentes
superans), extus pilosulus; labrum oblongum apice emarginatum; labio-
lum labro longius, lobis lateralibus oblique rotundatis, lobo medio
majori obcordato. Genitalia sub labro corollino adscendentia normalia.
Planta (ex spec. nostris) vix ultra 20 cm alla. Internodia media
1—5 cm longa. Foliorum lamina superficie ad 3 X 2 cm, petiolus ad
1,5 cm longus; crenarum culmina 1—2 mm. alla et 2—5 mm. distantia.
Spicastrum 3—5 cm. longum; pedicelli 1—2 mm longi. Calix 6 mm
longus, tubo 4 mm profundo, dentibus circa 3 mm longis basi fere 2 mm
lats. Corollæ tubus 5—6 mm profundus; labrum 5 mm altum, labiolum
7 mm. longum.
Südafrika : westl. Kapkolonie, Sir Lowrys Pass, inter frutices
(Schlechter n. 1179, ann. 1892).
Type très voisin du polymorphe S. æthiopica Thunb. mais apparem-
ment distinct. Le S. æthiopica présente a peu pres les mêmes caractères
vegetatifs, mais il possède un calice bien moins évasé-infundibuliforme,
des dents calicinales plus longues et étroitement lancéolées; sa corolle
est caractérisée par un tube plus étroit et plus longuement exsert.
Stachys leptoclada BRIQ., sp. nov.
Herba mediocris, caule basi sat robusto palenter piloso, ramis floriferis
tenuibus elongato-incurvis, eleganlulis, fere glabris, nitidule virentibus.
Folia ovato-triangularia, marginibus subrecte in apicem obtusum cenver-
gentibus, basi cordala, auriculis sinu semicirculari lato pulchre separatis,
petiolo piloso lamina breviore insidentia, glabrescentia, utrinque
viridia, valide regulariter crenata, nervatione vix vel parum prominula;
superne sensim in bracteas triangulares, petiolatas, demum elliptico-
lanceolalas et subulatas gradatim abeuntia. Spicastrum elongatum, dorsi-
ventraliter dispositum, gracillimum, subscandens; verticillastri pauciflori,
dissiti; pedicelli breviter adpresse pilosuli brevissimi. Calix campanulatus
vel infundibuli-campanulatus, brevissime pilosulus, nervatione parum
evidente, dentibus æqualibus lanceolatis ciliolatis, tubo brevioribus, apice
subspinescenti-acuminatis; maturus auclus. Corollæ extus parce pilosulæ
tubus cylindricus, mediocris, calicis os excedens; labrum ovatum emargi-
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1085
natum parvum; labiolum labro majus lobis lateralibus oblique rotundatis
parvis, medio obovato majore. Genitalia sub labro corollino adscendentia
normalia.
Planta (ex specim. nostris) circa 30 cm altis. Internodia media
3—4 em longa. Foliorum lamina superficie ad 2,5 X 2 cm, petiolus ad
4 cm longus; crenarum culmina 1—1,5 mm alla et 2—3 mm distantia.
Spicastrum ad 15 cm longum. racheos internodiis 2... 4,8... 1,5... etc.
longis: pedicelli vix ultra 4 mm longi. Calicis sub anthesi 5—6 mm longi
tubus 3—4 mm profundus, dentes 2—5 mm longi; calix maturus 8 mm
longus tubo 5 mm profundo, dentibus 3 mm longis. Corolla calicis os
circa 5 mm excedens, labro 2 mm longo, labiolo 3—4 mm longo.
Südost-Afrika : Natal, Prope Bluekranz River, alt. 1250 m
(Schlechter n. 6865, ann. 1895).
Cette jolie espèce est voisine du S. æthiopica Thunb. mais bien
distincte par ses rameaux floriferes greles, subvolubiles, ses verticillas-
tres sub2flores à disposition unilatérale, toutes les bractées étant
rejelées du côté opposé, sa corolle beaucoup plus petite, à lèvres
réduites. ec.
Stachys petrogenes BRIQ., sp. nov.
Herba mediocris, caule satis crasso pilis brevibus pubescens et
præterea pilis patulis longioribus obtecta, ramis sordide virentibus
densiuscule pilosis. Folia late ovata, apice obtusato-rotundata, margi-
nibus infra medium convexioribus, basi cordata subsessilia, crassa, +
rugosa, utrinque subtomentosa, sordide cinereo-virenlia, nervatione +
reticulata, margine regulariter dense crenata, mediocria; superne sensim
in bracteas calices non vel vix superantes ovato-apiculatas subtomentellas
abeuntia. Spicastrum elongatum, verticillastris 6floris inferne dissitis,
pedicellis brevissimis dense tomentello-pilosis. Calix tubulosus, nerva-
tione parum prominula, undique dense piloso-pubescens, dentibus æqua-
libus e basi lata lanceolatis, apice rigidule subspinescentia acuminatis,
maturitate auctus. Corollæ extus puberulæ tubus longiuscule exsertus
cylindricus; labrum extus tomentellum oblongum, emarginatum ; labiolum
patens labro aliq. longius, lobis lateralibus oblique rotundatis parvis,
medio obovato majori. Genitalia sub labro corollino adscendentia sub-
exserla.
Specim. nostra 20—30 cm alla. Internodia media (suppetentia) 2—3cm
longa. Folia superficie ad 3,5 x 3 cm; erenarum culmina A—2 mm alta
et 1—5 nm distantia. Spicastrum ad A2 cm longum; pedicelli demum
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n® 12, 5 décembre 1903. 72
1086 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.).
4,5—2 mm longi. Calicis sub anthesi circa 5 mm longi lubus 3—4 mm
profundus, dentes 1,5><2 mm longi; calix maturus 6 mm longus. Corolla
calicis os 7—10 mm excedens, tubo 6—8;mm longo, labro 4 mm alto,
labiolo 5 mm longo.
Südost-Afrika : Natal: prope Van Reenen, in saxosis, alt. 1950 m
(Schlechter n. 6969, ann. 1895).
Cette belle espèce est voisine du S. sessilifolia E. Mey. dont elle diffère
abondamment par son port, ses feuilles plus amples et plus rapprochées,
veloutées et + rugueuses, son long spicastre, à calice brièvement velu,
à dents bien plus courtes, sa corolle à tube élégamment exsert.
Stachys pascuicola BRIQ., sp. nov.
Herba mediocris, caulibus basi adscendentibus undique densiuscule
patule sed satis breviter pilosis, internodiis basilaribus brevibus, mediis
multo magis elongatis. Folia in caulis parte inferiore approximata, oblonga,
apice obtusa, marginibus leniler convexiusculis, basi rotundatä, petiolo
lamina multo breviori dense piloso insidentia, supra viridia adpresse
pilosa, sublus cinereo-viridia densiuscule piloso-pubescentia, crassiuscula, -
nervatione reticulata vel reticulescente limbum + rugante, regulariter
crenala ; caulinaria media subsessilia, minora, nunc subintegra. Spicas-
trum mediocre, verticillastris inferioribus dissitis, superioribus approxi-
matis, rache dense pilosa, bracteis floribus brevioribus elliptico-lanceo-
latis, pedicellis brevissimis dense prorsus pilosis. Calix campanulatus,
undique dense prorsus piloso-villosus, nervatione haud prominula, den-
tibus æqualibus lanceolatis apice haud spinescenti-apiculatis. Corolla
extus breviter pubescens, tubo exserto, labro ovato emarginato, labioli
longioris lobis lateralibus parvis oblique rotundatis, lobo medio majore
obovato. Genitalia sub labro corollino ascendentia, normalia, subocculta.
Planta 20—25 cm alla. Internodia basilaria 0,5—1.5 cm longa, media
ad 7 cm attingentia. Foliorum basilarium lamina superficie 2—2,5 x 1—
1,5 cm, petiolus 5—8 mm longus; crenarum culmina 0,5—1 mm alta et
4—3 mm distantia. Spicastrum ad 8 cm longum, bracteis 2—5 mm longis,
pedicellis vix 1 mm loegis. Calix sub anthesi 3,5 mm longus, tubo 2 mm
profundo, dentibus 1,5 mm altis, maturus 4 mm longus. Corolla calicis os
5—8 mm excedens, labro 2 mm alto, labiolo ad 5 mm longo.
Südafrika : Transvaal : Mons Elandspritbergen, in graminosis alt.
2550 m (Schlechter n. 3844, ann. 1893).
Cette espèce appartient aux Zustachys $ Rectæ. Elle s’écarte de toutes
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1087
les formes sud-africaines de ce groupe par la tendance qu'ont les tiges à
devenir subscapiformes, les feuilles se groupant surtout aux nœuds infé-
rieurs rapprochés.
Stachys crenulata Briq. in Engl. Bot. Jahrb. XIX, p. 192 (489%).
Cetle espèce a été retrouvée récemment dans le Sud-Ouest africain
allemand par M. K. Dinter sur les montagnes granitiques de Gubub en
juillet (Dinter n. 1130).
Stachys pachycalymna BRIQ., sp. nov.
Suffrutex caudice infra terram subverticali nudo robusto, caulibus
aeriis ascendentibus undique densissime albo-tomentosis, ramosis, inter-
nodiis mediocribus. Folia crebra, suffulta. obovata, apice rotundata vel
obtusalo-rotundata, supra medium latiora, basi extenuata, infima breviter
petiolata, cætera sessilia, integra, utrinque densissime albo-tomentosa,
nervatione in tomento suboceulta, nullo modo rugosa. Spicastrum breve,
bracteis utrinque albo-tomentosis calices haud excedentibus elliptico obo-
vatis, verticillastris 2 (-sub 6)floris. Calix subsessilis, undique dense
albo-tomentosus, nervatione in tomento subocculta, dentibus æqualibus
ovato-triangularibus quam tubus brevioribus. Corollæ extus albo-tomen-
tellæ tubus inclusus, labrum obovatum, labioli longioris lobi laterales
oblique rotundati minores, lobus medius major obovatus. Genitalia sub
labro corollino adscendenlia normalia.
Plantæ pars supra terram eminens ad 15 cm alta subterraneam cir-
citer æquans. Internodia media 1—2 cm alta. Foliorum lamina superficie
ad 3 x 1,5 cm, peliolus ad 5 mm longus. Spicastrum 2—4 cm longum.
Calicis 7 mm longi tubus 5 mm profundus, dentes 2 mm. alti. Corollæ
tubus 7 mm longus, labrum 2—3 mm altum, labiolum 4—5 mm longum.
Deutsch-Südwestafrika : Gross-Namaland, Südabhang der östl-
Auasberge, 1800 m. (Dinter n. 814, oct.).
Cette belle espèce appartient à la section Eustachys $ Ambleiæ. Elle
est voisine du S. Deserti Benth., mais se distingue de ce dernier comme
de toutes les espèces sud-africaines affines par son tomentum très
épais et ses feuilles nullement réticulées-rugueuses.
1088 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2®° SÉR.).
Stachys cymbalaria BRIQ., sp. nov.
Herba nana, caulibus debilibus repentibus, patule rigidiuscule pilosis.
Folia parva, suborbiculato-cordata, utrinque viridia, parce patule pilosa,
tenuia, crenata, petiolo piloso laminam æquante vel superante insidentia.
Spicastrum parvum, verticillastris sub2floris + dissitis, bracteis ellip-
ticis vel summis elliptico-subulatis calices haud superantibus, pedicellis
brevissimis, brevissime pilosiusculis. Calix campanulatus, brevissime
puberulus, vel subglaber, nervatione haud prominula, dentibus lanceolatis
æqualibus tubo brevioribus, apice spinescenti-apiculatis. Corollæ pur-
pureæ tubus calicis os parum excedens, labro ovato extus levissime
puberulo, labioli longioris lobis lateralibus oblique rotundatis, medio
obovato.
Planta 5—8 cm alta. Internodia media 1—2 cm longa. Foliorum lamina
superficie 0,5—1 X 0,3 — 0,8 cm, petiolus 5—8 mm longus; crenarum
culmina 0,5—0,8 mm alta. Spicastrum circa 2 cm altum; pedicelli
0,3—1 mm longi. Calicis 5 mm longi tubus 2,5—3 mm profundus, dentes
2—2,5 mm longi. Corolla calicis os circa « mm excedens. i
Südafrika : Craddock, on stony mountains (J. Cooper n. 516, ann. 1861).
Cette espèce. une des plus petites du genre, se place dans la section
Eustachys $ Olisie, à côté du S. serrulata Burch., dont elle se distingue
facilement par ses feuilles plus petites suborbiculaires (et non ovées-
deltoidales), faiblement crénulées (et non grossièrement crénelées-
dentées), par son calice à peine pubérulent (et non hérissé), à dents plus
courtes et lancéolées (non pas ionguement linéaires-lancéolées).
Leucas Dinteri BRIQ., sp. nov.
Herba perennis, caudice fusiformi perpendiculari duro, ramis aeriis
erectis vel adscendentibus, pallide virentibus, pilis parcis adpressis minu-
tissime pr&serlim ad angulos conspersis vel subglabris. Folia ovata, apice
obtusa vel subacuta, marginibus infra medium convexioribus, basi
rotundato-extenuata, petiolo tenui minutissime pilosulo insidentia, mem-
branacea, utrinque subglabra, grosse pauce-crenata penninervia, nervis
lateralibus 3—4 parum prominulis. Verticillastri 6flori, pauci, infimi
axillares, summi ad axillas foliorum superiorum + reductorum congesli,
bracteolis setaceis minutis, pedicellis minute retrorsum pilosulis quam
calices brevioribus. Calix viridis, membranaceus, ad nervos parce prorsus
H. SCHINZ. BEITR.EGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1089
pilosulus, cæterum glabrescens vel subglaber, ore intus nudo, obliquo,
antice evoluto, dentibus 10, omnibus lanceolatis in apicem subulato-
spinescentem productis, posticis brevioribus. Corollæ tubus fere inclusus;
labrum oblongo-galeatum, extus dense sericeo-villosum ; labioli patuli lobi
laterales ovati, medius major obcordatus. Genitalia normalia sub labro
corollino ascendentia.
Plantæ pars subterranea circa 10 cm longa, aeria ad 15 cm alta.
Internodia 1,5-3 em longa. Foliorum lamina superficie 2—3 x 1—1,5 cm,
petiolus cire. 1 cm. longus; crenarum culmina 1—2 mm alta et 2—5 mm
distantia. Bracteolæ 1—1.5 mm long&. Pedicelli 1—1,5 mm alti. Calicis
8—9 mm longi tubus 5—6 mm profundus, dentes postici 1— 2 mm alti,
antici ad 3 mm longi. Corolla calicis os 7—8 mm excedens, labro circ.
6 mm alto, labiolo 5—6 mm. longo.
Deutsch-Südwestafrika : Hereroland, Quassiputs (Dinter n. 200,
Jan.).
Espèce de la section Loxostoma, ayant le port des Leucus glabrata
R. Br., L. Junodi Briq.. L. pratensis Vatke, etc., mais distincte par les
dents postérieures du calice lancéolées-spinescentes, nullement triangu-
laires. Ce caractère la rapproche du L. Fleckü Gürke, bien different par
ses feuilles sessiles et linéaires-lancéolées.
Leucas Fleckii GÜRKE
in Engl. Bot. Jahrb. XXII, p. 140 (1895).
Cette remarquable espèce a été récoltée, depuis la publication de
M. Gürke dans la région du Hereroland par L. Nels (sine n°) et par
Dinter (n. 30), sur le terrain humide de Spitzkoppjes, où elle fleurit en
mai et juin.
Leucas Newtonii BRIQ., sp. nov.
Herba mediocris, caule erecto, in spec. nostro simplice, viride, minute
retrorsum pilosulo. Folia ovata, apice obtusa vel subobtusa, marginibus
versus medium vel infra medium convexioribus, basi cuneato-extenuata
petiolo minute adpresse pilosulo insidentia, viridia, utrinque glabres-
centia, penninervia, nervis lateralibus 3—4 parum prominulis, regulariter
subgrosse crenata, Verticillastri 6—10 flori, ad axillas foliorum superio-
rum sili, bracteolis nullis vel minimis rarissimis setaceis, Calix subsessilis
1090 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.).
ovato-Lubulosus tubo membranaceo, minute pilosulo, apice + contraclo ;
labro 5dentato, dentibus setaceo-spinescentibus; labiolum membranaceo-
venosum valde productum, dentibus 3 e basi triangulari-lanceolata
selaceo-spinescentibus. Corollæ albæ tubus inclusus; labrum oblongo-
galeatum extus dense sericeo-villosum; labioli patentis æquilongi lobi
laterales rotundati, medius major obcordatus. Genitalia normalia sub labro
corollino ascendentia.
Planta cire. 25 cm alta. Internodia media 4—5 cm longa. Foliorum
lamina superficie ad & X 3 cm, petiolus ad 1 cm longus, crenarum
culmina 1—1,5 mm alta et 2—4 mm distantia. Calicis 12—1% mm longis
tubus 7 mm. profundus, labri dentes 1—2 mm alti, labioli pars membra-
nacea 3—4 mm longa, dentes 2—3 mm longi. Labrum corollinum circa
7 mm. altum, labiolum 7—8 mm longum.
West-africa : Mossamedes, base da Serra da Leoa (Newton n. 46,
Jul .1883), auf trocknem Boden.
Cette espece apparlient a la section Loxostoma. Elle rappelle les
L. glabrata R. Br., pratensis Vatke et Junodi Brig. comme port, mais s’en
écarte par ses dents calicinales supérieures sétacées dès la base ou
presque dès la base, ainsi que par l’absence de bractéoles. Ce dernier
caractère rappelle le L. ebracteata Wawr. et Peyr. Cependant, dans ce
dernier type, les tiges sont rameuses presque dès la base, toute la plante
est couverte d’une pubescence apprimée assez dense, le tube calicinal
non contracté au sommet, etc.
Leonotis Dinteri BRIQ., sp. nov.
Herba elata, caule valido obtuse quadrangulo undique breviter adpresse
puberulo. Folia oblonga vel oblongo-sublanceolata, apice acuminata subi-
toque obtusala, marginibus infra medium convexioribus, basi integre
cuneata, peliolo breviter puberulo lamina breviora insidentia, sordide
virentia, utrinque adpresse breviter puberula, regulariter haud promi-
nule penninervia, nervis lateralibus 3-6 inter nunc + evidenter anasto-
mosantibus, regulariter crenata. Verticillastri pro genere mediocres, diti-
flori, ad axillas foliorum superiorum reductorum siti, bracteis basilaribus
reflexis, lanceolato-setaceis, undique adpresse pubescentibus, apice spi-
nescentibus, floribus brevioribus. Calix subsessilis, tubulosus, undique
dense adpresse canescenti-pubescens, nervis prominulis densius vestitis ;
dentes 8, posticus triangulari-ovatus maximus, cæteri ovato- vel triangu-
lari-lanceolati breves, antici 3 aliq. longiores et altius connali; omnes
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 41091
apice spinescentes. Corolla lateritia aurantiaca calices longe supe-
rans.
Internodia media 6-8 cm longa; meri thallus infra verticillastrum
inferiorem situs cæteris vix longior. Foliorum lamina superficie ad
6 X 1,5-2 cm... petiolus ad 1,5 cm longus; crenarum culmina 1-1,5 mm
alla et 2—3 mm distantia. Verticillastri ad 3,5 cm lati (neglectis corollis).
Calix demum 17 cm longus, tubo 13 mm profundo, dente postico 3—% cm
allo, caleris 1—1,5 mm longis. Corolla calicis os circa 2 cm excedens.
Deutsch - Südwest - Afrika : Hereroland, Tabakstuin (Dinter
n. 249, Jan.).
Par la forme de ses feuilles, cette espèce se rapproche du L. dysophylla
Benth., mais elle s'en écarte par ses tiges plus également feuillées, l’in-
dument cendré des tiges et feuilles, ainsi que par le mode de différencia-
lion des dents calicinales.
Leonotis urticifolia BRIQ., sp. nov.
Herba elata, caule mediocre, sordide virente, undique pilis brevibus
prorsus versis obtecto et præterea pilis raris longioribus patulis
ornato. Folia membranacea ovala, apice acuta vel subacuta, marginibus
infra medium convexioribus basi rapido in petiolum breviter prorsus
pilosum lamina breviorem constricla, supra alro-viridia, subtus pallidius
viridescentia, utrinque pilis patulis conspersa et + parce hirta, penni-
nervia, nervis lateralibus paucis mediocriter prominulis aliq. reticules-
centibus, regulariter grosse crenala. Verticillastri in axillis foliorum supe-
riorum reductorum siti, mediocres; bracleis partim basilaribus lineari-
selaceis breviler adpresse pnbescentibus, apice spinescentibus, quam
calices brevioribus; pedicelli canescentes, bene evoluti, sed calicibus
multo breviores. Calix tubulosus undique canescens, secus nervos promi-
nulos pilis densius vestitus; dentes 8, posticus maximus ovalo-lanceo-
latus, cæteri brevissime triangulari-lanceolati, omnes apice breviter spi-
nescentes. Corolla aurantiaca laterilia, calicis os longe superans.
Internodia media 7—8 cm longa, superiora in regione florifera vix vel
parum longiora. Foliorum lamina superficie cire. 5 X 3 cm, petiolus
eirca 3 cm longus; crenarum culmina 2—3 mm alla et 3—5 mm dis-
tantia, Verticillastri cire. 3,5 cm lati (corollis neglectis); pedicelli 2—#4 mm
longi. Galix 1,7—2 em longus, tubo 1,3—1,5 cm longo, dente postico
eirc. 5 mm alto, cæteris 1—1,5 mm altis. Corolla calicis os A,5—2 cm
superans.
1092 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.).
Südost-Afrika : Natal (Cooper n. 1152, ann. 1862).
Espèce voisine du L. dubia E. Mey., dont elle a l’apparence générale,
s’en distinguant surtout par l’indument hérissé des feuilles, la dent pos-
térieure du calice moins longuement cuspidée, les inférieures plus lan-
céolées.
Leonotis hereroensis BRIQ. sp. nov.
Herba elata, robusia, ramis valide obtuse quadrangulis, undique
cinereo-pubescenti-tomentosis. Folia ovata, apice subacula, marginibus
infra medium convexioribus, basi rotundato-extenuata, petiolo quam
lamina ter breviori insidentia, utrinque cinereo-tomentosa, tomento
supra tenuiore, nervatione penninervia in tomento parum evidente,
regulariter mediocriter crenata. Verticillastri magni, distantes, pauci,
apice foliorum superiorum reductorum siti, ditiflori; bracteæ basilares
crebræ, reflexæ, setaceæ, apice rigidæ, spinescentes, undique pubescenti-
tomentosæ. Calix tubulosus, evidenter nervatus, undique densiuscule
tomentello-villosellus, dente supremo ovato maximo, lateralibus utrinque
3 lanceolatis minoribus (quorum medius impar cæteros superstat),
infimis 3 ovato-lanceolatis demum majoribus altius connatis deflexis;
omnibus apice rigide spinescentibus. Corolla auranliaca lateritia, calicis os
mediocriter superans.
Internodia media 5—6 cm longa; merithallus infra verticillastrum
infimum situs ad 10 cm longus. Foliorum lamina superficie ad 5 X 2cm,
superiore angustiora, petiolus ad 1,5 cm longus; erenarum culmina eirca
1—1,5 mm alta et 1,5-3 mm distantia. Verticillastri diametro ad 8 cm.
Calix demum circa 1,5 em longus, dens posticus 4—5 mm longus; late-
ralium impar 2 mm longus, cæteræ A—1,5 mm longus; infimæ 2—3 mm
alle, sinibus 1,5 mm profundis separati. Corolla calieis os circa À cm
excedens.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland (L. Nels sine n.).
Cette espèce se rapproche des L. velutina Fenzl., L. Elliottii Baker,
L. mollissima Gürke et L. malacophylla Gürke par son indument tomen-
teux. Elle se distingue cependant facilement : du L. velutina par ses
feuilles plus largement ovées, tomenteuses sur les deux faces, la forme
et le mode de différenciation des dents calicınales inférieures et par la
corolle plus petite; du L. Elliotti par ses feuilles tomenteuses en dessus,
ses calices plus velus, la dent supérieure atteignant tout au plus le quart
ou le tiers de la longueur du tube calicinal (presque aussi longue que le
EL.
H. SCHINZ. BEITRÄGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1093
tube dans le L. Elliottii) , enfin par la corolle beaucoup moins longue; du
L. mollissima Gürke par ses feuilles non cordées à la base, tomenteuses
en dessus, les calices au moins d’un tiers plus courts subsessiles, enfin
par la présence de 10 dents calicinales (et non 8), autrement différenciées;
du L. malacophylla Gürke, par ses feuilles tomenteuses sur les deux faces,
par son calice à 10 dents autrement différenciées, sa corolle bien moins
longuement saillante. Quant au L. decadonta Gürke du Nyassaland, qui
possède aussi 10 dents au calice, il se distingue immédiatement par ses
dents calicmales toutes subégales.
Leonotis Newtoni BRIQ., sp. nov.
Frutex ramis densiuscule pilis prorsus versis pubescenti-tomentosus.
Folia crebra, satis parvula, approximata, ovata, apice obtusa, marginibus
infra medium convexioribus, basi rotundala vel rotundato-subcordata,
petiolo tomentoso lamina breviore insidentia, crassa, supra velulino-
tomentosa, cinereo-virentia, subtus spisse albo-tomentosa, prominule
penninervia, nervis lateralibus 4—5 aliq. anastomosantibus laminæ
paginam superiorem aliq. fodientibus, regulariter mediocriter crenata.
Verlieillastri pro genere mediocres, floribus breviter pedicellatis, brac-
teolis lineari-subulatis, undique tomentello-villosis, apice spinescentibus
quam calices brevioribus. Calix tubulosus, mediocris; tubus parce
tomentellus. superne secus nervos villosellus ; dentes 8, posticus maximus
e basi late deltoideo-ovala subulatus, infimi minores e basi lanceolata
acuminati, omnes apice spinescentes..Corolla pallide aurantiaca lateritia,
calicis os longiuscule excedens.
Internodia media 1—1.5 cm longa; merithallus infra verticillastrum
infimum ad 6 cm longum. Foliorum lamina superficie ad 4 x 2,3 cm,
petiolus ad 2 em longus; crenarum culmina circa À mm alta et 2—5 mm
distantia. Verticillastri (corollis neglectis) 3—3,5 em. lati. Calix demum
circa 1,5 em longus, tubo 10—12 mm profundo, dente postico 4—5 mm
longo, cæteris 1—2 mm longis. Corolla calicis os circa 2 cm excedens.
West-Afrika : Mossamedes (Newton n. 106, Mart. 1833).
Cette plante a été rapportée par M. Gürke (in Engl. Bot. Jahrb. XXI,
p. 142, ann. 1895) au L. mollissima Gürke, espèce de l’Afrique orientale,
et celle assimilation a été reproduite par Baker (Fl. trop. Africa, \V,
p. #93), sans cependant que ce dernier auteur ait vu la plante de Newton.
Nous ne pensons pas que cette identification doive être maintenue (au
moins en ce qui concerne Je type du museum de Zurich). En effet,
1094 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
M. Gürke comparant les L. mollissima et malacophylla, dit que le L. mala-
cophylla se distingue du L. mollissima tout d’abord par des feuilles beau-
coup plus petites. Or le L. Newtoni a des feuilles encore plus petites que
le L. malacophylla, ainsi que cela ressort de nos mensurations données
plus haut et de celles fournies par M. Gürke et du L. malacophylla type,
tel qu’il est abondamment représenté à l’Herbier Delessert. En outre, le
L. Newton s’ecarte de la description du L. mollissima par ses feuilles
rapprochées, veloutées-tomenteuses (et non pas seulement pubescentes) en
dessus, son mode de crénelure plutôt fin et régulier, le calice presque de
moitié plus petit et plus brièvement pédicellé. Le seul Leonotis connu
jusqu’à présent d’Angola était le L. nepetifolia (L.) Benth. (voy. Hiern,
Catalogue of Welwitsch’s Afric. Plants, part. IV, p. 879).
Tinnæa Galpini BRIQ., sp. nov.
Frutex humilis, ramis e basi lignosa breviter dense piloso-pubescen-
tibus. Folia subsessilia, anguste elliptica, apice subacuta, marginibus
leviter convexiusculis, basi extenuata, integra vel subintegra, penni-
nervia, nervis lateralibus paucis parum prominulis, utrinque parce piloso-
pubescentia, obscure virentia. Spicastrum dorsiventraliter dispositum,
mediocre, verticillastris 2floris, bracteis ovato-ellipticis pedicellos circiter
æquantibus, pedicellis dense breviter piloso-pubescentibus. Calix sub
anthesi late campanulatus, mediocris, extus densiuscule piloso-pubens,
indumento nunc aliq. violascente, labro obscure trilobato lobis rotun-
datis, labiolo eodem modo obscure bilobo; maturus auctus, inflatus, mem-
branaceus. Corolla ex sicco aterrima, tubo parum exserto, labro ovato
emarginato, labiolo longiore ampliato-patente, trilobo, lobo medio majori
subretuso. Genitalia sub labro collino occulta, normalia.
Planta (ex spec. nostris) circa 20 cm alta. Internodia media 1—3 cm
longa. Folia superficie ad 2 X 0,8 cm, petiolo subnullo vel ad 2—3 mm
longo. Spicasitrum ad 8 cm longum; pedicelli demum ad 1 cm longi.
Calicis sub anthesi 6—8 mm longi labia 1—2 mm alta; maturus ad 15 mm
longus el 1 cm latus. Corolla calicis os 0,8—1 cm excedens, labro 2—3mm
longo, labioli ad 7 mm longi lobo medio superficie ad 5 X 4—5 mm.
Süd-Afrika : Transvaal-Kolonie, Barberton. «Moodies,» solo
petræo (Galpin n. 1212, ann. 1891).
Cette jolie espèce, à fleur de «claret-colour» sur le vif, d’après le col-
lecteur, est voisine du 7. æthiopica Peyr. et Kotsch. dont elle diffère par
ses fleurs plus petites, la couleur de la corolle et le port nain.
H. SCHINZ. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA. 1095
Acrotome amboensis BRIQ., sp. nov.
Herba annua, caule erecto viridi adpresse villosulo, ramoso, ramis diver-
genti-ascendentibus. Folia oblonga vel ovato-oblonga, apice obtusiuscula
vel subacuta, marginibus infra medium convexioribus, basi in petiolum
adpresse villosulum extenuata, viridia, crassiuscula. laxe villosula, regula-
riter penninervia, nervis lateralibus 6—8 vix prominule transverse anas-
tomosanlibus, grosse crenato-dentata; superiora fere lanceolata, serrata.
Verticillastri axillares globosi, bracteis setaceis villosis, floribus aliq.
breviores. Calixs essilis laxe villosus membranaceus, tubulosus; maturus
membranaceo-auctus, ore obliquo, dentibus e basi lanceolata subspines-
centibus. anticis longioribus. Corolla pro genere magna extus pubescens
tubo subincluso; labrum rectiusculum, oblongum, integrum; labiolum
patens. lobis lateralibus rotundatis, medio majore late obovato. Stamina
inclusa, fauce corollæ inserta. Stylus inclusus infra stigma valide prorsus
villosus. Nuculæ trigonæ lateraliter atræ nitidissimæ, apice truncato teg-
mine mæslo obtectæ.
Planta 20—25 cm alta. Internodia media 2—5 cm alta. Foliorum
mediorum lamina superficie ad 6 X 3 cm. petiolus circ. 1 cm altus;
dentium culmina ad 2 mm alta et 5—8 mm distantia. Verticillastri dia-
metro ad 3 cm lati. Bracteolæ 10—15 mm longæ. Calix sub anthesi fere
1 cm longus; calicis maturi 15 mm longi, tubus 12 mm profundus,
dentes postici 53—4 mm longi, antiei —5 mm sinu 3—4 mm profundo
separati. Nuculæ sect. long. fere 2X 1 mm.
Espèce d'apparence très variable, voisine de l’A. inflata Benth. qui
parait s’en distinguer cependant d’une façon régulière par ses feuilles et
tiges beaucoup plus densément velues, + veloutées, ses verticillastres
beaucoup moins volumineux, ses calices plus petits, sa corolle à tube
plus exsert, notablement plus petit. La description moyenne donnée
ci-dessus est complétée par les détails suivants sur différentes formes.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Uukuanyama (Tönjes,
sine n., 1900, forme moyenne sur laquelle a été établie la description ci-
dessus); Olukonda (Rautanen n. 132 et 835, 1895, forme plus élancée à
entrenœuds moyens atteignant 40 cm; feuilles oblongues-lancéolées,
corolle médiocre); Omupanda (Wulfhorst n. 3,1895, forme géante, à entre-
nœuds moyens dépassant 10 cm, à grandes feuilles longuement pétio-
lées, corolle très grande, indument cendré); Olukonda (Rautanen n. 132,
1895, forme moyenne, à serrature des feuilles peu marquée, à corolle
1096 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.).
médiocre); Olukonda (Schinz n. 2077, ann. 1885, forme typique); Omu-
panda (Wulfhorst 1898, sine n., grande forme, à rameaux divariqués, à
verticillastres fructifères très gros, indument peu abondant).
Etant donnée l’amplitude des variations dans l’A. amboensis, il est pos-
sible que ses limites du côté de 1’A. inflata Benth. viennent ultérieure-
ment à être effacées par de nouveaux matériaux.
Acrotome pallescens BENTH. in DC. Prodr. XII, p. 436 (1848).
— Stachys Steingreveri BRIQ. in Engl. Bot. Jahrb. XIX, p. 193 (1892).
Nous ne connaissions en 1894, le genre Acrotome que par des frag-
ments qui ne nous permettaient pas de nous en faire une idee correcte,
ce qui explique que nous n’ayons pas reconnu l'A. pallescens que nous
placions alors comme espèce anormale dans le genre Stachys. Aujour-
d’hui, l'identité de l’A. pallescens et du Stachys Steingreveri nous appa-
rait comme parfaite. Nous profitons de celte occasion pour corriger une
erreur de plume qui s’est glissée dans notre article de 1894. Au lieu de
« Südostafrika, » il faut lire « Südwestafrika.» D’après les échantillons de
l’herbier de Zurich, le n. 11 de Steingröver provient de la région du
Gross-Namaland.
1097
PLANTÆ HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émize HASSLER, D'AARAU (SUISSE)
de 18835 à 19023
ET PUBLIEES PAR
le Prof. D R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
JUNCACEÆ
Les Juncacées sont représentées par 3 espèces, Juncus densiflorus; J. scir-
poides et J. Sellowianus. Elles habitent les campos humides et les marais du
Centre, où on les trouve relativement rares au milieu des Cyperus. Eleocharis
et Kyllingia qui peuplent ces parages ; dans les marais de la Sierra de Maracayu
(N. E.) on trouve aussi le J. densiflorus.
JUNCACEE det. C. B. Clarket.
Juncus densiflorus H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. I, 328; Seub. Flor. Bras. III, 1, p.124.
Herba 1-1,5, in palude pr. flumen Juqueri, Oct., n. 1430; id. in slagno Sierra
de Maracayu, Nov., n. 5259.
Juncus scirpoides Lam.
Herba 0,8-1,5, in campo humido pr. Tobaty, Sept., n. 6263.
Juncus Sellowianus Kunth.
Enum. Plant. III, 336; Seub. Flor. Bras. III, 1, p. 122.
Herba 0,4-0,5, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6448.
LILIACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian I, p. 116; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, p. 422.
Huit espèces de Liliacées ont été rapportées, dont une nouvelle : Chlorophytum
Hasslerianum.
? Redigé d'après les déterminations de M. C. B. Clarke par E. Hassler.
1098 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (263)
Une seule espèce habite la foret : le Cordyline dracenoides, un arbrisseau
élégant qui atteint parfois des dimensions considérables: au premier abord on
croit avoir affaire à un palmier.
Au bords des forêts on trouve : Herreria montevidensis une liane parfois très
allongée, enveloppant complètement l'arbre qui lui sert d'appui; Smilax
syringordes et Smilax campestris, des lianes épineuses.
Dans les campos secs du Nord Est : Smilax Goyazana, arbrisseau parlois érigé,
parfois grimpant; Chlorophytum Hasslerianum une herbe bulbeuse.
Dans les campos humides partout : Nothoscordum flavescens et N. euosmosum.
Le Herreria montevidensis et les différents Smilax sont des remèdes favoris
des «Curanderos» indigènes.
LILIACEE det. J. G. Baker!.
Chlorophytum Hasslerianum Baker, spec. nov.
Baker in sched. in Hb. Univers. Genev., No 4690.
Herba 0,3-0,6 m. bulbosa, petala alba, in campo pr. Igatimi, Sept., n. 4690.
Herreria montevidensis Klotzsch
Mss. sec. Griseb. Flor. Bras. III, 4, 24. |
Liana fruticosa 4-20 m. petala alba, in dumetis pr. lacum Ypacarav, Jul.,
n. 3078; id. spec. robustior foliis latioribus, ad marginem silvæ pr. Goncepeion,
Aug., un. 7183.
Nothoscordum euosmosum Kunth.
Enum. PI. IV, 460; Senb. Flor. Bras. III, 1, p. 135.
Herba 0,5-0,8 m. petala albo-viridiscentia in humidis pr. Luque, Oct.
n. 1439.
Nothoscordum flavescens Kunth.
Enum. IV, 459.. ;
petalis sulphureis. |
Herba bulbosa 0,15-0,25 m. petala sulphurea, ad ripam lacus Ypacaray, Sepl.,
n. 3244.
petalis albrs.
Herba 0,15-0,25 m. petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7072.
Cordyline dracenoides Kunth.
Abh. Acad. Berl. 1842, 30.
Arborea 2-3 m. flos cyaneus, in silvis Cordillera de Altos, Sept., n. 3282; id.
n. 1320..Pl. Hassl., I, p. 416 sub. C. spectabilis Kunth.
In silvis «Sierra de Maracayu» vidi specimina usque ad 6 m. alta (Hassler).
Smilaz syringoides Griseb. |
Flor. Bras. II, A, p. 11.
d. Liana fruticosa 8-10 m. flos flavo-virens, in silva Cordillera de Altos Aug.,
! Rédigé d’après les déterminations de M. J. G. Baker.
(264) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1099
n. 3144; in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6240: in silva pr. Tobaty, Oct.,
n. 3332: in silvis montanis Cordillera de Altos, Sept.. n. 1160.
Q Liana fruticosa 2-6 m. flos viridis in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6399.
Smilar campestris Griseb.
Flor. Bras. III, 1, p. 132.
& Liana fruticosa 4-6 m., flos atro-purpureus, in silvis pr. Tobaty, Maj.,
n. 462: in silva Cordillera de Altos, Jun., n. 3042.
O Liana fruticosa 2-4 m. fructus niger, in dumeto in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., n. 8518.
Smilax Goyazana A. DC.
Monogr. Phan. I, p. 112.
d' Sufirutex aut ereclus aut scandens, aut 1-2 m. flos rubiginosus, in dumetis et
campis siceis pr. flumen Capibary, Sept., n. 4447.
Smilaz sp.
Q Liana fruticosa 6-8 m. flos flavovirens, ad marginem fluminis Paraguay
dumetis pr. Concepcion. Aug. n. 7203.
AMARYLLIDACEZÆ
Onze espèces indigènes d’A maryllidacées ont été trouvées dont une nouvelle :
Alstremeria Hassleriana.
Deux espèces non originaires du pays, sont tellement répandues partout, qu'on
peut les compter comme prenant part à la flore indigène, ce sont Fourcroya
gigantea et Agave americuna.
La plupart des Amaryllidacées indigènes sont des hydrophytes.
Une seule espèce habile les campos secs et les buissons de ces mêmes parages :
Alstremeria Hassleriana.
Dans les buissons sablonneux bordant les cours d’eau on trouve le Curculigo
scorzoneræfolia.
Dans les campos humides on trouve partout abondamment à certaines
époques de l'année le Zephyrantes mesochloa en différentes formes et teintes : les
Hippeastrum bifidum et H. brachyandrum peuplent les campos du Centre et dn
Nord Est: c'est un tableau d’une beauté inoubliable qu’offrent les petits campos
entourés de forêts sur le faîte et les pentes de la Sierra de Maracayu, où du
gazon vert dressant leurs tiges élégantes au-dessus des Graminées et des Cypéra-
cées des centaines d’Hippeastrum ambiquum élalent au soleil leurs belles et
grandes corolles blanches striées de pourpre. L'Alstræmeria apertiflora et À. éno-
dora habitent les campos marécageux du Nord-Est.
Dans les marais du Centre et du Nord-Est le Hippeastrum rulilum avec ses
curieuses fleurs rouges, rangées en verlicille au bout de longues tiges, attire de
loin l'attention et forme un beau contraste avec le blanc de neige des fleurs du
Crinum erubescens qui peuple les mêmes slalions.
1100 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (265)
Dans les friches et les anciennes plantations la plus modeste de cette famille,
l'Hypoæis decumdens forme parfois des touffes denses graminoides.
La moëlle ligneuse de la tige florifère du Fourcroya gigante: est utilisée dans
la fabrication des casques et comme succédané du liège dans les cadres à insectes,
ses feuilles fournissent après macération une fibre blanche résistante. servant à
confectionner des cordes et des ficelles.
Les Crinum erubescens, Hippeastrum rutilum et H. ambiguum sont parfois
cultivés dans les jardins indigènes comme plantes d'ornement.
AMARYLLIDACEE det J. G. Baker!.
Zephyranthes mesochloa (Herb.) Baker.
Amaryllis mesochloa Herb. Bot. Reg. I, 1345 et 1361: Seub. Flor. Bras.
II, 1, p. 145.
Herba bulbosa 0,2-0,3 m. petala alba, in campis humidis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8155; id. in campis pr. Paraguary, Dec.,
n. 6944.
petalatis dilute rosers.
Herba 0,1-0,2, pelala interne alba externe dilute rosea, in campo pr. San
Bernardino, Nov., n. 3474, in uliginosis pr. Tucangua, Sept., n. 176; in
dumetis pr’ Carapegua, Jan., n.91; Id n. 1711. PI. Hassl. I, sub Amarygliis
Hassleriana Chod.
forma grandiflora.
Perigonio 4-5 cm. longe, scapo 0,2-0,3 m. longo.
Herba 0,2-0,3 m. petala alba, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4855.
forma latifolia.
foliis 2,5-3 mm. latis.
Herba 0,2-0,3 petala alba, in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4112.
Huc pertinet verisimiliter Morong, n. 254 sub Zephyranthes Bakeriana Morong
in Ann. N. Y. Acad. Sc. VII. p. 239.
Crinum erubescens Ait.
Hort. Kew. I, 413; Seub. Flor. Bras. II, 4, p. 158.
Herba bulbosa 0,8-1,5, petala alba, in prædiis olim cultis pr. Bellavista, Apa,
Nov.. n. 8051.
Eandem plantam vidi fructiferam in campo humido pr. Tobaty (Hassler).
Hippeastrum bifidum Baker.
Journ. Bot. XVI, 83.
Herba bulbosa 0,2-0,6 m. petala rosea, in campis pr. Valenzuela, in valle
fluminis Y-aca, Febr., n. 7070.
Hippeastrum brachyandrum Baker.
Handb. Amaryll. 42.
FE bulbosa, 0,5-0,6, petala rosea, in campo pr. flumen Carimbatay, Sept.,
n. 4579.
* Rédigé d'après les notes et determinations de M. J. G. Baker.
(266) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 41101
Hippeastrum rutilum Herb.
App 41; Seub. in Flor. Bras. III, 4, p. 153 sub. Amaryllis rutila Ker.
- Herba bulbosa 4-1,5 m. petala coccinea in palude pr. Curuguaty, Sept.,
n. 4591.
Eandem plantam vidi in paludibus Paraguariæ centralis pr. Tobaty (Hassler).
Hippeastrum ambiguum Herb.
Amaryl!. 136; Seub. in Flor. Bras. sub. Amaryllis ambigua Sweet.
Herba bulbosa 0,5-1 m., petala alba interne rubro-purpureo striata, in campo
silvatico pr. Curuguaty, Sept., n. 4669.
Alstræmeria apertiflora Baker.
Handb. Amaryll. 135.
Herba 4-1,5 m. petala aurantiaca, brunneo striata, in campis humidis pr.
Igatimi, Dec., n. 5672.
petalis haud striatis.
Herba 4-1,5 m. petala aurantiaca, in campis pr. Ipé hu, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5303.
Alstremeria inodora Herb.
Amaryll. 90, tab. 2, fig. 1-5; Seub. Flor. Bras. III, 1, p. 177.
Herba 0,5-1 m. radiæ tuberosa, digitiformis petala roseo-viridescentia, pur-
pureo-variegata, ın dumeto pr. flumen Capibary, Dec., n. 5919.
Alstræmeria Hassleriana Baker spec. nova.
Caulis 1-2 pedalis, modice robustus, striatus, glaber, erectus, ad medium laxe
foliatus, basi et apice nudus, Folia 10-12, sessilia, lanceolata, 2-2 1/2 poll. longa,
medio 3-4 lin. lata, ad basin sensim attenuata, apice subobtusa, plana, modice
firma, utrinque viridia, glabra. Umbella 4-9-flora, pedicellis strictis erectis
glabris 4 1/2-2 poll. longis, bracteis pluribus lanceolatis foliaceis 4-1 "/s poll.
longis. Perianthium 13-14 lin. longum, segmentis spathulatis supra medium
3 lin. latis albidis bruneo tinctis. Stamina perianthio æquilonga, antheris parvis
len, filamentis filiformibus. Ovarium turbinatum, glabrum, styli segmentis
reviori. '
Ad A monticolam, Mart., accedit.
Herba 0,5-0,8 m petala rosea, brunneo variegata, margine viridi, in campo
pr. Tobaty, Sept., n. 6140 ; id. in dumetis pr. Bellavista (Apa), Febr. n. 8541,
id. n. 1263 in Pl. Hassl. I, p. 116 sub. A. foliosa Mart.
Fourcroya gigantea Vent.
Uster. Annal. 19, 5%; Seub. Flor. Bras. III, 4, p. 187.
Herbacea scapo florali sublignoso 4-7 m. alto, petala alba. Subspontanea ad
marginem viarum pr. Luque, Febr., n. 1976.
Agave americana L.
Amen. Acad. edit. Schreb. III, 22; Seub. Flor. Bras, III, 1, p. 183.
Herbacea foliis 0,5-1 m. longis.
Bern non legi. Culta et subspontanea in viciniis San Bernardino. Febr.,
n. 1977.
Curculigo scorzoneræfolia Benth,
Journ. Linn. Soc. XVII, 124.
Herba 0,2-0,3 ın, petala citrina, in dumeto pr. Concepcion, Febr., n. 8540.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 12, à décembre 1903. 73
1102 ._ BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (267)
Hypoæis decumbens L.
Spec. Plant. 439; Seub. Flor. Bras. III, 1, p. 51.
Herba bulbosa, 0,1-0,2 m. petala lutea, in dumeto pr. flumen Capibary, Sept.,
n. 4452; id. 0,2-0,5 m. in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5562.
Var. 8 major Senb.
Flor. Bras. III, 4, p. 51.
Herba 0,2-0,4 m. petala lutea in arvis pr. San Bernardino, Sept., n. 3245.
IRIDACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 117; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, p. 423.
“ Les Iridacées sont représentées par 24 espèces. Six espèces sont nouvelles :
Cypella cortifolia; Sisyrinchium parvifolium; S. capillare; S. Hasslerianum ;
S. hirsutum ; S. grande.
Les 24 espèces se distribuent sur 5 genres : Sisyrinchium 16; Cypella 4; Caly-
dorea 2; Marica et Sphenostigma 1 espèce.
A l'exception d'une espèce, le Marica cerulea qui habite les forêts, elles sont
toutes des plantes de formatiens ouvertes.
Dans les campos secs on trouve :
Sisyrinchium minutiflorum (C.), S. éridifolium (N.E.), S. parvifolium (N.E.),
S. restioides (C.N.E.), S. fasciculatum (partout), S. laterale (C.N.E), S. Hassle-
rianum (partout), S. éinctorium (N.E.), S. hirsutum (N.E.), S. grande (C.N.E.).
Dans les campos humides : Cypella gracilis (partout), C. plumbea (N.E.),
C. cortifolia (partout), Calydorea campestris (partout), C. Gardneri (C.), Sisy-
rinchium chilense (partout), S. micranthum (partout), S. restioides forma major
(C.), 8. incurvatum (N.E.), S. alatum (partout), S. capillare (partout).
Dans les marécages : Cypella plumbea (N.E., aussi dans les campos humides
du C.), C. Herbertii, Sisyrinchium alatum (C.), S. platycaule (C.).
Le Sisyrinchium chilense et S. restioides sont employés comme émollients
dans la médecine indigène; au rhizome du Cypella coriifolia on attribue des
effets purgatifs.
IRIDACEÆ det. J.-G. Baker!.
Cypella gracilis Klatt.
Linnæa XXXI, p. 541; Flor. Bras. II, r, p. 521.
Herba 0,8-1,2 m., petala lutea, in uliginosis pr. Tobaty, Oct., n. 3387; in uli-
ginosis Cordillera de Altos, April, n. 4078; in palude pr. Igatimi, Nov., 4886;
inter gramina in campis humidis, Sept., n. 6273.
* Forma humalis.
Herba 0,2-0,35 m. petala lutea, in campis humidis pr. lacu Ypacaray, Sept.,
n. 1703; in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6398.
‘ Rédigé d’après les notes et déterminations de M. J. G. Baker.
(268) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1103
Cypella plumbea Lindl.
Bot. Rep. Misc. 130; Klatt in Flor. Bras. II, 1, p. 518 sub Phalocallis
plumbea Herb.
Herba 0,5-1 m. petala cœrulea, in campo pr. flumen Tapiraguay, Dec.,
n. 596%; herba 1,5-2 m. petala cœrulea in palude pr. Chololo, in valle fluminis
Y-aca, Febr., n. 7131.
Cypella Herbertii Hook.
Bot. Mag. t. 2637; Klatt in Flor. Bras. III, ı, p. 523 sub Polia Bona-
riensis Ten.
Herba 0,8-1,5 m. petala lutea, in stagno pr. Ipé-hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5332.
Cypella coriifolia Baker spec. nov.
Cormus ignotus. Folia radicalia linearia, pedalia et ultra, 3 lin. diam. erecta,
strieta, crassa, rigidula, glabra, crebre serrata. Caulis compressus, pedalis,
superne ramosus, foliis 2-3 reductis preditus. Spathæ subcylindricæ, 4 1/2-2 poll.
longis, valvis exterioribus lanceolatis complicatis rigidulis pallide viridibus.
Perianthium tenerum, album, segmentis exterioribus obovato-cuneatis 15 lin.
longis, interioribus multo minoribus lilacino tinctis, apice convolutis. Stamina
& lin. longa, antheris linearibus filamentis longioribus. Ovarium cylindricum,
arvum.
R Herba 0.8-1 m. petala lutea, in campis pr. Igatimi, Dec., n. 5671; in campis
pr. Piribebuy, Oct., n. 1298; in campo Tucangua, Sept., n. 3262.
Marica cœrulea Ker.
Bot. Mag. t. 713; Klatt. Flor. Bras. II, 1, p. 519 sub Cypella.
Herba 0,3-0,6 m. petala alba, stigmata coerulea, in declive rupestre umbroso
pr. San Bernardino, Aug., n. 889; sub Cypella glauca in Pl. Hassl. I, p. 117; in
silva Cordillera de Altos, Apr., n. 4077.
Calydorea campestris Baker.
Journ. Bot. XIV, 188.
Herba bulbosa 0,05-0,15 m. petala coerulea, in campo pr. «Cerrito » Para-
guary, Sept., n. 921, in campo pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4625.
Forma longicaulis.
Caule 0,2-0,4 m. longo.
Herba bulbosa 0,2-0,4 m. petala cœrulea, in campo pr. Igatimi, Sept.,
n. 4625 a.
