= Fe QE ! zz || | ESS
AD IS — Di DI“: N
|
pin
CE) = — 4 — x j Pa
1% a are ARE) CR N Di
BB RES LE A à BR ERN
Le HU 4 \ er)
FERA 1 = > REA 2
ur Ke
5 .
DE M
L'HERBIER BOISSIER
BULLETIN
DE
VHERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
Gustave BEAUVERD
Conservateur de !’Herbier.
Tome IV (2me serie)
1904
(Chaque Collakorateur est responsable de ses travaux.)
Lesage
Prix de l'Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les Abonnements sont regus
A U’ HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
— a —
| GENEVE
IMPRIMERIE ROMET, 26, BOULEVARD DE PLAINPALAIS
1904
; BULLETIN.
DE ë
L'HERBIER BOISSIER >
SOUS LA DIRECTION DE =
Es
GUSTAVE BEAUVERD a
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
LS
Tome IV. 1204.
N° 1.
Ce N° a paru le 31 décembre 1903.
Prix de l’Abonnement
9) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
RO ——
jıgesuodsau ano} eunoap uyejıng np uoessiuupe,j ‘891044100 juawesnaußtos jue}
Les abonnements sont reçus
A L’HERBIER BOISSIER
N
nod 2
x 7 =
CHAMBÉZY (Suisse). £ ge
4 3
PARIS BERLIN { 5
PAUL KLINCKSIECK R. FRIEDLENDER & SOHN ;
3, rue Corneille. 44, Carlstrasse.
1904
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 1. — JANVIER 1902.
I | | ae
1. — Alfred Corti. — CONTRIBUTION A L'ÉTUDE DE LA
CECIDIDIOGIE SUISSE (@=-surore): 2... 02 2 055 a
IL — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 18°
IL — + Joseph Freyn. ANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu- 5 En
meratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900- ers
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica,
(ranscaspiea, turkestanica. præsertim in alliplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania à cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
4 menlum.) (Fortsetzung folgt.)....................... 33
IV. — Georg Kükenthal. — CARICEÆ NOVÆ VEL MINUS
SSH NIHEIS ee: 19
NV, — Gustave Beauverd. — ERRATA A LA FLORE Di
ABPRSLDANNBEN u. 002 rRNRRe 60
V. — Robert Chodat el Émile Hassler. TE
HASSLERIANÆ soit ENUMÉRATION DES PLANTES N ER
RECOLTEES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster, Nr a
| d’Aarau (Suisse), de 1885 a 1902 (suite)............... EN.
VI. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE - Nr
GENEVE, Compte rendu-de la séance du 7 décembre 1903. 93
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 6634 à 6932 4 }
1e ”
Z E
*
OBSERVATIONS
_ Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en Mage à part.
Aucune livraison n’est vendue separement.
Er Les abonnés sont inviles à pr ésenter leurs réclamations avant le 15 7. mois
: où le numéro a paru.
N —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2® SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 1.
CONTRIBUTION
L'ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE
PAR LE
Br Alfred CORTI
M. Moreillon, inspecteur forestier, à Montcherand près Orbe, canton de
Vaud, a mis à ma disposition pour l’étudier une notable quantité de
matériel cécidiologique très bien arrangé et conservé.
Dans cette brève étude sont précisément énumérées les formes de
galles suisses que j'ai pu classer d’une facon certaine; j'y ai ajouté
quelques autres récoltées elles aussi en territoire suisse et qui m'ont été
communiquées par le Dr Bruno Galli-Valerio, professeur à l’Université de
Lausanne.
Mes pius vifs remerciements à M. Moreillon d’abord, et à mon cher
ami le Prof. Galli-Valerio, qui prit l'initiative de ce travail et me donna
l’occasion de le faire.
J’ai trouvé opportun de publier les résultats de mon étude, parce qu’en
faisant connaître une collection remarquable et bien faite il me semblait
fournir une modeste contribution à la cécidiologie de la Suisse.
Cette contrée, si chère aux naturalistes, n’a été jusqu'ici que peu
étudiée au point de vue des galles, la source de renseignements la plus
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n® 1, 34 décembre 1903. 1
2 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m€ SER.). (2)
abondante sous ce rapport étant encore probablement la contribution de
Hieronymus à la connaissance des galles de l’Europe.
En Italie, grâce à l'initiative de M. le Dr G. Cecconi, de l'Institut fores-
tier de Vallombrosa, on fait déjà des récoltes et des observations de céci-
diologie par l'intermédiaire des forestiers, que leur profession désigne
tout naturellement pour les recherches de sciences naturelles. Je souhaite
qu’en Suisse l'exemple de M. Moreillon soit suivi et que bientôt beaucoup
s'intéressent à cette branche si attachante de la biologie.
Les plantes ont été déterminées par M. Moreillon d’après la flore ana-
lytique de la Suisse de A. Gremli (trad. franc. de la 5me éd. allemande
1886); pour les parasites, j'ai suivi presque sans la changer la nomen-
clature adoptée par MM. Darboux et Houard dans leur récent catalogue
systématique des zoocécidies de l’Europe et du bassin méditerranéen.
J'ai disposé les plantes substratum d’après l’ordre alphabétique de leurs
noms génériques; les galles sont disposées d’après la nature de l’agent
qui les détermine; sont indiquées de cette facon : 30 hyménoptérocéci-
dies, 2 lépidoptérocécidies, 37 diptérocécidies, 17 hémiptérocécidies,
38 acarocécidies; la galle de Pediaspis aceris Först. est indiquée pour la
première fois pour l'inflorescence d’Acer opulifolium Vill.; l'espèce
murale L. du genre Chenopodium est indiquée ici comme substratum
nouveau pour Aphis atriplicis Kall., et pour la première fois aussi est
mentionnée la cécidie d’une espèce encore inconnue de Perrisia pour la
variété anisophyllum Vill. de Galium silvestre Poll.
Afin de simplifier la désignation des cécidies, dont une classification vrai-
ment rationnelle n’est pas encore possible, je les ai placées pour chaque
plante d’après la nature de l'agent qui détermine la lésion, et j’ai adopté la
dislinelion proposée par le Prof. Fr. Thomas (1873) en acrocécidies et pleu-
rocécidies, selon qu'il s’agit d'organes terminaux (fleurs et fruits.
inflorescences, bourgeons axillaires ou terminaux), ou bien d’organes
latéraux, soit les feuilles, soit aussi la tige ou la racine, pourvu
que ces organes ne soient pas atteints dans leur développement
normal ultérieur.
MM. Darboux et Houard, dans leur catalogue déjà cité, ont partagé ces
deux grandes branches en de nombreuses subdivisions, afin d’enumerer
les galles mieux et plus vite. [ls ont subdivisé les « deux grands groupes
précédents en catégories d’après la nature de l’organe attaqué, » en ela-
blissant :
Ca
(3) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE.
| les fruits (Ac. fr.).
[
\( a) les inflorescences (Ac. inf.).
Acrocécidies déformant. . CB) les capitales (Ac. cp.)
les fleurs (Ac. f1.).
| les bourgeons (Ac. bg.).
les extrémités des tiges (Ac. ti.).
(les racines. (Pl. ra). - ®
- Pleurocécidies deformant. les tiges (PI. ti.).
les feuilles (Pi. fe.).
J'ai adopté ces nouvelles subdivisions et j'ai indiqué par les abrévia-
tions“ laquelle de ces subdivisions chaque forme appartient. Ceci facili-
tera une recherche rapide et aidera à reconnaitre les formes. Dans ce but,
et pour faciliter le travail de celui qui aurait envie de s'initier à l’étude
des galles, je donne pour chaque forme quelques citations des principaux
travaux dont je me suis servi pour cette étude.
Si les collectionneurs veulent bien m'envoyer (Institut zoologique de
l'Université de Parme, Italie) du matériel à déterminer, je serai toujours
heureux d’en faire une étude prompte ei soignée.
DarBoux et Houarp. — Catalogue des zoocécidies de l'Europe et du bassin
méditerranéen. Paris 1901.
Hreronvuus, G. — Beiträge zur Kenntniss der europäischen Zoocecidien und der
Verbreitung derselben. Breslau 4890.
KiErFER, J.-J. — Les Diptérocécidies, les Hyménoptérocécidies, les Hémiptéro-
cécidies, les Coléoptérocécidies, les Lépidoptérocécidies, les Acarocécidies,
les Helminthocécidies de Lorraine, dans la Feuilles des jeunes natu-
ralistes, n?s 250-256, 260-263. Rennes-Paris 1891-1892.
KigrrEr, J.-J. — Synopsis des Zoocécidies d'Europe, Annal. d. l. Soc. ento-
molog. d. France, vol. LXX, année 1901.
MassaLonGo, Dr C. — Le Galle nella Flora italica con LX tav. Ati. Accad.
Agric. Art. e Commerc. di Verona, vol. LXIX, serie 3, 1893.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
(4)
Abies excelsa DC.
(= Pinus abies L. = Picea excelsa Lk.).
HEMIPTEROCECIDIA
1. Pl. fe. Chermes abietis L. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur. 1901,
p- 3, n. 13, fig. 3, %, 5, 6.
Adelges abietis (L.) Kieffer 1891 Hemipted. d. Lorr. n. 38, fig. 5, —
1902, Synopsis, p. 377.
Chermes abietis L. Hieronymus 1890 Beiträg., p. 113, n. 332; Massa-
longo 1893 Gall., p. 45-46, n. 10, tav. XI, fig. 4.
Gattikon (Zurich), 570 m. — Bois.
2. Ac. ti. Ghermes strobilobius Kalt. Darboux et Houard. Catal. zoocécid.
Eur. 1901, p. 1-2, n. 7, fig. 7.
Adelges strobilobius (Kalt.) Kieffer 1891 Hémipted. d. Lorr. n. 39,
fig. 4, — 1902, Synopsis, p. 377.
Chermes strobilobius Kalt. Hieronymus 1890 Beiträg., p, 113, n. 333;
Massalongo 1893 Gall., p, 242, n. 191, tav. XXIII, fig. 1, 2.
Gattikon (Zurich), 570 m. — Bois.
Avec le precedent.
Acer campestre L.
ACAROCECIDIA
3. Pl. fe. Eriophyes macrorrhynchus Nal. Darboux et Houard. Catal. z60-
cécid. Eur. 1901, p. 6, n. 31, fig. 11-12; Phytoptide Hieronymus 1890
Beiträg., p. 56, n. 15.
Phytoptus macrorhynchus Nal. Kieffer 1891 Acarcd. d. Lorr. n. 2, fig. 6b.
Phytoptus macrorhynchus Nal. et Phyllocoptes aceris Nal. Kieffer 1902,
Synopsis, p. 241.
Cephaloneon myriadeum Br.
Zurichberg, 550 m. et Adlisberg, 580 m. (Zurich). — Mimorey pres
Coinsins, 470 m.. Montcherand 565 m., Romainmötier 650 m., Huémoz-
sur-Ollon, 1015 m. (Vaud). — Dans les haies et lisières, taillis.
4. Pl. fe. Eriophyes macrochelus Nal. Darboux et Houard. Catal. zoocécid.
Eur. 1901, p. 6, n. 32, fig. 13, 14; Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg.,
p.56,n. 16.
Phytoptus macrochelus Nal. Kieffer 1891 Acarcd. d. Lorr. n. 3, fig. 6c,
1902, Synopsis, p. 241.
Gephaloneon solitarium Br.
Dans les haies et les bois du Jura.
(5) ALFRED CORTI, ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 5
DIPTEROCECIDIA
5. Pl. fe. Diplosine Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur. 1901, p. 8,
n. 45.
Cécidomyine Kieffer 1891 Diptéred. d. Lorr. n. 3, — 1902, Synopsis,
p. 239.
Zurichberg, 550 m. (Zurich). — Haie.
Acer opulifolium Vill.
ACAROCECIDIA
6. Pl. fe. Eriophyes macrorrhynchus Nal. Darboux et Houard. Catal. zoo-
cécid, Eur. 1901, p. 10, n. 61.
Tuffière de Montcherand, 570 m. (Vaud).
HYMENOPTEROCECIDIA
7. Pl. inf. Pediaspis aceris Först.
Sur l’infrutescence galles sphéroïdales ou piriformes, glabres, plurilocu-
laires, & parois ligneuses : c’est la premiere fois que cette galle est indi-
quée pour l’inflorescence de cette espèce d’erable.
Gorges de l’Orbe à Montcherand (Vaud), 600 m.
8. Pl. fe. Pediaspis aceris Först. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur.
1901, p. 10, n. 60; Kieffer 1902, Synopsis, p. 238.
Taillis divers de Croy (Vaud), 650 m.
Acer pseudoplatanus L.
ACAROCECIDIA
9. Pl. fe. Eriophyes macrorrhynchus Nal. Darboux et Houard. Catal. zoo-
cécid. Eur. 1901, p. 13, n. 80.
Phytoptus macrorhynchus Nal. Hieronymus 1890 Beiträg., p. 58, n. 22;
Kieffer 1891, Acarcd. d. Lorr., n. 4, — 1902, Synopsis, p. 241.
Ceratoneon vulgare Br.
Fluntern (Zurich), 460 m. — Parc.
HYMENOPTEROCECIDIA
10. Pl. fe. Pediaspis aceris Först. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur.
1901, p. 14, n. 87, fig. 34-36 ; Hieronymus 1890 Beiträg., p. 194, n. 610;
Kieffer 1891 Hyménoptcd. de Lorr., n. 1, — 1902, Synopsis, p. 238.
Dans les éboulis de la Roggenfluh (Soleure), 950 m.
6 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER. (2me SER.). (6)
Aegopodium podagraria L.
HEMIPTEROCECIDIA
11. Pl. fe. Aphyidarum sp. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur. 19014,
p. 21, n. 141; Kieffer 1902, Synopsis, p. 247.
Dans les haies de Fluntern (Zurich), 500 m.
Alnus glutinosa Gärtn.
ACAROCECIDIA
12. PI. fe. Eriophyes brevitarsus (Fock.) Nal. Darboux et Houard. Catal.
zoocécid. Eur. 1901, p. 28, n. 190, fig. 57-59.
Phyoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 59, n. 29.
Phytopus brevitarsus Fock. Kieffer 1891 Acarocd. d. Lorr., n. 18brs,
1902, Synopsis, p. 251.
Erineum ulneum Pers.
Marais de Mimorey près Coinsins (Vaud), 565 m.
13. Pl. fe. Eriophyes nalepai (Fock.) Nal. Darboux et Howard. Catal. zoo-
cécid. Eur. 1901, p. 28, n. 189, fig. 54-56.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 59, n. 30.
Phytoptus nalepai Fock. Kieffer 1891 Acarocd. de Lorr., n. 17.
Phytoptus Altumi Lieb. Kieffer 1902, Synopsis, p. 250.
Erineum azillare Schl.
Bandt dans le Wurtemberg. 600 m. Je fais mention de cette cécidie
d’Allemagne car elle a été comprise dans la collection : elle ne doit pas
manquer dans les marais de la Suisse, car si elle est bien connue au sud,
en Italie, par exemple, elle est aussi bien répandue au nord dans tous
les pays allemands.
Alnus incana DC.
ACAROCECIDIA
14. Eriophyes brevitarsus (l’ock.) Nal. Darboux et Houard. Catal. zoocécid.
Eur. 1901, p. 28, n. 197.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg,, p. 50, n. 32; Kieffer 4902,
Synopsis, p. 251.
Phyllerium alnigenum Künze.
Uetliberg (Zurich), 600 m.; Pfäffers (Saint-Gall), 650 m.
(7) ALFRED CORTI. ÉFUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 7
15. Pl. fe. Eriophyes lævis Nal. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur.
1901, p. 28, n. 196.
Phytoptus levis Nal. Hieronymus 1890, Beiträg.. p, 60, n. 33; Kieffer
1891 Acarcd. d. Lorr. n. 16; Kieffer 1902, Synopsis, p. 250.
Cephaloneon pustulatum Br.
Pfäffers (Saint-Gall), 650 m.; Yvonand (Vaud), 460 m.
Bromus erectus Hudson.
ACAROCECIDIA
16. Ac. pl. Eriophyes tenuis Nal. Darboux et Houard. Catal. zoocécid. Eur.
1901, p. 68, n. 530.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 65, n. 60.
Phytoptus tenuis Nal. Kieffer 1891 Acarocd. d. Lorr., n. 32; Kieffer
1902, Synopsis, p: 275.
Roggenfluh (Soleure), 850 m.
Carpinus betulus L.
ACAROCECIDIA
17. Pl. fe. Eriophyes macrotrichus Nal. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 90, n. 703, fig. 154-155.
Phytoptus macrotrichus Nal. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 66, n. 71; Kieffer
1891, Acarcd. d. Lorr., n. 3%; Kieffer 1902, Synopsis, p. 286.
Cristataria Carpini par Vallot; Legnon confusum par Bremi.
Tägerweilen (Thurgovie), 600 m.
Chenopodium murale L.
HEMIPTEROCECIDIA
18 PI. fe. Aphis atriplicis Kalt.
Cette plante est un nouveau substratum de cet aphide.
Oensingen (Soleure), 465 m.
Cornus sanguinea L.
DIPTEROCECIDIA
19. PI. fe. Oligotrophus corni Giraud. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 115, n. 912, fig. 189-181.
8 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (8)
Hormomyia corni Gir. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 129, n. 409.
Oligotrophus corni Gir. Kieffer 1902, Synopsis, p. 296.
Dans les bois de Mimorey pres Coinsins (Vaud), 465 m.
Corylus avellana L.
ACAROCECIDIA
20. Ac. bg. Eriophyes avellanæ Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 117, n. 923, fig. 188-189.
Phutoptus avellanæ Nal. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 68, n. 80;
Kieffer 1891, Acared. d. Lorr., n. 40; Kieffer 1902, Synopsis, p. 298.
Montcherand (Vaud), 570 m.
Cotoneaster tomentosa Lindl.
ACAROCECIDIA
21. PI. fe. Eriophyes piri (Pagenst.) Darboux et Houard 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 118, n. 934.
Phytoptus piri Nal. (= cotoneastri Can.);: Kieffer 1902, Synopsis,
p. 299.
Roggenfluh (Soleure), Mühlehorn (Glaris).
Cotoneaster vulgaris Lindl. (= integerrima Medik.).
ACAROCECIDIA
22. Pl. fe. Eriophyes piri (Pagenst.). Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur. p. 118, n. 937.
Phytoptide Hieronymus 1830, Beiträg., p. 68, n. 81.
Phytoptus piri Nal. (— cotoneastri Can.), Kieffer 1902, Synopsis,
p299;
La Côte sur Vuittebœut (Vaud), 700 m.
Epilobium spicatum Lam. (= angustifolium L.).
LEPIDOPTEROCECIDIA
23. Pl. ti. Mompha decorella Steph. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur. p, 135, n. 1062; Kieffer 1902, Synopsis, p. 310.
Zurichberg (Zurich), 630 m.
(9) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 9
Euphorbia cyparissias L.
DIPTEROCECIDIA
24. Ac. ti. Perrigia capitigena Bremi. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 142, n. 1117, fig. 220.
Cecidomyia Euphorbie H. Löw. Hieronymus 1890 Beiträg., p. 131
n. 419; Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 53; Massalongo 1893, Gall.
Flor. It.. p. 313, n. 52.
Perrisia capitigena Bremi. Kieffer 1902, Synopsis, p. 316.
Cresta-A vers (Grisons), 1890 m,
Evonymus europæus L.
ACAROCECIDIA
25. Pl. fe. Eriophyes convolvens Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 146, n. 1142.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 70, n. 93.
Phytoptus convolvens Nal., Kieffer 1902, Synopsis, p. 317.
Dans les bois de Mimorey pres Coinsins (Vaud), 465.
Fagus silvatica L.
ACAROCECIDIA
26. PI. fe. Eriophyes stenaspis Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 150, n. 1162.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 71, n. 96.
Phytoptus stenaspis Nal., Kieffer 1891 Acarocd. d. Lorr., n. 48; Kieffer
1902, Synopsis, p. 319.
Legnon circumseriptum de Bremi.
Adlisberg (Zurich), 650 m.
DIPTEROCECIDIA
27. Pl. fe. Mikiola fagi Hartig. Darboux et Houard 1901. Cat. zoocécid. Eur.,
p. 149, n. 1155, fig. 234-235.
Hormomyia fagi Hart. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 135, n. 423;
Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 54; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p- 314, n. 53, tav. XII, fig. 4.
10 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (10)
Mikiola /agi Hart. Kieffer 1902, Synopsis, p. 318.
Uetliherg (Zurich), 600 m.; Ballaigues, 1000 m.; Montcherand 570 m.:
Lignerolles 1000 m. (Vaud).
28. Pl. fe. Oligotrophus annulipes Hartig. Darboux et Houard. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 149, n. 1157, fig. 236-237.
Hormomyia piligera H. Lw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 134,
n. 422; Kieffer 1891, Diptérocécid. Lorr. n. 55; Massalongo 1893, Gall.
Flor. It., p. 316, n. 5%, tav. XII, fig. 3.
Oligotrophus annuliger Hart. (— piliger H. Lw.), Kieffer 1902,
Synopsis, p. 318, n. 1973-24 Herbier Moreillon.
Fraxinus excelsior L.
HEMIPTEROCECIDIA
29. Pl.fe. Psyllopsis fraxini L. Darboux et Houard 1904. Catal. zoocécid.
Eur., p. 156, n. 1209, fig. 242-244.
Psyllopsis fraxini L. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 107, n. 293;
Kieffer 1891, Hemipted. d. Lorr., n. 21; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p. #78, n. 205; Kieffer 1902, Synopsis, p. 322.
Degenried pres Zurich, 650 m.
Galium silvestre Poll. var. anysophyllum Vill.
DIPTEROCECIDIA
30. Pl. ti. Perrisia sp.
Cécidie charnue, au-dessous du dernier verticille. lisse, rougeätre, de
4-5 mm. de diamètre, pluriloculaire. Substratum nouveau pour cette galle.
Cresta-Avers (Grisons), 1890 m.
Genista tinctoria E.
DIPTEROCECIDIA
31. Pl. ti. Contarinia sp. Darboux et Houard 1901, Catal. zoocécid. Eur.,
p. 171, n. 1352, fig. 266-267; Kieffer 1902, Synopsis, p. 328.
Montcherand (Vaud), 575 m.
Geum urbanum L.
ACAROCECIDIA
32. Pl. fe. et Pl. ti. Eriophyes nudus Nal. Darboux et Houard 1904. Catal.
zoocécid. Eur. 1901, p. 175, n. 1389.
(41) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 14
Phytoptide. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 75, n. 130.
Phytoptus nudus Nal. Kieffer 1902, Synopsis, p. 331.
Erineum get Fries.
Dans les haies de Fluntern (Zurich), 460 m.
Hieracium murorum L.
DIPTEROCECIDIA
33. Pl. fe. Cystiphora hieracii (F. Lw.) Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 183, n. 1465.
Cecidomyia hieracii F. Lw. Hieronymus 1890, Beiträg., p.143. n. 448;
Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr., n. 74; Massalongo 1893, Gall. Flor.
It., p. 464, n. 189.
Cystiphora hieracii (Fr. Lw.) Kieffer 1902, Synopsis, p. 338.
Ravellenfluh (Soleure), 600 m.
Juglans regia L.
ACAROCECIDIA
3%. Pl, fe. Eriophyes tristriatus Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cecid. Eur., p. 198, n. 1601, fig. 286-288.
Phytoptus tristriatus Nal. Hieronymus 1890. Beiträg., p. 76, n. 136;
Kieffer 1892, Acarocd. d. Lorr., n. 63; Kieffer 1902, Synopsis, p. 344.
Cephaloneon bifrons Bremi.
Orbe (Vaud), 445 m.
35. Eriophyes tristriatus var. erinea Nal. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 198, n. 1602, fig. 289-290.
Phytoptide. Hieromymus 1890. Beiträg., p. 76, n. 135.
Phytoptus erineus Kiefter 1892. Acarocd. d. Lorr. n. 64; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 344.
Erineum juglandinum Pers. (= Phyllerium juglandis Schl.).
Fluntern (Zurich), 549 m.; Quinten (Saint-Gall), 450 m.; Genollier
(Vaud), 550 m.
Juncus lamprocarpa Ehrh.
HEMIPTEROCECIDIA
36. Acrc. Livia juncorum Latr. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid. Eur.
p. 198, n. 1611, fig. 291; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 108, n. 295;
Kieffer 1891, Hémipted. de Lorr., n. 28; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p- 262, n. 4, tav. II, fig. 3; Kieffer 1902, Synopsis, p. 345.
Les Rouges sur Cheserex (Vaud), 740 m.; Greifensee (Zurich), 439 m.
12 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (12)
Juniperus communis L.
DIPTEROCECIDIA
37. Ac. ti. Oligotrophus juniperinus L. Darboux et Houard 1901, Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 200, n. 1619, fig. 292-294,
Hormomyia juniperina (L.) Hieronymus 1890, Beiträg., p. 144, n. 457;
Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 325, n. 65, tav. XXXIX, fig. 1.
Oligotrophus juniperinus (L.) Kieffer 1902, Synopsis, p. 347.
Mühlehorn (Glaris), 450.
Lonicera alpigena L.
HEMIPTEROCECIDIA
38. Pl. fe. Siphocoryne xylostei Schrank. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 215, n. 1741.
Aphis æyloster Schr. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 112, n. 326.
Rhopalosiphum lonicere Koch. Kieffer 1902, Synopsis, p. 359.
Pfäffers (Saint-Gall), 600 m.; Uetliberg (Zurich), 650 m.; Goldau
(Schwyz), 526 m.
Lonicera xylosteum L.
ACAROCECIDIA
39. Pl. fe. Eriophyes xylostei (Can.) Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 218, n. 1769. =
Phytoptide. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 77, n. 141.
Philoptus xylostei Nal. Kieffer 1902, Synopsis, p. 359.
Baulmes (Vaud), 850 m.
LEPIDOPTEROCECIDIA
40. Pl. ti. Orneodes dodecadactyla Hübner. Darboux et Houard 4901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 218, n. 1765.
Alucita dodecadactyla Hb. Kieffer 1892, Lépidopted. d. Lorr., n. 12.
Alucita duodecadactyla Hb. Kieffer 1902. Synopsis, p. 358.
Lägern (Argovie), 450 m.
HYMENOPTEROCECIDIA
4i. Pl. ti. Hoplocampa xylostei Giraud. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 218, n. 176%, fig. 320.
(13) ALFRED CORTI ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 13
Selandria zylostei Gir. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 247, n. 739 (sub
Lon, cœrulea L.).
Hoplocampa æylostei Gir. Kieffer 1902, Synopsis. p. 358.
Lägern (Argovie), 450 m.; Sihlwald (Zurich), 700.
Mespilus monogyna Jacs.
(= Cratægus monogyna Jacq. — C. oxyacantha L.)
ACAROCECIDIA
12. Pl. fe. Eriophyes goniothorax Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 120, n. 947, fig. 495-196.
‚Phytoptide. Hieronymus 4890, Beiträg., p. 68, n. 82.
Phytoptus goniothorax Nal. Kieffer 4891, Acarocd. d. Lorr., n. 42 ;
Kieffer 1902, Synopsis, p. 300.
Erineum clandestinum Grev, (— E. oxyacanthæ Pers.).
Montcherand (Vaud), 565 m.
Onobrychis viciæfolia Scop. (= sativa Lamk.).
DIPTEROCECIDIA
43. Ac. fl. Gontarinia onobrychidis Kieff. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 233, n. 1890; Kieffer 1902, Synopsis, p. 368.
Les Rouges sur Cheserex (Vaud), 740 m.
Phragmites communis Trin.
DIPTEROCECIDIA
4%. Ac. ti. Lipara lucens Meigen. Darboux et Houard, Catal. zoocécid. Eur.,
p. 242, n. 1956, fig. 357-359 ; Kieffer 1902, Synopsis, p. 375.
Katzensee (Zurich), 445 m.; Mimorey pres Coinsins (Vaud), 465 m.
Phyteuma spicatum L.
DIPTEROCECIDIA
45. Ac. fl. Perrisia phyteumatis Fr. Lw. Darboux ot Houard 1901. Catal.
zooc£cid. Eur., p. 245, n. 1981.
Gecidomyia Phyteumatis Fr. Lw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 148,
n. 471.
Perrisia phyteumatis (Fr. Lw.) Kieffer 4902, Synopsis, p. 376.
Campsut dans vallée d’Avers (Grisons), 1680 m.
14 BULLETIN DE L'HERBIFR BOISSIER- (2° SÉR.). (44)
Pirus communis L.-
DIPTEROCECIDIA
46. Pl. fe. Perrisia piri Bouché. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 249, n. 2016.
Cecidomyia piri Bouche. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 148, n. 474;
Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 110.
Perrisia piri (Bouché). Kieffer 1892, Synopsis, p. 379.
Wädensweil (Zurich), 410 m.
Poa nemoralis L.
DIPTEROCECIDIA
47. Pl. ti. Mayetiola poæ (Bosc.) Darboux et Houard 1904. (atal. zoocécid.
Eur., p. 257, n. 2087.
Hormomyia Poæ (Bosc.) Hieronymus 1890, Beiträg., p. 148, num. 476;
Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 112; Massalongo 1893, Gall. Flor.
It., p. 334, n. 75, tav. XII, fig. 5-6.
Mayetiola poæ (Bosc.) Kieffer 1902, Synopsis, p. 384.
Cröt dans la vallée d’Avers (Grisons), 1890 m.; Bülach (Zurich),
440 ın.
Populus nigra L.
HEMIPTEROCECIDIA
48. Pl. fe. Pemphigus affinis Kalt. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur.. p. 265, n. 2199, fig. 394.
Pemphigus affinis Kalt. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 116, n. 348a;
Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr., n. 49; Massalongo 1893, Gall. Flor.
It., p. 275, n. 14; Kieffer 1902, Synopsis, p. 392.
Fluntern (Zurich), 550 m.
49. Pl. fe. Pemphigus bursarius L. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 264, n. 2153.
Pemphigus bursarius L. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 116, n. 349;
Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr., n. 47; Massalongo 1893, Gall. Flor.
It.. p. 276, n. 15, tav. VI, fig. 6b; Kieffer 1902, Synopsis, p. 391.
Fluntern; Wollishofen (Zurich), 430 m.
50. Pl. fe. Pemphigus marsupialis Courchet. Darboux et Houard. Calal. zoo-
cecid. Eur,, p. 265, n. 2158, fig. 391-393.
(15) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. | 15
Pemphigus ovato-oblongus Kessl. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 116,
n. 351.
Pemphigus marsupialis Courch. Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr.
n. 48; Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 278, n. 16, tav. V, fig. 3-%;
Kieffer 1902, Synopsis, p. 391. À
Wollishofen-Allmend (Zurich), 430 m.
51. Pl. fe. Pemphigus spirothecæ Pass. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 265, n. 2155, fig. 386-388; Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 116, n. 350; Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr., n. 46; Massalongo
4893, Gall. Flor. It., p. 280, n. 18, tav. VII, fig. 1-7; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 391.
Wollishofen (Zurich), 430 m.
/
Populus tremula L.
ACAROCECIDIA
52. Ac. li. Eriophyes dispar Nal. Darboux et Houard 1904. Catal. zoocécid.
Eur., p. 266, n. 2175, fig. 401-404.
Phytoptus dispar Nal. Kieffer 1892, Acarocd. d. Lor., n. 82; Kieffer
1902, Synopsis, p. 393.
Waide pres Zurich, 600 m.
93. Pl. fe. Eriophyes diversipunctatus Nal. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 268, n. 2185.
Phytoplus diversipunctatus Nal. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 81,
n. 172; Kieffer 1902. Synopsis, p. 393.
Montcherand (Vaud), 565 m.
5%. Ac. bg. Eriophyes populi Nal. Darboux et Houard 1901, Catal. zoocécid.
Eur., p. 266, n. 2174 non fig. 395.
Phytoptus populi Nal. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 81, n. 173;
Kieffer 1902, Synopsis, p. 393.
Pfäffers (Saint-Gall), 650 m.
DIPTEROCECIDIA
55. Pl. fe. Diplosis cavernosa Rübs. Darboux et Houard 4901. Catal. zoocécid.
Eur., p.270, n. 2197.
Diplosis tremulæ Winn. Hieronymus 4890, Beiträg., p. 153,
n. 484.
Diplosis tremulæ Winn. (?) Kieffer 1891 Dipterocd. d. Lorr., n. 417;
Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 337, n. 77.
16 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (16)
Harmandia cristata Kieffer 1902, Synopsis, p. 390.
Pfäffers (Saint-Gall), 650 m.; Montcherand (Vaud), 570 m.
56. Pl. fe. Hermandia globuli Rübs. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 268, n, 2190, fig. 405-406.
Diplosis globuli Rübs. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 150, n. 480;
Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 115; Massalongo 1893, Gall. Flor.
it., p. 336, n. 76.
Harmandia globuli (Rübs.) Kieffer 1902, Synopsis, p. 389.
Adlisberg (Zurich), 600 m.
57. Pl. fe. Harmandia petioli Kieff. Darboux et Houard 1904. Catal. zoocécid.
Eur., p. 268, n. 2184, fig. 399-400.
Cécidomyide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 15%, n. 485.
Diplosis sp. Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr., n. 119; Massalongo
1893, Gall. Flor. It,, p. 340, n. 80, tav. XV, fig. 7a.
Harmandia petioli Kieffer 1902, Synopsis, p. 388.
Envy, 650 m. et Montcherand 565 m. (Vaud); Pfäffers (Saint-Gall),
650 m.
58. Pl. ti. Harmandia petioli Kieff. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 267, n. 2181, fig. 397-698.
Cécidomyide. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 15%, n. 485.
Diplosis sp. Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr., n. 119; Massalongo 1893,
Gall. Flor. It., p. 341, n. 80, tav. XV, fig. 7b.
Harmandia petioli Kieffer 1902, Synopsis, p. 387.
Montcherand (Vaud), 565 m.; Birmensdorf (Zurich), 540 m.
Prunus avium L.
HEMIPTEROCECIDIA
59. Pl. fe. Myzus cerasi Fabr. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid. Eur.,
p. 275, n. 2234.
Aphis cerasi Fb. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 146, n. 352.
Myzus cerasi Fabr. Kieffer 1891. Hémiptérocd. d. Lorr., n. 52 —
1902, Synopsis, p. 397.
Huemoz-sur-Ollon (Vaud), 1020 m.
Prunus mahaleb Koch.
HEMIPTEROCECIDIA
60. Pl. fe. Phorodon mahaleb. Koch. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 277, n. 2259, fig. 428.
(17) ALFRED CORTI ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 17
Aphis mahaleb Koch. Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 284, n. 24.
Phorodon mahaleb Koch. Kieffer 1902, Synopsis, p. 397.
Roggenfluh (Soleure), 900 m.
Prunus spinosa L.
ACAROCECIDIA
61. PI. fe. Eriophyes similis Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 279, n. 2279, fig. 434-436.
Phytoptide. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 84, n. 188.
Phytoptus similis Nal. Kieffer 1892, Acarocd. d. Lorr., n. 88; 1902,
Synopsis, p. 399.
Cephaloneon hypocrateriforme et C. confluens Br.
Uetliberg (Zurich), 650 m. ; Lägern (Argovie), 500 m.
Quercus robur L. var...
HYMENOPTEROCECIDIA
62. Pl. ra. Biorrhiza aptera Bosc. Darboux et Houard 4901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 335, n. 2630, fig. 588-587.
Biorhiza aptera (Fabr.) Hieronymus 1890, Beiträg., p. 211, n. 645 a.
Biorrhiza aptera Fabr. Kieffer 1891, Hymenopted. d. Lorr., n. 16;
1902, Synopsis, p. 402.
Mimorey pres Coinsins (Vaud), 460 m.
63. Pl. fe. Trigonaspis renum Giraud. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 344, n. 2670, fig. 622, 625; Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 226, n. 659a; Kieffer 1891, Hymenopted. d. Lorr., n. 46; 1902.
Synopsis, p. 440.
Bois de chênes près Coinsins, 550 m., et Montcherand, 610 m. (Vaud).
Quercus robur L. var. pedunculata Ehrh.
DIPTEROCECIDIA
64. Pl. fe. Macrodiplosis dryobia (Fr. Lw.) Darboux et Houard 1901, Catal.
zoocécid. Eur., p. 338, n. 2641, fig. 598-599.
Diplosis dryobia F. Löw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 491 ; Kieffer
1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 125; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p- 350, n. 88, tav. XVIIL, fig. A.
Macrodiplosis dryobia F. Lw. Kieffer 4902, Synopsis. p. 463.
Waide près Zurich, 600 m.
(A suivre.)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 19 4, 34 décembre 1903. 2
18
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
384. Plagiochila pluma Si. n. sp.
Dioica, major, tenerrima, dilute olivacea, in sicco glaucescens. Caulis
ad 6 cm. longus, debilis pallidus, basi crassus et rufescens, sæpe simplex,
in planta bene evoluta optime denseque pinnatim ramosus, pinnis longis
oblique patulis dense foliosis, plumam delicatulam optime fingentibus.
Folia caulina 3 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 58°, exauri-
culata, plano-disticha, postice brevissime inserta, antice longius decur-
rentia basi amplissima cuneata, superne ligulata duplo angustiora, margine
antico inferne leviter sinualo superne arcuato, 10-12 spınoso, spinis ad
basin usque regulariter consecutivis, basalibus magis approximatis angus-
tissimis oblique patulis, superioribus brevioribus, ultimis ad dentem
parvum reductis, margine postico e basi breviter rotundata substricto
longe spinoso, spinis infimis confertis e lata basi longe setaceis, superio-
ribus sensim brevioribus, ultimis ad dentem validum reductis, apice
truncato 6 dentato, dentibus brevibus validis oblique porrectis. Folia
ramulina similia, minora, apice longius irregulariterque spinoso-dentata.
Cellulæ apice 27 u, basi 27x 5% y, trigonis parvis basi majusculis.
Amph. magna, ad basin 4-5 fida laciniis irregulariter linearibus lanceo-
latis vel spathulatis. Folia floral. caulinis simillima, majora, basi cuneatim
angustala, similiter armata. Per. magna, obconica, medio alte gibbosa,
ore amplissimo late rotundato, regulariter spinoso, spinis angustis validis
porreclis vel varie palulis. Andræcia mediana parva, bracteis confertis
5 jugis superne longe foliaceis patulis valide dentatis.
Hab. Neu Irland (Micholitz).
385. P. lobulata Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 191.
Dioica, mediocris, rigida, olivacea, corticola. Caulis ad 7 cm. longus
apice subflabellatim ramosus, fuscus, rigidus, strictus. Folie caulina plus
3 mm. longa, conferta, subrecte patula (angulo 80°) haud decurrentia,
plano disticha, basi auriculatim reflexa, auriculo longe pilifero, oblonga
vel anguste oblonga, sæpe in plano leniter curvata, subsymmetrica, quarto
390
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 19
infero amplissima, apice duplo vel triplo angustiora, margine antico sub-
stricto vel curvato, regulariter ciliato, ciliis remotiuseulis strictis et oblique
porrectis, postico e basi leniter arcuata substricto vel curvato, longe
ciliato, ciliis ad 10, e basi validiore longe attenuatis hamatis porrectis,
apice oblique rotundato vel subtruncato similiter cilialo. Cellulæ apicales
36 y regulariter hexagonæ, basales 27 X 54 y trigonis nullis. Amphig.
magna apice bifida, margine et in ipsa facie longe pilifera, pilis remolis
hamatis. Folia floralia caulinis similia, majora, ciliis longioribus et
magis numerosis. Amph. flor. caulinis similia, angustiora. Per. obovata,
plus 4 mm. longa, ore late truncato longe ciliato. Andrecia terminalia,
flabellatim aggregata, bracteis confertis superne late foliaceis recurvis
obtusatis integerrimis.