Calydorea Gardneri Baker.
Journ. Bot. XIV, 189.
Herba bulbosa, 0,1-0,4 im petala cœrulea, in campo humido pr. Tobaty, Sept.,
n. 6103.
Sphenostigma sp.
Herba 0,8-1 m. petala cœrulea, in campis humidis pr. Curuguaty, Sept.,
n. 4665.
Sisyrinchium chilense Hook.
ot. Mag. tab. 2786; Klatt Flor. Bras. II, ı, p. 535.
Herba 0,1-0,2 m. pelala lilacina, in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6134; id.
1104 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (269)
petala cœrulea in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6444; in campo pr. Cerrito de
Paraguary, Sept., n. 947.
Sisyrinchium micranthum Cav.
Dissert. VI, 144; Klatt Flor. Bras. II, ı, p. 536.
petalis ochroleucis vel flavis.
Herba 0,05-0,12 m. petala ochroleuca, in campis pr. Igatimi, Sept., n. 474 ;
in stagnis pr. Atira, Oct., n. 3327; in arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7477.
petalis luteıs.
Herba 0,08-0,1 m. petala lutea, in palude pr. Ipe-hu, Oct., n. 5077; in campis
humidis pr. Tobaty, Jan., n. 166.
petalis aurantiacıs.
Herba 0,05-0,1 m. petala aurantiaca, in campo pr. Igatimi, Sept., n. 4742.
Sisyrinchium minutiflorum Klatt.
Linnæa XXXI, 71; Flor. Bras. III, 1, p. 536.
Herba 0,1-0,3 m. petala lutea, in campis pr. Tobaty, Sept,, n. 6445; in campo
pr. Cerrito, n. 946.
Sisyrinchium iridifolium H.B. K.
Nov. Gen. et Spec. I, 324; Klatt Flor. Bras. III, 1, p. 537.
Herba 0,3-0,5 m. petala cœrulea in campo arenoso pr. Concepcion, Oct.,
n. 7594; id. petalis flavis in dumeto Cordillera de Altos, Nov., n. 3539.
Sisyrinchium parvifolium Baker spec. nov.
Caulis strietus, erectus, simplex, bipedalis, obscure 2-angulatus, basi fibris
erectis pluribus persistentibus instructus. Folia plura remota, caulem vaginantia,
apicibus liberis strictis erectis lanceolatis complicatis 4-6 lin. longis. Spatha
solitaria, terminalis, 4-2-flora, valvis linearibus firmulis complicatis 8-9 lin.
longis. Perianthium luteum, segmentis oblongis 3 lin. longis. Antheræ luteæ,
bası sagittatæ, 1 1/2 lin. longæ, filamentis antheris brevioribus deorsum connatis.
Capsula juvenilis globosa, glabra.
Ad S. vaginatum Spreng accedit.
Herba 0,8-1,5 m. petala lutea, in arenosis pr. flumen Capibary, Dec., n. 5938.
Sisyr inchium restioides Spreng.
Syst. Veg. I, 167; Klatt Flor. Bras. III, ı, p. 538.
Herba 0,2-0,4 m. petala flava, in campo Apepu (Tapiraguay) Aug., n. 4347;
id. in campo montano pr. Tobaty, Sept., n. 6221; id. n. 509 PI. Hassl, I, p. 117
sub. E. vaginatum, Spr.
forma major.
Herba 0,5-0,8 petala lutea, in uliginosis Cordillera de Altos, Sept., n. 3267.
Sisyrinchium incurvatum Gardn.
Hook. Icon., t. 513; Klatt Flor. Bras. III, 1, p. 538.
Herba 0,8-1,5 m. petala lutea in arenosis pr. flumen Capibary, Dec. n. 5938.
Sisyrinchium alatum Hook.
Icon., t. 219; Klatt Flor. Bras. III, 1, p. 538.
petalis citrinis.
Herba 0,3-0,5 m. petala citrina, in campo humido pr. Igatimi, Oct., n. 4824.
(270) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1105
petalis luteis.
Herba 0,2-0,5 m. petala lutea, in campo silvatico Cordillera de Altos, Aug.,
n. 3169, in palude pr. flumen Jejui guazu, Sept., n. 4647, id. n. 1159 PI.
Hassl. I, p. 118 sub S. incurvatum Gardn.
petalis aurantiacıs. :
Herba 0,25-0,5 m. petala aurantiaca, in dumeto pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4320; id. in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6207.
Sisyrinchium fasciculatum Klatt.
Linnæa XXXI, 97; Flor. Bras. III, 1, p. 542.
petalis roses.
Herba 0,4-0,6 petala rosea, in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4305;
in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5969.
petalis vinosis habitu robustiore.
Herba 0,6-1 m. petala vinosa, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4784; in campo
Cordillera de Altos, Nov., n. 3536 ; in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6191.
Sisyrinchium capillare Baker sp. nov.
Fibri radicales breves, gracillimi. Folia radicalia, multa, erecta, anguste
linearia, 3-4 poll. longa; rigidula, trinervata. Pedunculi dense cæspitosi aphylli
tereles, gracillimi, 4-6 poll. longi. {nflorescentia terminalis valde ramosa, basi
bractea parva lineari stipata, spathæ 3 lin. longæ, valvis oblongis complicatis
rigidulis viridibus margine hyalinis, exteriori secunde brevioris pedicellis longe
protrusis hispidis. Perianthium luteum, 1 !/2 lin. longum, segmentis oblongis,
nervis tribus conspicuis brunneis percursis. Stamina perianthio triplo breviora,
antheris globosis, filamentis liberis pilosis. Capsula globosa, hispidula, 1 lin.
diam.
Ad. S. fasciculatum Klatt, accedit.
Herba 0,2-0,3 m. petala flavo-ochroleuca, in dumetis pr. Curuguaty, Sept.,
n. 4588; in arenosis pr fl. Tapiraguay, Aug., n. 4326.
forma minor.
petalis luteis.
Herba 0,05-0,1 m. petala lutea, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6443.
Sisyrinchium platycaule Baker.
Handb. of the Irid. 432.
Herba 0,05-0,1 m. petala alba, nigro striata, in palude Tucangua, Sept.,
n. 1162.
Sisyrinchium laterale Baker.
Journ. Bot. XIV, 269.
petalis albıs.
Herba 0,3-0,% m. petala alba, in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5519; herba
0,4-0,3 m. petala alba interne lilacina, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6947.
petalis roseis.
Herba 0,2-0,4 m. petala rosea, in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4241, in
eampo pr. fl. Tapiraguay, Aug., n. 4307.
petalis ochroleucis.
Herba 0,3-0.5 m., petala ochroleuca, in campo silvatico Cordillera de Altos,
Aug., n. 3172.
1106 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (271)
Sisyrinchium Hasslerianum Baker spec. nov.
Fibri radicales elongati, gracillimi. Folra radicalia linearia, 6-9 poll. longa,
A lin. lata, plana, rigidula, glabra, 7-9 nervata. Pedunculus aphyllus, graeillimus,
teres, pedalis vel sesquipedalis. Inflorescentia terminalis, valde ramosa, basi
bractea parva lineari stipata; spathæ 3 lin. longæ valvis oblongis complicatis,
rigidulis, viridibus, margine hyalinis; pedicelli longe protrusi, pubescentes.
Perianthium luteum, 2 lin. longum, segmentis oblongis, venis tribus brunneis
percursis. Stamina perianthio duplo breviora. Ovarium globosum, glabrum,
1 lin. diam.
Ad. S. lateraleum Baker, accedit.
Herba 0,3-0,8 m., petala flava, in campo Itacurubi, Cordillera de Altos, Ne ”
n. 3897; in campis pr. San Esianislao, Aug., n. 1175; in arenosis pr. Vaqueria
Capibary, Aug., n. 4376; in campis pr. flumen Jejui guazu, Sept., n. 4657; in
campo pr. Concepcion, Sept., n. 7494.
Sisyrinchium tinctorium H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. I.
Herba 0,2-0,4 m., petala flava, in dumetis pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4304.
Sisyrinchium hirsutum Baker spec. nov.
Fibri radicales gracillimi. Folia radicalia plura linearia, erecta, glabra,
3-4 poll. longa, 1 lin. lata. Pedunculus aphyllus, 8-9 poll. longus, late alatus,
planus superne 2-3 lin. diam. Inflorescentia terminalis, valde ramosa, basi
bractea magna lineari stipata; spathæ 5-6 lin. long&, valvis exterioribus rigidulis
lanceolatis complicatis viridibus margine, hyalinis ; pedicelli protrusi, conspicue
hirsuti. Ovarium valde hirsutum. Perianthium pallıde luteum, 2 Jin. longum,
segmentis oblongis venis tribus bruneis percursis. Stamina perianthio triplo bre-
viora, filamentis liberis. Capsula hirsuta, magnitudine pisi parvi.
Ad. S. tinctorium H. B. K. accedit.
0,3-0,6 m. petala flava, in dumeto pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 428
Sisyrinchium grande Baker spec. nov.
Fibri radicales multi, cylindrici. Folia radicalia multa, linearia, 2-3 pedalia,
4-5 lin. lata rigidula, glabra, venis 7 elevatis stramineis, parallelis, conspicuis.
Pedunculus aphyllus pedalis vel sesquipedalis, late alatus, flavus, 2-3 lin. diam.
Inflorescentia valde ramosa, basi bractea magna lanceolata complicata instructa ;
spathæ multæ cylindricæ 1 poll. longæ, valvis exterioribus lanceolatis compli-
catis viridibus, margine hyalinis, pedicellis exsertis glabris. Perianthium luteum,
5 lin. longum, segmentis oblongis, venis multis brunneis percursis. Stamina
perianthio triplo breviora, filamentis liberis. Capsula Jose glabra, magnitu-
ine pisi
Ad. mern um H. B. K. accedit.
Herba 0,5-1 m. petala aurantiaca, in dumetis pr. Curuguaty, Sept., n. 4586;
id. in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6190.
MUSACEAE
Deux espèces de Musacées ont été trouvées, le H. cannoidea qui habite les
bords des forêts du Nord et Nord-Est et le H. brasiliensis qui se trouve dans les
forêts humides et denses du Nord-Est et qui par ses bractées et ses fleurs vive-
ment colorées appelle de loin l'attention du voyageur.
(272) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1107
Les Musacées cultivées jouent un grand rôle au Paraguay : Le Musa sapien-
tium L. et le M. paradisiaca L. en nombreuses variétés, fournissent un élément
essentiel de la nourriture du peuple, le premier comme fruit, le second comme
légume. Vu l'extrême facilité de leur culture, elles ne manquent presque nulle
part dans les environs des habitations humaines.
Le Strelitzia Reginæ et le Ravenala madagascariensis sont fréquemment cultivés
comme plantes d'ornement.
MUSACEÆ
Heliconia brasiliensis Hook.
Exot. Flor. 1825, 190; Pet. Flor. Bras. III, 3, p. 21.
. Herba 1-3 m. bracteæ rubræ, flores citrini, in silva densa Pacoba pr. fl. Cor-
rientes.
Heliconia cannoidea Rich.
Nov. Act. Acad. nat. cur. XV, suppl. t. 9 et 10, fig. 27; Pet. Flor.
Bras. III, 3, p. 23.
Herba 1-2 m. flos aurantiacus, in stagno pr. Igatimi, Nov., n. 556%; id.
dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8053.
ZINGIBERACEÆ
Des trois Zingiberacées que l’on trouve au Paraguay, une seule espèce est indi-
gène, le Costus Pilgeri, qui habite les bords de rivières dans les forêts du Nord-
Est; le Hedychium coronarium qui se trouve parfois cultivé dans les jardins, a
envahi par places les bords des cours d’eau sur une grande longueur; il peut,
malgré son origine asiatique, être considéré comme faisant partie de la flore
paraguayenne, de même l’Alpinia speciosa, qui commence aussi à se répandre en
debors des cultures.
Le Zingiber officinale Rosc. est parfois cultivé dans les jardins paraguayens et
on l'utilise dans l'industrie des eaux gazeuses pour la préparation du Ginger
Ale.
ZINGIBERACEÆ
Costus Pilgeri K. Sch. (det. K. Sch.).
In Das Pflanzenreich IV, 46, mox eddendo.
Herba 1-2,5 m. petala alba, labellum roseo-purpureum, in ripis inundatis flu-
minis Tapiraguay, Dec., n. 597.
Hedychium coronarium Ken.
Var. maximum Eichl.
Peters. Flor. Bras. III, 3, p. 37, tab. X, fig. 1.
Herba 1-2 m. pelala alba, quasi spontanea ad ripam rivulorum pr, San Ber-
nardino, Jan,, n. 4337.
1108 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (273)
Alpinia speciosa (Jaq.) K. Sch. (det. K. Sch.).
In Das Pflanzenreich IV, 46, mox eddendo; Zerumbet speciosum Jaq.
Fragm., p. 50, t. 68; Alpinia nutans Rosc. Flor. Bras. III, 3, p. 38.
Herba 1-3 m petala rosea, culta et subspontanea pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4204.
CANNACEZÆ
Cfr. Plant Hasslerian. I, p. 118; Bull. Herb. Boissier 2me ser. I, p. 424.
Les Cannacées rapportées sont au nombre de trois. Le Canna glauca habite les
bords des lagunes, lacs et rivières dans toutes les régions du pays; le C. silvestris
ainsi que la forme flaviflora du C. coccinea n’ont été trouvés qu'au Nord.
Partout dans les forêts et surtout dans les friches abandonnées, on trouve le
C. coccinea couvrant parfois de grandes étendues. Ses rhizomes nombreux et
profonds en font une des mauvaises herbes les plus redoutées par les cultivateurs.
Pendant une série d’années M. Hassler a pu constater un phénomène intéres-
sant quant à la germination des semences de C. coccinea. Son jardin se trouve
sur l'emplacement d’une ancienne forêt. Au moment du défrichement il était
parsemé par le C. coccinea; cette plante a été soigneusement enlevée pour
empêcher l’envahissement du futur jardin. Depuis lors dès qu’une plante
apparait elle est immédiatement deterree et enlevée de façon à ce qu'aucune
n'arrive à se développer jusqu'à la formation de fleurs et des fruits. Néanmoins,
depuis six années on a constaté deux ou trois fois par an que sur tous les
emplacements où l’on fait du feu pour brûler les déchets du jardin, branches,
feuillages secs, etc. et où, par conséquent, il se forme une couche souvent assez
épaisse de cendre, apparaissent 8 à 15 jours plus tard, de nombreuses jeunes
plantes de C. coccinea. Cela est strictement limité à l’emplacement brûlé. Ces
jeunes plantes proviennent de semences et non de rhizomes anciens. Ces semences
ne peuvent venir que de plantes ayant déjà existé lors du défrichement, qui s’est
fait cinq années avant la dernière observation.
CANNACEÆ
Canna coccinea Aït.
Hort. Kew. ed. II, p. 1; Pet. Flor. Bras. 1II, 3, p. 68.
Herba 1-1,5 m. petala coccinea, in silva San Bernardino, Aug,, n. 3194.
forma flaviflora.
Herba 1-2 m. petala citrina, ad ripam fluminis Apa pr. Guardia de Francia,
Maj., n. 112.
Canna silvestris Rosc.
Seit. tab. 10; Pet. Flor. Bras. III, 3. p. 69.
Herba 4-4,5 m., petala rubro-lateritia, in palude pr. Arroyo Primero in
regione Cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7883.
(274) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1109
Canna glauca L.
Spec. Plant. I, 1; Pet. Flor. Bras. III, 3, p. 72.
Ze 0,5-1 m. petala citrina, folia glauca, ad ripam lacus Ypacaray, Sept.,
n. 3287.
MARANTACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 118; Bull. Herb. Boissier 2me ser., T.,
p. 424.
Quatre Marantacées ont été rapportées, dont deux nouvelles pour le pays, ce
sont : Calathea grandiflora et Saranthe Eichleri. Dans les forêts humides du
Centre et Nord-Est on trouve le Saranthe Eichler‘ et Marantha divaricata ;
dans les forêts au pied de la Sierra de Maracayu le Calathea grandiflora une des
plus belles plantes herbacées des forêts paraguayennes; les fleurs d’un beau
jaune d’or sont encadrées par de belles feuilles panachees, striées de blanc en
deux sens.
Le Thalia geniculata habite les bords des marécages, rivières et lacs, partout
dans le pays.
Les tubercules du M. divaricata ont été lors de la guerre utilisés comme
aliment; la culture du manioc répandue aujourd’hui partout dans le pays, ne
rendra guère plus nécessaire son emploi.
Les feuilles du Saranthe Eichleri sont employées pour couvrir les toits des
chaumières dans les parties du pays dépourvues de campos fournissant de la
paille.
MARANTACEZÆ det. K. Schumann !.
Calathea grandiflora K. Sch.
in Pflanzenreich IV, 48, p. 99 = C. flavescens Swartz; Peters in Flor.
Bras. III, 3, 94.
Herba 0,4-0,8, petala lutea, folia albo-variegata, in silva humida pr. Igatimi,
Nov., n. 967.
Maranta divaricata Rosc.
Monandr. Plants (1828), t. 27; Peters in Flor. Bras. III, 3, p. 146;
K. Sch. Pflanzenreich IV, 48, p. 126.
Herba 0,3-0,6, petala alba, in silvis pr. Atira, Mart., n. 3956.
forma major.
Herba 0,5-1, petala alba in silvis pr. flumen Jejui guazu, Dec.. n. 5688. Id.
n. 4471. Pl. Hassl. I, p. 118 sub M. arundinacea L.
' Rédigé d'après les déterminations de M. le Prof. Dr K. Schumann par
E. Hassler.
1110 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (275)
Saranthe Eichleri Peters.
Flor. Bras. III, 3, 166; K. Sch. Pflanzenreich IV, 48, p. 140.
Herba 2-3, petala luride alba, in silva pr. Igatimi, Nov., n. 5566: herba 1-1,5
petala straminea, in silva humida pr. Chololo (Y-aca), Dec., n. 6839.
Thalia geniculata L.
Spec. Pl. I, 3; Flor. Bras. III, 3, p. 142, t. 38, fig. 2.
Herba 1-2, petala violaceo-purpurea, in palude pr. Tobaty,. Mart., n. 3975;
herba 1-2, petala roseo-purpurea, in palude pr. Bellavista, Apa, Dec., n. 8113.
Var. villosa Könnicke.
(A me ipso haud recognita K. Sch.)
Könn. in Flor. Bras. II, p.
Herba 2-4 petala violacea, in palude in regione cursus superioris fluminis,
Apa, Nov., n. 8012.
DIOSCOREACEÆ
Cfr. Plant Hasslerian. I, p. 117; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. I, p. 423.
De huit espèces de Dioscoreacées figurant dans notre énumération, 5 espèces
sont nouvelles. Ce sont : Dioscorea tamifoha; D. Concepcionis; D. Hassleriana;
D. Apäensis; D. guaranitica.
Elles habitent toutes les forêts ensoleillées, les bords des forêts et les buissons
des campos.
Dioscorea sinuata (C.); D, piperifolia (N.); D. tamifolia (N.); D. multiflora
var. gouanioides (N.); D. Concepcionis (C. et N.); D. Hassleriana (C.) et var.
triloba (C. et N.); D. Apäensis (N.); Dioscorea guaranitica (C.)
Ainsi que nous l’avons constaté pour le genre Cissus (Pl. Hassl. II, p. 89) la
région du Nord est infiniment plus riche en espèces que le Centre et Nord-Est.
DIOSCOREACEÆ
Dioscorea sinuata Vell.
Flor. Flum. X, t. 129; Gris. Flor. Bras. III, ı, p. 45.
Herba vel suffrutex scandens 3-4 m, flos 4 albovirens © albus in silva
San Bernardino, Mart., n. 3958; in dumetis pr. lacus Ypacaray, Dec., n. 3702.
Id. n. 1727. Pl. Hassl. I, p. 117, sub D. polygonoides H. B. K.
Dioscorea piperifolia Willd.
Spec. Pl. IV, 795; Gris. Flor. Bras. II, ı, p. 27.
Var. obtusifolia nob.
Foliis obtusiusculis acuminatis, late triangulari-cordatis.
Suffrutex 5-6 m. scandens, flos albus, in dumetis pr. Concepcion, Oct.,
n. 7989.
Dioscorea tamifolia nob. spec. nov.
Caule debili tenui; folia tenuia cordata apiculata, acutissima 60/45 mm. 40/44
(276) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 111
90/40 mm. glabra:; racemi masculi axillares simplices graciles 45-50 mm. ; flores
masculi pedicellati (1,5-2 mm.) bracteolis basilaribus minimis; perigonium
rotatum basi vix campanulatum, diam. 4 mm.; stamina in centro floris breviter
monadelpha filamentis crassiusculis perdimidiam partem coalitis, antheris
ellipsoideis; tubus staminum in centro depressus; flos feemineus deest.
Affinis D. piperifolie. Willd.
Suffrutex volubilis 0,5-1 m. flos viridi-rubescens, in dumeto in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 815%.
Dioscorea multiflora Mart.
Mss; Gris. Flor. Bras. II, 1, p. 35.
Var. gouanioides nob.
Folia elliptica vel ovato elliptica breviter vel longius apiculata nervis robustis
subparallelis erecto-arcuatis percursa nervillis transversalibus conjunctis disco-
loria, supra opaca, subtus glaucescentia 120/105 115/85 70/50 70/45 mm.,
chartacea, petiolo 15-25 mm., 1,5 mm. lato; apex angustata 5-10 mm. longa:
panicula ampla simpliciter racemosa 30-40 cm. longa 15-20 cm. lata; racemi
singuli ec. 10 cm., longi; flores masculi sessiles infundibiliformes 2,5/2,5 mm.,
perigonio ad medium diviso filamentis staminum ad 1/3 corollæ affixis gracilibus,
antheris ellipsoideis quam filamenta 5-6 X plo brevioribus, lobis paulo brevio-
ribus.
Frutex scandens 4-6 m. flos flavo-virens, in silvis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8298.
Dioscorea Concepcionis nob. spec. nov.
Sect. Cryptantha Uline. Nat. Pflanzfam. Nachtr., p. 82.
Folia cordata vel subtriloba auriculis lateralibus rotundatis lobo mediano
acuto interdum acutissimo suhcoriacea glabra, petiolis 20-30 mm. vel in speci-
minibus masculis minoribus; racemi masculi paniculati, floribus sæpe 2-3 aggre-
gatis quique 5-9 cm. longi; flores masculi campanulati sessiles inaperti globosi
2-3 mm. longi, lobis ad 1/3 pertinentibus; stamiua ad medium tubi inserta
filamentis antheris 2-3 plo longioribus, medium loborum attingentibus; racemi
fœminei fructiferi elongati pedicellis lignescentibus recurvis imbricati; capsulæ
obovato- cunealæ 25/14 mm.; semina nunc leviter 4/5 mm. reniformia ala
superiori angusta À mm. inferiori elongata 6 mm.
Suffrutex volubilis 2-8 ın. flos g' flavo-virens, in dumetis pr. Chololo, in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6861 ; in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Sept.,
n. 7368,
Dioscorea Hassleriana Chod. spec. nov.
Folia deltoidea vel cordata sensim acuta nervis palmatis 5-7 dorso pubescentia,
petiolo 10-15 mm. longo, limbo 60/42 60/48 50/30 mm.; inflorescentiæ musculinæ
dupliciter racemosæ 15-20 cm. longæ, 10-15 racemos partiales ferentes
70-100 mm. longos; flores basi braeleolati brevissime pedicellati, ec. 4 mm.
longi, tubulosi ore leviter expanso lobis brevibus, tubo 6-7 plo brevioribus;
stamina supra partem tertiam ıinserta filamentis longis tubo paulo brevioribus.
antheræ late ellipsoideæ ; fl. fæminei ignoti.
Herba an suffrutex volubilis, 4-3 m. flos 9’ brunneo-virens, in dumetis pr.
Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6853.
Var. triloba nob.
Folia magna triloba supra glabra subtus præcipue in nervillis puberula,
petiolo apice dilatato, inde folium basi obsolete pellatum, limbi 15/16 em. vel
minora, petiolus 5-6 mm. longus, panicula axillaris multi racemosa, racemis
44-15 em. longis, rhachi puberula, flores tubuloso-urceolati, lobis reflexis,
filamentis supra partem quarlam insertis, vittiformia tubum superantibus,
antheris brevibus connectivo lato affıxis.
1112 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (277)
Suffrutex volubilis 2-3 m. flos glaucus, in dumetis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8260 ; in silva Cordillera de Altos, Febr., n. 3917.
Dioscorea Apdensis nob. spec. nov.
Folia ovato-cordata acuminata petiolo apice dilatato obsolete peltata, chartacea
supra glabra, subtus puberula, petiolus 20-26 mm. coriaceus, limbus 75/42
90/51 mm.; panicula 5’ racemosa, racemis singulis ad 40 mm.; flores masculi
1,5-2 mm. longi urceolati lobis brevibus; antheræ subsessiles in apice tubi
insertæ; antheræ ellipsoideæ filamento dorsali triplo longiores; flos feemineus
ignotus et fructus.
Species nova nulli acta affinis.
Suffrutex volubilis 4-1,5 m. flos flavus, in dumetis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8096.
Dioscor@a quaranitica nob. spec. nov.
Sect. Cycladenium Uline. Nat. Pflzfam. Nachtr., p. 81.
Folia deltoidea vel lyratiformia vel cordato sagittata, auriculis basalibus
rotundatis lobo mediano sensim acuto, cordiformibus sinu basilari lato 70/45
40/22 50/24 mm. vel majora aut minora; racemi rachi stricta feeminea axillares
pedunculati (20-25 mm.) ad 40 mm. longi; flores feminei sat conferti 2,5-3 mm.
longi; lobi minimi elliptici; masculi plures ex axilla nascentes rachi filiformi
flexuosa remoti-flori; flores masculi pedicellis filiformibus aperti 12-15 mm.
diam. late campanulati, lobis ultra 2/3 pertinentibus ; antheræ 3 circa discum
centralem applanatum dispositi; racemus fructifer sæpe elongatus 8-15 cm.
longus fructubus pedicello refracto confertis pendentibus; capsula obovata vel
subcordiformis sinu apicali deficiente vel vix indicato, trialata, transversim _
nervosa; semina in utroque loculo 2 late alata cc. 13 mm. longa, 9-10 mm. lata,
nuce 3 mm. diam. et semina ala peripherica.
Affinis D. furcatæ Gris. differt antheris sessilibus, aliisque.
forma subcoriacea.
Foliis subcoriaceis rigidis. ;
Herba radice tuberosa 2-5 m. flos viridis © lateritius, ad marginem silvæ
Cordiilera de Altos, Jun., n. 3002.
forma membranacea.
Foliis membranaceis tenuibus.
Herba præcedenti similis, in silvis Cordillera de Altos, Jul., n. 3096.
Dioscore® spec. propter floribus absentibus haud determinanda.
Suffrutex volubilis 4-2 m. flos © brunneo virens, in rupestribus Cordillera de
Altos, Jan., n. 3739; id. flos © viridis inter gramina in campo pr. Bellavista
(Apa) Febr., n. 8469; Spec. fructifera : In dumetis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov. n. 7833; in silvis eod. loco, Febr., n. 8523.
Spec. sterile foliis pulcherrime purpureo et albo variegalis, in silvis in
regione fluminis Apa, Febr., n. 8535.
ARACEAE
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 114; Bull. Herb. Boissier 2me ser. I, p. 420.
Des huit espèces d’Aracées rapportées, une espèce est nouvelle : Taccarum
Hasslerianum.
Deux espèces sont autochtones au Paraguay : Philodendron undulatum ei
Spathicarpa lanceolata, les autres sont communes au Brésil et au Paraguay.
{ BER
N
be
(278) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1113
Dans les forêts on trouve partout : Philodendron Selloum, un épiphyte arbo-
rescent, qui se tient parfois sur des arbres de 20 à 30 m. de hauteur d'où il
émet des racines aériennes qui descendent comme des câbles jusqu'au sol pour
s’y implanter et s’y ramifier. Dans les clairières humides se trouvent Spathicarpa
hastifolia et S. sagittifolia, herbes tendres atteignant à peine 1/2 m. de hauteur.
Dans les gorges ombragées des Cordillères du Centre Anthurium affine espèce à
feuilles charnues d’une couleur vert foncé.
Le Taccarum Hasslerianum, espèce rare habite les buissons des campôs du
Nord et Nord-Est. |
Dans les marécages et campos humides Philodendron undulatum espèce à tige
souterraine et feuilles immenses, Spathicarpa lanceolata et Caladium striatipes
cette dernière très variable quant au port et à la forme de ses feuilles.
A part le Philodendron Selloum qui est recherché par les horticulteurs comme
plante d'ornement, les Aracées ne sont guère utilisées au Paraguay.
ARACEÆ
Philodendron Selloum C. Koch.
Bot. Zeit. X, p. 277; Engl. Flor. Bras. III, 2, p. 169, tab. 37.
Arborescens, epiphytica. spatha viridis, spadix albus, in arboribus silvarum
Cordillera de Altos, Dec., n. 1729.
Philodendron undulatum Engl.
DC. Monogr. Phanerog. II, p. 428.
Caudex subterranneus, foliorum petiolus’ad 4 m. longus, lamina in vivo
glauca, spatha viridis, spadix albus.
In uliginosis pr. San Bernardino, Dec., n. 1743.
Anthurium affine Schott.
Oest. Bot. Wochenbl. 1855, p. 82; Engl. in DC. Mon. Phan. II, p. 145.
A descript. a cl. Engler data differt : foliis crasse membranaceis (in vivo) haud
coriaceis, spatha minus longe acuminata,
Herba 0,3-0,5 m. spadix (in vivo) olivaceus, bacca coccineo-violacescentia. In
silva umbrosa Cordillera de Altos, Sept., n. 326%. Id. n. 1170. Plant. Hassl. I,
p. 114 sub A. Gaudichaudianum Engl.
Spathicarpa hastifolia Hook.
Bot. Misc, II 187, tab. 177; Engl. Flor. Bras. III, 2, p. 231.
Herba 0,2-0,4 m. spatha flavovirens, in silva pr. Valenzuela, Febr. n. 7077;
in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8052.
Spathicarpa sagittifolia Schott.
Bonpl. 1858, p. 124; Engl. Flor. Bras. III, 2, p. 231, tab. LI.
Herba 0,2-0,5 m. spatha viridis, in silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4169.
Spathicarpa lanceolata Engl.
D, C. Monogr. Phan. II, p. 531,
Herba 0,3-0,6 m. spatlıa glaucescens, in paludosis pr. Valenzuela, Nov.,n. 4986.
111% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (279)
Caladium striatipes Schott.
Syn. Aroid. 52; Engl. Flor. Bras. III, 2, p. 178, t. XL.
Var. subhastata nob.
Foliis oblongis, inæquilateris, acutis basi subhastatis, lobis rotundatis,
petiolus 0,3-0,4 m. longus, lamina ad 40 cm. longa basi 11, medio 10 cm. lata,
dein sensim acutata, lobi basales 2 cm. longi 1 cm. lati. Spatha 20 cm. longa,
spadix 18 cm. longus, pars @ 2 cm. pars Jg’ sterilis 5-6 cm. 5’ fertilis 9-10 cm.
Herba bulbosa 0,5-0,8 m. spatha flavovirens spadix albo-glaucescens; in
paludosis Tucangua, Dec., n. 3670; in palude Ipe hu, Nov., n. 5349.
Taccarum Hasslerianum Chod. nov. spec.
Tubere magno, petiolo ad 80 cm. longo lamina ad 40 cm. longa et 50 cm lata
partitionibus bitripinnatifidis, lobis ultimis longiuseule apiculatis vel acutis tan-
tum, multis 1-3 dentatis 5-9 cm. longis, 1-3 cm. latis, siceis tenuibus glaberrimis;
pedunculo coaetaneo 12 cm. longo (ex herbario) ad 12 mm. crasso ; spatha valde
ampliata haud in lamina et in vagina distincta, ovata vel expanso suborbiculari,
distincte breviter cuspidata 16 cm. alta et 22 cm. lala: spadix brevissime stipita-
tus (4 mm.) ad 25 cm. longus; inflorescentia foeminea densa 5 cm. lg. 21 mm. lata,
masculina laxa 20 cm. longa 30 mm. lata i. e. spatium inter synandria superpo-
sita 5-6 mm.; ovarium late turbinatum 2,5 mm. altum, stylus angustus 4 mm.,
stigma globoso capitatum; staminodia gynœcea circumdantes ad 5 mm. longa
clavato-oblonga basi breviter angustata; synandria 13-14 mm. longa, stipite ad
10 mm. longo, ad 2,5 mm. crasso basi angustato connectivo terminali hemis-
phærico antheris triplo vel 4 plo breviore; antheræ 6 2,5 mm. longæ;
Taccaro Weddelliano Brogn. habitu affinis, differt foliorum laciniis acutioribus
profundius partitis, parte masculina spadicis quam foeminea 5 X longiore laxa
haud densa, connectivo antheras superante vertice haud excavato, a T. peregrino
Engl. spatha haud in tubum cylindricum convoluta, parte masculina spadicis
multo longiore, connectivo thecis 4 plo breviore, stipite breviore, stylo longiore,
a T. Warmingii Engl. differt connectivo communi ultra thecas vix producto
iis haud duplo longiore, stipite haud æquicrasso, spadice multo angustiore,
synandriis tertio brevioribus.
Herba 1-1,5 m. spatha flavovirens, spadix ochroleucus, antheræ ochraceo-
albicantia; in dumetis pr. Concepcion, florifera, Sept., n. 7475; id. in dumeto
umbroso Ipe hu, Nov., n. 5222 (floribus deficientibus).
TURNERACEZÆ
Douze Turnéracées en de nombreuses variétés ont été trouvées au Paraguay, six
espèces sont nouvelles, ce sont Piriqueta serrulata; P. ochroleuca; P. leucantha
et sa var. brachyantha ; P. subsessilis; Turnera pumileoides; T. Hassleriana et
sa var. lobulata. |
A l'exception de la Turnera ulmifolia var. orientalis qui habite les forêts peu
denses des versants de la Sierra de Maracayu (N.E.), elles sont toutes des:
campos. ;
On trouve répandu dans les campos de toutes les zones : Piriqueta viscosa var.
australis; Turnera nervosa ; T. Hassleriana; T. ulmifolia et var. |
Dans les campos du Nord : Piriqueta serrulata; P. cistoides et sa var. lati-
folia; Turnera pumileoides. |
Dans les campos du Nord-Est : Piriqueta leucantha et sa var. brachyantha ;
P. subsessilis.
(280) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 4115
Dans les campos rupestres : P. ochroleuca (C.), Turnera Weddelliana (par-
tout), T. pumilea (C.).
Outre les espèces nouvelles citées, les suivantes sont des espèces autochtones
du Paraguay : Piriqueta viscosa var. australis; Turnera nervosa ; T. ulmifolia
var. grandiflora.
Les Turnéracées paraguayennes sont intéressantes quant à leur épanouissement ;
elles partagent cette particularité avec les Malvacées; vers dix heures du matin,
alors que la rosée nocturne va disparaître, elles commencent à s'ouvrir lente-
ment. Mais ce n’est que pendant les heures de la plus grande insolation qu'elles
étalent leurs corolles, que de nombreux insectes viennent visiter, pour les
refermer vers les trois heures de l'après-midi; il est rare après cette heure de la
journée trouver encore une fleur épanouie. Dans le T. pumilea, les nom-
breuses fleurs sont complètement cachées par les prophylles et souvent le collec-
teur passera à côté de cette petite plante, ne la croyant pas encore à l’état de
floraison, jusqu’à ce que le hasard la lui fasse rencontrer au milieu du jour l’invo-
lucre soyeux formé par les prophylles au sommet de la tige est alors écarté et de
nombreuses fleurs jaunes s’étalent au fond de la rosette.
TURNERACEÆ
(exposuit Ign. Urban).
Piriqueta serrulata Urb. n. sp.
Suffrutex; caulibus 40-80 cm. longis, setulis brevibus patentibus secernen-
tibus, crassitie ramorum duplo et ultra brevioribus et pilis aliis brevissimis
patulis dense vestitis, pube stellari minuta intermixta; foliis 7-2 mm. longe
petiolatis, lanceolatis vel oblongo-linearibus, 7-4 cm. longis, 1,7-0,5 cm. latis,
plicatis, margine serrulatis, utrinque pilis stellaribus flavido-tomentosis; floribus
axillaribus solitariis heterostylis; pedunculis 1,5-4 cm. longis, prophyllis calli-
formibus vel nullis, pedicellis 9-6 mm. longis; calyce 10-13 mm. longo, in !/a
alt. coalito; petalis roseis, lateritio-striatis, 10-14 mm. longis.
Caules e caudice perennante lignescente 1-pauci, erecti, simplices vel parce
ramosi, inferne 2-3 mm. crassi, ad basin nudi teretes, superne plus minus mani-
feste striati, flavo-virides. Folia suprema sensim decrescentia, omnia ad basin
sensim in peliolum angustata, apice obtusa, 5-6-plo longiora quaın latiora, char-
taceo-coriacea, nervis pinnatis, supra vix vel parum prominulis. subtus bene
prominentibus, parum et obsolete en pilis secernentibus brevibus
subtus ad nervos obviis, glandulis nullis. Pedunculi vix compressi 0,5-0,6 mm.
crassi, pube caulis sed setulis brevioribus et parcioribus; prophylla calliformia
sub articulatione obvia, sæpe alterna; pedicelli superne sensim incrassati. Flores
sine dubio heterostyli, dolichostyli tantum visi. Calyx extrinsecus flavido-
tomentosus et pilis brevibus secernentibus parcis obsitus, intus brevissime
Banane, lobis lanceolatis 5-nervibus, nervo medio supra apicem non pro-
ducto. Petala calycem parte 4--ta superantia, obovato-cuneata, apice subtrun-
cata, 40-14 mm. longa, 7-9 mm. lata, glaberrima; corona ex sicco pallida, semi-
orbicularis inciso-dentata. Filamenta basi 0,5 mm. longe tubo calycino adnata et
dorso parum vel vix incrassata, glabra, breviora 3 mm. longa; antheræ effloratæ
angusie ovatæ, 2 mm. longæ, apice subrecurvæ, dorso in !/s alt. affixæ. Styli
subglabri, longiores 5 mm. longi, antheras 2 mm. longe superarites, erecti-
superne intus longitudinaliter fissı, apice obsolete multilobulati, Ovarium ovato-
globosum, pilis brevibus erectis dense obsitum, ce. 30-ovulatum.
1116 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (281)
In regione superiore fluminis Apa prope Bellavista, m. Nov. fl. : Hassler
n. 7928. ;
Obs. Ex affinitate P. plicatæ Urb.
Piriqueta ochroleuca Urb. n. spec.
Perennis, caulibus cr. 40 cm. longis, setulis brevibus patentibus, hinc illine
secernentibus, crassitie caulis duplo et ultra brevioribus, basi bulboso-inerassatis
et aliis brevissimis stellaribus plus minus patulis, quorum ramus intermedius sæ-
pius elongatus est, flavido-tomentosulo-villosulis; foliis 15-10 mm. longe petio-
latis, oblongis usque anguste lanceolatis, 6-3 cm. longis, 1,5-0,8 cm. latis,
planis, margine crenato-serratis, utrinque pilis stellaribus flavido-tomentosulis ;
floribus axillaribus solitariis homoeostylis; pedunculis 13-8 mm. longis, pro-
phyllis evolutis subulatis, 1-1,5 mm. longis, pedicellis 7-4 mm. longis; calyce
42 mm. longo, in !/s alt. coalito; petalis albis et leviter flavis (ex Balansa),
5 mm. longis, calyce.brevioribus; fructibus globosis sub pube leviter tubereulatis;
seminibus parum curvatis, non tuberculatis.
Caules e caudice perennante lignescente solitarii vel parci, erecti, inferne
cr. 3 mm. crassi, simplices, superne ramosi, ad basin nudi teretes, superne
magis angulati, flavo-virides. Folia suprema sensim decrescentia, omnia ad
basin valde sensim in petiolum angustata, apice acuta vel obtusa, 3-4 1/2-plo
longiora quam latiora, chartacea mollia, nervis pinnatis, sub angulo 15-20°
abeuntibus valde arduis, supra parum vel vix conspieuis, subtus promi-
nentibus et sub pube parum manifeste anastomosantibus, subtus palli-
diora, glandulis nullis. Pedunculi subteretes 0,6 mm. crassi, pube caulis sed
setulis brevioribus et parcioribus; prophylla opposita ad articulationem abeuntia;
pedicelli superne vix incrassati. Calyx flavido-tomentosulo-villosulus. intus -
subparce et brevissime adpresse pilosus, lobis lanceolatis acuminatis, mar-
ginibus superne incurvis, 3-nervibus, nervo medio supra apicem non producto.
Petala calyce triente breviora obtriangulari-obovata, inferne subcuneata, apice
subtruncata et crenulata, vix % mm. lata, glaberrima ; corona ex sicco pallida
subsemiorbicularis, antice breviter fimbriata. Filamenta basi vix 0,5 mm.
longe tubo calycino adnata et dorso subincrassata, glabra, 3 mm. longa; antheræ
effloratæ elliptico-rectangulares, 1 mm. longæ, apice subrecurvæ, dorso in !/4
alt. affixæ. Styli glabri, vix 2 mm. longi, antheris subæquilongi, subdivergentes,
superne intus longitudinaliter fissi, apice obsolete multilobulati. Ovarium globu-
losum, pilis erectis densissime hirsutum, cc. 45-ovulatum. Fructus globulosus
5-6 mm. diametro, dorso setulis et pilis stellaribus dense obtectus ; valvæ intus
pallide flavæ glabræ. Semina oblonga, 3 mm. longa, superne 1 mm. crassa, ad
basin attenuata, reticulato-striata, striis parum prominentibus, horizontalibus
magis approximatis, hilo subsemigloboso, chalaza vix prominente, arillo
angusto */s ventris obtegente, sordide albido.
Prope Paraguari in Cerro-Hu locis saxosis, m. Dec. fl. et fr. : Balansa n. #711.
Obs. Ex affinitate P. Duarteanæ Urb.; inter omnes Turneraceas calyce
corollam superante insignis.
Piriqueta viscosa Griseb.
Cat. pl. Cub. (1866), p. 114.
Var. australis Urb.
Mon. Turn. (1883), p. 69 et in Mart. Fl. Bras. XIII, pars 3, p. 100.
— Piriqueta Morongii R. A. Rolfe in Ann. N. Y. Acad. Sci. VII, (1892),
p- 145.
Herba 0,3-0,5 m., petala violacea, in dumeto lacus Ypacarai, m. Dec. fl. et fr.:
Hassler n. 3699 ; herba 0,1-0,3 m., folia glutinosa, petala vinosa, prope Tobaty,
in campo, m. Sept. fl. et fr. : Hassler n. 6136; 0,1-0,5 m., folia villosa gluti-
nosa, petala incarnata, m. Sept. fl. : Hassler n. 7534.
(282) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1117
Piriqueta leucantha Urb. n. spec.
Suffrutex; caulibus 10-20 em. longis, setulis patentibus secernentibus, cras-
sitiei ramorum subæquilongis et pilis aliis brevibus vel brevissimis sursum cur-
vatis parcioribus vel parcissimis obsiti, pube stellari deficiente; foliis sessilibus,
ovatis vel breviter ovatis 1,5-2,5 cm. longis, supra medium vel ad apicem plus
minus manifeste serrulatis, supra glabris, subtus ad nervos inferos et ad mar-
ginem pilis parcis secernentibus obsitis cæterum glabris, utrinque nitidis. nervis
3-7 e basi prodeuntibus, cæteris pareissimis pinnatis ; floribus axillaribus solita-
riis heterostylis; pedunculis 3-2 cm longis, prophyllis minutis vel obsoletis, pedi-
cellis 10-6 mm. longis; calyx 14-12 mm. longo, in !/4 alt. coalito; petalis albis,
16-20 mm. longis.
Planta 0,1-0,2 m. alta. Caules verisimiliter e caudice perennante demti, erecti,
simplices vel subramosi, inferne 1-1,5 mm. crassi, ad basin nudi teretes, cæterum
striati vel superne angulato-striati, flavo-virides, pube sordide alba. Folia infra
medium ad basin sensim et valde decrescentia, infima minuta, superiora apice
obtusa vel obtusissima, basi obtusissima vel subtruncata, 1,5-2 cm. lata, parum
vel dimidio longiora quam latiora, chartacea vel chartaceo-coriacea, nervis mani-
festissimis. utringue prominentibus, præter basales utroque latere 1-2, omnibus
densissime reliculato-anastomosantibus, glandulis nullis. Pedunculi compres-
siuseuli, vix 0, mm. lati, pube caulis: pedicelli paullo magis pubescentes et
paullo crassiores. Calyx extrinsecus setulis brevibus secernentibus laxe obsessus,
intus glaber, lobis anguste lanceolatis 5-nervibus, nervo medio supra apicem vix
producto. Petala calycem fere duplo superantia, obovato-cuneata, apice rotun-
data obsolete crenulata. 16-20 mm. longa, superne 11-43 mm. lata, glaberrima,
corona ex sicco pallida 0,8 mm. longa margine superiore dentata. Filamenta
basi cc. 1 mm. longe tubo calycino adnata et dorso manifeste incrassata, glabra,
breviora lineari-subulata, 3 mm. longa, longiora filiformia 8 mm. longa ; antheræ
effloratæ ovale, dorso in '/3 alt. affixæ, superne recurvæ, 2 mm. longæ. Styli
glabri, longiores 6 mm. longi, antheras 4 mm superantes, erecti, breviores 3 mm.
longi, ab antheris 4 mm. longe distantes, inter sese divergentes, flabello multi-
radiato 4 mm. longo. Ovarium ovatum, pilis erectis dense hirsutum, cc.
36-ovulatum.
In campo Apépu ad flumen Tapiraguay, m. Aug. fl. : Hassler n. 4354.
Var. 8 brachyantha Urb. calyce 7 mm. longo, corolla 9 mm. longa. Suffrutex
0,2-0,5 m. altus, petalis albis.
In campis Ipé hu in Sierra Maracayu, m. Oct. fl. : Hassler n. 5182.
Obs. Ex affinitate P. nitide Urb.
Piriqueta subsessilis Urb. n. spec.
Suffrutex; caulibus 20-35 cm. longis, setulis patentibus secernentibus brevibus,
crassitie caulis duplo vel triplo brevioribus et aliis brevissimis sursum curvatis
vestitis, pube stellari perbrevi intermixla ; foliis subsessilibus vel usque 1 mm.
longe petiolatis, ovalis vel anguste ovatis, 2,5-3,5 cm. longis, supra medium
vel fere a basi serrulatis, utrinque pilis stellaribus breviter pubescentibus, pilis
secernentibus supra adjeclis, nervis pinnatim dispositis; floribus axillarıbus
solitariis heterostylis; peduneulis 2-1,5 cm. longis, prophyllis obsoletis, pedi-
cellis 10-7 mm. longis; calyce 11-15 mm. longo, vix in !/s alt. coalito; petalis
albis basi interiore flavis; fructibus dorso rugulosis; seminibus parum curvatis
non tuberculatis.
n
Planta 0,2-0,35 m alta. Caules hornotini inferne 1,5-2 mm. crassi, simplices,
supra basin teretes, superne plus minus angulati, pube viridi-flava. Folia apice
aculiuscula vel obtusa, basi obtusissima vel rotundata, intermedia cr. duplo
Jongiora quam latiora, 1,5-2 cm. lata, ad basin et apicem caulium sensim
decrescentia, infima obovala 2-1 em. longa, omnia chartacea vel membranaceo-
chartacea, supra nitidula, sublus opaca, nervis lateralibus supra non vel vix
conspicuis, utroque latere 4-5, infimis 2 sæpius juxta basin abeuntibus, glandulis
nullis. Pedunculi compressiusculi 0,7-0,8 mm. lali, pube caulium; pedicelli ad
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 19 12, 5 décembre 1903. 74
A118 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). (283)
apicem paullo incrassati. Flores veris. heterostyli, dolichostyli tantum visi. Calyx
extrinsecus pilis stellaribus et setulis brevibus dense obsessus, intus glaber, ad
basin parcissime pilosus, lobis anguste lanceolatis, 5-nervibus, nervo medio
supra apicem non vel vix producto. Petala calvcem fere dimidio superantia
obtriangulari-obovata, apice fere truncata, 15 mm. longa, 12 mm. lata,
glaberrima, corona pallida À mm. longa. Filamenta breviora 4,5 mm. longa
glabra, lineari-subulata, basi cr. 1 mm. longe tubo calycino adnata et dorso
incrassata; antheræ effloratæ ovato-ellipticæ superne recurvæ, 2 mm. longæ,
dorso in !/3 alt. affixæ. Styli longiores glabri 6 mm. longi, apice mullipartiti,
flabello er. À mm. longo, stigmatibus antheras cr. 2 mm. superantibus. Ovarium
ovatum, dense et breviter hirsutum, 30-35-ovulatum. Fructus ovali-ellipticus,
10 mm. longus, 5-6 mm. diametro; valvæ intus albo-virides glabræ. Semina
oblonga, superne pau!lo crassiora, 3 mm. longa, superne 1 mm. crassa, reticu-
lato-striata, striis horizontalibus tenuioribus et 2-3-plo magis approximatis, hilo
brevissimo subsemigloboso, chalaza vix prominente, arillo ?/3 ventris obtegente
sordide albido, inferne (prope insertionem) lobulato, cæterum angusto.
In campis juxta flumen Corrientes, m. Dec. flor. et fruct. : Hassler n. 5876.
Ob. Præcedenti affinis.
Piriqueta cistoides (L.) Mey. :
G. F. W. Mey. ex Steud. Nomencl. II. ed. pars II (1841), p. 724; Urb.
Mon. Turn. p. 73 et in Mart. Fl. Bras. XIII pars III, p. 10%, t. 35, f. I.
0,05-0,1 m., petala aurantiaca, prope Concepcion in arenosis insule Chaco-v,
m. Aug, fl. et fr. : Hassler n. 7268.
Var. latifolia Urb. |
In Urb. Mon. Turn. (1883), p. 74 et in Mart. Fl. Bras. XIII pars Ill,
p. 105, t. 35, f. II.
In campis siceis regionis superioris fluminis Apa, m. Nov. fl. et fr. : Hassler
n. 7811.
Turnera Weddelliana Urb. et Rolfe.
in Urb. Mon. Turn. (1883), p. 90 et in Mart. Fl. Bras. XIII, pars 3,
p. 115.
Suffrutex 0,2-0,4 m., corolla lutea, in rupestribus prope Cerro pyta, m. Oct.
fr. : Hassler n. 1265; frutex 1-1,5 m., petala ochracea, prope Tobaty in collibus
inter rupes, m. Sept. fl. : Hassler n. 6104; frutex 0,1-0,6 m., petala lutea,
prope Concepcion ad marginem sylvæ, m. Sept. fl. et fr. : Hassler n. 7289;
frutex 4,5-2 m., petala lutea, prope Concepcion in dumetis, m. Sept. fl. : Hassler
n. 7289 a.
Turnera nervosa Urb.
Mon. Turn. (1883), p. 108 et in Mart. Fl. Bras. XIII pars III, p. 130.
Suffrutex 0,2-0,4 m., petala alba, prope Concepcion in campo Aguaguigo, m.
Oct. fl. : Hassler n. 7685. Ë À
Turnera pumtleoides Urb. n. spec.