Hab.- Java 800-1540 m. (Schiffner) ; Singapore (Ridley).
386. Plagiochila Novæ Guineæ Sande-Lacoste Ann. Mus. Lugd.
Bat. 1863/64.
Dioica, mediocris rigidiuscula. pallide-virens. Caulis ad 4 cm. longus,
validus, fuscus strictus, simplex vel pauciramosus, sub flore innovatus.
Folia caulina adulta plus 3 mm. longa, parum imbricata, oblique palula
angulo 58°, utrinque breviter decurrentia, plano-disticha, late ligulata
inferne parum latiora, marginibus substrictis dentatis, dentibus anticis
parvis remotis (sub 8) acutis, posticis magnis (sub 6) e lata basi breviter
acuminalis, oblique porrectis, apice truncato-rotundato quinquedentato,
dentibus anterioribus validis oblique porrectis, posterioribus brevibus.
Auriculum poslicum magnum, medio alte gibbosum, in folio soluto late
scutellatum folio appressum, margine 3-4 ciliato sæpe nudo. Folia ramu-
lina caulinis similia parum minora et angusliora, grossius armata 1. e.
dentibus anticis in spinulas — posticis in spinas magnas validas et longe
acuminatas mulalis. Cellulæ apicales 27 y parietibus validis, trigonis
nullis, basales 27 X 5% y trigonis parvis. Amphigaslria parva, margine
pauciciliata. Folia flor. caulinis multo majora, intima valde concava, late
ovala, grosse dentato-spinosa, spinis posticis valde irregularibus sæpe
hamatis. Perianthia parum exserta, oblongo-obcuneata, ore truncato
dentato-spinuloso, ala antica (posticam haud vidi) longe sub ore densi-
nente angusta nuda superne longe spinosa vel sublacerata. Andrecia
«terminalia, spieis solitariis vel pluribus aggregatis, bracteis obtusis inte-
gerrimis».
Hab. Nova Guinea (Zippelius).
387. P. nicobarensis Rchdt. Exped. Novaræ 1870.
Dioica, majuscula, flaccida, olivacea vel brunneola, corlicola. Caulis ad
391
20 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). Plagiochila.
7 cm. longus, simplex, tenuis fuscus et strictus. Folia caulina vix 3 mm.
longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 58° haud decurrentia,
plano-disticha, e basi parum latiore oblonga, basi postica auriculata,
auriculo parvo cucullato, 5-6 spinoso-ciliato, ciliis hamatis, margine antico
stricto spinoso, spinis angustis oblique patulis remotiusculis, apice trun-
cato irregulariter dentato-spinoso, spinis vulgo % longiusculis porrectis
sinubus plus minus profundis, margine postico substricto longe spinoso,
spinis ad 9 remotiusculis, e lata basi longe attenuatis oblique patulis plus
minus curvatis, basalibus sæpe hamatis. Cellulæ apicales 27 y. trigonis
parvis, basales 27x45 y trigonis majusculis. Amphig. nulla vel rudi-
mentaria. Folia flor. caulinis vix majora, parum latiora, margine anlico
dense ciliato, poslico apiceque grosse dentato-ciliato, cillis hamatis apica-
libus strictis. Peranthia (sterilia) ore rotundalo regulariter spinoso,
spinis longiuseulis e lata bası abrupte attenuatis setiformibus.
Hab. Insulæ Nicobarenses (Jelinek, Novara Expedit.).
388. Plagiochila media Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 192.
Dioica, major et robusla, olivacea, rigidula, rupicola. Caulis ad 6 cm.
longus validus fuseus et strictus, simplex vel pauciramosus. Folia caulina
4 mm. longa. conferta et dense imbricata, oblique patula, angulo 58°
plano disticha, haud decurrentia, auriculo basali inflato parvo ciliato,
subsymmetrica, basi amplissima, apice vix 2 plo angustiora, oblongo-
cuneata, sub »plo longiora quam lata, marginibus strictis ciliatis, apice
recte truncalo similiter armato, ciliis apicalibus (4-5) posticis (6) longio-
ribus remotiusculis, e lala basi longe selaceis strictis, anticis brevioribus,
omnibus oblique patulis. Cellulæ apicales 36 y, basales 3645 y trigonis
subnullis. Amph. magna, ad basin fere bifida, laciniis longe piliferis.
Folia floralia caulinis majora, apice et poslice grosse lacinulata, laciniis
truncatis. Amph. flor. majus et longius divisum longiusque piliferum.
Perianthia compresso-campanulata, ore truncato breviter -setuloso.
Andrecia terminalia furcata vel bifurcata, bracteis ad 30 jugis confertis,
apice squarrose patulis integerrimis.
Hab. Java 260-1000 m.; Sumatra (Schiffner).
389. P. auriculata Mitten in Seemann. Flora vitiensis, p. 407.
Dioica, major, flaccida, olivacea. Caulis ad 8 cm. longus, superne pluri-
ramosus, ramis brevibus flabellam parvam formantibus, sub flore simpli-
citer innovatus, floribus sæpe pluries repelitis breviterque conseculivis.
Folia 3,5 mm. longa, dense imbricata, oblique patula, angulo 45° utrinque
parum decurrentia plano disticha, basi postica ampliata auriculalim inflato-
convoluta, auriculo pilifero, ambitu ceterum oblongo-trigona, basi amplis-
392
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 21
sima, apice triplo angustiora, marginibus substriclis, antico inferne nudo,
superne longe spinoso, spinis angustis subsetaceis oblique porrectis, apice
rotundato similiter armato, % spino, margine postico longe pilifero, pilis
ad 14 remotiusculis e lata basi abrupte angustatis, curvatis, inferne sensim
longioribus optimeque hamatis. Cellulæ apicales 27 u, basales 27 x 36 y
trigonis ubique magnis attenualis. Amphig. parva cauli appressa, trans-
verse inserta ad basin usque varie incise plurifida, laciniis longe attenuatis
capillaceis. Folia floralia 3-4 juga, comam magnam formantia, caulinis
multo majora, similia sed longius pilifera. Per. (juveniie) ore pilifero,
pilis remotiusculis.
Hab. Samoa (Powell); Hawai (Baldwin).
390. Plagiochila longispica Milten in Seemann. Fl. Viti,
p. 407.
Syn. : P. sacculata Jack et St. Bot. Centr. Blatt. 189%, no 43, p. 3.
Dioica, major, flaccida, olivacea, corticola. Caulis ad 7 cm. longus,
debilis, viridis, spe simplex, in planta feminea superne pluriramosus
ramis brevibus flabellam parvam formantibus. Folia 3,5 mm. longa,
subrecte patula (angulo 80°) parum imbricata, postice longius decurrentia
+ valide auriculata, concava, disticha, in plano falcato-oblonga, inferne
æquilata, superne parum anguslala, ubique spinosa (auricula tantum nuda)
spinis posticis ad 10, validis longiusculis, e lata basi acuminatis, oblique
porrectis, anticis ad 15 multo minoribus recte patulis angustis vel setaceis,
apice truncato 4 dentato, dentibus validis acutis vel acuminatis alque in
spinam abeuntibus, auricula normaliter magna inflata vel gibbosa, nuda,
in foliis superioribus sæpe ad plicam angustam reducta. Cellulæ apicales
27 y, trigonis subnullis, basales 27 X 36 u, trigonis majusculis. Amphig.
nulla vel rudimentaria. Folia floralia bijuga, caulinis majora ubique valide
dentato-spinosa, dentibus irregularibus, apicalibus multo magis robustis.
Perianthia magna, semiexserta, late compresso-obconica, ore late recteque
truncato, creberrime spinoso spinis angustis subzqualıbus. Andræcia
terminalia, bina vel terna, vulgo longıssima, bracteis laxe insertis, superne
recurvo-patulis obtusatis integerrimis.
Hab. Samoa (Gr&ffe) ; Viti (Armstrong, Powell); New Ireland (Micholitz).
391. P. Micholitzii St. n. sp.
Sterilis, mediocris, flaccida et tenera, flavo-virens, dense depresso-
cæspitosa. Caulis ad 5 cm. longus, simplex vel parum ramosus, tenuis
viridis et debilis. Folia parum imbricata, adulta vix 4 mm. longa, plano-
disticha, oblique patula angulo 67°, parum decurrentia, basi postica auri-
culatim convoluta, auriculo spinis occultis armato, ceterum oblonga, basi
393
22 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
amplissima, apice triplo angustiora, subsymmetrica, margine antico stricto
usque ad basin spinuloso, spinis angustis remotiusculis oblique patulis
versus apicem folii validioribus, margine postico leviter arcuato similiter
armalo, spinis longioribus e lata basi setaceis, varie patulis, superioribus
magis confertis, apice {runcato vel rotundato plus minus irregulariler
spinoso, spinis validis similibus. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 u
trigonis majusculis. Amphig. rudimentaria, longa pilifera.
Hab. Insulæ Salomonis (Micholitz).
d. Folia oblongo-trigona.
392. Plagiochila bantamensis (Nees) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jung. bantamensis Nees. Nova Acta XII. 1824, p. 235.
Dioica, mediocris sed grandifolia, tenera et fragillima, flaccida, pallide
viridis, corlicola. Caulis ad 5 cm. longus, crassus et fuscus, strictus superne
pluriramosus, ramis brevibus flabellam parvam formantibus. Folia 5 mm.
longa, parum imbricata oblique patula, angulo 80° plano-disticha, parum
decurrentia, postice cucullatim auriculata, auriculo breviter seloso, e basi
deltoidea oblonga apice duplo angustiora, circumeirca remote-ciliata, mar-
gine antico substricto, ciliis sub 16, recte patulis, postico e basi parum
ampliata stricto, ciliis ad 18 validioribus et longioribus flaecidis varieque
hamatis, e basi latiore attenuatis, apice subtruncato similiter ciliato cils
sub 5 subæqualibus. Cellulæ apicales 36 y parietibus validis, trigonis sub-
nullis, basales 36 x 72 y. trigonis majusculis. Amph. magna, sinuatim
inserta, disco integro rotundato circumeirca longissime pilifero, pilis
simplicibus vel furcatis, 2 majoribus in apice disci iteratim piliferis. Folia
floralia caulinis æquimagna, simillima, longius et magis valide ciliata.
Amph. flor. maxima longissime densissime pilifera. Per. pseudolateralia
obovata, ore crebre spinoso, spinis angustis longiusculis striclis. Andrecia
terminalia, solitaria, longissima (ad 3 cm.) bracteis confertis breviter
saccatis, apice longe recurvo-patulis ligulatis integris.
Hab. Java (Blume, Junghuhn, Korthals, G. Karsten, Schiffner).
393. P. Stephanii Schffn. Acad. Vindob. 1900, p. 190.
Dioica, major, rigidula, brunneola apicibus viridibus. Caulis ad 8 cm.
longus, validus strictus fuscus et rigidus, sterilis simplex, in planta feminea
superne furcatus, furcis brevibus floriferis pluries repetitis. Folia caulina
4 mm. longa, conferta recte palula, haud decurrentia, plano disticha, basi
postica auriculata, auriculo oblongo, inflato nudo, ambitu oblongo-conica,
basi amplissima apice 3plo angusliora, marginibus strictissimis, apice
394
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 23
truncato, ubique valide spinosis, spinis longis angustis strictis remotius-
culis regulariter consecutivis subæquimagnis basi antica tantum ad dentes
reduclis, ceterum oblique porreclis, apice recle patulis. Cellule api-
cales 27 y, basales 36x 5% y trigonis magnis attenuatis. Amph. rudimen-
taria vel nulla. Folia floral. ovata ubique longa dentato-ciliata. Perianthia
magna, obovata, ore truncato-rotundato setuloso. Andrecia terminalia
ad 2 vel 3 aggregata, longissima, bracteis apice breviter recurvis inte-
gerrimis.
Hab. Java (Schiffner 1000 m.).
394. Plagiochila amkoinensis Taylor J. of Bot. 1846, p. 260.
Dioica, major, rigida, pallide-virens vel flavicans, laxe cæspitosa. Caulis
ad 6-cm. longus vulgo simplex, interdum furcatus, validus strictus et
fuscus. Folia % mm. longa, oblique patula, angulo 80° plano disticha,
postice auriculatim angusteque replicata ibidemque integerrima, imbricata,
oblongo-triangularia 1. e. basi amplissima, apice 3 plo angustiora, asym-
metrica, margine antico striclo nudo, postico leviter arcuato, superne
stricto 10 spinoso, apice truncato 5 spinoso, spinis validis longis et
angustis, remotiusculis ubique æqualibus recteque patulis vel superne
brevioribus. Amphig. nulla. Cellulæ apicales 27 y, basales 27x54 y,
parietibus validissimis trigonis itaque minus distinctis. AndrϾcia ter-
minalia, longe spicata, spicis solitariis vel a basi furcatim gemi-
natis vel e latere ramosis, bracteis ad 40 jugis confertis integris
apice obtusato recurvo. Perianthia («terminalia, compresso-ovata, ciliata
Taylor »).
Hab. Amboina (Webb, G. Karsten).
395. P. Meyeniana St. n. sp.
Dioica, major robusta et valida, humilis tamen, glaucovirens vel brun-
neola. Caulis ad 4 cm. longus, simplex, validus debilis, strictus. Folia
caulina 4 mm. longa dense imbricata, oblique patula, angulo 67° haud
decurrentia, medio constricta, inferne late trigona, superne oblonga, in
plano leniter recurva ergo distincte falcata, latissima basi inserta, apice
quintuplo angustiora, margine antico inferne stricto dense breviterque
ciliato, ciliis oblique patulis optime regularibus et parallelis, superne
arcuato breviterque dentato, margine poslico basi arcuato et longissime
ciliato, superne sinuato anguste spinoso, ipso apice truncato rotundato
4 spinoso spinis brevibus. Auricula centro gibbosa margine applanata
folio appressa et ciliis numerosis longis fere circinatis villosa. Cellulæ api-
cales 36 u trigonis magnis, basales 3654 y trigonis majusculis. Amphig.
maxima late trigona ad medium bifida, margine ubique longe ciliata.
395
24 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e seR.). Plagiochila.
Andræcia terminalia solitaria, bracteis ad 15 jugis apice breviter recurvis
obtusatis integerrimis.
Hab. Manila (Meyen).
3%. Plagiochila Robinsonii St. n. sp.
Dioica, mediocris sed grandifolia et robusta, olivacea, corticola. Caulis
ad 5 cm. longus, validus strietus et fuscus, superne pauciramosus, ramis
divergentibus grandifoliis. Folia caulina 6 mm. longa, imbricata, recle
patula, haud decurrentia, basi postica replicata nuda, caulem ceterum in
plano superantia, plano disticha, ambitu oblongo-falcata, basi amplissima,
apice quintuplo angustiora, margine antico leviter sinuato regulariter
spinoso, postico bene arcuato densius spinoso, spinis sub 25, apice trun-
cato 3 Spinoso, spinis ubique validissimis, e lata basi longius acuminatis
subrecte patulis, apicalibus multo validioribus et longioribus divergentibus.
Amphig. nulla. Cellulæ apicales 36 y trigonis magnis acutis, basales
36 x 5% y trigonis maximis in parietibus validissimis minus distinctis.
Folia flor. caulinis majora similia, multo validius spinosa. Perianthia
(sterilia) ore ampliato late truncato-rotundato longe spinoso spinis validis
striclis longe attenuatis.
Hab. Norfolk Insula (Robinson).
397. P. Seemanni Mitten in Seemann FI. Viti. p. 408.
Sterilis, major, robusta, viridis vel flavo-rufescens. Caulis ad 8 cm.
longus, simplex, basi crassus fuscus et durus, superne sensim attenuatus,
apice capillaceus parvifolius. Folia adulia ad 5 mm. longa, parum imbri-
cata, subrecte patula, angulo 80°, haud decurrentia, basi postica cauli
incumbentia, auriculatim replicata, plica angusta inlegerrima, ceterum
plano-disticha, oblongo-cuneata, subsymmetrica, margine antico stricto
remote dentato, dentibus brevibus subappressis, postico e basi angulatim
rotundata stricto valide dentato, dentibus ad 10 brevibus remotiuseulis
subrecte patulis, apice quam basis fere quadruplo angustiore irregulariter
dentato, dentibus confertis oblique porrectis breviter acuminatis. Folia
superiora sensim minora simillima, ultima pusilla. Cellulæ apicales 27 w
trigonis parvis, basales 27x63 y trigonis magnis. Amphigastria nulla.
Hab. Insule Viti (Seemann); Neu Hannover (Exped. Gazelle); Neu
Guinea (Kærnbach).
398. P. miokensis Si. n. sp.
Dioica, mediocris, rigidiuscula, flavo-virens, dense cæspitosa, corticola.
Caulis ad 3 cm. longus, simplex (in planta feminea superne multiramosus)
strictus fuscus et validus, sub flore geminalim innovatus. Folia caulina
3 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 58°, haud decur-
396
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 25
rentia, plano disticha, oblongo-trigona, basi amplissima, apice triplo
angustiora, asymmetrica, postice cucullatim auriculata, auriculo nudo,
margine antico leniter sinuato vel substricto nudo, postico e basi parum
curvato stricto, grosse dentato-spinoso, spinis sub 40, remotiusculis e
lata basi acuminatis oblique patulis, apice truncato 3-4 dentato, dentibus
brevibus oblique porrectis. Folia ramulina multo minora, subrectangulata,
triplo longiora quam lata, postice” et apice anguste spinosa. Cellulæ
apicales 27 y trigonis nullis, basales 27 X 45 y trigonis majusculis.
Amph. rudimentaria. Folia flor. caulinis vix majora, circumeirca armata,
spinis anticis et apicalibus majusculis strictis, posticis multo majoribus,
e lata basi longe attenuatis hamatis. Perianthia (juven.) ore late rotun-
dato brevissime denticulato.
Hab. Insula Mioko, Neulauenburg (Micholitz).
399. Plagiochila clavatosaccata St.n. sp.
Dioica, maxima, robusta, dilute brunneola vel viridis, in cortice dense
cœspitosa. Caulis ad 12 cm. longns simplex, validissimus fuscus, striclus.
Folia caulina magna, sub 6 mm. longa, conferta et dense imbricata,
antice longe decurrentia, lamina decurrente postica angusta in clavam
apice inflatam mutata, folia ceterum plano disticha oblonga, recte patula,
basi postica ampliata caulem tegentia, asymmetrica, basi amplissima apice
4 plo angustiora, margine anlico inferne leniter sinuato nudo superne
stricto sexdentalo, dentibus validis brevibus remotiusculis, oblique patulis,
margine postico e basi rotundata substricto dense dentato-spinoso, spinis
inferioribus confertis validis superioribus remotiusculis angustioribus,
apice rotundato similiter armato, spinis sub 5. Cellulæ apicales 54 y tri-
gonis magnis, basales 27 x 72 y, parietibus validis. Amphig. majuscula,
cauli parum latiora, ambilu subrotunda disco integro apice breviter lobato,
marginibus ubique ciliatis, ciliis ramosis. Andræcia magna validissima,
longe spicata, bracteis conferlis saccatis, apice longius foliaceis recurvis
integerrimis.
Hab. Sumatra, Tindjæ Laut. (Micholitz).
Die Auricula dieser Gruppe von Arten sind offenbar Wassersäcke wie
bei Lejeunea und Frullania und die Section Homotropantha Spruce dieser
l eiztern Gattung hat vielfach ähnliche Keulenförmige Appendicula, die
aber einen reduzierten lobulus folii repräsentieren, während bei Plagio-
chila der ventrale Blattrand selbst eingerollt ist; häufig sind die Amphig.
mil. diesem auriculum kurz verwachsen.
400. P. longistipula SL n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, tenera, fusco-olivacea, corticola. Caulis ad
397
26 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me sER.). Plagochila.
5 cm. longus, validissimus, fuscus, strictus, simplex vel superne pauci-
ramosus. Folia conferla, parva 1,5 mm. longa, oblique patula, angulo 45°,
valde concava, utrinque longe decurrentia, basi postica ampliata dentata
anguste reflexa, dentibus validis brevibus acutis, ceterum ubique inte-
gerrima, in plano oblongo-triangulata, basi amplissima, apice 3 plo angus-
tiora margine antico stricto, postico leniter curvato apice rotundato.
Cellulæ apicales 18 y, basales duplo longiores trigonis majusculis. Amph.
majuscula oblonga. longe pilifera. Folia floralia parum majora similia
circumeirca valide dentata dentibus brevibus varie patulis. Perianthia
(juvenilia) ore rotundato longe spinoso, spinis validis anguslis strictis.
Hab. Nova Caledonia, Noumea (Saves).
e. Folia angusta.
401. Plagiochila vanikorensis St.n. sp.
Sterilis, mediocris, rigidiuscula, olivacea. Caulis ad 3 cm. longus, sim-
plex tenuis, fuscus et strictus. Folia 3,5 mm. longa, imbricata, oblique
patula,angulo 67° haud decurrentia plano-disticha, anguste ligulata, superne
parum angustata, distincte antrorsum curvata, postice auriculata, auriculo
parvo cucullato nudo, margine antico inferne nudo superne breviter den-
tato, dentibus sub 6 remotiusculis acutis oblique porrectis postico sub-
parallelo 7 spinoso, spinis superis brevibus validis, versus basin folii
sensim longioribus, 3 infimis longis hamatis. Cellulæ 27 y, basales
27x45 y trigonis subnullis. Amphig. subnulla. Folia flor. caulinis
_duplo latiora, late oblonga, basi postica ampliata, grosse trilobata, lobis
dense valideque pinnatim spinosis, margine anlico et apice irregulariter
spinoso, spinis varie patulis, minoribus mixlis. Perianthia (juvenilia) ore
truncato breviter setuloso.
Hab. Vanikoro, Mindoro (Micholitz).
402. P. Didrichsenii St. n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, pallide flavovirens. Caulis ad 4 cm. longus,
simplex, capillaceus, viridis, basi fuscus. Folia caulina 3 mm. longa,
optime pectinatim disticha, basi parum imbricata, superne libera, subrecte
patula (angulo 80°) antice parum decurrentia, basi poslica cucullatim
inflexa, auriculo sparsim setoso, basi breviter cunealim ampliala, superne
anguste ligulata, apice distinele anirorsum curvala, margine anlico sub-
stricto 10 denticulato, dentibus remotiusculis brevissimis oblique porreclis,
margine postico supra basin leniler areualo, superne substricto 10 ciliato,
ciliis oblique porrectis, flaccidis irregularibus, hic illic dente parvo inter-
398
©
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 27
jecto, apice 4-5 spinoso, spinis validis oblique porrectis. Cellulæ apicales
27 y, basales 27 X 45 y, trigonis nullis. Amphig. majuscula transverse
inserta, subquadrata, apice vulgo emarginato-bifida, marginibus ubique
longe piliferis. Folia flor. caulinis parum majora, similia, marginibus
longe remoteque spinosis, sp nis anticis angustis posticis et apicalibus
maximis, sepe hamalis basi magis numerosis. Per. longe exserta, basi
angustata superne late compresso ligulata, ore truncato dense spinoso,
spinis validis breviusculis porrectis. Capsula majuscula, strato intimo
semiannulalo. Elateres 185 y, fusiformes spiris duplicatis teretibus laxe
tortis. Spore 27 u, minute asperæ pallide. Andrecia terminalia, simplicia,
longa vel longissima (3 cm.) bracteis confertis, apice squarrose recurvis
rolundalis, integerrimis.
Hab. Insulæ Nicobaræ (F. Didrichsen).
403. Plagiochila Modiglianii St.n. sp.
Dioica, major, robusta, rigidissima, brunnea. Caulis ad 5 cm. longus,
validus, fuscus et tenax, sirictus simplex vel longe furcalus, furcis vix
divergentibus. Folia % mm. longa, conferla, oblique patula, angulo 67°
substricta vel apice leniter recurva, haud decurrentia, basi amplissima
(1 mm. lata) apice 3 plo angustiora, e basi cuneata anguste ligulata, mar-
gine antico inferne stricto spinuloso, superne leniter arcuato remote
paucispinoso, spinis oblique patulis regulariter consecutivis, margine
postcio substricto longe ciliato, ciliis basalibus longioribus flaccidis, sub-
apicalibus strictis oblique patulis subspiniformibus, apice rotundato 3-4
dentato, dentibus validis, Cellulæ apicales 36 y trigonis magnis, basales
36 << 94 y. trigonis majusculis. Amph. parva, apice lobata, lobis pauciciliatis.
Hab. Insula Engano (Sumatra) (Modigliani).
404. P. mutabilis DeNot. Mem. Acad. real. Tor. 1874, p. 15.
Dioica, major sed humilis, rigidula, olivacea. Caulis ad 7 cm. longus
(vulgo 5 cm.) simplex, in planta fem. superne multiramosus dendroideus
crassus, fuscus. Folia caulina adulta plus 5 mm. longa, parum imbricata,
oblique patula, angulo 67° plano disticha, antice parum decurrentia, basi
postica cucullatim inflata, auriculo margine explanato longe grosseque
spinoso, ceterum subsywmetrica, oblongo-triangulata, basi amplissima,
apice fere 4plo angustiora, margine antico stricio ad basin usque regu-
lariter spinoso, spinis angustis fere setiformibus remotiusculis, superne
dentiformibus, margine postico e basi breviter rotundata stricto, spinifero,
spinis basalibus longissimis hamatis versus apicem folii sensim minoribus,
sub apice et apice ipso brevibus subrecte palulis. Folia ramulina multo
angustiora, spinis ubique brevioribus strictis et oblique patulis (ut in icone
399
28 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSER (Zme séR.). Plagiochila.
auctoris). Cellulæ apicales 36 y, basales 35x63 y, trigonis magnis acutis.
Amphig. caulina magna, sinuatim inserta, ad basin fere bifida, laciniis
longe et longissime attenuatis piliferis, margine pilis similibus pinnato,
in caule adulto latioribus et minus longe armatis. Folia flor. caulinis
simillima, basi postica plano-replicata grosse lacinulata in aliis cucullata
spinosa. Amph. flor. majora, minus longe lacinıata. Perianthia longe
exserta, oblongo-campanulata, ore truncato dense spinoso, spinis æqua-
libus angustis brevibus. AndrϾcia lerminalia. solitaria vel geminata,
bracleis confertis apice vix patulis integerrimis.
Hab. Borneo (Beccari, Grebe).
Die Originalpffanze habe ich nicht gesehen, besitze aber vom gleichen
Gebiet (Sarawak) Exemplare, die sich fast völlig mit der Diagnose des
Autors decken.
105. Plagiochila siamensis St.n. sp.
Sterilis, mediocris, flavo-virens, flaccida, corticola. Caulis ad 5 cm.
longus, simplex vel furcafus, tenuis, viridis, flaccidus. Folia vix 3 mm.
longa, parum imbricata, subrecte patula, plano-disticha, marginibus cur-
vatis dinstincte falcata, postice auriculala, auriculo late ovali inflato longe
ciliato, e basi cuneata sensim angustata, medio supero anguste ligulato,
apice quam basis fere quintuplo angustiore, margine antico ad 12 dentato,
dentibus parvis sub apice longioribus subspiniformibus, margine postico
longe et valide spinoso, spinis striclis, oblique patulis versus apicem
brevioribus, apice ipso subtruncato similiter armato, spinis 4 æquimagnis,
sepe quasi radialim divergentibus. Cellulæ apicales 36 y, basales
27x 54 u trigonis magnis. Amphig. nulla.
Hab. Siam prope Bangkok (Teysmann).
P. patentispina differt spinis longioribus et angustioribus, cellulis mino-
ribus et minus valide incrassalis.
406. P, patentispina St. n. sp.
Sterilis. minor, rigidiuscula, flavo-brunneola, corticola. Caulis ad 3 cm.
longus, simplex vel pauciramosus, tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina
2,5 mm. longa, parum imbricata, subrecte patula, angulo 80°, plano dis-
ticha basi amplissima, apice duplo angustiora, e basi cuneata superne
ligulata, subsymmetrica, marginibus strictis vel antico leviter sinuato.
apice recte truncato, circumcirca ciliata, cilis recte patulis in margine
antico sub 7, breviusculis remotis, in margine postico (8-9) et apice (3-4)
duplo longioribus, e lata basi abruple setaceis. Auricula parva oblonga,
margine dense setacea. Cellulæ apicales 27 u, trigonis nullis, basales
18 XX 36 y trigonis majusculis. Amphig. rudimentaria.
400
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 29
Hab. Java (in Mi Salak) (Dr G. Karsten).
Cum P. media Schffn. comparanda..
407. Plagiochila estipulata St.n. sp.
Dioica, mediocris, flaccida, pallide-flavicans. Caulis ad 6 cm. longus,
simplex, debilis, viridis. Folia 2.5 mm. longa, parum imbricata, oblique
patula, angulo 67°, plano-disticha, basi postica breviter decurrentia,
aurıculatim recurva, nuda, in plano oblongo-trigona asymmetrica, margine
antico stricto nudo, postico substricto à dentato, dentibus remotis bre-
vibus validis, apice truncato-rotundato 3-4 dentato, dentibus similibus
porrectis. Cellulæ 27 y, basaies 27 X 45 nu trigonis parvis. Andrecia
terminalia interdum geminata, longe spicala, bracteis ad 26 jugis, ubique
&quimagnis, minus confertis, breviter saccatis, integerrimis, superne
recurvo-palulis, apice obtusatis.
Hab. Nova Guinea (Expedit. d. Gazelle).
IX. Oppositæ.
4108. P. Brauniana Nees. in Ldbg. Nova Acta 1844, p. 117.
Syn. : Jung. Brauniana Nees. in Hep. Jav. Fasc. I, p. 80.
Dioica, mediocris, rigidula, olivacea vel flavo-brunneola, laxe cæspitosa,
corticola. Caulis ad 7 cm. longus, tenuis fuscus et rigidus, simplex vel
parum ramosus, ramis anlicis, parvifoliis, postice fascieulalim radicantibus.
Folia caulina 1,5 mm. longa vel minora, brevissima basi inserla, oppo-
sita, utrinque contigua vel minime coalita, cauli a latere appressa vel
hianlia, normaliter e basi obcuneata reniformia, juniora sæpe magis rotun-
data, haud decurrentia. Cellulæapicales 27 y, trigonis majusculis, angu-
latim nodulosis, basales 36 x 5% p trigonis maximis nodulosis. Folia
floralia bijuga, intima caulinis multo majora, obcuneala, apice late trun-
cata, ubique irregulariter remoteque dentata, hic illic grosse spinosa.
Per. longe exserta, pro planta magna, compresso-oblonga, ore pauci-
dentato, dentibus irregularibus magnis minutisque mixtis vulgo spinu-
losis. Andræcia parva, mediana, fusiformia, bracteis ad 18 jugis, confertis-
simis integerrimis, appressis versus apicem spicæ parum recurvis.
Hab. Java (Blume, Junghuhn, Schiffner); Ceylon (Nietner); Sumatra
(Schiffner) ; Sikkim (Kurz); China, Schensi (Giraldi).
409. P. Eatoni Austin in Evans. Conn. Acad. 1891, p. 5.
Sterilis, mediocris sed longa et gracilis. Caulis ad 12 cm. longus, sub-
simplex, tenuis. Folia ad 2 mm. longa, opposita, imbricata, subplano- :
401,
30 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser... Plagiochilu.
disticha, basi antica vix decurrente contigua, postica sat longe coalita,
ambitu ovato-rotundata integerrima.
Hab. Hawai (Baldwin).
Ich habe die Pflanze nicht gesehen und gebe nur, was die kurze Diag-
nose von Evans hergiebt; leider fehlt darin die Angabe der Zellgrösse
und des Baues der Zellwand. Evans hat bereits l.c. auf die grosse Aehn-
lichkeit mit P. Brauniana Nees. hingewiesen; die von ihm betonte
dichtere Blattstellung halte ich nicht für ein genügendes Unterscheidungs-
Merkmal. weil darin grosse Variabilität innerhalb dieser Gruppe, oft an
ein und demselben Stengel herrscht; die hohe Verwachsung der Blätter
an ihrer ventralen Basis ist jedenfalls ein weit wichligeres Moment.
Weibliche Blüthen können die Frage, ob die Pflanze eine gute Art ist,
allein entscheiden, vielleicht auch der Bau der Blattzellen.
Ich habe (Bull. Herb. Boiss. 1897, p. 841 ff.) eine Aufzählung der
damals bekannten hawaischen Hepaticæ gegeben; da bisher die zahl-
reichen /.ejeunea Arten derselben nach dem Vorgange von Spruce nicht
in dessen Galtungen eingereiht waren, habe ich mit Hilfe der kurzen
vorhandenen Beschreibungen den Versuch gemacht, diesem Mangel abzu-
helfen. Evans zitierte danach (Connect. Acad 1900) in denjenigen Fällen,
wo meine frühere Vermulhung nicht zutreffend gewesen ist, diese von
mir ad interim gegebenen Gatlungsnamen ohne jede weitere Bemerkung,
so dass der Anschein entsteht. als wären mir die Spruce’schen Gattungen
nicht bekannt. — Ich wollte auf diese Sachlage hingewiesen haben, ohne
meinem verehrlen Freunde damit einen Vorwurf zu machen.
410. Plagiochila Giulianettii St. n. sp.
Dioica, mediocris, valida. robusta, flavo-rufescens. Caulis ad 3 cm.
longus, sub flore innovatus. Folia caulina 2 mm. in diametro, conferta,
superiora remola. opposita ulrinque anguste decurrentia breviterque
coalita, falcato-homomalla, cauli a latere appressa, e basi obcuneata reni-
formia, asymmetrica (dimidio antico multo magis ampliato). Cellulæ api-
cales 27 y trigonis magnis truncato-nodulosis, basales 2772 y. trigonis
maximis ovali-nodulosis. Folia flor. bijuga, caulinis multo majora, inte-
gerrima vel angulata vel remote subdenticulata. Perianthia semiexserta,
late tubæformia, ore compresso late truncato inlegerrimo (ut in Radulis).
Capsula magna, ovalis, in pedicello longiusculo crasso, valvulis crassis
(8 cellulæ in seclione). Elateres tenues, 260 y, spiris duplicatis, validis
teretibus laxe torlis. Sporæ 27 y, dense asperæ.
Hab. Nova Guinea, Mount Scratchley (Giulianetti).
402
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 31
444. Plagiochila opposita (Nees) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jung. opposita Nees in Acad, Nat. Cur. 12, p. 236.
Plag. zygophylla Taylor J. of Bot. 1846, p. 271.
Plag. geminifolia Mitten in Seemann Flora Viti, p. 408.
Dioica, mediocris sæpe parva vel pusilla, rigida, dilute olivacea vel fla-
vescens, interdum brunneola, vulgo muscis consociata, corticola. Caulis
ad 10 cm. longus tenuis fuscus, rigidus, sæpe simplex, in planto 9 pluri-
ramosus, stolonibus capillaceis squamulosis descendentibus apice radican-
tibus numerosis. Folia caulina inferne remota superne approximala, in sicco
appressa et imbricata. in vivo palula ad anticum nutantia, opposita, bası
postica coalita, antice contigua, ambitu normaliter reniformia sæpe
rotunda,2 mm. in diam. basi plus minus cuneatim-angustata nuda, mar-
gine postico apiceque grosse 4-5 dentato, dentibus triangulatis magnis
acutis, parvis s&pe interjeclis, margine antico superne 4-5 denticulato.
Cellulæ apicales 18 y. parietibus validissimis, basales 18 X 54 y. trigonis
maximis ovali-nodulosis. Folia floralia intima majora, similiter armata,
dentibus validioribus et multo magis numerosis, postice coalita antice
libera. Perianthia obovata vel oblonga. ore subtruncato grosse inciso-
dentato, sublaciniato, laciniis basi spinulosis. Andrecia in planta minore
mediana anguste spicata, bracteis ad 15 jugis confertis superne oblique
patulis paucispinulosis. |
Hab. Java, Sumatra, Borneo. India orient., Ceylon, Amboina (G.Karsten);
Perak (Wray); Luzon (Loher); N. Guinea (Wu Macgregor, Loria) ; Samou
(Gräffe, Powell, Reinecke); Viti (Gräffe, Seemann); China merid. (Wichura).
Schiffner sagt von den Blattzellen (Fl. Buit., p. 143): «Zellen + 0,024 mm.
nicht verdickt, ohne Zellecken. » Die Zellwände sind aber im Gegen-
theil seh stark verdickt, gleichmässig im oberen Theile des Blattes, an
der Basis desselben sind sie sogar mit mächligen knoligen Verdickungen
versehen. Zellen ohne Zellecken habe ich bei Lebermoosen überhaupt
noch nicht gesehen!
412. P. nigra SL. n. sp.
Dioica, mediocris. rigidula, flavo-virens, superne fusco-viridis, in sicco
subnigra. Caulis ad 4 cm. longus, rufescens, rigidus. capillaceus, simplex
vel parum ramosus. Folia ad À mm. longa, remola, opposita, oblique
inserta basibus utrinque contiguis. plano-disticha, ventre imbricata caulem
.tegentia, optime obcuneata, marginibus lateralibus nudis substrictis
(antico parum arcuato) apice late truncato-rotundato grosse irregulari-
terque dentato, dentibus sub 8 brevibus validis acutis. Cellulæ apicales
18 gu, trigonis nullis, basales 18 x 54 y trigonis majusculis acutis. Folia
403
32 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochla.
fioralia bijuga, intima caulinis multo majora dense grosseque laciniata,
laciniis inæqualibus lanceolatis acutis. Perianthia pro planta maxima,
semiexserta, breviler compresso-clavala, ore truncato longe grosseque
lacinulalo.
Hab. Birma (Fraser).
4153. Plagiochila pachycephala DeNot. Epat. di Borneo 1874,
p. 14.
Dioica, parva, minutifolia, rigidissima, rufa, intricatim cæspitosa, terri-
cola. Caulis ad 4 cm. longus capillaceus fuscus et rigidus, pauciramosus,
ramis adscendentibus arcuatim decurvis, repetito similiterque ramosis,
quasi thuidiiformiter innovatis. aliis tenuissimis descendentibus radi-
cantibus. Folia caulina remota, 1 mm. longa, opposita utrinque contigua,
patula sed sæpe ad posticum vergentia vel fere homomalla, in plano
ovato-obcuneata, apice grosse tridentata, ceterum integerrima, dentibus
sinu lunato discretis divergentibus, e lata basi breviler acuminatis acutis.
Folia ramulina simillima, minora. Cellulæ apicales 18x 36 u trigonis
magnis subnodulosis sæpe trabeculalim confluentibus, basales 27 X 45 u.
trigonis maximis optime orbiculato-nodulosis. Folia floralia bijuga, libera,
erecta, caulinis multo majora, intima magis dentata, margine antico suk-
nudo, postico irregulariter 5 dentato. Perianthia terminalia, compresso-
obovala vix exserla ore irregulariler valideque dentalo. Andrecia mediana,
parva, fusiformia, bracteis ad 5 jugis confertis superne squarrose patulis
3 Spinosis.
Hab. Borneo (Beccari, Everett).