Fruticulus vel perennans; ramis plus minus villosis; stipulis nullis; foliis
3-6 mm. longe petiolatis, obovatis vel plerumque ellipticis, apice obtusis vel
ambitu rotundatis, basi plus minus cuneatis, 2-4 cm. iongis, 1-2 em. latis,
duplo longioribus quam latioribus, basi excepta grosse et sæpius subduplicato-
serratis, basi glandulis 11 gerentibus; floribus heterostylis, ad apicem ramorum
confertis vel 1-2 inferioribus subremotis; calyce 9-14 mm. longo, in Ya vel
paullo infra 1/2 alt. coalito; petalis calycem parte tertia superantibus albis;
seminibus obovatis, sed falcato-curvatis, vix tuberculatis.
(284) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANEÆ. 1119
Rami e caudice lignescente usque 4 mm. crasso pauci vel plures, ramosi,
10-25 em. longi, 4-4,5 mm. crassi, teretes, pilis simplicibus albidis horizon-
taliter patentibus crassitie rami fere duplo longioribus et aliis brevibus tenuio-
ribus areuatim sursum curvatis vestiti et ad apicem albido-villosi. Folia
nervo medio supra prominulo, lateralibus supra non vel vix conspicuis, subtus
prominentibus, utrinque præsertim subtus pilis longiusculis obsita, pube tenuiore
brevi curvula subtus adjecta, suprema conferta cæteris similia sed duplo vel
pluries minora, glandulis parvis. Flores infimi sub anthesi remotiusculi;
pedunculi 4-2 mm. longi, toti adnati; prophylla linearia vel lineari-subulata,
integra, 2,5-3,5 mm. longa, 0,3-0,4 mm. lata; pedicelli nulli. Calyx extrinsecus
patulo-pilosulus, pilis longioribus basi et præsertim ad lobos adjectis, tubo
subeylindraceo, intus basi excepta breviter pubescente, lobis lineari-lanceolatis
3-nervibus, nervo medio supra apicem non producto. Petala obtriangulari-
euneata, apice subtruncata 8-12 mm. longa, apice 5-7 mm. lata, glabra.
Filamenia tubo imo cr. 1 mm. longe adnata, dorso non incrassata, glabra,
breviora 4-5 mm.. longiora 7-8 mm. longa; antheræ effloratæ ovales vel
anguste ovales, apice recurvæ. Styli glabri, apice trifidi, ramis supra basin
iterum 2-4-ramulosis, flagello 1,5-2 mm. longo, longiores 4-5 mm. longi,
antheras 1,5 mm. longe superantes, breviores 3-3,5 mm. longi, ab antheris
1,5 mm. distantes. Ovarium globulosum vel breviter ovatum, pilis erectis
longiuseulis hirsutum, 15-25-ovulatum. Fructus dorso læves, pilis brevibus et
præsertim ad apicem longioribus obsiti, viridi-flavescentes, intus glabri. Semina
1-1,3 mm longa, 0,6-0,7 mm. crassa, elevatim reticulato-striata, brunea, hilo
subsemigloboso, chalaza vix prominente, arillo flavescente unilaterali angusto
usque ad chalazam producto.
In campis in regione superiore fluminis Apa, m. Febr. fl. et fr. : Hassler
n. 8443, 8443 a..
Obs. Ex affinitate T. pumileæ L., quæ radice annua, floribus monomorphis
luteis, calyce 6-7 mm., petalis 4-5 mm. longis etc. diversa est.
Turnera pumilea Linn.
Syst. plant. X ed. II (1759), p. 965; Urb. Mon. Turn., p. 114 et in
Mart. Fl. Bras. XIII pars III, p. 135.
0,1-0,3 m. alta, petala lutea, prope Tobaty in collibus inter rupes, m. Sept. fl.
et fr. : Hassler n. 6340.
Turnera Hassleriana Urb. n. spec.
Suffruticosa vel fruticulus, ramis pube duplice, pilis brevibus vel brevissimis
erispulis vel sursum curvatis et longioribus nunc parcis nunc crebris erecto-
patentibus indutis; stipulis 0,5-1,5 mm. longis; foliis 3-10 mm. longe petiolatis,
ovatis vel ovalo-elliptieis vel ovali-elliptieis apice obtusis vel obtusiusculis raro
acutis, majoribus 2,5-4 cm. longis, 1,5-2,3 cm. latis, in ramulis sæpius duplo et
ultra minoribus, longitudine usque 4 cm. decrescentibus, margine crenatis vel
subduplicato-crenatis, utrinque brevissime vel breviter pubescentibus, subtus
præsertim ad nervos longius pilosis, basi biglandulosis; floribus dimorphis,
inferioribus posterius remotis, superioribus sub anthesi subcapitato-confertis ;
pedunculis 5-2 mm. longis totis adnatis; calyce 11-45 mm. longo, in !/3-7/5 alt.
coalito; pelalis calycem triente superantibus albis; stylis glabris; fructibus
ce. % mm. diametro: seminibus arcualo-curvatis, 2 mm. longis.
Planta satis variabilis. Caulis 0,1-0,6 m. alti erecti, simplices vel ramosi,
tereles vel juniores angulati, pube nunc densiore, nunc parciore, semper sim-
lice, sordide albida vel albo-flavida, longiore crassitiem caulis subæquante vel
Fe er ramulis serialibus sæpius evolutis, Slipulæ inter pubem difficile
conspicuæ, oblongæ vel lineares. Folia basi acuta vel obtusa, nervis supra pro-
minulis vel subimpressis, nunc inter pubem absconditis, glandulis basalıbus
sessilibus flavidis vel bruneis brevissime pilosulis, suprema valde approximata
et celeriter decrescentia. Prophylla lineari-subulata 2,5-5 mm. longa, 0,4-0,6 mm.
1120 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (285)
lata, basi glandulosa; pedicelli nulli. Calyx extrinsecus pilis brevibus vel brevis-
simis obsitus vel tomentosulus, pilis longioribus parcis vel crebrioribus præ-
sertim ad lobos adjectis ; tubus cylindraceo-campanulatus, intus superne albido-
pubescens ; lobi anguste vel lineari-lanceolati, 3-nerves, obtusi vel obtusiusculi,
nervo medio supra apicem vix vel parum producto. Petala quoad libera
14-45 mm. longa, 7-10 mm. lata, apice subtruncata crenulata slabra, in sicco
pallide ferruginea. Filamenta tubo imo 0,5-0,8 mm. longe adrata, supra inser-
tionem non vel vix incrassata, glabra, longiora 7 mm., breviora 5-6 mm. longa ;
antheræ effloratæ ovato-oblongæ, 1-1,3 mm. longæ, dorso in 1/3 alt. inserlæ,
apice subrecurvæ. Styli glabri, longiores 8 mm. longi et antheras 2-3 mm.
superantes, flagello 6-8-partito, 2-2,5 mm. longo, breviores 6 mm. longi, flagello
cr. 1,5 mm. longo, ab antheris parum distante. Ovarium globulosum, pilis
erectis obsitum, 20-42-ovulatum. Fructus globulosi; valvæ extrinsecus pallide
brunescentes pubescentes, intus flavo-brunescentes. Semina obovato-oblonga vel
anguste obovata, sed arcuato-curvata, vix 1 mm. crassa, brunea, elevatim
reticulato-striata, hilo brevi semigloboso, chalaza vix prominente, arillo unila-
terali usque ad basin descendente, flavo-brunescente.
In campo prope Cerro hu, m. Jun. fl. : Hassler n. 333, in campo prope lag.
Ypacaray, m. Dec. fl. : Hassler n. 1712, in dumeto Cordillera de Altos, m. Febr.
fl. : Hassler n. 3877, prope Tobaty in campis, m. Sept. fl. : Hassler n. 6450,
in valle fluminis Y-aca ad marginem sylvæ prope Chololo, m. Dec. fl. : Hassler
n. 6678, prope Concepcion in campis, m. Aug. fl. : Hassler n. 7171, in regione
superiore fluminis Apa in campis, m. Jan. fl. et fr. : Hassler n. 8425.
Var. lobulata Urb.
Foliis lobulato-crenatis, crenis parti dimidiæ integræ æquilongis. — Suffrutex
0,2-0,3 m. altus.
In regione superiore fluminis Apa in campis, m. Nov. fl. : Hassler n. 7891. -
Obs. E serie Leiocarparum et ex affinitate T. eurassavicæ Urb.
Turnera ulmifolia L.
Spec. I ed. (1753), p. 271.
Var. orientalis Urb.
Mon. Turn. (1883), p. 138 et in Mart. Flor. Bras. XIII pars III, p. 158.
Suffrutex 0,5-0,6 m., petala citrina, in sylva prope Igatimi, m. Nov. fl. et fr.:
Hassler n. 5513; suffrutex 0,4-0,5 m., petala alba (?), in sylva prope Igatimi, m.
Dee. fl. : Hassler n. 5641.
Var. grandidentata Urb.
Mon. Turn. (1883), p. 139 et in Mart. Fl. Bras. XIII pars IL, p. 159.
Suffrutex 0,1-0,4 m., corolla alba basi intus cœrulea, in campo prope Cerrito,
m. Sept. fl. : Hassler n. 981; suffrutex 0,2-0,5 m., petala alba, fauce violacea,
in campo Cordillera de Altos, m. Nov. fl. et fr. : Hassler n. 3470; suffrutex
0,1-0,3 m., prope Paraguary in dumeto, m. Dec.: Hassler n. 6512.
Var.
Suffrutex quasi aphyllus, corolla alba basi interne violacea, in campo prope
Tucangua, m. Sept. fl. : Hassler n. 910; suffrutex 0,2-0,3 m., petala alba basi
intus nigra, prope Tobaty in campis, m. Sept. fl. : Hassler n. 6139; suffrutex
0,3-0,8 m., petala alba basi intus atro-violacea, prope Paraguary in regione collis
Cerrilo, m. Dec. fl. et fr. : Hassler n. 6511.
Var. grandiflora Urb.
Mon. Turn. (1883), p. 44% et in Mart. Fl. Bras. XIII pars II, p. 162.
Herba 0,1-0,2 m., corolla alba basi intus cyanea, in campo prope Tacuaral, m.
Oct.fl.: Hassler n. 1200; suffrutex 0,2-0.4 m., petala alba, bası cyanea, in campo
San Bernardino, m. April. fl. : Hassler n. 4096; suffrutex 0,2-0,3 m., petala alba
(286) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1124
basi intus atropurpurea (sicco violacea), prope Tobaty in campis, m. Sept. fl. :
Hassler n. 6353; suffrutex 0,1-0,15 m., in campo regionis superioris fluminis
Apa, m. Nov. fl. et fr. : Hassler n. 7942.
UMBELLIFERE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 76; Bull. Herb. Boissier VII, Append. I,
P.! 77.
Sur 24 Ombellifères rapportées, une espèce et une variété se sont trouvées
être nouvelles. Ce sont: Eryngium paraguariense et E. stenophyllum var.
Hassleri.
Le genre Eryngium est représenté par 12 espèces, Hydrocotyle 5, Apium 2,
Crantzia, Anethum, Duncus, Ammi, Coriandrum 1 espèce.
La forêt n'est habitée que par deux représentants de cette famille, Hydrocotyle
leucocephala et H. callicephala qui se trouvent dans toutes les zones.
Dans les campos secs son trouve partout : Eryngium sanquisorba (les formes
moins luxuriantes aussi dans les campos humides), E. panniculatum; E. para-
quariense ; E. junceum var. juncifolium.
Dans les campos humides, partout : Eryngium coronatum (aussi rudérale) ;
E. ebracteatum; E. elegans; E. floribundum var. serroides; E. sanguısorba
(efr. campos secs); Apium australe.
Au Centre : Hydrocotyle pusilla ; Eryngium eburneum ;
Au Nord-Est : Eryngium Decaisneanum.
Dans les mares, cours d'eau lents et marais : Hydrocotyle ranunculordes ;
H. umbellata var. bonariensis (partout); Eryngium pandanifolium (C.); E. ste-
nophyllum var. Hassleri (C.); Crantzia lineata (C.).
Espèces rudérales : Apium Ammi; Ammi Visnaga; Anethum graveolens;
Daucus pusillus ; Coriandrum sativum.
Le Hydrocotyle ranunculoides et H. umbellata var. bonariensis sont
employees dans la médecine indigène.
Les espèces suivantes outre les nouvelles espèces el variétés sont nouvelles
pour la flore paraguayenne : Hydrocotyle pusilla; Eryngium Decaisneanum ;
E. pandanifolium; E. eburneum; E. junceum var. juncifolium; Crantzia
lineata.
UMBELLIFERÆ
(exposuil Ign. Urban.)
Hydrocotyle pusilla A. Rich.
Monogr. Hydroc. in Ann. Sc. phys. IV (1820), n. 2, t. 52, f. 2; Urb. in
Mart. Flor. Bras. XI, pars I, p. 272, t. 72, fig. II.
Herba 0,1-0,2 m. repens, pelala roseo-vinosa, ad ripam fluminis Y-aca prope
Valenzuela, m. Dec. fl. et fr. : Hassler n. 6844,
- 4122 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (287)
Hydrocotyle leucocephala Cham.
Linnæa I (1826), p. 364 (264) ; Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 278, t. 76, fig. I.
Herba repens 0,1-0,15 m., petala alba, in sylvis in regione superiore fluminis
Apa, m. Jan. fl. : Hassler n. 8403; herba 0,05-0,1 m., petala alba, prope Tobaty
in stagno, m. Sept. fl. et fr. : Hassler n. 6389.
Hydrocotyle callicephala Cham.
Linn&a VIII (1883), p. 329; Urb. Flor. Bras. XI, ı, p. 280, t. 76, f. II.
Herba 0,1-0,4 m., petala alba, in sylva S. Bernardino, m. Aug. fl. : Hassler
n. 3102.
Hydrocotyle ranunculoides L. fil.
Suppl. (1781), p. 177; Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 283, t. 76, f. II.
Herba 0,03-0,05 m., flores albi, in stagnis prope San Estanislao : Hassler
n. 4231.
Eryngium coronatum Hook. et Arn.
Hook. Bot. Misc. III (1833), p. 350: Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 303.
Herba 0,2-0,5 m., petala ochroleuca, in campis Tacuaräl, m. Nov. fl. : Hassler
n. 3473.
Eryngium ebracteatum Lam.
Enc, IV (1797), p. 759; Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 306, t. 80.
Herba 1-1,5 m., flos atropurpureus, in campis prope lacum Ypacaray, m. Jul.
fl. : Hassler n. 3076; herba 0,5-1 m., flos atropurpureus, folia margine spinosa,
in campis humidis prope Igatimi. m. Nov. fl. : Hassler n. 5544; herba 1-1,2 m.
alta, flos atropurpureus, folia sine spinis, in palude pr. Igatimi, m. Sept. fl. :
Hassler n. 4701 ; herba 1-2 m., flos atropurpureus, Sierra de Maracayu in palude
Ipe-hu, m. Oct. fl. : Hassler n. 5130; herba 0,4-0,6 m., flos atropurpureus, in
campo sicco in regione superiore fluminis Apa, m. Nov. fl. et fr. : Hassler
n. 7764.
Eryngium elegans Cham.
Linnæa I (1826), p. 348 (248); Urb. Flor. Bras. XI, ı, p. 311, t. 79,
AU le
Herba 0,3-0,5 m., flos albus, in campo Caraguatay, m. Oct. fl. : Hassler
n. 3239; herba 0,5-1 m., petala alba, in campo Cordillera de Altos : Hassler
n. 3573; herba 1,5-2 m., petala alba, in campo Bernal Cué Cordillera de Altos,
m. Apr. fl. et fr. : Hassler n. 4070; herba 0,4-0,7 m. alt., folia in rosula, flos
albus, inter gramina in regione superiore fluminis Apa, m. Jan. fl. et fr. :
Hassler n. 8325.
Eryngium floribundum Cham.
Linnæa I (1826), p. 345 (245).
Var. serroides Urb.
Mart. Fl. Bras. XI pars I (1879), p. 313.
Herba 1-1,5 m. alta, folia in rosula, petala alba, in uliginosis prope San
Bernardino, m. Jan. fl. : Hassler n. 3749; herba 2-3 m., flos albus, folia
une m. in rosula, in campo palustri prope Igatimi, m. Oct. fl. etfr. : Hassler
n. :
(288) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANEÆ. 1123
Eryngium Decaisneanum Urb.
Mart. F1. Bras. XI pars I (1879), p. 316.
Herba 1-1,5 m., flos albus, folia rosulata (valde juvenilia), in campo Sierra
Maracayu, m. Nov. fl. : Hassler n. 5384.
Eryngium pandanifolium Chan.
Linnæa I (1826), p. 336 (236); Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 317, t. 84,
I. II.
Herba 3-4 m., petala atropurpurea, folia in rosula 2 m. longa, ad ripam
fluminis Y-aca, m. Febr. fl. : Hassler n. 7067.
Eryngium sanguisorba Cham.
Linnæa I (1826), p. 339 (239) ; Urb. Flor. Bras. XI, ı, p. 319, t. 84,
EIN.
Herba 0,3-0,6 m., flos atropurpureus, in campo prope lacum Ypacarai, m.
Aug. fl. : Hassler n. 3143 ; herba 0,3-0,6 m., flos atropurpureus, folia margine
spinosa, in campis prope San Estanislao, m. Aug. fl. : Hassler n. 4234; herba
0,5-1 m., flos atropurpureus, in campo prope flumen Curuguaty, m. Sept. fl. et
fr. : Hassler n. 4656 ; herha 0,8-1,5 m., flos atropurpureus, in campis humidis
prope Igatimi, m. Nov. fl. et fr. : Hassler 5543; herba 0,5-1 m., flos atropur-
pureus, folia petiolata, in campis prope Igatimi, m. Nov. fl. : Hassler n. 5543 a;
herba 1-2 m., folia in rosula, flos atropurpureus, in declivibus rupestribus
regionis superioris fluminis Apa, m. Dec. fl. et fr. : Hassler n. 8410.
Eryngium panniculatum Cavan.
In Delaroch. Eryng. (1808), p. 59, t. 26; Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 327.
Herba 1-1,5 m., flos albus, in campo Apepu Tapiraguay, m. Dec. fl. : Hassler
n. 5963; herba 1-1,5 m., petala alba, folıa in rosula, prope Paraguary in gla-
reosis siceis in colle Cerro hu, m. Dec. fl. et fr. : Hassler 6577.
Eryngium eburneum Decaisne.
In Herineg Hortic. franc. 1872 et in Bull. Soc. bot. France XX (1873)>
p. 23; Urb. Flor. Bras. XI, ı, p. 229.
Herbacea 1-3 m., folia rosulata, in campo Cordillera de Altos, m. Oct. fl. et
fr. : Hassler n. 3407; herba 1-2 m., petala alba, folia in rosula, in valle fluminis
Y-acà in campo humido prope Valenzuela, m. Febr. florere incipit : Hassler
n, 7149.
Eryngium stenophyllum Urb.
Mart. Fl. Bras. XI, 1, (4879), p. 330.
Var. Hassleri Urb. n. var.
Foliis basalibus 75-90 cm. longis, margine incurvis vel involultis, spinis
solitariis subereelis, inferioribus 4-6 mm. longis, superioribus sensim decres-
centibus.
Herba 1-1,5 m., folia in rosula, petala alba, in valle fluminis Y-acà in stagnis
prope Valenzuela, m. Febr. fl. : Hassler n. 7430.
Eryngium paraguariense Urb. nov. spec.
Caule solido, apice %-radiato; foliis basalibus 40-50 cm. longis, interioribus
4-6 mm. latis, inferne canaliculatis, celerum planis, spinuloso-setosis, spinulis
atenlibus vel divaricatis, inferne sublus plerumque sulcatis, medio 5-10 mm.
ongis, basi 2-3 accessoriis minoribus auctis, foliis caulinis cum basalibus
1124 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (289)
conformibus sed sensim brevioribus, stricte erectis, basi caulem dimidium
ampleetentibus; inflorescentia pleiocephala; capitulis non coloratis, hemisphæ-
ricis, primariis 8 mm. longis, 10-11 mm. diametro : bracteis involucralibus basi
inter sese connatis, supra flores prominentibus horizontaliter patentibus.
Planta 1-1,5 m. alta. Rhizoma 12 mm. crassum, fibris ce. 1 mm. crassis nigris
instructum. Caulis erectus teres multistriatus, inferne cc. 0,5 cm. crassus. non
coloratus, superne parce ramosus, ramis 3-cephalis, radis terminalibus paullo
magis evolutis. Folia basalia valde numerosa, nitida, ad vel sub medio latissima,
inferne sensim usque 2-3-plo angustata, superne sensim angustala et spinescenti-
subulata , basi subsubito in vaginam 8-10 mm. latam, margine membranaceam
nudam 3-2 cm. longam dilatata, suberecta, utrinque manifeste parallelinervia,
in rosula extima angustiora et magis canaliculata, interiora latiora planaque;
caulina inferiora 25-10 cm. longa. internodiis pluries longiora, basi subvagi-
nante 2-1 cm. longa margine nuda vel parcissime spinulosa, suprema lanceolato-
acuminata, 2-1 cm. longa, margine spinulis solitariis obsita. Inflorescentia
terminalis cc. 15 cm. longa. laxa A-radiata; radii primarii dense striati, 8-14 cm.
longi 3-5-cephali; pedunculus primarius non observatus, secundarii 18-20 mm.
longi, æquicrassi; bracteæ involucrales quoad liberæ 6-7 mm. longæ lanceolato-
acuminatæ, 8-10 numero, florales ex ovato lanceolatæ, inferne membranaceo-
marginatæ, apice incurvo spinescentes 5-4 mm. longæ glabræ plurinerves,. flores
non plane evolutos superantes. Flores albi.
Sierra de Maracayu in campo Ipé hu, m. Dec. : Hassler n. 5593.
Obs. Ex affinitate E. canaliculati Cham., sed omnino diversum.
Eryngium junceum Cham.
In Linnæa I (1826), p. 341 (241).
Var. juncifolium (Mart.) Urb.
In Mart. Fl. Bras. XL, 1, (1879), p. 335.
In regione fluminis Tapiraguay, m. Dec. fl. : Hassler n. 5963; herba 1-1,5 m.,
petala alba, in valle fluminis Y-aca in arenosis prope Valenzuela, m. Dec. fl. :
Hassler n. 6772; herba 0,5-1 m., folia in rosula, flores albi, prope Bellavisia in
regione superiore fluminis Apa, m. Dee. fl. : Hassler n. 8124.
Apium australe Pet.-Thouars.
Flor. Trist. d’Ac. (1804), p. 43; Urb. Flor. Bras. XI, ı., p. 340, t. 90,
f. VII.
Herba 1-2 m., petala alba, in campo humido prope Igatimi, m. Nov. fl. :
Hassler n. 494; herba 1-1,5 m,, petala ochroleuca, ad marginem sylvarım in
regione superiore fluminis Apa. m. Dec. fl. : Hassler n. 8169.
Apium ammi (Jacq.) Urb.
Mart. Flor. Bras. XI pars I (1879), p. 344, t. 94, £. 1.
Herba 0,2-0,5 m., petala alba, in uliginosis lacus Ypacarai, m. Sept. fl. :
Hassler n. 3269; herba 1-2 m., petala alba, in arvis prope San Bernardino, m.
Oct. fl. et fr. : Hassler n. 3369; herba 0,3-0,5 m., flos albus, in via prope flumen
Jejui guazu, m. Dec. fl. et fr. : Hassler n. 5679; herba 0,03-0,06 m., petala alba,
prope Concepcion in dumeto, m. Sept. fl. et fr. : Hassler n. 7420; herba
0,1-0,15 m., petala alba, prope Concepcion ad marginem sylvæ, m. Sept. fl. et
fr. : Hassler n. 7420 a.
Crantzia lineata Nuit.
Gen. Amer. I (1818), t. 177.
Herba 0,02-0,03 m., petala vinosa, prope Tobaty in palude : Hassler n. 6439.
(290) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1125
Anethum graveolens Linn.
Spec. I ed. (1753), p. 263; Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 346.
Herba 0.5-1 m., petala lutea, in sylva Ipe-hu, sine dubio introductum, m.
Nov. fl. : Hassler n. 5310.
Daucus pusillus Michx.
Flor. Bor.-Amer. I (1803), p. 16%: Urb. Flor. Bras. XI, 1, p. 348.
Herba 0,8-1 m., petala alba, prope Tobaty in campo, m. Sept. fl. ; Hassler
n. 6157.
GUTTIFERAE
Au Paraguay, cette famille est représentée par 6 espèces seulement dont %
Aypericum, 1 Rheedia et 1 Kielmeyera.
Le Rheedia brasiliensis habite les campos rupestres des Cordillères du Centre;
sa var. salicifolia les forêts peu denses du Centre et du Nord-Est.
Le Kielmeyera coriacea var. brevisepala est un des arbres typiques des
Serrados du Nord et Nord-Est.
Hypericum campestre, H. connatum et H. brasiliense sont des végétaux des
campos et des bords des forêts de toutes les zones du pays.
La présence au Paraguay de l’Hypericum Sarothra, espèce de l'Amérique sep-
tentrionale, est un fait nouveau très intéressant.
Le Rheedia brasiliensis et sa var. salicifolia fournissent un fruit très apprécié,
connu sous le nom indigène de Pacury. Ce nom étant aussi celui du Platonia
insignis plusieurs auteurs se sont laissés induire à désigner sous ce dernier
nom le Pacury autochtone et souvent cultivé au Paraguay.
GUTTIFERÆ".
Kielmeyera coriacea Mart.
Nov. Gen. I, 112, t. 70; Wawra Flor. Bras. XI, 1, p. 304.
Var. brevisepala nob.
Differt habitu arborescente, sepalis 5 mm. non excedentibus, petalis ad 22 mm.
longis.
Arbor 4-10 m. petala alba, in silvula campestre, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 540%; in sallu in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8088.
Rheedia brasiliensis (Mart.) Planch. et Triana.
Ann. Se, Nat. 4me ser,, i. XIV. 310; Garcinia brasiliensis Mart. Beibl.
z. Flora XXIV, 2, p. 33; Flor. Bras. XII, ı, p. 461.
Arbor parva 4-6 m. flos albus, ad ripam rivi Salado pr. Limpio, Sept.,
n. 3237.
Frutex 1-3 ın. petala alba, dumeta formans in collibus pr. Tobaty, Sept.,
n. 6105.
1 M. le Dr RK. Keller a eu la bonté de vérifier les determinations des Hypéri-
cinées.
1126 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Me SER.). (291)
Var. salicifolia nob.
Floribus axillaribus, pedicellis 8-12 mm.. sepalis 3,5 mm. longis, petalis
7/6 mm., foliis in exemplariis latifoliis 440/38 110/29 90/30 mm., in minoribus
100/28 80/20 90/22 mm.
A spec. genuina differt imprimis foliorum forma lanceolata, floribus paulo
minoribus. — Foliis similis Rheediæ Gardnerianæ a qua differt florum magnitu-
dine et siruclura.
Arbor 10-12 m. diam. 0,5-0,6 m. petala alba, in silva pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7038; in silva pr. San Estanislao, Aug., n. 4206.
Hypericum connatum Lam.
Enc. Méth. IV, 168; Reichh. Flor. Bras. XII, ı, p. 190.
Suffrutex 0,3-0,6, petala aurantiaca, in campo San Blas (Yeruti), Dec.,
n. 5751; id. in campo sicco pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6783.
Hypericum campestre Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 122; Reichh. Flor. Bras. XII, ı, p. 199.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala aurantiaca, in dumetis pr. Atira, Nov., n. 3467.
Hypericum brasiliense Choisy.
DC. Prodr. I, 547; Reichh. Flor. Bras. XII, 1, p. 193.
Suffrutex 0.3-0,8 m. petala ochracea, in dumeto pr. Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5250.
Var. angustifolium Reichh.
Flor. Bras. XII, 1, p. 19.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala aurantiaca, in campo Cordillera de Altos, Aug.,
n. 844; in dumetis pr. Fortin Lopez, Sept., n. 919. ad marginem silvæ pr.
Nandurucay, Oct., n. A910; in arenosis ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept..
n. 7394.
Var. punctulatum (St. Hil.) Keller.
St. Hil. sub specie in Flor. Bras. Mer. I, p. 355; var. 7 latifolium Reichh.
Flor. Bras. XII, ı, p. 193.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea, in dumetis Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3312; in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6925; in dumetis aridis pr. Concep-
cion, Sept., n. 7395.
Hypericum Sarothra Michx..
Flor. Bor. amer. II, 79.
Herba 0,1-0,2 m. petala flava, in arenosis humidis pr. Tobaty, Sept., n. 6135.
PASSIFLORACEA
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 74 et 185; Bull. Herb. Boissier, VII,
Append. I, p. 74 et 2me ser. II, p. 743.
Le genre Passiflora, unique représentant de cette famille au Paraguay figure
avec 12 espèces et de nombreuses variétés.
Deux espèces et douze variétés sont nouvelles.
Espèces nouvelles : P. Hassleriana ; P. chrysophylla.
(292) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1127
Variétés nouvelles : P. fœtida var. sericea, var. Balansæ; P. tricuspis var.
brevifolia; P. Maximiliani var. refusa, var. expansa; P. Hassleriana var. para-
guariensis, var. grandifolia; P. chrypsophylla var. hastata, var. sericea, var.
Concepeionis; P. cincinnata var. imbricata.
Herbes perennantes ou suffrutescentes, grimpantes, elles habitent toutes les
formations ouvertes, la plupart les buissons des campos et les bords ensoleilles
des forêts: un plus petit nombre habite les campos ouverts, où demi décom-
bantes, demi grimpantes, elles étalent leurs belles fleurs parmi les Graminées.
Aux bords des forêts et dans les buissons des campos on trouve partout :
P. cincinnata (partout) et sa var. imbricata (N.): P. violacea (partout); P. cap-
sularis et P. fetida y vitacea parfois aussi dans les clairieres des forêts ainsi que
P. tricuspis; var. brevifolia; P. Hassleriana var. paraguarrensis (aussi dans les
campos ouverts); P. rotundifolia ; P. Giberti; P. Maximiliani les trois partout.
Dans les campos ouverts : P. tricuspis; P. organensis rarement aussi au bord
des forêts: P. chrysophylla var. typica, var. hastata et var. sericea.
Dans les sables salins (Espinillares) : P. cœrulea forma albiflora; P. Maximi-
liani var. expansa; P. Giberti.
Dans les campos rupestres : P. fetida ver. sericea; P. Maximiliana var.
retusa.
Les fruits de P. cincinnata,; P. violacea et P. cœrulea sont mangés par les
indigènes ; leur goût pour le palais européen est fade et insipide.
PASSIFLORACEÆ
Passiflora fetida L.
AmϾn. Acad I, 288, tab. 10 ; Masters Flor. Bras. XIII, r, p. 582.
Var. £ hirsuta Masters.
Flor. Bras. XII, 1, p. 583.
Suffrutex scandens 4-2 m. petala alba corona cœrulea, in campis pr. Valen-
zuela, Febr. n. 7132.
forma suberecla.
Suffruticosa cirrhosa sed suberecta.
Suffrutex 0,5-0,6 m. petala alba corona cœrulea, in dumelo pr. Piribebuy,
Dec., n. 6576.
Var. y vitacea Masters.
Flor. Bras. XIII, ı, p. 583.
Suffrulex scandens, 4-2 m. petala alba, corona lateritia, inter gramina ad mar-
ginem silve pr. Concepcion, Aug., n. 7488.
Var. sericea nob.
Foliis trilobis, lobo mediano ovalo apiculato, lateralibus obtusis, dense et
molliter sericeo tomentosis, margine glanduloso ciliata, eirrhis, junioribus et
adultis patenter hirsutis.
Suffrutex scandens, 0,5-1 m. petala alba, corona atrocyanea, in collibus siccis
inter rupes pr. Paraguary, Dec., n. 6520.
(A suivre.)
Em
1128
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
270m: séance. — Lundi 9 novembre 1903- Ouverte à
8 h. 25 dans la bibliothèque de l’Institut botanique, Université, sous la
présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le compte rendu de la séance du 12 octobre est adopté sans observa-
tion. — M. le Président tient ensuite à réparer un oubli en annonçant la
mort, survenue le 30 avril 1903, de M. Fr. Crépin, ancien Directeur du
Jardin botanique de Bruxelles et membre honoraire de la Société. — Il.
est pris note de la démission de M. Ch. Bernard, qui a quitté Genève
pour se fixer à Leyde. — Les ouvrages suivants sont déposés sur le
bureau :
ALLEMAGNE : Botan. Centralblatt, vol. XCH, Nos 26 à 41 (manque
No 38); id. suppl. au vol. XCI; FRANCE : Archives fl. Jurassienne, No 38
(Besançon, oct. 1903); Revue scient. du Limousin vol. XVI, No 187 (Mou-
lins 1903); HONGRIE : Magyar botan. Lapok vol. II, No 8 (Budapest 1903);
PORTUGAL : Boletim Soc. Broteriana, vol. XIX, 1902 (Coimbra 1903);
URUGUAY : Anales del Mus. nacional de Montevideo, vol. IV (Montevideo
1903).
En raison des fêtes de l’Escalade. la date de la prochaine séance est
avancée au 7 décembre.
L'ordre du jour passe ensuite aux communications suivantes :
LE THALICTRUM BAUHINI AUX ENVIRONS DE GENÈVE. — Il est
donné lecture par M. le Président d’une lettre de M. William Barbey
annonçant la découverte du Thalictrum Bauhini Crantz (Stirp. Austr., ed.
1, II: 70) par la comtesse Hermann de Pourtales, sur les grèves
lacustres de Founex (Vaud), où cette rare Renonculacée est assez abon-
dante.
(123) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1129
SUR L'EMPLOI DU SULFURE DE CARBONE comme insecticide dans
les grands herbiers aux Etats-Unis. — Après d’interessantes notices his-
toriques sur les différents insecticides (sublimé corrosif, sulfure de
carbone, naphtaline et formol) employés pour conserver les collections
botaniques, et l'énumération de leurs inconvénients et avantages,
M. Augustin de Candolle nous fait part des mesures prises par les con-
servateurs du Gray Herbarium et de l'U. S. National Herbarium de
Washington qui, estimant insuffisantes les mesures de protection basées
sur l'emploi du bichlorure de mercure, sont revenus dès 1885 à l’emploi
du sulfure de carbone et ont imaginé une installation ad hoc permettant
de fumiger périodiquement et sans déplacement toutes leurs collections
botaniques par le sulfure de carbone : les armoires contenant ces collec-
tions sont blindees en tôle d'acier et munies d’un système de ferme-
ture hermétique assuré par un bourrelet en caoutchouc ou en feutre
contre lequel vient appuyer la porte de chaque armoire. Par ce moyen,
les plantes peuvent séjourner tout le temps nécessaire dans la vapeur
inseclicide sans passer par les remaniements qui demandent beaucoup
de temps et les détériorent d'une manière sensible'. — Désirant pro-
voquer quelques débats sur la question, M. de Candolle invite les inté-
ressés à émettre leur avis à ce sujet.
M. le professeur Chodat, tout en admettant l’excellence du procédé
américain, fait remarquer qu'il exige des frais d'installation considérables
el ne peut, comme tel, être recommandé que pour les grandes collections
non encore installées; M. Chodat cite d’ailleurs un cas personnel où il a
constaté l'efficacité du traitement des herbiers au sulfure de car-
bone.
M. le D' Emile Hassler, dont les magnifiques échantillons de son
herbier du Paraguay nous sont bien connus, préconise l'emploi du
bichlorure de mercure qui a l'avantage de détruire à fond tous les germes
de moisissures allirant la plupart des insectes destructeurs : pour
certaines contrées où les collections ne peuvent être prémunies contre
les effets de l'humidité atmosphérique, le traitement au sublimé est
indispensable, A l'appui de cette thèse, M. Hassler cite deux exemples de
traversées maritimes, l’une par un temps sec, l’autre par un temps
! Ces renseignements ont été obligeamment fournis à M. de Candolle par
M. M.-L. Fernald, assistant à l'herbier de Gray; ils ont été également publiés
dans « Rhodora» (no d'octobre 1903) par M. B.-L. Robinson, qui se loue grande-
ment des résultats obtenus par cette méthode.
1130 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (124)
humide, qui lui ont permis d’experimenter d’une manière concluante
l'efficacité du traitement des collections par le sublimé. Toutefois, pour
obtenir le maximum d'efficacité, il est indispensable que les échantillons
ainsi traités séjournent dans l'alcool sublimé jusqu’à complète saturation,
ce qui, évidemment, exige beaucoup de temps.
M. Gustave Beauverd rappelle le double traitement au sulfure de
carbone, puis au sublimé, préconisé par M. Emile Burnat, et pense que
c’est là le moyen préventif le plus sûr lorsque le temps et l’espace man-
quent pour sublimer de suite un envoi quelque peu important. — Pour
les collections attaquées seulement par le petit Athropos, l'emploi de la
naphtaline lui parait une mesure préventive suffisante.
Les résultats de la discussion peuvent donc se résumer ainsi :
1° le formol, puissant destructeur de bactéries, n’est nullement insec-
licide et son emploi ne peut être recommandé pour les collections de
plantes;
20 la naphtaline est un simple palliatif : éloigne les Athropos mais ne
les détruit pas; son odeur désagréable et persistante ne permet guère
d’en recommander l'emploi; |
30 le bichlorure de mercure (sublimé corrosif) à raison de 30 grammes
par litre d’alcool à 90° est l’insecticide le plus puissant et dont les effets
offrent la plus grande garantie de durée; on lui reproche a) son emploi
dangereux pour la santé de l’homme, 5) de détériorer les échantillons
dans bien des cas. c) une perte de temps sensible pour la préparation
des échantillons, d) son coût.
40 Le sulfure de «arbone est un insecticide de toute efficacité, mais ses
propriétés volatiles limitent considérablement la durée de son pouvoir
insecticide : comme tel, exige de fréquents renouvellements du traite-
ment, et partant, nombreux remaniements à défaut d’installation spéciale
exigeant une mise de fonds considérable.
HIERACIA INTÉRESSANTS OU NOUVEAUX RÉCOLTÉS AU SIMPLON
(Valais). — Donnant suile à sa proposition lue en séance du 12 octobre,
M. le chanoine Emile Favre, membre correspondant de la société, com-
munique, par l'organe de M. Beauverd, la liste et les diagnoses suivantes
des différents Hieracia qu’il a récoltés en juillet et août 1903 en diffé-
rentes localités du Simplon (Valais) :
Hieracium alpicola Schl. (jusqu’à 2400 m.); H. aurantiacum L. (prai-
ries au-dessus de la galerie de Kaploch); H. glanduliferum Hoppe, type
(derrière l’Hospice; pas très commun sur le Simplon); ead. var. calves-
(125) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1131
cens Fries (pres de l’Hospice); H. vulgatum Fries, type (au-dessus de la
galerie, pres Schalbet); ead., f. versus Subcæsium-inclinans (entre
Kaploch et Schalbet); A. oxydon f. typicum : pres Schalbet; H. nigrescens
ssp. Rhæticum Fr. (= alpinum X silvaticum), environs de l’Hospice;
H. Juranum Fr., type (= prenanthoides X silvaticum), près de Kaploch
et plateaux du Simplon. — Toutes ces espèces étaient déjà connues en
d’autres stations du Simplon et avaient été consignées dans le «Guide du
Botaniste sur le Simplon ». de notre collègue et correspondant.
Nouveau pour la flore du Simplon :
H.zystolepium (—auricula x Peleterianum) NP.— Prèsde Schalbet. Août.
H. Laggeri Schiz.-B.. ssp. sparsicapillum NP. (= sabinum-glaciale) NP.
—- Près de l’hospice du Simplon. Juillet-août. — Obs. Cette forme n'est
pas identique à celle de l’Eginenthal.
H. villosum L. ssp. glaucifrons NP. — Près de Schalbet. Août.
H. glanduliferum Hoppe, ssp. piiferum Hoppe, normale c) ee,
NP. — Près de l’hospice. Août.
H. vulgatum Fr., var. alpestre Uechtr. — Près de Schalbet. Août.
H. subcæsium Fr. (— subincisum A.-T. p. p.), SSp. psammogenes Zahn.
— Pres de Schalbet. Juillet-aoüt.
Ead. var. profundedentatum Favre, var. nov. — Feuilles profondement
dentees. En compagnie du type, pres Schalbet, sur le Simplon.
Ead., ssp. oxydontogenes Favre et Zahn subsp. nov. Près de Schalbet.
Juillet-aoüt. Primo visu, cette plante fait l’effet d'un hybride : oxydon X
subcæsium. Les calathides sont plus grandes que dans oxydon, mais
lui ressemble beaucoup par l’indument gris-blanchätre; les feuilles sont
plus poilues et se rapprochent davantage de celles du H. subcæ-
sium.
ead., ssp. pseudo-cirritum Zahn et Touton ined. 1902. Plante inter-
mediaire entre H. subcæsium Fries et H. cirritum A.-T. — Feuilles
basilaires ovales ou ovales-lancéolées, les extérieures assez petites,
obtuses; les intérieures subaiguës ou atténuées-aiguës, d’un vert jaunâtre,
un peu épaisses, hérissées de poils blancs assez courts sur les nervures
et les pélioles, denticulées, arrondies à la base ou parfois atténuées en
pétiole subaile. Tige scapiforme, flexueuse, haute de 2-3 dem., très peu
poilue. un peu floccifere à la base, fourchue-oligocéphale, munie parfois
d'une longue bractée subpiliforme 1-2 rameaux latéraux éloignés, dressés,
à 1-2 capitules; pédoncule terminal long de 3-5 à 10 cm.; calathides 2-3 à
5, ovoides-arrondies à la base, gris-noirâtres, à divisions du péricline
longuement acuminées, hérissées, peu glanduleuses et à poils étoilés
1132 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (126)
nombreux. Fleurs d’un jaune-vert très profond; dents des ligules non
ciliolées, souvent d’une couleur plus foncée; styles obscurs; achènes
noirätres. — Simpion, 1900-2000 m. (Favre); pas rare dans les vallées
d’Eginen et de Binn (Zahn, Touton).
H. incisum Hoppe, ssp. ovale Murr, f. nov. cordifolium Favre et Zahn.
Feuilles cordiformes très minces, papyracées. — Près de Schalbet. Août.
H. oxydon Fr., f. nov. latifolia Zahn. Feuilles très grandes, ovales-lan-
céolées, avec une caulinaire presqu’aussi grande. — Au-dessus de la gale-
rie de la Cascade. Août.
H. oxydon Fr., ssp. var. hymenophylla Fr. — Près de Schalbet. Fin
juil.-août. — Obs. C’est la plante que feu M. Christener de Berne nous a
déterminée lui-même sous le nom de H. Trachselianum Christ.
H. oxydon Fr., ssp. farinicaule Favre et Zahn subsp. nov. Differe du
type surtout par les glandes assez nombreuses sur les calathides, les
pedoncules, les rameaux et le haut des tiges, par les tiges floccifères et les
feuilles plus poilues. I a le port de l’oyxdon et les glandes du silva-
ticum. — Près de Schalbet. Août.
H. cirritum A.-T., ssp. nigritellum A.-T., 4) normale NP. p. 263
(= glanduliferum > silvaticum). — Plateau du Simplon et monticule
au-dessus du chemin des chalets de Stalden. Août. — Obs. C’est le
H. glanduliferum var. speciosum Nob. de notre Guide sur le Simplon,
p. 130.
H. nigrüellum A.-T.,2) Favreanum A.-T. (NP., p. 264), — H. Besseanum
Favrat (= glanduliferum X silvaticum). — Collines aux environs de
l’hospice. Juil.-août. — Obs. C’est le H. glanduliferum var. insigne Nob.
Guide, p. 129. En comparant avec soin les descriptions d’Arvet-Touvet
pour cirritum A.-T., nigritellum A.-T. et Favreanum A.-T., nous sommes
convaincu que ce dernier ne peut absolument pas être identifié avec les
deux autres qui en diffèrent du tout au tout. Nægeli et Peter se sont
trompés en les identifiant et c’est Arvet-Touvet qui a raison. Notre
glanduliferum v. insigne qu’Arvet-Touvet a dans la suite nommé
Favreanum est un type irès distinct de tous ses voisins : c'est avec
notre H. glanduliferum v. speciosum qu'il a le plus de rapports.
H. humile Jacq. var. pseudo-Cotteti Zahn. — Chemin-Neuf, peu apres la
chapelle de Saint-Bernard, dans la vallée de la Lizerne, 22 juin. Obs. C’est
la seule espèce qui ne soit pas du Simplon.
H. nigrescens Willd., ssp. rhæticum Fr. f. stylosum Zahn f. nov. Cala-
thides à ligules tubuleuses. — En montant au Sirwolten-See et pres de
l’hospice. Août.
(127) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1453
H. atratum Fr. var. helveticum Zahn (= alpinum < silvaticum). —
Plateau du Simplon. Aoüt.
H. Bocconei Grisb. (hıspidum Fr.) var. Sempronigenum Favre et Zahn
var. Nov. (= alpinum-vulgatum). Folia et caulis albipilosa. — Au-dessus
de la Croix de Schalbet. Août. — N. B. Il diffère des individus de la
Maienwand et des autres localités suisses (Zahn).
H. Boconnei Griesb. var. Sempronigenum «) inciso-dentatum Favre
f. nov. Feuilles radicales fortement incisées-dentées. — Au-dessus de la
Croix de Schalbet.
H. albidum Will. f. angustifolia, elata f. nov. Tige très élevée, à feuilles
très étroites et très allongées. — En montant au Sirwolten-See.
Août.
H. chlorifolium A.-T.. ssp. Leoninum NP. (= scorzoneræfoliam Xelon-
gatum !). — Pres de la galerie de la Cascade. Aoüt.
H. Juranum Fr. ssp. pseudo-Juranum A.-T. — Près de la galerie de
Kaphloch. Août.
H. pseudo-Juranum A.-T., var. acroastrum Favre et Zahn, var. nov.
(= Prenanthoides < subcæsium). Calathides et pédoncules avec glandes
courtes et avec poils étoilés très nombreux dans le haut de la plante. —
Pres de la galerie de Kaphloch. Aoüt.
H. pseudo-Juranum A.-T., f. dentatum Favre f. nov. — Feuilles den-
fees et non entières ou subdentées. — Près de Kaphloch. Août.
4. pseudo-Juranum A.-T., ssp. prenanthopsis M. et Z. var. serrato-
dentatum Zahn mss. in herb. Bernoulli 1901, var. nov. (= prenan-
thoides > silvaticum). Feuilles denticulées entre les dents fortement
saillantes. — Se place entre pseudo-Juranum et Juranum Fr. — Près de
la galerie de Kaphloch. Août.
H. pseudo-Juranum A.-T., ssp. subperfoliatum A.-T. (= prenanthoides
> silvaticum). — Près de la galerie de Kaphloch. Août.
H. pseudo-Juranum A.-T., ssp. subperfoliatum A.-T. forma dentatum
Favre, f. nov. — Feuilles bien dentées. non entières ou subdentelées.
— Kaphloch. avec le précédent. Août.
H. Juranum Fr. ssp. Juranum Fr. forma Jurano-subperfoliatum
Favre, f. nov. A placer entre subperfoliatum A.-T. et Juranum Fr. —
Près de la galerie de Kaphloch. Août.
H. Juranum Fr. forma alpestre Favre, f. nov. Forme alpine à
feuilles entières ou légèrement denticulées. — Galerie de Kaphloch.
Aoül.
H. subalpinum A.-T. — Près de la galerie de Kaphloch. Août,
BULLETIN DE L'HENBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembhce 4903, 75
1134 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (128)
H. ochroleucum Schl. ssp. pseudopicris A.-T. (= prenanthoides > albi-
dum). — Päturages de la Coupure, de Schalbet et de Kaphloch. Août. —
Obs. C’est la plante que M. Christener nous a déterminée, dans le temps,
sous le nom de H. lutescens Hut. et une autre forme que M. Favrat a
nommée A. cydonizfolium Will. Voir mon Guide, p. 134, et Bull. Murith.,
fasc. III, p. 57.
H, pallidiflorum Jord., ssp. Juteri Hsm. var. subcinereum Zahn (= pre-
nanthoides < albidum). — Non loin de la galerie de Kaphloch. Août. —
Obs. C’est la plante que feu M. Favrat nous a déterminée autrefois
pour H. picroides Vill. et la considérait comme une plante hybride de cydo-
niæfolium avec albidum. Voir Guide, p. 135 et 251, et Bull. Murith.,
fasc. III, p. 56, et fasc. V et VI, p. 90.
Toutes les déterminations de cette liste ont été vérifiées par M. Herm.
Zahn, de Karlsruhe (Allemagne), le spécialiste bien connu. En outre, de
beaux échantillons de doubleis d’une notable partie des espèces énumé-
rées sont communiqués à l'assistance et tenus à la disposition des bota-
nistes dans les herbiers Boissier, de Candolle et de l’Université, selon le
désir de notre correspondant, qui espère pouvoir compléter cette collec-
tion à la prochaine occasion. — Au nom de la Société, M. le Président
fait remercier vivement M. le chanoine Favre pour sa précieuse collabo-
ration.
FLORAISON AUTUMNALE DE PRIMULA VULGARIS. — M. Viret
présente de magnifiques touffes de cette plante récoltées le 6 novembre
en pleine floraison dans les prairies du Petit-Saconnex, près Genève.
OBSERVATIONS SUR LE GENRE TRIPANOSOMA. — M. le pro-
fesseur Chodat, en apprenant que tous les chevaux que notre collègue,
M. le Dr Hassler, possède au Paraguay viennent de périr à la suite d’une
infection par un Tripanosoma, demande s’il existe des représentants de
cette Flagellée dans les eaux douces de notre contrée. et donne quelques
renseignemenis pour vérifier la présence de ce dangereux parasite, par
exemple dans le corps des poissons. M. le D' Penard assure sa collabo-
ration pour les recherches à entreprendre dans nos environs.
UNE CORTINAIRE INÉDITE. — M. le Professeur Charles-Ed.
Martin présente la moitié d’un exemplaire d’une Cortinaire récoltée à
la Grande-Gorge (Salève), remarquable par sa coloration verte et vio-
lette, ses lames inégales et brusquement rétractées dans une marge très
(129) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 11435
fortement ondulée. Ce champignon n’a pu être identifié par notre col-
lègue à aucune espèce décrite; mais comme il s’agit d’un individu isolé,
M. Martin s’abstient, jusqu'à plus ample informé, de le faire passer dans
la nomenclature.
QUELQUES PLANTES DES ENVIRONS DE BALLAIGUES (Vaud). —
M. Augustin de Candolle fait circuler de curieux exemplaires d’une
forme aberrante de Veronica officinalis, remarquable par sa souche radi-
cante robuste à entrenœuds courts, ses feuilles plus larges et l’unique
épi florifère dense et très allongé de chacun de ses stolons. Lieux très
ombragés et touffus de la forêt. — Des environs de Ballaigues, M. de
Candoile nous présente encore Galium rotundifolium L., seconde station
connue pour la flore entière du Jura vaudois!’ puis quelques Rosa et
Veronica spicata récoltés à une altitude de plus de 900 m.
Après la levée de la séance, à 9 h. °/s, l’assistance est invitée à exami-
ner un magnifique spécimen en pleine floraison de Musa Ensete ayant
fleuri en plein air dans une campagne de nos environs el acquis par le
laboratoire botanique de l’Université lors de la récente exposition horti-
cole où avait figuré ce bananier de l’Abyssinie.
Assistance : 11 membres et 1 invité, MM. Augustin de Candolle, Beau-
verd, Viret; Dr Boubier, Prof. Chodat, Guinet, Dr Hassler, Prof. Martin,
Dr Penard, Mie Dr Rodrigue, MM. H. Romieux et Blachier.
! Le catalogue Durand et Pittier, in Bull. S. B. Belg. 1882, ne signale
qu'une seule station de cette plante pour le district subjurassien de Gimel, et
son supplément (Bruxelles 1886) indique «sur Premier» l'unique station de
cette plante jusqu'alors connue dans le district jurassien proprement dit.
DO — ——
1156
BIBLIOGRAPHIE
O. DRUDE. Der Hercynische Florenbezirk. Grundzüge der
Pflanzenverbreitung im Mitteldeutschen Berg- und Hügel-
lande vom Harz bis zur Rhön, bis zur Lausitz und dem
Böhmerwalde. Un volume grand in-8°, de xıx et 671
pages, avec 5 planches, 16 vignettes et une carte en
couleurs. Leipzig, Engelmann, edit., 30 marks, en
souscription 28 marks. (Forme le volume VI de la
collection de monographies phytogeograghiques Die
Vegetation der Erde de MM. Ad. Engler et O. Drude.)
Ce remarquable volume inaugure dignement l'étude phytogéogra-
phique de l’Europe centrale au nord des Alpes par un exposé de la
végétation du district floristique hercynien. Sous ce dernier nom, l’auteur
désigne tout le centre de l’Allemagne à l'exclusion des territoires
rhénans et du Jura à l’ouest, des Sudètes à l'Est, et des plaines de
l'Allemagne du Nord. Le territoire naturel hercynien embrasse en
majeure partie des régions couvertes de collines. au-dessus desquelles
s'élèvent des massifs montagneux n’atteignant nulle part 1500 mètres.
On se fera une bonne idée du travail énorme que représente cette
monographie, si on considère que les explorations de M. Drude se sont
étendues sur une surface d'environ 1500 lieues géographiques carrées
et que l'index bibliographique placé en tête de l'ouvrage mentionne
les titres de 466 ouvrages ou mémoires se rapportant à ce territoire!
Le corps de l’ouvrage est divisé d’une facon très commode en quatre
parties distinctes : 1° Aperçu géographique, climatologique et floristique;
20 les formations végétales dans leurs caractères essentiels et leurs
différenciations: 3° la distribution des formations el des espèces caracté-
(2) BIBLIOGRAPHIE. 1137
ristiques dans le territoire hereynien; 4° les éléments de la flore hercy-
nienne et les lignes de végétation.
Une large place est donnée partout aux Muscinées et aux Lichens,
grâce à la collaboration eryptogamique de M. B. Schorler.
Suivons sommairement l’auteur dans son exposé.
lo Aperçu général. — Le district hercynien est divisé en quinze terri-
toires dont trois (Hesse-Hanovre) forment le groupe occidental, trois
autres ie groupe central (Thuringe), trois encore le groupe oriental
(Saxe supérieure) et les six derniers constituent le groupe montagneux.
Le groupe montagneux est formé exclusivement par des territoires
pourvus de montagnes dépassant 400-500 mètres: ce sont : les mon-
tagnes de la Lusace (entre la Bohême et la Lusace inférieure): le Harz; la
forêt de Thuringe; le Vogtland, le Frankenwald et le Fichtelgebirge
(formant un nœud entre la forêt de Thuringe, l’Erz et les montagnes
boico-bohémiennes) ; l’Erz; enfin les massifs boico-bohémiens. Quelques
petits massifs montagneux peu importants sont ratlaches au groupe
occidental, ainsi le Rhön, les forêts de Reinhard et de Sollinger, etc. Les
territoires montagneux présentent toutes les formations minéralogiques
possibles, mais avec une prédominance très marquée des terrains pau-
vres en calcaire (basaltes et terrains cristallins). Dans leur ensemble, les
sommets présentent des formes arrondies; les parois et les à-pics sont
rares. Les cours d’eau se rapportent à cinq bassins valléculaires princi-
paux : la Saale. la Werra, la Weser, la Mulde et l’Elbe. Le climat tempéré
du district hercynien varie naturellement beaucoup suivant l'altitude
considérée : il se distingue du climat des régions allemandes situées
plus au nord et à l'ouest par des variations de température plus fré-
quentes pendant la période estivale. Les précipitations atteignent leur
maximum (30-40 °/o) en été, leur minimum en hiver (10-20 °o). Ici
aussi le voisinage de massifs montagneux fonctionnant comme condensa-
teurs provoque de grandes différences à l’intérieur du district. — La flore
hercynienne renferme 1564 plantes vasculaires, non comprises les nom-
breuses espèces critiques des genres Rosa, Euphrasia, Thymus, etc.
L'endémisme ne se manifeste que par quelques sous-espèces (Armeria
elongata subsp. Halleri, Hieracium bructerum). L'endémisme, même
sous celle forme atténuée, est beaucoup plus faible que dans les Sudètes.
L’eiude de l'aire des especes hercyniennes montre que les espèces appar-
tiennent à onze types différents, représentant presque tous les types
européens(arctique, alpin, uralien, boréal, medio-européen, atlantique, etc.),
1138 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (3)
les types méridionaux et spécialement méditerranéens ne sont repré-
sentés que par l’élément pontique.
20 Analyse des associations végétales. — Cette partie est traitée avec
un soin particulier et renferme une foule de renseignements précieux. —
L'auteur étudie d’abord les foréts (Abies pectinata, Picea excelsa, Pinus
silvestris, Fagus silvatica, Quercus, Corylus, Betula, Populus, Ulmus, etc.),
subdivisées en onze associations silvatiques. — Les landes et les pelouses
sableuses comprennent trois associations différentes : les landes propre-
ment dites (Calluna, Ulex, Genista) ; les plateaux sableux (Corynephorus
canescens, Agrostis, Illecebrum, Corrigiola, Ornithopus) caractéristiques
pour les basses plaines; enfin, les pâturages maigres des montagnes
(Vaccinium, Nardus, Cladoniacées). — Les associations des collines
sèches sont constituées par des espèces steppiques et des espèces préal-
pines. Un premier groupe comprend les faillis (Prunus, Sorbus, Amelan-
chier, Rosa, Génistées, Ribes, Cornus, Viburnum), remplissant les inter-
valles entre les rochers ou entourant les lisières des forèts. Les pentes
herbeuses sèches (Anihoxanthum, Avena, Festuca, -Helianthemum,
Thymus, etc.), correspondent sur les sols inclines aux prairies des sols
plats; elles présentent beaucoup d'espèces à dispersion intéressante
(Andropogon Ischæmum, Stipa pennata et capillata, etc.). Les terrains
rocailleux secs hébergent une formation voisine de la précédente, mais
présentant des espèces xérophiles plus nombreuses (Sempervivum,
Sedum, Allium montanum, Teucrium Chamædrys, Peucedanum Cervaria,
Pulsatilla, ete.). Enfin, les rochers et éboulis renferment toute une serie
d'espèces à faciès montagnard qui donnent à la flore hercynienne un
charme particulier. — Un chapitre particulier est consacré aux prairies,
tourbières, landes montagnardes et associations subalpines. Ce titre cor-
respond assez bien au contenu très varié de ce chapitre. Nous avouons
avoir de la peine à nous familiariser avec le groupement que fait ici
l’auteur. Dans les Alpes, il serait impossible de trouver des arguments
plausibles à l’appui de la classification de M. Drude. Les landes subal-
pines, les formations rupicoles calciphiles, les prairies et les tourbières y
constituent des associations aussi totalement différentes que les forêts et
les prairies, en tous cas beaucoup plus tranchées que les associations des
collines sèches comparées à toutes les autres formations. Peut-être ce
groupement se justifie-t-il mieux dans le district hercynien qu'ailleurs ?
Quoi qu’il en soit, l’auteur nous inilie d’abord avec les prairies des
plaines et des vallées (100-400 mètres) avec Alopecurus, Dactylis,
(4) BIBLIOGRAPHIE. 1139
Phleum, Festuca arundinacea, Avena elatior, Bromus mollis et race-
mosus, Ombellifères. etc., opposées aux prairies des montagnes (de
400-500 mètres et au-dessus), avec Festuca rubra, Agrostis canina, Meum
athamanticum, Trollius, Arnica. Les prairies tourbeuses sont caracté-
risées par la présence de joncaies et caricaies, d’Orchis hygrophiles, en
plus des Graminees. Les tourbières très abondantes, représentées par
plusieurs clichés instructifs, sont réparties par l’auteur en : tourbières
des régions inférieures avec espèces caractéristiques atlantiques, et
hautes tourbieres avec espèces alpines, arctico-boréales ou ouraliennes.
Ces dernières représentent les sagnes de nos montagnes. A la suite des
tourbieres, viennent les landes subalpines (Calluna, Vaccinium, Nardus,
Empetrum, auxquels se joignent de nombreuses espèces subalpines ou
même alpines), et enfin l'association des espèces subalpines et alpines
caractéristique pour les rochers, les arêtes, les coupoles, etc. (Agros-
tis rupestris, Poa alpina, Juncus trifidus, ete.). — Les associalions aquati-
ques sont représentées dans le district hercynien par cinq groupes :
1° les espèces submerses ou flottantes des eaux tranquilles (nombreux
Potamots, 2 Naias, 5 Lemna, etc.).; 2° les espèces ripariales des étangs,
déterminant trois faciès (faciès à Typha, à Heleocharis et a Littorella);
3° les oseraies avec leur cortège de plantes hygrophiles ; 4° la végétation
des sources et torrents des montagnes; 5° les associations halophiles. —
Cette partie se termine par une étude des plantes rudérales et des
« mauvaises herbes ».
3° La quatrième partie, de beaucoup la plus importante, est consacrée
à la distribution des associations dans les divers territoires hercyniens,
autrement dit à la description g&obolanique de ces territoires. On conçoit
que nous ne puissions donner ici même un apercu de la richesse d’infor-
mation extraordinaire développée dans 335 pages de texte serré. Le
plan suivi par l’auteur pour chaque monographie de territoire est à peu
pres le suivant : d’abord un aperçu physico-géographique du territoire,
puis une description de ses associations végétales, enfin ce que l’auteur
appelle des « tableaux floristiques topographiques ». Dans ces tableaux,
l’auteur dépeint la florule de localités types choisies ad hoc à litre
d'exemples concrets. Le lecteur est promené à travers monts et vaux par
un guide de premier ordre qui sait à merveille mettre en rapport les
faciès infinis du paysage et des associations végétales avec les conditions
du milieu extérieur, La langue employée par l’auteur est souple et pitto-
resque, sans rien sacrifier à l'exactitude, de sorte que la lecture de cette
1140 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (5)
partie est pour tout phytogéographe un vrai plaisir. Comme source de
renseignements el comme guide pour ceux qui voudraient faire connais-
sance personnelle avec la flore hercynienne, cette partie est capitale. De
beaux clichés, répartis en phototypie hors texte et en vignettes dans le
texte donnent un puissant attrait aux descriptions. Enfin, des petites
cartes pour les régions particulièrement intéressantes el une grande
carte en couleur pour l’ensemble du territoire complètent d’une facon
parfaite cette monographie.
4° La dernière partie traite des éléments de la flore hercynienne et de
leur origine, ainsi que des lignes de végétation. C'est là peut-être que se
montre le mieux la maîtrise de l’auteur. Les conclusions sont déduites
avec la pondération et la sobriété que donne seule une longue expérience.
Après avoir légitimé la constitution d'un district de flore hercynien et
avoir discuté ses rapports (différences et congruences) avec les districts
floristiques voisins, M. Drude entreprend d’esquisser l’histoire de cette
flore. — Les temps glaciaires ont laissé des traces marquées dans la
composition des landes subalpines et des sagnes. Placées entre la ligne-
limite méridionale des glaces de l’Allemagne du Nord et les moraines
septentrionales des glaciers alpins, les montagnes hercyniennes ont été
colonisées par trois éléments qui y sont encore représentès par diverses
espèces : les éléments boréal-ouralien, arctico-alpin et alpin-carpathique.
D’autres traces, représentées surtout par des espèces alpines et subal-
pines, s’en retrouvent dans les formations des collines sèches et des
rochers. — La période steppique posiglaciaire (période xérothermique) a
amené dans la flore des collines sèches et des rochers de nombreux
éléments pontiques.— L’auteur estime impossible de rattacher l’arrivée
des diverses espèces psychrophiles aux différentes périodes d'extension
des glaciers. Pour lui, l’histoire positive de la flore hercynienne com-
mence à la dernière période d'extension glaciaire. Il lui paraît peu
probable que des espèces pontiques thermophiles aient pu supporter
dans sa dition le climat de cette dernière période glaciaire. Par consé-
quent, l’origine de l'élément pontique est placé au moins dans sa grande
masse, dans la période steppique postglaciaire. Que des variations de
climat se soient produites depuis lors, cela paraît très probable à l’auteur:
mais ces variations ont été beaucoup moins marquées que celles qui
viennent d’être mentionnées et ne peuvent faire l’objet actuellement que
d’hypotheses invérifiables. En résumé, l’histoire floristique du district
hercynien est déterminée essentiellement par trois périodes principales
(6) BIBLIOGRAPHIE. 1141
correspondant à autant de régimes climateriques différents : 1° la der-
nière période glaciaire; 2° la période steppique posiglaciqire (xérother-
mique); 3° la période silvatique ou période actuelle; celte dernière ayant
présenté des oscillations probables dans le sens de la sécheresse et dans
le sens de l'humidité.
Les idées exposées par M. Drude correspondent entièrement à celles
que l’auteur de ce compte rendu défend quant à l’histoire floristique des
Alpes occidentales depuis de longues années. C’est avec une vive satisfac-
tion que nous constatons cette confirmation venant d’un phytogéographe
te] que M. Drude.
Une élude des lignes de végétation actuelles du territoire hercynein,
un index géographique el technique et un index des noms de plantes
terminent ce bel ouvrage dont la lecture est indispensable à tous ceux
qu'intéresse la phytogéographie européenne.
8 octobre 1903. J. BriQuer.
— ea ——
AWVIS
Le premier numero du tome IV du Bulletin de
l’Herbier Boissier (Index botanique non compris) sera
envoyé à tous les abonnés de 1903. Ceux qui ne
retourneront pas ce numéro, avec la mention « hefuse »,
seront considérés comme abonnés pour l’année 1904
et sont priés de bien vouloir envoyer à l’Herbier
Boissier, Chambézy (Suisse), le montant de leur
abonnement en un mandat postal.
En attirant l'attention des botanistes systémati-
ciens sur I’Index botanique universel que nous publions
indépendamment du Bulletin (voir à la 4° page de la
couverture), nous avons l'avantage d'annoncer que
nous continuerons en 1904 à favoriser d’une différence
de 10 fr. les abonnements à l’ensemble des deux
publications, selon le tableau ci-dessous :
PRIX DES ABONNEMENTS
Bulletin Bulletin
ou Index (séparés) et Index (réunis)
SUISSE 2 N UNE Er. 20.— Fr. 30.—
Union Postale.......... » 25.— » A40.—
Bulletin de l'Herbier Bossier.
Decembre 1903.
1143
TABLE
DES
TRAVAUX PAR NOMS D'AUTEURS CONTENUS DANS CE VOLUME
Pages
AZNAVOUR (G.-V.). — Un Symphytum nouveau........................ 988
Fa). — Ins. Josef Franz Freyn... . \......2.. 22200002 een. 160
BE Auguste de Coincy 42:12 ne ee ei 260
BEAUVERD (G.). — Société botanique de Genève. Compte rendu des séances. 70.
155, 256, 350, 453, 553, 642, 1000, 1128
BEAUVERD (G.). — Le Carex Pairei F. Schultz dans le Jura............. 364
Beauverp (G.). — Notes floristiques sur les Alpes d’Annecy............. 942
Becker (W.). — Viola Cavillieri n. sp. e sectione Melanium DC (avec
RE RE N ER RE RS NT
Becker (W.). Ueber den Formenkreis der Viola lutea Huds............. 889
Becker (W.). Viola diversifolia (DC.) W. Becker...................... 892
Borssreu (H. de). Les Ombellifères de Corée, d’après les collections Faurie. 953
Borssieu (H. de). — Les Ombellifères de Chine........................ 837
BORNMÜLLER, (J.). — Ueber zwei für die Flora von Makaronesien neue
Beenler Gatlunv Umbilzcus .. 2... 2 Re se AR ARAUtE 47
Bornmüzter (J.). — Weitere Beiträge zur Gattung Dionysia (mit Tafel VI). 590
nes) Bibliographie... ..... 2.002. Dn de, 67 et 1136
Brunıes (St.). — Floristische Notizen von Ofenberg ................... 29
Camus (G.). — Société pour l'étude de la flore franco-helvetique.......... 733
CanDoLLE (Aug. de). — Tiliaceæ et sterculiaceæ novæ................... 369
CanpoLLe (C. de). — Meliaceæ novæ e Novo-Guinea, Samoa et Novo-Cale-
D a STONE AUS Re AG AS ER Di 161
ÜHENEVARD (P.). — Contributions à la flore du Tessin. Une herborisation
AUOT GRITINONE, 622. 2 UE Rs ne een e 278 et 419
CAEVALLIER (L.). — Deuxième note sur la flore du Sahara ........ 669 et 757
Caovar (R.). et Hasszer (E.). — Plantæ Hasslerian®, soit énumération des
plantes récoltées au Paraguay, de 1885 à 1902, par le Dr Emile Hassler. 50,
239, 342, 387, 538, 612, 701, 780, 906, 1007 et 1097
Carisr (H.). Filices Chinæ centralis leg. Wilson................,...... 508
ER PCR HOVZBA Sr. te ere DEN ANS SENS te LE. 2e 147
Carisr (H.). Fougères de Madagascar, récoltées en 189% par le Dr J.-C.
Lan Eu Ë NE A ME AE ERREGER ANDERE DR ER N 31
Comcy (Aug. de). — Les Echium de la sect. des Pachylepis sect. nov. 261, 488
+ Comncy (Aug. de). — Notice nécrologique par W. Barbey... .......... . 260
FReyn (J.). — Plantæ ex. Asia media................. 557, 685, 857 et 1053
+ Frevn (J.). — Notice nécrologique par W. Barbey................... 160
Hackez (Ed.). — Gramina a Cl. Urbano Faurie anno 1904 in Corea lecta.. 500
Hacuer (H.). — Ueber die Abgrenzung und Verwandtschaft der einzehnen
Sippen be: den Scerophularineen................ ea NENNE 181
Hauer (H.). — Vorläufiger entwurf des natürlichen (Phytogenetischen)
BY BLENIBLGEEDEHOHPHANZEIR: ans ete Renee nah ee ne 306
114% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.),
HERZoG (Dh:)-=Taubmoos mISCElEn u 2 nn CRE EC TR CURE 149
KeLLer (R.). — Beiträge zur Kenntnis. der Flora des Bleniotales... 371 et 461
LœseNER (Ih) == Plante Selemane nn 2.222. CON Pt 81, 208, 278
Magnus (P.). — J. Bornmüller. Iter Anatolicum tertium 1899. — Fungi.
(Tab. VERTE PA PRG SR a 573
Mez (C.). — Additamenta monographica 1903 .................... 150, 224
Mürrer (K.). — Neue und Kritische Lebermoose (avec planche [)........ 3%
Porrer (A.). — Quelques plantes du Jura vaudois..................... 652
Rovx..(@:).. = Correspondance MR NE NES PRO eE 1050
ScHINZ (H.). — Beiträge zur Kenninis der Amarantaceen ............... 1
Schinz (H.). — Beiträge zur Kenntnis der Schweizerflora. — Hypericum
Desetangsii Lamaiteinlden Schweiz Bi RER
SCHINZ (HE Flonstische beiträge. ...% LR SIN er ECS 24
Scaivz (H.) und Juno» (H.). — I. zur Kenntnis der Pflanzenwelt der
Dela902 Bay. Sn Dal En N EA 693
SCHINZ (A. ). Beiträge zur r Kenntnis der Afrikanischen Flora, XV (tab. VII,
NENNE SER re URSS 663, 812, 89%, 975 et 1069
Schmz (H.). — Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora (neue
Bolse) nV RR CEE im OS CR At TS 89%
SOLEREDER (H.). — Zwei berichtigungen (avec une gravure) ............. 118
SOLEREDER (H.). — Ueber Artocarpus laciniata Hort. und ihre Zugehörig-
keit zu Ficus Cannonii N. E. Brown (avec planche IM).............
STEPHANI (F.). — Species hepalticarum......... 98, 326. 522, 596, 873 et 059
Wirczek (E.). — Note sur une forme rare ou peu observée du Convallaria
LAC" ARR NA ARE RER La Pat ER AN ne EEE An | 650
PLANCHES CONTENUES DANS CE VOLUME
PLANCHE 1. — Scapania paludosa C. Müll.
PLancHE 2. — Viola Gavillieri W. Becker, sp. nov. 1902.
PLANCHE 3. — Blatlformen von Freus Cannoni Hort.
PrancHhe %. — Fungi J Bornmüller, iter Anatol. TIL (1899).
PLANCHE D. » »
PLancne 6. — I. Dionysia Straussii Bornm., sp. nov. — IE. Dionysia Hissa-
rica Lipsky. — II. Dionysia Sintenisii Slapf. — IV. Dionysıa
Aucheri (Duby) Boiss. — V. Dionysia arelioides (Lehm.) Boiss.-
var. adenophora Borm. var. nov.
PLancHE 7. — Crassula compacta Schönl. var. nov. elatior Bak. fil.
PLancHe 8. — Crassula enantiophylla Bak. fil.
PLancHE 9. — Crassula (Gobulea) Rehmannii Bak. fil.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2ne serie. — Tome III. 1905.
TABLE DES TRAVAUX PAR ORDRE DE MATIÈRES
Biologie, Morphologie. Physiologie
(générales et spéciales).
CANDOLLE, C. de. Monstruosité
chez un Cypripedium........ 397
Copar, R. Double fécondation
chez Parnassia palustris..... 363
CHopatT, R. Conditions du para-
sitisme chez les Algues....... 648
CHoDAT, R. Nouvelles recherches
sur les ferments oxydants....
Caopar, R. ei Bach, A. Nou-
velles recherches sur ferments
oxydants chez les végétaux ... 73
LENDNER, A. Cultures de l'As-
pergillus glaucus et var. asco-
SEE SEINEN ORTE 362
SOLEREDER, H. Ueber Artocarpus
laciniata Hort. und Ficus Can-
LUI NII TN D RSR 515
SPRECHER, A. de. Recherches sur
Benmko biloba..... 2.2... 158
Systematique,
Geographie botanique.
a) Plantes vasculaires.
AzNAVvouR, G.-V. Un Symphytum
a 988
3ARBEY, W. Le Thalictrum Bau-
hini pres Geneve............ 1128
BEAUVERD, G. Sur le Liqusticum
Hutellina Brantz .....:...... 15
BeAuveErD, G. Observalions mé-
téorologiques sur la flore de
NEE as 359
BEAUVERD, G. Le Carex Pañræi
TT CAN PEN 36%
JEAUVERD, G. Sur Corydalis fa-
DEE EB EN Re SN 370
Beauvenb, G. Quelques plantes
du sud des Alpes ........... 454
Brauvern, G. A propos des
LECTURE OP EPP PTE 158
Brauvero, G. Herborisation à la
combe d’Envers............. 642
Beauverpn, G. Notes floristiques
sur les Alpes d'Annecy ...... 312
JEAUVERD, G. Plantes de Sou-
TE A 1044
BEAUvVERD,G.. CANDOLLE, Aug. de,
Lexoner, A. et Penard, E.
Plantes anormales........... 646
BECKER, W, Piola Cawıllieri H, Sp. AR)
BEcKEeR, W. Ueber Viola lutea
Hudseir sg Es U 885
Besse, Chanoine M. L’Oxytropis
campestris DC. var. alpina Ten.,
a CO9nER EEE ee 298
BORNMÜLLER, J. Zwei Umbilicus
für Makaronesienfl........... 47
BornmüLLer, J. Zur Gatt. Dio-
PUS) RE LR 390
Boıssıev, H. de. Ombelliferes de
Chine et de Coree....... 837, 953
Brunies, S. Florist. Not. von
Orfenber in oa AREts 29
Camus, G. Soc. fl. franco-helvé-
QUE EEE RE RAR 133
CanDoLLe, Aug. de. Tiliaceæ et
Sterculiaceæ novæ .......... 365
CANDoLLE, Aug. de. Plantes des
environs de Ballaigues.......
CANDOLLE, C. de. Meliaceænovæ. 161
CANDOLLE, C. de. Plantes du Spitz-
Derbi MED nr Nero 356
CHENEVARD, P. Contribution fl.
Tessin er at 278, 419
CHENEVARD, P. Herbor. au Mt
GHITIC ONE aa eg 361
CHevaLLier, L. Flore du Sa-
DATA Sn RCE AE 669 et 757
Caopar, R. Observations hota-
lanıques à Majorque......... DD
CnoparT, R. et Hasszer, E.
Plantæ Hasslerianæ. 50, 239, 342,
387, 538, 612, 701, 780, 906, 1007
; et 1097
Corvcy. Aug. de. Echium de la
sect. Pachylepis, sect. nov. 261,488
Favre, Ch.-E. Hieracia du Sim-
DRE PERS LE Ne alles. 1130
Freyn, J. Plantæ ex Asia media. 557,
685, 857 el 1053
Hackzı, Ed. Gramina a Cl.
U. Faurie 1901 in Corea lecta.
Hazuee, M. Ueber die Serophu-
hi DU 148 De SHE A EN, 181
Hazuier, H. Vorläufiger Entw.des
natürl. Syst. d. Blüthenpflz®. 306
Hassrer, Dr E. Sur l’Ilex Mate. 957
Hasszer, Dr E. Copaifera Cho-
COPANAIED DON. ee
Kezcer, R. Beitr, Fl. d.
RAR A A PESTE
300
371 et 461
1146
LenoNer, A. X Gymnadenia Cho-
data. 2... 2 I AR ST 647
Lenpner, A. Herbor. à Roche-
Parnal géante 1041
Mez, C. Additamenta Monogra-
PHICa =... ee 130, 224
Nrrzschner. Hippeastrum pro-
cerum Lehm an 453
PoRsET, A. Pl. du Jura vaudois. 652
ScHinz. H. Beitr. z. kennt. d.
Amarantaceen). zer. air 1
Schinz, H. Hypericum Dese-
tangsii Lamt. in d. Schweiz.. 10
ScHrnz, H. Floristische Beiträge. 2%
Schinz, H. Beitr. z. Kennt. der
Afrik. Flora... 663, 812, 894, 975
et 1069
ScHinz H. et Junonp H. Pflanz.
d.>Delagoa-Bay-... .. 2... 694
SchmiveLy, Aug. Ronces du bas-
sin du L&man et du canton de
Fribourg. Nano 76
SoLEREDER, H. Zwei Berichti-
AN AI FO N En N EUR PUS 318
Virer. Floraison automnale du
Primula oulgars EEE 20e 1134
Wirczek, E. Sur Convallaria
MOTOS lo ae dei. 650
b) Végétaux cellulaires.
Carisr, H. Fougères de Madagas-
CAT PEN Nasa ee pe 31
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Cueisr, Dr H. Filices nove..... 147
Carisr, Dr H. Filices Chin
centr-. leg. Wilson... 20 508
Guiner, A. Mousses du Spitz-
Deren ee M SR PIRE 397
Herzog, Th. Laubmoos Miscellen. 149
LEnnneR, A. Champignons de
Roche-Parnal A FI Fr 1042
Macnus, P. Fungi Anatol ...... 973
Martin, Ch.-E. Une Cortinaire
inédite 212 2 .7..2 2.1.20 AENENS 1134
Marrın, Ch.-E. Champignons de
103 COS 1042
Mürrer, K. Neue Lebermoose .. 3%
STEPHANI, F. Species hepatica-
rum.. 98, 326. 522, 596, 873, 959
Comptes rendus, Bibliographie.
Technique.
Bar8ey, W. Ingénieur Freyn... 160
Barsey, W. Aug. de Coincy.... 360
BeauverD, G. Soc. bot. Genève,
Compte rendu des séances. 73, 155,
256, 356, 458, 553, 647, 1040 et 1128
Briquer, J. Bibliographie. 67 et 1136
CANDOLLE, Aug. de. Le sulfure de
carbone, insecticide pour her-
bIELS EN N 1129 -
Marrın, Ch.-Ed Marche de la
Société en 1902............. 155
DATES DE LA PUBLICATION DE CHAQUE NUMÉRO
Le numéro À a paru le 30 décemhre 1902.
» 2 » le 31 janvier 1903.
» 3 » le 28 février 1903.
» 4 » le 31 mars 1903.
» 5 » le 30 avril 1903.
» 6 » Je 3 juin 1903.
» 7 » | le 30 juin 4903.
» 8 » le 31 juillet 1903.
» 9 » le 31 août 1903.
» 10 » le 30 septembre 1903.
» AL » le 31 octobre 1903.
» 142 » le 5 décembre 1903.
1147
INDEX DES NOMS DE PLANTES
CITÉS DANS CE VOLUME
Les noms des espèces nouvelles sont imprimés en tfalique.
A. excelsa 643 ; pectinata 643, 1138. — Abutilon angulatum 824;
austro-africanum 825; fruticosum 825; graveolens 825, 826; hirtum 895;
indicum 825; intermedium 824 ; Lugardii 825 ; pycnodon 826 ; ramosum 826 ;
ramosum var. sparmannioides 826 ; Rehmannii 826; Sonneratianum 827. —
Acacia detinens 832, — Acanthococos 625: Hassleri 622, 623, 625. —
Acanthonychia ramosissima 791. — Acanthophyllum adenophorum 867 ;
Fontanesii 870; glandulosum 870, 871; glandulosum var. 8 roseum 871;
glandulosum var. 7 tomentellum 871; microcephalum 869, 871; mucronatum
869, 871; pungens 867, 868 ; spinidens 870, 871 ; spinosum 867 ; squarrosum
868 ; stenostegium 866, 867 ; Stocksianum 868 ; Stocksianum f. pubescens 868 ;
viscidum 869, 870, 871. — Acanthospermum hirsutum 637 ; hispidum 719;
xanthioides 637, 719. — Acanthosyris falcata 414. — Acanthus mollis 734,
737.— Acanthyllis tragacanthoides 673. — Acer platanoides 303; pseudoplatanus
427, 643. — Achatocarpus Balansæ 416, 418 ; bicornutus 416, 417 ; micro-
carpus 416 ; nigricans 87 ; obovatus 416, 418. — Achillea Ageratum 734, 737 ;
atrata X nana 437 ; X Lereschii 735, 737; macrophylla 293, 298, 304, 362,
437, 481; macrophylla X moschata 735; millefolium 481 ; millefolium var.
alpestris 437 ; millefolium var. lanata 293, 437; millefolium var. rubriflora 481 ;
Morisiana 258 ; moschata 293, 298, 437, 457, 481 ; nana 481; setacea 437 ;
stricta 481; stricta f. intermedia 300. — Achyranthes aspera 86. — Achyrocline
alata 716 ; satureoides 637, 716. — Acleisanthes longiflora 87. — Aconitum
Iyeoctonum 385, A24, 944; napellus 27, 78, 91, 100, 103, 196, 385, 424, —
Acrocomia totai 53, 623, 624, 625. — Acrostichum cervinum 552 ; Moorei 148.
— Acrotome amboensis 1095, 1096 ; inflata 1095, 1096 ; pallescens 1096. —
Actæa spicala 385, 424. — Adansonia digitata 836. — Adenium multiflorum
660. — Adenostemma viscosum 70% ; viscosum var. Brasilianum 703, 70%. —
Adenostyles alpina 28, 293, 480. — Adiantopsis chlorophylla 552, 615; chloro-
phylla var, contracta 615 ; radiala 551, 615. — Adiantum :ethiopieum 31, 511 .
1148 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
brasiliense 552, 615 : Capillus veneris var. trifidum 511; cuneatum 552, 615 ;
Davidi 511; emarginatum 511; Faberi 511; filiforma 551, 615; interme-
dium 551; lunulatum 615; pedatum 511; pedatum var. myriosorum 811 ;
serrato dentatum 552, 615 ; subemarginatum 511 ; tenerum 552; tetraphyllum
552. 615 ; venustum 511. — Adonis æstivalis 558, 680 ; microcarpa var. dentata
680 ; parviflora f. miniata 558. — Aechmea distichantha 103%, 1036 ; Drakeana
133 ; polystachya 1035, 1036 ; polystachya var. 8 excavata 1036 ; pulchra 1035,
1036; Tonduzei 132. — Aecidium Phlomidis 580; sanguinolentum 577 ; Frantz-
schelianum 577. — Aegilops Lriancialis 573. — Aegopodium alpestre 954 ;
podagraria 290, 435, 958. — Aeluropus litoralis 681. — Aera caryophyllea var.
typica 375. — Aerua javanica 764, 778. — Aethionema cristatum 697; saxatile
29, 30. — Agave americana 1099, 1101. — Aglaia Bamleri 171, 173; Bauerleni
172, 175 : Bergmannii 171, 173 ; Betchei 179 ; Chalmersi 174, 173; Edelfeldti
171, 174: elœagnoidea 172, 175: Ermischii 171, 173; Forbesiana 171, 174;
Gœbeliana 171, 175 ; Hartmanni 171, 173 ; leucoclada 171, 172; littoralis 172,
176 ; minutiflora 175; myristicifolia 172, 176; Novoguineensis 171, 173; parvi-
flora 172, 176 ; ramuensis 471, 174; Rodatzi 174, 175: sapindina 171, 472 ;
simplieifolia 171. 172; subminutiflora 172, 175; Trichostemon 179: Whit-
meei 178; Zippelii 172, 476. — Aglaiopsis glaucescens 173. — Ago-
nandra brasiliensis 785, 786; excelsa 785, 786. — Agrimonia eupatoria 466.
— Agropyrum Caninum 376; ciliare 506; glaucum 450; longearistatum-
507 ; Pseudagropyrum 500, 507 ; repens 376; repens var. dumetorum 376 ;
repens var. glaucum 450: repens var. littoreum 450; repens var. vulgare
376 ; semicostatum 506; semicostatum var. ciliare 506; semicostatum var.
transiens 507. — Agrostemma githago 383. — Agrostis alba 374, 681;
alba X alpina 448 ; alba var. aristata A448; alba var. compressa 374; alba
var. diffusa 374; alba var. flavida 374: alba var. genuina 374; alba var.
gigantea 374; alba var. patula 374, 448; alba var. prorepens 448 ; alba var.
silvatica 291, 374; alpina 374, 952; canina 1439; canina var. mutica 502;
perennans 500; rupestris 374, 1139 ; rupestris var. straminea 374 ; scabra 502 ;
spicala venti 374; verticillata 675, 681 ; vulgaris 374 ; vulgaris var. dubia 448 ;
vulgaris var. genuina 37%, 448 ; vulgaris var. tenella 374. — Aira fiexuosa 944.
— Aizoon hispanienm 673. — Ajouea Hassleri 229, 792, 793, 79% ; marginata
230 ; trinervis 230. — Ajuga genevensis 475 ; Iva 674; pyramidalis 294, 444,
475 ; reptans 298, 301. — Albersia deflexa 445. — Albizzia Forbesii 658. —
Alcea ficifolia 1068 ; ficifolia y glabrata f. rubriflora 1068 ; Hohenackeri 1067 ;
Karakalensis 1066, 1067; Kurdica 8 schirazana 1068 ; lavatariflora 1068 ; setosa
4067. — Alchimilla acutiloba 577: alpestris 432, 466 ; alpina vera 295, 297 ;
arvensis 81 ; chirophylla 735, 736 ; colorata 432, 466; decumbens 466; fallax
295, 466 : filicaulis 432, 486; fissa 457, 951 ; flabellata 432, 466; flavicoma
432, 433: frigens 432; Gaillardiana 735, 736; giaberrima 295, 432, 466;
montana 486: obtusa 432, 466: pallens 466: pastoralis 43%; pentaphylla
INDEX. 1149
465, 951 : pratensis 432, 446: pubescens 951 ; saxatilis 292, 432, 465 ; saxetana
735, 736 ; straminea 466 : suberenata 434 ; subsericea 295, 297, 432, 457, 465,
950; versipila 432: vulgaris 43%. — Alectorolophus angustifolius 443,
478; hirsutus 294, 301, 443, 478; lanceolatus 297, 478; lanceolalus var.
subalpinus 478; minor 443, 478; minor var. rusticulus 478; modestus 478;
patulus 443, 478, — Aleuria acetabulum 1042 ; cupularis 1042. — Alisma echi-
nocarpum 1031 ; floribundum 1031 ; Michaletti 446. — Alliona incarnata 88. —
Allium carinatum 379; montanum 944, 945, 4138; schœnoprasum 295 ;
senescens 379; sphærocephalum 379, 458; ursinum 364, 446, 644; victorialis
379. — Allophylus edulis 803, 808 ; edulis var. gracilis 808: guaraniticus 803,
807. — Allosurus crispus 294, 373, 451. — Alnus Alnobetula 295; incana 382;
incana X viridis 382; incana var. sericea 301, 382 ; incana v. virescens 382;
viridis 291, 295, 382. — Alomia spilanthoides 703. — Alonsoa caulialata 282.
Alopecurus fulvus 374, 502. — Alpinia nutans 1108 ; speciosa 4107, 1108. —
Alsine brevis 1055 ; brevis f. glanduloso-setosa 1055 ; frutescens 457 ; laricifolia
385, 981 ; Pestalozzæ 581, 582; Phrygia 577 ; recurva var. ciliata 456 ; recurva
var. Formanekii 456 ; recurva var. genuina 457 ; recurva var. glandulifera 456;
recurva var. hispidula 454; recurva var. minor 454; recurva var. nana 456;
recurva var. nivalis 457; recurva subvar. ramosa 455, 457 ; sedoides 385, 582 ;
tenuifolia 426: tenuifolia „ subtilis 1156 ; verna 385; verna var. alpina 385;
Villarsii 258, 454, 734, 735. — Alsophila atrovirens 548, 549, 550, 551; procera
390. — Alstremeria apertiflora 1099, 1101 ; foliosa 1101; Hassleriana 1099,
1101 ; inodora 1099, 4104 ; monticola 1101. — Alternanthera achyrantha 353,
354; argentala 390: aurata 390; brasiliensis 352; Hassleri 353; Hassleriana 352,
399, 619; maritima 353, 355 ; paronychioides 353, 354; paronychioides var.
ovata 352, 353, 394; paronychioides var. robusta 352, 353, 355 ; phylloxeroides
353 ; phylloxeroides var. linearifolia 352 ; pilosa 353, 355; pilosa var. micro-
phylla 352, 353, 355; pilosa f. petiolata 355 ; polygonoides 387; polygonoides
var, ©. radicans 353, 387; ramosissima 352, 355; rosea 353, 355 ; rosea var. alro-
purpurea 352,353; rosea var. cinnabarina 352,353, rosea var. pallens 352, 353;
rosea f. robusta 353 ; rosea var. straminea 352, 353. — Althæa angulata 1069,
1066 ; armeniaca 4065 ; Aucheri 1066 ; cannabina 1065 ; hirsuta 1065 ; lavateri-
flora 1066; Ludwigii 672, 827; rhytidocarpa 1066; rosea 1066, 1067 ; striata
1066 ; sulphurea 1066; sulphurea 2 microchiton 1066. — Alyssum alpestre £&
suffrutescens 69%; campestre micranthum 695 ; cupreum 695; dasycarpum 695;
desertorum 695 ; linifolium 695, 696, 697 ; macrocalyx 672 ; micranthum 69% ;
minimum 695, 697 ; Szowitsianum 695. — Amarantus chlorostachys 86, 353 ;
hybridus 86 ; retroflexus 445 ; silvestris 445; spinosus 86, 353, 354; viridis 353,
35%. — Amaryllis ambigua 1404 ; mesochloa 1400 ; procera 454 ; Rayneri 454 ;
rulila 4401. — Amberboa crupinoides 77%; leucantha 670, 674, 676, 771, 774 ;
Omphalodes 67%, 676, 678, 757, 760; Perralderiana 774. — Amblyodon deal-
batus 451. — Amblystegium curvicaule 15%. — Ambrosia artemisifolia 637,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 12, 5 décembre 1903. 76
1150 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
719; tenuifolia 637, 719. — Amelanchier vulgaris 463. — Ammi Visnaga 1121.
— Ammochloa subacaulis 675. — Ammodaucus leucotrichus 673; leucotrichus
var. brevipilus 673, 678, 679, 681, 757, 762, 770: leucotrichus var. longipilus
673, 677, 678, 770. — Amoora Lauterbachii 470 ; macrocalyx 170 ; myrmeco-
phila 170. — Ampelodesmus tenax 555, 556. — Amphidium lapponicum 153 ;
Mougeotii 150, 152. — Amphistelma aphyllum 65. — Anacyclus alexandrinus
673. — Anadendrum medium 516. — Anagallis cerulea 674, 743 ; phenicea
674, 680; pheenicea var. violacea 733, 737, 743. — Ananas salivus var. brac-
teatus 1035, 1036. — Anastatica hierochuntica 682. — Anchusa hispida 674,
760, 762 ; officinalis 475. — Andrachne ielephioides var. brevifolia 675. —
Andreæa alpestris 154 ; sparsifolia 154. — Andropogon annulatus 764; brevi-
folius 501 ; gryllus 373; gryllus f. auctus 373; gryllus f. typicus 373; Ischemum
373, 501, 1138 ; laniger 675, 759, 761 ; micranthus 501 ; pubescens 675 :
Nardus var. Geringii 501; Serratus 501. — Androsace chamejasme 474;
glacialis 458, 474; helvetica 94%, 952 : imbricata 304, 444 ; obtusifolia 457,
17%; pubescens 945, 952; officinale 289. — Aneilema paraguayensis 24h.
— Aneimia fulva 618; hirsuta 618; phyllitidis 618; tomentosa 618. —
Anemone alpina 943-944: alpina var. sulfurea 385 : Halleri 258; Hepatica 360,
385, 423 ; Hepatica var. albiflora 385 ; Hepatica var. multiloba 423; narcissiflora
385, 942, 943, 944: nemorosa 493, 644; sulfurea 295, 423, 457; vernalis 294,
385. — Anethum graveolens 1121, 1125. — Angelica anomala 958; Coreana
958; decursiva 851; Dielsii 850; Fargesi 850; flaccida 957; gracilis 849; invo-
lucellata 849; Kiusiana 958; laxifoliata 849, 850; megaphylla 851; Miqueliana
958; polymorpha 850, 851 ; pseudo-selinum 848; refracta 850; silvestris 300, 473;
silvestris var. elatior 473; silvestris var. montana 734, 730; sinensis 851: Sutchuensis
849, 850; Uchiyamæ 958. — Angelonia angustifolia 282. — Anguria grandi-
flera 923, 92%. — Anæctangium compactum 152. — Anomobryum concinna-
tum 150, 453. — Anona senegalensis 657. — Anosporum ablepharon 1020;
Cubense 1020; Paraguayense 1020; piliferum 1020 — Antennaria carpathica
296, 481; dioica 437, 480. — Anthemis sabulicola 673, 681. — Anthericum
Liliago 379, 446, 943; pulchellum 656; ramosum 446, 944. — Anthodus
micranthus 802 ; paniculatus 802. — Anthoxanthum odoratum 373, 945; odo-
ratum var. alpinum 448; odoratum var. longearistatum 374; odoratum var.
montanum 297, 374, 448: odoratum var. silvaticum 291, 374; odoratum var.
strictum 447; odoratum var. tenerum; odoratum v. vulgatum 374. — Anthris-
cus silvestris 436, 955. — Anthurium affine 4413; Gaudichaudi 1143. —
Anthyllis cystisoides 55%; montana 943, 944; sericea 679; vulneraria 470;
Vulneraria var. affinis 292; vulneraria var. alpestris 27, 427, 945; Vulneraria
var, rubriflora 427; Vulneraria var. typica 427; Vulneraria var. vulgaris 427. —
Antirrhinum glutinosum 205; maurandioides 282; ramosissimum 674, 759,
761, 762. — Anvillea australis 682, 759, 760, 762, 771; Garcini 771; radiata
774, 772. — Apargia hyoseridifola 742. — Aphanamixis Lauterbachii 170;
INDEX. 1151
macrocalyx 170. — Aphloia madagascariensis 318, 320; mauritiana 318. —
Apium ammi 1124, 1124: australe 4424, 1124; cicutæfolium 953, 954,
957. — Aplopappus scaposus 713. — Aptosimum abietinum 896; abie-
tinum 38 elongatum 895; angustifolium 896, 897; arenarium 897, 902;
depressum 201; Dinteri 902; elongatum 903; eriocephalum var. pubes-
cens 903; glandulosum 899, 903; lineare 897; lineare var. acaule 898;
lineare var. angolense 898; lineare var. ciliatum 897; neglectum 894,
895; Nelsii 900; pubescens 903; Schinzii 901: suberosum 904; traga
canthoides 895; Welwitschi 902. — Aquilegia alpina 385, 950; atrata 644. —
Arabis alpestris 943; alpestris var. glabrata 461; alpestris var. vestita 461;
alpina 461, 643; arcuata var. alpestris 424; arcuata var. glahrata 424; auricu-
lata 569, 652; bellidifolia 457; brassicæformis 734, 735; cœrulea 461 ; hirsuta
461, 64%: muralis 42%, 555, 643; perfoliata 569; pumila 461, 942, 943, 950,
1041; sagittata var. integrifolia 424; saxatilis 304, 424, 652; verna 555. —
Aragoa abietina 199; cupressina 199; lycopodioides 199. — Araujia plumosa
62; Stormiana 65. — Arbutus densiflora 219: densiflora var. 8 petiolaris 219;
discolor 220 ; glandulosa 219; petiolaris 219; varians 219; xalapensis 219, —
Archangelica lævigala 849. — Arctostaphylos alpina 473; arguta var. pyri-
folia 219, 220; attenuata var. brachymischa 220; Cæciliana 82; ledifolia 221;
Nochistlanensis 220; Oaxacana 221; pungens 219; rubescens 221 ; rupestris 220;
Uva-ursi 441, 473, 643, 64%. — Ardisia auriculata 237; compressa 222; Don-
nell-Smithii 235; insignis 237; nigrescens 236; Pittieri 236; revoluta 222; spici-
gera 222; stenophylla 237; Türckheimii 236. — Arenaria balearica 555; biflora
385, 426; ciliata 385, 1041; ciliata v. densior 385; leptoclados 426, 1041 ; lep-
toclados var. glandulosa 4056; Marschlinsii 455; recurva var. hispidula 456;
recurva £ nana 456; serpyllifolia 56; striata 457; striata subvar. uniflora 457.
— Aretia helvetica 594. — Argyrolobium Saharæ 673; uniflorum 673, 678,
682, 757. — Aria caryophyllea 448. — Aristida acutiflora 682, 683, 758, 759;
Adscensionis 675; Adscensionis var. pumila 778; brachyathera 680, 682; bra-
chypoda 682, 779; ciliata 675; floccosa 675, 676, 682, 684, 757, 758, 761;
floccosa var, minor 675; obtusa 675; plumosa 779; pumila 675, 676; pungens
675, 679, 682, 683, 762. — Aristolochia angustifolia 787; angustifolia var.
viperina 786, 787; arcuata 786, 787; Clematitis 289 ; Esperanzæ 786, 788;
fimbriata 786, 788; Gibertii 788; Gibertii var. Cobra 786, 788; Hassleriana 786,
787; Hassleriana var. quaranitica 786, 787; pallida 578; triangularis 786, 788.
— Armeria alpina 474; elongata subsp. Halleri 1137; juncea 735, 737; planta-
ginea 455, — Arnebia decumbens 674; decumbens var. macrocalvx 674, 682,
757, 761, 762. — Arnica montana 28, 291, 293, 299, 438, 482. 944. — Aronia
rotundifolia 43%, — Aronicum Clusii 482, 583; scorpioides 482, 583. — Arra-
cacha Delavayi 840. — Arrhostoxylum microphyllum 630. — Artabotrys
brachypetalus 658. — Artanema fimbriatum 193. — Artemisia Absinthium
181 ; campestris 437, 481, 772; campestris var. sericea 437; glacialis 258, 455;
1152 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (me sÉR.).
glutinosa 772; Herba-alba 673; Mutellina 457, 481, 944; spicata 455, 457, 481 ;
vulgaris 289, 300, 481. — Arthraxon ciliaris « genuinus 501. — Arthrocne-
mum macrostachyum 681, 683. — Artocarpus Cannonii 516, 517, 520; com-
munis 320; incisa 320, 323; integrifolia 320, 321, 323, 516; laciniata 515, 521;
laciniata var. metallica 515, 517; Mirabelli 548. — Arum italicum 446. — Arun-
cus silvestris 463. — Arundinella anomala 501. — Arundo Donax 681. —
Asarum europæum 364, 644. — Asclepias campestris 61, 64; candida 61, 62,
64; curassavica 62, 63; Hassleriana 61, 62, 63; Langsdorfii 64; macrophylla
241; mellodora 61, 63; mellodora var. minor 63. — Ascochyta Armoracica
585; Orobi 585. — Ascolepis brasiliensis 937, 1021; Asparagus tenuifolius
446. — Aspergillus glaucus 362, 363 ; nidulans 363; variabilis 363. — Aspe-
rugo procumbens 674. — Asperula glauca 652; odorata. — Asphodelus pen-
dulinus 674, 676, 682, 762; tenuifolius 675, 682, 761, 762. — Aspidium aculea-
tum 513, 643; aculeatum var. hastulatum 513; aculeatum var. Veitchii 513:
æmulum 738; Beddomei 513; Braunii 299; craspedosorum 513; Dryopteris 452;
Filix mas 301, 372; Filix mas var. crenatum 372, 452; Filix mas var. palea-
ceum 301; Filix mas var. subintegrum 452; gracilescens 513; Lonchitis 372 ;
macrophyllum 551,-612; molle 31; montanum 294, 372; patens 31 ; Phegopteris
372, 252; Phegopteris var. obtusidentatum 301, 452; Robertianum 452; spinu-
losum 299; spinulosum ssp. dilatatum 294; Thelipteris 452. — Aspidosperma
Quebracho 53; Aspilia apensis 718; callosa 718; 719, 720; camporum 718, 719,
720; Clausseniana 719, 721; foliacea 718; Hassleriana 718; Hassleriana var.
scaberrima 718; induta 718. 719, 720; latissima 636; Leucanthemum 718:
phyllostachya 722; setosa 718, 720; setosa var. reflexa 718, 721 ; setosa f. robusia
721 ; silphioides 718 721; silphioides f. parafolia 720 ; squarrosa var. serratifolia
719, 720. — Asplenium abscissum 551; Adiantum nigrum 294, 301, 372, 451;
Adiantum nigrum var. argutum 452; Adiantum nigrum var. bifidum 452;
Adiantum nigrum var. lancifolium 291, 452; Adiantum nigrum var. obtusum
4152; affine 31; auriculatum 552; auritum 551, 552, 613; brachypteron 31;
caudatum 31; falcatum 31; formosum 552; germanicum 452; lætum 552; lunu-
latum 551 ; mieropteron 551 ; monanthemum 31; Pekinense 511; Petrarchæ 556 ;
Poolii 32: pulchellum 552, 613; Ruta-muraria 372, 643; Ruta-muraria var. ela-
tum 452; septentrionale 372, 452; septentrionale X trichomanes 372; serra-
tum 552, 613; serratum var. minor 613; trichomanes 372, 512, 643; tricho-
manes var. microphyllum 452, 512; vagans 32; viride 27, 643 ; viviparoides 32.
— Aster alpinus 295, 457, 480, 944, 945; divaricatus 743; linifolius 713. —
Asteriscus graveolens 673, 682, 759; pygamæus 673, 682. — Astragalus alpi-
nus 470; aristatus 471; australis var. Balmeus 456; australis var canescens 456;
australis var. genuinus A56; australis var. minor 456; cruciatus 673, 680; gly-
cyphyllus 428, 471; Gombo 673, 769; gombæformis 673, 676, 679, 757, 760,
762, 763, 769; gyzensis 673, 678, 680, 760; pentaglottis 673; Poterium 599;
tenuifolius 673; tenuirugis 680; tribuloides 673. — Astrantia major 435, 473;
INDEX. 1153
minor 292, 300, 30%, 435, 457, 473, 946; minor f. involucrata 295. — Astro-
chlæna malvacea 660. — Athyrium Filix femina 147, 148, 301, 372; Filix
femina var. dentatum 301, 372, 452; Filix femina var. fissidens 294, 372,
&52: Filix femina var. fissidens versus multidentatum 372; Henryi 512; Mar-
tensii 447 ; pumilio 447: Thelypteris 543; thelypteroides 512; Wilson? 512. —
Atractylis aristata 773; citrina 67%; delicatula 759, 760, 773; diffusa 773; echi-
nata 773; prolifera 674, 682, 757, 760 : serratuloides 674, 677, 682, 757, 760, 773.