414. P. Cumingiana S!.n. sp.
Sterilis, mediocris, rigida, flavo-virens. Calis ad 6 cm. longus, tenuis
fuscus rigidus, superne pauciramosus, ramis parum divergenlibus. Folia
opposita utrinque sat longe coalila, oblique patula, antice longe decurrentia,
ovato-oblonga, vix 3 mm. longa, quarto infero amplissima, apice qua-
druplo angustiora, asymmetrica, margine antico substricto nudo, postico
e basi curvatula nuda substricto spinoso, spinis ad 10 remoliuseulis, e
lata basi longe attenuatis recle patulis vel hamalis regulariter conseculivis,
apice truncato vel rotundato normaliter 3 spinoso, spinis vix validioribus
recte patulis. Cellulæ apicales 27 u, basales 18 x 36 y. trigonis nullis.
Hab. Insulæ Philippinæ (Cuming). h
(A suivre.)
404
SE)
ee)
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ji sunt, qui in collectione Sintenisii
oceurrunt ; numeri collect. Paulsenii in[ |] positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
XIX. LINACEÆ DC.
1896. Linum liburnicum Scop.. L. corymbulosum Rb. Boiss. fl. or. I,
892. Karakala, in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901, abblühend.
So lange Blüthenstiele, wie sie Boissier für L. corymbulosum verlangt,
sah ich wohl, aber auch nicht als Regel, an den adriatischen Exemplaren,
nicht aber an den turkmanischen. In der Regel sind die Blüthenstiele
sehr kurz, kürzer als die halbe Kapsellänge. L. strictum L. ist also
eigentlich nur durch den gedrungenen Blüthenstand von L. liburnicum
durchgreifend verschieden.
926. L. humile Mill., Boiss. I, 861. Suluklu, in hortis qu. sp.
18. VII. 1900, mit Blüthen und reifen Früchten.
XX. GERANIACEÆ.
2080. Geranium pusülum L. Aschabad, in montibus supra Nephton,
4. V. 4900, blühend und mit reifen Früchten.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 À, 31 décembre 1903. 3
34 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (66)
198, 16495. idem v. chærophyllum Cav. A sch a ba d, in pratis mon-
tanis supra Nephton, 4. V. 1900, abblühend und mit reifen Früchten (198);
Kasandschik, in steppa, 3. V. 1901, mit reifen Früchten
(16490).
Diese Form ist ganz von der Tracht des E. Jacquinianum F. Mej.,
aufrecht, und hat auch dessen feinzertheilte Blätter, aber das Indument
ist wie beim typischen EZ. cicutaria, also nicht viscid. Die Blüthen und
Früchte sınd grösser und der Schnabel dicker als bei letzterem und
kleiner als bei E. Jacquinianum. Diese Form ist durch Süd-Europa
im Mediterrangebiete verbreitet.
196, 197, 1649 a und c. E. ciconium Willd. Aschabad, in deserto
ad Babuschkin sad, 21. IV. 1900, blühend (196); et in collibus Aprili 1900
forma magis laciniata (197); Kisil-Arwat, in collibus, 3. V. 1901
fast fruchtreif; forma magis laciniata (1649 a und c).
114. E. imoleum Reut. in Boiss. fl. or. I, 892. Aschabad, in collibus
arenosis inter Annayu et Gjaurs, 9. IV. 1900, blühend und mit jungen
Früchten.
Diese Form hat derbere, breitere Klappen als die mir vorliegenden
selbst gesammelten Exemplare des mit E. tmoleum synonymen Exem-
plares des E. Neilreichü Janka! aus Ungarn, ist diesem aber sonst, ins-
besondere auch im Indument ganz gleich. Letzteres besteht aus +
abstehenden Borstenhaaren, im Gegensatze zu E. ciconium Willd., welches
gliederhaarig und drüsig ist. |
1297, 1544, 1783. E. oxyrrhynchum MB. fl. taur. cauc. Il, 133., Boiss.
fl. or. I, 896. Krasnowodsk, in arenosis montium, 25. X. 1900,
sterile Blattrosetten (1297) und 18. IV. 1901, blühend und mit Früchten
(1544); Karakala, in collibus arenosis ad Kisil-Owa, 24. V. 1901,
mil jungen und fast reifen Früchten (1783).
652. Biebersteinia multifida DC., salt. Boiss. fl. or. 1, 899. Suluklu,
in declivibus lapidosis rara; 7. VII. 1900, schon ganz dürr. Jaubert
etSpach haben in der Illustr. fl. orient. eine Uebersicht der Formen
gegeben, die Boissier fl. or. freilich wieder zusammengezogen hat.
Nach Jaub. et Sp. gehört nun die vorliegende Pflanze nicht zu B. multi-
fida in dem von diesen Autoren angenommenen Umfange, sondern
entweder zu B. Aucheri J. Sp. oder zu B. ambigua J. Sp., weil die Sepalen
deutlich spitzlich sind und die Blätter nebst Zottenhaaren nur zerstreute
Stieldrüsen führen. Zu welcher der beiden genannten Formen die vor-
liegende Pflanze zu rechnen ist, kann wegen ihres vorgeschrittenen
Zustandes jedoch nicht entschieden werden.
or
{67) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 3
XXI. ZYGOPHYLLACEZÆ R. Br.
460. Tribulus terrestris L. Aschabad. in cultis, 51. V. 1900, mit
Blüthen und Früchten.
1311. idem. 8. incanus n. var. tota planta lomentella et præsertim
folia sublus pilis densis albis adpressis subsericeris cana supra vires-
centia. Carpella tomento denso brevissima et pilis canis longis soli-
tarıis ex apicibus tuberculorum orlis vestita.
Krasnowodsk. in arenosis maritimis, 28. X. 1900, mit Früchten.
345. Zygophyllum miniatum Cham. var. cinnabarinum n. var. ex
discriptione omnino typicum sed petala cinnabarina et petala sepala
æquantia : fructus ignotus. Z. cinnabarinum m. herb.
Aschabad. in collibus apricis prope Mekrowa, 12. V. 1900, blühend.
924. Z. Fabago L. Suluklu in montibus, 10. VIF, florigerum et, 4. VII.
1900, c. fructif ©.
1621. Z. turcomannicum Fisch., Boiss. fl. or. I, 914-5! var. unijuga
Trautv. in Act. h. Petrop. I, p. 33-34. Krasnowodsk, in deserto
arenoso ad Ufra, 21. IV. 1901, florigerum.
Exemplare kann ich zwar nicht vergleichen, aber die Beschreibung
der vegetativen Theile und der Standort stimmen sehr gut. Die
Blüthen, über welche ich keine Angaben vergleichen kann, stehen zu
(1-)2(-3) in den Blattachseln und sind sowie die Knospen an meinen
Exemplaren sehr gut entwickelt; ihre Stiele sind A-1,2 cm. lang, so
lang wie der Blattstiel, oder etwas kürzer; die Kelchblätter sind breit
elliplisch, ganz stumpf, 0,9 cm. lang, 0,4-5 cm. breit, dottergelb, mit
blasserem, häutigem Rande. in der Mitte wohl auch trübgrün, die
Petalen sind so lang wie die Kelche, breit elliptisch, ganz stumpf, in
der untern Hälfte zinnoberrolh, weiter hinauf häutig rothgelblich ;
die Staubblätter sind anderthalbmal so lang wie die Petalen und
gänzlich zinnoberroth.
40Sa und b. Peganum Harmala L. Aschabad, in steppis et in
collibus, 28. V. 1900, blühend; (408a) und bei Suluklu ohne nähere
Standoris-Angabe, 24.V11. 1900, fruchtreifaber immer noch blühend (4085).
941, 1306. Malacocarpus crithmifolius F. M. == Peganum crithmifolium
: Retz, Boiss. fl. or. I, 917-918. Ger ma b, in fauce supra Kulkulab ad
parietes rupium, 20. VII. 1900, mit Früchten und einzelnen Blüthen (941);
Krasnowodsk. in saxosis maritimis pr. Ufra, 22. X. 1900, mit
Früchten.
36 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (68)
Diese Pflanze ist ein Kletterstrauch, der sich lianenartig durch
Gebüsche und auf hohe Juniperus hinauf schlingt. Die Blüthen sind
gelb, getrocknet grünlich-schwefelgelb, die Beeren roth, getrocknet
schmutzig grünlich-gelb, fast lederfarben. Stengel und Aeste sind
weiss und glattrindig, die ganze Pflanze hat ein von Peganum total
verschiedenes Aussehen. Das Klettern geschieht durch die Blätter, die
so wie ihre einzelnen Zipfel, zurückgerichtet sind, auch die zurück-
gerichteten Fruchtstiele sind dazu behülflich, dass die Pflanze fest-
haftet.
XXI. RUTACEZÆ Juss.
199, 4767. Haplophyllum sublanatum n. sp. robustum, patule molli-
terque hispidum et insuper glandulis lutescentibus parvis obsitum sæpe
pluricaule, caulibus dense hispidis e basi breviter ascendente erectis
strictis vel subflexuosis rigidis simplieibus, superne vel jam infra medium
subramosis dense foliosis infra corymbum nudis, folüs indivisis crebre
pellueido-punclatis viridibus utrinque Ssparse hispidis basi attenuatis
manifeste peliolatis late lanceolatis obliusiusculis vel acutiusculis inte-
gerrimis; corymbis composilis densis multifloris laxe lanatis, floribus
majusculis pedunculis eis longioribus vel subbrevioribus suffullis, calycis
herbacei + dense albo-lanati profunde partiti laciniis breviter triangu-
laribus obtusis, petalis luteis dorso sordide viridibus vel concoloribus late
ellipticis coneavis obtusis glabris parce glandulosis, filamentis liberis
luteis basi lineari-oblonga hirtis Supra medium abrupte filiformibus
glabris corolla triente brevioribus, antheris oblongis luteis, ovarü bic-
vulati glaberrimi undique verrucosi corniculis rectis conicis oblusis laevibus
tandem acutis porrechs 4 ve verrucosis capsulæ quartam v. quintam
partem subæquantibus coccis, (introrsum detiscentibus?) e basi latiuseule-
ovala incurvo-conicis, seminibus tereti-reniformibus transverse crebro-
rugulosis. % Maio.
Aschabad, in steppis et in collibus, Maio 1900, florens et cum
fructibus (199); Kisil-Arwat, in regione montana, 14. V. 4901.
florens (1767).
Maasse: Stengel (30-) 40-50 cm. hoch; die Zweige oft übergipfelnd,
bis 15 cm. lang; Blattstiele 1.5-1,0 cm. lang; Blätter 4 cm. lang. in der
Mitte 4,2 cm. breit oder kleiner. Ebenstrauss nur 6-8 cm. aber auch
bis 44 cm. breit, 4-40 cm. hoch. Blüthenstiele 2,5-11 mm. lang; Kelch
nur 1,5 mm. hoch, Petala 7 mm., Staubfäden # mm., Antheren 15 mm.
y=
(69) J. FREYN, PLANTE EX ASIA MEDIA. 37
lang, Kapsel noch unreif aber, wie es scheint, schon vollkommen aus-
gewachsen 4 mm. hoch und im Durchmesser.
Der Tracht nach ist H. sublanatum sehr dem H. congestum Spach
ähnlich, hat aber 2-eiige (nicht &-eiige) Fruchtblattfächer, ein ganz
anderes Indument, dicht warzige, behörnte, nicht ungehörnte, fast glatte,
nur am Grunde warzige Kapseln. und oben unbeblätterte Stengel, beide
Arten sind somit weil von einander verschieden. Nächst verwandt sind
auch nicht die um HA. hispidulum Bunge gruppirten Arten, ohwohl diese
ebenso wie H. sublanatum kahle, gehörnte Ovarien, freie, am Grunde
gebärtete Staubblätter und ungetheilte, Kleindrüsige Blätter haben,
sondern À. villosum A. Juss.. also eine Art mit zotligen Ovarien. Doch
ist dieses, auch hievon abgesehen, durch ruthenförmigen Wuchs, krause
Behaarung. schmälere Blätter, sehr kurze Blüthenstiele, schmale, anders
gestalteten Petalen und zurückgerichtete Hörnchen der Kapselfächer
sicher grundverschieden.
1286. H. obtusifolium Led. fl. ross. I, 490. Krasnowodsk, in
maritimis ad Ufra. 22. X. 1900, fruchtreif. — Obwohl an den Früchten
nicht eine Spur von Behaarung zu sehen ist, so ist es doch nicht aus-
geschlossen, dass dies nur reine Folge des vorgeschrittenen Zustandes
der vorliegenden Pflanze ist, und dass diese vielleicht doch zur folgenden
Form zu zählen ist.
256 a und D, 1245. idem, 8. eriocarpum n. var. a lypo ovarlis dense
albo-hirsutis sublanatis diversum. Aschabad, in collibus ad Mekrowa,
22. V.1900, florens el in deserto, 26. V1.1900, fructif. (2564); Kamischlü,
in monte Kopetdagh, 2. VII. 1900, fructiferum, capsulis glabrescentibus
(2565); Bala Jschem, in desertis salsis, 11. X. 1900, fructif.. capsulis
glabrescentibus (1245).
331. H. brevipilum n. sp. pumilum, patule breviterque hispidulum et
sparse minuteque nigro-glandulosum, ut videtur pluricaule, caulibus e basi
curvala adscendenle erectis subflexuosis gracilibus a medio vel a basi
ramosis crebre foliosis, folis indivisis viridibus (siccatione tantum?)
subundulatis supra glabris subtus breviter hispidulis basi attenuatis mani-
fesie petiolatis, ellipticis usque spathulato-lanceolatis obtusis, ramis flexu-
osis; cyma pluries dichotoma aphylla laxa multiflora, floribus mediocribus
alarıbus subsessilibus, lateralibus pedunculo gracili eis æquilongo vel
- sublongiore suffultis, calycis herbacei breviter hispidis profunde partiti
laciniis ovatis acutiusculis, petalis oblongis concavis obtusissimis luteis
albo-membranaceo-marginatis dorso sordide viridibus et breviter hispidulis,
filamentis e basi ovata valde dilatata monadelpha subbarbata abrupte
38 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (70)
filiformibus glabris luteis v. rufescentibus corolla parum brevioribus,
antheris oblongis luteis, ovarü biovulati glaberrimi undique grosse verru-
cosi lobis exappendiculatis obtusissimis, coceis (introrsum dehiscentibus?
statu jnvenili tantum notis!) rotundatis, seminibus ignotis. 2% Majo.
Aschaba d, in steppis inter Annaju et Gjaurs, 18. V. 1900, florentem
et cum fructibus juvenilibus.
Maasse: Die ganze Pflanze etwa 25 cm. hoch, Aeste bis 12 cm.
(sammt dem Blüthenstande) lang, Blatistiele 5-2 mm. lang, die grössten
elliptischen Blätter 2,8 41.5 cm. und 2,8 X 1,1 cm. lang und breit,
die grössten lanzettlichen Blätter 2,3 X 0,55 cm. lang und breit; Blüthen-
stiele 0,5-10 mm. lang; Keich nur 1,3 mm. hoch, Petalen 5,5 mm. lang;
Kapsel 2.7 mm. im Durchmesser. Aehnlich dem der ganzblätterigen
Formen von A. Buxcbaumü, aber einer andern Artengruppe angehörend,
Die neue Art gehört nämlich in die Verwandtschaft des À. lasianthum
Bunge und ist vielleicht nur eine Unterarı desselben; doch unterscheidet
sich letzteres nach der Beschreibung durch unverästelte Stengel, viel
kleinere und dabei verhältnismässig breitere und länger gestielte Blätter,
durchaus fast sitzende Blüthen und länglich eiförmige, kleinere Petalen.
417. H. Sieversü Fisch. — Fisch. Mey. Enum. plant. a Schrenk lect.
(1841) p. 89-90; H. acutifolium Boiss. flor. or. I, (1867) p. 942. Ascha-
bad, in montibus, 26. V. 1900. abblühend und mit gut entwickelten
Früchten.
XXI. SIMARUBACEZS Rich.
294. Ailanthus glandulosa Desf. Aschabad, cult.. 20. V. 1900, in
Blüthenfülle.
XXIV. ACERACEÆ DC.
4191, 642. 1965. Acer monspessulanum L. v. genuinum Pax in Engl.
bot. Jahrb. VII. (1886), p. 229-230! Aschabad, in monte Tangeri
Gargau supra Nephton: 4. V. 1900, mit sehr gut entwickelten Früchten,
diese mil sehr breiten Flügeln (191); Suluk lu, in valle montis Sulu-
kludagh, 10. VII. 1900, ebenfalls in Früchten (642); Karakala, Tutli-
kala in valle Sumbar, 25. VI. 1901, auch schon in Frucht (1963).
1032a und b. idem forma acutiuscula foliorum lobi oblongi acutius-
culi et obtusiusculi in eodem ramo, alæ samarum {ypo angustiores,
acutiusculæ. Russisch «Klon». Suluklu, ad fines Persiæ in monte
(71) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 39
Messinav, 2. VIIL 1900, (1032a); Germab, in fauce supra Kulkulab,
20. VII. 1900, (10325).
39, 1031, 1122. A. Negundo L. var. vulgare Pax l.c..p.211. Ascha-
bad, cult. April 1900, blühend und mit jungen Früchten (33); Suluklu,
eult. mit reifen Früchten, 29. VI. 1900 (1051). und, 2%. VII. 1900, mit
wenigen reifen Früchten (1122). — Alle diese Formen mit ganzrandigen
oder nur einzelne Zähne aufweisenden Theilblätichen, die unterseits
in den Achseln der Nerven und auf letztern + behaart stnd.
2019, 2020. idem, forma dentata, foliolis omnibus + grosse dentatis,
subtus ad nervos pilosis. Karakala, eult., 5. VII. 1901, mit dunkel-
grünen Blättern und gut entwickelten Früchten (2019), ibidem, eine
blassgrüne Form (2020).
XXV. AMPELIDEÆ Humb. Bonpl. Kunth.
1015, 1837. Vitis vinifera L. Germab, cult. prope Kulkulab,
20. VIT. 1900, mit Beeren (1015); Karakala, in valle Joldere sponte,
24. V, florens et 10. VII. 1901, c. uvis (1837).
Auch die wildwachsende Form ist kahl.
XXVI. CELASTRACEE R. Br.
1836. Evonymus velutinus Fisch. Mey., Boiss. 1. or. Il, 9! Karakala
in valle Joldere, 12. VI. 1901, florens, 10. VII. 1901, cum fructibus imma-
turis.
XXVIL RHAMNACEÆ R. Br.
1865. Paliurus australis Gärtn. Karakala, in valle Joldere, 21. V. 1901.
fruct.
1965. Zizyphus vulgaris Lam. Karakala, in declivibus vallis Sum-
bar. Sumberki, 25. VI. 1901, mit jungen Früchten.
648, 654, 93%, 1033, 1668, 1967, 2004. Rhamnus spathulaefolia Fisch.
Mey., Led. fl. ross. I. 503. — Suluklu, in montibus saxosis, 4. VII. 1900,
mit jungen Früchten. Spatelblättrige. ziemlich reichlich behaarte Form,
deren Blattkerben vorwärts gerichtet sind und ein verhältnissmässig
langes. Stachelspitzchen :tragen (648); in monte Ackerberg, 4. VIL 1900,
belaubte Zweige mit etwas schwächer behaarten, breit lanzettlichen,
40 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER. ). (72)
ziemlich reichlichen und spitzkerbigen Blättern (65%); Suluklu, ad fines
Persiæ in convallibus montibus, 5. VIT. 1900, kurzgerippte, kleinblätterige
Form, ziemlich schwach behaart (1053); Germab, in fauce supra Kul-
kulab ad parietes rupium, 20. VII. 1900, mit reifenden Früchten, stark
dornige, reichverästelte, schwächer behaarte Form mit länglichen oder
spatelig-länglichen ziemlich reichlich stumpfkerbigen bis fast ganz-
randigen Blättern (934); Kisil-Arwat, in saxosis montium, 5. V. 1904.
mit jungen Früchten, dicht und verworrenästige, reichlicher behaarte
Form mit feinen, kleinen spatelig oder verkehrt-lanzettlichen Blättern,
deren schwache Kerben von schwarzen Drüsen geendigt sind (1668);
Karakala, Majdum Messins in valle Sumbar, 24. VI. 1901, mit reifenden
Früchten, reichverästelte, reichlicher behaarte Form mit kleinen länglich-
verkehrt-eiförmigen bis fast spateligen Blättern, die am Rande gezähnt
bis spitz-kerbig sind und daselbst in schwarze Drüsen endigen (1967) et
in collibus prope Kutanak, 3. VIT. 1901, fruchtreif, mit lebhaft grünen,
ziemlich verkahlten elliptisch-lanzettlichen, bespitzt- oder stumpfkerbigen,
oder kleinen spatelig-länglichen fast ganzrandigen Blättern (2004).
XXVII. PAPILIONACEÆ L.
979 a und b. Ononis antiquorum L., Boiss. fl. or. 1.57. — Aschabad,
ad versuras pr. Firusa, 17. VI. 1900, blühend, noch ohne Früchte, die
Drüsenbekleidung der jüngeren Teile noch unter den Weichhaaren ver-
borgen (573a); Suluklu, in herbidis loco dicto Graben, 20. VII. 1900,
c. fl. et fruclib. maturis (5756).
Trigonella grandiflora Bunge, Boiss. 1. c. II, 73. Prov. Fergana, ad Ost,
10. IV. 1899, blühend (lg. Paulsen N° 1627); Turkestan, ad viam publicam
inter Mamak et Tschinas, V. 1896, blühend (lg. V. F. Brotherus, exsic.
1027).
154. T. (Eutrigonella, grex Bucerates) eremophila Freyn et Paulsen herb.
patule parceque pubescens caulibus pumilis erectis et patulis foliosis et
ramosis, stipulis ambitu semiovalis pr&sertim infimis basi multifidis
foliis longiuscule petiolatis 3-foliolalis, foliolis obovatis vel oblongo-obo-
valis truncalis antice grosse dentatis medio longiuscule, lateralibus bre-
vissime petiolatis, pedunculo commun petiolis æquilongo folio ipso breviore,
floribus 2-5 umbellatis magnis, pedicellis brevibus rigidiusculis hirtulis
ereclis, calycis membranacei lutescentis corollæ æquilongi lacinüs late
triangularibus acutissimis tubo 4-5 plo brevioribus, corolla aurea, vexillo
(73) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 4A
late cunealo-onovato inciso alas carina triente longiores manifeste supe-
rante, leguminibus etsi juvenilibus glabris linearibus compressis longis
arcuatis longitudinaliter rugosis sulura utraque nervoso-incrassatis apice
subhamalis, seminibus ignotis ©) Aprili, Majo.
Transkaspia: Aschabad, in desertis salsis, 24. IV. 4900, fi. und
mit jungen Früchten (Sintenis No 154); Turkesta n, prope fluvium
Syr-Daria, ad Kumikud, in steppa, 10. V. 1898, blühend und mit gut ent-
wickelten, jedenfalls schon ausgewachsenen Hülsen (Paulsen! No 149).
Maasse: Pflanze bis 16 cm. hoch; Blatistiele der normalen Blätter
1,3-2 cm. lang; Foliola 1.6 em. lang, 1,1 cm. unter dem obern Ende breit
oder kleiner; gemeinsamer Blüthenstiel bis 20, einzelne Blüthenstiele
bis 2 mm. lang: Kelch 7 mm. lang, bis zur Mündung ziemlich gleich-
mässig, dort etwa 2,5 mm. breit: Vexillum 15 mm., gut entwickelte Hülse
etwas über 5 cm. lang.
Nachdem die Hülsen der nächstverwandten T. grandiflora Bge. nur im
jungen Zustande bekannt sind, so ist es möglich, dass sie schliesslich
auch so lang werden, wie jene der oben beschriebenen T. eremophla
sind. Dennoch sind beide Formen an den Kelchen zu unterscheiden:
jene an T. grandiflora sind grün und haben verlängert-dreieckige, fein-
spitzige Zähne, während der Kelch an T. eremophila bleich bis gelblich
und häulig ist und in breit-dreieckige spitze Zähne ausläuft. Wahrschein-
lich ist T. eremophila als nahe verwandte Rasse der T. grandiflora
anzusehen.
155, 2267 a. T. incisa Benth. Aschabad, in eultis, 7. V. 1900, mit
Blüthen und fast reifen Früchten. Dis vorliegenden Exemplare vereinigen
die gespitzten Blätter der T. geminiflora Bunge mit den, wenn auch sehr
kurz, so doch deutlich geslieltlen Blüthen der echten T. incisa (155);
Gjaurs, in sieppis, 5. IV. 1900, blühend: Blüthen theils sitzend, theils
sehr kurz gestielt; Früchte fehlen (2267 «).
— T. monantha C. A. Mey.? Transcaspien, ad Bami in steppa,
24.1V. 1898, blühend (lg. Ove Paulsen, No 50). — Die Pfianze ist wegen
ihren unregelmässig fiederig-geschlitzten Blätichen sehr auffallend;
die gelben Blüthen sind 8,5-9 mm. lang, also erheblich grösser als bei
der sonst nach der Beschreibung ganz übereinstimmenden T. monantha.
Der Fruchtknoten ist, wie bei dieser, angedrückt steifhaarig. In Ermange-
lung von Früchten ist eine genauere Bestimmung unausführbar.
— T. Emodi Benth. ap. Boiss. fl. or. VI. 162. Turkestan, Pamir;
in planitie arida prope lacus Jashil Kul, 3800 m. s. m., 21. VIL 1898,
florens, lg. Ove Paulsen (exs. 846); in alveis fluminis arido pr. fl.
19
4 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (74)
Kara-Su, 3700 m. s. m., 12. VIT. 1898, blübend und mil ganz jungen
Früchten (748).
341. 576, 721, 744, 1715a und b, 1888. Medicago sativa LL... Boiss fl.
or. II. 94! Aschabad, inter Annaju et Gjaurs, 19. V. 1900. blühend
(341), ad versuras pr. Firusa, 17. VI. 1900, blühend und mit gut ent-
wickelten Früchten (576); Ger m a b, in campis. 30. VI. 1900, blühend
und mit Jungen Früchten ; eine niederliegende, sonst nicht verschiedene
Form (721); Suluklu, ad fines Persiae, in pratis montanis versus Gul,
13. VIT. 1900, blühend und mit jungen Früchten (741); Kisil-Arwal,
in herbidis, 12. V. 4904, blühend (1715a); Karakala. ohne besondere
Standortsangabe, 5. VIT. 1901, abblühend und mit jungen Früchten (17156)
et in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901. blühend (1888) — Chiwa culli-
viert, 7. VIE. 1899, lg. Paulsen (exs. 1929); adBuebara, in cultis.
15. V. 1899, aufblühend (Paulsen 216) und culta, 29. V. 1899, blühend
(Paulsen 1737) Sufi Kurgan in monte Alai, 2100 m. s. m., 18. VI. 1898,
blühend (418); Pamir, Prov. Wakhan, Langarkish 3000 m. s. m. culta,
8. IX. 1898, mit Blüthen und jungen Früchten (1295).
246 von mir getheilt, 2465. M. rigidula Desr., M. Gerardi Willd.,
Boiss. fl. or. II. 100. Aschabad, Nephton in montibus, #. V. 1900, mit
gut entwickelten Früchten.
1681. M. cinerascens Jord., Urban Monogr., p. 68, (sub M. rigidula),
Kisil-Arwat in herbidis, 5. V. 1901, mit fast reifen Früchten. Diese elwas
grösser als an der französischen Pflanze, etwa so wie jene von M. olive-
formis Guss.. welchem die turkmenische Pflanze ganz gleich sieht. da
ihre Stacheln am Grunde gefurcht sind und das dichte Indument ganz
mit jenem der franz. Pflanze übereinstimmt. so halte ich M. olive formis
für ganz ausgeschlossen.
1805. AL. denticulata Willd. à genuina Boiss. fl.orl, 112. Karaka La.
ad versuras prope Kisil Owa, 24. V. 1901, mit reifenden Früchten.
1820. M. minima Batal. 8. mollissima Koch, Urban Monogr., p. 78.
Stara Karakala, in deserto, 28. V. 1901, mit reifenden Früchten.
246a. eadem x brachyodon Rchb., Urban l. c. Aschabad, Nephton
in montibus, 4. V. 1900, mit Blüthen und gut entwickelten Früchten.
1651, 2135. M. lupulina L.. a) typica Urb. Monogr., p. 52! Kisil-
Arwat, in pratis montanis, 5. V. 1901, (1651); Karakala, in valle
Joldere, 7. VII. 3901, an beiden Standorten mit Blüthen und Früchten.
1104. eadem ß Willdenowü Urb. l.c. Suluk lu, ad fines Persiae, loco
dicto Persergraben, 17. VI1.1900. Fergana, ad Gultscha 1600 m. s. m..
47. VI. 4898, blühend und fruchtend (0. Pa uls en N° 371); Pamir,
(75) J. FREYN. PLANTA EX ASIA MEDIA. 43
prov. Wakhan, in cultis ad Sermut 2800 m. s. m., 23. IX. 1898, mit
Blüthen und Früchten (Ove Paulsen No 1417).
1807. Melitotus indica All., M. parviflora Desf., Boiss. fl. or. II, 108.
Karakala, ad versuras pr. Kisil-Owa, 24. V. 1901, abblühend mit
reifenden Früchten.
720, 952. M. dentata Pers., Boiss. fi. or. Il, 108-9, Celak. prodr. fl.
Böhm., p. 662. Der pfriemliche Theil der Stipeln der älteren Blätter
jedoch + lineal und + in der Mitte einseitig mit einem scharfen Zahne.
Suluklu, in pratis « Rohrplatt » dictis, 29. VII. 1900, blühend und mit
jungen Früchten (720); Germab, in arundinetis inter Kuluklab et
Mergen-ulja, 20. VII. 1900, blühend und mit reifenden Früchten (752).
370a’und b, 604, 1716. M. officinalis Desr., Boiss. 1. c., 109. Ascha-
bad, ad vias, 25. V. 1900, fast verblüht mit jungen und reifenden
Früchten (380a) und bei Firusa ad versuras, 17. VI. 1900, nur in Blättern
(604); Karakala, in valle Joldere, 10. VII. 1901, verblüht mit jungen
und mit reifen Früchten (3705); Kisil-Arwa t, in herbidis, 12. V. 1901,
blühend und mit jungen Früchten (1716); Pamir, Prov. Wakhan,
Langarkish, agros infestans, 8. IX. 1898, alt. 3000 m. (lg. Ove Paulsen
No 1298).
1184, 1969. M. alba Desr., Boiss. fl. or. Il, 109-110. Germab, prope
pagum Skobelewka, 31. VIII. 1900, abblühend: mit jungen und reifenden
Früchten (1184); Karakala, in valle Ajydere, 25. VI. 1901, blühend,
mit unreifen und reifen Früchten (1969); Mer w, 0,7-1,5 m. hoch, am
6. VI. 1899, (Ig. 0. Paulsen No 1781).
575. Trifolium pralense L. Ascha bad, ad versuras, prope Firusa,
17. VI. 1900, abgeblüht; Pamir, prov. Tshkashim in cultis ad Nut
2700 m. s. m., 3. 10. 1898, blühend (0. Paulsen No 1457).
1925. T.arvenseL. Karakala, in valle Joldere, 7. VI. 1901, blühend
und fruchtend.
1016, 1923. T. fragiferum L., Boiss. II, 1355. Suluklu, in prato
Rohrplatte, 27. VII. 1900, blühend und mit reifen Früchten (1016);
Karakala, Nurgeli-Chan, ad rivulum, 27. VI. 1901, mit unreifen und
reifen Früchten (1923); Merv, cultum? (lg. Ove Paulsen, exs. 1785);
Chiwa, in cultis, 9. VII. 1899, fruchtreif (lg. Ove Paulsen, exs. 1939).
— T. resupinatum L. ß. majus Boiss. 1. c., p. 137. prope Chiwa,
. Cultum ? 9. VIT. 1899, in Blüthenfülle (lg. 0. Paulsen, exs. 1938).
-— T. repens L., Boiss. 1. c., 145. prope Chiwa in cultis, 9. VII. 1899,
blühend (0. Paulsen No 1937).
1808a nnd b. T. agrarium L., Boiss. Il. c., 453-4 Karakala, in
4% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SEn.). (76)
monte Sundsodagh, 18. V. 1901, mit Blüthen und reifen Früchten (1808 a)
et in valle Joldere, 7. VI. 1901, in Blüthenfülle (18085).
1019. Lotus corniculatus L. à vulgaris Led. fl. ross. I, 561. Suluklu,
in pralo montano quod dicunt Rohrplatte, 29. VIT. 1900, blühend, noch
ohne Früchte. Den europäischen Formen ganz ähnlich, jedoch arm-
blüthiger. Aschabad, in pratis ad rivulum pr. Bagir, 17. VI. 1900,
eine depresse Form, welche dem L. cornicul e. versicolor C. A. Mey. et
Bong. teste Led. fl. ross. I, 561, entspricht, aber wegen ihrer spärlichen,
kleinen Blüthen besser zu L. tenuifolius Rb. zu stellen ist (57%).
574, 1060, 16520. L. tenuifolius Rchb.. Boiss. fl. or. I. Germab, in
arundinetis inter Kulkulab et Mergen-ulja, 8. VIII. 1900, abblühend und
fruchreif; das Gipfelstück einer offenbar sehr hohen Pflanze (1060);
Karakala, Murgeli-Chan, ad rivulum, 28. VI. 1904. abblühend und
mit jungen Früchten; eine niedrige Form (16525); Chiwa, in insula
Shatman-Pogai fluminis Amu-Darja inter Tshardshui et Chiwa, 19. VI. 1899,
(lg. Ove Paulsen, exs. 1821), ziemlich breitblätterige. niedrige Form,
aber nur 1-2 blüthig mit den kleinen Blüthen des ZL. tenuifolius Rb.
1652a. L. frondosus Freyn herb. n. subspec. L. corniculati, floribus
laliusculis parvis vix 8-milimetralibus, sed foliosissimus stipulis ovato-
lanceolatis acutiuseulis, foliola obovato-oblonga obtusissima adæquantibus,
pedunculis folio triplo longioribus 1-2(-3;floris apice bracteas 3 sæpe
latiusculas flores adæquantes vel subsuperantes gerentibus, floribus bre-
vissime pedicellatis, calyce ultra medium in lobos lanceolato-triangulares
subæquilongas fisso, corolla ut videtur sulfurea vel pallescente, vexillo
calyce 2plo longiore obovato acutiusculo vel obtusiusculo alas oblique
ovalas unguiculatas carina rectangule curvata longiores superante, legu-
minibus ignotis.
Kisil-Ar wat, ad rivulum, 3. V. 1901, florentem Ig. Sintenis (No1652 a);
ad Buchara, in desertis salsis, 13. V. 1898, lg. Ove Paulsen
(exs. 1674).
Eine kahle oder nur gegen den Gipfel selbst am Stengel etwas ange-
drückt behaarte Pflanze mit aus niederliegendem Grunde aufsteigenden
Stengeln, ganz vom Ansehen der L. lamprocarpus Boiss. jedoch mit den
kleinen Blüthen der L. tenuifolius, von diesem jedoch durch die reich-
liche, breite Belaubung und die grossen, namentlich langen Brakteen
augenfällig abweichend. so dass es nicht ungerechtferligt erscheint, diese
Form als eine dem letztgenannten gleichwertige Rasse an L. corniculatus
anzugliedern. Möglicherweise bestehen aber innigere Beziehungen zu
L. tenuifolius, hierüber lässt das mir vorliegende Material Zweifel übrig.
(77) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 45
1790. Coronilla varia L. y hirta Boiss. fl. or. II, 182, forma pilis sæpe
ad tubercula scabra reductis vel maxima parte deficientibus. Kara-
kala,in valle Ajy-dere, 24. VI. 1901, blühend und mit jungen Früchten.
247. Psoralea drupacea Bunge Alex. Lehmann reliq. botan. in Arbeit.
naturf. Vereins Riga I (1852), p. 221-2! Aschabad, in montibus supra
Nephton, 26. V. 1900, blühend.
1874. Amorpha fruticosaL. Karakala, in regione inferiore monlis
Sundsodagh quasi sporlanea, 31. V. 1901, blühend.
157, 1687. Robinia Pseudoacacia L. Aschabad. cult. 29. IV. 1900,
blühend (157); Kisil-Arwat. inhortlis culta, 11. V. 1901, abgeblüht (1687).
580, 724. Colutea persica Boiss. 8 Bnhsei Boiss. fl. or IT, 196. Ascha-
b a d. in declivibus montium prope Firusa, 17. VE 1900, fruchtreif (580);
Suluklu, in monlibus, 1. VIT. 1900, noch nicht in Blüthenfülle (72%).
Die Theil-Blätichen dieser Form wechseln in der Grösse ganz unge-
wöhnlich und zwar manchmal nicht nur am selben Strauche, sondern
sogar im selben Blatte. Mir liegen Exemplare vor, wo die einzelnen
Theilblättchen zwischen 13:mm. Höhe bei 14mm. Breite und 5,5 mm Höhe
bei 4,5 mm. Breite wechseln. Boissier lagen, seiner Beschreibung nach,
offenbar Zweige mit nur kleinen Theilblätichen vor; ich kann aber aus
dem angeführten Grunde die Formen mit kleinen von jenen mit grossen
Blättern nicht trennen. Diese Formen sind alle grossblüthig — Fahne
2 em. lang — und blühen golägelb. Die mit den Langseiten endlich ein-
gerollten Flügel sind deutlich länger als das Schiffchen, die Kelchzähne
niedergedrückt dreieckig, nur 1.5 mm. hoch bei 7 mm. Gesammtlänge
des Keiches und dieser isi bei allen mir vorliegenden Stücken vor-
herrschend sehwarzhaarig. Die Hülsen sind 4,5-6,2 cm. lang und in der
Mitte 2.2-2,4 cm. breit und klaffen schon vor der Fruchtreife nicht nur
an der Spitze, sondern selbst bis unter die Mitte der Bauchnaht. — Die
Verwandtschaft mit C. eruenta Aït. ist letzteren Umstandes wegen
evident. Litwinow hat denn diese Form als C. cruenta unter N° 140
ebenfalls von Aschabad ausgegeben. Hierher gehört: wohl auch die von
Bornmüller aus Süd-Persien unter No 3689 ausgegebene cultivierte Form.
die er als C. pers. ß Buhsei f. hortensis grandiflora bezeichnet hat. Von
der tukmenischen. die offenbar auch pflanzengeographisch zu C. Buhsei
gehört, ist sie durch längeren Blüthenstiel und dadurch verschieden, dass
die Fahne gleich beim Aufblühen bis an den Kelch zurückgeschlagen ist,
so dass sie nur sehr schwer zu messen ist. Sie ist aber auch nicht länger
als 2 cm. Echte C. persica Boiss., eine kahle Pflanze, konnte ich nicht
vergleichen — möglich, dass sie von der oben erörterten, als Buhsei
46 BULLETIN DE L'HERBLER BOISSIER (2108 SER.). (78)
bezeichneten Form weiter verschieden ist, als aus den dürftigen Angaben
der Litieratur hervorgeht.