— Atriplex canescens 85; dimorphostegya 675, 681; glauca 776, 777; Halimum
776, 777; leptostachys 777 ; mauritanica 777. — Atropis distans 506. — Atta-
lea Anisitsiana 622; guaranitica 623, 624; parviflora 623, 625; princeps 622,
623; quadrisperma 622, 623. — Avena amethystina 1046; barbata 574, 675;
distichophylla 259, 945, 952; elatior 1139; fallax 1047; lucida 1046; Parlatorii
459; pubescens 1046: pubescens var. 8 alpina 942, 943, 944, 945, 952, 1042,
1046; sativa var. aristata 375; sesquilertia 1046, 1047 ; subspicata 455; versi-
color 375, 448, 945, 952. — Azalea procumbens 441, 473. — Azolla filiculoides
619; magellanica 619.
ÈS angustifolia 713; anomala 713; articulata 637, 713 ; articulata
var. Gaudichaudiana 713; camporum 713, 716; camporum var. glaucescens 712,
713; cognata 713; eylindrica 637; dracuneulifolia 713, 715 ; eleagnoides 713;
genistelloides 743 ; helychrysoides 713 ; medullosa 713, 715; megapotamica 713;
microcephala 637, 713, 715: multisulcata 715; nana 636, 713, 715; orgyalis
713; oxyodonta 713, 715; paucidentata 713; pauciflosculosa 713; platensis 713;
recurvata 743; recurvata var. integrifolia 712, 743; rotundifolia 713; rufescens
713, 715; salicifolia 637, 713; serrulata 743, 715; subopposita 713, 715; tenui-
folia 715; tridentata 715; trinervis 713, 715. — Bacopa aquatica 200 ; chamæ-
dryoides 283; Monniera 283. — Bactris Anisitsii 623, 625; bidentula 693, 625;
glaucescens 622, 623. — Barbarea arcuala 570; Augustana 1044; intermedia
454, 942, 1042, 1044, 1045; plantaginea 570; præcox 1044. — Barkhausia
fœtida f. glandulosa 439; taraxacifolia 303. — Barleria elegans 662. — Bar-
tramia subulata 154. — Bartsia alpina 295, 478. — Beckmannia cruciformis
900. — Begonia Balansæe 103; Balansæ f. 8 glabrior 404; Dregei 76; semper-
florens 403, 405; semperflorens f. b. flavescens 405; Socotrana 76; Socotrana
X Dregei 75; subcucullata 403, 404; subcucullata 8 arenosicola 403, 404. —
Belangera tomentosa 539, 540; tomentosa var. calvata 540. — Bellidiastrum
Michelii 293, 295, 437, 480, 643. — Bellis perennis 359, 64%; perennis var.
meridicnalis 437. — Beloperone Amhersti® 627, 634; Hassleri 627, 63%; Mat-
thewsii 627, 634; ramulosa 627, 634. — Berberis densiflora 565; inlegerrima
565; integerrima 7 serralifolia 565 ; nummularia 565; nummularia f. spinoso-den-
tata 565; vulgaris 386. — Berendtia lævigala 493. — Berteroa incana 25. —
Betonica hirsuta 455, 942, 943, 944, 945, 952; offieinalis var. serotina 444,
1154 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SER.).
491. — Betula verrucosa 382, 446. — Bidens Gardneri 719; graveolens var.
comosa 719 ; pilosus 719, 726; Riedelii 718, 726; Riedelii var. Hassleriana 718,
726; Riedelii f. intermedia 726 ; Riedelii var. typica 726. — Billbergia incar-
nata 13%; magnifica 133, 1034, 1035, 1036; Meyeri 13%; nutans 1035, 1036;
pallidiflora 83; Sanderiana 133; zebrina 4035, 1036. — Biscutella cichoriifolia
734, 735 ; didyma var. raphanifolia 672; lævigata 386, 457. — Biserrula Pele-
cinus 734, 736. — Bixa Orellana 809, 810. — Blainvillea biaristata 718, 720;
biaristata f. parvıfolia 720; breviaristata 719; rhomboidea 718. — Blechnum
brasiliense 552, 61%; capense 552, 61%; lanceola 551, 613; occidentale 552:
serrulatum 552, 614; spicant 27, 307, 41; tabulare 552 ; unilaterale 551. —
Blepharodon angustifolius 61, 62, 6%; linearis 61, 6%; reflexus 61, 6%. — Blin-
dia acuta 149, 152. — Blitum virgatum 675. — Blysmus compressus 377. —
Bocconia frutescens f. subtomentosa 90 ; integrifolia f. mexicana subf. subtomen-
tosa 90. — Bœhmeria caudata 351; cylindrica 351, 352; dasypoda 352; nivea
391. — Bœrhavia gibbosa 87; hirsuta 41%, 445; paniculata 414, 445; scandens
87 ; viscosa f. oligadena 87. — Boldoa lanceolata 88. — Boletus castaneus 1044.
— luridus 1042. — Bolivaria trifida 915. — Bongardia Chrysogonum 563. —
Borreria diodon 662. — Boscia angustifolia 668; filipes 658. — Botrychium
lunaria 27, 373; virginianum 51%. — Botryopleurum venosum 189. — Bou-
gainvillea glabra 415; præcox var. spinosa "14, 415. — Boussigaultia basel-
loides 419. — Brachypodium ciliare 506; distachyon 675; japonicum 506;
pinnatum 450; pinnatum var. gracile 291, 376, 450 ; rupesire 450. — Brachy-
pus asper 69%. — Brachythecium collinum 452; glaciale 152; rivulare var.
paradoxum 15%. — Brassavola Perinii 927, 928, 933. — Brassica balearica
999 ; elongata 857; Tournefortii 672, 676, 680. — Bredmeyera floribunda 59.
57; floribunda f. elliptica 57; floribunda f. subvestita 57. — Brefeldia maxima
1042. — Briza media var. typica 375. — Brocchia cinerea 682, 757, 760, 761,
762. — Bromelia chrysantha 132; mucronata 131; Palmeri 132; Serra 1035. —
Bromus commutatus 25; erectus 376, 450; erectus var. glabriflorus 376; erectus
var. glabrifrons 450; erectus var. typicus 376; erectus var. villosus 376; japonicus
25.506; maximus 675, 681 ; mollis 450, 1139; mollis var. leptostachys 376, 450;
pauciflorus 506; racemosus 1139; rubens 57%, 675; squarrosus 25 ; sterilis 450 ;
tectorum 573, 675. — Brosimum Gaudichaudi 349. — Brunella grandiflora
k44, 476; grandiflora var. albiflora 476; laciniata 476; laciniata var. pinnatifida
476; laciniata var. subintegra 476 ; vulgaris 298, 301, 476. — Brunsvigia Rau-
tanenii 667. — Bryum Funckii 150. — Bubania Feei 674, 677. — Buchnera
disticha 28%; lithospermifolia 284: mexicana 284; pusilla 284. — Buddleia
brasiliensis 916, 918; elegans 918; grandiflora 916, 918; grandiflora à foliosa
918; grandiflora + genuina 948; grandiflora 7 paraguariensis 918; grandiflora
8 tubiflora 918; vetula 918; vetula var. angustata 916, 918: vetula var. major
918. — Buffonia elata 1055; macrocarpa 1055; Sintenisii 1054, 1055. —
Buhsea coluteoides 859. — Bubbine Bachmannii 664. — Bulbophyllum chlo-
INDEX. 1155
roglossum 927, 928, 93%. — Bulbostylis capillaris 937, 1018: capillaris var.
& pyriformis 1018; cinnamomea 656; Jacobinæ 936, 937, 1019; junciformis 937,
1019; junciformis var. conostachya 936, 1019; nudipes 1015; parvinux 656;
scabra 936, 937, 1019; sphærocephalus 936, 937. 1018; sphærocephalus var.
£ brunneo-vaginata 1018; sphærocephalus f. Schwackeana 1018. — Bunium alpi-
num 734, 737. — Buphthalmum graveolens 671; salicifolium var. grandiflo-
rum 437. — Bupleurum Commutatum 577: falcatum 840 ; falcatum var. scor-
zoneræfolium 953; longeradiatum 953: longifolium 36%, 64%; ranunculoides var.
gramineum 435; sacchalinense 958; semicompositum 673, 680; stellatum 30%,
362, 457: stellatum f. maxima 292; stellatum var. pygmæum 296. — Burman-
nia alba 246 : capitata 246: flava 246; Sellowiana 246. — Buxus balearicus 556 ;
sempervirens 445.
ns Warmingii 791. — Cabralea brachystachya 405, 406, 412. —
Cacoma Saxifragæ 581. — Cæsalpinia rostrata 658. — Caladium striatipes
1143, 1114; striatipes var. subhastata 4414. — Calamagrostis arundinacea 301,
502: arundinacea var. genuina 502; arundinacea var. hirsuta 502 ; arundinacea
var. sciuroides 502; Epigeios var. densiflora 502; Epigeios var. genuina 502;
litorea 374; sachalinensis 502 ; tenella var. subaristata 374; varia 375, 448, 458 ;
villosa 502. — Calamintha alpina 458. — Calathea albicans 85 : flavescens
1109 ; grandiflora 1109 ; macrosepala 84. — Calceolaria chelidonioides 282 ;
Mexicana 282; pinifolia 200; trilobata 282. — Galea acaulis 718: Bakeriana 718,
719, 727 ; Bakeriana var. dentata 718, 727 ; Bakeriana var. volubilis 718, 719,
727; clematidea 636, 718, 728 ; crenata 718, 719, 726 ; cuneifolia 718: cymosa
718. 726, 728; formosa 718 ; Hassleriana 718, 727; Hassleriana f. mollis 727 ;
Hassleriana f. rigida 718 ; nitida 718, 719, 798 ; pinnatifida 718; platylepis 718,
726 ; platylepis var. moilis 727 ; platylepis var. reticulata 718, 727; platylepis
var. scabra 718; Rojasiana T18, 728; rupicola 718, 719, 726; uniflora 719, 727.
— Calendula ægyptiaca 673, 772 ; »gyptiaca var. gracilis 674 ; ægyptiaca var.
platycarpa 67%; algeriensis 680 ; arvensis 674; gracilis 772; officinalis 438 ;
palæstina 772 ; platycarpa 772 ; thapsiæcarpa 772. — Calepina Corvini 859. —
Calligonum comosum 682, 757, 761, 762. — Callitriche stagnalis 435. —
Calluna vulgaris 294, 458, 473. — Calolisianthus srandiflorus 548, 549. —
Calonyction bona nox 279. — [Calophanes maranhonis 628. — Calotropis
procera 676, 680, 763. — Caltha palustris 644. — Calycotome spinosa 555. —
Calydorea campestris 1102, 1103; campestris f. lougicaulis 1103; Gardneri 1102.
1103. — Calyptrostylis longirostris 1024. — Gamelina albiflora 697 ; micro-
carpa 25 ; rumelica 697 ; silvestris £ albiflora 697. — Campanula Alliariæfolia
585; barbata 291, 299, 441, 458, 480 ; barbata var. pusilla 296; carpathica
584; excisa 293, 441, 480; glomerala 584, 585 ; latifolia 585 ; michauxioides
583 ; patula 441 ; persicifolia AA ; pusilla 26, 441, 458, 480, 643; pusilla var’
7
7
1156 BULLETIN DE L’HERBIER. BOISSIER (2 me SER.).
subramulosa 29%, A41 ; pyramidalis 585; rapunculoides 291, 441, 480 ; rapun-
culus 291, 299, 480 ; rhomboidalis 458 ; rotundifolia 480, 643 ; Scheuchzeri 26,
294, 295, 297, LA, 458, 480, 945 ; spicata 441, 480 ; Trachelium 441, 584, 585 ;
Trachelium var. urticifolia 441 ; thyrsoidea 943, 944, 945; velutina 455. —
Campelia Zanonia 245; Zanonia var. sessilis 244, 245. — Campuloclinium
palustre 710. — Campylocentrum neglectum 927, 928, 936. — Campylopus
Schimperi 152; Schwarzii 152. — Ganna coccinea 1108; glauca 1108. 1109 ;
silvestris f. flaviflora 1108. — Capparis cynophallophora 796, 798; cynophallo-
phora 5 lælevirens 798 ; herbacea 8 microphylla 859; Malmeana 795 ; ovata 672 ;
parviflora 859 ; retusa 795, 796, 797 ; retusa var. lyratifolia 795, 796, 797;
retusa f. obovata 798 ; sicula 859; spinosa 8 canescens 359 : spinosa e parviflora
859; Tweediana 795, 796, 797. — Capraria biflora 200, 284; biflora f. hirta
284. — Capsella Bursa pastoris 386, 643, 644, 672, 697 ; procumbens 697. —
Cardamine alpina 457; amara 424, 64%; amara var. hirta 386 ; fulerata 91 ;
hirsuta 42%; impatiens 364, 386, 424, 644; pratensis 644 ; resedifolia 296, 300,
386, 424, 457, 950. — Gardiospermum grandiflorum 803, 806 ; Halicacabum
803, 806; Halicacabum var. microcarpum 806, 807 ; procumbens 807: péero-
carpum 803, 806 ; pumilum 806. — Carduncellus eriocephalus 674, 682, 759,
760. — Carduus crispus 303, 1041 ; defloratus 457, 479 ; defloratus var. integri-
folius 438 ; defloratus var. rhæticus 291, 438, 482; defloratus var. rhæticus f.
albiflorus 482 : defloratus var. transalpinus 300, 438; getulus 674; nutans 482 ;
nutans f. alpicola 734, 737; nutans X spiniger 734, 737; personata 482;
X Puechii 734, 737. — Carex aterrima 377: atrata 977, 952; baldensis 29, 30,
735, 738; bicolor 733, 738, 747; Bonariensis 937, 1029; Brasiliensis 737, 1030 ;
brunescens 377: capitellata 1030 ; chlorolepis 1029; clavæformis 377; contigua
377; curvula 377, 458; Davalliana 377; digitata 364, 643 ; dioica 734, 738;
distans 378; divulsa 364, 646 ; echinata 377; echinata var. grypus 447 ; ericetorum
var. membranacea 447 : ferruginea 27, 447, 643, 644, 945 ; firma 296 ; flacca 377 ;
flacca var. chlorocarpa 377; flava 378 ; flava var. lepidocarpa 378; flava var.
Oederi 378; flava var. typica 378; flavescens 945 ; fœtida 377; frigida 378, 447 ;
glauca 643; Goodenovii 447; Goodenovii var. chlorocarpa 447 ; gynobasis 652;
Halleriana 652; hirta 577; hirta var. hirliformis 378; involucrata 937, 1029:
involucrata var. 2 submuricata 4029 ; irrigua 377; leporina 295, 301, 377, 447 ;
macellæ 1030; mæsta 1029; montana 643: muricata 643, 646, 944, 952, 1029 ;
muricata var. virens 447; nigra 377, 944, 952; Oederi 447; ornithopoda 377,
943; Pairæi 644, 646; pallescens 301, 378, 447; paludosa 1030 ; paludosa var.
acutiformis 447; panicea 377, 447; paniculata 377; papillosa 4029; paragua-
yensis 937, 1030; phalaroides 1029; pilosa 377; pilulifera 304, 377, 447; procera
1030 ; Pseudocyperus 447; punctata 378, 447; riparia 378; rupestris 377, 447 ;
Schenkiana 1029; Sellowiana 937, 1029 ; sempervirens 294, 378; silvatica 378 ;
sororia 1029 ; tenuis 943, 944; tomentosa 377; trachycystis 1029; ustulata 733,
738; verna 377; vulgaris 644. — Carica Papaya 545, 546; quercifolia 545, 546.
INDEX. 1157
ur
— Carlina acanthifolia 455 ; acaulis 293, 457; acaulis var. caulescens 293, 482 ;
vulgaris 293, 300, 438. — Carpesium cernuum 481. — Carrichtera Vellæ 672.
— Carum Carvi 300, 435, 644: dissectum 841 : loloense 841 ; neurophyllum 958.
— Caryocar brasiliense 809; brasiliense var. 8 planifolium f. dentata 809. —
Casimiroa edulis 209. — Cassebeera pedatifida 552, 615; triphylla 552. —
Cassia flexuosa 82. — Castanea sativa 382; vulgaris 455. — Castela Tweedii
800 ; Tweedii var. macrophylla 799, 800. — Gastilleja anthemidifolia 285 ;
arvensis 285; canescens 285; communis 285; katakyptusa 286; longiflora 285 ;
Orizaba 286 ; pectinata 286; fapeinoclada 285; tapeinoclada var. 8 hirta
285; tapeinoclada var. & subglabra 285; tenuitlora 285; tenuifolia 285. —
Catananche arenaria 674, 757. — Gatapodium filiforme 504. — (Cata-
setum fimbriatum 927, 928, 93%. — Catopsis compacta 140. — Caucalis præter-
missa 896. — Cavendishia Guatemalensis 221; latifolia 222; pubescens 222;
Veraguensis 222. — Cayaponia citrullifolia 923, 926 ; Espelina 923, 926; lati-
folia 923, 926; podantha 923, 926. — Cecropia adenopus 348, 351; peltata 351.
Cedrela fissilis 405, 406, 413 ; hörsuta 405, 406, 413; paraguariensis var. Hassle-
riana 406, 413. — Celosia angustifolia 9; argenteiformis 8; axillaris 3; brasi-
liensis #, 6, 7; Fleckii 8; grandifolia 6, 7; latifolia 3; laxa 9: laxa var. pilosa9 ;
loandensis 9: macrocarpa 9; Madagascariensis 9; persicaria 4; salicifolia %, 7 ;
Sansibariensis 9; scabra 8; Schweinfurthiana var. sansibariensis 9; spathulata 9;
stricta 4, 5; Tönjesii 8. — Celsia laciniata 674. — Celtis australis 445 ; brasi-
liensis 347; glvcycarpa 347 ; Tala 347, 348; Tala var. Gillesiana 347, 348; Tala
var. Gillesiana f. obtusata 348. — Centaurea alba 482); alpestris 943, 945 ; Calci-
irapa 438; Cariensis 578; furfuracea 674, 676, 682; maroccana 67%; melitensis
67%; montana 36%, 644 ; montana % Triumfetti f. calvescens 438; nervosa 292,
297, 438, 458, 943, 945; nervosa var, Thomasiana 293, 295 ; phyllocephala 578 ;
pubescens 674; pungens 759, 760 ; Rhaponticum 297, 482; Saharæ 674; Scabiosa
578, 644; Scabiosa var. spinulosa 438; transalpina 299; transalpina f. integri-
folia 482 ; iransalpina % Kochii 438. — Gentella asiatica 958. — Gentranthus
calcitrapa 555; ruber 25. — Centratherum brachylepis 638; punctatum 638 ;
punctatum var. folrosum 638. — Centunculus minimus 912; pentandrus 912;
pentandrus var. z stellatus 912. — Cephalanthera Xiphophyllum 446. —
Cerastium arvense 385 ; arvense var. Soleirolii 426 ; arvense var. strictum 385 ;
brachypetalum 426; dichotomum 1056 ; glomeratum 426, 643; glutinosum var.
autumnale 426: inflatum 1056; latifolium 951; rivulare 790; trigynum 385 ;
triviale 426; triviale var. holosteoides 426. — Ceratocephalus falcalus 680 ;
faleatus £ exscapus 559 ; falcatus £ incanus 559; incurvus 559; leiocarpus 999 ;
orthoceras £ canus 559. — Ceratosanthes Hassleri 922, 923, 925; Hilariana
923, 924. — Cercospora Epilobii 585. — (Cereus Anisitsii 249; Baumannii
247, 249; Bonplandii 250; Hassleri 246, 247, 250; lamprospermus 246, 249 ;
Lauterbachii 246, 247, 248. 250 ; Lindbergianus 246; Lindmannii 246 ; marmo-
ratus 249; Marlinii 247, 250; paraquayensis 246, 247, 249 ; phalnospermus 246,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 12, 5 décembre 1903. 77
1158 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.).
247, 249; pomanensis 257, 250; rhodoleucanthus 246, 247, 249; setaceus 250;
Spegazzinii 247, 249 ; stenogonus 246, 247, 248, 249; tortuosus 247. — Geria-
tomyxa mucida 1042. — Cerinthe alpina 475.652, 943. — Ceterach officinarum
751. — Chænostoma pedunculosum 183; polyanthum 283. — Ghærophyllum .
aureum 36%, 450, 473, 64%, 943, 944, 951 ; cicutaria 436, 943, 944 ; cicutaria
var. Sabaudum 1041; temulum 436; Villarsii 300, 455, 943, 944, 955; Villarsii
var. Briqueti 436; Villarsii f. reducla 293. — Chætocyperus polymorphus var.
praticola 1014; polymorphus var. sphagnicola 101% ; punctatus 1014. — Chamæ-
orchis alpina 379. — Chamærops humilis 554, 555, 356. — Ghamissoa altis-
sıma 85, 392, 359; Maximiliani 352, 3553; Maximiliani var. pubescens 343. —
Chaptalia integrifolia 781 ; nutans 781. — Chara fragilis 681, 76%; hispida 681.
Cheilanthes microphylla 552; Mysorensis 511. — Gheiranthus odoratus 691 ;
torulosus 691. — Chelidonium majus 289, 386, 643. — Chenopodium album
h45, 67%: ambrosioides 85 ; felidum 85; murale 85, 674. — Chevreuilia stolo-
nifera 716. — Chisoseton barbatus 170: Forbes’: 168 ; Lauterbachii 168, 169 ;
macrophyllus 162, 168: Novoguineense 168, 169; pachyrhachis 168, 169; poly-
anthus 168, 169. — Chlamydophora pubescens 673. — Chlora perfoliata 441. —
Chloris Narbonnensis 645 ; virgata 500, 503. — Chlorocrepis staticefolia 439. —
Chlorophora tinctoria 349; tinctoria var. à ovata 349; tinctoria var. = Xantho-
xylon 348, 349. — Chiorophytum Hasslerianum 1097. — Choisya ternata 360.
— Chorispora tenella 568. — Chrysanthemum alpinum 295, 481 ; atratum 481 ; -
chamomilla 26: coronarium 673; Corymbosum 437 ; fuscatum 673; heterophyl-
lum 295; inodorum 26; leucanthemum 481 ; leucanthemum var. lanceolatum 438 ;
leucanthemum var. lobatum 438; leucanthemum var. montanum 481; macro-
carpum 760, 762, 772; macrocarpum var. flavum 676, 678, 680, 681; macroce-
phalum 772; trifurcatum 681, 757, 760, 762, 772; Tschinatschewii 26. — Chry-
sosplenium alternifolium 435, 644. — Chuaquiraga 781; glabra var. Hassle-
riana 780, 781; glabra var. rectispina 780, 781; orthacantha 781. — Cicuta
virosa 95%. — Cienfuegosia digitata 335; digitata var. genuina 835; digilala
var. lineariloba 835; pentaphylla 835; Welshii 659. — Cineraria maritima 555. _
— Circaea alpina 473, 735, 736; intermedia 19, 28; Lutetiana 290, 434, a
944. — Cirsium acaule 482; arvense 482; calcitrapa 483; Erisithales 438; hete-
rophyllum 438, 482; heterophyllum var. indivisum 482; lanceolatum 438; ner-
vosa 483: palusire 300, 438, 482; rivulare 943, 1046; scabiosa 483; scabiosa
f. alpestris 483 ; silvaticum 482; spinosissimum 293, 427, 482, 945; tricephalodes
1046. — Cissampelos glaberrima 420,421: glaberrima var. orbicularis AA;
Pareira 420, 786: Pareira var. x Pareira 420 ; Pareira var. « Pareira f. emargi-
nato-mucronata 420; Pareira var. z Pareira f. reniformis 420 ; Pareira var. 8 Caa-
peba 420 ; ovalifolia 420, 421; ovalifolia f. lalifolia 421; ovalifolia var. longepe-
tiolata 421, ovalifolia f. ovaio-mucronata 421; ovalifolia f. reniformis 421. —
Cissus gongylodes 543: gongylodes f. alata 5%; guaranitica 543, 545 : Hassle-
riana 543, 545; pannosa 543: paraguayensis 545; salutaris 545; scabrus 544;
INDEX. 1159
sieyordes 343: sicyoides f. apensis 543, 544: sicyoides f. Balansæ 543, SER;
sieyoides f. foliolata 543, 544: sicyoides f. lobata 54%; sieyoides f. marmorata
543, 544; sicyoides f. paraguayensis 543 444: sicyoides f. Tamoidi 544 ;
subrhomboidea 543. — Cistus salvifolius var. à cymosus 734, 735. — Cithare-
loma vernum 691. — Citrullus Colocynthis 673, 760. 762, 769; vulgaris 923.
— Cladanthus arabicus 673, 677. — Cladostachys Horsfieldiana &. — Clado-
thrix lanuginosa 86. — Clavaria vermicularis 1043. — Clavia Hassleri 238,
911. — Cieantes hieracioides 783. — Clematis cirrhosa 359, 555; dioica 598:
dioica var. y australis 538; dioica subsp. Havanensis 88; dioica subsp. sericea
pum
f. incana 88: Flammula 493 ; glauca £ angustifolia 557; orientalis 958; orienta-
lis var. obtusifolia 557; orientalis var. vulgaris 557. — Cleome aculeata 796;
aculeata var. malhadensis 796; arabica 672, 678, 681: diffusa var. macrocarpa
796: gigantea 795, 796; Hassleriana 795, 796; paludosa 795, 796; paludosa var.
major 795, 796; rosea var. armata 795, 796, 797: rosea var. guaranitica 795,
796, 797 ; trachycarpa 795, 796. — Clerodendron Rehmannii 660. — Glethra
lanata 216; Mexicana 216; suaveolens 216. — Clibadium rolundifolium 719. —
Clitocybe infundibuliformis 104%; sinopica 10%3. — Clypeola microcarpa 696.
— Cneorum tricoccum 895. — Cnidium Japonicum 956; Monnieri 958. —
Coccoloba cordata 391, 393; microphylla 391, 393; paraguayensis 391, 393
— Cochlearia Armoracia 75. 585. — Gochlospermum insigne ein — u
amadelpha 622, 623, 625; Apaensis 622, 623, 625 ; arenicola 622, ‚635;
biflabellata 622: campicola 622, 625, 625 ; campylospatha 622, 623. a Dye-
ranus 622, 623, 625; Hasslerianus 622, 623, 625; liliputiana 622, 623, 695 ;
Paraguayensis 622, 623, 625; Romanzoffiana 623, 624, 625; sapida 692, 693;
Wildmannianus 622, 623. 625. — Ceeloglossum albidum 294; viride 379. —
Coilotapalus peltata 351. — Colchicum alpinum 457. — Coleus Menyharthi
107%: Rehmannii 1075; telensis 107%. — Columbia floribunda 368; scabra
368. — Combretum erianthum 215 ; farinosum 215; Hasslerianum 344, 345 ;
Jacquini 344, 345 : lanceolatum 344, 345; Loeflingii 345: mellifluum 346 ; Pal-
mer: 215; secundum 344, 345. — Commelina erecla 244, 245, 246: guarani-
tica 244, 245; nudiflora 24%; nudiflora var. glabrata 245; platyphylla var.
3alansæ 244 : robusta 245; Schomburgkiana 244, 390; vestita 244; virginica
33, 24%, 246: virginica var. villosa 24%. — Comostemum prolixum 1008;
Schotii 1008. — Conioselinum Fisheri 845. — Coniothecium atrum 586. —
Conobea aqualica 205; pusilla 283 ; scoparioides 200. — Gonocarpus erecla 215.
— Conopodium eyminum 842. — Conringia orientalis 676, 680. — Convalla-
ria majalis 650. — Convolvulus arvensis 475 ; leneotrichus 676, 682 ; sepium
475; siculus 555; supinus 674, 677, 682; supinus var. sericeus 67%. — Conyza
ambigua 71% ; argula 713, 71%; chilensis 71%; chilensis var, carnea 713; chilen-
sis var, guaranitica 713; Lorentzii 713, 74%; nolobellidiastrum 636, 713; ser-
rulala 38%; straminea 712, 713; lriplinervia 713. — Copaifera Chodatiana
1047; Chodaliana var. fruticosa 1047; confertiflora 1047, — Copernicia
1160 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.).
cerifera 623, 62%. — Corchorus hirtus 253; hirtus var. à brasiliensis 254; hir-
tus var. 7 253; hirtus var. pelosum 25%. — Cordyline dracænoides 1098; specta-
bilis 1098. — Coriandrum sativum 856, 1121. — Coriaria thymifolia 209. — Cor-
nulaca monacantha 76%. — Cornus sanguinea 359. — Coronilla cretica 581 ;
Emerus 428, 471; juncea 673; vaginalis 943. — Coronopus didymus 25. — Cory-
dalis cava 370 ; fabacea 370. 644, 645 ; intermedia 645; lutea 424; solida 370;
solida var. ramosa 370.— Corylus Avellena 382, 582.— Corynephorus canescens
1138. — Corytholoma allagophyllum 547; rutilum 547, 548; Sceptrum 547:
Sceptrum var. arenosa 548; Sellowii 547, 548. — Costus Pilgeri 1107. — Coto-
neaster vulgaris 462. -— Cotyledon Dinteri 818; Eckloniana 818; Gaditanus
47; horizontalis 47, 48; intermedius 47 ; pendulinus 47, 48; pendulinus £ deflexus
47; umbilicus % tuberosa 47. — Courtoisia olivacea 1020. — Crambe cordifo-
lia 858; juncea 858: juncea var. £ glabrata 858: Kralikii 672; persica 858. —
Craniolaria iniegrifolia 547; integrifolia f. longiflora 547: — Crantzia 1121,
1124.— Crassula aloides 817; barbata 816: brevistyla 843 : capitella 817 : antiphylla
817; cephalophora 817, 818: compacta 813; compacta var. elatior 813; corymbulosa
817; enantiophylla 816; linguæfolia 817; Mannii 814; natalensis 815; obo-
vata 817; Rehmanni 817 : rubicunda 814, 815; sessilifolia;S15 : similis 814, 815
thvrsiflora 817; tomentosa 817; turrita 816, 817; vaginala 815; Wilmsiana
815. — Cratægus monogyna 581; oxyacantha 463: Tapia 796, 797. — Crate-
rostigma nanum 20%; plantagineum 186. — Crepis alpestris 485: aurea 458,
484; blattarioides 484, 943, 945 ; grandiflora 293, 300, 458, 485 ; hyoseridifolia
742; montana 943, 944, 945, 952; paludosa 484, 942, 943; tectorum 69; terglou-
ensis 733, 737, 741 ; virens 439, 484; virens var. humilis 209. — Cressa cre-
tica 681. — Crinum amboense 666; Belckianum 666; Bühmir 666; erubescens
1090, 1100; nerinoides 666 ; ondongense 666 ; polyphyllum 667; scabrum 666.
— Crocus vernus 446, 458, 643, 644. — Crossandra fruticosulosa 662. —
Crossidium squamigerum 153; Crossophrys guatemalensis 216. — Crotalaria
Dinteri 819; flexuosa 820: hirsutissima 819; hispida 820; Lindenii 819; muta-
bilis 820; podocarpa 821: Saharæ 760, 762, 769. — Croton silvaticus 658. —
Crozophora verbascifolia 676. — Crumenaria polygaloides 542: polygaloides
var. aurea 41 ; polygaloides var. foliosa 541, 542, 543; polygaloides var. foliosa
f. glabrata 543; polygaloides var. lancifolia 541, 542. — Cryptiacanthus acau-
lis 629. — Cryptolepis Monteiroæ 660; obtusa 660. — Cryptospora dentata
693, 694; falcata 693, 694. — Cryptotænia canadensis 841 ; Japonica 841, 958.
— Cucubaius Royeni 871. — Cucumis Anguria 923; Melo 923; sativus 923,
92%. — Cucurbita Pepo 75, 923, 924. — Cucurbitaria elongata 584. — Cucur-
bitella Duriæi 923, 925; integrifolia 922, 923. — Cupania Gualemalensis 212;
vernalis 803, 809. — Cuphea angustifolia 343; Balsamona 255, 342; campylo-
centra 342; Chodatiana 25%, 255, 343; glutinosa 255, 342; Hassleri 254, 255,
343 ; inæqualifolia 255 ; ingrata 255, 342 ; longiflora 254; Iysimachioides 255, 343;
Melvilla 255; mesostemon 255, 342; mesostemon f. angustifolia 323; origanifo-
INDEX. 4161
lia 255; ovalifolia 254, 255, 343 ; polymorpha 255; pterosperma 255, 343; race-
mosa 255, 342; racemosa var. divergens 342: racemosa v. £ extratropica 342;
spicata 342; stenopetela 255. — Curculigo scorzoneræfolia 1009, 1101. — Cuscuta
Epithymum 442, 475, 674; europa 475; Sarothamni!442: Tenorii 674, 775;
tinctoria 281. — Cutandia memphitica 675, 682, 757, 761, 762; Cyanæorchis
Arundinæ 927, 928, 934. — Cyathea vestita 548, 550. — Cyclamen baleari-
enm 556; europæum 445, 944; Græcum 361; Ibericum 360, 361; Persicum
460, — Cyclanthera australis 922, 993. — Cylindrosporium Heraclei 583. —
Cylindrothecium Schleicheri 154. — Cynanchum aphyllum 65. — Cynara
humilis 556. — Cynodon Dactylon 374, 675, 681. — Cynodontium gracilescens
151; strumiferum 152. — Cynoglossum officinale 442, 475, — Cynomorium
eoceineum 675. — Cynosurus cristalus 375. — Cypella coriifolia 1102, 1103 :
glauca 1103; gracilis 1102; gracilis f. humilis 1102; Herbertii 1103; plumbea
1182, 1103. — Cyperus sp. 1007; angulatus 940; aristatus 937, 1008 ; articu-
latus 1009; Balansai 1011 ; blepharoleptos 1020 ; bromoides 940 ; Capitinduensis
1008; Chalaranthus 1008; einereus 941 ; Concepcionis 1010; conglomeratus 679;
conglomeratus var. effusus 680 ; curvifolius 941 ; densiflorus 1012; denticulatus
1007 ; dependens 1008; diffusus 937, 4007; diffusus var. £ Chalaranthus 1008;
distachyos 778; elegans 4007, 1008; Entrerianus 1007; esculentus 937, 1009;
ferax 1012; ferox 1012; ferrugineus 1008; flavus 1010; flexuosus 1012; foliosis-
simus 1008; fraternus 941; giganteus 937, 938, 1009; hamatus 940 ; Haspan
937, 940; Haspan var. 2 Americana 940; Hieronymi 936, 937, 1008; incomtus
936, 938, 941 ; inflexus 1008; infurcatus 1011 ; Jenmanni 941 ; leetus 1010, 1014;
levigatus 681, 778; lalifolius 655 : leucocephalus 663; limbatus 1008 ; longus
40141; Luzulæ 1007; Luzulæ var. 3 Tucumanensis 1007; madagascaricus 655;
megapolamicus 940, 1026; Meyeniacus 1040; nematodes 940; Niederleinianus
939; nodosus 937, 1009 ; ochraceus 941; odoratus 939, 1042; Olfersianus 939 ;
oostachyus 1011; oxylepis 937, 941; Paraguayensis 940; polystachyus 939;
prolixus 937, 1008; radiatus 937, 4009; redolens 1010; reflexus 937, 941 : rigens
1010, 1011; rotundus 675, 681 ; Schlechteri 663 ; squarrosus 1008; subarticula-
tus 1009; Surinamensis 937, 938, 941 ; Tacuensis 1010; Tucumanensis 1007 ;
uncinulatus 937, 940; unioloides var. bromoides 940; viscosus 1007. — Cypri-
pedium Chamberlainianum 357; Helvetia 357, 358; Philipinnense 357. — Cyr-
tonium falcatum 513; Cyrtopodium pallidum 927, 928, 934; purpureum 927,
928, 934; virescens 928, 934. — Cystopteris fragilis var. anthriscifolia 452 ;
fragilis var. eynapifolia 372, 452; fragilis subsp. enfragilis 372. — Cytisus
Laburnum 427; nigricans 300, 427, 470.
ie glomerata var. typica 375. — Dæmia cordata 674, 676, 678,
760, 762. — Danthonia decumbens 37%, 448; Forskahlei 675, 682, 759, 761.
— Daphne Mezereum 458, 643, 644; striata 445, 472. — Daphnopsis racemosa
1162 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
810, 811; racemosa var. leplostachys 811. — Dasycoleum Sayerr 170. —
Dasystoma Pedicularia 201. — Daucus carota 473, 859; carota var: marces-
cens 951; glaberrimus 76%; pubescens 771; pusillus 1121, 1125; Sahariensis
673, 681, 771. — Davallia ferruginea 32: speluncæ 552. — Decatropis bicolor
208; Coulteri 208, 209; paueijuga 208. — Deeringia baccala 3; baccata var.
nitida 3; baccata var. pubescens 3; Horsfieldiana %; indica 3, 4; indica var.
pubescens 3. — Delphinium biternatum 561; biternatum var. leiocarpum 561;
camptocarpum 561 ; camptocarpum 8 brevipedunculatum 561: floribundum 561,
563; orientale 561; persicum 560; puhbescens var. dissitiflorum 672; rugulosum
560, 561; ternatum 563; turkmenum 561. — Dennstædtia adianloides 552,
613; cicutaria 552; Henriettæ 32; rubiginosa 552. — Dentaria bulbifera 424,
573; digitata 36%, 643: pinnata 364, 643. — Deschampsia cæspitosa 375;
cæspitosa var. alpina 448; cæspitosa var. altissima 375; cæspitosa var. genuina
379; cæspitosa var. montana 375; cæspitosa var. varia 375; flexuosa 291, 294,
379, 448 ; flexuosa var. Legeri 448. — Desmoneus rudentum 622, 623. —
Deverra chlorantha 76%, 770; intermedia 678, 679, 682. 757, 760, 762, 770;
scoparia 673, 676, 760, 762, 770: tortuosa 770; tortuosa var. virgata 770. —
Dianthera polygaloides 633. — Dianthus atrorubens 8 pauciflorus 383; Broteri
672, 759; cæsius 943 ; Carthusianorum 299; congestus 454; crinitus 862, 863;
_crinitus var. tomentellus 863; fimbriatus 586, 861, 862: fimbriatus var. & obtu-
sisquameus 861; fimbriatus = stenocalyx 862; fimbriatus var. typicus 862 ;
inodorus 383, 384; macronyx 862; orientalis 861 ; Kotschyanus 587: paradoxus
383; pulverulentus 862; Seguieri 299, 426, 457; silvestris var. collivagus 945;
silvestris var. elatior 426 ; silvestris var. humilior 290, 296, 383, 38%; vagi-
natus 426 ; vaginatus forma 734, 735; vaginatus X inodorus 383; vaginatus
var. pauciflorus 383. — Diarrhena japonica 505. — Diatenopterix sorbifolia
803, 807. — Dichorisandra Aubletiana 244. — Dichromena canescens 1022;
ciliata 937, 1022; ciliata var. 8 Vahliana 1022; elatior 1026 ; nervosa 1022:
setigera 937, 1021. — Dicliptera Niederleiniana 627, 632; Tweediana 627,
632. — Dicranella crispa 151. — Dicranodontium aristatum 152. — Dicra-
noweisia compacla 451 ; crispula 357. — Dicranum albicans 152 ; elongatum
152 ; fulvum 149; groenlandicum 152; majus 15%; Mühlenbeckii 152 ; neglectum
152; Sauteri 152 ; Starkei 149, 451; strictum 151; viride 149. — Dicypellium
carvophyllum 793. — Didymochlæna lunulata 551. — Didymodon giganteus
152 ; ruber 151. — Digitalis canariensis 199 ; lutea 443, 458, 478 ; media 443.
— Dimeria ornithopoda var. subrobusta 501. — Dionysia aretioides 590, 592,
593, 595 ; aretioides var. adenophora 591, 593; Aucheri 591, 592; cæspitosa
D91 ; Hissarica 592, 595 ; leucotricha 593 : odora 592 ; oreodoxa 592; Sinte-
nisii 592 ; Séraussii 591, 593 ; tapetodes 595. — Dioscorea sp. 1112; Apdensis
1110, 4412 ; Concepcionis 1110, 11114; furcata 1412; guaranitica 1110, 1112;
guaranitica f. membranacea A112 ; guaranitica f. subcoriaceu 1112 ; Hassleriana
{>}
4440, 1411 ; Hassleriana var. triloba 1140, 411 ; multiflora 1410, A141; multi-
INDEX. 1165
flora var. gouanioides 1110, 1111; piperifolia 140, 4111; piperifolia var.
obtusifolia 14110: polygonoides 4110; sinuata 1110; Zamifolia 1110. —
Dipcadi serotinum 675. — Diplachne serotina var. aristata 50%. — Diplazium
Sheperdi 551, 613 ; speciosum 512. — Diplokeleba floribunda 803, 808. —
Diplophylleia albicans 36 ; apiculata 35, 36: obtusifolia 35: plicata 36, 37;
scapanioides 37; serrulata 34, 35 ; taxifolia 36. — Diplophyllum Massalongi
37 ; plicatum 35. — Diplotaxis muralis 25; pendula 672, 677. — Diplothe-
mium Anisitsii 622, 623 ; Hasslerianum 622, 623, 625 ; lencocalyx 623, 625. —
Dipsacus laciniatus 479. — Dipteracanthus Bahiensis 631 : humilis 629 :
hyperieoides 629; multifolius 630; geminiflorus 629. — Diptychocarpus
hispidus 568; sarawschanicus 569 ; strietus 568, 569. — Discocactus alteolens
252. — Discula Dianthi 587. — Distichium capillaceum 357. — Ditassa
anomala 64, 6% ; humilis 239. — Ditrichum flexicaule 149, 450. — Dodonæa
viscosa var. x vulgaris, forma 3 Burmanniana 212; viscosa var. « vulgaris,
forma 2 Schiedeana 212. — Dolichodeira tubiflora 548. — Doronicum
Caucasicum 583 ; Pardalianches 438. — Dorstenia brasiliensis 349, 350 ; brasi-
liensis var. major 349, 350 ; Cayapia 348, 349, 350; Cayapia var. 3 opifera
350 ; contrajerva 82. — Doryopteris alcicornis 592, 614: alcicornis var. major
614 ; concolor 552 ; elegans 551; lomariacea 614; palmala 552, 615 ; pedata
592, 615. — Draba aizoides 424, 461, 643, 644 ; frigida 454, 950 ; tomentosa
950. — Drosera americana 539 ; anglica X rotundifolia 28; intermedia 539 ;
intermedia var. 8 Americana 539; intermedia var. tenuis 539; montana 539;
montana f. parviflora 539; rotundifolia 461. — Dryas octopetala 357, 465. —
Dyckia Catharinensis 4036; conspicua 135; floribunda 1035, 1036; Hassleri
134, 1054, 1036; tenuis 1036. — Dyschariste humilis 627, 628; maranhonis
627. — Dysoxylum alatum 163, 166; amooroides 162, 164, 167, 178;
arborescens 163, 165; Arnoldianum 163, 165; Bamleri 163; 166; Betchei 178;
caulostachyum 163, 166 ; Forsythianum 16%, 468 ; glomeratum 178; Kunthianum
163, 165, 168; lasiocarpum 164, 168; longicalicinum 163, 165; longipetalum
163, 165; Macgregorii 165, 164; magnifolium 163, 166; molle 164, 168;
nitidum 180 ; Novo-guineense 163. 166 ; Robertsii 179; stellato-puberulum 164,
167 ; vestitum 16%, 168.
Be alteoleus 247, 248, 251; Anisitsii 247, 253; denudatus
var, paraguayensis 252; gracillimus 247; Grahlianus 247, 252; Grossei 246,
247; Hartmannii 247, 248, 251; Knippelianus 247, 252; nigrispinus 246, 247,
252; Otlonis var. paraguayensis 247, 252; paraguayensis 247, 252; Quehlianus
247; Schilinzkyanus 247, 252; Schumannianus 246, 247, 252. — Echinoce-
phalum angustifolium 720; latifolium 718, 72%. — Echinochloa Crus Galli
290. — Echinodorus grandiflorus 1030, 1031; grandiflorus var. # floribundus
1031 ; grandiflorus v. £ ovatum 1031; longipetalus 1030, 1031 ; paniculatus 1030,
116% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.).
1031; tenellus 1030, 1031. — Echinops Heldreichii 578. — Echinopsilon
muricatus 675, 762. — Echinopsis rhodotricha 246, 247, 251; rhodotricha var.
roseiflora 246, 251. — Echinospermum Lappula 442; spinocarpos 674, 682.
— Echiochilon fruticosum 67%, 678. — Echium aculeatum 271, 273; aculeatum
f. inermis 271 ; ambiguum 490; Auberianum 263, 275, 488; bicolor 268; bienne
276, 277 ; bitrons 268, 269, 270; Bourgæanum 263, 275; callithyrsum 263, 495;
candicans 263, 264, 265 266, 267, 268; Decaisnei 263, 493; exasperatum 263,
494 ; fastuosum 265, 266, 267; gentianoides 263, 498; giganteum 263, 271, 273;
Hierrense 263, 274; horridum 499; humile 674, 676, 757; hypertropicum 263,
277, 496; hypertropicum var. nudum 497; leucophæum 271, 272, 273; lineatum
489, 490; lineolatum 489; marianum 265, 266, 267; molle 270; nervosum 265,
264, 265; nudum 496; Onosmæfolium 263, 494; Pavonianum 263, 266, 267;
Pininana 263, 492; plantagineum 262; Rauwolfii 499; simplex 263, 276; steno-
siphon 263, 497; strictum 263, 489, 490, 491; trygorrhizum 674, 676, 677,
678, 682, 757; virescens 263, 265, 266, 267, 268, 269; virescens var. anguslis-
simum 268; virescens var. Candolle: 268, 269, 270; vulgare 262. 290, 442, 475;
vulgare var. albiflora 475; Webbii 263, 265, 270, 271. — Eclipta alba 719,
720. — Edraianthus Awerinianus 595. — Eichhornia azurea 1038; crassipes
1038; pauciflora 1039; speciosa 1038. — Elæocaprus Balansæ 366; Beccarri
367; decipiens 366 ; dubius 366; octantherus 367; photiniæfolius 366; prunifolius
367; sericeus 368; tonkinensis 365. — Elaphoglossum Bangii 148; conforme -
992, 617; Forsythii Majoris 32; latifolium 552; Moorei 148; Poolii 32; schizo-
lepidis 32; spathulatum 32; viscosum 32, 552. — Elatine hydropiper 73%,
739. — Eleocharis acicularis 1014; Bonariensis 137, 1014; capillacea 937,
1013; capitata 937, 1043; Chætaria 1014; contracta 937, 1016; elata 936, 937,
1017; geniculata 938, 1016; grandis 936, 937, 1015; intermedia 1015; lepto-
caulis 1016; minima 936, 937, 1014; mutata 937, 1012; mutata var. & obtuse-
trigona 1012; nana 1016; nodulosa 937, 1043; ochreata 936. 937, 1013; ochreata
var. % flaceida 1013; pachycarpa 1016; pachycarpa var % leptocaulis 1046;
pachystyla 937, 1015; paraguayensis 936, 937. 1015; punctata 1014; quinquan-
gularis 937, 1015; Rothiana 1015; sanguinea 936, 937, 1016; Sellowiana 936,
938, 1016 ; spiralis 1012; striatula 101% ; sulcata 937, 1015; sulcata var. & gran-
dirostris 1015; tenuissima 936, 937, 1016; Villaricensis 936, 938, 1016;
Wrightiana 937, 1014. — Eleogenus Sellovianus 1016. — Elephantopus
angustifolius 638; scaber 638, 639; scaber var. tomentosus 637, 639. — Eleusine
coracana 695; indica 503. — Elionurus hirsutus 759, 761. — Elodea guia-
nensis 1032, 1033; quianensis f. longifolia 1033. — Elymus arenarius var.
coreensis 507; crinitus 574; europæus 364, 942; excelsns 500, 507; sibirieus
507. — Elyna scirpini 377. — Emex spinosus 675, 682, 761, 762. — Emico-
carpus fissifolius 660. — Enarthrocarpus Chevallieri 677, 679, 681, 684,
765; clavatus 672. — Endlicheria hirsuta 793, 795. — Enhydra anagallis
719. — Ephedra alata 682, 683, 684, 762; distachya 455; fragilis 555, 556.
INDEX: 1165
— Ephippiorhynchum stenocarpum 1027. — Epidendrum oncidioides 927,
928, 933; Weddellii 927, 928, 933. — Epilobium adnatum 290, 300; angusti-
folium 585; brachycarpum 43% ; collinum 292, 300, 43%, 473; collinum f. elata
434; Dodonæi 472; Dodonæi var. Fleischeri 472; Fleischeri 951; montanum
473; montanum var. grandiflorum 434; nutans 434; origanifolium 457; palustre
292, 300, 585; parviflorum #72; roseum 434, 943, 94% ; spicatum 434 ; spicatum
f. brachycarpa 434 ; trigonum 292, 473. — Epipactis latifolia 380 ; palustris
380. — Epistephium sclerophyllum 927, 928, 930. — Equisetum arvense var.
decumbens 451 ; arvense var. nemorosum 451; giganteum 620 ; hiemale 451 ;
ramosissimum 373, 451, 734, 738; silvaticum 644; Telmateja 451; variegatum
373. — Eragrostis ferruginea 505 ; major 505; minor 505; pilosa 449, 505 ;
superba 695. — Eranthemum cordatum 632. — Eranthis Cilicica 360; lon-
gestipitata 559. — Erechtites Cacalioides 732; hieracifolia 732; hieracifolia
var. Cacalioides 732 ; Missionum 732; Missionum var. lanceolata 732 ; valeria-
næfolia 732. — Erica carnea 360, A444 ; multiflora 555; Tetralix 68, 69. —
Erigeron acris 437, 486 ; alpinus 437, 486, 1045 ; alpinus var. elongatus 487;
alpinus var. exaltatus 943, 94%; alpinus versus var. gracilem 486; alpinus
y hirsutus 1045 ; alpinus var. intermedius 487, 1045 ; alpinus £ majus 942, 943,
945, 4045 ; angulosus 486, 487 ; bonariensis 713, 714; bonariensis f. filifolia
714 ; bonariensis f. grisea 714 ; glabratus 487 ; intermedius 1045 ; linifolius 713,
7414 ; maximus 714; Schleicheri 258, 487; uniflorus 487, 952; uniflorus var.
neglectoides 487 ; Villarsii 1045. — Erinus alpinus 182, 304, 592, 643. —
Eriocaulon Sellowianum 1033, 1034. — Eriochloa villosa 501. — Eriolena
affinis 365; glabrescens 365, 370. — Eriophorum angustifolium 377; vagi-
natum 376, 447. — Eritrichium nanum 458, 475. — Erodium cicutarium 25,
94, 574; glaucophyllum 672, 682, 684, 757, 760, 762; glaucophyllum var.
glabrum 676, 679; guttatum 672; moschatum 672; pulverulentum 672. —
Erophila minutissima 696; præcox 696; verna 555; vulgaris 696. — Eruca
longirostris 857, 858; pinnatifida 672, 680; sativa 91, 857, 858. — Erucaria
Aegyceras 672. — Erucastrum incanum 424. — Eryngium campestre 577;
canaliculatum 1124; coronatum 1121, 1122; Decaisneanum 1121, 4123; ebrac-
teatum 4121; eburneum 1121, 1123; elegans 1121, 1122; etruscatum 1122;
floribundum var. serroides 1121, 1122; fœtidum 837; grandarifolium 1123;
granniculatum 1123; ilicifolium 673; junceum var. juncifolinm 1121, 1124;
pandanifolium 4421; paniculatum 1121; paraguariense A121, 1123; sanguisorba
1121, 1123; stenophyllum var. Hassleri 4121 4423. — Erysimum helveticum
var, pumilum 461; ischnostylum 570, 571; ischnostylum £ brachycarpum 571 ;
pallidum 571; pectinatum 571; persepolitanum 571; pulchellum 571; rhæticum
461; sisymhrioides 570. — Erysiphe Martii 581. — Erythræa Centaurium
442, 474; ramosissima 474, 76%. — Erythrochlamys Kelleri 978, 979; leucos-
pluera 976, 979; speclabilis 977, 979. — Erythrostictus punclatus 675, 682.