1705. C. (Eucolutea) gracilis Fr. et Sint. n. spec. fruticosa imterdum
arbuscula, fruncis et ramis erectis. patulis gracilibus cortice glabra
pallida landem fusca. stipulis parvis ovatis herbaceis margine fusco-
membranaceis mox marcescentibus, foliis in ramis vetuslis fasciculatis,
in novellis alternis parvis 3(-%)jugis supra glabris sublus peliolo rachi-
deque parce adpresse-albosetulosis, foliolis minutis remotis caducis obo-
vatis vel rotundalis subretusis mucronatis petiolulo incrassato insi-
dentibus, racemis paucifloris bracteatis foliis brevioribus, floribus parvis
pedicello tereti flexuoso adpresse nigro-seluloso basi bractea minutissima
fulcrato insidentibus, calyeis herbacei cortiniformis pilis nigris parcisque
albis adpressis setulosi dentibus depresso-triangularibus oblusiuseulis
intus dense nigro-hirlis tubo multoties brevioribus (infimo sublongiore
et acutiore), pelalis aureis, vexilli extus rotundati apice subineisi a medio
reflexi irregulariter parceque rubro-punelali plicis manifestis parallelis
ipsius lerliam partem æquantibus, alis latelinearibus planis marginibus
tandem involutis carina apice truncala emarginala sublongioribus, ovario
adpressissime albo-sericeo, stylo unilateraliter a basi ad apicem hirlo et
barbato, legumine in genere parvo parce adpresseque albo-setuloso secus
suturam colore coccineo suffuso apice tandem hiante. f Majo.
Karakala, in monte Sundsodagh dumetula formantem die 44. Majo 1901
cum (paulis) floribus et fructibus fere maturis lg. Sintenis.
Maasse: Strauch oder Bäumchen etwa 3m. hoch; Blätter sammt dem
1,2-2 em. langen Blattstiel 3-6,5 cm. lang, Blättchen 6 mm. hoch, 5 mm.
im obern Drittel breit, selten etwas grösser, die meisten kl@iner, bis zu
3 mm. im Durchmesser; Kelch 5 mm. lang, über die Spitzen der Zähne
gemessen 6 mm. breit, obere Zähne '/z mm, unterster Zahn 1 mm. lang;
Vexillum 4,2 cm.. Flügel 1,3 em., Schiffchen 1,25 mm. lang; Hülsen
3,9-4 cm. lang und 1,3-1,5 cm. breit.
Ein ausnehmend zierliches, reizendes Gewächs, das mit seinem kleinen
Laub, den gelben Blüthen und den längs der Nath karminroth ange-
hauchien Hülsen einen recht bunten Eindruck hervorruft. C. gracilis
steht oflenbar der C. persica v. Buhsei Boiss. am nächsten, ist aber durch
das konstant kleine Laub sowie die kleinen Blüthen und Früchte davon
unterschieden. C. haleppica Lam. kann nicht in Betracht kommen, weil
sie geschlossene Hülsen hat und demnach einer andern Arigruppe
angehört. — Die von Bornmüller unter No 3688 aus Süd-Persien aus-
gegebene und ebenfalls als C. persica v. Buhsei bezeichnete Form hat
(79) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 47
wenig grössere Blüthen und Blätichen als C. gracilis und ist vielleicht
auch mit dieser zu vereinigen.
C. (Eucolutea) Paulsenii Freyn n. spec. fruticosa, ramis rigidis glabris
hornotinis albidis, stipulis minimis ultra medium coalitis parte libera
breviter triangularibus jestaceis, foliis 3-Æjugis supra glabris subtus
petiolo rhachideque rigidiuscula subsulcata parce adpresse albo-setulosis.
foliolis majusculis crassis remotis rotundatis obtusis vel subretusis mucro-
natis petiolulo incrassato insidentibus, racemis paucifloris bracteatis folio
æquilongis vel brevioribus, floribus majusculis pedicello dimidio breviore
flexuoso tereli adpresse albo-setuloso suffultis, calycis crebre albo-setulosi
herbacei tandem membranacei dentibus acuminato-triangularibus aculis
intus dense albo-hirtis subsericeis tubo 2 '/s-plo brevioribus tandem
patulis vel reflexis (tribus inferioribus sublongioribus), pelalis aureis,
vexilli rotundati apice retusi a medio reflexi plicis manifestis brevibus +
parallelis ipsius quartam parleım æquantibus, alis lineari-oblongis aculius-
eulis planis marginibus tandem involutis carina apice truncata emarginata
brevioribus, ovario dense adpressissime argenteo-sericeo, stylo glabro
infra apicem unilateraliter albo-barbato, legumine juvenili crebre setuloso
secus suturam albo-sericeo, maturo lutescenti-pargameo sparse albo-
setuloso apice hiante. autumno.
Pamir, prov. Goran; ad Seis, 2600 m. s. m., die 5. octobri 1898,
ig.Ove Paulsen (exsic. 1459).
Maasse: Strauch von 1-2 m. Höhe; Blätter sammt dem nur 1,5 cm.
langen Blatistiele 7,5 cm. lang; Blätichen 18 X 17 mm. lang und breit
odar etwas kleiner, bis zu (die obersten) 10 7 mm. herab; Blüthen-
stiel eiwa 1,2 cm. lang, Kelch 7 mm. lang und über die Spitzen der
Kelchzähne gemessen, ebenso breit; Fahne 2 cm., Flügel 1,6, Schiffchen
1,8 cm. lang; Hülse (ohne Fortsatz) 5,4 em. lang und fast 5 em.
breit.
Auch dieser Strauch gehört zu der mit C. eruenta Ait. verwandten, in
Central-Asien offenbar reichlicher differenzierten Arten-Gruppe, welche
durch klaffende Hülsen ausgezeichnet ist, in der aber C. cruenta selbst
durch Blüthenfarbe und die so sehr kurzen Alae (sie sind nur halb so
lang wie das Schiffchen) isolirt dazustehen scheint, während die mit
C. persica Boiss. näher verwandten Formen wieder einen besonderen
Verwandischafiskreis bilden. In diesen letzteren gehört auch €. Paulsent,
ist aber durch die grossen Blättchen, die auffallend weisse Rinde der
heurigen Zweige, die weisse, reichliche Behaarung, die langen Kelchzähne
und die kurzen Alae auch von v. Buhsei B. anscheinend durchgreifend
48 BULLETIN DE 1.’ HERBIER BOISSIER (2me SER.). (80)
verschieden. C. gracilis Fr. et Sint. ist schon habituell, dann durch die
kleinen Blättchen, Blüthen und Hülsen viel mehr abweichend.
Es ist bei dieser Gelegenheit anzumerken, dass alle Coluiea-Arten
einander habituell ganz ähnlich sind; es bedarf eingehender Unter-
suchung. um die Unterschiede zu erkennen. Das ziemlich reichliche
Material, das mir jetzt vorliegt, habe ich diesmal neu studiert und bin zu
einigen nicht durchaus bekannten und jedenfalls im Zusammenhang
darstellenswerthen Ergebnissen gelangt. Diese sind folgende:
C. arborescens L. habe ich in unzweifelhafter Form nur aus den
Gebieten von Spanien bis Nord-Griechenland (Parnes), Bosnien (Travnik)
und Niederösterreich (Wien).
Die von mir selbst früher als C. arborescens bestimmten Pflanzen vom
Blocksberg bei Ofen, sowie aus Galatien (Manissadjan N° 96 und 96c)
sind unter sich und wohl auch mit C. armena Boiss. et Huet, eine übrigens
nur schwach geschiedene Form, identisch.
Die von Halacsy bestimmte C. arborescens aus der Krim (Callier No 0,
23. 1V..1895) ein Theil der von Heldreich so benannten Form von Parnes,
dann die von mir bestimmte aus Thessalien (Sintenis No 396 von Kalam-
baka *), dann die früher von Velenovsky als C. arborescens bezeichnete
später aber richtig gedeutete bulgarisch-rumelische Form (Striberny v.
Stunimak in verschiedenen Ausgaben). dann dasjenige, was ich
C. arbor. var. melanotricha genannt hatte, ist alles ein und dasselbe und
mit C. melanocalyx Boiss. identisch. Der Verbreitungsbezirk dieser
Form reicht also von Nord-Griechenland durch Rumelien und Thessalien
einerseits bis in die Krim, anderseits durch Bithynien (Angora : Born-
müller 3027). Paphlagonien (Tossia : Sintenis 3882) und Galatien (Amasia:
Bornmüller 2696; Manissadjian 965) bis Armenien (Karput: Sintenis
999 und 578). Aus allen diesen Gebieten liegt mir Material vor.
Ob die nordpersisch-turkmenische C. persica v. Buhsei Boiss. von
C. persica nicht durchgreifender verschieden ist, als aus der FI or.
hervorgeht, kann nur nach Ansicht von genügend vollständigem Material
der G. persica Boiss. selbst entschieden werden.
*) Ich konstatire entgegen Halacsy widerholt, dass der Ort Kalambaka und
nicht Kalabaka heisst. Dörfler hat die Halacsy’sche auf einigen nicht authen-
iischen Karten vorhandene falsche Schreibweise so imponiert, dass er in einem
seiner Tauschkataloge einen von mir gegebenen Speziesnamen « Kalambakensis »
flugs in « Kalabakensis» umändert.
(Fortsetzung folgt.)
we
>
CARICEÆ NOVÆ
VEL MINUS COGNITÆ
VON
Georg KÜKENTHAL
in Grub a/F. bei Coburg.
1. Schœnoxiphium Clarkeanum Kükenthal spec. nov.
Rhizoma cæspitosum. Culmus 20-40 cm. altus gracilis triqueter sub
spica parce scaber ad basin vaginis brunneis obtectus. Folia culmo bre-
viora 1 mm. lala plana herbacea. Spica 4-8 cm. longa lineari-oblonga
laxa. Spiculæ propriæ numerosæ ad 15 mm. longæ lineares pauciflor&,
superiores approximatæ inferiores remotiusculæ. Bractea ima foliacea
culmum superans evaginala, ceteræ squamæformes aristatæ. Spiculæ par-
tiales laterales interdum androgynæ in parte inferiore spicæ plerumque
unifloræ © cum rudimento floris superioris. Squamæ parvulæ ovatæ
oblusiusculæ pallide ferrugineæ purpureo-striolatæ marginibus hyalinæ.
Prophyllum squamam paullo superans anguste ellipticum 3 '/2 mm.
longum semiapertum vel utriculiforme obsolete trigonum pallidum pur-
pureo-striolatum in rostrum sublongum conicum marginibus scabrius-
culum ore hyalinum sensim attenuatum. Achænium 2'/2 mm. longum
oblongum erostratum. Rhachilla secundaria complanata binervis margi-
nibus ciliata in spieulis androgynis '/s achenii æquans, in unisexualibus
achænium paullo superans. Stylus et stigmata (3) brevia.
Hab. Sikkimhimalaya : Cho-le-la (Dr. King's collector!) ; Phari
(Dungboo!).
Am nächsten mit S. laxum (Nees) Kük. (= Kobresia laxa Nees) ver-
wandt, hauptsächlich durch die eiförmigen stumpflichen Tragblättchen
von bleichrostfarbenem Colorit und das kürzere breitere Prophyll
getrennt.
2. Schoenoxiphium caricinum Kükenthal spec. nov.
Rhizoma cæspitosum. Culmus ‘2-1 pedalis strictus firmus obtuse tri-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 1, 31 décembre 1903. k
50 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SER.). (2)
queter lævis. Folia culmo multo breviora perangusta canaliculato-plana
minute papillosa glauca rigida, vaginæ basilares brunneo-ferrugineæ.
Spica À '/e-2 cm. longa lineari-oblonga. Spiculæ propriæ 4-6 oblongæ
6 mm. longæ contiguæ. Bracteæ squamæformes, inferiores setaceæ inflo-
rescentiam superantes evaginanles. Spiculæ partiales paucæ plerumque 3,
ima androgyna, superiores plerumque unisexuales. Squamæ ovato-lanceo-
late acutæ vel truncatæ castaneæ marginibus hyalinæ e carina viridi + -
aristatæ. Prophyllum in spicula ima semiapertum in superioribus clausum
squamam superans oblongo-ellipticum 3 mm. longum obtuse trigonum
pallidum superne demum ferrugineum bicarinatum glabrum in rostrum
mediocre conicum antice fissum ore hyalino oblique sectum sensim desi-
nens. Achænium vix 3 mm. longum oblongum brevissime rostratum.
Rhachilla secundaria lata complanata albida binervis achænium sub-
æquans, bracteolæ floris sæpe rudimentariæ. Stigmata 3 mediocriter
longa.
Hab. Osttibet : Tongolo, Fürstentum von Kiala (Soulié n. 731! in
herb. Boiss.).
Der vorigen Art benachbart und mit ihr auf der Grenzscheide zwi-
schen Schenoxiphium und Carex stehend. Dass die Trennung dieser
beiden Gattungen nur unter phylogenetischem Gesichtspunkt festge-
halten werden kann, wird durch diese und mehrere indische Arten
bewiesen.
3. Kobresia Prainii Kükenthal spec. nov.
Rhizoma dense cæspilosum. Culmus 12-20 cm. altus strietus gracilis
obsolete triqueter lævis ad basin vaginis brunneis valde lacerantibus
obtectus. Folia culmo breviora setaceo-convoluta. Inflorescentia dioica.
Spicula 4 æque atque © late linearis 10-12 mm. longa 2 mm. lata
utrinque attenuata densa. Squamæ majusculæ anguste lanceolatæ mucro-
nat cinnamomeæ dorso viridinerviæ marginibus hyalinæ. Prophyllum
oblongo-ellipticum 3 mm. longum marginibus supra medium connatis
enervium glabrum. Achænium inclusum obovato-oblongum 2 mm. longum
erostralum.
Hab. Himalaya : Bhutan : Ky-00-la (Dungboo n. 2241).
Gehört zur Section Hemicarex (Benth.) C. B. Clarke in Hook. f. Flor.
Brit. India VI (1894), 69%.
4, Uncinia fuscovaginata Kükenthal sp. nov. = U. compacta
var. divaricata Hook. f. Handb. New Zeal. Fl. (1867), 309 partim
U. compacta var. viridis C. B. Clarke in Journ. Linn. Soc. XX (1883), 395.
Rhizoma breviter stoloniferum crassum lignosum. Culmus 10-25 cm.
(3) G. KUKENTHAL. CARICEÆ NOVE. 51
altus leviler incurvus rigidus acute triqueter angulis scaber ad basin
vaginis aphyllis integris fuscis nervosis satis longe obtectus. Folia
culmum superantia 2-3 mm. lata plana carinala rigida. Spicula 3-6 cm.
longa 3-4 mm. lata lineari-oblonga apice interdum subelavata densiflora
in partem g' brevem sensim abiens. Squamæ © oblongo-lanceolatæ
obtusiusculæ pallide ferrugineæ dorso viridi trinerviæ apice hyalinæ.
. Utriculi squamas paullo superantes erecti 7 mm. longi subobovato-
oblongi stramineo-virides glabri tenuiter plurinervosi basi spongiosa in
stipitem contracti apice sensim brevirostrati. Achænium subobovato-
oblongum. Stylus villosulus pyramidalis basi disciformi insidens. Rha-
chilla secundaria utriculum duplo superans.
- Hab. Neuseeland : Nordinsel : Ruahine Mount. (Colenso n. 76 et 1640
ex C. B. Clarke).
Südinsel : Berge von Nelson (Cheeseman!) und Can-
terbury (Cockayne n. 7789! 7790! 7796! 78071)
Diese früher mit U. compacta vereinigte Art besitzt eine Reihe wich-
tiger Charaktere, welche ihre Abtrennung fordern. Das Rhizom ist kräf-
tiger entwickelt, treibt aber nur kurze Stolonen. Der Halm ist starrer
und an den scharfen Kanten immer rauh, seine Basis ist mit braunroten
Scheiden bekleidet. Die Aehre ist verlängert lineal und an der Spitze
etwas keulig. Dib Tragblätichen bleiben länger an der Spindel. Die
erheblich längeren Schläuche stehen aufrecht, verbreitern sich oberwärts
und entbehren des Glanzes. Der persistente pyramidale Griffel ist dicht
mit Haaren bedeckt.
5. Garex Prainii Kükenthal spec. nov.
Culmus 40-60 cm. altus strietus subfirmus compresso-triqueler lavis.
Folia culmo breviora 4 mm. lata plana mollia. Spica 6-10 cm. longa in
cireuitu oblonga. Spiculæ 4-5 androgynæ oblongæ 2-3 cm. longæ supe-
riores sessiles approximatæ, inferiores 2 paullum remotæ et + exserte
peduneulat& basi ramosæ, ramuli ex utriculo fertili enati. Bracteæ infe-
riores 2 foliaceæ culmum superanles evaginantes, superiores squamæ-
formes aristalæ. Squamæ majusculæ ovale mucronat& ferrugineæ pur-
pureo-striolatæ marginibus late hyalinæ dorso viridi trinerviæ. Utriculi
squamas superantes suberecti membranacei 5 mm. longi ovato-elliptici
obsolete trigoni olivacei purpureo-striolati bicarinati cæterum enervii
Superne pubescentes in rostrum conicum dimidio brevius ore hyalinum
sensim altenuati. Achænium 3 mm. longum ellipticum cœæsium. Styli
basis cylindrica. Rhachilla secundaria adest.
Hab. Sikkimhimalaya : King’s native Collector!
52 BULLETIN DE 1 HERBIER BOISSIER (2° SER.). (4)
Eine Art des Subgenus Indocarex Baillon, welche ich mit C. munda
Boott, C. fragilis Bootl, C. dissitiflora Franch., C. curticeps C. B. Clarke.
C. curvata Boott und C. nikoensis Franch. et Sav. in einer Section
Pseudoschenoxiphium mihi vereinige, Sie steht C. curticeps C. B. Clarke
am nächsten.
6. Garex pyramidalis Kükenthal spec. nov. — C. bengalensis
Böck. Mss. non Roxb. — C. Wahlenbergiana C. B. Clarke in Dur. et
Schinz, Consp. Fl.afr. V. 691 partim.
Rhizoma lignosum elongatum. Culmus pedalis firmus triqueter lavis
ad basin vaginis purpureis parce reticulato-fissis oblectus. Folia culmum
superanlia 4-5 mm. lata marginibus revoluta supra vesiculoso-aspera
coriacea in acumen longum triquetrum scaberrimum producta. Inflores-
centia depaniculata 40-15 cm. longa stricta interrupta. Paniculæ partiales
5-6 singulæ in ambitu pyramidales lax®. superiores approximatæ infe-
riores 2 remotæ longe exserle pedunculatæ, pedunculi subfirmi scabri.
Rhachis dense hirta. Bracteæ foliaceæ longe vaginantes. Ramuli demum
divaricali pauci- vel monoslachyi. Spiculæ oblongæ 1 cm. longæ laxæ
demum divaricale androgynæ (pars brevior). Squamæ lanceolato-
ovatæ ferrugineæ nitidæ glabræ vel parce pilosæ multistriatæ e nervo
dorsali elarıore mucronatæ. Utriculi squamas paullo superantes patentes
lanceolati 4 mm. longi ferrugineo-olivacei plurinervosi glabri basi atte-
nuati marginibus superne scabri in rostrum mediocre latiusculum biden-
tatum sensim attenuati. Stigmate 3.
Hab. Central-Madagascar : Ost-Imerina : Andrangoloaka im Urwald-
schatten (Hildebrandt n. 37451).
Am nächsten mit C. ramosa Schk. verwandt, aber Rispe einfach, pyra-
midal, Aesie sparrig abstehend, Aestchen kleiner und kürzer männlich,
Schuppen dunkler, stachelspitzig, Schläuche kahl lanzettlich nicht tief
gezähnt.
7. C. Clarkeana Kükenthal spec. nov.
Culmus 120 cm. altus firmus obtusangulus lævis. Folia culmum sub-
æquantia À cm. lata plana coriacea glauca. Inflorescentia depaniculata
75 cm. longa gracilescens inlerrupta. Paniculæ partiales 9, mediæ gemi-
natæ, reliquæ singulæ in ambitu oblongo-lanceolatæ longe distantes per-
laxæ inæqualter exserte pedunculatæ ; peduneuli subfirmi scabri. Rhachis
dense hispida. Bracteæ foliaceæ longe vaginantes. Ramuli oblique
patentes. Spiculæ numerosæ approximatæ demum divaricalæ ovatæ
5-6 mm. longæ androgynæ (pars g' brevis), bracteolis squamæformibus
pilosis longe aristalis suffullæ. Squaméæ ovatæ mucronalæ pallide ferru-
(5) G. KUKENTHAL. CARICEÆ NOVÆ. 59
gineæ purpureo-striolatæ carinat®. Utriculi squamas multo superanles
oblique patentes trigoni non inflati ex ovato lanceolati A mm. longi
plumbeo-ferruginei plurinervosi glabri marginibus ?/s setulosi in rostrum
longum conicum incurvum bidentatum subsensim attenuati. Achænium
elliplicum. Styli basis non incrassata tortuosa. Stigmala 3.
Hab. Hinterindien : Halbinsel Malakka : Perak {L. Wray n. 41041).
Wie die vorige zu Indocarex und zwar in die Verwandtschaft der
malayischen Carex Rafflesiana Boott gehörig, von welcher sie durch sehr
lockere Rispen II Grades, durch eiförmige bleich rostfarbene Tragblätt-
chen und durch eiförmig-lanzettliche bleifarbene Schläuche abweicht.
8. Carex Soyaeensis Kükenthal sp. nov. — C. Buxbaumü
Franch. in Nouv. Arch. Mus. 3. sör. IX (1897), 149 partim.
Rhizoma cæspitosum. Culmus pedalis tenuis compresso -Lriqueter
sursum scaber dense papillosus inferne foliatus. Folia culmo breviora
3 mm. lata plana mollia dense papillosa. Spiculæ 5. terminalis gynæ-
candra (i. e. basi g'), reliquæ Q oblongo-cylindricæ 1-2 em. longe sub-
laxifloræ, superiores g' approximatæ sessiles, inferiores remotiusculæ
subsessiles. Bracteæ evaginantes, ima foliacea culmum subæquans.
Squamæ parvulæ oval» obtusæ vel mucronatæ fuscæ dorso viridi 1-
» nerviæ. Utrieuli squamis latiores longioresque vix 3 mm. longi sub-
erecti membranacei ovali inflato-Lrigoni pallide virentes pluricostati
dense papillosi rostro brevissimo {runcalo vel emarginato apieulati.
Achænium laxe inclusum late obovatum trigonum. Stigmala 3.
Hab. Japan : Yesso : Cap Soya (Faurie n. 7230! in herb. Boiss.).
Steht zwischen Carex obscura Nees und C. Augustinowiczii Meins-
hausen.
9. Carex aphyllopus Kükenthal sp. nov.
Rhizoma stoloniferum. Culmus bipedalis gracilis compresso-triqueter
apice scaber ad basin vaginis aphyllis purpureis parce rubro-reticulatim
fissis longe vestilus. Folia accrescentia culmo breviora longiorave 3-5 mm.
lata plana breviter acutata graminea longe vaginantia, ligula elongata.
Spiculæ %, superiores 2 g’ lineares 2-3 cm. longæ contiguæ pedunculatæ,
Q 2 (s&pe androgynæ) cylindricæ 3 cm. longæ densifloræ basi laxiores
parum remolæ exserte pedunculatæ, pedunculi setacei scabriusculi. Brac-
teæ foliaceæ evaginanties ima inflorescentiam æquans. Squamæ J' ovatæ
‘acutiusculæ fusco-ferrugineæ marginibus anguste hyalinæ nervo flavo
percursæ, © lanceolato-ovatæ fuscæ acuminatæ vel e dorso late viridi tri-
nervi -+ aristatæ. Utriculi paullo breviores ovati plano-convexi 3 mm.
longi olivacei obsolete nervosi glabri sæpe purpureo-punctali marginati
ms
54 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (6)
acuti rostro brevi integro excurvo apiculati. Achænium laxe inclusum
obovatum. Stigmata 2.
Hab. Japan auf Berggipfeln von Nippon : Mt. Tateyama (Matsumura!),
Gipfel des lide (Faurie n. 1687!), Chokkaisan (Faurie n. 27761); Rüshiri
(Faurie n. 2756!); Schikoku : Shimidsutoge (Makino n. 167! in herb.
horti petrop.).
Wahrscheinlich in die Gruppe der Carex salina, torta, omskiana ete.
zu stellen.
16. Carex appendiculata (Trautv.) Kükenthal sp. nov.
C. acuta var. appendiculata Trautv.in Florul. ochot. phænog. (1856), 100.
C. cæspitosa Böckel. in Linnæa XL (1876), 427 pro minima parte
(sc. sola planta mandshurica).
C. vulgaris Komarov Flor. Manshur. I (1901), 365,
Rhizoma descendens cæspitosum. Culmus 4-1 ‘/: pedalis gracilis acu-
tangulus scaber. Folia culmum æquantia 2 mm. lata plana marginibus
et Supra scabra longe acuminata, vaginæ basilares aphyllæ fuscæ parce
reticulatim fissæ. Spiculæ 3-5 anguste cylindricæ, terminales 4-3 d'
3 cm. longæ, reliquæ 2-3 © remotiusculæ 2-5 cm. longæ densifloræ basi
laxiores erectæ superiores breviter ima longepedunculatæ. Bracteæ
foliaceæ evaginanles, ima inflorescentiam subæquans. Squamæ © anguste
oblongæ obtusiusceule fuscæ nervo dorsali viridi percursæ apice hyalino-
appendiculatæ. Utriculi latiores et paullo longiores membranacei elliptici
3 mm. longi plano-convexi pallidi tenuiter nervosi stipilati in rostrum
breve cylindricum ore emarginatum contracti. Stylus exsertus. Stigma ta 2.
Hab. Ostasien : Ostsibirien : Am Baikal (herb. horti petrop.!), Aldan
(Podjakonow!), Udskoi (herb. petrop.!); Mandschurei : Prov. Amur :
zwischen Ust-Strelotschnaja und der Mündung des Flusses Dseja (Radde
n. 14!); Prov. Sud-Ussuri; Küste (Wilford!); Nordcorea : Distr. Musang
(Komarov!); prov. Chamgion (Komarov!).
Eine gut ausgeprägte Art, welche lange verkannt wurde. Carex forsi-
cula Franch. et Sav., C. Buekii Wimmer und die 3 folgenden Arten sind
ihre nächsten Verwandten.
11. Carex Reuteriana Boiss. in Pug. Pl. nov. (4852), 116;
Willk. et Lange Hisp. I, 122.
C. vulgaris forma Christ in Car. Cat.; C. gracilis var. angustifolia forma
Reuteriana Kükenthal in Allg. bot. Z. III (1897), 174; C. Goodenowii var-
ß Reuteriana Daveau in Cyp. Portug. (1892), 56.
Rhizoma cæspitans et stoloniferum. Culmus 1-2 pedalis gracilis firmus
triqueter lævis fere ad medium usque foliatus. Folia culmo breviora
(7) G. KUKENTHAL. CARICEÆ NOVÆ, 55
accrescentia 2-3 mm. lata plana acuminata longevaginanlia, vaginæ bası-
lares aphyllæ purpurascentes parce reticulatim fissæ. Spiculæ 4-5, termi-
nalis À Z cylindrica 2-3 cm. longa (interdum altera brevior addita),
reliquæ 2 2-5 cm. longæ tenuiter cylindricæ subclavatæ densi- basi laxi-
floræ, superiores Z' approximatæ subsessiles, ima remotiuscula peduncu-
lata, erectæ. Bracteæ foliaceæ inflorescentia breviores angustæ. Squum&®
parvulæ oblongæ obtusiusculæ atro-sanguineæ nervo flavido percursæ.
Utriculi longiores latioresque membranacei parvuli 2-3 mm. longi ellip-
tici plano-convexi straminei nervosi rostro brevissimo colorato apiculati.
Stigmala 2.
Hab. An Gebirgsbächen von Portugal : Braganza (Link!), Serra do
Gerez (Moller Fl. lusit. exsicc. n. 832!) und Westspanien : Altcastilien, La
Granja (Reuter!) (Hispania, Herb. Pavon!).
Ich habe C. Reuteriana früher nach unvollkommenen Exemplaren zu
C.gracilis Gurt. gezogen,sehe aber jelzt,nachdem ich reichlicheres Material
erhalten habe, meinen Irrtum ein und fasse sie mit Boissier als eigne Art
Westiberiens. Das spärliche Fasernetz der untersten Blattscheiden,
welche nicht gekielt sind, nebst dem schmaleren kürzeren Blattwerk und
den sehr kleinen Schläuchen unterscheiden diese Art gut von C. Buekü.
12. Garex panormitana Guss. Fl. sic. Syn. II (1843), 575; Parlat.
Fl. ital. II (1852), 184; Bertol. Fl. ital. X (1854), 133; C. acuta b. panor-
mitana Arcangeli Fl. ital. ed. II (189%), 91; C. stricta Böck. in Linnæa 40
(1876), 426 partim (sc. sola planta panormilana); C. Kochiana Kükenthal
in Allg. bot. Z. III (1897), 455 non DC.
Rhizoma cæspitans et stoloniferum. Culmus 30-50 cm. altus gracilis vel
rigidulus apice cernuus acutangulus lævis fere ad medium usque foliatus.
Folia culmo breviora accrescentia 3 mm. lata plana carinata marginibus
revoluta, inferiora perbrevia longevaginantia breviler acuminata, vaginæ
tenuiter sed conspicue reliculatim fissæ, basilarium nonnullæ aphyllæ
purpureæ carinatæ. Spiculæ 4-5, terminales 1-2 Z contigu& cylindricæ
3-7 cm. longæ, © 2-3 cylindricæ 4-7 cm. longæ densi. basi laxifloræ apice
sæpe remoliusculæ, superiores sessiles, ima brevipedunculata sub-
nutans. Bracteæ foliaceæ evaginantes, ima inflorescentiam æquans.
Squamæ © lanceolato-oblongæ subacutæ vel obtusæ atro-sanguineæ nervo
viridi percursæ marginibus conspicue hyalinæ. Utriculi æquilongi sed
. latiores late elliptici 3 mm. longi compressi membranacei flavescentes
sæpe purpureo-maculati obsolete paucinervosi valde marginati brevissime
stipitati rostro brevi cylindrico ore inlegro vel emarginato apiculati.
Achænium laxe inclusum. Stigmata 2.
56 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SÉR.). (8)
Hab. Sicilien : Flussufer bei Palermo am Meerbusen Oreto (Todaro
n. 1114 ex p.!), Ponte delle Gracie (Citarda!).
In Allg. bot. Z. II (1897), 155 hatte ich die Pflanze Todaro’s mil C. aeu-
tiformis var. Kochiana DC. identificiert. Diese Bestimmung erfolgte auf
Grund von Exemplaren, welche ich von Herrn Professor Borzi in Palermo
erhielt. Gelegentlich der Durchsicht der Carices des berliner botanischen
Museums entdeckte ich aber, dass Todaro n. 1114 sich aus 2 verschie-
denen Arten zusammenselzt, von welchen die eine mit jenen Exemplaren
Borzi’s übereinstimmt, die andere zu der Pflanze gehört, welche Citarda
an der Ponte della Gracie auffand. Was die ersiere anlangt. so muss ich
bekennen, dass ich mich einer falschen Bestimmung schuldig gemacht
habe. Die schmalen © Aehrchen verführten mich, auf C. Kochiana zu
schliessen, während eine genauere Untersuchung der Schläuche keinen
Zweifel lässt, dass C. riparia vorliegt. Der zweite Art ist die echte
C. panormitana Guss., welche in der Tat zwischen Carex stricta und
C. acuta intermediär ist, ohne jedoch, wie ich anfangs vermutete,
hybriden Ursprungs zu sein. C. panormitana gehört vielmehr in dieengere
Verwandtschaft von C. Bucki Wimmer und C. Reuteriana Boiss. Von der
ersteren (rennen sie das viell dünnere Fasernelz der Basalscheiden, ihr
glatter Halm. die kürzeren schmaleren Halmblätter, die entfernteren
Aehrchen, die häutig berandeten © Tragblättchen und die grösseren
elliplischen zusammengedrückten Schläuche. Carex Reuteriana weicht
durch weniger entwickeltes Fasernetz. schmalere Blätter. dünnere Aehr-
chen und kleinere Schläuche ab.
13. Carex fuscovaginata Kükenthal sp. nov.
Rhizoma cæspitans et stolones validos emittens. Culmus 1'/2 pedalis
strictus firmus acutangulus superne scaber inferne foliatus. Folia culmo
breviora vel subæquantia 5 mm. lala plana carinata marginibus revoluta
rigidiuscula læte viridia in acumen breve triquetrum producta, vaginæ
imæ fusco-purpureæ ex parte aphyllæ parce in fibros dissolutæ. Spiculæ 4-5
tenuiter cylindricæ, terminales 4-2 4 3 cm. longæ, reliquæ Q 2-5 cm.
longæ densifloræ obtusæ erectæ superiores approximatæ subsessiles, ıma
remota brevipedunculata. Bracteæ foliaceæ evaginantes, ima inflores-
centiam subæquans. Squamæ © oblongo-lanceolatæ subacutæ atro-pur-
pureæ dorso viridi 4-3 nerviæ. Utriculi longiores latioresque membra-
hacei ovati 2 mm. longi biconvexi stramineo-virentes nervosi purpureo-
granulosi brevissime stipilati in rostrum breve cylindricum ore integrum
abrupte contracti. Achænium laxe inclusum obovatum. Stigmata 2.
Hab. Altai (Gebler n. 125! in herb. hort. petrop. pro €. acuta.
(9) G. KUKENTHAL. CARICEÆ NOVÆ. 37
Sehr an C. Buekii gemahnend, aber durch des dünne Fasernetz sofort
zu unterscheiden.
14. Garex glandulifolia Kükenthal sp. nov.
Rhizoma crassum eæspitosum. Culmi plures laterales 12-18 cm. alti
debiles compressi papillosi basi foliis brevibus purpureo-viridibus longe
vaginantibus vestitus. Folia fasciculorum sterilium culmo subæquilonga
6-9 mm. lata plana basi plicata breviter acuminata glauca rigida supra
nervo mediano elevato luteo-glanduloso et scabrido percursa, vaginæ
basilares atrofuscæ partim aphyllæ. Spiculæ 4-5 remotæ exserte peduncu-
latæ erectæ (peduneuli setacei scabri), terminalis 1 5 linearis 10-12 mm.
longa, reliquæ © lineari-oblongæ 1-1 ‘/2 cm. longæ laxi- et pauci- (4-)}
floræ. Bracteæ tubuloso-vaginantes fuscæ elaminiferæ inferiores breviter
aristatæ. Squamæ d ovatæ dense imbricatæ pocilliformes subobtusæ
fuscæ: apice anguste hyalinæ nervo dorsali flavido percursæ, @ obovato-
oblongæ truncatæ fuscæ e dorso viridi trinervi breviter ciliato-mucro-
natæ. Utrieuli squamas superantes 5 mm. longi obovato-oblongi obsolete
trigoni straminei nervis 2 marginalibus prominentibus instructi cæterum
enervii pubescentes in slipitem longe attenuati apice in rostrum mediocre
conicum ore fusco subemarginatum rectum subabrupte desinentes. Fila-
menla basi connata. Stigmata 5.
Hab. Centralchina : Prov. Hupeh (Henry n. 5467!).
C. digitata, pedifornus, etc. benachbart.
15. Carex eriocarpa Haussknecht et Kükenthal sp. nov.
Rhizoma lignosum cæspitosum. Culmus 20-45 em. altus gracilis obsolete
triqueter sublævis inferne foliatus basi vaginis brunneis cinctus. Folia
culmum subæquantia { ‘/2-2 mm. lata plana longe attenuata submollia
læte viridia. Spiculæ 2 parum remotæ, terminalis 4 subclavato-oblonga
10-18 mm. longa pedunculata, lateralis © oblongo-ovata 4-1 ‘/2 cm. longa
erassa densiflora brevipeduneulata erecta. Bractea selacea inflorescentia
brevior vix vaginans. Squamæ © majusculæ lanceolatæ acuminatæ atro-
fuscæ e carina flavo-virente + mucronatæ, g' oblongo-ovatæ. Utriculi
squamas longe superantes suberecti membranacei 6-7 mm. longi lanceo-
lato-oblongi compresso-trigoni stramineo-virentes dense adpresso-hirti
obsolele nervosi basi attenuati marginibus hispidi apice in rostrum
longum conicum antice linea longitudinali fusca sulcatum ore fusco
-oblique sectum demum bidentulum sensim desinentes. Achænium ovale.
Styli basis æqualis. Stigmata 3 longa.
Hab. Türkisch Armenien : Egin, Felswände am Euphrat (Sintenis
n. 22491).
38 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (10)
Diese in die Section Frigidæ gehörende Art wurde mir von meinem
versiortenen Freund Haussknecht unter obigem Namen zugeschickt. Ich
kann die Vermulung H., dass es sich um eine neue Art handelt, nur
bestätigen, und habe nach dem in meinem Besitz befindlichen Exem-
plar eine Beschreibung entworfen.
16. Carex tristis M. Bieb. var. pendulina Kükenthal var. nov.
C. frigida var. densa Meinsh. Act. hort. petrop. XVII (1901), 359;
C. ferruginea Steven in M&m. Mus. Mosc. IV (1813), 68 non Scop.;
C. tristis var. Steudel Syn. Cyp. (1855), 236.
Planta gracilis. Gulmus 15-20 m. altus gracilis apice cernuus. Folia non-
nisi 1 ‘/2-2 mm. lata. Spiculæ plerumque 3 remotiusculæ tenues, termi-
nalis Z', laterales @ pedunculatæ cernuæ. Squamæ lanceolatæ acumi-
natæ fusco-ferrugineæ marginibus anguste hyalinæ. Utriculi squamas
subduplo superantes 6 mm. longi anguste oblongi pallidi in latere utro-
que nervo elevato percursi fere glabri in rostrum longissimum desinentes.
Hab. Caucasus : In den Gebirgen von Dariel und Wladikawkas
(Ruprecht!); Ossetien (Marcowicez!); Lazistan : Djimil (Balansa, n. 994
ex p.!).
Eine sehr bemerkenswerte Abänderung, doch an denselben Stand-
orten wie die typische Form gefunden und durch Uebergänge mit dieser
verbunden. Bei dieser Gelegenheit constatiere ich, dass ich typische
C. tristis ausser dem Caucasus nur aus West- und Centralasien gesehen
habe. Alles, was von Siebenbürgen als C. iristis ausgegeben worden ist
(auch Magnier, n. 3006! und Kneucker n. 207!), gehört zu C. semper-
virens. C. tristis ist viel robuster und breitblättriger, die 2-% oberen
Aehrchen sind zusammengedrängt, teilweise 4 teilweise androgyn und
das unterste entfernt stehende ist rein ©, auch sind die Schläuche etwas
länger geschnäbelt. Die Form der Schläuche ist sonst die gleiche und da
sich namentlich im Caucasus viele Zwischenglieder finden, so kann ich
C. tristis nur den Rang einer Unterart zu erkennen.
17. Garex rugulosa Kükenthal sp. nov.
Rhizoma stolones validos emittens. Culmus 1 ‘/ pedalis validus acu-
tangulus superne scaber basi vaginis brunneo-purpureis mox marcescen-
tibus obtectus ad medium usque foliatus. Folia culmo breviora 6-8 mm.
lata plana carinata acuminata septato-nodulosa rigida. Spiculæ g 3 con-
tiguæ cylindricæ 3 cm. longæ, 2 2-3 remotiusculæ erectæ cylindricæ
crassæ 3-6 cm. longæ 8-10 mm. latæ densifloræ basi laxiores superiores
subsessiles ima brevipedunculata. Bracteæ foliaceæ ima inflorescentiam
superans breviter vaginans. Squamæ majusculæ conformes late ovatæ
(11) G. KUKENTHAL. CARICEÆ NOV. 39
obtusæ badiæ marginibus hyalinæ e dorso tricostato in mucronem vel
aristam validam excurrentes. Utriculi squamas superantes suberecti
coriacei 6 mm. longi ovato-conici sordide olivacei plurinervosi glabri
rugulosi basi contracli apice in rostrum breve latum grosse bifurcatum
sensim desinentes, crures rostri porrecli. Achænium utrieulo brevius.