— Erythroxylon delagoensis 658, — Encalypta commulala 451; rhabdocarpa
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, no A2, 5 décembre 1903. 78
1166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me <éR.).
151, 153. — Euclidium syriacum 699; Eulophia dispersa 657; Thomsoni 657.
Eupatorium Achillæa 702, 703, 707; ageratoides 703, 710; alternifolium 708;
alternifolium var. deltoideum 702,703, 708; alternifolium var. paraguariensis
702, 708; amphidictyum 703; apense 702, 703, 708; aureo-viride 702, 703;
Balansæ 636, 703, 708; Balansæ var. menthoides 702, 703, 708; Balansæ war.
reticulatum 708; bracteatum 708; bupleurifolium 707; bupleurifolium var.
microcephalum 703, 707; caaguazuense 636, 706; caaguazuense var. crassifolium
702, 703; caaguazuense var. nervosum 702, 703, 706; Christieanum 703;
conyzoides 703, 705, 707; dendroides 703; densiflorum 635; denudatum 702,
703; ensifolium 636, 703; Glaziowii 703; graciliflorum 703, 705; graminifolium
707; Hasslerianum 702, 703, 711; hecatanthum 703, 710; ivæfolium 703;
Kleinioides 711; Kleinioides var. latifolium 702, 703, 711; Kleinioides var.
microcephalum 702, 703, 711; læve 637; læve var. latifolium 7)3; lævigatum
703, 707; liatrideum 703; luquense 702, 703, 705; luquense var. corymbosum
703, 705; lysimachoide 702, 703; macrocephalum 703, 709; macrophyllum 707;
maculatum 927, 934; maracayuense 702, 703, 710; Maximiliani 703; multiere-
nulatum 635, 707; oblongifolium 703, 707, 708; oblongifolium var. paragua-
riense 702, 703; oblongifolium var. Tucumanensis 703, 708; oblongifolium var.
tucumanense subvar. hirsutum 708; orgyale 703, 707; oyadense var. paragua-
riense 635, 636; pallescens 703, 707; paludosum 710; palustre 703, 704, 710;
palustre var. glutinosa 710; palustre var. guaraniticum 702, 703, 710; palustre
var. salicinum 710; palustre var. verbenaceum 709, 710; palustre var. viscosum
709; paraguariense 636, 703, 705; paraguariense var. angustifolium 702, 703;
paraguariense var. integrifolium 702, 703; paraguariense var. nervosum 702,
703, 706; pictum 705; prascifolium 711; purpurascens 709; purpurascens var.
guaraniticum 703, 709; purpurascens var. 8 nemorale 709; pycnocephalum 703,
710; pyenocephalum var. macrocephalum 702, 703; radula 702, 703, 707;
radula var. oblusifolium 702, 703, 707; radula var. serratum 702, 703, 707;
rhinantaceum 703, 706; rhinantaceum var. latisquamulosum 706; rhodolepis
702, 703, 705; Riedelii 703, 709; Riedelii f. guaranitica 709; Riedelii var.
microcephalum 702, 709; steviefolium 703, 709; steviæfolium var. salicinum
702, 703; steviefolium v. viscosum 702, 703; stigmatosum 702, 703, 708; stig-
matosum f. roseo involucrata 709; stigmatosum var. subcalvatum 702, 703, 709;
stigmatosum var. violaceum 702, 703, 709; subhastatum 703. 706; subhastatum
var. lanuginosum 702, 703, 706; tozziæfolium 703, 706; tozziæfolium var.
subpetiolatum 702, 703, 706; tozziæfolium var. triangulare 702, 703, 706;
Tweedieanum 703; urticifolium 711; urtieifolium var. Clematideum 703, 711;
urticifolium var. nana 703, 741; verbenaceum 703, 705, 706; vitalbæ 703;
vitalbæ var. serratifolium 702. — Euphorbia amygdaloides 644; amygdaloides
var. Luganensis 445; chamæsyce 675, 757, 761, 762; Characias 555; cornuta
675; cyparissias 472; dulcis v. alpigena 445; glebulosa 675; granulata 675, 682;
Guvoniana 675, 682, 762; helioscopia 449, 472. 675; Lathyris 1042; peplus
INDEX. 1167
675, 681; terracina 675; virgata 735, 737. — Euphrasia alpina 443, 746; alpina
var. porphyriaca 733, 737, 745; alpina var. vestila 296; brevipila 299, 304,
443, 478; brevipila f. eglandulosa 443; hirtella 945; lutea 443; minima 458,
1041; montana 443; officinalis 206; Rostkowiana 291, 301, 443, 478; Salisbur-
gensis 478; stricta 443, 478; stricla var. Heribaudi 734; versicolor 297, 443,
478. — Eurhynchium cirrhosum 154; crassinervium 154; velutinoides 150.
— Evax argentea 673. — Evolvulus alsinoides 278, 660; alsinoides var. nata-
lensis 660; Selerianus 278; sericeus 279, sericeus var. discolor 279. — Evo-
pymus latifolius 427. — Exogonium spicatum 279. — Exolobus patens 61,
241; patens var. paraguayensis 241; Sellowianus 61, 242.
nn octoblepharis 15%. — Facelis apiculata 716. — Fagara capensis
658; Costaricensis 97; elegantissima 96; foliolosa 96 ; Harmsiana 96. — Fagonia
Bruguieri 671, 673, 676, 681, 759, 760, 762; fruticans 677, 678, 679, 757; gluti-
nosa 673, 681, 757, 760; isotricha 681, 76%, 766; microphylla 673, 682, 764 ;
sinaica 673, 677, 769 ; sinaica var. macrocarpa 676 ; sinaica var. microcarpa 677,
679, 769. — Fagus silvatica 643, 1138. — Farsetia ægyptiaca 672, 679, 757,
766; linearis 672, 677, 682, 759, 760, 762, 766; ovalis 672, 765; ovalis f. abor-
tiva 672. — Favolus alveolaris 1043. — Fedtschenkoa turkestania 690. —
Ferula vesceritensis 673. — Festuca arundinacea 1139; arundinacea var. vul-
garis 450; elatior var. typica 376; gigantea 506; gigantea var. typica 376, 450 ;
Lachenalii 376; Lachenalii var. mutica 376, 449 ; ovina 376, 449; ovina var.
capillata 301, 376, 449; ovina var. crassifolia 449; ovina var. duriuscula 297,
376 ; ovina var. duriuscula f. genuina 449; ovina var. duriuscula f. gracilior 294 ;
ovina var. duriuscula f. villosa 297, 449; ovina var. glauca 297; ovina var. glauca
7 pallens 449; ovina var. pseudovaria 449; ovina + vulgaris 506 ; parvigluma
506 ; pauciflora 506 ; pilosa 259 ; pratensis var. subspicata 450; pumila 258;
pumila var. genuina 450; pumila var. glaucescens 376; rubra 376, 1139; rubra
var. fallax 297, 376, 449; rubra var. genuina vulgaris 294; rubra var. hetero-
phylla = typica 449; rubra var. planifolia 449; rupricaprina 376; spadicea 297;
sulcata 449; varia 449 ; varia var. acuminata 450; varia var. brachystachya 450;
varia var. typica 450; violacea 259, 952; violacea var. genuina 297; violacea
var. nigricans 376. — Fibigia suffruticosa 694. — Ficaria ranunculoides 360,
644. — Ficus Cannonii 515, 517, 520 ; carica 382, 445, 516; cestriflora 348, 350;
laciniata 518; perforata 340, 350 ; perforata f. roseiflora 350 ; pumila 517; repens
445; roseıflora 349. — Filago dasycarpa 636, 716, 717; desertorum 673, 772;
germanica 480; micropodioides 772; minima 480 ; obovata 772; prolifera 674,
673; spathulata 673. — Fimbristylis capillaris 1018, 1019; complanata 937,
1017 ; dichotoma 1017; diphylla 937, 1017; diphylla f. Royeniana 1017; ferru-
ginea 656 ; Jacobinæ 1019; monostachya 937, 1018; Royeniana 1047; spadicea
936, 937, 4017; squarrosa 937, 4017; tristachya 4048 ; Urvilleana 1019. —
1168 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Firmiana bracteata 365, 369; colorata 365, 369 ; fulgens 365. — Fischeria sp.
61, 63; Martiana 63. — Flaveria contrayerva 637, 729. — Floscopa glabrata
244. — Foeniculum officinale 289. — Foriestiera phillyreoides 278; Forskahlea
tenacissima 675. — Fourcroya gigantea 1099, 1100, 1101. — Fradinia halimi-
folia 678, 679, 763. — Fragaria collina 429; vesca 292, 429, 457, 465. —
Francœuria crispa 759, 760, 762. — Frangula Alnus 472; polymorpha 542;
polymorpha var. latifolia 541, 542. — Frankenia Aucheri 1063; corymbosa
768; floribunda 768; florida 681, 768; hispida 1063; hirsuta v. hispida 1063.
hirsuta v. intermedia 1063; intermedia 768, 1063 ; lævis 681, 768; pulverulenta
672, 681, 768. — Fraxinus excelsior 441, 474, 643. — Freesia rubella 656. —
Fritillaria pontica 576. — Frœbhlichia lanata 353. 354; lanata var. paragua-
riensis 35%; paraguayensis 352, 353. — Frullania Isquallensis 44. — Fuirena
incompleta 937, 1020 ; umbellata 936, 937, 1021. — Fumana procumbens 860.
— Fumaria asepala 568; capreolata 42%; densiflora 672; longipes 672; officinalis
386, 424; parviflora 568, 672, 680; Vaillantii 568; Vaillantii f. flacida 568. —
Fusicladium Aronici 583, 585.
ee hirsuta 795. — Gagea lutea 644 ; reticulata 675. — Gaillonia
Reboudiana 673. — Galanthus latifolius 360; nivalis 360; plicatus 360. —
Galeandra Beyrichii 927, 933 ; hysterantha 927, 933; juncea 933 ; Paraguayen-
sis 926, 928, 933. — Galeobdolon luteum 290, 444. — Galeopsis acuminata
301 ; intermedia 291, 444, 64%, 734, 737; Ladanum var. intermedia 476; pubes-
cens 298; pubescens X Tetrahit 301; Tetrahit 476; Tetrahit var. arvensis
44%; Tetrahit var. præcox 299; Tetrahit var. silvestris 290; Tetrahit var.
Verloti 44h. — Galinsoga parviflora 437. — Galium anisophyllum 297,
7hh, 745, 944, 945; Aparine 673; aparine var. verum 479; aristatum
var. scabriusculum 436; asperum 479; asperum ssp. anisophyllum 436,
asperum subsp. anisophyllum var. Gaudini 479; asperum ssp. lineare var.
austriacum 436; asperum ssp. lineare var. scabrum 436; asperum subsp.
tenue var. glabratum 479; boreale 303, 951; cruciata 479; elatum 290;
elatum var. tiroliense 436; Gerardi 436; helveticum 745; helveticum
745; insubricum 436; megalospermun 744, 745; Mollugo 479; Moliugo
var. erectum 479; Mollugo var. Gerardi 479; Mollugo X verum 479;
Parisiense A55; Parisiense var. litigiosum 436; pedemontanum 436, 733,
737; purpureum 457; rotundifolium 28, 1135; ruhrum 292, 436, 479;
rubrum var. obliquum 436; sylvestre 745; sylvestre var. anisophyllum 745;
Tendæ 733, 737, 743, 745; tenue 293, 296 ; triflorum 735, 737 ; vernum 436;
vernum var. hirticaule 436 ; vernum var. typicum 479; verum v. typicum 479 ;
verum var. præcox 436, 279. —Galpinia transvaalica 699. — Garcimia brasiliensis
1225. — Gaultheria Hartwegiana 217; Hidalgensis 216, 217; hirtiflora 246,
217; odorata 217. — Gaylussacia brasiliensis 910; brasiliensis var. pubescens
INDEX. 1169
910. — Genista cinerea 555. 596; decumbens 652; germanica 427, 469; germa-
nica var. insubrica 469; pilosa 427; Saharæ 676, 682; tinctoria var. Marii 291,
427, 470; Villarsii 734, 736. — Genlisea filiformis 919. — Gentiana acaulis
458 ; alpina 475; alpina var. albiflora 475; alpina var. caulescens 475 ; angusti-
folia 475; asclepiadea 952 ; bavarica 458, 47%; bavarica var. imbricata 474; bra-
chyphylla 474: campestris 475 ; campestris var. islandica 475; campestris var.
luteola 952; campesiris var. suecica 475 ; cruciata 28; excisa 442; excisa fl. albo
646; Germanica 458; lutea 474,644; nivalis 457, 460, 474, 942, 945, 1041;
obtusifolia 441 ; punctata 259, 474; purpurea 295, 458, 474, 94%; tenella 455,
457, 475 ; utriculosa 474; verna 28, 359, 644; verna var. angulosa 474; verna
var. Favrati 455. — Geonoma Schottianum 623. — Geranium acaule 93; alpi-
cola 92; andicola 93; andicola var. brevipedicellata 93; andicola var. longipedi-
cellata 93; asphodeloides 576 ; columbinum 427, 471 ; Hernandezii 94; lucidum
999; X Luganense 427; Mexicanum 94 ; molle 427, 471; nodosum 427; poten-
vrm
üllifolium 94; pratense 577; pusillum 471; pyrenaicum 427, 576; Rober-
tianum 471, 555, 643; Robertianum var. parviflorum 559; rotundifolium 427;
sanguineum 471, 577, 943; silvaticum 292, 364, 427, 471, 644. — Gerardia
purpurea 284. — Germanea arthropoda 1073 ; Dinteri 1070 ; dolichopoda 1069;
Draconis 1071; elegantula 1005 ; grallata 1004; myriantha A001, 1002 ; nummu-
laria 4072; pachystachya 1003 ; transvaalensis 1005. — Gesnera allagophylla
547; Sceptrum 548; Selloi 548. — Geum heterocarpum 581 ; montanum 457,
945, 1041 ; urbanum 429. 465. — Ghiesbreghtia grandiflora 281. — Gingko
biloba 158. — Gladiolus aurantiacus 657 ; illyrieus 555 ; Quartinianus 657. —
Glaucium cappadocicum 567; corniculatum 567; corniculatum 8 flaviflorum
566; elegans 566; leiocarpum 567; luteum 567, 672; oxylobum 567; paucilo-
batum 566, 567 ; squamigerum 567; vitellinum 567. — Glaux maritima 734,
737. — Gleichenia dichotoma 617, 618; pruinosa 617, 618; rigida 617. —
Globularia Alypum 55%; cordifolia 479; nudicaulis 445, 944, 950 ; Willkommii
145; Willkommii var. elongata 445, 479. — Gloxinia tubiflora 548. — Glyceria
aquatica 506; plicala 376, 449. — Glycyrrhiza glabra 764. — Gnaphalium Carpa-
thicum 951; leontopodium 455; Iuteoalbum 481; norvegicum 295, 481, 944 ;
purpureum 637, 716; silvaticum 298, 481; silvaticum var. alpestre 481 ; silvati-
cum var. Einseleana 437; supinum 457, 481, 952; supinum var. alpestre 293;
supinum var. subacaule 437. — Gnomoniella Coryli 582. — Goldbachia leavi-
gala £ adscendens 693 ; tetragona 693. — Gomeza planifolia 927, 928, 935. —
Gomphrena celosioides 389; decumbens 86, 388; decumbens f. albiflora 353,
389 ; decumbens f. aureiflora 353, 389; decumbens f. roseiflora 353, 389 ; decum-
bens subf. villosa 389; elegans 353, 388 ; elegans var. gracilior 352, 388; glauca
353, 387; graminea 389; quaranitica 353, 387 ; Hassleri 352, 353, 388 ; macro-
cephala 353, 388, 389; macrocephala var. pulcherrima 388; officinalis 353, 388 ;
panieulata 352; paraguayensis 353, 388; prostrala 388; pulchella 353, 389;
pulcherrima 352, 353, 388; Regnelliana 353; silenoides 353; luberosa 353, 387,
1170 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.).
— Gossypianthus australis 35%. — Gossypium anomalum 835 ; barbadense
809; herbaceum 836, 1068 ; herbaceum var. Steudneri 835; microcarpum 835 ;
senarense 833 ; triphyllum 836. — Gouania latifolia 541, 542. — Gratiola offi-
cinalis 202, 477. — Grimmia apiculata 153; commutata 159, 153; Doniana 153;
elongata 153; funalis 149, 153; Holleri 153; incurva 153; leucophæa 150, 153;
mollis 451 ; orbicularis 153; subsulcata 153; torquata 150, 153. — Guajacum
sanctum f. angustifolia 96. — Guarea anguslifolia 405, 406, 407; Balansæ 405,
406, 407; diversifolia 405, 406, 407; dumetorum 405, 406; frutescens 405, 406;
Hassleri 405, 406, 407; Hassleri var. esulcata 405, 408; leucantha 405, 406 ;
nemorensis 405, 406; Pohlii 406, 409; répicola 405, 406, 407 ; rubescens 405,
406, 407; silvicola 405, 406, 409. — Guilleminea australis 352, 353, 354. —
Guzmania calamifolia 227; condensata 228; coriostachya 226; densiflora 226 ;
Donnell-Smithii 227 ; Michelii 226; Ororiensis 130 ; Plumieri 228; Zahnii 227.
— Gymnadenia albida 380 ; X Chodatr 648 ; conopea 380, 458, 647, 648 ; odo-
ratissima 291, 380. — Gymnarrhena micrantha 673, 682. — Gymnobalanus
minarum 794. — Gymnocarpon fruticosum 673, 676, 682, 760. — Gymnocoro-
nis spilanthoides 703; spilanthoides var. « attenuata 704; spilanthoides var.
subcordata 703. — Gymnogramme Calomelanos 551, 614; chærophylla 552;
Delavayi 510 ; Javanica var. robusta 510; lanceolata 32; leptophylla 451; lon-
gipes 592, 614; tartarea 614; tartarea var. ochracea 552, 614; tomentosa 552,
614; trifoliata 592. — Gymnopteris aliena 552, 612. — Gymnosporangium
clavariæforme 581. — Gymnosporia capitata var. b. tenuifolia 823; Dinteri
823; peduncularis var. b. hirsuta f. £& macrophylla 82%. — Gymnostomum
rupestre 149, 150 ; Gypsophila sp. 864 ; anatolica 86%. — aretioides 594; elegans
865, 866 ; elegans var. parviflora 865, 866; floribunda 866; heteropoda 865 ;
microphylla 86%; muralis 426, 866 ; paniculata 86%, 865; paniculata subsp.
bicolor 864; porrigens 866; repens 383, 426, 945 ; spathulæfolia 866; tricho-
toma £8 pubescens 864; trichotoma £ pubescens f. albıflora 86%. — Gyrocarpus
Americanus 89.
Haan Corcovadensis 927, 928, 929; cryptophila 929; Gourlieana 928,
929; Hassleriana 926, 927, 929; obtusa 927, 930; Paranaënsis 927, 928, 929;
Sartor 927, 928, 929; Schwackei 927, 928, 929; secunda 929; secunda var.
Estrellensis 927, 928, 929 ; viridis 458. — Hæmanthus Delagensis 656; Katha-
rinæ 656; multiflorus 656. — Halimium glomeratum 21%; Pringlei 214 —
Halogeton alopecuroides 679, 680, 682, 757, 76%; Haloxylon articulatum 757.
— Hearnia glaucescens 3 novaguineensis 173; sapindina 172. — Hedera helix
643 — Hedychium coronarium 1107; coronarium var. maximum 4107. —
Hedyosmum Artocarpus 85. — Hedypnois polymorpha 674. — Hedysarum
obscurum 471, 943, 944, 945. — Heeria crassinervia 823; Dinteri 822; insignis
var, reticulata 823 ; namænsis 823. — Heimia salicifolia 255. — Heleocharis
INDEX. 1171
gu
Balansiana 1015: grandis 1015: nodulosa var. tenuis 1016: pauciflora 377 : quin-
quangularis 1015; spiralis 1013: subtilis 101%; tenuissima 1017; uniglumis 377:
Wrightiana 1014. — Helia brevifolia 548, 549. — Helianthemum alpestre 943 :
brachypodum 678. 679, 767: canum 943: confertum 768; elliplicum 672; ellip-
licum var. virens 672; eremophilum 672; eriocephalum 672; Fumana 424, 943;
getulum 767 : glemeratum 214: Kahiricum 672, 676, 766; Kahiricum var. lybi-
cum 672; lasiocarpum 860: latifolium 860: latifolium y lasiocarpum 860; lati-
folium var. macrocarpum 860: latifolium £ microcarpum 860; libycum 766;
Lippii 767, 768: Lippii f. sessiliflorum 767; metlilense 671, 672, 676, 677, 678,
759, 760, 767; niloticum 680, 860; Pringlei 214: sessilifiorum 672, 676, 678,
682, 684, 757, 760, 762; sessiliflorum f. fastigiatum 672; velutinum 672, 676,
757; vulgare 292; vulgare var. angustifolium 424; vulgare var. tomentosus 472.
— Helichrysum angustifolium 734, 737. — Heliconia brasiliensis 1106, 1107;
connoidea 1106, 1107. — Heliocarpus americanus 253, 25%. — Heliotropium
eurassavicum 734, 737 ; Europaeum 576: europaeum var. lenuiflorum 775; luteum
776: suffruticescens 674, 759, 761, 762, 776; tenuiflorum 776; undulatum 674.
— Helleborus fetidus 554, 555, 643, 644; lividus 559; niger 493 ; viridis 424,
1041. — Helvella lacunosa 1042 ; Queletii 10%2. — Hemerocallis fulva 446. —
Hemipogon setaceus 61, 62. — Hemizygia bracteosa 994, 995, 987, 997, 998;
comosa 997; Cooperi 992, 998 ; Dinteri 995, 998; Galpiniana 993, 998; Hôpfneri
9094, 998; Junodi 661, 995, 998; Junodii var. Quintasii 661 ; linearis 997, 998 :
serrata 995, 996, 998; teucriifolia 993, 997, 998 ; tuberosa 997, 998. — Hender-
sonia Dianthi 586. — Henophyton deserti 672, 678, 682, 757, 758, 760, 762.
— Heracleum acuminatum 853, 85%: barbatum 853, 854, 958 ; bivittatum 855;
burmannicum 855; candicans 852; Coreanum 85%, 958; Fargesii 853, 85%:
lanatum 853; montanum 299; montanum f. minor 299; platytænium 583;
Souliei 852. 854; sphondylium 291, 643; Sphondylium var. elegans 473; vici-
num 853, 85%. — Hermannia micropetala 659; phaulochroa 659. — Herminium
monorchis 379. — Herniaria alpina 455; cinerea 673, 1057; fruticosa 673. —
Herpestis ilagellaris 200; gratioloides 200. — Herreria montevidensis 1098.
— Hesperis ınalronalis 424. — Heteranthera limosa 1038, 1039 ; reniformis
1038, 1039. — Heterocladium squarrosulum 150. — Hibiscus spec. 659; atro”
marginalus 830; cæsius 833; cæsins var. genuinus 833; cæsius var. micropelalus
834: calvphyllus 831; calyphyllus var. genuinus 831; cannabinus 832; canna-
binus var. genuinus 832; cordalus 834; Dinteri 830; ebracteatus 830; ebrac-
lealus var. Pechuelii 830; Elliotæ 830; Elliottæ var. Pechuelii 830; Elliott
var. subeiliatus 830; Elliottii var, ebracteatus 830; Engleri 83%; Fleckii 833;
Gibsoni 833 ; herereensis 835 ; huillensis 831 : intermedius 831 ; intermedius var.
aristævalvis 831; lepidospermus 834: lunarifolius 834; lunarifolius var. dongo-
lensis 83%: malacospermus 831; malacospermus var, palmatipartitus 831 ; Marlo-
Ihianus 830: micranthus 830; micranthus var. genuinus 659, 830; micranthus
var. ovalifolius 831; micranthus var, sanguineus 831; Moscheutos 1068; physa-
1172 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
loides 659, 834; physaloides var. genuinus f. Schinzii 659, 834 ; physaloides var.
loandensis 834 ; platycalyx 832; pusillus 830; pusillus var. genuinus 830; rhab-
dospermus var. palmatipartitus 831 ; rhabdospermus f. palmatipartita 833 ; Schin-
zii 832; surattensis 832; surattensis var. Mastersianus 832; ternatus 832; terna-
tus var. genuinus 832; tiliaceus 659; tiliaceus var. genuinus 659; Trionum 833,
1068; Trionum var. hispidus 833; Trionum var. magnus 833; upingtoniæ 832;
urens 832; vitifolius 835; vitifolius var. genuinus 835; vitifolius var. heterotrichus
835. — Hieracium albidum f. angustifolia elata 1130 ; alpicola 1130; alpinum 293,
296, 486; alpinum var. Halleri 296; alpınumx‘silvaticum 1131, 1133; alpinum X
vulgatum 1133; amphigenum 295, 296, 486; amplexicaule 458, 733, 737, 944 ;
amplexicaule var. pumilum 486; aphyllum 440; armerioides 258; atratum var.
helveticum 4133; aurantiacum 458, 943, 944, 925, 1130; aurantiacum ssp. auran-
tiacum 440; auricula 485; auricula var. alpestris 293, 485; auricula ssp. mela-
neilema 439; auricula X Peleterianum 1131; Balbisianum 440; Berardianum
486; bernense 440 ; Besseanum 1132; Boconnei f. neiso-dentatum 1133; Bocconei
var. Sempronigenum 1133; boreale 94%; bructerum 4137; bupleuroides 485;
bupleuroides ssp. scabriceps 440 ; chlorifolium 1133; cinerascens 943; cirritum
4140, 1132: cirritum ssp. nigritellum 4132; cochleare 295, 440; cydoniæfolium
113%; cydoniæfolium X albidum 1134; dentatum 943; dentatum var. subvillo-
sum 485; dentatum var. subvillosum f. elongata 485; elongatum 440, 485, 944,
945; elongatum var. intermedium 485; elongatum var. intermedium f. reducta
485; eriophyllum 258 ; falcatum 440; Faurei 440, 485; Favreanum 1132; floren-
tinum 300, 440, 285; florentinum ssp. Berninæ 300; florentinum var. florenti-
num 485; florentinum var. florentinum « f. canosula 485; florentinum var. flo-
rentinum & f. obscurata 485; florentinum var. florentinum y f. pauciflora 485,
florentinum ssp. paucifolium 440 ; florentinum var. piloselloides 485; fuscum 733,
737; glaciale 258, 485; glaciale var. giganteum 942, 1041 ; glaciellum 440; glan-
duliferum 258, 485, 1130; glanduliferum var. calvescens 1130; glanduliferum
var. hololepsum 440; glanduliferum var. insigne 1132; glanduliferum ssp. pili-
ferum 1131; glanduliferum X piliferum 295; glanduliferum X silvaticum 1132;
glanduliferum var. speciosum 11432; glanduliferum X villosum X silvaticum
440; glaucum var. bupleuroides 734, 737; Grovesianum 487; Hoppeanum.%85;
Hoppeanum X Pilosella 289, 439; Hoppeanum ssp. subnigrum 439; Hoppeanum
ssp, virentisquamum 439; humile 943, 944; humile var. pseudo-Cotteti 1132:
hyoseridifolium 742; hypeuryum 289, 439 ; incisum f. cordifolium 1132; incisum
f. opinna 485; intubaceum f. depressa 486; intybaceum 296; intybaceum 458;
intybaceum 455; intybaceum X ochroleucum 17; Jacquini 440; Juranum 1046,
4131, 1133; Juranum f. alpestre 1133; Juranum f. Jurano-subper foliatum 1133 ;
Juranum ssp. pseudo-Juranum 1133; jurassicum 942, 950; Laggeri ssp. sparsica-
pillum 4131; lanatellum 258; lanatum 258; lantoscanum 17; Lemanianum 950 ;
Lemanianum var. ciliolatum 487; Longanum 440, 486; lutescens 1130: murorum
186, 585, 643; murorum var. alpestre 300, 440, 486; murorum var. alpestre f.
INDEX. 1173
microcephala 293; murorum var. subcæsium 440 ; murorum var. subcaulescens
291, 440; murorum var. subpræcox 440 ; neglectum 295; nervulosum var. sub-
pubens 487; nigrescens ssp. Rhæticum 1132; nigrescens var. séylosum 4132;
nigritellum 1132; ochroleucum ssp. pseudopicris 1134; oxydon 440, 1132; oxy-
don ssp. farinicaule 1132: oxydon var. hymenophylla 1132; oxydon f. latifolia
1432; oxydon X subcæsium 1131; pallidiflorum ssp. Huteri 113%; pallidiflorum
var. subeinereum 413%; paraguayense 783; Peleterianum 485; picroides 950,
113%: piliferum 295. 296, 943; pilosella 69, 485; Pilosella ssp. bellidiforme 439 :
Pilosella ssp. inalpestre 439 : Pilosella ssp. subvirescens 439; pilosella ssp. trans-
alpinum 291, 439; pilosella ssp. trichadenium 291, 298, 439: præalpinum var.
genuinum 487; prætensum f. hypophyllopoda 487; prenanthoipes > albidum
1130; prenanthoides X silvaticum 1131, 1133; prenanthoides < subcæsium
1133; procerum 578; procerum var. Kotschyanum 578; pseudo-Juranum 1133;
pseudo-Juranum var. acroastrum 1133 ; pseudo-Juranum f. dentatum 1133 ;
pseudo-Juranum var. serratodentatum 1133; pulchrum var. subpilum f. inter-
rupta 487; pulchrum var. subpilosum f. pumila 487; pulmonarioides 440, 486;
pulmonarioides var. glaucescens 298, 440; pulmonarioides var. ligustium 486;
sabinum X glaciale 1131 ; saxatile 734, 737 ; scorzonerifolium 17, 942, 944, 945 :
scorzoneræfoliumxelongatum 1133; staticefolium 486 ; Xstoloniferum 943; sub-
alpinum 1133; subcæsium 1131 ; subcæsium ssp. oxydontogenes 1131 ; subcæsium
var. profundedentatum 1131 ; subcæsium ssp. psammogenes 1131 ; subcæsium ssp.
pseudo-cirritum 1131 ; subincisum 486, 1131 ; subincisum var. Rionii 440 ; sub-
perfoliatum 1133; subperfoliatum var. aligerum 293, 299; tenuiflorum 291, 300,
302, 440, 486: Trachselianum 486, 1132; villosum 458, 485, 945; villosum
var. calvescens 440; villosum ssp. glaucifrons 1131; villosum X glaueum 17;
Vogesiacum 942, 1046; vulgatum 486, 1131; vulgatum var. alpestre 441, 1131 :
vulgatum var. medium 486; vulgatum var. subramosum 441 ; xystolepium 1131.
— Hierochloa borealis 502, 733, 738. — Hippeastrum ambigum 1099, 1100,
1101; bifidum 1099, 1400; brachyandrum 1099, 110; procerum 45%; rutilum
1099, 1100, 1101. — Hippocratea discolor 802; Grisebachii 801; Grisebachii
var. parvifolia 801; ovata 802; ovata var. crassifolia 801, 802: ovata var.
parviflora 801 ; tenuiflora 801, 802: verrucosa 801; verrucosa var. ß parvifolia
802; verrucosa var. z typica 802. — Hippocrepis balearica 555; bicontorta
673, 677; ciliata 673; comosa 428, 471; multisiliguosa 673, 676, — Hippo-
phæs rhamnoides 472. — Hirschfeldia adpressa 672. — Holcus lanalus var.
coloratus 375, 448; mollis 291. — Holosepalum dubium 15; quadrangulum 16.
— Holosteum glutinosum 4056; liniflorum 1056; umbellatum 8 pleiandrum
1056. — Holostylis reniformis 786, 787. — Homogyne alpina 27, 293, 437,
4157, 482, — Hordeum maritimum 675, 681; murinum 450; murinum var.
intermedium 450 ; murinum var. typicum 376; vulgare 574, 577. — Hoslundia
deeumbens 661 ; verticillata 661. — Hufelandia costaricensis 228: mexicana
229. — Humulus lupulus 382, 445. — Hutchinsia alpina 386, 734, 735:
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 1903. 79
117% BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2€ sin.).
petræa 555; procumbens 672. — Hybanthus parietariifolius 214; verbenaceus
215. — Hydnum aurantiacum 104%; repandum 1048; velutinum 4044. —
Hydrocleis nymphoides 1032. — Hydrocotyle callicephala 1121, 1122; leuco-
cephala 1124, 1422; pusilla 1121: ranunculoides 1121, 1122: umbellata var.
bonariensis 1121; Wilfordi 958. — Hygrophila brasiliensis 627, 628; guya-
nensis 627, 628; longifolia 627; spinosa 662. — Hylocomium Oakesii 149. —
Hymenophyllum australe 509; barbatum 508; ciliatum 31; corrugatum 508;
crispum 508: inæquale 31; pendulum 31; polyanthos 31. — Hymenophysa
pubescens 698, 699. — Hyoscyamus Falezlez 761. 762, 776; niger 476. —
Hyoseris radiata 674. — Hypecoum Geslini 672, 682; pendulum 568: pro-
cumbens 672; trilobum 568. -— Hyperaspis Aelleri 975. — Hyperbæna domin-
gensis 420, 421 ; oblongifolia 420, 421. — Hypericum acutum 11, 13, 16, 18;
acutum £ rotundifolium 16: ascyron 15: balearicum 555; brasiliense 1125,
1126; brasiliense var. angustifolium 1126; brasiliense var. latifolium 1126;
brasiliense var punctulatum 1126; campestre 1425, 1126; commutatum 12, 14:
connatum 1125, 1126; delphinense 15: Desetangsii 10, 23, 735; Desetangsii
« genuinum 1%, 18, 21, 22, 23; Desetangsii % imperforatum 1%, 18, 19, 21, 22:
dubium 14, 15; elongatum 106%; fallax 15; helianthemoides 1064; humifusum
472, 34%; humifusum var. decumbens 290; hyssopifolium 106%; hyssopifolium
d elongatum 106%; intermedium 12, 13, 1%; Leersii 15; Linnæanum 11, 13, 14;
lineolatum 12; maculatum 15; medium 1%: montanum 472, 944; montanum
var. perforatum 472; montanum var. scabrum 497; obtusum 15; perforatum
10, 11, 12, 4%, 16, 18, 290, 298, 427, 472, 106%; perforatum var. angustifolium
472; perforatum £ elliptieum 106%; perforatum var. veronense 427; perforato-
tetrapterum 14; quadrangulum i2, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 472; quadeangulum
3 dubium 45; quadrangulum var. erosum 21. 22; quadrangulum var. genuinum
21; quadrangulum var. punclatum 22, 23; quadrialatum 16; Richeri 943, 944,
945, 951; Sarothra 1125, 1126: scabrum var. aspera 1064: scabrum var.
hyssopifolium 1064; scabrum var. 7 micranthum 106%; scabrum var. typica
1063, 106%; songaricum 106%; tetragonum 15; tetrapterum 16, 472; tetrapterum
8 intermedium 41, 13, 44. — Hypnum arcticum 149; fluitans 357; Lindbergi
15%; Mackayi 150: micans var. badense 451; revolutum 152, 154; revolvens
397; Sauter: 152; revoluium 154; stamineum 357; stellatum 357. — Hypo-
chæris brasiliensis 783; glabra 674; glabra f. arachnoidea 67%; glabra var.
erostris 439; maculata 439, 943, 944, 945, 952; radicata 483, 674; uniflora
293, 483: uniflora var. foliosa 483. — Hypoxis decumbens 1100, 1102;
decumbens var. major 1102; villosa 656.
pee Coster 738; pinnata var. Costei 735, 738; stricta 734, 735. —
Ifloga spicata 673, 681, 757, 760, 762. — Ilex affinis 258: aquifolium 441;
Paraguayensis 257, 258, 798: Paraguayensis var. genuina 258; pubiflora 258.
INDEX. 1175
— Impatiens Noli-tangere 472; Noli-tangere var. micrantha 734, 736. — Impe-
rata arundinacea 8 Kenigii 501; cylindrica 681. — Imperatoria Ostrulbium
945, 951. — Inula vulgaris 481. — Inulopsis scaposa 713. — Ionidium parie-
tariifolium 21%; verbenaceum 215. — Iphigenia Schlechteri 656. — Ipomæa
amplexicaulis 279 ; asarifolia 279: bracteata 279; capillacea 280; coccinea 279 ;
hederifolia 279; mexicana 280; microsticta 280; murucoides 280; nymphaifolia
279: pedatisecta 280; peduncularis 280; pes capræ 280; puncticulata 280; sidæfolia
280; suffulta 280; trifida 280; trifida var. Torreyana 281; variabilis 281. —
Iresine argentata 352, 390; aurata 390; canescens 86; celosioides 86, 353, 389;
chenopodioides 353, 390 ; Hassleriana 352, 390 ; interrupta 86: latifolia 86; por-
tulaeoides 390; Pringlei 86. — Iris pseudoacorus 446. — Isachne australis 501.
— Isatis alpina 734, 735; leuconeura 700; tincloria 652; trachycarpa 700; vio-
lascens 699. — Ischæmum Sieboldii 504. — Isochilus linearis 927, 933. —
Isolepis echinocephala 1020; junciformis 1019; megapotamica 1026; scabra 1019.
-— Isostigma acaule 748; dissitifolium 719, 725; Riedelii 718, 719, 725; specio-
sum 718; speciosum var. 8 725.
2. dodecaphylla 545; Hassleriana 545, 546. — Jacquemontia
capitata 660; violacea 281. — Jacquinia aurantiaca 223; macrocarpa 223; Sele-
riana 223. — Jægeria hirla var. glabra 719. — Jasione montana 441, 480. —
Jasminum fruticans 578 ; grandiflorum 914; nudicaule 364 ; officinale A441 ; tri-
foliatum 914, 915. — Jonopsis Burchellii 927, 928, 935; paniculata 927, 928,
934. — Juglans regia 624. — Juncus alpinus 378, 417; arcticus 733, 738, 743,
746; bufonius 447; compressus 447;. densiflorus 4097; effusus 379; filiformis
378, 446; glaucus 378; glaucus var. diffusus 378; Jacquinii 378; Hostii 296:
lampocarpus 379, 447 ; maritimus 681 ; scirpoides 1097 ; Sellowianus 1097: silva-
ticus 291, 446; squarrosus 69; trifidus 378, 1139. — Jungermannia abietina
601 ; asplenioides 335; blepharophora 887; cognata 331 ; frondescens 104; fruti-
cella 330; interrupta 332; javanica 640 ; pleurata 330; renitens 602; scapanoides
37; semidecurrens 537; spinulosa 337; subintegerrima 41%. — Jungia affinis
780; floribunda 780. — Juniperus communis 69; communis var. nana 373;
nana 458, 643, 64%; Sabina 259. — Jurinea depressa 578. — Jussieua decur-
rens 811, 908; elegans 811, 906; elegans f. macrophylla 811, 906; epilobioides
811, 909: epilobioides var. parviflora 909; epilobioides var. parvifolia 811;
grandiflora 811, 908; Hassleriana 811, 907; lagunæ 811 ; macrocarpa 906 ; nalans
814, 908; nervosa 811, 907; nervosa var. 7 pubescens 907; nervosa var. ß gla-
berrima 907; octonervia 811, 909; paraguayensis 811; peruviana 8il, 906;
pilosa 811; pseudo-Narcissus 811, 907; pseudo-Nareissus var. leptophylla 814,
908; repens 811, 908; repens var. grandiflora 908; sericea 811, 907: suffruticosa
811, 908, 909; suffrulicosa var. angustifolia 909 ; Lomentosa 906, 907. — Justi-
cia axilaris 627; campestris 627, 633; comala 627, 633; cornala 627; dasyela-
1176 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
dos 627, 633; flava 662: Matthewsii 63%; obtusifolia 627, 633; polygaloides
627, 633.
Kir Mulleri 674. — Kallstremia maxima 96. — Kernera saxa-
tilis, 28, 386, 643, — Kielmeyera coriacea 1125: coriacea var. brevisepala
1125. — Knautia drymeia 437 ; pannonica 417; silvatica var. glandulifera 479:
silvatica var. præsignis 436. — Koeleria cristata 505; cristala var. gracilis 375;
gracilis 455; hirsuta 448; phleoides 675, 681; phleoides var. laxa 676, 681:
Salzmanni 675: Salzmannı var. schismoides 675; villosa 675, 681. — Kælpinia
linearis 674, 760. — Koniga libyca 672. — Kyllinga brevifolia 936, 937, 938;
obtusata 938; odorata 937, 938, 939: pumila 936, 937, 938; pungens 937, 938:
triceps 939.
Ken maculatum 476. — Lacistema floribundum 394; Hasslerianum
394; serrulatum 39%. — Lactarius vellereus 73, 7%, 75. 1048, 1049. — Lactuca
muralis 48%. — perennis 484, 652: sonchoides 734, 737. — Lafonsia emargi-
nata 344; Pacari 255, 343 : Pacari var. campanulata 344; Pacari f. latifolia 343;
Pcari subsp. petiolata var. « hemisphærica 343. — Lagasc®a mollis 718. —
Lagenaria vulgaris 993. — Lagotis crassifolia 185. — Laguna Schinzii 832. -
— Lamium album 476; amplexicaule 674; galeobdolon 476: maculatum 359,
644; purpureum 444, 643, 644, — Lamourouxia cordata 286, 287; linearis
287 ; multifida 286; Pringlei 286; tenuifolia 287; viscosa 287. — Lampsana
communis 289. — Lapeyrousia spec. 657; delagensis 657. — Lappa glabra
482; minor var. alba 438 ; nemorosa 438; officinalis 482. — Lappula myosotis
475. — Larix decidua 373, 458. — Laserpitium latifolium 457, 473; latifolium
vr. glabrum 436; Panax 293, 473: prutenicum 300; Siler 473, 644. — Lasia-
grostis Calamagrostis 374; calamagrostis var. glabra 374. — Lasiopogon .
muscoides 673. — Lastræa æmula 740. — Lathræa squammaria 64%. —
Lathyrus albus 739; Aphaca 499, 471; asphodeloides 739; heterophyllus
455; luteus 945; montanus 300, 429, 471; montanus var. linifolius 429; niger
429; pannonicus 735, 736, 739; praiensis 471; pratensis var. Lusseri 429;
silvestris 429, 471: sphæricus 429; vernus 643; vernus var. flaccidus 429;
vernus var. gracilis 429. — Laurus nobilis 793. — Lavandula dentata 554. —
Lavathera thuringiaca 472. — Leiphaimos aphylla 548, 549. — Lemna
minor 378. — Leuzites sæpiaria 1042. — Leonotis decadonta 1093; Dinteri
1090; dubia 1092: dysophylla 1091; Elliottii 1092, 1093; hererensis 1092;
malacophylla 1092, 1093, 109% ; mollissima 1092, 1093, 1094: nepatifolia 1094;
Newtoni 1093, 109%; urticifolia 1091 ; velutina 1092. — Leontice Eversmanni
563, 56%; Leontopetalum 56%; Tempskyana 563. 56%. — Leontodon alpinus
945, 944, 945; autumnalis 291, 293, 438, 483; autumnalis var. alpinus 293,
INDEX. 1177
438; hispidus 300, 483: hispidus f. alpina 293, 439; hispidus var. hastilis 483;
hispidus var. hastilis f. glabratus 439; hispidus var. hyoserioides 439; hispidus
var. genuinus 483; hispidus var. major 439; hispidus var. protheiformis 483;
hispidus var. pseudocrispus 483; pyrenaicus 293, 295, 438, 483; pyrenaicus var.
hirtellus 483; taraxaci 483; tenuiflorus 439; terglouensis 741. — Leontopodium
alpinum 297, 481, 944, 95%. — Lepidagathis difiusa 627, 631. — Lepidium
bonariense 795; bonariense f. gracilis 795; crassifolium 699; diversifolium
698; draba 25, 699: heterophyllum var. canescens 734, 735; lasiocarpum 90;
lasiocarpum var. tenuipes 90; latifolium 8 substylatum 699; Menziesii 90; per-
foliatum 699; repens 697, 698, 699 ; ruderale 25, 795; sativum 672, 680, 697;
virginicum 90. — Leptaleum filifolium 691; filiforme 692, 693; longisili-
quosum 692, 693. — Leptodontium styriacum 153. — Leptoscyphus inter-
rupta 332. — Leptotes bicolor 927, 928, 934. — Lepturus incurvatus 675,
681. — Lepyrodiclis holosteoides 1055; stellarioides 1055. — Lescuræa
saxicola 152, 15%. — Lessertia perennans var. pubescens 821. — Lestibudesia
latifolia 3. — Leucanthemum alpinum 457. — Leucas Dinteri 1088; ebrac-
teata 1090; Fleckii 1089; glabrata 661 ; 1089; 1090; Junodi 661, 1089, 1090;
Newtonii 1089; pralensis 1089, 1990. — Leucoium vernum 360, 644. —
Leucopsis gnaphaloides 713; macrocephala 713; scaposa 713; Twedii 713, 714.
— Leyssera capillifolia 673. — Libanotis montana 435. — Lieberkuhnia
bracteata 780. — Ligusticum acutilobum 845, 956; adonidifolium var.
z senuinum 158; adonidifolium var. pachypleurifolium 158; angelicæfolium
845, 957; brachylobum 844; daucoides 845; daucoides var. Souliei 846; multi-
vittatum 844; Mutellina 157, 158, 435, 473; Mutellina var. £ elatius 157;
Mutellina var + genuinum 157, 158 ; pseudo-angelica, 843 ; pteridophyllum 844 ;
simplex 473; sinense 844; sinense var. angustifolium 845; striatum 84%;
striatum var. tenuisectum 844; fenuisectum 843; Wallichii 844; vulgare 360.
— Lilium croceum 379, 446; Marlagon 379, 458; pyrenaicum 646. — Limnan-
themum Humboldtianum 548, 549. — Limnocharis Humboldtii 1032. —
Limnochloa oomorpha 1014. — Limoniastrum Guyonianum 681, 683, 762.
Linaria alpina 458, 477, 945; alpina f. discolor 442; alpina fl. roseo 944;
alpina f. unicolor 296; eymbalaria 643; fruticosa 674, 677, 678, 682, 761;
genistifolia 205; heterophylia 205; italica 442; laxiflora 67%, 677; minor 442;
scoparia 205; simplex 674; triphylla 205 , vulgaris 477. — Lindenbergia gran-
diflora 493. — Lindsaya lancea 552, 613; trapeziformis 613. — Linnæa
borealis 733, 735, 737, 741, — Linum alpinum 943; alpinum fl. albo 951 ; Cam-
panulatum 735, 739; catharticum 427, 471; cruciatum 95 ; flavum 739 ; gallicum
555; glandulosum 739: Guatemalense 95; Schiedeanum 95; stellatum 912;
tenellum 95; tenuifolium 943. — Liparis elata 928, 933 ; elata var. à longifolia
933. — Lipocarpha Sellowiana 937, 1021. — Liquidambar styraciflua 92. —
Lisianthus brevifolius 549.— Lissochilus Wakefieldii 657. — Listera ovata
380, 446. — Lithospermum apulum 67%, 682; arvense 67%; callosum 674,
{178 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
678, 682, 757, 758, 760, 761, 762; officinale 475. — Litsea glaucescens 89;
parvifolia 89. — Lloydia serotina 379, 458. — Loasa parviflora 810. —
Lobelia Cliffortiana var. Xalapensis 921, 922; Gardneriana 922; Gardneriana
var. foliosa 921, 922; nummularioides 921, 922; verticillata 921. — Loboste-
phanus palmatus 660. — Lodoicea Sechellarum 623. — Læflingia hispanica
672; — Loiseleuria procumbens 458. — Lolium italicum 450; mul-
tiflorum 450, 681; mulüflorum var. muticum 376, 450; perenne 376,
450; perenne var. humile 450; perenne var. pauciflorum 301; perenne
var. ramosum 450; temulenium 450. — Lomaria procera 614. — Lon-
chitis polypus 32. — Lonicera nigra 643; perichymenum 436; xylosteum
479. — Lophiocarpus guianensis 1030, 1031. — Lotus corniculatus 470 ; cor-
niculatus var. alpinus 428; corniculatus var. ciliatus 296, 428; corniculatus var.
hirsutus 428; corniculatus var. pilosus 470; pusillus 673; uliginosus 428. —
Lucilia nitens 716. — Lüderitzia pentaptera 829. — Luffa cylindrica 923. —
Lühea divaricata 253, 254; paniculata 253, 254; rufescens 253, 254; uniflora
253, 254. — Lunaria biennis 424; rediviva 49%. — Luzula campestris 378,
64%; campestris var. multiflora 378; campestris var. sudetica 378; campestris
var. vulgaris 447; erecta 447: erecta var. congesta 294, 447: flavescens 943,
944; lutea 294, 378, 458; maxima 643; multiflora var. nigricans 943; nivea
301, 378, 447; pilosa 447; racemosa 8%; Sieberi 447: silvatica 378; spadicea
295, 378; spadicea var. Allioni 447: spicata 378. — Lychnis flos cuculi 426. —
Lycopodium alopecuroides 620; alopecuroides var. contextum 620; alpinum
373; annotinum 26, 27, 294, 373, 514; Carolinianum 620, 621; Carolinianum
var. aff. sarcocaulon 620, 621; cernuum 620; cernuum var. brevifolium 620;
clavatum 27, 33, 514, 952; complanatum 83; convolutum 622; dichotomum 83;
Hippuris 83 ; japonicum 514; obscurum 514; Selago 26, 27, 294, 297, 373, 952;
squarrosum 83. — Lycopsis arvensis 475. — Lygodium venustum 618; volu-
bile 618. — Lysimachia nemorum 444: vulgaris 290, 301; vulgaris var. guest-
phalica 474. — Lythrum Salicaria 290.
Mrs spec. 78%. — Maclura brasiliensis 350; brasiliensis var.
reticulata 349, 350 ; tinctoria 349; Xanthoxylon 349. — Macradenia Paraën-
sis 927, 928, 93%. — Mærua angustifolia 668; Gilgii 668 ; Gürichii 668; ramo-
sissima 668. — Majanthemum bifolium 379. — Malachium aquaticum 292,
385. — Malacocarpus heptacanthus 252. — Malacochæte riparia 1020. —
Malandrium silvestre 644. — Malcolmia »zyptiaca 681, 760, 761, 762; ægyp-
tiaca var. 757; ægyptiaca var. dasycarpa 672, 682, 683; ægyptiaca var. longisi-
liqua 672, 678; africana 686, 687; africana laxa 687; africana © trichocarpa
686; Bungei 689, 690; Bungei var. % lasiocarpa 690; Bungei 7 macrantha 690;
Bungei var. « typica 690; circinnata 690; contortuplicata 686 ; contortuplicata
8 curvata 686; hyrcanica 688; laxa 687 ; ruminata 686, 687; scorpiuroides 688 ;
INDEX. 1179
stenopetala 686; sirigosa 686; strigosa f. glabrata 686; torulosa 687, 688; toru-
losa & leiocarpa 688. — Maiva ægyptiaca 672, 1065: erecta 577; Mauriliana
1065; neglecta 289, 472, 1065 ; parviflora 672, 680, 827; rotundifolia 1065;
silvestris 1065. — Maranta arundinacea 85, 1109; divaricata 85, 1109; divari-
cata f. major 1409. — Marachrum Schiedeanum 92, 9%. — Marica cærulea
1102, 1403. — Mariscus Balansai 936. 937, 1011; capensis 656; Concepeionis
1010; eylindricus 937, 1014, 1012: cylindricus var. australis 936, 1011; flavus
937, 1009; flavus var. 8 humilis 1010 ; flavus var. umbellato-flava 1010; Hass-
leri 936, 937, 1011; lætus 937, 1011; longus 1011: Meyenianus 937, 1010;
rigens 937, 1010; ripens 936; rufus 936, 937, 1012; setiglumis 936, 937, 1011.
— Marrubium deserti 674, 678, 757, 761, 762. — Marsdenia guaranitica 61,
241; Hassleriana 61, 62, 241; macrophylla 61, 241; mollissima 61, 241; Wed-
delli 244. — Martynia lutea 547. — Matayba elæagnoides 803, 809: scrobicu-
lata 212. — Matricaria aurea 673; Chamomilla 437; Chamomilla f. gracilis 437:
discoidea 25; suaveolens 25, 26. — Matthiola farinosa 569; livida 672, 681,
760, 762; odoratissima « typica 569; revoluta © farinosa 569. — Maurandia
semperflorens 282. — Maximilianea regia 810; regia var. glaberrima 810. —
Mayaca Sellowiana 1033; Sellowiana f. longepedicellata 1033. — Mayepea
arborea 914, 915; Hassleriana 914. — Maytenus aquifolia 540; flicifolia 540.
— Medicago arabica 25; denticulata 673; laciniata 673, 682, 760; laciniata
var. brevispina 673, 769; laciniata var. macrocarpa 673; lupulina #70, 680. —
Meesea trichodes £ minor 451. — Megastoma pusillum 670, 671, 674, 678,
758, 759, 764, 775. — Melampsora alpina 581. — Melampyrum pratense 206;
silvaticum 290, 478. — Melancium campestre 923, 924. — Melandrium
diurnum 426; eriocalycinum £ persieum 1054; eriocalycinum 1054; vespertinum
290, 426. — Melhania prostrata 659. — Melia Azedarach 162, 163, 406, 407.
— Melica ciliata 375; ciliata var. Linnæi 375: Onœi 505 ; scabrosa 500, 505 ;
uniflora 448. — Melicocca bijuga 803, 808; lepidopetala 808. — Melilotus
altissima 470; indica 680. — Melio-Schinzia macrophylla 168. — Meliosma
Seleriana 212. — Melittis Melissophyllum 444. — Melothria Candolleana 923,
924; fluminensis 923, 924; uliginosa 923, 924; Warmingii 923, 924. — Menis-
cium reliculatum 552, 613. — Menodora Hassleriana 9%, 915; trifida 91%,
915. — Mentha aquatica 476; arvensis 476; arvensis var. obtusifolia 476;
arvensis var. parietariæfolia 476: longifolia 476 ; pulegium 680; X Riparti 734,
737; rotundifolia var. longespicata 776. — Merremia angustifolia 660 ; angusti-
folia var. ambigua 660 ; umbellata 281. — Mesembryanthemum crystallinum
681 ; nodiflorum 673. — Mespilus germanica 434; Oxyacantha f. microcarpa
434; Oxyacantha f. microphylla 43%. — Meum adonidifolium 157; athamanti-
cum 1139; Mutellina 157. — Microtea foliosa 416, 417, 418; glochidala 417,
418; paniculata 417, 418; paniculala var. linifolia 418 ; sulcicaulis AA6, 417,
#19. — Mikania biformis 703; cordifolia var. tomentosa 635, 636; glomerala
703; Hassleriana 702, 703, 70%, 711: Hassleriana f. euneifolia 712; laxa 703;
1180, BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
penstemonioides 703, 712; scandens 637, 703, 712; scandens var. 703; scandens
var. opifera 712; scandens var. periplocifolia subv. mollis 712. — Miltonia fla-
vescens 928, 935. — Mimulus glabratus 283: glutinosus 194; lutens 193, 205.
— Mirabilis corymbosa 87; Jalapa 414, 415. — Misanteca Juergensenii 230;
Pittieri 230. — Miscanthus sinensis 501. — Mnium hymenophyllum 357. —
Mœæbhringia muscosa 426; polygonoides 951. — Mogiphanes rosea 355. —
Mohlana nemoralis 417. 419; nemoralis var. macrophylla 419. — Mohria sp.
33; Caffrorum 33. — Molendoa Hornschuchiana 152. — Molinia cœrulea 449,
505; cœrulea var. litteralis 290, 375; Fauriei 50%; japonica 504, 505; serotina
449. — Mollugo verticillata 788. — Molopospermum Cicutarium 293. —
Momordica charantia 923, 924; charantia var. £ abbreviata 924; verticillata
924. — Monechma bracteatum 662; nepeta 662. — Monnina cardiocarpa 56;
exalatta 55, 56; Richardiana 56; Tristaniana 55, 56; Tristaniana var. robusta 55,
56. — Monodora Junodii 657.— Monotropa uniflora 216.— Monsonia biflora
821, 822; glandulosissima 822; malveflora 821, 822; nivea 676, 678, 679, 682,
757, 760, 762; ovata 822. — Moquinia polymorpha 780, 781; velutina 780;
velutina var. cordata 780, 781. — Morchella esculenta 1042. -— Morettia
canescens 759; canescens var. microphylla 759, 760, 762, 766. — Moricandia
spinosa 672, 681; Tourneuxii 76%. — Morrenia brachystephana 65; connectens
61, 62, 65 ; odorata 62, 65 ; Stormiana 62, 65. — Morus alba 349, 382, 445;
nigra 382; rubra 349. — Muehlenbeckia sagittifolia 391, 392. — Muehlenber-
gia Hügelii 502; japonica 502. — Mulgedium alpinum 484, 943, 1046. — Mur-
raya exotica 209. — Musa Ensete 1135; paradisiaca 1107; sapientium 1107. —
Mutisia dealbata 780, 781; dealbata var. guaranitica 780, 781 ; speciosa 780. —
Mycosphærella Alsines 581, 582. — Myosotis alpestris 296, 458, 475, 644;
cæspitosa 301, 442, 475; intermedia 442475; palustris 298, 442; palustris var:
cæspititia 442; palustris var. strigulosa 475; silvatica 364, 442, 644.— Myricaria
germanica 472. — Myriophyllum brasiliense 909. — Myristicacea Surinamen-
sis 177. — Myrrhis odorata 943, 1041. — Mn floribunda 911; guyanensis
911. — Myurella julacea 154.
N pseudo-narcissus 360, 643, 644 ; radiiflorus 644. — Nardurus
filiformis var. chinensis 503, 504. — Nardus stricta 27, 297, 376, 450, 458,
944. — Nasturtium officinale 91, 569, 680; palustre var. Mexicanum 92; pyre-
naicum 386. — Nautonia nummularia 61, 62. — Nectandra lanceolata 793,
79% ; megapotamica 792; nervosa 235; saligua 793, 794 ; sanguinea 89. — Neea
hermaphrodita 416; hermaphrodita var. calvata 414, 415; hermaphrodita var.
grandifolia 41%, 415. — Nemesia strumosa 205. — Nephrodium æmulum 740;
amplissimum 552; concinnum 552; conterminum 552; dilatatum 740; effusum
591; Fœnisecii 740; molle 551; patens 551, 613; patens var. pilosulum 552;
refractum 552; spinulosum 740: spinulosum var. æmulum 735 : subincisum 552,
INDEX. 1181
612; tetragonum 552, 612; unitum 551; villosum 552, 612. — Nephrolepis
cordifolia 32; macrophyllum 612. — Nerine Schlechteri 665. — Nerium
oleander 674. — Neslia paniculata 680, 699. — Neurada procumbens 673, 677,
678, 681, 757, 760, 762. — Neurodium sinense 510. — Nigella 680 ; glandu-
lifera 559; sativa 560. — Nigritella angustifolia 294, 296, 380, 458; angusti-
folia X Gymnadenia conopea 380; angustifolia X Gymnadenia odoratissima
380. — Nimphæa lasiophylla 791, 792. — Nipholobus angustissimus 510 ; Dra-
keanus 510. — Nitella tenuissima 681. — Nitraria tridentata 681. — Nolletia
chrysocomoides 673. — Nonnea violacea 678. — Nothoscordum euosmosum
1098; flavescens 1098. — Nothochlæna Marantæ 451; chinensis 511; vellea
675. — Notopterygium Francheti 839, 840; Forbesii 840.
1 bracteosum 994, 987; Dénteri 680; fissilabrum 98% ; Kelleri 986;
piliferum 986; polycladum 982; Rautanenii 982, 985; somaliense 985; stami-
nosum 986, 987; stenoglossum 981, 982, 983; suave var. distantidens 980. —
Ocotea corymbosa 792, 793, 794; cuneata 233; diospyrifolia 792, 793, 794 ;
insularis 233; ira 232; minarum 792, 794; mollifolia 233; Palmana 233, 234;
pedalifolia 233; pentagona 233; puberula 792, 793, 794; Salvini 233, 234;
spectabilis 792, 793; stenoneura 233 ; suaveolens 794 ; tenera 234; Urbaniana 793;
Veraguensis 89. — Octoceras Lehmannianus 699. — Oenanthe linearis 843 ;
peucedanifolia 435 ; Rosthornii 843; stolonifera 843, 955 ; Thomsoni 842 ; Thom-
soni var. stenophylla 843. — Oenothera biennis 290, 434 ; indecora 811, 906;
mollissima 811, 906; mollissima var. paraguayensis 811, 906. — Oidium 581.
— Oligomeris lycopodioides 812; subulata 766. — Oligotrichum hercynicum
150. — Oncidium flexuosum 927, 935; hydrophilum 927, 928, 935; Jonesianum
927, 928, 935; pubes 927, 935; pumilum 927, 928, 935; varicosum 927, 928,
935; viperinum 935. — Oncophorus virens 149. — Oncostylis junciformis
1019. — Onobrychis arenaria 455 ; megaphylla 586; montana 943, 944, 945;
sativa 585; Tournefortii 586; viciæfolia var. montana 471. — Onoclea Stru-
thiopteris 452. — Ononis angustissima 673; diffusa 673; reclinata 555; repens
470; repens var. fallax 470; rotundifolia 470, 652; serrata 673; spinosa 470.
— Onopordon acaule 67%. — Ooclinium pedunculare 711. — Operculina pte-
ropus 281 ; tuberosa 281. — Ophioglossum nudicaule 619. — Ophryoscleria
microcarpa 1028. — Ophrys arachnitiformis 734, 738; aranifera v. fucifera
446; bombylifera 555; fuciflora 446 ; fusca 555 ; insectifera 555; speculum 555 ;
tenthredinifera 555. — Oplismenus undulatifolius 502. — Opuntia 215;
Assumptionis 246, 247, 248 ; brasiliensis 247, 248; cardiosperma 246, 247, 248;
fieus-indica 673; monacantha 247, 249; paraguayensis 246, 247, 248; stenar-
thra 246, 247, 248; vulgaris 435. — Orchis globosa 379, 945; latifolia 379 ;
maculata 294, 299, 379, 446, 458; maculala var. elabiata 379; maculata var.
saccigera 298 ; mascula 458, 644; mascula var. acutiflora 301, 446 ; olbiensis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 1903. 80
1182 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
73%, 738 ; Sambucina 553, 644 ; Simia 458, 553; tridentata 446 ; ustulata 379.
— Oreosolen unguiculatus 185. — Origanum vulgare var. prismaticum 443. —
Orlaya grandiflora var. montana 73%, 736, 743; maritima 673. — Ornitho-
galum Boucheanum 579; prosandrum 579; pyrenaicum 446. — Ornithopus
compressus 734, 736. — Orobanche alba 479 ; caryophyllacea 479 ; cernua 679,
680 ; Laserpiti-Sileris 1041 ; Rapum 291, 443 ; reticulata 479 ; Teucrii 73%, 737,
1041. — Orobus albus 739; asphodeloides 739; pannonicus 739. — Ortantha
lutea 205. — Orthosiphon bracteosus 987; calaminthoides 991 ; 2nconcinnus
991 ; Kelleri 988, 989; linearis 987, 997 ; neglectus 988 ; Newtoni 990, 99 ;
obscurus 989 ; retinervis 990 ; salagensis 989 ; scabridus 990 ; Schinzianus 987 ;
shirensis 989 ; tubulascens 989 ; Wilmsii 988. — Orthothecium chryseum 357;
intricatum 150 ; intricatum f. secunda 154; strictum 154. — Osmunda cinna-
momea 619 ; palustris 619 ; regalis 33, 373, 451, 513, 619 ; regalis var. Japonica
513. — Ottelia brasiliensis 1033. — Ourisia alpina 198 ; coccinea 198 ; magel-
lanica 198; microphylla 198 ; racemosa 198. — Ovularia Bornmülleriana 586.
— Oxalis acetosella 290, 471, 643 ; albicans 95 ; corniculata 95, 471 ; divergens
95; Neæi 94 ; pentantha 9% ; rhombifolia 95. — Oxycaryum Schomburgkianum
1020. — Oxypetalum appendiculatum 62, 66 ; Arnottianum 61, 66; Arnottia-
num var. brachystephanum 239 ; aurantiacum 61, 62, 240 ; aureum 66 ; Balansæ
62, 66; brachystephanum 239; capitatum 61, 62, 240 ; Chodatianum"®1, 244 ;
clavatum 61, 240 ; erianthum 62, 66; Hasslerianum 61, 240 ; Hasslerianum -
var. mirabile 61, 240 ; humile 61, 62, 239 ; Langsdorfii 62 ; macrolepis 62, 65 ;
macrolepis var. pilosum 65, 66; marginatum 61, 239 ; multicaulis 239 ; ophru-
roideum 61, 240; paraguayense 61, 62, 239 ; parviflorum 61, 239 ; subcapitatum
61, 240 ; vestitum 61, 62, 66; Wightianum 61, 66.— Oxyria digyna 383, 458. —
Oxytropis campestris 259, 471, 951; campestris var. alpina 258; campestris
var. cana 259; campestris var. incanescens 259; campestris var. sordida 259,
498; cana 259; fœtida 455, 949; montana 471, 943, 944, 945; montana var.
sericea 455. :
Poe domingensis 421; oblongifolia 421. — Pacourina edulis 638.
Pæderota Ageria 188; axillaris 189; Bonarota 188. — Pæpalanthus planifolius
1033, 1034; scholiophyllus 1033, 1034. — Pancratium 675; Saharæ var. Chati-
nianum 778. — Panicum acroanthum 502; crus galli 373; crus galli var.
brevisetum 373; crus Galli « genuinum 501; crus galli var. Hostii 373; indicum
502; miliaceum f. effusum 373 ; sanguinale 373, 500; stagninum 655; vaginatum
75%, 1052; violascens 501. — Papaver hybridum 672, 680; hybridum var.
tenuifolium 672, 765; lævigatum var. erosum 565; pavoninum 565. — Pappo-
phorum brachystachyum 671, 675, 676, 677, 778; scabrum 675, 778. —
Paradisia Liliastrum 291, 301, 379, 446, 458, 943, 944, 945. — Parathesis
chiapensis 222: crenulata 223; melanosticta 223; serrulata 223: trichogyne
INDEX. 1183
222. — Parentucellia viscosa 205. — Parietaria officinalis var. ramiflora 382
ramiflora 298. — Paris quadrifolia 379, 446. — Parmelia Hildebrandtii 654.
— Parnassia palustris 300, 363, 462. — Paronychia chilensis 790, 791. —
Cossoniana 757; longiseta 672, 681; nivea var. macrosepala 673; nivea var.
querioides 673 ; ramosissima 790. — Passerina hirsuta 734, 737. — Passiflora
capsularis 1127; chrysophylla 1126; chrysophylla var. Concepcionis 1127;
chrysophylla var. hastata 1127; chrysophylla var. sericea 1127; chryso-
phylla var. typica 4127; cincinnata var. imbricata 1127; cœrulea 1127;
cœrulea f. albiflora 1127; foetida var. Balanse 1127; foetida var. sericea
1127; fœtida var. hirsuta f. suberecta 1127; foetida var. vitacea 1127; Giberti
1127: Hassleriana 1126; Hassleriana var. grandifolia 1127; Hassleriana var.
paraguariensis 1127; Maximiliani 1427; Maximiliani var. expansa 1127; Maxi-
miliani var. retusa 1427; organensis 1127; rotundifolia 1127; tricuspis 1127;
trieuspis var. brevifolia 1127 ; violacea 1127. — Pastinaca lucida 556; sativa
"35. — Paullinia elegans 803, 806; fuscescens forma glabrescens 212;
pinnata 803, 805; tomentosa 212. — Pavetta Junodii 662. — Pavonia clathrata
829; hirsuta 828; Kraussiana 829; macrophylla 829; Rehmannii 829; Schu-
manniana 829; Schumanniana var. parviflora 829; vespertilionacea 829;
Zeylanica 829. — Pectis Burchelli 731; elongata 728, 730; guaranitica 728,
731; odorata 636, 637, 729, 730 ; odorata f. major 730. — Pedicularis adscen-
dens 943, 944, 945; cæspitosa 296, 297, 443, 478; foliosa 943, 944, 945, 952;
recutita 478 ; rosea 258; rostrata 296, 443, 458; Sceptrum Carolinum 204 ;
tuberosa 295, 443, 457, 478; verticillata 458, 478, 94%. — Pedinophyllum
interrupta 332. — Peganum Harmala 673. — Peireskia amapola 247, 248. —
Pelexia setacea 927, 930; triloba 927, 930. — Peliostomum leucorhizum 904,
905; leucorhizum var. linearifolium 90%, 905; virgatum 201. — Pellæa
Doniana 32; pectiniformis 32; viridis 32. — Peltaria Turkmena 696.
— Pennisetum ciliare 675; dichotomum 675, 761, 762, 769; japonicum 502;
typhoideum 655. — Pentastemon barbalus 283; campanulatus 283; coriaceus
283. — Peperomia albostriata 394, 395, 396, 402%; arifolia 395, 401 ; Balansana
395 ; Barbarana 395, 401 ; blanda 395; cyclophylla 395, 396, 402; cyclophylla
£ parvifolia 402 ; elongata 401 ; Hassleri 394, 395, 396, 401; nummulariæfolia
395; pseudodindygulensis 395, 402; psilostachya 395, 403; psilostachya
£ angustifolia 403 ; radicans 395, 402 ; reflexa 395 ; rotundifolia 395, 396, 401 ;
rotundifolia f. obovata 401 ; sawigaudens 39%, 395, 396, 402; subelongata 39%,
395, 396, 401 ; urocarpa 395, 402. — Periploca angustifolia 676, 678, 680. —
Pernettya ciliaris 217, 218 ; coriacea 218; ovata 218; Seleriana 217. — Pero-
nospora parasilica 573. — Perraldiera coronopifolia 673, 681. — Persea
Americana 89; ferruginea 232; gratissima 793; pallida 231; vestita 232. —
Persica vulgaris 429. — Petasites albus 437, 945; niveus 644, — Petiveria
alliacea 416, 417, 418. — Peucedanum austriacum 733, 736, 942, 1045; carti-
lagineo-marginatum 958; Cervaria 1438; decursivum 957; deltoideum 957;
1184 _ BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.).
elegans 958 ; medicum 851; multivittatum 958; officinale 561 ; Oreoselinum 435,
473 ; Ostruthium 435, 473; Podagraria 957; præruptorum 851; reptans 852 ;
rigidum 851; terebinthaceum 851, 958; torzlifolium 852; venetum 435. —
Peziza acetabulum 1043. — Pfaffia sericea 353; sericea var. paraguayensis 352.
— Phaca alpina 471; astragalina 951; australis 944; australis var. Balmea 455,
456 ; australis var. canescens 455, 456; australis var. genuina 455, 456 ; australis
var. minor 455, 456 ; frigida 471; Gerardi 456. — Phagnalon lepidotum 673;
purpurascens 673; rupestre 673. — Phalaris arundinacea 502; arundinacea
« genuina 502; arundinacea 8 japonica; canariensis 681; cœrulescens 373;
minor 675. — Phalocallis plumbea 1103. — Pharmacosycea radula 351. —
Pbarnaceum latifolium 3. — Phegopteris dryopteris 643. — Phelipæa.
ægyptiaca 67%, 677; floribunda 674; lutea 682, 683, 761, 762; violacea 674,
682. — Phellopteruslittoralis 955. — Philadelphus Mexicanus 92; trichopetalus
92. — Philibertia bonariensis 62, 63; riparia 61, 63. — Phillandrium Mutel-
lina 157. — Phillyræa media 555. — Philodendron pinnatifidum 621 ; Selloum
1113; undulatum 1112, 1113. — Philonotis alpicola 150 ; tomentella 150, 154.
— Phlegmacium nudum 1048. — Phleum alpinum 290, 298, 374, 448, 1041;
alpinum var. commutatum 374; phalaroides 374; pratense 374; pratense var.
nodosum 374, 943; pratense var. typicum 374. — Phlomis italica 555 ; Nissolii
980. — Phoebe Costaricana 230; effusa 231; glaucescens 232; neurophylla
231; purpurea 89. — Phoenix dactylifera 623. — Phoenixopus muralis 439. —
Phoradendron bathyoryctum 784 ; latifolium 784, 785; rubrum 784; rubrum
var. latifolia 785; rubrum var. microphylla 785; rubrum var. microphylla
f. latior. — Phragmidium circumvallatum 581 ; Rubi 581; violaceum 581. —
Phragmites breviglumis 779; communis 504 ; isiacus f. pungens 779. — Phry-
gilanthus eugenioides 784. — Phyllachora Heraclei 583; Trifolii 582. —
Phyllocactus phyllanthus var. paraguayensis 246, 247, 248, 250. — Phyllopo-
dium Krebsianum 202, 203, 206. — Phyllosticta Alliariæfolia 584, 585;
Aronici 583, 585; campanula 584, 585; carpathica 584 ; fallax 584 ; fragariæcola
586 ; Jacobæa 585; michauxioidis 583, 584. — Phyllostylon rhamnoides 53,
347. — Physolepidium repens 697. — Physostemon Hasslerianum 795, 796,
797 ; rotundifolium 797. — Physurus bicolor 927, 928, 932; pictus 927, 928,
932. — Phyteuma betonicæfolium 291, 441, 458, 480; betonicæfolium var.
albiflorum 480; betonicæfolium var. sessilifolium 304, 441; Halleri 441, 480;
hemisphæricum 293, 295, 296, 441, 458, 480 ; hemisphæricum var. longi-
bracteata 293; orbiculare 480; pauciflorum 480 ; Scheuchzeri 292, 441, 480. —
Phytolacca decandra 289, 417, 419 ; dioica 416, 417, 419; dioica var. ovati-
folia 449; octandra 87. — Picea excelsa 373, 1138. — Picramnia Sellowil
799; Sellowii f. glabrescens 800; Sellowii f. hirsuta 800; Sellowii f. intermedia
800. — Picridium tingitanum 674; vulgare 67%. — Picris alpestris 48%; hie-
racioides 291, 483; hieracioides var. alpestris 48%; hieracioides f. umbellata
439 ; hieracioides var. Villarsii 483; Kelleriana 483; pauciflora 734, 737. —
INDEX. 1185
Picrosia longifolia 637, 783. — Pilea debilis 351, 352; debilis var. macrantha
392. — Pimpinella Dunni 841; Faurier 955; loleensis 8441; magna 290, 299,
435; magna fl. rubo 457; nikœnsis var. coreana 955; saxifraga 300, 473;
saxifraga var. hircina 473 ; serra 955; silaifolia 841. — Pinguicula alpina 479;
grandiflora 457, 479; Reuteri 943, 1041: vulgaris 294, 44k; vulgaris var.
alpicola 295. — Pinus Cembra 373; montana 373; montana var. pumilis 373 ;
silvestris 1138. — Piper aduncum 395, 396, 398; aduncum var. cordulatum
395; amplectens 396; amplectens var. aromaticum 396 ; angustifolium 395, 396,
398 ; angustifolium var. « cordulatum 394, 396, 399 ; asperilimbum 39%, 395,
397, 398; candelosum 39%, 395, 397; ceanothifolium 396; cinerascens 395;
debile 394, 395, 400; dilatatum 395, 399; dilatatum var. 8 pubescens 399;
Fisherianum 395; fulvescens 395, 396. 400; fulvescens var. Igatimiana 395,
400: fulvescens var. velutinum 395, 400; Gaudichaudianum 395, 396; genicu-
latum 395, 399; Hassleri 394, 395, 397; hirsutum 396; hispidum 395, 398;
bispidum forma b. 398; hispidum var. magnifolium 395; hispidum var.
7 magnifolium 398; longipes 394, 395, 399; medium 395, 396; medium forma
396; mollicomum 395; ovatum 395, 396; ovatum var. hirtellum 395, 396;
semivolubile 394, 395, 400: subglabrum 39%, 395, 397. — Piptocarpha
Sellovii var. 635, 636. — Pircunia dioica 419. — Piriqueta cistoides 1114,
1118; cistoides var. latifolia A414, 1118; Duerseana 1116 ; leucantha 1114,
1117 ; leucantha var. brachyantha 1414, 1117; Morongii 1116; nitida 1117;
ochroleuca 411%, 1416; plicata 1116; serrulata 414%, 1115; subsessilis 1114,
1117; visccsa var. australis 1414, 4145, 1116. — Pirola uniflora 735, 737. —
Pisonia aculeata 88; aculeata var. pedicellata 41%, 215; combretiflora 414,
415; Olfersiana 41%, 415 ; Zapallo 414, 415. — Pisum arvense 471. — Pit-
cairnia auriculata 13%; heterophylla 83; Lehmanni 134. — Pithecolobium
sp. 784. — Piagiobryum Zierii 153. — Plagiochila aberrans 125, 611;
abietina 125, 599, 602; acanthocaulis 329; acanthophylla 126, 885; accedens
124, 537; aciculifera 125, 606, acuta 125, 607; acutiuscula 99, 113; æqualis
127, 966; œquitexta 124, 531; allegheniensis 123, 33%, 335; alta 126, 883;
ambagiosa 123, 336; ambigua 533; amboinensis 128; Askenasii 126, 883;
asplenioides 123, 333, 335; auriculata 127; aurita 970; badia 125, 875;
Baileyana 122, 327; Baldwini 125, 533, 600; bantamensis 128; Beccariana
124, 531; Beddomei 125, 876; Belangeriana 124, 530; bialata 124, 597;
bierliata 424, 529; bicornuta 98, 105; Biondiana 124, 528; birmensis 126,
96%; blepharophora 126, 887; Brauniana 128; brevifolia 125, 876; bursata
106; butanensis 125, 877 ; cwespitosa 124, 523, 530; calva 125, 60%; campanu-
lata 341 ; Cardoti 93, M6; cavifolia 124, 528; ceylanica 125, 873, 532; Chau-
viniana 127, 970; chiloscyphoidea A00, 118, 121; chinensis 99, 116; ciliata 99,
11%; clavato-saccata 128; cognata 331; columbiana 123, 336; combinata 198;
comrutata 99, 120; consociata A26, 885 ; cornuta 195, 874; corticola 98, 101 :
crassilexla 125, 874; erispala 339; cristophylla 99, 117; Gumingiana 198;
1186 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Davesiana 98, 105; debilis 127, 966; deflexa 126, 340, 962 ; Delavayi 124, 527;
dendroides 99, 115; densifolia 127, 969; denticulata 124, 528. 887; Determri
125, 876; devexa 340; Dicksoni 330; Didrichsenii 198; dissecta 125, 600 :
Durelii 124, 597; Duthiana 12%, 527 ; Eatoni 128; elegans 126, 878; estipulata
128; Everettiana 127, 969; exigua 336; exinnovata 195, 600; Fauriana 193,
340; Fenzlii 330; Ferriena 99, 108, 115, 118; ferruginea 126, 879; fimbriata
198; firma 98, 101, 10%; fissidentoidea 98, 106; fissifolia 99, 118; flexicaulis
122, 326; flexuosa 99, 108; floridana 123, 339; Fordiana 98, 104; fragillima
123, 522; Fraseri 126, 886 ; frondescens 98, 104; fruticella 122, 330; fruticosa
341 ; furcifolia 127, 966; fusca 126, 881; Grammiana 126, 963; Gaudichaudii
99, 117; Gayana 122, 327 ; gedeana 125, 598, 599; geniculata 524; Giulianettii
128; gracilis 98, 100: Gœthartiana 127, 967; Gollani 126, 882; Goitschei 126,
882; gracillima 98, 100; gymnoclada 125, 597, 599; hakkodensis 100, 421:
Hampeana 523, 601, 602; Hartlessiana 126, 881; hawaica 125, 598; hima-
layensis 124, 527, hirta 122, 329; hispida 126, 881; hokinensis 99, 116; Hyade-
siana 122, 129; hyalina 12%, 529; indica 124, 532; infirma 125, 605; inflata
126, 961; innovans 125, 607; integrifolia 126, 885; integrilobula 127, 967;
intercedens 124, 536 ; interrupta 123, 332, 33%; intertexta 126, 880; Jackii 125,
610, 879; japonica 99, 118; javanica 125, 610; jungermannioides 100, 122;
Junghuhniana 125, 606; Kaalaasii 127, 971; Kernbachii 127, 968; Khasiana
126, 961; Kamuensis 837; Korthalsiana 99, 111: Kuhliana 127, 971: Kurzii-
99, 112; latiflora 126, 888; laxissima 98, 105; Levieri 126, 886; Liebmaniana 99,
112; linguifolia 99, 113; lobata 332; lobulata 127; longicalyx 12%, 532; longicilia
99, 115; longispica 127; longistipula 128 ; lophocoleoides 122, 329; Lorzana 125,
608 : Ludoviciana 123, 338; Lyallii 122, 328; macrantha 126, 963 ; macrostoma 332;
manilana 126, 888; Mannii 123, 522; Massalongoana 99, 110; mauritiana 607;
media 127; Metcalfii 124, 533; Meyeniana 128; Micholitzii 127; microdonta
127, 966; microphylla 124, 526; Mildeana 341; miokensis 128; Mittenii 124,
533; Miyoshiana 123, 522; Modigliani 128; monoica 123, 331; monticola 125,
599, 602; morokana 126, 262; mundaliensis A24, 536; mutabilis 128; nagasa-
kiensis 125, 608; niepalensis 125, 873; Nicobarensis 127; nigra 128; nobilis
98, 107 ; nodosa 335; nor folkiensis 126, 877; Novæ Guineæ 127; novo-hanno-
verana 127, 974; nubila 127, 972; nutans 126, 960; obcuneata 122, 128; oblon-
gata 125, 604: oblongiflora 98, 102; obtusa 124, 534; odatensis 124, 535;
oligodon 123, 332; opaca 124, 534; opposita 128; orientalis 98, 102; ovalava
126, 959; ovalifolia 124, 535; oweihiensis 125, 609; pachycephala 128; pacifica
126, 961; padangensis 125, 606; pallentifolia 330; palmiformis 99, 111: parvi-
folia 126, 884; parvisacculata 127, 973; paschalis 427, 965; patentispina 128;
patentissima 106; paucidens 99, 117; peculiaris 125, 526, 874; peradenyensis
127, 965; phalangea 127, 96%; philippinensis 124, 526; pinnatiramosa 195,
530, 603, 604; pleurata 123, 330; pleurata var. arguta 331; pluma 127; porel-
loides 335; Powellii 126, 88%; propinqua 98, 106; piychanthoidea 99, 121:
INDEX. 1187
pulvinata 424, 526; punctata 123, 338; quinquespina 122, 328; Reineckeana
99, 110; Reischeckiana 123, 331; Remyana 126, 963; renistipula 127, 970;
renitens 125, 602: retusa 99, 120; revolutifolia 12%, 529; Robinsonii 128; rufa
99, 41%: rufescens 122, 326; Salacensis 610; Sandei 127, 968; Savatierana 329;
seiophila 99, 119: secretifolia 98, 107; securifolia 99, 113; Seemanni 128;
semialata 125, 878: semidecurrens 124, 537; siamensis 128; sikutzuisana 124,
325; simlana 124, 525; simplex 102; singularis 98, 103, 10%; Sockawana 99,
120; spathulæflora 98; spathulæfolia 102; spinoso-ciliata 127, 973; spinoso-
cornuta 99; spinulosa 123, 337; spinulosa var. tridenticulata 336; Stableri 123,
333; stenophylla 99, 109; Stephanii 128; Stevensiana 99, 110; subintegerrima
99, 144; subtropica 125, 875; subtruncata 124, 524; Sullivantii 123, 334, 335;
sumatrana 126, 880: Tahitensis 99, 109, 110; tenuis 417; terebrans 530; Teys-
manni 125, 524; Thomson? 126, 887; tingens 609 ; tjibodensis 125, 603; tra-
beculata 98, 103; trapezoidea 125, 879; Treubii 125, 609; tridenticu-
laia 123, 336; truncatula 124, 531; ulophylla 878; undata 123, 339;
ungarangana 126, 959; uniformis 124, 596; upolensis 109; vanıkorensis
128; ventricosa 127, 964; Vescoana 99, 108; virginica 123, 33%; vitiensis
106; vittata 124, 596; Wallichiana 124, 523; Wichuræ 124, 593;
Wightii 425, 607, 611; Wiltensii 124, 597; yokogurensis 126, 960;
Yuennanensis 99, 419; Zippelii 127, 967; Zollingeri 115 ; zonata, 98, 101. —
Plagiothecium Müllerianum 150. — Plantago albicans 674, 682; alpina 185;
amplexicaulis 674, 682; ciliata 674, 682, 757, 761, 762; coronopus 680, 681 ;
Guilleminiana 287 ; Ispaghula 186; lagopus 674; lanceolata 185, 186, 479, 647;
lanceolata var. alpina 445; lanceolala var. capitata 445, 479; major 298, 479;
media 479: montana 479, 644, 945; notata 674; ovata 674; Psyllium 674, 681;
Schiedeana 287; serpentina 301; Victorialis 185. — Platania insignis 1125. —
Platanthera bifolia 380, 446, 647, 648; montana 995. — Platygyrium repens
150. — Platylepis Brasiliensis 1021. — Plectranthus amethystoides 1002;
arthropodus 1073; calicinus 1004; Dinteri A070; dolichopodus 1069, 1070 ; Dra-
conis 1071 ; elegantulus 1005; excisus 1002; grallatus 1004; myrianthus 1001 ;
nummularius 1072; pachystachyus 1003; petiolaris 1073; pyramidatus 1004;
strigosus 1072; ternifolius 100%; Thunbergii 1071, 1072, 1081; tomentosus
1004, 1070; transvaalensis A005 ; Woodii 1071.— Plectronia ventosa 318, 319,
324. — Plenckia populnea 540; populnea var. microphylla 541; populnea var.
£ ovata 541. — Pleuropetalum costaricense 2. — Pleurophora saccocarpa 255,
343. — Pleurospermum austriacum 847, 848; Davidi 848; Franchetianum 847 ;
Giraldu 848; Wrightianum 847; yunnanense 848. — Pluchea macrocephala
716; macrocephala f. minor 717; Quitoc 637, 717. — Plumbago capensis 278;
pulchella 278; scandens 278, 912; scandens f. erecta 912, — Poa acroleuca
906 ; alpina 375, 458, 1139; alpina var. contracta 375; alpina var. divaricata
297, 375; alpina var. minor 448; alpina var. typica 375, 448; alpina var. typica
f. vivipara 375 ; alpina var. vivipara 27 ; annua 359, 644, 681 ; annua var. 676;
1188 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
annua var. supina 297, 375; cæsia 376; cenisia 944, 945, 950, 1041 ; Chaixii
448; concinna 455; glauca 357 ; laxa 375; minor 448, 944, 945, 950 ; nemoralis
375; nemoralis var. alpina 942; nemoralis var. agrostoides 376, 448; nemoralis
var. firmula 376; nemoralis var. glauca 449, 943, 944; nemoralis var. glauca
f. depauperata 943; nemoralis var. montana 94%; nemoralis var. tenella 376,
448; nemoralis var. vulgaris 376, 448; palustris var. strictula 506; pilosa 297;
pratensis 448, 606; pratensis var. angustifolia 448; sphondylodes 506; strietula
506; trivialis var. effusa 448 ; violacea 297; viridula 500. — Podospermum
laciniatum 681; Pogonia Hassleriana 926, 930; Paranaënsis 927, 928, 930. —
Pogonia Paranaënsis 927, 928, 930. — Polia Bonariensis 1103. — Polichia
campestris 657. — Pollinia quadrinervis 500. — Polyaster paucijugus 208. —
Polycarpæa corymbosa 790; corymbosa var. brasiliensis 790, 791 ; fragilis 672;
Hassleriana 789, 790, 791. — Polycarpon tetraphyllum 672. — Polygala ade-
nophylla 55, 56, 58, 59. — alpestre 472; angulata 55, 56, 60; angustifolia
55, 57; Areguensis 5, 58; Areguensis f. minor 58; aspalatha 55, 56, 61;
chamæbuxus 425, 472; chamæbuxus var. rhodoptera 495; Chuiti 55, 56, 60;
comosum 472; Corsica 455; extraaxillaris 55, 6, 57; extraaxillaris var. Con-
cepcionis 55, 56 ; fallax 55, 56; Funckii 59; galioides 36° 58; Græbiana 55, 56,
58; guaranitica 55, 57, Hassleriana 55, 56, 57; leucantha 55, 58; longicaulis
55, 56, 59; longicaulis var. flavicoma 59; Michelii 55; molluginifolia 55, 56,
57; obovata 35, 60; orthiocarpa 55, 56, 59 ; oxyrhynchos 55, 56, 59; paludosa
56; paludosa var. angustocarpa 56, 60; paludosa var. angustocarpa f. albiflora
60; paraguayensis 55; pedemontana 495 ; pseudo-sericea 55, 56, 60; punctata 55,
56, 58; rupestris 555; sericea 60; sulphurea 60; telephium 55; telephium var.
gracilis 55, 59; telephium var. £ robusta 55, 59; tenuis 55, 56, 59; tenuis var.
56; Timoutoides 55, 56, 59 ; Timoutoides f. minor 59; tristis 55, 56, 58; tristis
var. Apensis 55, 58; Weddeliana 55, 56, 59; Villa Rica 55, 56, 60; Villa Rica
var. foliosa 55, 60; vulgaris 425, 472; vulgaris var. pseudo-alpestris 300, 495;
vulgaris var. valdensis 296, 425. — Polygonatum verticillatum 379, 643. —
Polygonum acre 391; acre var. « aquatile 391, 392; acre var. % riparium 391,
392; acuminatum 392; acuminatum var. microstemon 391, 392 ; alpestre 576;
aviculare 675 ; aviculare var. monspeliense 383; Bellardi 675, 681 ; bistorta 458,
644 ; Convolvulus 445; hispidum 391, 392; hydropiper 445 ; lapathifolium var.
punctatum 383; maritimum 391; Meisnerianum 391, 392; Meisnerianum var.
8 Beyrichianum 392; Meisnerianum f. intermedia 392; Meisnerianum var. seto-
sum 391; spectabile 391, 392; spectabile var. minor 392; viviparum 27, 383,
458. — Polymnia silphioides 718, 719; sonchifolia 636, 719. — Polypodium
amænum 509; angustum 147, 552, 616; aureum 552, 616; barbatulum 32;
Catharinæ 552; chneophorum 552; chnoodes 616; decumanum 552, 616; dissi-
mile 562, 616 ; drymoglossoides 509; filicula 552; Gilpinæ 32; hastatum 509,
hastatum var. simplex 509; heteroclitum 616; incanum 552, 617; intramargi-
nale 509; irioides 32; lævigatum 616; lepidopteris 552; lineare 33, 509: lori-
INDEX. 1189
ceum 552, 617; Iycopodioides 552, 617; Munchii 147; pectinatum 552, 617;
persicariæfolium 552 ; plectolepis 552, 617; Poolii 33; Phyllitidis 552, 617 ;
phyllomanes 509: phyllomanes var. ovatum 509; repens 552; rhæticum 644;
rufulum 552, 617 ; Shensiense 509; simplex 33; sororium 552; taxifolium 552;
tetragonum 654; vaccinifolium 552 : vulgare 298, 373, 451. — Polypogon lito-
ralis 500; monspeliense 675, 681; monspeliense f. minor 681. — Polyporus
sulfureus 1044. — Polystichum aculeatum 552, 612; platyphyllum 552, 612;
spinulosum 740 ; spinulosum y 740. — Polytrichia Sorido 32. — Polytrichum
sexangulare 151. — Pontederia cordata 1038; cordata var. 8 ovalis 1038, 1039;
cordata var. « typica f. angustifolia 1039; cordata var. typica f. brasiliensis
1039; rotundifolia 1038, 1039; rotundifolia 8 nymphæifolia 1039. — Popowia
Buchananii 657. — Populus nigra 382; tremula 382, 446. — Porophyllum
Hasslerianum 728, 730; lanceolatum 728, 729 ; lanceolatum var. angustius 728,
729; lanceolatum var. corymbosum 728, 730; lanceolatum var. induratum 728,
730; lineare 729; lineare var. corymbosum 730 ; macrolepideum 759; platyphyl-
lum 728, 730; ruderale var. glaudulosum 728, 729 ; ruderale var. macrolepideum
728; ruderale f. suffruticosa 729. — Portulaca grandiflora 788, 789; grandi-
flora var. x macrophylla 789; grandiflora var. & microphylla 789; oleracea 788,
789, 1057 ; patens 789; pilosa 788, 789; racemosa 789. — Potamogeton lucens
654; lucens var. fluitans 654; pectinatus 681. — Potentilla æstiva 465; alpes-
tris var. firma 430; alpestris X Gaudini 430 ; alpestris var. gracilior 430 ; alpes-
tris X minima 430 ; alpicola 430 ; alpicola f. hirsutior 430 ; argentea 463 ; argen-
tea var. tenuibola 463 ; aurea 292, 430, 464, 643, 644; aurea f. minor 296;
aurea f. vegetior 430; caulescens 942, 943, 944, 951; dubia 463, 464; erecta
291, 429, 463; erecta var. sciaphila 463 ; erecta var. strictissima 429: Fragarias-
irum X alba 17; Gaudini 463, 464, 465; Gaudini f. glandulosa 430 ; Gaudıni
f. parceglandulosa 430 ; Gaudini f. subeglandulosa 430; Gaudini X longifrons
var. superlongifrons 465; Gaudini var. tiroliensis 463; glandulifera 464; glan-
dulifera X Gaudini 464; grandiflora 430, 457, 463, 951; grandiflora var. minor
288, 297 , grandiflora var. pedemontana 430 ; grandiflora var. pedemontana
f. monstrosa 430; Laresciæ 463, 464; longifrons 430, 464; micrantha 429;
minima 430; nivalis 733, 736, 743; nivea 288, 455; opaca 431; pro-
cumbens 17; recta 430; reptans 429, 463; reptans X Tormentilla erecta
17; rupestris 463; rupestris var. grandiflora 429; salisburgensis 644 ;
Schreteri f. parceglandulosa 430; splendens 17; subternata 430; verna
130, 431; verna var. longifrons 430; verna var. typica 431; villosa 430,
464; villosa X dubia 430; villosa var. verna 464. — Prasopepon Duriæi
925. — Pratia hederacea 921, 922. — Prenanthes purpurea 485; purpurea
var. tenuifolia 439. — Prescottia micrantha 927, 928, 932. — Primula
acaulis 359, 360; aretioides 590; auricula 944, 945; elatior 474, 643, 64% ; fari-
nosa 458, 474, 644; hirsuta 296, 445; Hissarica 592; integrifolia 303, 474;
Kermanensis 592 : longiflora 303, 474; officinalis 303, 644; oreodoxa 592;
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 12, 5 décembre 1903. 81
1190 BULLETIN. DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.).
Straussii 592; villosa 458; viscosa 473; vulgaris 413%. — Proboscidea lutea
547. — Prosopis sp. 784. — Protium heptaphyllum 800; heptaphyllum var.
angustifolilum 801; heptaphyllum var. &8 Brasiliensis 800. — Prunus avium
360; sphærocarpa 798, 799: sphærocarpa f. grandifolia 798, 799: sphærocarpa
f. subcoriacea 798, 799; spinosa 469, 555. 643. — Pseuderanthemum corcova-
dense 627, 632; cordatum 627, 632. — Pseudoblepharis cœrulea 662. — Psi-
lotum triquetrum 621. — Psittacanthus cordatus 784; cordatus f. latifolia
784. — Psoralea plicata 759, 760, 762, 769. — Pteranthus echinatus 673,
681, 757. — Pteridium aquilinum 290, 372, 451, 616; aguilinum var. caudatum
552, 616. — Pteris denticulata 552, 616; Kunzii 614; podophylla 552; polita
552, 616. — Pterocaulon alopecuroides 716, 747: alopecuroideum £ polysta-
chyum 717; Balansæ 716; Hassleri 716; Lorentzii 716, 717 ; Malmeanum 717;
polystachyum 716, 717; purpurascens 636, 716, 717; subvirgatum 636, 716,
717. — Pterogonium gracile 150. — Pteromonas nivalis 359. — Pteroseli-
num Austriacum 1045. — Puccinia ægra 578; annularis 577; Aristolochiæ 578;
Bithynica 579, 580; Bupleuri 577; Caricis 577; Caryophyllearum 577; Centau-
reæ 578; Eryngii 577; Falcariæ 581; Hieracii 578; Jac@e 578; Jasmini 578;
Jurineæ 578; Malvacearum 577; obtusa 580; ornithogali 578; Phlomidis 580;
Pimpinellæ 577; pulvinata 578; Salviæ 579, 580; simplex 577; Taraxaci 578;
Tragopogi 581; Veronicarum 579. — Pulmonaria azurea 442; obscura 360 ;-
officinalis 442. — Punica Granatum 673. — Pycnostachys cerulea 1001 ; holo-
phylla A000, 1001; purpurascens 998, 1000, 1001; reticulata 998; reticulata
var. angustifolia 1001 ; Schlechteri 999, 1000, 1001. — Pycreus albomarginatus
var. bromoides 940; angulatus 937, 940; megapotamicus 939; Mundtii 699;
nematodes 936, 937, 939; Niederleinianus 936, 937, 939 ; Olfersianus 939;
polystachyus 937, 939; propinquus 937, 939, 910; tener 940. — Pyrenophora
nivalis 582; Pestalozzæ 582. — Pyretrum roseum 647. — Pyrola secunda 644.
— Pyrus arbutifolia 220.
ualea cordata 52, 243, 244: cordata f. rupestris 243, 244 ; grandiflora
243; parviflora 243; pilosa 243. — Quamoclit angulata 279; brevipedicellata
279; coccinea 279; indivisa 279; indivisa var. pubescens 279. — Quercus Cerris
45; [lex X coccifera 73%, 737; pedunculata 647; X Reynieri 734, 737; hispa-
nica 1056.