Siyli basis æqualis. Stigmata 3 mediocriter longa crassa.
Hab. Nordjapan : Yesso : Hakodate (Dr. Albrecht in herb. hort.
petrop.!); Nordnippon : Aomori (U. Faurie, n. 1139!).
Steht C. riparia Cart. um nächsten.
18. Carex Tasmanica Kükenthal sp. nov.
Rhizoma cæspitosum. Culmus 20 em. altus strictus firmus triqueter
lævis ad basin vaginis brunneis marcescentibus obtectus. Folia culmum
superantia 2 mm. lata canaliculata coriacea. Spiculæ 3-6, lerminalis 1
(raro 3) 5 linearis pedunculata, © 2-3 basi floribus paucis 5 instructæ
oblongæ 5 cm. longæ densifloræ brevipedunculatæ, ima remota. Bracteæ
foliaceæ vaginantes culmum superantes. Squamæ © ovatæ pallide ferru-
gineæ dorso valide trinerviæ ex apice emarginato mucronatæ. Utriculi
squamas paullo superantes 3 mm. longi erecti coriacei ovali trigoni non
turgidi pallidi plurinervosi glabri basi contracti apice in rostrum mediocre
subconicum ore hyalino grosse bidentatum marginibus parce scabrum
vel læve subsensim attenuati. Achænium ovatum stipilatum. Stig-
mata 3.
Hab. Tasmanien : Dervent River (Rodway!), Mt. Dromedary (Rod-
way !).
Steht zwischen C. Raoul Boott, welche aber gynæcandrisches Termi-
nalährchen und 2 Narben besitzt, und C. litorosa Bailey, welche sich
durch kürzere sechsreihige Aehrchen und nervenlose geschwollene
Schläuche unterscheidet.
19. Carex Litwinovii Kükenthal sp. nov.
Culmus pedalis gracilis firmus obsolete ,triqueter lævis inferne
foliatus. Folia culmo multo breviora subcanalieulato-plana 1 '/2-2 mm.
lata mollia pallide viridia, vaginæ imæ brunneæ. Spiculæ 3, terminalis 4
lineari-oblonga sessilis vel brevipeduneulata 1 '/ cm. longa, © 2 oblongo-
ovalæ pauci- et densifloræ sessiles superior 4 contigua inferior remo-
tiuscula. Bractea inferior setacea inflorescentiam æquans breviler vagi-
“nans, superior squamæformis. Squamæ j oblongæ acutæ vel obtusæ
fuscæ marginibus hyalinæ flavo-carinatæ, Q concolores ovatæ acutæ bre-
vissime mucronatæ. Utriculi squamas paullo superantes membranacei
erecti subobovato-elliplici 4 mm. longi trigoni stramineo-virentes superne
60 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (12)
fusco-tincti obsolete nervosi satis adpresso-hirti basi contracti margi-
nibus hispidi apice in rostrum brevissimum ore fusco emarginatum
attenuati. Achænium ellipticum trigonum lateribus concavis. Sty li exserli
validi basis æqualis. Stigmata 3
Hab. Turkestan : ( snow! pro C. ferruginea, in herb. Meinshau-
seniano).
Macht den Eindruck einer verkürzten Form von C. tristis. die ziemlich
dicht behaarten Schläuche. der kräftige den Schlauch überragende
Griffel und das concavflächige Achänium sind aber umbedingt trennende
Charaktere.
ERRATA A LA FLORE DES ALPES D’ANNECY
Gustave BEAUVERD
Dans un récent fascicule du Bull. Herb. Boiss. (2e sér., tome II : 942 et seq.),
l'énumération du résultat de nos herborisations dans les Alpes d'Annecy conte-
nait quelques erreurs que nous prions nos lectenrs de bien vouloir rectifier
comme Sul :
page 942, « Mt Soudine », ligne 5 (Hieracium ulaciale var. giganteum Gr. el
Godr.) : en employant la nomene joue du Dr Saint-Lager in « Flore deser. du
Bassin moyen du Rhône », II, ed. 8 : 506 (1897), nous avons omis la synony-
mie indiquée « — H. Laggeri Schals Bip. » — Or les auteurs-éditeurs du Hie-
raciotheca Gallica, MM. Arvet-Touvet et Guess — auxquels nous sommes heu-
reux, en cette occasion, de leur réité
avant eu l’obligeante amabilité de revoir et nalen toules les Ep ipervières de nos
récoltes, nous font remarquer, tout en confirmant notre détermination, que
Hieracium Laggeri Schultz Bip. n'a rien du A. glaciale Lach.: c'est donc par le
nom seul de « H. Laggeri Schultz Bip. » que notre plante doit être désignée.
p. 945, ligne 10, au lieu de « Tragopogon majus var. dubius? » lire : T. orien-
talis L. forma ?
p. 945, ligne 17, au lieu de « Anthoxanthus odoratus », lire : Anthoxanthum
odoratum.
p. u ligne 3, après Sempervivum arachnoideum. au heu de « var. pilifer um
Jord. », lire : var. Dellianum Schn. et Lehm. — Cette race remarquable, répan-
due dalle les Alpes du Tyrol, n'avait pas encore été signalée, à notre connais-
sance, sur lerritoire francais!
p. 950, ligne 8, au lieu de « Hieracium pieroides Vill. », lire : I. pseudo-
Picris Arvet-Touvei.
Enfin, les Globularia nudicaulıs L. el Poa minor Gaudin, que nous indiquions
comme entièrement nouveaux pour la flore des Aravis (l. c. page 950), y avaient
été signalés, le premier en 1866 in Bull. Soc. bot. de France, vol. 43, p. cvı, et
le second par Gaudin lui-même, qui le récolla au Méry (ef. Gaudin, Agristol.
helv. I (1841) : 206) et I’y signala plus tard dans son Flora helvetica, À : 234
(1828). Depuis ceite époque. celle slalion n'a été recensée dans aucun des nom-
breux travaux de statistique floristique sur la région.
PLANTE HASSLERIAN/E
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D' ÉMILE ASS LER rame (SUISSE)
de 1885 a 19023
le Prof. D' R. CHODAT et le D" E. HASSLER
f (Suite.)
Passiflora chrysophylla Chod.
Plant. Hasslerian I. p. 75 et p. 187.
Var. typica Chod.
PI. Hassler. I, p. 187.
Suffrutex 0,8-1 m. petala alba, corona rosea, ia dumeto pr. Piribebuy, Jan.,
n. 6878.
Var. hastata Chod.
Pl. Hassler. I, p. 187.
forma solanacea.
Foliis minoribus ut in typo. tomento brevi griseo tectis.
Suffrutex suberectus, bası lignosus, cirrhosus, 0,4-0,6 m. petala alba, eorona
rosea, in dumelo glareoso pr. Concepcion, Sept., n. 7418.
forma apaensis.
Foliis majoribus 50/70 60/85 mm. minus molliter tomentosis, discoloribus.
Suffrutex scandens, 4-1,5 m. petala alba, corona cæsia, in dumelis pr. Bella-
vista, Apa, Nov. n. 7804.
Var. concepcionis nob.
Caule dense hirsuto, foliis longius 20-40 mm. petiolatis, limbis majuseulis,
hastatis, lobo mediano 50-80 mm. longo lateralibus 40-50 mm. longis, membra-
naceis, indumento minus adpresso, diametro florum ad 50 mm.
Suffrutex scandens 2-3 m. petala alba, corona laleritia, inter Bromelias ad
marginem silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7547.
Passiflora tricuspis Mart.
Flor. Bras. XIII, ı, p. 587: Chod. emend. PI. Hassl. I, p. 186.
Suffrutex scandens 1-2 m. petala alba, corona lilacina, in dumetis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7875b.
Var. brevifolia nob. |
Lobis brevioribus, latioribus, obtusis, secus nervos albis. Lobo mediano
40-45 mm. longo, 15-20 mm. lato, lateralibus 40-50 mm. longis, apicibus diver-
gentibus 60-80 mm.
Suffrutex 4-2 mm. petala alba, corona lilacina in dumetis pr. Bellavista, Nov.,
n. 7875 a.
62 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (294)
Passiflora rotundifolia L.
Spec. 235; Mart. Flor. Bras. XIII, 1, p. 587.
Suffrutex scandens, 0,8-1,2 m. petala alba, corona lilacina, ad marginem
silvæ in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7798.
Passiflora Hassleriana Chod.
Plant. Hasslerian. I. p. 74.
Var. grandifolia nob.
Foliis minus dense tomentosis, majoribus, lobis 50-70 mm. longis, apicibus
60-80 mm. divergentibus. medio 50-70 mm. lalis.
Suffrutex scandens 1-2,5 m. petala alba, corona lilacina, in dumeto pr. Bella-
vista, Apa, Nov., 7943.
Var. paraguariensis (Chod.) nob.
Chod. sub spec. in Plant. Hasslerian. I, p. 78.
Suffrutex an herba scandens, petala alba, corona lilacina, in campis pr.
Chololo, Dec., n. 6684.
Passiflora organensis Gardn.
Hook. Lond. Journ. Bot. IV, 104: Masters Flor. Bras. XII, r, p. 590.
Suffrutex scandens, 1-3 m. petala alba, corona alba, in dumetis pr. Bellavista,
Apa, Nov., n. 7875.
Passiflora capsularis L.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 186.
Passiflora Giberti N. E. Br.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 187.
Passiflora Maximilian: Bory.
Ann. Sc. Phys. Genève II, 149, t. 24; Mast. Flor. Bras. XIII, 1, p. 592.
Var. retusa nob. {
Foliorum lobo mediano late retuso haud obsoleto, bracteis filiformibus flori
approximatis quasi calyculum minusculum formantibus.
Suffrutex 1-2 m. scandens, petala alba, corona alba, in dumetis in collibus
pr. Tobaty, Sept., n. 6413; ad eandem variet. pertinet n. 3512. Pl. Hassl. I,
p. 186.
Var. expansa nob.
Lobis magis divergentibus longioribus lobo mediano obsoleto vel nullo,
bracteis sæpe a flore remotis, una approximata aliæ sat remotæ.
Suffrutex scandens 2-3 m. petala alba, corona nigra, ad ripam fluminis Para-
guay pr. Concepcion, Sept., n. 7333 id. n. 4011. Pl. Hassl. I, p, 186.
Passiflora cincinnata Masters.
Gardeners Chronic. 1868, p. 966 c. ic. Flor. Bras. XII, 1, p. 609.
Suffrutex scandens 2-4 m. petala violacea, corona atro-violacea, in dumetis
aridis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8130 et 81305.
Var. imbricata nob.
Differt lobis foliorum latioribus, imbricatis, minus profunde partitis.
Suffrutex flore simili 8130, in dumetis ad ripam rivuli in regione fluminis
Apa, Dec., n. 8130a; id. n. 1332 Plant. Hassl. I, sub. P. cœrulea L.
(295) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERHANÆ. 65
Passiflora violacea Vell.
Flor. Flumin. IX, tab. 84; Flor. Bras. XIII, 1, p. 612.
forma albiflora.
Suffrutex scandens, petala alba, corona violacea, in fruticetis insulæ Chaco-y
pr. Concepcion, Sept., n. 7498.
Passiflora cerulea L.
Ameen. Acad. I, 231, t. 10: Mart. Flor. Bras. XII, 1, p. 617.
Var. « Regnellii Mart.
Flor. Bras. XII, 1, p. 617.
Suffrutex scandens 4-8 m. petala flavo-virentia corona atro-violacea, in
dumetis pr. Tacuaral, Oct., n. 1240.
HYDROPHYLLACEZÆ
Cir. Plant. Hasslerian I, p. 78 et p. 179; Bull. Herb. Boissier VII.
Append. I, p. 78 et 2me ser. II, p. 737.
Quatre Hydrophyllacées en de nombreuses formes et variétés se trouvent au
Paraguay. Deux espèces sont nouvelles : Hydrolea mollis, H. paraguayensis el sa
Var. inerm's.
A l'exception de l’Hydrolea mollis, qui habite les campos rupestres du Centre,
elles sont toutes de marécages et de campos humides. On trouve partout :
Hydrolea paraguayensis, H. spinosa, sa var. inermis au Nord seulement.
L’H. glabra et sa var. spinosa n'ont été trouvées que dans le Nord.
Avec leurs belles grandes fleurs bleues, toutes ces espèces contribuent à
embellir les bords des marais et des étangs où les couleurs prédominantes sont
le rouge et jaune.
HYDROPHYLLACEÆ
Hydrolea spinosa L.
Spec. Plant. 328; Flor. Bras. VII, p. 394, t. CXXIX.
Suffrutex 0,5-1, petala cyanea, in campo humido San Bernardino, Jan.,
n. 3720.
Var. 8 inermis Spruce.
Mss; Benett in Flor. Bras. VII, p. 395.
Suffrutex 0,6-0,8, petala cœrulea, in palude sicco in regione fluminis Apa,
Dec., n. 8136; id. in campo humido pr. Bellavista Apa Dec., n. 8137.
Hydrolea mollis Chod.
Plant. Hassler. I, p. 78. _
Suffrutex spinosus 0,5-1, petala cyanea, in campo sicco Cordillera de Altos,
Jan. n. 3716; id. petala cœrulea, in glareosis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Jan., n. 6883.
64 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (296)
Hydrolea parayuayensis Chod.
Plant. Hassler I, p. 78.
Suffrutices 0,5-1,2, petala cœærulea, ad marginem silvæ pr. Caballero. Febr.,
n. 4897: id. in campo humido San Bernardino, Febr.. n. 3870:
forma grandifolia.
- Limbis 100/30 90/28 70/22 mın.
Suffrutex vel herba, 1-1,5 petala ecerulea in stagnis pr. Valenzuela in valle
fluminis Y-aca, Jan., n. 6921: id. in stagnis pr. Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n. 8485.
Var. inermis nob.
Omnis planta gracilior. inermis.
Herba 0,3-0,5 ın. petala cœrulea, ad marginem paludis in valle luminis Y-aca,
Jan., n. 6921 a.
Hydrolea glabra Schumach.
Pl. Guin. 161; Ben. in Flor. Bras. VII. p. 596.
Suffrutex 0,5-1 m. petala cœrulea, ad marginem paludis pr. Arrovo Primero
Apa, Febr., n. 8464.
Var. spinosa nob.
Caule lignoso, foltis anguslioribus 25/5 30/4 50/5 mm. spinis rectis, leretibus
glabris S-10 min. longis.
Suffrutex 0,8-1,2 petala cœrulea, in stagno in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec. n. 8159; id. pelala cæsia in campo humido pr. Bellavista,
Apa, Nov., n. 7981.
forma albiflora.
Petalis albo-lilacın?s. ;
‘ Suffrutex 0,8-1, petala albo-lilacina, in slagno eod. loco ut n. 8159. Dec.,
n. 8159.
OLACACEA
Une espèce d'Olacacée a été trouvée au Paraguay, le Armenia coriacea un arbris-
seau épineux des campos du Nord.
OLACACEÆ
Ximenia corracea Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 10, tab. 11, fig. 2.
Var. intermedia nob.
Spinossima, foliis coriaceis, petiolis ad % mm. longis, petalis 4,5 mm. lalis
disco conspicuo conico (an deest in aliis speciebus?) ovario æquilongo.
Var. magis ad X. americanam L. vertens, a qua differt caracteribus supra
indicatis
Frutex 3-4 m. pelala alba, in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa, Jan., n. 8408.
ANACARDIACEZÆ
- Quoique représentées par peu d'espèces, les Anacardiacées sont cependant
l'une des familles les plus importantes de la flore paraguayenne et y jouent un
(297) - R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 65
rôle prédominant dans certaines formations végétales. Des 14 espèces citées dans
notre énumération 12 sont spontanées.
Le Schinopsis Balansæ est le seul arbre paraguayen, duquel on peut dire qu'il
forme des silves: ce ne sont pas des forêts dans le sens de celles d'Europe
presque exclusivement constituées par une seule essence, mais dans certaines
stations du Chaco et en partie dans les forêts riveraines de la rive gauche du
Rio Paraguay, au-dessus du Rio Aquidaban, le Schinops:s Balansæ devient si
prédominant que ces formations méritent le nom de Quebrachales (forêts de
Quebracho) que l’indigène leur a donné. Dans ces mêmes parages se trouve aussi
le Schinus dependens.
Dans les forêts rupestres on lrouve : Astronium gracile et A. Balansæ, le
premier est un des plus hauts arbres des forêts paraguayennes.
Dans les forêts qui se sont formées sur l'emplacement des anciennes missions
jésuites on trouve ca et là encore un spécimen isolé du Schinus Molle qui y a été
cultivé autrefois.
Dans les campos : Arbres : Astronium fraxinifolium; A. Urundeuva ;
A. Candollei; Arbrisseaux : Schinus therebinthifolius et ses var.; Sch. wern-
mannicæfolius et ses var.; Sch. lentiscifolius et ses var.; Lithrea molleoides et
Anacardium pumilum.
Cultives dans les jardins : Anacardium occidentale et Schinus Molle.
Le bois du Schinopsis Balansæ est l’objet d’une grande exploilation commer-
ciale. Imputrescible, il fournit le matériel pour les travaux des ports, traverses
de chemin de fer, etc. Comme bois de construction il est peu utilisé élant très
difficile à travailler à cause de sa grande dureté (ce qui lui a valu son nom:
Quebracho — casse hâche). Aussi la note de Morong (Plants coll. Parag. p. 77)
concernant les ruines des missions jésuites de l'Est du Paraguay est erronée; les
constructions en bois qui y ont résisté plus de 250 ans ne sont pas en
Quebracho qu’on ne trouve pas dans cetle région, mais en Lapacho (Tecoma Ipe)
qui fournit également un bois d’une résistance à toute épreuve. La majeure
partie du Quebracho exploité est aujourd’hui utilisée dans les fabriques de tannin éta-
blies aux alentours des forêts mêmes; à l’aide de puissantes machines on pulvérise
le bois dur qui contient de 20-23 °/ de tannin (sec. Anisits.) qu'on extrait par
maceration. Ce produit est exporté en grande quantité sous forme d'extrait solide.
L’hypocarpe charnu de l’Anacardium occidentale contient un jus aigredoux
très aromatique, estimé pour la confection de limonades et de confitures.
Les différents Schinus fournissent des matières résino-aromatiques employees dans
la médecine populaire.
ANACARDIACEÆ
Anacardium occidentale L.
Spec. Plant. 548; Engl. in Flor. Bras, XII, 2, p. 219.
Arbor 6-8 mm., culta in hortis Asuncion, Sept. n. 1984.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 1, 31 décembre 1903. 5
66 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (298)
Anacardium pumilum St, Hil.
Ann. Sc. nat. I, ser. XIX, p. 272; Engl. in Flor. Bras. XII, 2, p. #11.
Frutex 0,5-0,8 m., petala alba, in campo pr. flumen Capibary, Dec., n. 5926:
id. floriferus et fructiferus, hypocarpium carnosum, edulis, sapore agridulei
aromatico ut in A. occidentali L. in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7727.
Schinus molle L.
Spec. Plant. 1467; Engl. in Flor. Bras. XII, 2, p. 382; DC. Monogr.
Phaner. IV, p. 333.
Arbor 10-12 m. petala ochroleuca, fructus roseus, in silvis pr. Jesus (anciennes
sn jésuites) in regione fluminis Alto Parana. Verisimiliter olim culta Jan.,
Schinus therebinthifolius Raddi.
Plant. Bras. 20; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 383.
Var. Selloanus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 384.
Frutex 2-4 m. petala albo-virentia, in dumetis pr. Curuguaty, Dec., n. 5808.
forma foliolis minoribus, racemis brevioribus.
Suffrutex 1-2 m. petala alba, in campo pr. Jtacurubi, Jan., n. 1759: eod
loco, Nov., n. 3516.
Var. Pohlianus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 384.
Frutex 2-3 m. petala albo-virentia, in dumeto pr. Ipe hu, Nov., n. 5256.
Var. Glaziowianus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 384.
Frutex 2-3 m. petala alba, in campo pr. flumen Carimbatay, Dee.,
n. 5823.
Schinus weinmanniefolius (Mart.) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 385; Mart. Mss.
Var. « Riedelianus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 385.
forma glabrescens.
Ramulis petiolisque glabrescentibus inflorescentiis laxe puberulis.
Suffrutex 0,5-1 m. petala albo-virentia in campo Yeruti, Dec., n. 5800.
forma pubescens.
Ramulis peliolisque puberulis, inflorescentiis pubescentibus.
Suffrutex an fruticulus 0,5-1 m. petala alba, in campis Cordillera de Altos,
Jan.,.n. 2973.
Var. £ pauciflorus Engl. -
Flor. Bras. XII, 2, p. 386.
Fruticulus 0,1-0,25 m. petala alba, in campo pr. flumen Carimbatay, Sept.,
n. 1593.
Var. intermedius nob.
Magis ad Sch. lentiscifolium vertens, sed ob foliola latiora 25/9 30/9 mm.
(299) R. CHODAT ET E. HASSLER, PLANTÆ HASSLERIANÆ. 67
partim ut in var. Riedeliana utrinque 2-3 dentatis huic specie atribuenda
est.
Frutex 1-1,5 m. petala albo-virentia, in campis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6870.
forma paucrjuga.
Foliis 2-4 jugis 30/9 32/12 mm. et minoribus.
Suffrutex 0,3-0,% m. petala alba, in arenosis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6914.
Schinus lentiscifolius L.
March. Anacard. 16%; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 386.
Var. angustifolia nob.
Foliis glabris subcoriaceis, petiolo æqualiter alato, foliolis 6-9 jugis lineari
lanceolatis utrinque acutis, apice mucronalis 30/5 95/4 40/5 mm. jet
Suffrutex 0,9-1 m. petala alba, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5422; eod.
loco. Nov., n. 5485.
forma flexuosa.
Ramis flexuosis, petiolis interjuga ad 20 mm. longis foliolis longioribus 45/5
96/4 50/5 mm.
Frutex 1-2 m. petala albo-virentia, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7909.
forma subobtusa.
Foliolis paulo latioribus apice subobtusis mucronulatis, 30/8 25/7 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in campo Apepu pr. flumen Tapiraguay, Dec.,
n. 5959.
Var. microphyllus nob. (an spec. nova).
Foliis glabris, petiolo 6-8 cm. longo, æqualiter anguste alato, foliolis 7-9
jugis impari pinnatis, obovatis basi et apice acutis mucronatis, crasse coriaceis,
magine revolutis vix articulatis.
Foliola lateralia 13/5 10/4 mm. terminalia minora 7/2 6/2 mm. interjuga
6-8 mm. longa.
Fruticulus 0,3-0,5 m. petala alba, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Dec., n. 5575.
Schinus dependens Ortega.
Dec. VII, 402; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 387.
8 obovatus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 387.
Balansa, n. 2521.
Lithrea molleordes (Vell.) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 39%, t. 83; Schinus molleoides Veli. Flor. Flum.
X, t. 134.
. Frutex 2-4 m. fructiferus in dumeto in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6945;
. arbor ‚parva 3-4 m. flos flavovirens, in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4492
Astronium gracile Engl.
Bot. Jahrb. I, 75; DC. Monogr. Phaner. IV, p. 454.
68 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). - (300)
forma acuminata.
Folia oblonga vel oblongo lanceolata ad 70 mm. longa et 25 mm. lata, apice
breviter acute acuminata, acumine 3-5 mm. longo.
Arbor excelsa 10-25 m. diam. 0,5-1,2 m. petala flavescentia, in silvis in
collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6224.
Astronium fraxinifolium Schott.
Spreng. Syst. Veg. Cur. post. 40%, p. p.; Engl. in Flor. Bras. XII, 2,
p. 398, t. 84.
Arbor 8-10 m. diam. 0,3-0,6 m. petala flavo-virentia, ad marginem silvæ
Cordillera de Altos, Aug., n. 867, eodem loco Aug., n. 3142; in campis pr.
Concepcion, Aug., n. 7151.
Astronium Urundeuva (Freire Allem.) Engl.
Bot. Jahrb. I, 45; Myracodruon Urundeuva Freire Allem. in Trab. bot.
3, tab. 1-2; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 401, t. 85.
Arbor 5-6 m. diam. 0,2-0,4 m. petala flava, in campis pr. Concepcion, Aug.,
n. 7215.
Astronium Candollei Engl.
Bot. Jahrb. I, p. 45; DC. Monogr. Phaner. IV, p. 458.
Arbor 4-6 m. flos flavo-virens, in campis pr. Concepcion, Aug., n. 7216.
Astronium Balanse Engl.
Bot. Jahrb. I, p. 45, DC. Monogr. Phan. IV, p. 459.
Balansa, n. 2526.
Astronium spec.
Propter flores © deficientes haud certe determinandum.
Arbor 4-10 m. flos ochroleucus, ad marginem silvarum et in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov. 7771.
Schinopsis Balanse Engl.
Bot. Jahrb. VI, 286.
— Quebrachia Morongii Britton in Ann. N. Y. Acad. Sc. VII, 1892, p. 77.
Arbor 10-15 m. diam. 0,4-1 m. petala flava rubro-striata, ad ripam fluminis
Paraguay pr. Rosario, Jan., n. 6028, spec. masc; id. petala flavo-virentia, samara
purpurea nitida, eod. loco, Jan., n. 6028a, spec. fem.
STERCULIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 68 et p. 96; Bull. Herb. Boissier VII.
Append, I, p. 68 et 2me ser. I, p. 402.
Des 29 Sterculiacées rapportées 2 espèces et. 4 variétés sont nouvelles, ce sont:
Buelinera Hassleriana; Melochia lacinulata; Buetinera divaricata var. guara-
nilica ; Melochia venosa var. squarrosa; Waltheria communis var. hirta et var.
velulina.
Le genre Melochia est représenté par 10 espèces, Buettnera 9, Ayenia 3%
Waltheria 3. Helicteres 2, Guazuma 1. Sterculia 1 espèce.
(501) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 69
Dans les forêts des campos et les forêts rupestres on trouve : Sterculia striata
arbre atteignant des dimensions considérables, à fruits comestibles; Guazuma
ulmifolia arbre moyen; ses variétés : glabra partout, tomentella dans les Eordil-
leres du Centre et au Nord, tomentosa sur les calcaires du Nord.
Aux bords des forêts riveraines : Buettnera filipes; B. divaricata var. quara-
nıtica arbustes grimpants; Buettnera charaguiocarpa; Helicteres quazumifolia
arbuste à grandes fleurs rouges.
Dans les campos secs : Buetinera melastomifolia (N.-E.); B. oblongata (NE.-N.);
B. scabra (P. t.); B. Hassleriana (C.); Helicteres orthotheca (N.); Ayenia
tomentosa (P. t. aussi ruderale). Les nombreuses variétés de Waltheria com-
munis et W. americana se trouvent partout dans cette formation.
= Waliheria prostrata, Melochia pyramidata et sa var. Hieronymi; M. tomen-
tosa; M° ulmarioides; M. venosa var. typica; M. hermannioides se trouvent
également partout en de nombreuses formes.
Dans les campos humides : Ayenia pusilla (P. t.); Buetinera ramosissima (C.):
B. subulifolia (NE.-N.); Melochia hirsuta var. tomentosa (P. t. en nombreuses
formes); M. parvifolia; M. stricta; M. venosa et ses variétés polystachya et
sericea; M. graminifolia dans les marecages du Nord.
Dans les sables salins : Melochra lacinulata (N.) et M. hirsuta var. tomentosa.
Dans les friches et anciennes cultures ; Ayenia tomentosa.
STERCULIACEZÆ det. K. Schumann.!
Melochia lacinulata K. Sch. et Hassler.
Radix crassa lignosa; caules plures decumbentes teretes glabri vel pilis paucis
brevibus adpsersi, superne puberuli, basi ad 2 mm. crassi, cortice atropurpureo
(in sicco) lævi obtecti. Petioli foliis æquilongi 4-8 mm. parce puberuli
cc. 0,5 mm. crassi; stipulæ anguste lanceolatæ 3 mm. longæ pilis paucis longis
ciliatæ; folia ambitu rhomboidalia, a medio versus basin integra, cuneata, supra
profunde cè. 5 dentata; dentes inferiores patentes extus subfalcatæ, reliquæ
erectæ longiores quam latæ, subretusæ, mediana vix longior, dentibus distincte
mucronatis; limbus 8-10 mm. longus, dentes inferiores 41 mm distantes,
mucronus cc. 1 mm. longus filiformis, supra basin subtrinervis, nervo mediano
utrinque 1-2 nervis secundariis, supra et subtus sparse pilosus, inflorescentia
terminalis et axillaris e cymulis 2-4 floris composita, bracteæ stipulis similes.
bracteolæ lineares pilis paucis longis ciliatæ ad 2 mm. longæ, pedunculus ad
5 mm. longus pedicelli 2-3 mm. longi ut pedunculi sparse pilosi. Calyx campa-
nulatus, tubus ad 3 mm. longus, laciniæ acute lanceolatæ subulatæ 6 mm.
longæ basi 2 mm. latæ setis ciliatæ; petala spathulata 44 mm. longa superne ad
3 mm. lata, glabra, tubus stamineus 6 mm. longus, ovarium dense pilosum,
sessile, styli ad 1/3 partem coaliti, 5 mm. longi, stellato pilosi, stigmata elongata
1,5 m, longa pilosa, Capsuia sessilis, bipyramidalis pentagona, acutangula,
longe rostrata, 6 mm. longa et lata, stellato pilosa. Cocci 5 dorso conspicue et
_anguste carinati, lateraliter breviter bigibbosi carina ambitu triangulari,
margine superiore setis longiusculis ornata, septicide dehiscenles. Semina fusca,
! Rédigés d’après les determinations de M. le Professeur Dr K. Schumann par
E. Hassler.
70 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (302)
oboviformia, basi acuta apice obtusa, dorso breviter carinata bigibbosa 3 mm.
longa 2 mm. lata.
Affinis M. parvifoliæ a qua differt habitu, indumento, foliis, stylis minus alte
coalitis, coccis basi acutioribus, gibbosis, seminibus majoribus.
Suffrutex procumbens 0,3-0,5 m. petala rosea, in arenosis salsis pr. Arroyo
Primero (Apa), Febr., n. 8450.
Melochia parvifolia H. B. K.
. Nov. Gen. V. 325; Prodr. I, 490; K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 32;
M. Morongii Britton in Ann. N. Y. Acad Sc. VII, p, 62.
forma roseiflora.
Floribus roseis, foliis minus tomentosis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lilacino-rosea, in campo pr. fl. Capibary, Dec.,
n. 5896; suffrutex 0,1-0,4 m. petala rosea, in arenosis pr. Tobaty. Sept.,
n. 6402.
forma albiflora.
Floribus albis, inflorescentiis laxioribus.
Fruticulus 1-2 m. petala alba in dumetis pr. Concepeion, Sept., n. 7399; id.
in dumeto pr. Colonia Risso (Apa) Maj., n. 350.
Melochia pyramidata L.
Spec. ed. I, 77%; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 34.
Frutex 1,5-2 ın. petala rosea, in dumetis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 8037.
Var. 8 Hieronymi K. Sch.
Flor. Bras. XI, 3, p. 35.
Suffrutex 0,5-1 m. petala lilacino-rosea in campo Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3881 ; suffrutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4200; suffrutex 0,5-0.8 m. petala rosea, in dumetis pr. Concepcion, Aug.,
n. 7253. in dumetis pr. Ipe hu Sierra de Maracayu, Oct., n. 4989.
forma foliis luteo variegatis.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala rosea, in arenosis pr. Bellavista, Nov. n. 7844.
forma transıtoria in M. tomentosam L. R
Suffrutex 0,5-0,8 m petala rosea, in glareosis collium pr. Paraguary, Dec.,
n. 6545; suffrutex 0,5-0,8 m. petala alba vel dilute lilacina, in campis siecis in
regione cursus superioris flaminis Apa, Nov., n. 7744.
Melochia venosa Sw.
Prodr. Flor. Ind. oceid. 97; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 37.
Var. « typica K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 37; M. gracilis St. Hil. et Naud Ann. Se. Nat.
ser. II, t. XVII, 35.
Suffrutex 1-2 m. petala citrina, in dumetis pr. Igatimi, Nov., n. 5529a;
petala lutea, in dumeto Cordillera de Altos, Febr., n. 6069; in campo silvatico
pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca.
forma ad var. 8 polystachyam K. Sch. transiens.
Caule hirsuto foliis ad 2,5 cm. petiolatis.
Suffrutex 4-1,5 m. petala lutea, in dumetis ad marginem silvæ, in valle flu-
minis Y-aca, Dec., n. 6587.
Var. & polystachia K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 37; Mougeotia polystachia H. B. K. Nov. gen. et
spec. V 328.
(305) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 71
petala lutea.
Suffrutex 2-3 ın. petala lutea in palude pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8184.
petala citrina.
Suffrutex 1-2,5 m. petala citrina in palude pr. Bellavista (Apa), Dee.,
n. 818%a; in campis humidis pr. Igatimi, Nov., n. 5529.
Var. sericea K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 38; M. sericea St. Hil. Flor. Bras. Merid. I, 126.
forma stipulis usque ad 5 mm. latis.
Suffrutex 2-3 m. petala lutea, in palude in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8184b.
Var. squarrosa K. Sch. et Hassler.
Caule simplici dense hirsuto-lomentoso, folia usque ad 40 mm. petiolata,
stipulis ad 10 mm. longis basi 4 mm. latis, lanceolatis acutissimis, velutino
tomentosa lamina late ovata basi truncata apice acuta 90/60 80/60 60/40 mm.
irregulariter crenato serrata, supra sericea, subtus velutina, in nervis dense rufo
pilosa. Inflorescentia ampla ultra 50 cm. longa, squarrosa ramis virgatis, ample
corymbosa, ramulis regulariter versus apicem decrescentibus, cicinna pauciflora
in ramulis laxe insidentia inde inflorescentia tota depauperata.
Suffrutex 0,8-2 m. petala citrina in campis paludosis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 8058; id. petalis luteis eod. loco. Nov., n. 8058 a.
Melochia ulmarioides St. Hil.
Flor. Bras. Merid. T, 126; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 38.
Suffrutex adscendens vel procumbens. 0,5-1 m. petala lutea, in campis
Ipe hu, Sierra de Maracayu, Dec., n. 5596; in arenosis Vaqueria Capibary,
Dec., n. 5917; in campis pr. Atira, Dec., n. 3671.
forma sericea.
Foliis aureo sericeis, caulibus dense aureo villosis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. adscendens vel decumbens, inter rupes aridos in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8074.
forma Hassleriana (Chod.).
Chod. sub specie in Pl. Hassler. I, p. 97.
Suffrutex 0,5-1,5 m. corolla aurantiaca, in dumetis pr. Itacurubi, Jan.,
n. 1739. N
forma brevipedunculata.
Pedunculis 10-20 mm. tantum longis, pedicellis flore brevioribus, folia parva,
elliptica vel elliptico lanceolata, limbis 35/21 30/14 40/20 mm.
Suffrutex procumbens, 0,2-0,5 m. petala luteo-aurantiaca, in campo pr.
Igatimi, Oct., n. 4793.
Melochia herrmannioides St. Hil.
Flor. Brasil. merid. I, 129, t. 32; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 39.
Suffrutex 0,1-0,3 m., corolla rosea cœruleo striata, in campo montano in
colle Cerrito, Paraguary, Sept., n. 986.
Melochia graminifolia St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 160, t. 31; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 41.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Oct., n. 7683.
72 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (304)
Melochia stricta K. Sch.
Flor. Bras XII, 3, p. 22.
Suffrutex 0.5-1 m., petala rosea, in paludibus pr. flumen Jejui-guazu, Dec.,
n. 5700; in stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Oct., n. 7684.
Melochia hirsuta Cav.
Dissert. VI, 320, t. 175; K. Sch. in Flor. Bras. XII, 3, p. 46.
Var. & tomentosa K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 47; = Melochia subcordata Mor. in Mor. and
Britt. Plants. coll. Par. Ann. N. Y. Acad. Sc. VII, p. 62.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, in campis Cordillera de Altos, Dec., n. 3599;
suffrutex 1-1,5 m. petala rosea in dumeto pr. Ipé hu, Dec., n. 5584.
forma ferruginea.
tomento haud albicante, sed griseo ferrugineo, inflorescentiis minus congestis.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, in campis montanis pr. Piribebuy, Dec.,
n. 6748. Y
forma albrflora.
tomento ut in forma præcedente, floribus albis.
Suffrutex 0,4-0,5 m. petala alba, in arenosis pr. Valenzuela, Febr., n. 7091.
forma minus indula quam typus.
Suffrutex 0,5-1,5 m. petala rosea, in campis humidis pr. Bellavista (Apa),
n. 7758.
Waltheria prostrata K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p- 56.
Suffrutex procumbens 0,2-0,5 petala citrina, in arenosis in regione fluminis
Apa, Nov., n. 7842.
Waltheria communis St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 123; Flor. Bras. XII, 3, p. 58.
Var. x lanata K. Sch. ;
Flor. Bras. XII, 3, p. 58.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala lutea in campo pr. Chololo (in valle fluminis
Y-aca), Dec., n. 6747.
Var. 8 tomentella K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 59.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea in campis pr. Igatimi, Sept. n. 4736.
Var. 5 vulgaris K. Sch.
Flor. Bras. XI, 3, p. 59.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea in arenosis pr. fl. Corrientes, Dec., n. 5834;
suffrutex 0,2-0,5 m. petala lutea in campo Apépu (flumen Tapiraguay), Aug.,
n. 4340, in campo San Rafael Apa, Oct., n. 7686.
Var. y platyphylla K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 59.
Suffrutex 0,5-0.3 m. petala flava in dumeto Cordillera de Altos, Dec.,
n. 3621; suffrutex 0,3-0,6 m. petala lutea in campis Ipé hu, (Sierra de Mara-
cayu), Oct., n. 5026.
à f
(305) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 13
Var. hirta K. Sch. et Hassler.
Caulibus erectis vel adscendentibus 20-50 em. longis pilis erectis hirtis, folia
elliptica, vel elliptico lanceolata pilis sparsis hirta, margine irregulariter serrata,
petioli 2-5 mm. longi lamina 35/20 42/24 mm. capitula longe pedunculala
10-25 mm.
Suffrutex petala lutea in campis pr. Chololo, Dec. n. 6747 a.
Var. velutina K. Sch. et Hassler.
Caulibus erectis dense pubescentibus, 0,3-0,5 m. altis; petiolis 3-5 mm. longis.
pubescentibus, folia ovata vel ovato lanceolata, basi rotundata apice acuta,
serrato denticulata. velutino tomentosa, basalia tomento viridescente, supe-
riora tomento glaucescente, lamina 60/35 50/30 35/18 mm.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala citrina in rupestribus pr. Piribebuy, Dee.
n. 67475.
Waltheria americana L.
Spec. 673; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 64.
Species valde polymorpha.
Suffrutex 0,3-1 m. petala lutea vel citrina, in dumeto ad ripam lacus Ypa-
caray, April.. n. 4063; in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6123; in campis pr.
Chololo, Dec., n. 6746; in arenosis sieeis pr. Concepcion, Oct., n. 7603.
forma foliis elliptico lanceolatis, tomento albo viridescenti floribus eitrinis.
Suffrutex 0,8-1 m. petala cilrina in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7824.
Var. £ elliptıca K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 69.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala lutea, in dumeto pr. Tacuaral, Sept., n. 1130.
Buettnera scabra Lefi.
Rys. ed Germ. 402, n. 313; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, 87.