Rs fasciculare 152. — Ramalina dendriscoides 654; farinacea
654; indica 654. — Ramularia Armoracia 585 A campanula latifolia 585; Epi-
lobii 585; macrospora 585; michauxioidis 583 ; onobrychidis 585; Tulasnei
386. — Randonia africana 672, 678, 682, 758, 759,.760, 762. — Rantherium
intermedium 673. — Ranunculus acer 385; aconitifolius 364, 386, 644: acris
INDEX. 1191
359, 64%: acris var. Boræanus 493; alpestris 386, 493; arvensis 423; bonarien-
sis 538; bonariensis f. major 538; bonariensis var. paraguariensis 538; bulbosus
423; bulbosus var. albonævus 423; cicutarius 559; fluitans 909; geraniifolius
644,645, 94% ; geraniifolius forma 643; geraniifolius var. gracilis 64%; glacialis 385 ;
glacialis var. holosericeus 385; gracilis 645: heterorhizus 576 ; Hookeri 88;
Hookeri f. minor 88; humilis 1041; Komarowii 558, 559; lanuginosus 385, 423,
94%; leptorhynchus 558: Meinhausenii 558; montanus 292, 385, 645; mon-
tanus var. gracilis 385, 423; montanus var. Villarsii 423; nemorosus 423,
942; nemorosus var. angustisectus 299; Peruvianus 88; platyspermus 558;
pyrenæus 386; pyrenæus var. plantagineus 386, 423 ; repens 299, 386;
repens var. prostratus 386; repens var reptabundus 423; Sewerzowi 558; Thora
943, 944; Walteri 558; Winkleri 558, 559. — Rapanea Balansæ 910, 911;
ferruginea 910; guyanensis 910, 911; lætevirens 910, 911; Lorentziana 910,
911; matensis 911; perforata 910, 911. — Raphanus Raphanistrum 680. —
Rapistrum 680; rugosum 858. — Ravenala madagascariensis 1107. — Reau-
muria cistoides 1058; frnticosa 1057; hypericoides 8 latifolia 1058 ; hyrcanica
1057, 1058; oxyana 1057; squarrosa 1058; vermiculala 8 latifolia 1058. —
Reboudia erucarioides 672. — Reichenbachia tirsuta 414, 416. — Reseda
arabica 672, 681, 757, 760, 762, 766; clausa 860 ; lutea 859; lutea @ nutans 860;
luteola 860 ; orthostyla 859, 860; villosa 672, 678, 762. — Retama Retam 757,
760; sphærocarpa 673, 678, 68%. — Reussia ovatifolia 1038 ; subovata 1039. —
Rhabdoweisia fugax 152. — Rhagadiolus stellatus var. intermedius 680. —
Rhamnidium elæocarpum 541, 542; Hasslerianum 541. — Rhamnus cathartica
289 ; cathartica f. hydriensis 734, 736; pumila 298, 472, 943, 944. — Rhante-
rium adpressum 677, 680 ; intermedium 678, 682, 757, 760, 762. — Rheedia
brasiliensis 4425; brasiliensis var. salicifolia 1125, 1126 ; gardneriana 1126. —
Rhetinolepsis lonadioides 682, 757. — Rhipsalis cassytha 247, 251 ; cavernosa
247,251 ; leucorhaphis 247; lumbricoides 247, 251 ; pulvinigera 247, 251 ; ramulosa
215 ; sarmentacea 251 ; squammulosa 247, 251.— Rhododendron Dahuricum 360 ;
ferrugineum 360, 441, 458, 473; hirsutum 473. — Rhus oxyacanthoides 673,
676, 760. — Rhynchospora alba 377; albiceps 937, 1022; Amazonica 937,
1024; aurea 737, 1023 ; capillifolia 1018 ; Ceylonica 1093 ; conferta 1024; corii-
folia 102%; corymbosa 1023 ; crinigera 1025 ; emaciata 1025 ; exaltata 936, 937,
1023, 1024; gigantea 938, 1023 ; glauca 937, 1026; globosa 937, 1022 ; Hassleri
936, 937, 1023 ; hyalinolepis 4025; Kunthii var. £ composita 1025; luzuliformis
937, 1025 ; maculata 1025 ; Marisculus 1026 ; Minarum 936, 937, 1026; Minarum
var. Diamantina 1026; Pauloensis 4025; praeinela 1025; robusta 937, 1024,
robusta var. £ platyrrhyncha 102% ; rostrata 936, 937, 1024 ; ruppioides 1019 >
scaberrima 937, 1024; speciosa 937, 1022; spicata 1025; stenocarpa 936, 937’
1027; stricta 937, 1026 ; tenuis 937, 1025; tenuis var. 8 emaciata 1025 ; tripflora
936, 938, 1023 ; Urbani 937 ; velulina 937, 102%, 4026 ; velutina var. Sellowiana
936, 1025; Warmingii 936, 937.1022. — Rhytiglossa axillaris 633 ; campestri
1192 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
633; dasyclados 633 ; oblongifolia 633. — Ribes alpina 644; Uva-crispa 644. —
Ricinus communis 681. — Rivina humilis 87, 416, 418; humilis 3 puberula
417, 418: lœvis 87; octandra 416; puberula 418; purpurascens 416, 418. —
Roccella Montagnei 654. — Rœmeria hybrida 565, 680 ; orientalis 566; orien-
talis 2 latifolia 566; refracia 566; rhæadiflora 566. — Rosa abietina 467, 1050;
abietina var. Dematranea 467 ; abietina var. insubrica 467; abietina var. Tho-
massi 467; abietina var. typica 467; agrestis 469, 1050 ; agresiis var. belnensis
734, 736; agrestis var. pubescens 469; agreslis var. typica 432, 469: alpina
1050; alpina var. lævis 432; andegarensis 752; arvensis 749, 1050, 1051 ; arven-
sis var. pilifolia 431 ; Belnensis 755; bigeneris 755; canina 466, 749, 1050, 1051,
1052; canina var. Andegavensis 431; canina var. dilucida 734, 736, 750; canina
var. dumalis 431, 466 ; canina var. eriostyla 734, 736, 1052; canina var. Giorger
431; canina var. hispidula 466; canina var. inconspicua 734, 736; canina var.
leioclada 734, 736; canina var. leiostyla 734, 736; canina var. Lutetiana 431,
466; canina var. OEnensis 431; canina var. platyphylloides 734, 736; canina
var, retusa 734, 736 ; canina var. scabrata 431 ; canina var. similata 734, 736;
canina var. transitoria 4392 : Chaboissæi 751 ; Chavini 1080; cladoleia 751; com-
munis 4050; conica 749; conica var. lasiostyla 749; coriifolia 466; coriifolia
var. Aschersonii 466; coriifolia var. elavata 466; coriifolia var. pastoralis 466;
coriifolia var. subcollina 466; coriifolia var. typica 466; dumalis 751, 752;
dumalis var. leioclada 751; dumetorum 466; dumetorum var. Deseglisei 466;
dumetorum var. platyphylla 466; dumetorum var. semiglabra 466; elliptica
1050 ; elliptica var. typica 469 ; eriostyla 1052; fœtida 755; gallica 749, 1050;
gallica X arvensis 734, 736; 749, 750 ; glaberrima 751; glauca 466, 1050; glauca
var. denticulata 466; glauca var. diodus 466; glauca var. myriodonta 466;
glauca var. pseudomontana 466; globularis 750; hemitricha 753; Jundzillii 19,
131, 753, 1050; Jundzillii var. Georgii 431; Jundzillii var. Pugeti 734, 736 ;
Jundzillii var. subolida 734, 736; leioclada 751 ; leiostyla 751, 752; lutetiana
750; micrantha 468, 754, 755, 1050, 1051, 1052; micrantha £ calvescens 75%;
micrantha var. leucanthema 468; micrantha var. Lucomagni 468; micrantha var.
nemorosa 1052 ; micrantha var. permixta 469; micrantha 8 pseudo-minuscula
75%, 1052; micrantha X rubiginosa 755; micrantha var. subspoliata 734, 736;
micrantha var. typica 469; minuscula 754, 1051; montana 1050; nemorosa
1052; nitens 750; oblonga 751; Oenensis 431; omissa 756; pendulina 469; pen-
dulina var. levis 432; pervirens 1050; pimpinellifolia 652, 1050; X Polliniana
754, 750 ; pomifera 469, 733, 736; pomifera var. Gaudini 298, 469; pomifera
var. recondita 469; Pouzini 1050; pseudo-mentita 755; Pugeti 753; rotundifolia
754; rubiginosa 468, 753, 754, 755, 1050, 1051, 1052; rubiginosa var. ampha-
dena 468; rubiginosa var. apricorum 468; rubiginosa var. camadræ 468; rubigi-
nosa var. comosa 468 ; rubiginosa var. Gremlii 468; rubiginosa X micrantha 469;
rubiginosa vas. minuscula 73%, 736; rubiginosa X tomentella 468; rubiginosa
var. umbellata 468: rubrifolia 733, 736, 1050: rubrifolia var. typica 467;
INDEX. 1193
X Schleicheri 750: semiglabra 753: sempervirens 1050; Serafini 1050 ; Sicula
1050 ; stylosa 1050, 1051; stylosa var. lanceolata 734, 736, 749, 1051; X stylo-
soformis 1051; systyla 1051; tomentella 432, 467 ; tomentella var. concinna
467; tomentella var. sclerophylla 467; tomentella var. sinuatidens 432, 467 ;
tomentella var. typica 467; tomentosa 753, 756, 1050; tomentosa var. Burgon-
die 734. 736; trichoneura 753; urbica 753: uriensis 467 ; uriensis var. biserrata
467: uriensis var. glandulifera 467; uriensis var. simplicidens 468 ; uriensis
var. typica 468; verticillacantha 752; villosa 1050: viscaria 1050. — Rosma”
rinus officinalis 555. — Rottbellia compressa à japonica 504 ; latifolia 501:
Roulinia fluminensis 65. — Rubus sp. 581: Bayeri 77, 80, 298; Bellardi
Î. elongata 79; Bellardii X flexosus 77; Bellardii X hirtus ssp. 79; Bellardii
X pilocarpus 77: Bellardii X serpens ssp. 79; Boisy-Montis 79 ; brachyurus 79;
brasiliensis 798. 799: brevipetiolutatus 79; Buserianus 76; cæsius 429, 469:
cæsius X ulmifolius 429 ; Chenensis 77 ; Chenevardianus 80 ; consanguineus 76 ;
eordatus 79; cordatus var. brevisetus 79; cordatus var. depauperatus 79; cor-
datus var. inconcinnus 79; Craponensis 77; curvifolius 78; diffusus 79: duplex
77; duplex var. brevicuspidatus 77; duplex var. superpilocarpus 77; effusus 79;
Falciniacus 77: flavescentispinus 78 ; Friburgensis 77; fuscisetus sp. 78, 79;
vlaucifolius 77: glaucovillosus 77, 78, 79 ; Guentheri 77, 78, 79, 80, 300, 429;
Guentheri X serpens 78 ; Guentheri f. suborbiculata 77; Guentheri X Villarsia-
nus 80; Hassleri 798; Hassleri var. paraguariensis 799; hirtus 78; hirtus f. vil-
losa 79; Idæus 292, 429, 469, 644; Ideus X cæsius 469; imperialis 798, 799 ;
insericatus X serpens ssp. 79; Lejeunei 76; leucadenes 79; lividus 77, 78, 79;
lividus X serpens ssp. 79; mitis 79; obscurus ssp. 79: Onayensis 77; perpetio-
lutatus 78; perpetiolutatus v. remotus 78; perpetiolutatus var. sublividus 79;
perpetiolutatus var. substrietus 78; pilocarpus 77; pilocarpus X obscurus 77°
policarpus X serpens 77; predatus 79; prolixus 77; pseudomacrophyllus 77 ;
pseudo-Villarsianus 80; racemulosus 78 ; vacemulosus var. longepetiolatus 78;
racemulosus var. subconjonctus 78 ; radula 76, 77, 499 ; variflorus 79; saboiensis
80; saxatilis 469; serpens 78, 79; silvaticus 77; subimbricatus 78 ; submitis 77;
subobseurus 77; subobscurus X serpens ssp. 79; sulcatus 291, 300, 429, 469;
Iristis 79; ulmifolius 291, 300, 429, 469 ; ulmifolius X cæsius 469 ; valdepilosus
78; velulinoides 77; versipilus 79; vestitus 78, 429; Villarsianus 78, 80. —
Ruellia bahiensis 627; duleis 632; geminiflora 627 ; geminiflora var. humilis
628; humilis 627; hypericoides 627, 629; hygrophila 627, 628; longifolia 627>
629; Lorentziana 627, 630; microphylla 627; Morongii 627, 628; multifolia
627; sanguinea 627, 631. — Rumex acelosella 383; acelosella var. gracilis 445 :
acelosella var. minima 445; acelosella var. procurrens 445; alpinus 294, 458;
arifolius 26, 383, 643; Hydrolapalhum X obtusifolius 734, 737; nemorosus var.
viridis 445; obtusifolius 576; scutatus 383, 445; scutatus var. hastilis 301 ;
sculatus var. triangularis 445: vesicarius 675, 682; X Weberi 734, 737. —
Ruppia roslellata 76%. — Ruprechtia laxiflora 391, 393; triflora 393; triflora
1194 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
var. guaranitica 391, 393. — Ruscus aculeatus 446 — Russelia alata 200;
coccinea 282, 283 ; juncea 200; multiflora 282; polyedra 282; sarmentosa 200,
282, 283. — Russula delica 1042 ; fœtens 73.
Sr sp. 1048. — Sageretia elegans 541, 542. — Sagina
apetala 25; apetala var. ciliata 25; procumbens 385, 426. — Sagittaria
chilensis 1032; montevidensis 1030, 1032; montevidensis var. 8 scabra 1030,
1032; pugioniformis 1030, 1032; pugioniformis var. platyphylla 1030, 1032. —
Salacia campestris 801, 802; crassifolia 801; micrantha 801, 802; micrantha
var. 8 lancifolia 802; paniculata 801, 802. — Salix arbuscula 381; caprea 381,
446; caprea X grandifolia var. pubescens 381; Chilensis 391; cinerea 446,
643; cinerea X viminalis 734, 738; glauca 381; glauca X hastata 381; glauca
X myrsinites 381; grandifolia 381, 446; grandifolia f. angustifolia 301; grandi-
folia var. pubescens 381; hastata 381; helvetica 381; helvetica var. denudata
381; helvetica var. velutina 381 ; herbacea 380, 458, 581, 734, 738, 952; incana
303, 381, 446 ; macrophylla 381; Martiana 390,891; myrsinites 381; myrsi-
nites var. lanata 381; myrsinites var. leiocarpa 381; nigricans 381; pentandra
« 735, 738; pentandra var. latifolia 734, 737; phylicifolia 381; polaris 357;
purpurea 381 ; purpurea var. sericea 446; reticulata 381; reticulata var. glabra
381; reticulata var. sericea 381; retusa 380; retusa var. Kitaibeliana 380:
retusa var. rolundato-obovata 380; retusa var. serpyllifolia 380; serpyllifolia
446; Smithiana 73%, 738; subgrandifolio-caprea 381; triandra f. discolor 446;
X undulata 734, 738. — Salsola vermiculata 675; vermiculata var. 682.
Salvia ægyptiaca 674; chlorophylla A080; clandestina 674; Dinteri 1075;
Gariepensis 1076; glutinosa 298, 476, 580, 643; grandiflora 579; lanigera var.
laciniata 674 ; natalensis 1078; pratensis fl. albo 443; Schenckii 1079, 1080;
Schlechteri 1077; stenophylla 1077, 1078; subsessilis 1079, 1080; verticillata
476, 580; werobia 1076, 1077, 1078. — Salsola zygophylla var. 765;
vesceritensis 777. — Sambucus australis 920, 921; nigra 920. — Samolus
floribundus 223; Valerandi 681, 912. — Sanicula chinensis 958; europa var.
elata 838; orthacantha 838; tuberculata 958. — Santolina chamæcyparissus
356. — Sapindus saponaria 803, 808. — Saponaria alpina 258; ocymoides
385, 426, 943; officinalis 385, 426; Vaccaria 672, 680, 863; viscosa 863. —
:Saranthe Eichleri 4409, 1110. — Sarcobatus vermiculatus 85. — Sarcos- :
temma bonariensis 63; riparium 63. — Sarothamnus scoparius 290, 427,
:470. — Satureja acinos 444, 476; alpina 444, 476; clinopodium 301, 444,
476; clinopodium var. albiflora 476; clinopodium f. oblongifolia 298, 444. —
Saussurea alpina 455; discolor 297, 438; lapathifolia 482. — Savignya lon-
gistyla 672, 681, 757, 760, 762. — Saxifraga adenophora 581; aizoides 435,
457; aizoon 457, 462, 643; aizoon var. brevifolia 462; aspera 297, 435; biflora
486 ; biflora X oppositifolia 486; bulbifera 733, 736; cæsia 951 5 cotyledon 297,
INDEX. 1195
302, 435, 457, 462: cotyledon f. reducta 296; cuneifolia 435: hypnoides 357;
nivalis 357; oppositifolia 357, 462, 486, 581; planifolia 951; rotundifolia 292;
ù
Seguieri 457; spuria 486; stellaris 292. — Scabiosa agrestis 293, 437; Colum-
baria 300, 437, 479; cretica 555; lucida 479; lucida var. mollis 437; monspe-
hensis 673. — Scaligeria rotundifolia 577. — Scandix pecten-veneris 436,
673, 680. — Scapania alata 42; Americana 3%, 4h; convexula 34, 49, 43;
cordifolia 34, 38, 39, 43; dentata 39, 40, 42; dentata var. speciosa 38; Evansı
34, 40, 43; ferruginea 36, 37; gracilis 44; gymnostomophila 38; Hartlessi 36,
37: heterophylla 3%; Hirosakiensis 43; imbricata 36; irrigua 41, 42; irrigua
var. sudetica 42; Massalongi 38; nemorosa 43; Oakesi 34, 40: oblongiloba 37;
Orientalis 36, 37; paludosa 40, 41, 42; paludosa var. Vogesiaca 40, 42; Peckii
34; Sandei 36, 37; uliginosa 39, 41 ; undulata 42; undulata var. paludosa 40;
verata 37. — Schinopsis spec. 78%. — Schismus calycinus 675. — Schis-
tidium alpicola % rivulare 149. — Schizolepis foliosa 1028. — Schkuhria
abrotanoides 636. 729. — Schlechteriana mitostemmatoides 659. — Schmi-
delia guaranitica 807. — Schubertia grandiflora 61, 63. — Schultesia
brachyptera 549: Hassleriana 548, 549; heterophylla 549. — Scilla bifolia 360,
643, 64%: concolor 656; maritima 556. — Scirpus brunneo-vaginatus 1018;
cæspitosus 69, 296; capillaris 1019; capitatus 1013; compressus 943; conosta-
chyus 1019; crassiculmus 1016; Cubensis 937, 1020; filamentosus 1018; fili-
culmis 1015; geniculatus 1016; glaucophyllus 1019; lacustris 1020; Luzulæ
1007; maerostachyus 1020; maritimus 1020; megapotamicus 1025; Niederlei-
nianus 1019; nodulosus 1013, 1016: retroflexus 1014; riparius 937, 1020 ;
robustus 1020; Schwackeanus 1018; setifolius 1018; sphærocephalus 1018;
sphærolepis 1019; striatulus 101%; submersus 1019. — Scleranthus annuus
385, 435; perennis 385. — Scleria angusia 655; Balansæ 1028; Catharinensis
1027; ciliata 1027 ; ciliata var. glabrescens 1027; hirtella 937, 1027; Junghuh-
niana 4028; lacustris 937, 938, 1098 ; leptostachya 937, 1027; microcarpa 936,
937, 1028; olyroides 1028; plusiophylla 937, 1028; pratensis 1028; pterota
1028; scabrosa 1027; scabrosa var. villosior 4027 ; Sellowiana 937, 1027 ; Sello-
wiana var. 8 Balansæ 1028; silvestris 937, 1028; Tonduzii 1028. — Scolopen-
drium Balansæ 552; officinarum 556; vulgare 451. — Scoparia dulcis 200,
28%. — Scorzonera alexandrina 67%; humilis 652. — Scrophularia canina
192, 442, 477 ; Hoppii 192, 73%, 737; laciniata 192; nodosa 291, 301, 477;
Saharæ 682; vernalis 191. — Scutellaria lulea 82; Seleriana 82. — Securidaca
fallax 55, 57; ovalifolia 55, 56; ovalifolia f. microphylla 56. — Sedum
aizoides 462; album A35, 462; alpestre 296, 435; alpinum 462; androsacea
462 ; annuum 291, 462, 951; aspera 462; aspera var. bryoides 462; atratum
162, 945: Cæsia 462: Cepæa 435: cuneifolia 462; dasyphyllum 292, 462:
exarala 462: hispanicum 462; maximum 461: mite 462; montanum 462;
moschata 462; muscoides 462; reflexum 462; Rhodiola 296, 435; roseum 461;
rotundifolia 462; Seguieri 462; sexangulare 435; stellaris 462; tectorum 462, —
1196 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.).
Seguiera Americana KAT; coriacea 446, 417: floribunda 416, 417; floribunda
f. alutacea 417; longifolia 417. — Selaginella convoluta 621, 622; cuspidata
83 ; excurrens 621, 622; Mildei 621, 622: rupestris 621; sellaginelloides 373;
selaginoides 27; Stauntoniana 514. — Selago fasciculata 183. — Selinum
Austriacum 1045; carvifolium 435 ; coreanum 956; eryntotenium 847; longera-
diatum 956; melanotilingia 954, 956; Monnieri 847; Oliverianum 846;
striatum 844, 847; Tilingia 956. — Selliguea grammitoides 510; involuta 510;
lanceolata 510. — Sempervivum arachnoideum 462; arachnoideum X arver-
nense 734, 736; arachnoideum var. delianum (piliferum errat.) 950; debile
435; montanum 295, 296, 435; X Pomelii 734, 736; tectorum 643. — Sene-
biera coronopus 672. — Senecio abrotanifolius 303, 482; Balansæ 635, 731,
732; barbareæfolius 733, 737, 742; Benthami 732; brasiliensis 732; carniolicus
303; cordifolius 482, 943; cordifolius X Jacobæa 28; coronopifolius 673, 757;
Doria 585; Doronicum 482, 585; Doronicum var. arachnoideo-floccosus 482;
Doronicum var. rotundifolius 482: erraticus 742; flagellisectus 636, 732; flavus
673, 676, 677; Fuchsii 28, 482; Gerardi 724, 737; icoglossus 732; incanus
304, 457; Jacobæa 438, 774; Jacquinianus 438; peregrinus 636, 732; sarrace-
nicus var. typicus 290, 438; viscosus 482; vulgaris 644. — Septoria Heraclei
583. — Serjania acuta 211; caracasana 803, 804: corindifolia 210 ; erecta 803,
804; flaviflora 211; fuscifolia 803, 804; glabrata 803, 80%; glutinosa 803;
Grosii 209; hebecarpa 803, 805 ; incana 803, 805 ; Laruotteana 803, 804; macro-
cocca 211; marginata 803, 80%; meridionalis 803, 804; perulacea 803, 804;
psilophylla 211; racemosa forma glabriuscula 209; racemosa forma pubescens
209; triquetra 212; tristis 803, 805. — Serratula monticola 943, 950; monti-
cola f. integrifolia 943; tinctoria 438, 458. — Serturnera glauca 387. — Seseli
annuum 435; Delavayi 842; Libanotis var. daucifolium 298; montanum 847;
Provostii 842 ; sibiricum 842. — Sesleria cœrulea 375, 644, 945 ; cærulea var.
calcaria 296, 375, 448. — Setaria glauca 500; glauca X viridis 447; reclinata
447, viridis 500; viridis var. reclinata 373. — Sherardia arvensis 436, 479. —
Sibbaldia procumbens 431, 465, 949. — Sibthorpia Pichinchensis 283. —
Sida cordifolia 827; cordifolia var. genuina 827; Dinteriana 827; grewioides
827 ; grewioides var. genuina 827; Höpfneri 828; longipes 828; rhombifolia
828; spinosa 828. — Sideritis hyssopifolia 944, 945. — Sieversia montana
292, 300, 429, 465. — Sigmatostalyx brachycion 927, 936. — Silene acaulis
296, 383; acaulis var. elongata 383; alpina 454; antirrhina 790; antirrhina
var. 8 albiflora 790; antirrhina var. « roseiflora 790; bupleuroides 1053, 105%;
chætodonta 872; chloræfolia « chloræfolia f. intermedia 1054; chloræfolia
8 swertiæfolia 1054; conifera 871 ; conoidea 871; exscapa 426; Hellmanni 872;
inflata 426, 64%; inflata var. glareosa 298; italica 383, 872; longiflora 105%;
lusitanica 555 ; nocturna 672, 680 ; nodulosæ 872; nutans 292, 383, 426, 644;
hutans var. acaulis 383 ; nutans var. livida 426; Otites 383, 426, 454: Otites
7 Hellmanni 872; quadrifida 942, 943, 950, 1041; Royeni 871: rubella 672,
INDEX. 1197
680 : rupestris 290, 383, 426, 945, 950: setacea 672, 681: swertiælolia 1054 ;
tridentata 680: venosa 383: villosa 672, 682, 757; villosa var. micropetala 672,
682, 762; villosa var. microphylla 760: viscosa 8 latifolia 871; Wolgensis 872.
— Siler divaricatum 843, 958. — Simaba bicolor 208; suffruticosa 799, 800.
— Sinningia tubifiora 547, 548. — Siolmatra paraguayensis 923, 926. —
Siphocampylus verticillatus 921. — Sisymbrium adpressum 685; austriacum
652; brachypetalum 572; Columnæ 570, 571: Columnæ f. glabrescens 571;
erysimoides 672 ; Galeottianum 91: gracile 91; Irio 572, 672, 680; Loeselii 685;
offieinale 42%; orientale 572; pannonicum y abortivum 572; pilosissimum 572;
pubescens 672; pumilum var. bienne 571; pumilum var. foliosum 571; pumilum
« typicum 571; sagittatum 91: Sophia 672; streptocarpum 90; strictissimum
45%; tetracmoides 685: turcomanicum 685; turritordes 90; Wootoni 91. —
Sisyrinchium alatum 1102, 1104; capillare 1102; 1105; capillare f. minor
1405; chilense 1102, 1103 ; fasciculatum 1102, 1105; grande 1102, 1106:
Hasslerianum 1402, 1106; hirsutum 1102, 1106; incurvatum 1402, 1104, 1105;
iridifolium 1102, 1104; laterale 4102, 1105, 1406; micranthum 1102, 110%;
minutiflorum 1102, 1104; parvifolium 4102, 1104; platycaule 1102, 1105;
reslioides 1402, 1104 ; restioides f. major 1102, 1104; tinctorium 41102, 1106;
vaginatum 110%. — Sium cicutæfolium 953, 95%; Matsumure 95%; ninsi 958;
nipponicum 958. — Smilacina bifolia 446. — Smilax sp. 1099; aspera 555;
campestris 1098, 1099; Goyazana 1098, 1099; syringoides 1098. — Solanum
dulcamara 442, 952; dulcamara var. littorale 476; miniatum 680 ; nigrum 476:
nigrum var. chlorocarpum 442; nigrum var. grossidens 442; villosum 674,
680; villosum var. nigrocarpum 442. — Soldanella alpina 295, 474, 643;
pusilla 457, 474. — Solidago alpestris 457, 945; microglossa 637, 713, 715;
virga aurea 291, 437, 480 ; virga aurea var. alpestris 293, 480. — Soliva anthe-
midifolia 731 ; sessilis 731. — Sonchus alpinus 1046; hieracifolius 732; olera-
ceus 291, 484, 674, 680, 732, 783; tenerrimus 674. — Sophronitis pterocarpa
927, 933. — Sorbus Aria 289, 434, 463, 643; aucuparia 434, 643. — Soro-
manes cœnopteris 552, 613. — Soyeria hyoseridifolia 742. — Sparthicarpa
hastifolia 4113; lanceolata 1112, 1113; sagittifolia 1113. — Spergula flaccida
672, 768; pentandra 768. — Spergularia campestris 25, 385; diandra 672,
1056 ; diandra £ parviflora 1057; marina 681; marginala 1057; media 680;
salina 1057. — Spermacoce Ruelliæa 662. — Sphærella Alsines 581; Aronici
583; nivalis 359. — Sphærotheca Caslagnei 581. — Sphenopus Gouani 675.
681. — Sphenostigma sp. 1103. — Spigelia yuaranitica 95, 96, 917:
Hassleriana 915, 916: Hassleriana var. major 916; Humboldtiana 916 ; Humbold-
liana var. breviflora 915, 916; nicotianeflora 915, 96, 917; nicotianæflora var.
Capibarensis 918; nicotianæflora var. puberula 918; paragquariensis 915, 916,
917; scabra 915, 916, 917; Valenzuele 95, 916, 917; Valenzuelæ var. major
917. — Spilanthes arnicoides 719, 724 ; arnicoides var. yrisea 718, 725; arni-
eoides var. intermedia 718, 725; arnicoides var. leptophylla 725; arnicoides
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 12, 5 décembre 1903. 82
1198 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
var. leptophylla f. nervosa 725; arnicoides var. macropoda 725; arnicoides var.
setosa 718, 725; nervosa 718, 719, 724: stolonifera 719; urens 718. — Spiræa
Aruncus 429, 643. — Spiranthes æstivalis 27, 380; balanophorostachya 931:
bicolor 927, 930; Bonariensis 931 : camporum 927, 928, 930; Esmeraldæ 931;
macrantha 931; rupestris 932; saltensis 927, 931; sellilabris 927, 928, 930;
uliginosa 928, 930. — Spirorhynchus sabulosus 857. — Spitzelia aviorum
762; getula 674, 682; Saharæ 674, 678, 682, 757, 760, 762. — Splachnum
sphæricum 153. — Spodiopogon cotulifer 501: sibiricus 501. — Sponia
micrantha 348. — Sporobolus indicus 502. — Stachys 680; æthiopica 1083.
1084, 1085; crenulata 1087; cymbalaria 1088 ; Deserti 1087; dolichodeira 1081;
fruticetorum 1083; Galpini 1082; hispida 1081; italica 444; leptoclada 1084;
lupulina 1082, 1083: nigricans 1082; officinalis 476; pachycalymna 1087;
palustris 476; pascuicola 1086 ; petrogenes 1085 ; recta major 298, 444; serrulata
1088; sessilifolia 1082, 1086; sessilis 1082; silvatica 476; Steingreveri 1096;
Thunbergii 1081. — Statice Bonduel# 67%, 677, 757, 761; delicatula 76% ;
hybrida 671, 67%; Thouini f. minor 674; Thouini X Bonduelii 671. — Stellaria
graminea 385; Kotschyana 1056; media 359, 644, 672; nemorum 426, 1044:
nenıorum var. saxicola 1041; uliginosa 426. — Stemodia hyptoides 200:
jorullensis 283; parviflora 283. — Stenachoenium megapotamicum 716; mega-
potamicum var. pedunculata 716; Riedelii 716, 717. — Stenactis annua 437.
— Stenandrium affine 627, 631: dulce 627, 632; mandioccanum 627, 632;
trinerve 627, 632. — Stenophragma Thalianum 424. — Stenorrhynchus
australis 932; balanophorostachyus 927, 928, 931; bonariensis 928; bonariensis
var. robusta 927, 928, 931; Esmeraldæ 927, 931 ; hysteranthus 927, 928, 932;
longifolius 926, 927, 928, 931; macranthus 927, 928, 931; orchidioides var.
australis 928, 932; paraguayensis 928, 931; pedicellatus 926, 928, 932; pedicel-
latus var. major 926, 932; rupestris 927, 928, 932; Saltensis 927, 928, 931;
ventricosus 926, 928, 932. — Stephanophysum longifolium 629. — Sterculia
Balunsæ 369; hymenocalyx 365; Roxburghii 369; tonkinensis 365, 368. —
Sterigma torulosum 691. — Sterigmostemum incanum 691. — Stevia
Balansæ 636, 703, 705; entreriensis 703, 70%; entreriensis var. minor 703, 704:
guaranitica 702, 703, 70%; Hassleriana 702, 703; oxylæna 704; polycephala
635; satureifolia 703, 70%. — Stipa barbata 675; capillata 1158; parviflora
675; pennata 1138; sibirica 502; tortilis 675. — Stomatostemma Monteiroæ
660. — Strelitzia Regine 1107. — Streptoloma desertorum 690; desertorum
var. circinnata 690. — Streptopus amplexifolius 446. — Strupthiopteris
germanica 307. — Struthanthus uraguensis 78%; uraguensis var. brevipedun-
culata 784. — Strychnodaphne puberula 794. — Strychnos brasiliensis 916,
918; parvifolia 916, 948. — Stupa pennata 374. — Styrax ambigua 913, 914;
ambigua var. apiculata 912, 913, 914: Gardneriana 913: Gardneriana var.
ovatifolia 912, 913: Gardneriana var. pallidior 912, 913; leprosa 912, 913;
nervosa 912, 913; obliquinervia 912, 913. — Suæda suffrutescens 85; vermicu-
INDEX. 1199
lata 777: vesceritensis 765, 777. — Succisa pratensis 300. — Symphytum
bulbosum 589; ottomanum 589; pseudobulbosum 588, 589; tuberosum 442.
— Syncolostemon Cooper? 979: lanceolatus 979. — Synedrella nodiflora 719.
— Syngonanthus caulescens 1033, 1034; gracilis 1033, 1034; gracilis var.
aurea 1034.
LENS elegans 659. — Taccarum Hasslerianum 1112, 1114;
peregrinum 1114; Warmingii 1114; Weddellianum 111%. — Tagetes minuta
637, 729. — Talinum patens 788, 789; racemosum 788, 789. — Talisia escu-
lenia 803, 808. — Tamarix arborea 1062: arceuthoides 1061; articulata 761,
762; Askabadensis 1059. 1060, 1061; bachtiarica 1060; Balansæ 681; bouno-
pæa 681; florida 1059, 1060; gallica 682: hispida 1062 ; Hohenackeri 1060; ispa-
hanica 1058; Jordanis 1060: Karakalensis 1060, 1061, 1062; Karakalensis à
myriantha 1062; Karakalensis £ scoporia 1062; Karakalensis y verrucifera 1062:
Karelini 1062; laxa 1059; leptostachys 1062; macrocarpa 1063; mannifera 1061,
1062; Meyeri 1058; myriantha 1062; nilotica 1061: Pallasii 1060, 1061, 1062:
Pallasii y ramosissima 1060; pauciovulata 681; ramosissima 1060; scoparia
1062; verrucifera 1062. — Taraxacum atlanticum 774; getulum 774; lævi-
gatum 643; mierocephalum 774; nigricans 439; officinale 484, 578, 644; palu-
dosum 484; paludosum var. Sturmii 48%. — Taxus baccata 451, 643, 1041. —
Tayloria Rudolphiana 153; serrata 154, 153. — Telanthera maritima 355;
polygonoides 387. — Telephium Imperati 673. — Teliostachya diffusa 631. —
Tephrosia canescens 658. — Terminalia australis 346; biscutella 344, 346;
biscutellata 34%; Hassleriana 344, 346; Hassleriana var. bernardinensis 346. —
Ternstræmia Brasiliensis 213; brevipes 213; chalicophila 213; elliptica 214:
Seleriana 213; tapezapote 214. — Tessaria absinthioides 636, 716, 717 : inte-
grifolia 636, 716. — Tetraplodon mnioides 153. — Tetrapogon villosus 675.
— Teucrium Boirys 944; Chamædrys 476, 577, 1138 ; montanum 476; scoro-
donia 444, 476 ; subspinosum 555. — Thalia geniculata 1109. 1110 ; geniculata
var. villosa 4110. — Thalictrum aquilegifolium 299, 386, 644; Bauhini 1128;
elatum 558; fœtidum 386, 423, 454; Galeotli 89; lanatum 89; minus 386;
minus var. collinum 423; minus var. Jacquinianum 299, 423 ; minus var. pubes-
cens 386; odoratum 73%, 735; peltatum var. 8 hirsutum 89; saxatile 386. —
Thamus communis 379. — Thecophyllum balanophorum 131, 137 ; crassiflorum
138; Dusii 131; gloriosum 131; hygrometricum 131; insigne 131; Irazuense
138; Krænzlinianum 131; longipetalum 131; Mosqueræ 131; Ororiensis 131,
137, 139; palustre 131, 140; pedicellatuin 136; Pittieri 137; Poortmani 131 ;
sceptrum 139; Sintenisii 131; Urbanianum 131; Werckleanum 139; Wittmackii
131. — Theligonum cynocrambe 675. -— Themeda Forskalii var. japonica 501,
— Thesium alpinum 296, 383, 643; montanum 445; pratense 950.— Thinouia
paraguayensis 803, 807 ; repanda 803, 807; sepium 803, 807. — Thlaspi Gaudi-
1200 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.).
nianum 643, 64%: perfoliatum 555, 697: virens 734, 735. — Thouinidium
decandrum 212. — Thuidium Philiberli 150. — Thunbergia alata 628; Dre-
mom
geana 661: pondoënsis 661. — Thymelæa microphylla 682, 757. — Thymus
chamædrys 44% ; serpyllum var. alpestris 444: serpyllum var. carniolieus 444:
serpyllum subsp. polytrichus var. carniolicus #76; serpyllum var. ligusticus 444:
Serpyllum var. ligusticus 295; serpyllum subsp. subeitratus var. ligusticus 476 :
serpyllum v. ovatus 443 ; serpyllum var. pachyderma 444: serpyllum subsp. ser-
pyllum var. præecox 416; serpyllum subsp. serpyllum 476: serpyllum subsp. ser-
pyllum var. silvicolus 476; serpyllum var. subcitratus 299, ‘301. — Tilingia
ajanensis 956. — Tillandsia Balbisiana 142; Buseri 145, calothyrsa 143:
castaneo-bulbosa 149: chætophylla 143; circinnata 83, 142; confertiflora 146:
contorta 224; Costaricana 143: Cowellii 225: cyanea 144, 145; decipiens 146:
didisticha 1035, 1037; digitata 141; Dugesii 143; Duratii 1035, 1037; fla-
bellata 141; Fournieri 144; fragrans 226; Ignesiæ 143: intermedia A4 : Jen-
mani 22%; Langlasseana 142; Lescaiei 22%; loliacea 1035, 1037; Michelii 146;
myriantha 226: patens 146; plumosa 83: polystachya 1036; polytrichoides
1035. 1037; prodigiosa 83: pruinosa 84: pulchella 1035, 1037; recurvata 8%,
1035, 1037; Restrepoana 146; rupestris 1035, 1037: Seleriana 8%; streptocarpa
1035, 1037: streptophylla 84; strieta 1035, 1037; subulata 143; vestita 83:
Werckleana 144. — Tilletia Bornmuelleri 574-576; Caries 57%; cerebrina 575;
Elymi 575; Vulpie 575. — Timmia austriaca 151: norvegica 151. 15%. —
Tinnæa æthiopica 1094; Galpini 109%. — Tissa campestris 790: grandis 790. —
Tofieldia calyculata 379, 458. — Torenia parviflora 661. — Torilis anthriseus
473, 856, 958; anthriscusyfoliosa 856; anthriseus % japonica 856; helvetica var.
anthriscoides 436; japonica 856; nodosa 673; prætermissa 856; scabra 856. —
Tortella fragilis 149; inclinata 149. — Torulinium confertum 937, 1012; ferox
1012. — Tourneuxia variifolia 674, 676, 682, 757, 760. — Trachydium
Roylei 840. — Trachyspora Alchemille 577. — Tradescantia albiflora 245;
ambigua 244; elegans 245 ; elongata 244, 245; fluminensis 244, 245; geniculata
244; multiflora 24%; radiata 244, 245. — Traganum nudatum 682, 684, 757.
761, 762. — Tragopogon majus var. dubius 945; orientalis 439. — Tragus
racemosus 655. — Trema micrantha 347, 348. — Tribulus cistoides 96:
terrestris var. cistoides 96. — Trichilia alba 405, 406, 411; Catigua 405, 406.
AAl; Catigua var. longifolia Ali; Catigua var. paliens 411: elegans 405, 410.
AAA: Hassleri 405, 406, 410 ; hirsuta 442; mollis 405, 406, 410, 785; polyclada
405, 406 ; Richardiana 495, 406, 411; spondioides 405, 406. 410 ; stellipila 405,
406, #12; triphyllaria 405, 406, 410; Weddelii 405, 406, 409; Weddelii 8 par-
vifolia 410. — Trichochiton inconspicuum 694. — Trichocline collina 781:
macrocephala 780 : speciosa 780, 781. — Trichodesma africanum 677, 680, 760,
775: calcaratum 760, 775. — Trichogonia salviæfolia 703. — Tricholoma
melaleucum 1043. — Trichomanes crispum 550 ; radicans 550 : venustum 590.
— Trichophorum cæspilosum 377. — Trichostomum mutabile 153; nitidum
INDEX. 1201
153. — Trifolium agrarium 470 ; alpinum 292, 428, 470 ; alpinum v. albiflorum
455, 470 ; arvense 427, 470; aureum 428; badium 470; campestre var. majus
299; campesire var. minus 428; caudatum 576; fragiferum 470; glomeratum
582; incarnatum 428: medium 945; minus 428; montanum 428, 470; ochro-
leucum 470; pallescens 292, 428, 470 ; patens 300, 428; patens f, gracilis 428;
phleoides 582; pratense 470; pratense v. albiflorum #70; pratense v. nivale 300,
428, 470: procumbens var. minus 270; repens 428, 470, 576; rubens 427; sca-
brum 582; striatum 582; Thalii 428, 470, 944, 945, 951. — Triglochin palustre
373. — Trigonella auguina 673; fœnum-græcum 673, 680. — Trigonia nivea
801; nivea f. paniculata 801. — Trinia vulgaris 435. —- Triplaris Gardneriana
393; guaranitica 391, 393; surinamensis 393. — Tripogon abyssinicus 50%;
chinensis 500, 503; chinensis var. 8 coreensis 503; chinensis var. « genuinus
503; minimus 504. — Trisetum distichophyllum 375; flavescens var. macran-
thum 503. — Trithrinax biflabellata 622, 623; brasiliensis 622, 623. — Tri-
ticum ciliare 506; cylindricum 25; pseudoagropyrum 507; turgidum var. Her-
reræ 450. — Triumietta semitriloba 253, 254. — Trixis divaricala 780, 782,
783; divaricata var. auriculata 782; divaricata var. cladoptera 780, 782; divari-
cata var. exauriculata 782; divaricata var. exauriculata f. petiolata 782; divari-
cata var. exauriculata f. subpetiolata 782 ; Hassleri 780, 782; hieracioides
783; Lessingii 781'; Lessingii var. glabrata 780, 782; Lessingii var. major
780, 782; mollıssima 780, 782: ochroleuca 780, 783; pallida 780; pallida
var. subsericea 780: Sellowii 780 ; sonchoides 780, 783 ; verbasciformis 637,
780, 782. — Trollius europæus 292, 385, 644. — Tromsdorfia argentata
390. — Tropæolum peregrinum 95. — Tunica pachygona 863 ; prolifera
289, 426; saxifraga 385, 426. — Turgosea aloides 817; linguæfolia 817;
obovata 817; perlusa 817; pertusula 817; tomentosa 817. — Turnera
curassavica 1120 ; Hassleriana 111%, 1119 ; Hassleriana var. lobulata 1114,
1120 ; nervosa 411%, 1115, 1118 ; pumilea 1145, 4119; pumileoides 1114, 1118 ;
ulmifolia var. 14420; ulmifolia var. grandidentata 4120; ulmifolia var. grandi-
flora 1145, 4120; ulmifolia var. orientalis 441%, 1120 ; Weddelliana 1445, 1418.
— Turræa Billiardieri 163. — Turritis glabra 424, 461. — Tussilago Farfara
360, 481, 644. — Typha angustifolia 681; argoviensis 744; domingensis 1030 ;
latifolia 24, 1030 ; latifolia X Schuttleworthii 24. 735, 738, 741: minima 95:
Schuttleworthii 24, 744.
Li. brasiliensis 1033. — Ulmaria pentapetala 463; pentapetala var,
concolor 429; pentapelala var. discolor 463. — Umbilicus deflexus 47, 48;
Gaditanus 47, 48, 49 ; horizontalis 47, 48, 49; intermedius 47, 48, 49 ; pendu-
linus 47, 48, 49. — Urera baccifera 351 ; caracasana 351. — Urginea amboensis
665 ; dimorphantha 663; indica 665; lorata 66%; noctiflora 675, 764; Rautanenii
664; scilla 555. — Urocystis Anemones 576. — Uromyces Alchemillæ 577;
1202 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.).
Erythronii 576; Geranii 577; Heliotropii 576; Kabatianus 576; Pisi 576; Poly-
soni 576; Rumicis 576; striatus 576; Trifolii 576; Verbasci 581. — Urostigma
cestrifolium 350. — Urtica dioica 291, 382, 644, 681; dioica var. hispidula
294: urens 351, 382, 675. — Urvillea ulmacea 803, 806; ulmacea forma
genuina 212. — Usnea angula 65%. — Ustilago bromivora 573; Hordei 574;
Jensenii 574; levis 574; Passerinii 573 ; Phrygica 57%. — Utricularia cornuta
919; flaccida 919, 920 ; globulariæfolia 919, 920 ; inflata 919 ; juncea 919, 920;
longirostris 919; Lundii 919, 920; obtusa 919; personata 919; Sellowii 919,
920; stellaris 661; stellaris var. dilata 661; subulata 919, 920; subulata var.
8 inæqualis 920 ; triloba 919, 920. — Uvaria caffra 657.
ee grandiflora 863; parviflora 426. — Vaccinium Brasiliense 910;
Myrtillus 294, 441, 458, 173, 643, 64%; uliginosum 441, 473, 1041; Vitis-Idæa
294, kh1, 458, 473, 643. — Vahlia capensis 658; capensis var. linearis 658. —
Valeriana celtica 258; dioica 644; excelsa 25, 479; montana 643, 943; offici-
nalis var. angustifolia 293, 945; tripteris 479, 943, 945. — Valerianella
auricula 436; olitoria 436, 673; ruinosa 479. — Vallisneria spiralis 446. —
Vandellia diffusa 205. — Vanilla parvifolia 927, 930. — Vasconcellea querci-
folia 546. — Vavæa amicorum 177; Chalmersi 177: Harweyi 177; Papuana
177. — Velezia rigida + typica 861. — Vellozia humilis 668; minuta 667. —
Veratrum album 379, 458, 644; Verbascum Blattaria 191; Brockmülleri 477;
Chaixii 442; Lychnitis 195, 290, 477; Lychnitis X nigrum 442; nigrum 442,
476, 477; nigrum var. thyrsoideum 477; nigrum X phlomoides 477; nigrum X
thapsiforme 477; phlomoides 442, 477: phlomoides X nigrum 477; phœniceum
191; Schiedeanum 442: thapsiforme 442, 477. — Verbena officinalis 475. —
Verbesina Arnottii 718; Arnottii var. angustifolia 718, 719, 723; Arnottii var.
angustifolia f. scabriuscula 723; Arnottii .var. oblongifolia 723; Arnottii var.
oblongifolia f. gracilis 723; Arnottii var. serrata 718, 723; Arnottii var.
tomentosa 718, 719, 723; Arnotii var. tomentosa subvar. lophthalmifolia 749,
723; encelioides 719; guaranitica 718, 719, 720, 722; Hassleriana 718, 722;
myrtifolia 718; paraguariensis 718, 719, 720, 722; rugosa 718; sordescens 718,
723; sordescens var. glabrata 718, 724; sordescens var. incana 718, 724;
sordescens var. semiserrata 723; Viguieroides 718, 722. — Vernonia Abba-
tobiana 637, 638; asteriflora 638 ; bardanoides 638, 641; brevifolia 638; cande-
labrum 637, 638, 701; Chamædri 639; chromolepis 638, 640; cichorzifolia
637, 638; conyzoides 637, 638; cupularis 637, 638; cupularis var. oligocephala
638 ; desertorum var. macrocephala 638; desertorum var. polycephala 638, 640;
dorsiventralis 637, 638; echioides 638, 701; echitifolia 638, 701; flexuosa 638,
702; glabrata 638, 640, 641; glabrata var. bracteata 638, 640; glabrata var.
cuneifolia 638, 640 : glabrata var. lanata 638, 640; glabrata var. linearifolia
638, 640; glabrata var. parvifolia 638, 640; glabrata var. puberula 638;
INDEX. 1203
glabrata var. serrata 638, 640: grandiflora 638; grisea 638, 639; Hassleriana
637, 638; hexantha var. Balansæ 638: hexantha var. eleagnoides 638 ; Rexantha
var. nivea 638. 639; hexantha var. paraguariensis 638; hypochæris 638;
Hystrix 637. 638: [lex 637, 638, 639; imbricata 637, 639; imbricata var.
imbricatissima 638 (Vernonia bricata sphalm.); incana 638, 701; Itapensis 637,
638; lepidifera 637, 638, 702; lepidifera var. canescens 638, 702; lingua 637,
638: linosyrifolia 637. 638, 640: lucida 638, 702; megapotamica var. erioce-
phala 635; nitidula var. entermedia 638, 639; platensis 638, 701, 702;
platyphylla 637, 638: pseudolinearifolia 638; remotiflora 639; rubricaulis 638,
640; salviefolia 637, 638; scabra 635; sceptrum 637, 638; scorpioides 638,
641; scorpioides var. sororia 638 ; senecionea var. 8 adenocarpa 638; senecionea
var. & adenocarpa f. calvata 701; sessilifolia 638, 640; sessilifolia var. auricu-
data 638, 640 ; tricholepis 638, 639; Tweediana 638; Valenzuelæ 637, 638, 641.
— Veronica agrestis 186, 443: alpina 443, 458; aphylla 458; arvensis 443,
478: Beccabunga 644; Beccabunga var. limosa 449; bellidioides 458, 477, 478,
952; bellidioides var. Townsendi 477, 478; Chamædrys 182, 442, 644; Chamæ-
drys var. fagicola 442: Chamædrys var. pilosa 301; cupressoides 199; fruticans
478; fruticulosa 478, 944, 1041: Hectori 19%; hederifolia 186, 199; hederifolia
var. præstabilis 443; integrifolia 301; latifolia 186, 477; loganioides 199; lyco-
podioides 199; officinalis 29%, 443, 477, 1135; persica 443; saxatilis 182, 297,
458, 94%; serpyllifolia 644: serpyllifolia var. integerrima 301 ; spicata 190, 443,
477, 94%; spicata var. squammosa 477 ; spuria 190; urticifolia 298, 443, 643. —
Viburnum Opulus 436, 643. — Vicia angustifolia 428, 576; angustifolia var.
Bobartii 429; calcarala 673; Cracca 290, 428, 471: hirsuta 455, 471; hybrida
471 ; lathyroides 428: pisiformis 73%, 736; purpurascens 734, 736; sativa 303,
471 ; sepium 428, 471, 646; silvatica 646; tenuifolia 428; tetrasperma 498;
varia 428, 471. — Victoria Cruziana 791, 792. — Vigna Junodii 658. —
Viguiera bracteata 719; discolor 724; grandifolia 719; guaranitica 718, 719,
724; Hassleriana 718, 719, 72%; linearifolia 718, 719; macrorhiza 718; tube-
rosa 719, 724. — Vinca minor 441. — Vincetoxicüm officinale var. laxa 441.
— Viola alba 360, 861; Allchariensis 45, 46, 893; alpestris X lutea 891;
arenaria X mirabilis 890; Beckiana 45, 46, 891; biflora 300, 425, 472;
bosniaca 890: Bubanii 890, 891; cæspilosa 890; calcarata 472, 643,
644, 645; canina 300; Gavillieri 45, 46, 891; Cenisia 892, 893, 950;
Cenisia var. £ diversifolia 892, 893; Cenisia subsp. Lapeyrousiana 892;
Cenisia £ polydactyla 892; Cenisia £ vestita 892; commutata 890; declinata
890, 891; diversıfolia 892, 893; Dörfleri 893; ebracteolata 861; gracilis 46,
891, 893; heterocarpa 890; heterophylla 891; hirta 425, 644; hirta var.
644; hirla var. fraterna 425; hirla var. Luganensis 424; hirta var. pinetorum
125; hirta var, vulgaris 425; hirta X Thomasiana 425; Hookeriana 215;
Jaubertiana 556 ; lancifolia X silvestris 894; lanciformis 890; lusitanica 890;
Jutea 45, 46, 889, 891: mirabilis 734, 735; montana 300, 425; montana var.
120% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.).
nemoralis 425; montana X Riviniana 425; montana f. stricta 425; odorata 861;
odorata var. Favrati 425; Olympica 578; palustris 424, 472, 842, 943; paradoxa
890 ; pinnata 42% : pyrenaica 64%, 645; Riviniana 300, 425, 944 ; Riviniana
f. minor 943; Riviniana f. nana 425; sabuletorum 890; Schmalhauseni 890;
sciaphila 424, 645; silvatica 425, 472: silvestris 643; splendida 891; suavis 860 ;
sudetica 889, 890; Thomasiana 425; Thomasiana f. minima 425; tricolor 4792,
890; tricolor var. alpestris 300; tricolor var. gracilescens 495; tricolor var ova-
tifolia 300, 425 ; tricolor var. Sagöti 425 ; tricolor var. segetalis 425; Valderia 46,
892, 893.— Viscaria vulgaris 426.— Viscum microphyllum 785.— Vitex mooien-
sis 661; mooiensis var. Rudolphii 661. — Vitis pannosa 543: pterophora 544;
subrhomboidea 545. — Vittaria lineata 33. 592, 616. — Vochysia tucanorum
243, — Voyria uniflora 549. — Vriesea gladioliflora 135; Pitlieri 135; sangui-
nolenta 136; spendens 1441; Fucumanensis 1035, 1037; viminalis 435; Werck-
leana 136. — Vulpia myurus 376.
Mu linarioides 921. — Webera cucullala 151. — Websteria
limnophila 1020. — Wedelia brachycarpa 636, 719; subvelutina 719; subve-
lutina var. linearifolia 749. — Widgrenia corymbosa 62, 65. — Wilbrandia
ebracteata 923; verticillata 923, 924. — Withania somnifera 674. — Wulfenia
Amherstiana 188. — Wulffia stenoglossa 718, 720. ;
| Es spinosum 637, 719; strumarium 441, 719. — Xyris graminea
242; laxifolia 242 ; macrocephala 242; macrocephala f. minor 242; Regnellii 242,
243; savannensis 242; savannensis var. & glabrata 242; schizachne 242, 243;
sororia 242; tenella 242, 243.
lente palustris 681. — Zerumbet speciosum 1108. — Zephyranthes
Bakeriana 1100; mesochloa 1099, 1100 ; mesochloa f. grandiflora 1100 ; mesochloa
f. latifolia 1100. — Zilla macroptera 672, 760, 762. — Zingiber officinale 4107.
— Zizania aquatica 502. — Zizyphus guaranitica 541, 542, 784; Lotus 673,
760; oblongifolia 541, 542. — Zollikoferia angustifolia 67%, 676, 680, 757, 760,
762 ; arborescens 682, 760, 762, 774; glomerata 674, 760; mucronata 674; nudi-
caulis 674, 757; nudicaulis var. divaricata 674; quercifolia 764; resedifolia 674;
squarrosa 674, 676; spinosa 774. — Zoysia pungens 500. — Zygodon viridissi-
mus 153. — Zygophyllum Geslini 673, 681, 762, 754. — Zygostigma australe
548, 549.
ee
INDEN BRYOLOGICES
SIVE
ENUMERA INUSGORUN HUCUSQUE GOENI TI |
ADJUNCTIS
SYNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHICA
POCU PLETESSEMTES
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFICIER DE L'INSTRUCTION PUBLIQUE
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
19O0O
En vente à l'HERBIER BOISSIER, CHamBézY (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : Fr. 7 30
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ. MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammlinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Beferale and kritische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litleratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
WEEZE
FE
Le
N
En
A 1
ag
PE
EN:
{7
f.
SL
=
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérogames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du As janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
ae Ks 2SBfEssor ee 20 fr. 20 fr. 30 fr.
és " { Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ebeniste
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L’INDEX BOTANIQUE
0
Lui eerire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
3.
r
EEE ERNEST
ie
#
LILI
AN
en
an
=
er
Äh Dre EL
x
ERST eg nie 2 ne char dran