Suffrutex 1-1,5 m. petala lilacina, brunneo striata in campo Cordillera de
Altos, Jan., n. 3730; frutex 2-3 m. petala albicantia, in dumeto Cordillera de
Altos, April., n. 4086.
Buettnera Hassleri K. Sch. spec. nov.
Radix crassa lignosa, caulis strielus teres basi lignosus, dein quadrangu-
laris basi sparse pilosulus, cortice lævi cinnamomeo profunde foveolato-reticu-
lato, superne dense toınentoso, aculeato, aculeis triangularibus e basi lata rectis
vel leviter recurvis ad 3 min. latis 3-5 mm. longis. Foliis basalibus longe
petiolatis 25-30 mm. petiolulis angulosis aculeatis, pubescentibus. Lamina trian-
gulari oblonga, basi cordata apice obtusa rotundata 80/45 60/38 mm. grosse
dentata supra pubescens subtus subtomentella. Folia superiora breviter petio-
lata, petiolis 5-1 mm. longis, oblonga, basi cordata apice rotundata, margine
serrata 50/15 30/10 25/8 mm. supra et subtus molliter pubescentia. Inflores-
centia ex »-5 umbellis 3-5 floris superpositis composita pedicelli tenues
2-5 mm. longi, calycis tubus brevissimus laciniæ anguste elongato trian-
gulares acutissimæ 3,5-2 mm. longæ, hirsutæ, petala 7-8 mm. longa, cucullus
obovatus, ligulæ filiformes basi pilosulæ, ovarium indistincte muricatum, stilus
brevissimus.
Affinis 8. scabræ Leil.
Differt foliis haud scabris, indumento.
Suffrutex 0,5-1,5 m. ligulæ petalorum atropurpureæ, in dumetis pr. Chololo,
in valle tluminis Y-aca Dec., n. 6593.
Id. n. 168. Pl. Hassl. I, p. 68 sub B. scabra Lœfl.
74 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (306)
Buettnera oblongata Pohl.
Plant. Brasil. II, 75, t. 148: K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 90.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala atro purpurea, in campo Apepu, Aug., n. 4365;
in campo Ip& hu, Oct., n. 4955 fructiferus; in rupestribus siccis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7931.
Buettnera melastomifolia St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 155, t. 29; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 9.
Suffrutex 0,2-0,3 m. petala brunneo rubescentia, in campo Ipé hu (Sierra de
Maracayu). Oct., n. 5139.
Buettnera ramosissima Pohl.
Plant. bras. II, 75, t. 149; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 91.
Suffrutex 1-2 m. flos albo-virens in paludibus in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6738.
Buettnera subulifolia K. Sch.
Bot. Jahrb. Beibl. 60, p. 15.
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala atropurpurea, sepala albicantia, in campis pr.
Igatimi, Nov., n. 5458, suffrutex 0,5-1 m. petala atropurpurea, sepala alba, ad
marginem rivulorum in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8118
et 8118a.
Buettnera filipes Mart.
Mart. mss. K. Sch. in Flor. Bras. X, 3, p. 95; = Chetea Para-
quayensis Britton in Ann. N. Y. Acad. Se. VH. 63.
Frutex 2-3 m. corolla viridescens, ad ripam rivi Juqueri, Nov., n. 1530;
suffrutex 0,8-1 m. flos cæsio-viridescens, ad ripam lacus Ypacaray, Oct., 1387:
frutex 2-3 m. petala viridia, in dumetis humidis Cordillera de Altos, April.,
n. 4085.
forma spinis majoribus. 1
Frutex 2-3 m. petala viridia in dumeto ad ripam lacus Ypacaray, Oct.,
n. 3367; frutex 1-1,5 m. petala flavo-virentia in dumetis humidis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Noy., n. 7846.
Buettnera charaguiocarpa Sp. Moore.
Trans. Linn. Soc. 2me sér. 4, p. 320.
Frutex 2-4 m. flos flavo-virens, ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion,
Sept., n. 7411.
Buetinera divaricata Benth.
Journ. of. Bot. IV, 124: K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 100, tab. XXI.
Var. guaranitica K. Sch. et Hassler.
Caulibus tomentosis obscure angulatis, junioribus teretibus, sparse armatis vel
inermibus, folia polymorpha ut in typo, minora ovato lanceolata, basi truncata,
breviter ad 5 mm. petiolala limbis 40/32 70/50 mm. majora suborbicularia vel
late ovata basi cordata limbis 90/110 100/100 mm. supra et subtus pilis stellatis
tomentellis, inflorescentia axillaris ex umbellulis 4-5 floris brevissime pedicel-
latis composita, sepala à mm. longa, petala incl. cucullo 4 mm. longa cucullus
1,5 mm. Capsula pentacocca cc. 1,3 mm. diam. aculeis conieis crassis cc.
(307) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANA. 75
2 mm. longis densissime muricata, stellato tomentosa, seminibus oblongo
trigonis 6 mm. longis basi rotundatis apice acutis.
Frutex subscandens 6-8 m. petala atro-purpurea, in dumelis ad ripaın fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7162.
Ayenia erecta Mart.
Mart. Mss. K. Sch. in Flora Bras. XII, 3, p. 103.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in colonia Trinacria pr. San Estanislao,
Aug., n. 4100
Ayenia tomentosa L.
In Lœffling. Ryser 200 sp. 3; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 105.
Suffrutex 0,2-0,4 m. petala atropurpurea, in campis Cordillera de Altos, Jan.,
n. 2980 ; suffrutex 0,3-0,6 m. flos atropurpureus in dumetis Cordillera de Altos,
Nov., n. 3468.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala atropurpurea in dumetis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6266.
forma floribus incarnatıs.
foliis minus tomentosis, testaceis sicco viridescentibus.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala incarnata, folia testacea, in arenosis in regione
fluminis Apa, Nov., n. 7856.
forma floribus albıs.
foliis papyraceis minus tomentosis.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala alba, ad marginem dumetorum pr. Bellavista (Apa)
Nov., n. 7743.
Ayenia pusilla L.
Lefling. Ryser. 200; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 105.
Suffrutex procumbens 0,1-0,4 m. petala purpurea in campo humido Cordillera
de Altos, Febr., n. 6076; suffrutex 0,1-0,5 m. petala purpurea, in paludosis pr.
Tacuarai, Nov., n. 3472; fruticulus 0,1-0,3 m. procumbens petala vinosa, in
arenosis humidis pr. Concepeion Sept., n. 7526.
Guazuma ulmi[olia Lam.
Encycl. UI. 52; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 81.
Var. « glabra K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 81.
Arbor 10-15 m. diam. C,4 0,8 m. petala ochroleuca, in silva pr. Atira, Oct.,
n. 3397.
Var. 8 tomentella K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 81.
Arbor 4-8 m. diam. 0,2-0,5 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. Bellavista
(Apa), Nov., n. 7795; id. in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6200.
Var. y tomentosa K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 81.
Arbor 4-10 m. diam. 0,2-0,6 m. petala alba, ad marginem dumetorum et in
campis pr. Concepcion, Sept, n. 7517.
Helicteres guazumifolia H. B. Kth.
Nov. Gen. et Spec. V, p. 304; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 18.
Frutex 1-2 m. petala rubra in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5653; frutex 2-3 m.
pelala rubra, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, n. 7230.
76 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (308)
Helicteres orthotheca Spenc. Moore.
Transact. Linn. Society Second Ser. Vol. IV, p. 317.
Fructus 40 min. non superans.
Frutex 3-2 m. petala rubra, dumela formaus in glareosis pr. Villa Concepcion,
Sept., n. 7370.
forma albiflora.
Petalis albis.
Frutex 2-3 m. petala alba, in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7370 a.
Sterculia striata St. Hil. et Naud.
Ann. des Science. nat. I, série X VIH, 213; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3,
PAAR
Arbor dioica 8-12 m., diam. 0,5-1 m. flores foeminei, petala viridi-rubes-
centia, in silvis campestribus in regione fluminis Apa, Oct., n. 7693. id. flores
d'in hortu Tobaty, Sept., n. 6466.
OCHNACEÆ
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 13 et p. 181: Bull. Herb. Boissier VI. Append.
1, p. 13 et 2me ser. II, p. 739.
Des six espèces représentant cette famille une est nouvelle : Ouratea Hassle-
riana.
Repandus partout dans les marécages et les champs humides on trouve : Sauva-
gesia racemosa et S. erecla, deux espèces herbacées: sur les bords parfois
inondes du Rio Paraguay et de ses affluents au Nord, Ouratea inundata, un
arbre de taille moyenne, d’origine amazonienne.
L'Ouratea olivæformis; O. Hassleriana et O. hexasperma sont des petits
arbrisseaux habitant les campos du Nord et Nord-Est.
OCHNACEÆ
Ouratea inundata (Spruce) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 335; Gomphia inundata Spr. Exsice., n. 1936.
Arbor 6-10 m. petala lutea, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Sept.,
n. 7601: id. in Paso Laguna pr. Concepcion in inundatis Sept., n. 7273.
Ouratea Hassleriana Chod.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 182.
Ouratea oliveformis (St. Hil.) Engl.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 182.
Ouratea hexasperma (St. Hil.) Baill.
Hist. des Plant. IV, 366; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 321; Gomphia
hezasperma St. Hil. Plant. us des Bras, n. XXXVII.
SI
1
(309) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ.
Var. 8 Planchonii Engl.
Flor. Bras., XII, 2, p. 321.
Fruticulus 0.5-0,8 m. petala lutea, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov.. n. 7991.
Sauvagesia erecta L.
Spec. Plant. 203; Eichl.; Flor. Brass. XII, r, p. 408.
Herba 0,3-0,5 mm. petala alba, corona rosea, in stagnis pr. Valenzuela, Dec.,
n. 6923; in stagnis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7979.
Sauvagesia racemosa St. Hil.
Cfr. Plant Hassl. I, p. 14 et 181.
LECYTHIDACEZÆ
Le Cariniana excelsa est le seul représentant de cette famille, trouvé
jusque aujourd’hui. Il habite les forêts du haut plateau de la Sierra de Maracayu,
et ne s’y trouve que rarement.
Le Bertholetia excelsa se trouve depuis quelques années en culture dans
plusieurs jardins du pays.
LECYTHIDACEÆ
Cariniana excelsa Casar.
Decad. 46; Couratari Estrellensis Raddi in Mem. dell. Soc. ital. in
Modena Phys. XVIII, 403; Berg. Flor. Bras. XIV, 1, p. 11, tab. VII, fig.
153, tab. LXXIX, fig. V, tab. LXXXI.
Var. puberula nob.
Ramulis novellis, peliolis, paniculis alabastris puberulis, petiolis 4-6 mm.
longis, alabastris 3-4 mm. tantum longis.
Arbor 10-12 m. diam. 0,5-1 m. petala flavescentia, in silvis Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5183.
SOLANACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 187; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. II,
p. 748.
Les Solanacées rapportées sont au nombre de 66 espèces dont 10 nouvelles.
Ce sont : Solanum ipomæoides; S. pseudo-auriculatum; S. concepcionis ;
S. pseudo-lycioides; S. Brownii; S. Hasslerianum; S. paraguariense; S. turne-
rordes; Cestrum guaraniticum; Brunfelsia paraguayensis.
Le genre Solanum représente avec 34 plus de la moitié des espèces; Physalis
Cestrum, 5 espèces; Capsicum %; Datura, Nicotiana 3; Acnistus, Petunia,
Brunfelsia 2; Lycium, Salpichroa, Jaborosa, Nierembergia, Salpiglossis,
Schwenkia 1 espèce.
78 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (310)
Le plus grand nombre des Solanacées paraguayennes habitent les clairières et
les bords des forêts, et sitôt que l’homme a fait une brèche dans la forêt vierge,
soit en y ouvrant des chemins. soit en abattant seulement quelques arbres, on
voit apparaître des représentants de cetie famille. Les friches abandonnées dans
les forêts sont souvent couvertes de Solanum frutescents et herbacés
Dans les forêts bordant les picadas (chemins), on trouve partout : Solanum
Caavurana; S. auriculatum; S. alropurpureum; S. Balbisii; S. gracillimum ;
S. jasminordes; S. Sancla Gatharine; S. oocarpum; au Nord : Brunfelsia para-
guayensis; au Nord-Est : S. pseudo-lyciordes ; au Centre : S. lycioides et Brun-
felsia Hopeana; espèces à port d’arbrisseaux: Physalis pubescens; S. diphyllum
espèces herbacées.
Aux bords des forêts et dans les friches abandonnées : S. Concepcionis ;
S. ramulosum; 8. paraguariense; S. mammosum; S. incarceralum: Acnistus
breviflorus el S. ipomwoides espèce volubile.
Dans les campos secs : Solanum panreulatum; S. turneroides (P.t.): S. gran-
diflorum var. pulverulentum (N.-E.) var. angustifolium (N.): S. Brownii et
S. Hasslerianum (N.-E.) ei sa var. horriduin (C.) Schwenkia americana (aussi
C. hum.).
Dans les campos rupestres : S. asterophorum; Pelunia cesia; Capsicum micro-
carpum var. tomentosum (C.): S. pseudo-auriculatum (N.)
Dans les forêts riveraines, buissons bordant les cours d'eau : Cestrum
calycinum ; C. pseudo-quina: C. quaraniticum; C. Parqui (aussi buissons secs) :
Solanum angustifolium; S. malacoxylon ; S. amygdalifolium.
Dans les campos humides et les sables des bords d'eaux : S. nodiflorum (aussi
ruderale) S. nigrum var. angulatum (N.); S. capsicastrum ; Physalis brasiliensis ;
P. heterophylla; P. angulata ; Salpiglossis linifolia; Schwenkia americana.
Dans les terrains salins argileux : Lycium Morongii: Jaborosa integrifolia ;
Nierembergia angustifolia.
Espèces ruderales répandues partout : Physalis viscosa; Capsicum frutescens;
C. annuum; C. campylopodium; C. microcarpum ; Solanum nodiflorum ; S. sisym-
briifolium; S. palinacanthum; S. Commersontii; Nicotiana longiflora; N. glauca
de préférence sur les vieux murs et toitures; Petunia violacea en nombreuses
formes et variétés; Datura Stramonium; D. fastuosa et D. suaveolens.
La majeure partie des Solanacées fournit aux curanderos indigènes des médi-
caments de plus ou moins de valeur; les feuilles du 5. auriculatum sont avec
celles des Bambusa et du Cocos Romanzoffiana la seule nourriture pour les
chevaux pendant les longues traversées dans les forêts.
A cette famille appartient aussi le produit principal de l’agriculture para-
guayenne le Nicotiana tabacum.
Les Capsicum en de nombreuses variétés ainsi que le Solanum lycopersicum et
ses var. sont des produits importants de la culture maraichere, tandis que ni le
sol ni le climat du pays ne paraissent être favorables à la grande culture du
S. tuberosum qui n’est que l'objet de cultures horticoles.
(311) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 79
SOLANACEÆ
Lycium Morongii Britt.
Ann. N.-Y. Acad. Sc. VII, Dec. 1902, p. 180.
Frutex 2-5 m. spinosus, petala alba, in arenosis ad ripam fluminis Paraguay,
Aag., n. 7201.
Les nombreux specimens florifères trouvés de cet arbusie étaient tous recou-
verts de fourmis sans que toutefois les feuilles ou fleurs portassent des traces de
destruction: c’est probablement le nectar secrété qui était le but de leur
visite.
Acnistus cauliflorus Schott.
Wien. Zeitschr. 1829, IV, p. 1180; Sendt. Flor. Bras. X, 151.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. petala lilacina lurida intus obscurior punctata,
in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 898 a et b.
Acnistus breviflorus Sendt.
Flor. Bras., X, p. 152.
y spinescens Sendt.
Frutex 1.5-2,5 m. petala luride lilacina, interne purpurascentia in dumetis pr.
Jaguaron, Jul., n. 538.
Sub Bassovia pyraster Dun. in Plant. Hassl. I, p. 193.
Physalis brasiliensis Sendt.
Flor. Bras. X, p. 131.
Herba 0,25 m. petala flavo-virentia, in arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7599 a.
Physalis heterophylla Nees.
Linnæa VI, p. 463; Sendt. Flor. Bras. X, p. 132.
Herba 0,15-0,4 m. petala citrina, brunneo maculata, in arenosis insulæ
Chaco-y pr. Concepcion, Oct.. n. 7599.
Physalis angulata L.
Hort. Cliff., p. 62; Sendt. Flor. Bras. X, p, 130.
Herba 0,8-1,2 m. petala flavo-virentia, ad ripam rivulorum in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8156.
Physalis pubescens L.
Spec. Pl. 265; Sendt. Flor. Bras. X, 132.
Herba 0,2-0,4 m. corolla viridis brunneo punctata, in silvis pr. Sapucay,
Dec., n. 1648
Physalıs viscosa L.
Cfr. Plant. Hassler I, p. 188.
Capsicum frutescens L.
Spec. Plant. edit. Willd. I, p. 1050; Sendt. Flor. Bras. X, p. 142.
Frutex 2-4 m. ad marginem silvæ pr. flumen Capibary, Dec., n. 5893.
80 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (312)
Capsicum annuum L.
Hort. Cliffort. p. 59; Sendt. Flor. Bras. X, p. 147.
a 0,3-0,8 m. subspontanea et culia in arvis San Bernardino, Sept.,
n. 1985.
Capsicum campylopodium Sendt.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 194.
Capsicum microcarpum DC.
Cat. hort. Monsp. 1804, 86; Sendt. Flor. Bras. X, p. 146.
Var. tomentosum nob.
Folia ovata subtus et superne griseo-tomentosa 27/15 22/12; mm. fructus obo-
vatus 9-12 mm. longus.
Varietas xerophytica indumento denso valde peculiaris.
Suffrutex 1-1,5 m. corolla albo-virens, intus avellaneo punctata, in dumetis
collis Cerro hu, pr. Paraguary, Dec., n. 6498, in rupestribus pr. Cerro pyta,
Febr., n. 1926.
Solanum Commersonii Dun.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 191.
Solanum nigrum L.
Spec. Plant. 266; Sendt. Flor. Bras. X, p. 16.
Var. angulosum Sendt.
Flor. Bras. X, p. 16; S. pilcomayense Morong. in Ann. N. Y. Acad. Sc.
VIA
forma brevipetiolare Chod.
Chod sub var. S. pilcomayensis Mor. in Pl. Hassl. I, p. 190.
Herba 0,3-0,6 m. corolla albo-cerulescens, in arenosis insulæ «CGaprera» Alto-
Paraguay, Maj., n. 2524.
Solanum nodiflorum Jacq.
Ic. rarior 2, tab. 326: Sendt. sub. S. nigrum L. var. b. nodiflorum Jacq.
Flor. Bras. X, p. 16.
Herba 0,8-1 m. petala alba, in paludosis pr. Tobaty, Sept., n. 6400.
Solanum ipomæoides nob. spec. nov.
Suffrutex volubilis, ramis angulatis (zig. zag.) tomentellis, leviter striatis ad
1,5-2 mm. crassis; folia cordata superne minus, subtus magis molliter sed
breviter et æqualiter tomentosa, petiolo 20-30 mm. tereti, velutino; limbus
65/45 50/27 mm. vel minor; inflorescentia ramos terminans, divaricate simpliciter
ramosa, ramusculis leviter circinatis 15 mm. longis velutinis; flores in quoque
cincinno 5-10 ; pedicelli tenues ad 2 mm. longi; calyx 2-3 mm. Ig. tenuis Jatius-
culus, lobis latis haud interruptis brevibus; corolla 10 mm. longa lobis usque
ad basin fere liberis lanceolato-linearibus extus tomentellis; antheræ oblongæ
poris apice apertæ, æquales glabræ; stylus antheras paulo superans apice leviter
circinatus.
Species habitu, calyce et corolla valde peculiaris.
Suffrutex volubilis 2-4 m. corolla azurea, in silva pr. Caraguatay, Oct.,
n. 3320; in dumetis Cordillera de Altos, Apr., n. 4093.
(313) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 81
Solanum diphyllum L.
Spec. PI. I, 264; Sendt. Flor. Bras. X, p. 18, tab. II, fig. 1-5.
Var. pulverulentum Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 190.
Fruticulus 0.2-0,5 m. petala alba, in dumetis umbrosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6419; ad marginem silvæ pr. Concepeion, Oct., n. 760%, in dumetis pr.
Paraguary, Dec., n. 6599.
Solanum Caavurana Vell.
Flor. Flumin. II, t. 142; Sendt. Flor. Bras. X, p. 20.
Frutex 2-2,5 m. corolla alba in silva Cordillera de Altos, Dec., n. 1370
floriferus et 1370a fructiferus, in silvis pr. Encarnacion, Aug., n, 208.
forma angustifolia.
Limbis 60/20 55/18 50/15 mm.
Frutex 5-6 m. petala alba, ad marginem silve in valle fluminis Y-aca, Jan.,
n. 6909.
Solanum inequale Vell.
Flor. Flum. Il, tab. 116; Sendt. Flor. Bras. X, p. 25.
Frutex 3-4 m. petala alba, in silva pr. Piribebuy, Dec., n. 6796.
Solanum capsicastrum Link.
Cat. Hort. Berol.; Sendt. Flor. Bras. X, p. 33.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, interne flavescentia, bacca einnabarina. in
dumetis arenosis pr. Paraguary, Dec., n. 6555.
Solanum gracillimum Sendt.
Flor. Bras. X, 36.
Frutex 1-2 m. petala alba, in dumeto pr. Chololo, Dec., n. 6602.
Solanum auriculatum Aït.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 192.
Solanum pseudo-auriculatum nob. spec. nov.
Caule robusto superne farinoso; folia magna ovata acuminata, basi leviter
cordata longe petiolata, supra dense rugose et brevissime tomentosa, subtus
mollius tomentosa nervis secundariis tantum bene conspicuis ; petiolus 30-60 mm.
3 mm. crassus; limbus 440/52 200/100 mm., vel minor; inflorescentia extraaxil-
laris paniculata ampla 12 cm. alta, 15-17 cm. lata; pedicelli pulverulenti, calyces
tomentosi parvi, 3 mm. longi et lati, dentibus sinu lato separatis, angustis; corolla
25-30 mm. lata, lobis late deltoideis; antheræ oblongæ subæquales 7-8 mm.
longæ glabræ. Frutus ignotus.
Affinis Solano auriculato Ait. differt i imprimis auriculis deficientibus petio-
lisque.
Frutex an suffrutex 1-1,5 m. corolla cæsia, ad pa fluminis Paraguay pr.
« Barros », Jun., n. 2503.
Solanum ramulosum Sendt.
Flor. Bras. X, p. 45.
Frutex 2-4 m. petala alba, in dumetis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6208.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n°0 A, 31 décembre 1903. 6
82 - BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (314)
Solanum jasminoides Paxt.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 192.
Solanum amygdalifolium Steud.
Nomenel. Bot. Ed. II, p. 600; Sendt. Flor. Bras., X. p. 51.
— $. Brittonianum Morong in Plants coll. Parag. Ann. N. Y. Ac. of Sc.
VII, p. 174.
Suffrutex volubilis 2-4 m. petala cerulea, ad marginem lacus Ypacaray, Aug-,
n. 878; ad ripam fluminis Salado, Aug., n. 3207 ; ad ripam fluminis Paraguay
in dumetis pr. Concepcion, Aug., n. 7193.
Solanum malacoxylon Sendt.
Flor. Bras. X, p. 51.
Suffrutex 0,3-1 m. petala coerulea, ad ripam lacus Ypacaray, Sept., n. 3201.
Solanum angustifolium Lam.
Illustr. II, 18.
Suffrutex 4-2 m. petala cœrulea, ad ripam fluminis in arenosis pr. Concepcion.
Sept., n. 7483.
Solanum incarceratum Ruiz et Pav.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 193.
Solanum palinacanthum Dun.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 191.
Solanum atropurpureum Schrank.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 192.
Solanum mammosum L.
Spec. Plant. 187.
Cfr. Plant. Hassl. 1, p. 192.
Solanum Balbisit! Dun.
Monogr., p. 252, t. II, D; Sendt.-Flor. Bras. X, p. 75.
Suffrutex 1-2 m. petala alba, in silvis pr. lacus Ypacaray, Jul., n. 3079.
Solanum sisymbriifolium Lam.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 192.
Solanum paniculatum L.
Spec. Plant. 267; Sendt. Flor. Bras. X, p. 80.
Frutex vel suffrutex 2-3 m. petala cæsia, ad marginem silvæ pr. Concepcion,
Aug.. n. 7223.
Forma foliorum in eadem plantam valde variabilis.
Solanum Sancta Catharinæ Dun.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 191.
Solanum concepcionis nob. spec. nov.
Rami tomentelli; aculei uncinati lutei ad 6 mm. longi superiores vel foliorum
(315) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 83
recliusculi 7 mm.; folia sessilia ji. e. parte inferiore contracta alata, limbo
lyratiformi plus minus repando, lobis obsoletis vel deltoideis, supra pilis stellatis
consperso, subtus densius brevissime tomentoso, nervoso, 130/70 95/55 170/90
110/50 mm. ; inflorescentiæ paucifloræ; flores breviter pedicellati; calyx 3 mm.
lg. late campanulatus lobis usque ad medium fissus, lobis ovatis breviter acutis
pilis stellatis intus et extus tomentosis; corolla 12 mm. longa extus pilis
stellatis tomentella, lobis oblongo triangularibus 5 mm. longis; antheræ glabræ ;
fructus globosus dense hirsutus immaturus ad 15 mm. latus.
Affinis S. grandifloro, differt habitu minore, floribus multo minoribus antheris
haud barbatis, similis aculeis duplicibus et bacca tomentosa.
Suffrutex vel frutex 1-1,5 m. corolla alba, vel cæsia, in silvis pr. Cerro hu
(Paraguarv), Jul., n. 477; ad marginem silvæ «Picada Isabel » pr. Concepcion,
Oct., n. 7557.
Solanum grandiflorum Ruiz et Pav.
Flor. Peruv. II, p. 35, Ic. 168, f. b; Sendt. Flor. Bras. X, p. 86.
Var. pulverulentum Sendt.
Flor. Bras. X, p. 87.
forma paraguariensis nob.
Foliis basi haud cordatıs, ovatis vel oblongo ovatis 150/80 240/140 mm.;
subtus ochraceo pulverulento-tomentosa.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala violacea, in campo Nandurucay, Oct., n. 4933.
Bacca magnitudinis fructu Citri aurantii, extus dense pulverulento fusco
tomentosa.
Var. angustifolium Sendt.
Flor. Bras. X, p. 87.
forma apaënsis nob.
Foliis supra glabris vel junioribus pilis albis stellatis minimis conspersis,
tomento subtus albido-flavescente lamina 140/70 200/90 120/60 mm.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala cyanea, in campis siccis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8295.
Solanum asterophorum Mart.
Herb. Flor. Bras., n. 256; Sendt. Flor. Bras. X., p. 97.
Frutex 1-2 m. corolla .glauca, in rupestribus Cerro-hu; Paraguary, Sept.,
n 987.
Solanum paraguariense Chod.
Plant Hasslerian I, p. 193.
Suffrutex 1-2 m. petala alba ad marginem silvæ pr. Sapucay, Dec., n. 1666.
Solanum oocarpum Sendt.
Flor. Bras. X, p. 106.
Frutex 1-1,5 m. petala alba, in silva in regione cursus superioris fluminis
Apa, Jan., n. 8369.
Solanum Brownii Chod.
: Plant. Hasslerian. I, p. 189.
Herba procumbens 0,3-0,6 m, petala alba, in campo Ipé hu, Oct., n. 5114.
Solanum Hasslerianum Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 189.
84 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (316)
Var. horridum nob.
Caulibus stellato-tomentosis densissime aculeatis; aculei tenues incrassati,
apice stellato pilosi.
Herba 0,3-0,4 m. petala alba, in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6959.
Solanum turneroides Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 193.
Suffrutex 0,15-0,5 m. petala alba an cæsia, ad ripam lacus Ypacaray in campis
siceis, Aug., n. 3216; in rupestribus aridis in regione. cursus superioribus
fluminis Apa, Dec., n. 8069.
petulis ceruleis
Suffrutex 0,1-0,5 m. petala coerulea, in campo Itacurubi, Jan., n. 3801.
Solanum lycioides L.
Mantissa 45; Dun. in DC. Prodr. XII, ı, p. 161.
Frutex 1-4 m. petala violacea. in silva pr. Peribebuy, Dec., n. 6728; in
silvis pr. Valenzuela, Jan., n. 7024.
Solanum pseudo-lyccoides nob. spec. nov.
Frutex volubilis: folia ovata vel ovato-lanceolata acuminata tenuia, petiolata;
petiolus 1-2 cm. longus; limbus 90/40 110/45 80/38 mm.; inflorescentia
axillaris pauciflora pedunculo communi brevissimo vel subnullo; pedicelli
inæquales 5-10 mm. longi, tenues; calyx glaber late campanulatus margine inter
dentes retuso, 4-5 mm. latus et longus; dentes cc. 10 lineares obtusiusculi cc.
2 mm. longi; corolla ad 2,5-3 cm. diam. lobis vix productis; stamina
inæqualia, unum duplo longius, omnia glaberrima; stylus filiformis apice cla-
vatus stamen longius leviter superans.
Species calyce et androceo valde peculiaris.
Frutex volubilis 3-4 m. petala alba, in silvis pr. Arroyo Mocoy, Oct., n. 4912.
Salpichroa rhombordeum Miers.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 194.
Jaborosa integrifolia Lam.
Encyc. III, 189; Sendt. Flor. Bras. X, p. 149.
Herba repens, 0,1-0,2 m. petala alba, noctiflora, in argillosis ad ripam fluminis
Paraguay, pr. Concepcion, Sept., n. 7309; in humidis argillosis pr. Limpio,
Sept., n. 3238.
Datura Stramonium L.
Spec. Pl. 179; Sendt. Flor. Bras. X, p. 163.
Herba 0,5-1,5 m. petala alba, in ruderis pr. Valenzuela, Febr., n. 7088.
Datura suaveolens L.
Mss. Willd. Enum. Plant. I, 227; Sendt. Flor. Bras. X, p. 161.
Fruticosa vel arborea 5-6 m. petala alba, quasi spontanea ad ripam rivulorum
Cordillera de Altos, Jan., n. 222. (sub. D. Metel L. in Pl. Hassl. I, p. 189.
Oriunda e Mexico, in Paraguaria culta et subspontanea.
Datura fastuosa L.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 188.
(317) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANT.E HASSLERIANE. 85
Cestrum Parqui L'Hérit.
Stirp. IV, p. 73, tab. 36; Sendt. Flor. Bras. X, p. 223.
Frutex 2-4 m. petala flavo-virentia, in paludosis pr. Piribebuy, Dec.,
n. 6848.
Cestrum calycinum Willdn.
Roem. et Schult. Syst. Veg. IV, 808; Sendt. Flor. Bras. X, p. 211.
Frutex 2-4 m. petala alba, vel albo-virentia, in dumeto humido pr. Valen-
zuela, Febr., n. 7065.
Cestrum lævigatum Schlechtdi.
Linnæa VIII, 58; Sendt. Flor. Bras. X, p. 216.
B pauperculum Sendt.
Flor. Bras. X, p. 216.
Frutex 1-3 m. petala alba, in dumeto in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8224.
forma flaviflora.
Frutex 2-3 m. petala flava, bacca nigra, ad marginem silvæ pr. Tobaty, Sept.,
n. 6085.
Cestrum pseudoquina Mart.
Syst. Mat. med. veg. Bras., p. 40 ; Sendt. Flor. Bras. X, p. 220.
Frutex 1-2 m. petala flavo-virentia, ad ripam fluminis Y-aca in dumelis, Febr.,
n. 7073; petala alba, in dumeto humido pr. Concepeion, Oct., n. 7627.
Cestruin guaraniticum nob. spec. nov.
Rami lignosi, cortice lævi pallescenie; ramusculi recti puberuli; folia ovata vel
ovato-lanceolata, papyracea, glabra, petiolata obtusiuscula;; petioli 2-2,5 mm. longi;
limbus 29/14 36/17 mm. vel minor leviter marginulatus; flores cujusvis cymi axil-
laris solitarii 1. e. ut videntur axillares, rarius gemini (an interdum plures?);
pedunculus 5-7 mm. lg. basi bi-3 bracteolatus bracteolis lanceolatis apice sub
tlore bibracteolatus, bracteolis angustissimis minutissimis; calyx infundibili-
formis 3,5 mm. lg. breviter dentatus, dentibus late deltoideis; tubus tenuis
corollæ ad staminum insertionem 16 mm., pars ampliata limbi 4-1.5 mm.,
dentes lineares 6 mm. longi acutissimi intus reduplicati; antheræ subglobosæ.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumeto humido pr. Concepcion, Oct., n. 7627.
Nicotiana Tabacum L.
Spec. Plant. Ed. 2, I, p. 258; Sendt. Flor. Bras. X, p. 166.
Herba 1-3 m. corolla rosea, culta San Bernardino, Sept., n. 7. (Hassler. Herb.
Plant. cult.).
Nicotiana longiflora Cav.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 188.
Nicotiana glauca Grah.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 188.
Petunia violacea Lindl.
Bot. Reg., t. 1626; Sendt. Flor. Bras. X, p. 172.
86 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (318)
forma robusta
Tota stirps dense viscoso pilosa, limbi 50/30 60/35 40/25 mm. corolla ad
30 mm. longa.
Herba 0,2-0,5 m. petala violacea, in arvis pr. lacu Ypacaray, Jul., n. 3091.
forma intermedia.
« lanuginosa.
Lanuginosa pilosa limbis subsessilibus 35/15 20/12 mm. corolla ad 20 mm.
longa.
Herba 0,2-0,3 m. corolla violacea, in arvis San Bernardino, Aug., n. 817.
ß hirta.
Viscoso hirta vel subglabrescens.
Herba 0,2-0,5 corolla violacea, in arvis San Bernardino, Aug., n. 816; in
dumetis in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6146.
forma gracilis.
Subglabrescens, caulibus gracillimis, limbis 30/10 30/8 20/5 mm. corolla ad
22 mın. longa.
Herba 0,2-0,5 m. corolla violacea, in arvis San Bernardino, Febr., n. 3922.
Petunia cæsia Sendt.
Flor. Bras. X, p. 173.
Fruticulus 0,2-0,5 m. corolla violacea in glareosis pr. Chololo, in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6620.
Nierembergia angustifolia Kunth.
Nov. Gen. et Spec. III, 9, t. 198; Sendt. Flor. Bras. X. p. 178.
petalis cæruleis.
Herba 0,1-0,3 m. petala coerulea, ad ripam rivi Salado, Sept. n. 3256.
petalis albis.
Herba 0,05-0,15 m. petala alba, in dumetis pr. flumen Juqueri, Dec., n. 1558.
Salpiglossis linifolia (Miers) Wettst. h
Engl. et Prantl. Nat. Pflanzfam. IV, 3, p. 36; Miers sub Nierembergia in
Ill., t. 20.
Herba 0,5-1 m. corolla flavo-virens in campo humido, Ipe hu, Dec., n. 5589.
Schwenckia americana L.
Syst. Veg. 60; Schmidt. Flor. Bras VIII, ı, p. 251.
petalıs lividis.
Herba 0,5-1 m. petala livida, in campo Cordillera de Altos, Aug., n. 3167.
petalis cyaneis.
Herba 0,5-1 m. petala cyanea, in campo San Bernardino, Febr., n. 6081.
petalis violaceis
Herba 0,5-0,8 m. petala violacea, in dumetis collium pr. Tobaty, Sept.,
n. 6189.
Var. 8 angustifolia Schmidt.
Flor. Bras. VIII, ı, p. 251.
Herba 0,5-0,8 m. petala atrocyanea, in arenosis humidis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 8028.
(319) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ, 87
Brunfelsia paraguayensis Chod.
Plant. Hasslerian I, p. 100.
Frutex vel parva 3-5 m. corolla alba, in silvis pr. «Colonia Risso» Apa.,
Maj., n. 725a
Brunfelsia Hopeana Benth.
DC. Prodr. X, 200; Schmidt. Flor. Bras. VIII, ı, p. 261.
Frutex vel arbor parva 3-5 m. corolla albo-ceerulescens vel violacea in eadem
planta. In silvis Cordillera de Altos, Sept., n. 3246.
Id. n. 725 Pl. Hassl. I, p. 100 sub B. paraguayensis Chod. p. p.
RUBIACEÆ
Cfr. Plant, Hasslerian. I, p. 82; Bull. Herb. Boissier VII. Append. I,
p. 82.
Les Rubiacées trouvées jusque aujourd’hui au Paraguay sont au nombre de 101
espèces dont 23 Ginchonorde et 78 Coffeoideæ.
16 espèces et 11 variétés sont nouvelles. Ce sont :
Espèces nouvelles :
Manettia Hassleriana; M. Rojasiana; Coccocypselum Hasslerianum; Sphinc-
tanthus Hasslerianus; Alibertia Hassleriana; Psychotria paraguariensis; Pali-
courea Hassleriana; Rudgea Hassleriana; Coussarea paraguariensis; Faramea
Hassleriana; Staelia filifolia; Mitracarpus Hasslerianus; Borreria paragua-
riensis; B. quaranitica; B. cyperoides; B. Hassleriana.
Variétés nouvelles :
Coutarea hexandra var calycina; Tocoyena bullata var. speciosa; T. formosa
var. maxima; Coussarea platyphylla var. vestita et var. longiflora; Diodia
macrophylla var. angustifolia; Mitracarpus frigidus var. glaberrimus; Borreria
ocymoides var. minima; B. Poaya var. grandiflora; B. thalictroides var.
latifolia; B. leiophylla var. expansa.
En plus des espèces nouvelles précédemment citées les suivantes sont nouvelles
pour la flore paraguayenne :
Manettia gracilis; M. luteo-rubra; Coccocypselum canescens; Tocoyena
bullata; T. formosa ; Genipa americana var. 8 Coruta; Basanacantha calycina ;
B. hebecarpa.
Alibertia sessilis; Thieleodoxa lanceolata; Anisomeris Pohliana; Machaonia
acuminata; Mapouria corymbifera; M. mandiocana; Psychotria leiocarpa ;
‘P. tenella; Palicourea rigida; Rudgea myrsinifolia; R. major ; Coussarea platy-:
phylla; Faramea porophylla; F. cyanea; Richardsonia pedicellata; R. stellaris ;
‘ Diodia macrophylla; D. alata; D. multiflora; Emmeorhiza umbellata ; Sperma-
coce glabra; Staëlia thymoides; St. thymbroides; St. vivgata; Mitracarpus
88 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.), (320)
parvulus; M. Selloanus; Rubia equisetoides; Relbunium humile; R. atherodes;
Borreria laxa; B. verbenoides; B. leiophylla; B. corymbosa; B. thalictroides.
Dans les foreis on trouve partout : Lianes : Manettia ignita; Ghiococca
brachiata; Arbrisseaux : Rudgea myrsinifolia parfois petit arbre; Faramea
porophylla; dans les endroits humides; Arbrisseaux : Mapouria alba; Psychotria
lerocarpa; Palicourea crocea; Liane : Manettia luteo-rubra; Herbe rampanie :
Geophila herbacea et var.
Dans les forêts du Centre : Arbres ou arbrisseaux : Coussarea meridionalis ;
C. paraguariensis; Lianes : Manettia gracilis et aux bords de ces forêts dans
les lieux humides : Diodia gymnocephala une herbe volubile.
Dans les forets du Nord-Est : Arbres ou arbrisseaux : Rudgea major ;
R. Hassleriana; Coussarea platyphylla et sa var. vestita, dans les lieux humides.
Faramea cyanea ; Psychotria tenella; Mapouria corymbifera ; M. mandiocana ;
Liane : Manettia Rojasiana aussi au N.
Dans les forets du Nord : Arbres : Coussarea platyphylla var. longiflora ;
arbrisseaux : Faramea Hassleriana ; Psychotria paraguariensis : Mapouria man-
diocana aussi N.-E. et liane : Manettia Rojasiana aussi N.-E.
Dans les forêts rupestres : Calycophyllum Spruceanum var. multiflorum un
arbre très répandu dans les campos secs; Machaonia spinosa arbrisseau épineux.
Dans les Buissons environnant les forêts riveraines : Sphinctanthus Hassle-
rianus (N.); Guettarda uruguensis (N.): Machaonia brasiliensis (P. t.);
M. acuminata (N.) tous des arbrisseaux.
Dans les Campos secs partout :
Arbres : Calycophyllum Spruceanum var. multiflorum; Genipa americana ;
Arbrisseaux : Coutarea hexandra en nombreuses variétés ; Basanacantha spinosa
les variétés tomenteuses de cette espèce très variable habitent aussi les campos
humides : Guettarda viburnordes; Anisomeris oblusa et var.: espèces suffrutes-
cenles ou kerbacées : Richardsonia grandiflora; R. stellaris; Borreria verticil-
lata; B. capitata; B. tenella et var.; B. poaya et var.; B. paraguariensis;
B. centranthoides (aussi C. rupestre) : Staëlia thymoides ; Mitracarpus Selloanus
et var.; M. frigidus et var.: Relbunium hirtum et R. hypocarpum et var.
Dans les campos du Centre : Mitracarpus Hasslerianus espèce volubile ;
Staëlia filifolia et St. thymbrordes.
Dans les campos du Nord-Est se trouve un grand nombre d’especes qui
manquent aux autres régions : Alibertia sessilis, un petit arbre des bords de
forêts de la Sierra de Maracayu, Tocoyena formosa var. maxima un petit arbris-
seau à grandes feuilles velues; Palicourea rigida appelant de loin l'attention par
ses fleurs et ses grandes feuilles d’un jaune d’or. Espèces herbacées ou suffrutes-
centes : Declieuria chiococcoides; Richardsonia pedicellata; Borreria Runkii;
B. eupatorioides; B. quaranitica ; B. leiophylla var. expansa; B. cyperoides;
B. Hassleriana ; B. thalictroides ; Emmeorhiza umbellala ; Mitracarpus parvulus.
Dans les campos du Nord : Arbres : Genipa americana var. Caruto; Arbris-
a
(321) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 39
seaux : Thieleodoxa lanceolata; Tocoyena bullata var. speciosa; Anisomeris
Pohliana ; Basanacantha calycina; B. hebecarpa: une forme à feuilles étroites
du Palicourea rigida, et Staëlia virgata herbe à fleurs d’un bleu tendre.
Dans les campos rupestres du Centre : Arbrisseaux : Alibertia Hassleriana ;
Tocoyena formosa ; Herbes : Borreria eryngioides; B. leiophylla (aussi N.-E.);
B. centranthoides forma rugosa et f. pubescens; B. corymbosa var. microphylla ;
Relbunium atherodes. Dans les fentes des rochers : Coccocypselum Hasslerianum
et G. canescens (aussi N.-E.).
Dans les campos humides : Au bord des cours d’eau ombragés : Palicourea
Hassleriana, petit arbrisseau à fleurs blanches odorantes (N.-E.); Diodia alata
var. plicata espèce demi-volubile herbacée (C.); Borreria ocymoides; B. verbe-
noides; B. argentea (N.-E.); Spermacoce glabra (P. t.).
Dans des marecages et eaux stagnantes : Arbrisseau : Cephalanthus glabratus ;
Herbes : Diodia Kuntzer (P. t.); D. Radula (N.); D. macrophylla (C.);
D. multiflora (N.-E.); Borreria valerianoides (P. t.); B. ocymoides var. minima
(N.-E.); Rubia equisetoides (C.); Relbunium humile (C.); Oldenlandia thestifolia,
espèce demi-flottante (P. t.).
Dans les friches et plantations abandonnées : Arbrisseaux : Coutarea hexandra ;
Hamelia patens; Herbes : Borreria verticillata; B. capitata; B. tenella:
Mitracarpus frigidus; M. Selloanus ; Richardsonia brasiliensis et dans les clai-
rieres produites dans les forêts par l’abattage d'un arbre : Geophila herbacea var.
violefolia.
Dans les argiles ou sables salins : Borreria tenera; B. humifusa; B. eryn-
gioides forma.
Comme il a été remarqué pour d'autres familles de cette énumération, c’est
aussi en ce qui concerne les Rubiacées la région du Nord-Est qui est la
plus riche en espèces. Ainsi les campos de la Sierra de Maracayu hébergent
presque toutes les espèces connues de Borreria (sect. Galianthe).
Le genre Basanacantha semble avoir au Nord du Paraguay son centre de
développement. Des quatre espèces connues trois s’y trouvent sur un espace de
quelques kilomètres. Plusieurs des nombreuses variétés du B. spinosa pourront peut-
être après, une étude ultérieure sur place, être reconnues comme espèces nouvelles.
Il est intéressant de noter au point de vue géographique la présence dans le
Nord du pays du Genipa americana var. 8 Caruto qui, d’après Schumann (Flor.
Bras. VI, 6, p. 353), n’est connu que de la Guyane et du Vénézuela.
Les bois du Calycophyllum Spruceanum et du Genipa americana sont parfois
utilisés à cause de leur légèreté, les bois paraguayens étant en général très lourds ;
ils se prêtent cependant très peu aux travaux de menuiserie à cause de la faci-
lite avec laquelle ils se fendent en séchant.
Les racines du Relbunium hirtum contiennent une matière colorante rouge
(garance) parfois employée par les indigènes pour teindre les tissus de laine et
de coton.
90 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (322
Les racines des différents Mitracarpus contiennent une substance émétique
utilisée par les curander2s indigènes.
Plusieurs espèces de Borreria, le Coutarea hexandra, etc., s’employent égale-
ment comme médicaments populaires. :
Le Coffea arabica est l’objet d’une culture relativement limitée parce qu’une
grande partie du pays n’est pas à l'abri des gelées, que, dans les années excep-
tionnelles, le vent nommé pampéro, amène du Sud.
La culture du Gardenia florida est très étendue ; le Paraguay est le principal
fournisseur de cette belle fleur pour les jardins de la République Argentine.
RUBIACEÆ
CINCHONOIDEÆ
Oldenlandia thesiifolia (St. Hil.) K. Sch,
Flor. Bras. VI, 6, p. 269; Hedyotis thesiifolia St. Hil. in Voy. Diam. T,
p. 397.
forma roserflora.
Herba 0,05-0,15 m. corolla dilute roseo-lilacina, in palude Estero Zayas, Aug.,
n. 838; in palude pr. Igatimi, Nov., n. 5507.
forma cesiiflora.
Herba 0,05-0,15 m. corolla cæsia vel lilacino cœrulescens, in rivulis stagnan-
tibus pr. Ita, Aug. ‚n. 716; in palude Tucangua, Oct., n. 3311; in stagnis pr.
Tobaty, Sept., n. 6117.
Manettia gracilis Cham. et Schlechd.
Linnæa IV, 169; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 170;
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 82.
Manettia Hassleriana Chod.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 82.
Manettia ignita (Vell.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 170; Guanguebina ignita Vell.; Flor. Flum. I,
t. 145.
Varietates paraguayenses hujus speciei omnes calycem multo breviorem vix
4 mm. long. habent, ut descripsit cel. Schumann in Flor. Bras. I. c. 7-8 mm.
varietate micante excepta.
Var. x glabra K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 171.
sepala 4 mm.
Super volubilis 2-3 m. corolla coccinea in silvis propre Valenzuela, Jan.,
n. 7026.
Var. 8 cordifolia K. Sch.
Riom iBras VI 6% pu
sepala cc. 3 mm.
Suffrutex volubilis 4-6 m. corolla purpurea, in silva umbrosa pr. Tobaty,
Sept., n. 6246.
(323) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ, 91
Var. y micans K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 171.
Sepala in speciminibus defloratis 8 mm. attingentia.
Suffrutex volubilis, corolla coccinea, in silva humida in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Jan., n. 8327.
Var. & angustifolia K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 171.
Sepala 3-4 mm.
* Suffrutex volubilis 2-3 m. cerolla coceinea, in silva pr. flumen Capibary,
Sept., n. 4435; in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8327 a.
Manettia luteo-rubra (Vell.) Benth.
Linnæa XXIII, 445; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 174; Guanguebina
luteo-rubra Vell. I, t. 121.
Suffrutex volubilis 3-4 m. corolla coccinea lobi lutei, in silva Pacoba, pr.
flumen Corrientes, Sept., n. 4502.
Balansa : Tiges grimpantes, corolles velues pourpres dans les deux tiers
inférieurs ? jaune vers le sommet Arrovo Bonado? à l'Est de la Cordillère de
Villa Rica, Sept.. n. 2133. Hb. B. Boiss.
Id. n. 2511 sub M. paraguariensis Chod. Pl. Hassl. I, p. 82.
Manettia Rojasiana nob. spec. nov.
Suffrutex volubilis 4-6 m.; rami flexuosi teretes retrorsum puberuli vel pubes-
centes, subpulverulenti; folia longe petiolata (6-15 mm.), ovalia breviter
acuminata acutissima, herbacea utroque latere cc. 5 nervos laterales edentes,
supra pilis sparsis adpressis albis rugosulis. nervo medio pubescente subtus
puberula discolora, petiolo subtomentoso, lamina 75/40 60/35 50/30 mm. vel
in ramis ultimis minora; flores terminales peduneulo ad 50 mm. longo
retrorsum pubescente versus apicem albicante ; ovarium obconicum dense albido
retrorsum tomentello, # mm. longo: sepala foliacea late ovalia ad 10/8 mm.,
late sessilia punctis et lineis pellucidis ornata utroque puberula denticulis inter-
jectis subcallosis; corolla eximie ventricosa extus tomentosa pilis crassis
hyalinis, turbinata, urceolata, basin versus angustescens, sub apice diminuta et
breviter quadridentato-proboscidea; diam. oris 4 mm., long. laciniis 2 mm.,
ventris 12-15 mm., longitudo corollæ 20-22 mm.; corolla intus ad 1/3 annulo
pilorum erectorum ornata; stamina 4, duobus filamentis distinctis (?) in sicco
fuscescentibus, duobus sessilibus i. e. filamento adnato indistincto; antheræ
æquales fere usque ad orem pertinentes apice connectivo brevi calloso acuto
auctæ ad 7 mm. longe; discus pulvinaris crassus; stylus staminibus brevior (an
forma brevistyla ?) stigmatibus lamellosis elliptico oblongis; ovarium generis.
Suffrutex volubilis 2-4 m. corolla rubra, proboscide luteo, in silva Sierra de
Maracayu, Nov,, n. 5405; in silva ad ripam rivi Estrella (Apa), Dec., n. 8282,
Calycophyllum Spruceanum (Benth.) Hook fil.
in Benth. et Hook. Gen. Plant. II, 38; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 191:
Enkylista Spruceana Benth. Kew. Gard. Misc. V, 230.
Var. multiflorum (Griseb.) nob. |
Griseb. sub spec. in Symb. ad Flor. Argent. 155.
Arbor 10-20 m. diam. 0,5-0,8 m. corolla alba, in silvis San Bernardino, Jan.,
n. 3005; id. in silvis Cordillera de Altos, April, n. 4059.
92 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (324)
forma intermedia.
Magis ad C. Spruceanum formam brasiliensem vertens, a cui vix differt
bracteolis puberulis, axillis petiolorum glabris, foliis minoribus.
Folia supra et subtus glaberrima, in axillis tantum barbellata, basi brevissime
acutata 70/40 50/38 mm.
Arbor 8-12 mm. petala alba. in campis «Serrados» in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Jan., n. 8359.
Coutarea hexandra Jacq. K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 196; Portlandia hexandra Jacq. Stirp. Amer.
tab. 182, fig. 20.
Var. pubescens (Pohl.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 197; Pohl. sub spec. in Plant. Bras. Ie. t. 200.
forma albiflora.
Corollis albis mediocribus cc. #5 mm. folia subtus dense tomentosa ovarium
tomentosum.
Arbor parva vel frutex 2-4 m. corolla alba, in dumeto pr. Paraguary, Dec.,
n. 6566 et 6566 a.
forma roserflora.
Corollis roseis ad 60 mm. attingentibus puberulis, foliis supra subglabrescen-
tibus, subtus puberulis, ovario pubescente.
Arbor vel frutex 4-6 m. corolla roseo-vinosa, in dumetis pr. Ativa, Nov.,
n. 3497.
id. n. 1760 Balansa in hb. B. Boissier a cel. K. Sch. ad var. € fluminensem
adscripta, sed ramulis pubescentibus et foliis indulis differt.
forma grandiflora.
Foliis elliptieis basi cuneatis apice acuminatis 90/40 80/38 mm. supra
minute tomentellis subtus puberulis, ramulis pubescentibus, corollis ad 80 mm.
longis, pubescentibus.
sepalis longioribus.
Calycis laciniis ad 12 mm. Jongis, ovario dense tomentoso.
Arbor parva 4-6 m. petala alba interne roseo striata, in dumetis Cordillera
de Altos, Dec., n. 3636.
Foliis minus latis, bası subacutis.
Frutex 2-6 m. petala alba vel dilute rosea, dumeta formans in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7819.
sepalis brevioribus.
Calycis lacinis ad 8 mm. attingentibus, ovario pubescente.
Arbor parva vel frutex 4-5 m. corolla rosea, ad ripam fluminis Apa, Nov.,
n. 7819 a inter rupes in colle Tobaty, Mart., n. 4037 (foliis minus latis).
Var. calycina nob.
Pubescens, folia late elliptica, basi acutata apice acuminata, 80/45 75/40 mm.
supra appresse pubescentia, subtus præcipue in nervis laxius pubescentı hirtella,
ovarium pubescens calycis laciniæ lineari subulatæ, ovarium quintuplo superantes
22-25 mm. longa, corolla extus pubescens cc. 50 mm. longa, fructus pubescens.
floribus albis.
Frutex 2-4 m. petala alba, in dumelis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov. 8021 a.
floribus rosets.
Frulex 2-4 m. petala rosea, eod. loco, Nov., n. 8021.
(A suivre).
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Combte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
274ue séance. — Lundi 7 décembre 1903. — Ouverte à
8 h. '/z dans la salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université,
sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le compte rendu de la séance du 9 novembre est adopté sans modifi-
cation. — MM. Casimir et Augustin de Candolle présentent la candidature
de Mme Edouard Naville, qui sera portée à l’ordre du jour de la prochaine
séance conformément aux statuts de la Société. — M. le President
annonce ensuite que le bon à tirer du fascicule 10 du « Bulletin des
travaux de la Société» sera donné le lendemain. — En raison de
l'absence de M. le Bibliothécaire-archiviste, l’enumeration des publica-
tions reçues sera jointe à la liste de la prochaine séance.
Passant à l’ordre du jour, la Société adopte à l'unanimité le projet
présenté par M. le Président de nommer une commission d’herbori-
sation chargée d'organiser les courses botaniques de l’année. Cette
commission, composée du Comité et de MM. Guinet, Lendner et
Ch.-Ed. Martin nommés séance lenante, est nanlie des pouvoirs néces-
saires pour convoquer les sociétaires aux herborisations durant les
vacances de la Société (juillet-octobre).
SUR LES VARIATIONS DU COLORIS DES FLEURS. — À propos de
Rhododendron ferrugineum à fleurs blanches puis de tapis compacts de
Vinca minor à fleurs bleues et à fleurs roses, M. le D' Eugene Penard,
dans une causerie pleine d’humour, fait observer que, dans l’état actuel
de nos connaissances, 1° toutes les plantes à fleurs bleues sont suscep-
tibles de variétés roses et blanches; 2° toutes les fleurs roses sont suscep-
tibles de variétés blanches, mais jamais bleues: 3° toutes les fleurs
blanches restent blanches. — Les espèces normalement roses (Rhododen-
. dron ferrugineum, etc., etc.), seraient celles dont l’origine bleue est
- effacée; les espèces normalement blanches (Cerastium, etc., etc.) seraient
celles dont les origines bleue ou rose sont effacées.
Il n'existe pas de preuves à tout cela; mais on pourrait en chercher
des commencements dans : a) les exceptions naturelles; il serait intéres-
sant de trouver un Rosa Gallica ou un Rhododendron ferrugineum à
94 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (13H)
fleurs bleues qui laisseraient à penser à une origine bleue; b) les expé-
riences de culture; c) l'indication de retour partiel dans la nature (Convol-
vulus arvensis, Bellis, Rubus, Anemone nemorosa, etc., souvent rosés);
d) les genres à représentants roses ou blancs qui produisent des espèces
exceptionnelles d’une autre nuance; et e) les fruits qui deviennent
rouges ou bleus tandis que les fleurs étaient blanches. — Si cette marche
descendante fatale du bleu au rouge, puis au blanc, avec régression
impossible, était vraie, il en résulterait le fail intéressant qu'à une
époque plus ou moins reculée les fleurs que nous voyons aujourd'hui
roses étaient parfois bleues, et les blanches étaient souvent roses ou
bleues : le paysage était différent.
Des arguments pour ou contre cette hypothèse sont présentés par
Mie A. Rodrigue et MM. Boubier, Lendner, Hausser et Schmidely;
M. le Dr Hassler signale entre autres le cas particulier d’un 1pomæa du
Paraguay, dont la fleur est bleue au moment de l’éclosion, puis passe
successivement au rose et au blanc dans l’espace d’une même journée.
QUELQUES RUBI DE LA HAUTE-SAVOIE. — M. Auguste Schmidely
présente les Ronces suivantes récoltées en 1903 aux environs de Genève :
Rubus emancipatus ' X vestitus (fl. ros.) Hybr. nov.; R. sangui-
neus nob. — Haute-Savoie, mont Voirons.
Turion anguleux, velu, violet; à aiguillons subégaux, médiocres, droits.
Folioles petites, ovoides, velues; tomenteuses-velues brillantes en des-
sous, à dents pelites, aiguës. Rameau à aiguillons fins, droits. Inflorescence
feuillée à ta base, à glandes stipilees abondantes; acicules subnuls. Pédon-
cules longs, nus, 3-flores; les supérieurs A-flores. Sépales mucronés.
Corolle d’un rose vif. Etamines longues, pâles, styles pourpres. Drupéoles
poilues. Turion, rameau et pétioles fort peu glanduleux.
Rubus illepidus nob. Spec. nov.; emancipatus X serpens ssp. lividus
{p.p.). — Haute-Savoie, mont Voirons. é
Turion velu hérissé, à petits aiguillons inégaux; glanduleux, peu aci-
cule; folioles grandes 5-nées, oblongues, cuspidees; à petiole et pétio-
lules très courts; dents superficielles, un peu divariquées; poilues; velues
tomenteuses, hérissées, brillantes en dessous. Inflorescence étroite, feuil-
lee, lâche; à pédoncules inférieurs 3-flores; compacte au sommet; peu
exserte. Glandes, acicules et petits aiguillons abondants. Sépales réflé-
chis. Etamines longues; corolle.....? Drupéoles glabres.
Rubus ostensus nob. Spec. nov.; R. emancipatus X hirtus ssp. Guen-
theri ? — Haute-Savoie, mont Voirons.
Inflorescence étagée dans la partie feuillée en cimes triflores étalées-
dressées; courte et compacte dans la partie principale. Acicules rares;
glandes pourpres, courtes, assez régulières, abondantes. Sépales tous
redressés. Corolle et étamines longues d’un rose assez vif. Styles roses.
Drupéoles glabres. Folioles 5-nées, velues, vertes; en dessous tomen-
teuses-velues, rudes, brillantes; la foliole terminale ovoide, échancrée
! R. emancipatus Schmidely — R. insericatus Grml., Favrat, Schm. Catal.,
non Ph. Muell. nec Focke.
(132) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE, 95
brusquement acuminée en pointe. Dents larges, superficielles. Aiguillons
caulinaires et raméaux pâles et très petits.
Rubus flexuosus X radula ? Hybr. nov.; R. pseudo-oreus nob.
Haute-Savoie, mont de Boisy.
Differe du R. radula (ssp.) oreus Sudre apud H. Sudre, Batotheca Euro-
pæa I, 1903, No 33, par ses calices très glanduleux, incomplétement réflé-
chis ou étalés ; ses pétales d’un rose assez vif; ses étamines ne dépassant
pas les styles. Il diffère du R. radula en outre des caractères ci-dessus,
par ses aiguillons très petits, surtout ceux de l'inflorescence el par l'ex-
trême brievete des glandes de l’inflorescence.
Rubus subcrenatus nob. Spec. nov. Haute-Savoie, mont de Boisy, ca
et là au-dessus de Boisy.
Turion grêle, rond, glabre ; à aiguillons très petits ; aciculé, glanduleux.
Inflorescence bien développée, lâche, souvent très large. Pédoncules et
pédicelles divisés irregulierement; étalés ; glanduleux aciculés. Sépales
glanduleux, longuement acumines, redressés. Corolle petite, blanche.
Etamines courtes et styles pâles. Drupéoles glabres. Feuillage abondant,
assez grand; folioles 5-nées. ovoides, elliptiques. Pilosité très fine, four-
nie sur les deux faces vertes. Dents fort grandes, régulières, mamilli-
formes. Pétioles et péliolules assez courts.
Rubus Bayeri X macrophyllus ? Hybr. nov.; R. hirsutulus nob.
Haute-Savoie, mont de Boisy.
Buisson très vigoureux, rappelant le R. macrophyllus par la forme de
son inflorescence, lâche, pauciflore, hérissée, dépassée par les dernières
feuilles assez grandes, par sa corolle assez large d’un rose très pâle. Il
s’en écarte par ses folioles caulinaires ovoïdes, suborbiculaires, un peu
velues sur les deux faces; par ses aiguillons caulinaires el raméaux
petits, sétacés, jaunâtres ; par sa glandulosite générale mêlée de quelques
acicules. Ses sépales sont en outre un peu aculéolés, étalés; les termi-
naux sont acuminés. Les étamines abondantes ne dépassent pas les styles.
Drupéoles glabres.
Rubus hirtus ssp. Guentheri X vestitus (fl. ros.) Hybr. nov.; R. ful-
gens nob. — Haute-Savoie, mont Voirons.
Ce R. diffère du R. vestitus par ses turions subanguleux ; à aiguillons
petits, inégaux, meles d’aculéoles ; à folioles petites. ovoides, acuminées,
vertes sur les deux faces; l’inflorescence à ramuscules (pédoncules )
3-flores, les sépales acuminés, étalés, la corolle assez grande et étamines
longues d'un rose très vif; les styles roses, les drupéoles glabres. L’inflo-
rescence est munie d’aiguillons, de glandes et d’acicules pourpre foncé
abondants.
Rubus hirtus ssp. Guentheri X serpens ssp. glauco-villosus nob. in
Bull. Herb. Boiss. 2me série, 1903, N° 1, p. (71) — 78 — 5° R. serrigerus
nob. Spec. nov. — Haute-Savoie, mont Voirons.
- Ce R.est comparable au R. valdepilosus nob. par ses organes floraux,
par la forme du feuillage, sa villosité grise, tomenteuse, très fournie. Il
en diffère par son turion rond, ses pétiolules latéraux et extérieurs plus
courts; par sou inflorescence plus rameuse ; par ses acicules longs et
abondanis et par ses aiguillons tous sétacés, très grêles.
96 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (21% SER.). (133)
Rubus hirtus ssp. Guentheri Xserpens? Hybr. nov.; R. personatus nob.
— Haute-Savoie, mont Voirons.
Petit buisson à feuilles ternées, vertes. grandes, ovoldes, en cœur, peu
acuminées, glabrescentes; Ja feuille raméale supérieure est glanduleuse
en dessus. Dents grandes, régulières. Inflorescence flexueuse, feuillee,
lâche, pauciflore. Ramuscules et pédoncules longuement nus. Partie prin-
cipale courte, incluse. Sépales étalés, aculéolés. Corolle et styles d’un rose
vif. Elamines pâles ne dépassant pas les styles. Drupéoles glabres.
Les aiguillons inegaux et les acicules sont jaunälres; les glandes pintöt
courtes sont rousses et abondantes.
Rubus florentulus nob. Spec. nov.; R. Graponensis < pseudo-macro-
phyllus? — Haute-Savoie, mont de Boisy.
Cette Ronce, qui a conservé le faciés du R. pseudo-macrophyllus var.
minor, diffère de ce dernier par son turion glanduleux, à très petits
aiguillons plus fins; par ses folioles subrhombiformes plus pelites. L’m-
florescence est très lâche, très étalée, courte, pauciflore : aciculée glandu-
leuse; les drupéoles sont poilues au moins dans le jeune âge.
Comme points de comparaisons, M. le D" Hassler fait circuler les
trois seules espèces de Rubi de la flore du Paraguay : Rubus Brasihensis
Mart., R. Hassleriunus Chod. et R. imperialis Cham. et Schl. — La com-
municalion de M. Schmidely se termine par la présentation d’echantillons
bien préparés de Papaver alpinum L. (Ghäteau-d’OEx, Vaud), Potentilla
Nestleriana (Trattl.) Gremli (Credo, nouvelle station !); Cineraria
aurantiaca 8 lanata Hoppe (Château-d'OEx); Rosa pomifera X canina
(Château d'OEx).
UNE VARIETE NOUVELLE DE TEUCRIUM BOTRYS L. — M. Gustave
Beauverd présente un Teucrium Botrys provenant des environs de
Cluses, à la base du Mont Méry (Haute-Savoie), dont l'échantillon d’herbier
est accompagné d’un dessin différentiel et de la diagnose suivante :
Teucrium Botrys L. var. nov. trilobum Beauverd. — Diffère du type
par ses feuilles trilobées : les inférieures à lobes latéraux entiers ou
munis d’une dent sur le bord externe, à lobe terminal tridente; les supé-
rieures à lobes larges et peu profonds, les latéraux très entiers, ‘le
terminal entier ou plus rarement tridenté.
Le Teucrium Botrys élant une espèce non polymorphe caractérisée par
ses feuilles bipinnatifides à la base et pinnatifides au sommet des
rameaux, il était intéressant de signaler cette nouvelle variation reliée
d’ailleurs au type par une forme de passage constatée par l’auteur
parmi les échantillons de l’Herbier Boissier.
La séance est levée à 10 heures; y assistaient 12 membres : MM. Aug.
de Candolle, D' Penard, Beauverd, Dr Boubier, Bouchard, Guinet,
Dr Hassler, Hausser, D' Lendner, Ch.-Ed. Martin, Mlle Dr Rodrigue,
M. Aug. Schmidely.
INDEN BRYOLOGICUS
SIVE
ENUMERATIO MUSGORUN AUCUSQUE GOGNTTORUM
ADJUNCTIS
SUNONYMIA DISTRIBUTIONEQUE GEOGRAPHICA
EOCUPEETISSIMIS
QUEM CONSCRIPSIT
EDOUARD-GABRIEL PARIS
OFFTCIEPR DE L'INSTRUCIION PUBLIQUE
ee — — — — —
SUPPLEMENTUM PRIMUM
334 pages
19OO
En vente à l'HERBIER BOISSIER, CHAMBÉzY (Suisse)
Au lieu de Fr. 12,50 : Fr. € + DO
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIE MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinleressen der Mvcologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
eationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmi entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W\,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karistrasse 11.
INDEX BOTANIQUE |
GENRES, PS, RIES a NOS NUUTEUUE
Cryptogames «t Phanérogames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du je janvier 4904
Complément au Card Index américam.
B Index seul. Bulletin Index
seul. et Bullelin.
SALES ELA ES 20 fr. 20 fr 30 fr
Abonnements : \ i : É
( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l’Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur el à mesure de la publication de l’ou-
vrage. — Le ler volume (400 pages in-8°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l’Herbier Boissier.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
7
garés-
é
GUSTAVE BEAUVERD |
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome IV. 1904.
N° 2.
Ce N° a paru le 31 janvier 1904.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK R. ERIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. 44, Carlstrasse.
n
1904
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros
4 Droits et reproduction réservés.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 2. — FEVRIER 1904.
Pages
l. — J. Cardot. — LES LEUCOBRYACÉES DE MADA-
GASCAR ET DES AUTRES ILES AUSTRO-AFRICAINES
DE LOCBAN INDIEN: re 97
Il. — Alfred Corti. — CONTRIBUTION A L’ETUDE DE LA
CREIDIOLOGIE SUISSE. (suite) 2... wre 119
II. — A. Zahlbruckner. — LICHENES A CL. DAMAZIO in
montibus Serra de Ouro Preto Brasiliæ lecti, in Herb.
BoiSsierasservale.!. à us Sonn er se a 154
IV, — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische 'Skizze {à suivre).................. 137
V. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 153
VI. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLER,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite). .............. 169
VII. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 11 janvier 1904 197
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL : ....... . Nos 6933 à 7231
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités à présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
— RI — —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2" SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 2.
LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR
ET DES AUTRES ILES AUSTRO-AFRICAINES
DE
TZOCEAN INDIEN
PAR
J. CARDOT
Ayant en ce moment à décrire et à dessiner les Leucobryacées pour
l’Histoire naturelle des Mousses de Madagascar, faisant partie de la monu-
mentale Monographie consacrée à la grande île africaine par M. Gran-
didier, j'ai été amené à faire la révision de toutes les espèces de cette
famille signalées jusqu'à ce jour non seulement à Madagascar, mais
aussi aux Comores, à la Réunion, à Maurice et aux Seychelles.
Ainsi que l’a démontré mon excellent ami et collaborateur F. Renauld !,
l’ensemble de ces îles constitue un domaine bryologique indépendant
que l’on pourrait appeler le domaine malgache, caractérisé par l'existence
de plusieurs genres et d’une très forte proportion d’especes endémiques.
Cet endémisme est particulièrement accentué pour les Leucobryacées,
puisque, sur les vingt-deux espèces que j’admels actuellement, à part
l’'Octoblepharum albidum, qui est répandu dans toute la zone tropicale, le
Leucobryum madagassum Besch., le L. cucullatum Broth. et peut-être
1 Renauld, Prodrome de la Flore bryologique de Madagascar, des Masca-
reignes et des Gomores, p. 20. ;
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1904. 7
98 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SÉR.). (2)
le L. acutifolium (Mitt.) Card., qui se retrouvent dans l’Afrique austro-
orientale, loutes les autres espèces sont endémiques; et l’une d'elles
constitue même une genre particulier (Cardotia Besch.), qui n’a pas
encore été trouvé en dehors de la region qui nous occupe.
Ces vingt-deux espèces se répartissent en cinq genres de la facon
suivante : douze Leucobryum, six Leucophanes, deux Octoblepharum, un
Cardotia et un Ochrobryum. Madagascar possède à elle seule dix-sept
espèces, dont huit lui sont particulières, et deux ou trois se retrouvent
dans l’Afrique orientale. La Réunion a cinq espèces, dont quatre se
retrouvent à Madagascar et trois à Maurice; une seule (Leucophanes
angustifolium Ren. et Card.) est endémique. Maurice a également cinq
espèces, qui existent toules à Madagascar. On trouve aussi cinq espèces
aux Comores, dont trois paraissent jusqu'ici propres à ce groupe d'’iles
(Leucobryum mayottense Card., Leucophanes Hildebrandtii G. Müll. et
mayottense Card.). Enfin, les Seychelles ont deux espèces, dont une
endémique (Leucophanes Seychellarum Besch.); l’autre espèce est l'Octo-
blepharum albidum Hedw., qui est jusqu'ici la seule commune à toutes
les îles, ou du moins à tous les groupes d iles du domaine malgache.
Pour l'intelligence de ce travail, il est nécessaire de rappeler — ce que
j'ai amplement démoniré dans mes Recherches anatomiques sur les
Leucobryacées — que l’on doit considérer comme la nervure toute la
partie de la feuille où les leucocystes sont en deux ou plusieurs couches.
La nervure est dite homoströsique lorsqu'elle ne présente dans toute sa
longueur que deux couches de leucocystes, et hétérostrésique quand elle
en présente un plus grand nombre dans sa partie inférieure. Les chlo-
rocystes sont centriques lorsqu'elles se trouvent à égale distance de la
face dorsale et de la face ventrale de la nervure; hypercentriques
lorsqu’elles sont plus rapprochées de la face ventrale, et hypocentriques
quand, au contraire, elles sont plus voisines de la face dorsale. Le limbe
est réduit à deux ailes souvent très &lroiles, formées de cellules délicates,
hyalines, unistratifiées, sans éléments chlorophylleux; ces ailes sont
désignées improprement sous le nom de margo ou de limbus (dans le
sens de bordure) par la plupart des auteurs.
On ne doit pas oublier que les caractères anatomiques jouent un rôle
prépondérant dans la classification des Leucobryacées; il est à peu près
impossible de déterminer une seule espèce de cette famille sans faire
intervenir ces Caractères. Les sections transversales des feuilles doivent
être faites à plusieurs niveaux : vers la base (le plus près possible de la
ligne d'insertion), dans la partie moyenne et vers le sommet. Ce n'est
(3) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACEES DE MADAGASCAR. 99
que grâce à ces coupes successives que l’on peut reconnaître si une ner-
vure est homosirôsique ou hétérostrôsique, et déterminer la position
relative des chlorocystes dans l'épaisseur de la nervure, ce qui fournit de
précieux caractères pour la distinction et le groupement des espèces.
TriBu I. — LEUCOBRYEÆ Card. in Rev. bryol.
| 18992 Pr 3.
Nervure sans faisceau scléreux. Chlorocystes de section quadrangu-
laire, en une seule assise dans toute la longueur de la nervure, et placées
au point de jonction de quatre leucocystes.
. OCHROBRYUM Mitt. Musci austro-amer., p. 107. Besch.
Journ. de bot. XI, n° 8 et 9. (Emend.)
Nervure deprimee, concave, canaliculee, sans faisceau sclereux,
homoströsique. Leucocystes toujours en deux couches (saut vers la pointe
de la feuille dans certaines espèces). — Ailes étroites, disparaissant vers
le sommet, où elles sont quelquefois remplacées par un margo formé de
plusieurs cellules uu peu épaissies. — Tige dépourvue de faisceau
axile.
Fructification terminale. Capsule hémisphérique, cyathiforme après la
chute de l’opercule, très brièvement pedicellée, immergée dans le péri-
chèze; opercule conique-rostré, tombant avec la coiffe. Celle-ci étroite-
ment conique, longuement subulée, fimbriée à la base. Péristome nul.
Ochrobryum sakalavum Card: et Par. in Rev. bryol. 1902,
p. 77 (nomen solum).
Plante très petite, formant des touffes minuscules, d'un vert glauque;
tige haute de 2,5 à 6 mm., parfois presque nulle. Feuilles étalées ou
étalées-dressées, subflexueuses ou légèrement courbées, linéaires-
lancéolées, longuement acuminées, longues de 2,4 à 2,6 mm., larges de
0,3 à 0,4 mm., subobiuses et pourvues d’un petit apicule, ou subaiguës,
lisses et entières, canaliculées dans presque toute leur iongueur, sauf au
sommet, où elles présentent une section subtrigone ou semicirculaire ;
ailes étroites, disparaissant vers le milieu ou au-dessus, formées dans le
bas de cinq à sept séries de cellules rectangulaires-allongées, les margi-
nales linéaires. Nervure homostrôsique; leucocystes rectangulaires-
allongées, subhexagonales ou presque carrées; chlorocystes subcentriques
ou légèrement hypercentriques dans la plus grande partie de la nervure,
100 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (4)
mais distinctement hypocentriques vers le sommet. Feuilles périchétiales
un peu plus larges que les caulinaires, et pourvues d'ailes plus larges,
formées de sept à douze séries de cellules. Pédicelle pâle, long de
1,25 mm. avec la vaginule; capsule très petite, haute de 0,3 à 0,4 mm.,
large de 0,5 à l’orifice, cyathiforme après la chute de l’opercule, d’un
brun pâle, dépassée par les feuilles périchétiales; opercule convexe-
conique, terminé par un rostre droit, haut de 1 mm., tombant avec la
coiffe; celle-ci jaune paille longuement subulée, fimbriée à la base,
longue de 2,5 à 2.75 mm., et dépassant les feuilles perichetiales.
Madagascar. Territoire sakalave : cercle de Maintirano, secteur de
Rakobe, poste d’Ampoza, près du village de Tahutofoly, sur bois pourri;
récolté par un tirailleur sakalave (herb. G. Paris).
Beaucoup plus petit que l'O. Normandı Card. et Par.. de l'Afrique occi-
dentale, dont il diffère en outre par les feuilles ordinairement apiculées
et par les cellules inférieures des ailes moins étroites.
La découverte à Madagascar d’un Ochrobryum en fructification est très
intéressante, car elle permet enfin d'inscrire définitivement ce genre
dans la Flore malgache. Deux espèces avaient bien été indiquées anté-
rieurement, sous les noms d’Ochrobryum Boivinii Besch. et d’O. (2) Ruten-
bergii G. Müll.; mais la fructification de ces deux Mousses est inconnue,
et la structure basilaire de leur nervure doit les faire placer de préférence
dans le genre Leucobryum.
I. LEUCOBRYUM Hpe. in Flora, 1837, p. 282.
Nervure déprimée, concave, canaliculée et souvent subtubuleuse dans
le haut, sans faisceau scléreux, homostrôsique ou hétérostrôsique. —
Ailes généralement étroites ou assez larges. disparaissant vers le sommet
ou réduites à une ou deux rangées de cellules. Pas de margo distinet. —
Tige pourvue ou non d’un faisceau axile.
Fructification terminale ou latérale. Capsule asymétrique, arquée,
souvent strumeuse, longuement pédicellée. Coiffe dimidiée. Péristome
très développé, dicranoïde.
Les Leucobryum du domaine malgache se répartissent en trois groupes,
d’après le nombre et la disposition des assises de leucocystes de la ner-
vure. On peut faire rentrer dans le premier et le troisième de ces
groupes beaucoup d’autres espèces extra-africaines; au contraire, le
second groupe est particulier, jusqu'à présent du moins, à la flore
d'Afrique. On remarquera, en revanche, que les espèces à feuilles dentées
ou rugueuses sur le dos vers le sommet, formant la section Prionacron
(5) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 101
de C. Müller!, si fréquentes en Océanie et dans l’Archipel indien,
manquent complétement jusqu'ici, non seulement au domaine malgache,
mais aussi au continent africain et à toutes les autres iles qui en dépendent.
1. Nervure heleroströsigue (rarement subhétérostrôsique); trois à six
couches de leucocystes dans la partie basilaire, de chaque côté de la ligne
médiane, deux dans le reste de la nervure.
Leucobryum Boryanum Besch. For. bryol. de la Réunion, etc.
p. 47.
Dicranum megaiophyllum Brid. Mant. p. 67, p. p.
Sphagnum iridans Brid. Sp. Muse. I, p. 20, p. p.
» javense (Brid.) Schw. Suppl. II, ı, À, p. #, tab. CI, p. p.. et
Brid. Bryel. univ. I, p. 19, p. p.
Leucobryum madagassum C. Müll. in Abhandl. Brem. VIE p. 20% (non
Besch).
Leucobryum Rutenbergü Besch. in Paris, Index bryol. p. 752, et in
Renauld, Prodr. Fl. bryol. Madag. etc., p. 405.
Leucobryum Hildebrandtüi C. Müll. in Wright. Journ. of Bot. 1888
(nomen nudum), et in Renauld, loc. cit.
Leucobryum læve Mitt. in Wright, Journ. of Bot. 1888 (nomen
nudum), p. D.
Madagascar. Sine loco (W. Pool); forêt d’Ambatondrazaka (Rutenberg) :
Imerina : Andrangoloaka (Hildebrandt); Fianarantsoa (Dr Besson); forêt
d’Alakaty (Perrot fréres); Ambohimatsara, près Ambositra, Betsileo
(rev. Berthieu); entre Vinanintelo et ikongo, et entre Savondronina et
*anomafana (D: Besson); Betsileo, sine loco (rev. Camboué et Montaut);
vallées du Lohato et de l’Ofika (Verdolin; herb. G. Paris).
La Réunion. Lieux frais de la plaine des Chicots (Bory, Frappier);
plaine des Fougères (Lépervanche).
Le L. Boryanum Besch. est une des espèces les plus robustes du genre.
Par ses dimensions, par son port et par ses caractères anatomiques, il se
rapproche beaucoup du L. javense Mitt., dont il diffère surtout par les
feuilles lisses sur le dos au sommet. La nervure présente, dans la partie
basilaire, de quatre à six couches de leucocystes, mais elle est amincie
sur la ligne médiane, où il n’y a que deux ou trois assises; les chloro-
cystes sont à peu près centriques dans toute la longueur de la nervure.
Les ailes sont formées dans le bas de six à dix séries de cellules. Les
feuilles peuvent atteindre plus d’un centimètre de long sur 2 mm. de
+ C. Müller, Genera Muscorum frondoserum, p. 80.
102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21€ SER.). (6)
large. La tige présente un faisceau axile ordinairement bien distinct, et
une zone de cellules externes à parois épaissies et plus colorées.
Les nombreux échantillons de L. Hildebrandtü C. Müll. de Madagascar,
que j'ai examinés, ne me laissent aucun doute sur l'identité de la plante
malgache avec celle de la Réunion. Je n’ai pas pu davantage constater de
difference entre un pelit fragment provenant de l'échantillon original du
L. madagassum C. Müll. (L. Rutenbergü Besch.) et le L. Boryanum;
c'est seulement une forme à feuilles plus courtes. Enfin j'ai recu de
lherbier de Kew, sous le nom de «Leucobryum (Pegophyllum) læve
Mitt., Madagascar. W. Pool» un petit échantillon qui appartient éga-
lement sans le moindre doute à la même espèce, tandis qu’un second
spécimen portant le même nom se rapporte au L. Perroti Ren. et Card.
Le L. Boryanum paraît être devenu très rare à la Reunion, où il n’a
plus été récolté depuis fort longtemps, ce qui est dü probablement au
déboisement qui a fait disparaître les stations qui convenaient à cette
espèce. A Madagascar, il semble assez répandu dans la zone moyenne et
supérieure des forêts.
La fructificalion a été décrite par M. Renauld, Prodrome, p. 105 (sub
L. Hildebrandtii).
Leucobryum Perroti Ren. et Card. in Bull. Soc. roy. de bot. de
Belg. XXXIII, 2me partie, p. 412. |
L. læve Mitt. in Wright. Journ. of Bot. 1888 (nomen nudum), p. p.
Madagascar. Sine loco (D' Meller); forêt de Mahambo (Perrot frères).
Maurice. Curepipe (rev. Rodriguez).
Cette espèce se distingue facilement du L. Boryanuwm Besch. par son
port moins robuste, ses feuilles plus petites et surtout moins larges, ne
mesurant que À à 4,5 mm. dans le bas, moins épaisses et plus étroite-
ment subulées, et par ses leucocystes deux ou trois fois plus petites. Les
feuilles sont parfois très légèrement bosselées sur le dos dans la partie
supérieure. La nervure présente vers la base, de chaque côté de la ligne
médiane plus mince, de quatre à six couches de leucocystes; les chloro-
cystes sont généralement plus ou moins hypercentriques dans la partie
basilaire. Les ailes sont formées de cinq à sept séries de cellules. De
même que chez l'espèce précédente, on observe dans la tige un faisceau
axile distinct et une zone de cellules corticales à parois épaissies et
colorées. La longueur des feuilles varie de 52a 10 mm. — Fructification
inconnue.
Un petit échantillon, communiqué par l’'herbier de Kew avec l'étiquette
suivante : « Leucobryum (Pegophyllum) læve Milt. Madagascar, Dr Meller »
(7) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACEES DE MADAGASCAR. 103
doit être rapporté au L. Perroti Ren. et Card., et il en est de même d’un
échantillon communiqué par M. l'abbé Boulay, sous le nom de «L. irre-
gulare Besch. sp. nov. in litt.». Ce spécimen, récolté par Bernier,
provient vraisemblablement de Madagascar.
Leucobryum pseudo-madagassum Card. sp. nova.
Touffes robustes, très denses, blanchâtres ou un peu jaunätres,
profondes de 3 à 4 cm. Tige pourvue d’un faisceau axile assez distinet et
d’une couche de cellules corlicales à parois légèrement épaissies et plus
colorées. Feuilles très rapprochées, dressées-imbriquées, quelquefois
légèrement homotropes, oblongues-lancéolées, assez brièvement ou plus
ou moins longuement acuminées, longues de 4 à 7.5 mm., larges de
1,25 à 1,5 mm., canaliculées dans le haut, aiguës ou apiculées, lisses,
entières ou présentant quelques petites dents tout au sommet; ailes de
largeur variable, étroitement prolongées presque jusqu’au sommet,
formées dans le bas de six à quinze séries de cellules, les inférieures
carrées ou presque carrées, les suivantes rectangulaires-allongées, les
marginales linéaires. Nervure heteroströsique; leucocystes oblongues-
hexagonales, en deux ou trois couches sur la ligne médiane dans la
partie basilaire, mais latéralement en quatre couches, dont deux ventrales
et deux dorsales; chlorocystes centriques ou subcentriques dans le bas,
devenant bientôt netiement et assez fortement hypocentriques. Pédi-
celle pourpre, long de 7 à 8 mm., capsule horizontale, fortement arquée.
strumeuse à la base, sillonnée à l’état sec; opercule inconnu. Péristome
élevé, pourpre.
Madagascar. Imerina: Andrangoloaka (Hildebrandt; herb. Berol. et
herb. Boissier, sub nom. «L. madagassum Besch.»): Betsileo, sine loco
(rev: Montaut).
Par son port, cette espèce rappelle d’une facon frappante le L. mada-
gassum Besch., avec lequel on l’a confondue; elle est cependant un peu
moins robuste, et en diffère d’ailleurs essentiellement par la structure de
sa nervure. Les caractères anatomiques, notamment les chlorocystes
hypocentriques dans le haut de la nervure, la rapprochent du L. Gueinzu
G. Müll., du Transvaal et du Natal; mais, d'après le seul échantillon que
J'ai pu examiner (n° 45% de Rehmann), ce dernier est beaucoup moins
robuste et a les feuilles plus petites. moins imbriquees et bien plus
_ étroites, avec un port très different.
Leucobryum Isleanum Besch. Fl.bryol.de la Réunion, etc., p.48.
Madagascar. lle Ste-Marie, Andevorante, Fénérive, forêt de Mahambo
(Perrot frères); Imerina : forêt d’Amperifery (rev. Campenon); Ambalo-
manga (rev. Talazac); Antsahambavy (Dalaucour!).
104 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Zme SËR.). (8)
La Réunion. (G. de l'Isle).
Maurice. (Duisabo, Robillard, rev. Rodiguez).
Var. molle Card. var. nova.
L. molle C. Müll. in Renauld. Prodr. Fl. bryol. Madag., etc., p. 107.
L. retieulatum GC. Müll. mss.
Madagascar. Imerina, sine loco (Hildebrandt); environs de Tananarive
(rev. Camboué); Analomainty (rev. Campenon); Ambositra (rev. Soula);
entre Vinanintelo et Ikongo (Dr Besson); Ambatomanga (rev. Talazac);
district de Moramanga, vallée de lAnalamazoatra (Garron; herb.
G. Paris); forêt de Fito, district de Tamatave (Perrot frères; herb. Levier);
vallée du Lohato (Verdolin; herb. Paris); Diego-Suarez (Chenagon);
Maroantsetra, baie d’Antongil (Mathieu). Indiqué aussi par M. Renauld
à Andriba, et par M. le général Paris dans le cercle de Fort-Dauphin et
dans la province d’Anisirabe; mais je n’ai pas vu les échantillons de ces
trois localités. Plusieurs autres indications données par M. Renauld dans
son Prodrome d'après mes anciennes déterminations, se rapportent au
L. comorense G. Müll. et au L. parvulum Card.
Le L. Isleanum Besch. rappelle assez le L. candidum (Brid.) Jgr., de
la Nouvelle-Zélande; il est toutefois moins robuste que celui-ci et s’en
distingue surtout par ses feuilles lisses sur le dos et moins épaisses à la
base. La nervure est tantôt franchement hélérostrôsique, avec quatre
assises de leucocystes à la base, de chaque côté de la partie médiane
qui n’en a que deux, iantôt seulement subhétérostrosique, ou même
subhomoströsique d’un côté, les assises supplémentaires étant plus ou
moins incomplètes. Les chlorocystes, souvent hypercentriques dans le bas,
à peu près centriques dans la partie moyenne, deviennent en général
assez nettement hypocentriques vers le sommet. Les ailes, de largeur
très variable, sont formées de six à quatorze séries de cellules. Les
feuilles, presque toujours un peu courbées et homotropes, mesurent de
4 à 5,5 mm. de long sur 0,75 à À mm. de large. La faisceau axile, que
l’on observe dans la tige des espèces précédentes, fait généralement
défaut ou est très peu distinct dans le L. Isleanum, et les cellules corti-
cales sont à peine différenciées. La fructification parait encore inconnue.
I m'est impossible de séparer spécifiquement du L. Isleanum le
L. molle G. Müll., car je n’ai pu constater pour celui-ci aucun caractère
constant. Lorsqu'elle est bien caractérisée, la var. molle se reconnait faci-
lement à ses dimensions plus faibles et à ses feuilles plus petites,
longues de 2.75 à 3,5 mn. et larges de 0,5 à 0,8 mm., mais elle se relie
au {ype par toute une serie de formes intermédiaires. Elle est, d’ailleurs,
(9) J. CARDOT. LFS LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 105
très variable sous le rapport de la longueur des tiges, de la direction des
feuilles, tantöt homotropes, tantôt dressées ou étalées."de la coloration
des gazons, blanchätres, verdätres ou jaunâtres. La nervure peut être
franchement hétérostrôsique ou subhétérostrôsique, ou encore hétéros-
trôsique d'un côté et subhomostrôsique de l'autre. La largeur des ailes
varie comme dans le type. — Cette variété semble répandue à Mada-
gascar dans toute la zone des forêts, depuis le littoral jusqu’à leur limite
supérieure.
D’après un échantillon original recu de l’auteur même, le L. reticu-
latum ©. Müll. mss. (Imerina, leg. Hildebrandi), ne diffère en rien du
L. molle.
Leucobryum acutifolium Card.
Schistomitrium acutifolium Mitt. in Journ. linn. Soc. 1886, p. 302,
saltem pro parte!
Touffes courtes, blanchätres. Feuilles étalées ou légèrement homotropes,
lancéolées, longuement acuminées, longues de 3,5 à 4,5 mm., larges de
0,6 à 0,8 mm., fortement canalicuiées dans le haut, terminées par un
apicule allongé et très aigu, lisses et entières; ailes assez larges, dispa-
raissant dans le haut, formées vers la base de cinq à huit séries de
cellules, les inférieures presque carrées ou brièvement rectangulaires,
les suivantes rectangulaires-allongées, les marginales et les supérieures
étroitement linéaires. Nervure hétérostrôsique, ou subhétérostrôsique, ou
encore hétérostrôsique d’un côté et subhomostrôsique de l’autre; leu-
cocystes oblongues-hexagonales ou subrectangulaires, disposées vers la
base de la nervure en trois ou quatre couches, les couches supplémen-
laires plus ou moins incomplètes; chlorocystes légèrement hypercen-
triques dans le bas, ensuite centriques ou subcentriques jusqu’au
sommet. Fructification inconnue.
Madagascar. «From the sea to Antananarivo, Dr Meller ». (Herb. Kew).
Par le port, la taille, la forme des feuilles et la structure de la nervure
à la base, cette Mousse se rapproche beaucoup du L. Isleanum var. molle
Card. ; elle s’en distingue par ses feuilles pourvues d’un apicule plus long
et plus aigu, et par ses chlorocystes à peu près centriques jusqu'à la
pointe.
M. Mitten donne trois provenances pour son Schistomitrium acutifolium :
l’Usagara, le Natal et Madagascar. La descriplion qui précéde est faite
d’après un petit échantillon de la Mousse récoltée à Madagascar par le
Dr Meller. Comme je n’ai pas vu les spécimens des deux autres prove-
nances, il m'est impossible d'affirmer qu'ils appartiennent à la même
106 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20° Sir.) (10)
espèce que la plante malgache. Je ferai remarquer que dans sa courte
description, M. Mitten parle des feuilles périchétiales, mais sans rien dire
de la fructification elle-même. On ne peut donc pas, d’après cette descrip-
tion, décider s'il s'agit d’un Leucobryum ou d’un Schistomitrium. Peut-
être l’un des deux autres échantillons décrits sous le nom de Schistomi-
Irium aculifolium appartient-il réellement à ce dernier genre, mais je
crois du moins pouvoir affirmer que tel n'est pas le cas pour la plante
malgache, qui, en raison de la structure anatomique de sa nervure, paraît
bien mieux à sa place dans le genre Leucobryum.
Leucobryum cucullatum Broth. in Engler’s Bot. Jahrb. 1894,
p. 180.
Var. Rutenbergii Card. var. nova.
Ochrobryum (2) Rutenbergii CG. Müll. in Abhandl. Brem. VII, p. 20%.
Madagascar. «In sylva Ambaranavarana'» (Rutenberg; herb. Berol.);
district de Majunga, Mampikony (Savelli; herb. G. Paris).
Ce n’est qu'avec doute, en l’absence de la frucüfication, que Müller
placait cette plante dans le genre Ochobryum. La structure de sa nervure
paraît en effet devoir la faire exclure de ce genre, et je la rattache, à
titre de simple variété, au Leucobryum cucullatum Broth., de l’Usambara,
dont elle ne diffère que par ses feuilles plus petites, plus courtes (long.
4,75 à 2 mm., larg. 0,5 à 0,6 mm., au lieu de 2,5 sur 0.7 à 0,8), plus
obtuses, à peine apiculées. Les caracleres anatomiques concordent
entièrement. La nervure est hétérostrôsique; leucocystes en quatre
couches dans le bas (deux dorsales et deux ventrales) de chaque côté de
la partie médiane, formée seulement de deux-couches; chlorocystes assez
distinctement hypercentriques dans toute la longueur de la nervure, les
supérieures très courtes en section longitudinale. Ailes étroites, formées
dans le bas de {rois à six séries de cellules. Faisceau axile et cellules cor-
ticales de la tige plus ou moins différenciées. Plante de petite taille,
formant des touffes denses, d’un vert glauque ou d’un blanc jaunâtre. La
fructification est inconnue.
2. Nervure heteroströsique; trois à six couches de leucocystes dans la
partie basilaire et dans la partie supérieure de la nervure.
Leucobryum comorense (. Müll. in Linnæa, XL, p, 235.
Madagascar. Vohémar (Perrot frères).
Maurice. (Rev. Rodriguez).
Comores. Anjouan (Hildebrandt).
C. Müller compare cette espèce au L. neilgherrense C. Müll., de l'Inde,
1 Ambatondrazaka, d'après M. Renauld, Prodrome, p. 109.
| . GARDOT. LES LEUC [ACÉES DE MADAGASCAR.
A1 J RDON 3 LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR 107
qu’elle rappelle en effet par son port, mais elle en diffère essentiellement
par les caractères analomiques. A la base de la feuille, la nervure
présente de quatre à six couches de leucocystes; les éléments de la face
dorsale sont ordinairement plus développés que ceux de la face interne,
et, en cas de couches en nombre impair, il y en a toujours une de plus
du côté de la face externe, d'ou 1l résulte que les chlorocystes sont
hypercentriques. Dans toute la partie moyenne de la nervure, les
leucocystes sont normalement en deux couches, mais quelques-unes se
cloisonnent tangentiellement; ce cloisonnement s’accentue dans la partie
supérieure où il donne naissance, sur chaque face, à une assise supplé-
mentaire plus ou moins complète. Toutefois, celle de la face dorsale
disparaît ordinairement vers le sommet de la feuille. Les chlorocystes,
en général hypercentriques dans le bas, ensuite à peu près centriques,
deviennent presque toujours hypocentriques dans le voisinage immédiat
de la pointe, où l’assise ventrale supplémentaire de leucocystes remplit
plus ou moins la concavité de la nervure. Les ailes sont formées, dans la
partie inférieure, de cinq à huit séries de cellules. Les feuilles, assez
fortement et brusquement élargies à la base, mesurent de 3.25 à # mm.
de long, sur 0,8 à 1,2 de large. Elles sont parfois très légèrement
bosselées sur le dos vers le sommet. Le faisceau axile et les cellules cor-
ticales de la tige sont plus ou moins différenciés.
Leucobryum Sanctæ-Mariæ Card. sp. nova.
Touffes denses, blanchâtres, profondes de 1 à 3 cm. Feuilles assez rap-
prochées, étalées-dressées, souvent homotropes, un peu raides à l’état
sec, étroitement lancéolées, insensiblement rétrécies et longuement
acuminées-subulées, longues de 3,5 à 5,5 mm., larges de 0,5 à 0.65,
profondément canaliculées dans le haut, subobluses ou apiculées, lisses
et entiéres: ailes de largeur variable, disparaissant dans le haut. formées
inférieurement de trois à sept séries de cellules, les inférieures carrées
ou brièvement rectangulaires, les suivantes rectangulaires-allongées,
les marginales et les supérieures étroitement linéaires. Nervure hétéros-
trösique; leucocystes rectangulaires ou oblongues-hexagonales, en trois
ou quatre couches plus ou moins complètes dans le bas, de chaque côlé
de la ligne médiane, et dans la partie supérieure, en deux couches dans
la partie moyenne: chlorocystes presque partout subcentriques, mais
devenant ordinairement un peu hypocentriques au somme. Fructification
inconnue.
Madagascar. Ile Sainte-Marie (Marie; herb. Bescherelle, sub nom.
« L. comorense GC. Müll.» ; Arbogast).
108 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (12)
Cette espèce nouvelle, qui a été distribuée par Bescherelle sous le nom
de L. comorense G. Müll., s'en rapproche en effet par la taille, le port et
les caractères anatomiques. Mais l'espèce de C. Müller a les feuilles
beaucoup plus larges à la base, assez brusquement contractées pour
former l’acumen, moins raides à l’état sec et généralement plus homo-
tropes ; en outre, la nervure est plus épaisse dans le bas, où l’on trouve
normalement cinq ou six couches de leucocystes, et où les chlorocystes
sont hypercentriques. Je dois dire cependant que la Mousse récoltée à
Maurice par le rev. Rodriguez et que je rapporte au L. comorense, bien
qu'ayant la forme de feuilles de celui-ci, présente plutôt la section basi-
laire du L. Santæ-Mariæ; il est donc probable que ce dernier caractère
n’est pas absolument constant, et c'es! surtout par la forme des feuilles
que l’on pourra distinguer l’une de l’autre ces deux espèces.
Leucobryum madagassum Besch. Fl. bryol. de la Réu-
nion, etc., p. 49. Card. Rech. anat. sur les Leucobr. p. 15, fig. 20.
L. selaginelloides C. Müll. in Jæg. Adumbr. II, p. 762 (errore pro
selaginoides); nomen nudum.
L. selaginoides C. Müll. in Wright, Journ. of Bot. 1888 (nomen nudum) ;
Broth. in Engler’s Bot. Jahrb. 189%, p. 179 (deseript.).
L. capitatum ©. Müll. ms.
Schistonnirium africanum Rehm. Musei austro-afrie. n° 456.
Madagascar. Monts Ankaratra (Borgen); Imerina orientale (Hilde-
brandt); forêt d’Ambatovory (rev. Camboué); Ambohimaisara (rev.
Berthieu); entre Vinanintelo et IKkongo (Dr Besson); mont Anltely, pres
d’Ambositra (Forsyth Major; herb. Levier); province de Betafo (Galinon:
herb. G. Paris). — L’indication : Betsileo sine loco (rev. Montaui) du
Prodrome de M. Renauld se rapporte au L. pseudo-madagassum Card.
Cette belle espèce se reconnait aisément à son port très spécial, rap-
pelant un peu celui du Lycopodium Selago, à ses liges robustes, rigides,
garnies de feuilles très serrées, dressées-imbriquées, et à sa nervure
épaisse, formée dans loule sa longueur de trois à cinq couches de
leucocystes, le plus grand nombre se trouvant toujours du côté de la face
dorsale. Les chlorocystes, plus où moins hypercentriques dans la partie
inférieure ei moyenne de la feuille, le deviennent très fortement vers la
pointe, où l’on ne trouve plus qu'une seule couche de leucocystes sur la
face interne, tandis qu’il y en à deux ou trois sur la face externe. Les
ailes, de largeur variable, sont formées dans le bas de cinq à douze séries
de cellules, Les feuilles sont lancéolées, plus ou moins longuement
acuminées; leur longueur varie de # à 5,5 mm., el leur largeur de
(13) J. CARDOT, LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 109
1,2 à 1,5. La lige n’a ni faisceau axile distinct, ni cellules corticales bien
différenciées.
Le L. madagassum Besch. existe dans l'Afrique orientale allemande,
ou il a été trouvé par Stuhlmann. J’ai dans ma collection un échantillon
de celle provenance, éliqueté de la main de C. Mülier : « L. selaginelloides
Brother. Musei afr. nec C. Müll. = L. capitatum C. Müll. hb.»; mais
l'examen comparatif de ce spécimen et de ceux de Madagascar ne m'a
pas permis de constater entre eux la plus légère différence. Il en est de
même du Schistomitrium africanum Rehm. du Transvaal, qui. d'après le
n° 456 de Rehmann, est complètement identique au Z. madagassum
Besch. La dispersion de cette espèce est donc très étendue, et embrasse
probablement, en dehors de Madagascar, une grande partie de l’Afrique
austro-orientale!.
Les L. madagassum, comorense et Santæ-Mariæ, forment. avec une
autre espèce de l'Afrique occidentale, le £. Cameruniæ C. Müll., un
petit groupe propre à la flore africaine, et caractérisé par la multiplication
des assises de leucocystes dans la partie supérieure de la nervure. La
fruclificalion de toutes ces espèces est encore inconnue, et l’on peut se
demander si elle ne fournira pas des caractères qui obligeront peut-
être à détacher des Leucobryum les espèces en question, soit pour en
faire un groupe générique distinct. soit pour les rattacher au genre
Schistomitrium. Celle dernière hypothèse est d’autant plus admissible,
qu'une espèce de Schistomitrium, dont la fruclification est connue. le
S. breviapiculatum Broth., de la Nouvelle-Guinée, présente une struc-
ture anatomique analogue.
3. Nervure homostrôsique ou subhomostrôsique, rarement subhétéros-
trôsique, jamais franchement hétérostrésique; leucocystes le plus souvent
en deux couches dans toute la longueur de la nervure.
Leucobryum mayottense Card. Rech. anat. sur les Leucobr.
pp. 7 et 15, fig. 28.
Ochrobryum Boivinü Besch. Rev. du genre Ochrobryum, in Journ. de
bot. XI.
1 Bien que depuis longtemps la comparaison des échantillons originaux n'ail
pu laisser subsister aucun doute sur l'identité du L. selagınordes C. Müll. avec
le L. madagassum Besch., l’auteur du Genera Muscorum, avec un rare entêle-
ment, maintient les deux noms, en faisant de son L. selaginoides sa seclion 10,
Selaginobryum, et en plaçant l'espèce de M. Bescherelle dans la section A,
Euleucobryum. On doil reconnaître que le nom de Müller élait très heureuse-
ment choisi.
110 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (14)
Touffes denses, d’un vert glauque ou d’un blanc jaunätre, profondes
de 1 à 3 cm. Feuilles rapprochées, dressees, les supérieures quelquefois
legerement homotropes, oblongues-lancéolées, longuement acuminees,
longues de 2,1 à 3,75 mm., larges de 0,6 à 0,75, canaliculées dans le
haut, aiguës ou apiculées, lisses et entières; ailes assez larges, disparais-
sant dans le haut, formées inferieurement de cinq à sept séries de
cellules, les inférieures carrées ou brièvement rectangulaires, les margi-
pales et les supérieures linéaires. Nervure subhomostrôsique, quelquefois
subheleroströsique; leucocystes: courtes, la plupart presque carrées ou
hexagonales, en deux couches dans presque toute la longueur de la
nervure, sauf à la base, où l’on observe une couche dorsale supplémen-
taire ordinairement très incomplète; chlorocystes légèrement hypercen-
triques à la base, ensuite subcentriques. Fructification inconnue.
Comores. Mayotte (Boivin); Grande-Comore, mont Kortara (Macé).
Bien que la fructification de cette Mousse soit encore inconnue, il me
paraît cependant certain qu'elle appartient au genre Leucobryum el non
au genre Ochrobryum comme le pensait M. Bescherelle. Il est à remar-
quer, en effet, que tous les Ochrobryum indiscutables, c'est-à-dire tous
ceux dont la fructification est connue, ne présentent jamais que deux
couches de leucocystes à la base de la nervure, sans aucune trace de
dédoublement de l’une ou de l’autre assise. Tel n’est pas le cas pour
l'O. Boivinü Besch., chez lequel on observe presque toujours le dédouble-
ment d’un certain nombre des leucocystes inférieures de l’assise dorsale,
comme cela a lieu chez beaucoup de Leucobryum, et qui, par suite, me
semble devoir être placé de préférence dans ce dernier genre.
Dans cette espèce comme dans les deux suivantes, le faisceau axile de
la tige est très faiblement indiqué ou manque totalement, et les cellules
corlicales sont peu différenciées.
Leucobryum parvulum Card. sp. nova.
Plante naine, délicate, formant de petites touffes blanchâtres hautes
de 0,5 à 1 cm. Feuilles dressées ou étalées-dressées, oblongues ou
lancéolées, longuement acuminées, longues de 2,25 à 3,35 mm., larges
de 0,5 à 0,7, canaliculées dans le haut, aiguës, lisses et entières; ailes
assez larges, disparaissant dans le haut, formées inférieurement de cinq
à dix séries de cellules allongées-rectangulaires, les marginales et les
supérieures linéaires. Nervure homostrôsique ou subhomoströsique;
Jeucocystes pour la plupart reclangulaires ou oblongues-hexagonales,
partout ou presque partout en deux couches, parfois seulement quelques-
unes, à la base de la nervure, se cloisonnent tangentiellement; chloro-
(15) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 114
cystes centriques ou subcentriques dans toute la longueur de la nervure.
Fructification inconnue.
Madagascar. Sine loco (Borgen; herb. Kew: herb. G. Paris); île
Sainte-Marie (Perrot frères; herb. Levier); vallée de l’Ofika (Verdolin;
herb. G. Paris); Imerina : Ankadivavala, et entre Analamazoatra et Ande-
vorante (rev. Camboue).
Cette petite forme est certainement bien voisine du L. mayottense
Card., dont elle n’est peut-être qu'un état appauvri. Cependant, le tissu
présente quelques différences, assez légères à la vérité, mais qui
m'oni paru constantes, ce qui m'a décidé à la décrire comme espèce
distincte. Ces différences consistent en ce que, dans le L. parvulum, la
plupart des leucocystes de la nervure sont au moins une fois plus longues
que larges, et que les cellules des ailes ont la forme de rectangles
allongés, tandis que dans le Z. mayottense, le plus grand nombre de leuco-
cystes de la nervure sont carrées, ou très brièvement rectangulaires ou en-
core subhexagonales et à peine plus longues que larges, et le tissu des
ailes est plus lâche, formé de cellules carrées ou brièvementrectangulaires
Leucobryum Galinoni Card. et Par. in Rev. bryol., 1902, p. 82
(nomen solum ).
Plante déiicate, formant de petites touffes blanchätres ou d’un vert
glauque, hautes de { à 2 cm. Feuilles étalées ou étalées-dressées, étroite-
ment lancéolées, longuement acuminées, longues de 2,5 à 3,25 mm..
larges de 0,5 à 0,6, canaliculées dans le haut, obtuses et brusque-
ment terminées par un pelit apicule, lisses et entières; ailes assez larges,
disparaissant dans le haut, formées vers la base de cinq à huit séries de
cellules rectangulaires, les marginales et les supérieures linéaires.
Nervure homostrôsique ou subhomostrôsique, parfois subhétérostrô-
sique; leucocystes oblongues-hexagonales, à parois longitudinales
internes percées de pores extrêmement petits, tantôt en deux couches
dans toute la longueur de la nervure, tantôt formant à la base une
couche supplémentaire plus ou moins rudimentaire; chlorocystes partout
centriques ou subcentriques, où hypercentriques vers la base. Fructifica-
tion inconnue.
Madagascar. Province de Betafo, rive droite de la Mania (Galinon;
. herb. G. Paris); cercle de Maintirano, poste de Dembavy (Regouby: herb-
G. Paris).
_ Cetie espèce se rapproche des deux précédentes par ses petites
dimensions el ses caractéres anatomiques; elle s’en distingue principa-
lement par ses feuilles obtuses, brusquement apiculées, et par les parois
112 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (16)
internes longitudinales des leucocystes percées de pores beaucoup plus
pelits; les pores des parois transversales sont plus grands, et à peu près
de même dimension que ceux des deux espèces voisines !.
Trıeu II. — LEUCOPHANEZÆ Card. in Rev. bryol.
1899. >.
Nervure pourvue d’un faisceau scléreux (stéréome). Chlorocystes de
section quadrangulaire, en une seule assise dans toute la longueur de la
nervure, et placées au point de jonction de quatre leucocystes.
II. LEUICOPHANES Brid. Bryol. univ. I, p. 763.
Nervure déprimée, canaliculée ou pliée en goutliere sur la plus
grande parlie de sa longueur, homostrôsique ou hétérostrôsique, pourvue
d'un faisceau médian scléreux (sler&ome), formé de stereides ou de
substéréides, émergeant ordinairement sur la face dorsale, parfois
recouvert de ce côté, surtout dans la partie supérieure de ja feuille, par la
couche dorsale de leucocystes, généralement dilaté et denté, papilleux,
tuberculeux ou propagulifere sur le dos vers le sommet. — Aïles de lar-
geur variable el souvent inégale, disparaissant toujours loin du sommet.
Margo bien distinct. composé de cellules très étroites, sclérifiées et
pluristratifiees dans la partie supérieure de la feuille, formant ainsi deux
stéréomes marginaux. — Tige dépourvue de faisceau axile.
Fructification terminale ou latérale. Capsule symétrique, oblongue ou
subcylindrique, dressée, longuement pédicellée. Coiffe dimidiée. Péris-
tome non dieranoide.
Tous les Leucophanes du domaine malgache appartiennent à ma
section C (Rech. anat. sur les Leucobr. p. 34), caractérisée par la ner-
vure homoströsique hétérodictyée* et les ailes larges.
Leucophanes angustifolium Ren. et Card. in Bull. de la Soc.
roy. de bot. de Belg., XXXIII, 2me partie, p. 115. Card. Rech. anat. sur
les Leucobr. p. 35, fig. 57.
1 On ignore ce quest le L. juniperoideum de Bridel, indiqué par cet auteur à
la Réunion. Dans son Genera, p. 80, C. Müller cite un L. mauritianum (nomen
nudum) que je ne connais pas.
2 J'appelle nervure hétérodictyée celle qui, bien que pouvant être homos-
trôsique, présente cependant une structure basilaire distincte, par opposition à
la nervure homodictyée, possédant la même structure dans toute sa longueur.
(17) J. CARDOT, LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 113
La Réunion. (Rev. Rodriguez).
Cetle espèce se reconnaît facilement à ses feuilles extrêmement
longues et étroites (5 à 8 mm. sur 0,4 à 0,5), généralement aiguës. Les
stéréomes marginaux sont finement denlicules presque dès le milieu,
l’un plus fortement que l’autre. Les leucocystes inférieures sont rectan-
gulaires-allongées, les moyennes oblongues, de formes un peu irrégu-
lieres, les supérieures courtes, presque carrées. Quelques-unes, vers le
milieu de la nervure, se cloisonnent parfois tangentiellement. Les pores
des parois transversales sont rares et peu distincts. Les chlorocystes,
hypercentriques à la base, centriques dans la plus grande partie de la
longueur, deviennent hypocentriques vers la pointe.
Leucophanes Seychellarum Besch. Fl. bryol. de la Reu-
nion, etc., p. 49.
Seychelles. Mahé (G. de l'Isle).
Se distingue facilement de la précédente par ses feuilles plus courtes
et moins étroites (5 à 6 mm. sur 0,5 à 0,75), par les pores des parois
internes des leucocystes très petits, mais très distincts et fortement
bordés, et par ses chlorocystes plus petites, devenant ordinairement
nettement hypocentriques dès le milieu de la feuille.
Leucophanes mayottense Card. sp. nova.
Plante fragile, formant des touffes denses, d’un blanc jaunâtre ou un
peu verdâtre, hautes de 1,5 à 2 cm. Feuilles assez rapprochées, dressées-
étalées, étroitement linéaires-lancéolées et longuement loriformes-
acuminées, longues de 6 à 7 mm., larges de 0,4 à 0,6, pliées en gouttière
sur la plus grande partie de leur longueur, mais de section plan-convexe
au sommet, aiguës ou subobtuses; ailes larges, disparaissant bien au-
dessous du milieu, formées dans le bas de six à dix séries de cellules.
Nervure homoströsique, hétérodictyé; leucocystes partout en deux
couches (quelques-unes cependant, vers le milieu de la feuille, se cloi-
sonnent parfois tangentiellement), brièvement rectangulaires ou subhexa-
gonales; pores des parois internes rares et peu distincts, ou nuls; choro-
cysies hypercentriques dans le bas, centriques dans la plus grande partie
de la nervure, distinctement hypocentriques vers le sommet; stéréome
médian émergeant sur la face dorsale, généralement dilaté et denticulé
ou tuberculeux au sommet; stéréomes marginaux, tantôt l’un seulement,
tantôt les deux, finement denticulés dans la partie supérieure. Fructifica-
tion inconnue.
Comores. Mayotte, mont Sapéré (Marie; herb. Bescherelle, sub nom.
« L. Hildebrandtii C. M.»).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1904. 8
11% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me sER.). (18)
Cette espèce se distingue du L. Hildebrandtui C. Müll., avec lequel
M. Bescherelle l’a confondue, par sa teinte moins pâle, un peu verte ou
jaunâtre, par ses sléréomes marginaux finement mais distinctement
denticulés dans la partie supérieure, au moins d’un côté, et par les
leucocystes de la nervure plus petites, les supérieures plus courtes. En
outre, le stéréome médian du L. Hildebrandtii C. Müll. est, en général.
plus fortement denté au sommet que celui du L. mayottense.
Le L. angustifoltum Ren. et Card. est aussi très voisin du L. mayottense;
il en differe cependant par ses tiges très courtes, presque nulles, ses
feuilles encore plus allongées, et ses leucocystes supérieures encore plus
courtes, presque carrées.
Enfin, le L. Seychellarum Besch. se distingue de l’espèce nouvelle par
ses leucocystes plus larges et plus courtes, ses pores très petits, mais
bien distincts, et par ses chlorocystes plus petites, hypocentriques dès le
milieu de la feuille.
Leuacophanes Hildebrandtii C. Müll. in Linnæa, 1876, p. 234.
Comores. Anjouan (Hildebrandt); Grande-Comore (Humblot); Mayotte
(Marie).
M. Bescherelle (Florule, p. 50) a indiqué à la Réunion, à Maurice et à
Sainte-Marie une forme rigida, «caulibus foliisque erectioribus magis
rigidis, coslis sepe anomalis », que je ne connais pas, mais que je soup-
conne fort d’être le L. Rodriguezü C. Müll. — La localité de Vohémar
citée par M. Renauld (Prodrome, p. 108) appartient aussi au L. Rodri-
guezü, el celle d’Alakatly au L. Renauldi Card., ainsi que celle du distriet
de Mahinpoana (cercle de Fort-Dauphin) citée par M. le général Paris
(Rev. bryol. 1900, p. 91). Je ne connais pas la plante d’Ambatondrazaka
(Rutenberg).
Le L. Hildebrandtii G. Müll. forme des touffes lâches et molles, très
pâles, presque blanches. Les feuilles mesurent 5 à 6 mm. de long, sur
0,4 à 0,5 de large. Le stéréome médian porte généralement au sommet
des dents robustes et nombreuses; il est quelquefois complètement
inclus entre les deux couches de leucocystes, comme celui du L. Rodri-
guezü ©. Müll. Les stéréomes marginaux sont entiers ou présentent
seulement quelques dents tout à fait au sommet, vers le point où ils
deviennent confluents avec le stéréome médian. Les leucocystes infé-
rieures et supérieures ont la forme de rectangles allongés; celles de la
partie moyenne sont plus courtes, hexagonales. Les chlorocystes sont
hypercentriques à la base, centriques dans la plus grande partie de la
nervure, et légèrement hypocentriques vers le sommet.
(19) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 115
Leucophanes Renauldi Card. sp. nova.
Plante 1rès petite. délicate, fragile, blanchätre, subacaule, haute de
5 mm. à peine, formant des petits gazons très lâches. Feuilles dressées-
étalées, étroitement linéaires-lancéolées, longuement acuminées, longues
de 3 à 4,25 mm... larges de 0,25 à 0,3, pliées en gouttière sur la plus
grande parlie de leur longueur, mais de section plan-convexe au sommet,
obtuses ou subaiguës; ailes assez larges, ordinairement inégales, dispa-
raissant vers le milieu, formées dans le bas de quatre à six séries de
cellules. Nervure homostrôsique, hétérodictyée; leucocystes partout en
deux couches, les inférieures brièvement rectangulaires, les autres
carrées ou hexagonales; chlorocystes en général distinctement hyper-
centriques dans la plus grande partie de la nervure, hypocentriques vers
le sommet; stéréome médian émergeant sur la face dorsale et quelquefois
aussi sur la face ventrale, dilaté et chargé de papilles dentiformes au
sommet; stéréomes marginaux entiers ou très légèrement denticulés vers
le sommet. Fructification inconnue.
Madagascar. Forêt d’Alakaty (Perrot frères); cercle de Fort-Dauphin :
district de Mahinpoana (herb. G. Paris).
Diffère du L. Hildebrandtii G. Müll., avec lequel on l’a confondu, par sa
petite taille, ses feuilles plus petites, à denticulation apicale moins forte,
ses leucocystes supérieures plus courtes, carrées, brièvement rectangu-
laires ou hexagonales, ei ses chlorocystes en général distinctement
hypercentriques jusque près du sommet. C’est la plus petite des espèces
du domaine malgache.
Leucophanes Rodriguezii GC. Müll. in Bull. Soc. roy. de
bot. de Belg.. XXXIIL, 2we partie, p. 413. Card. Rech. anat. sur les
Leucobr. p. 55, fig. 51.
Madagascar. Sine loco (leg..?: comm. rev. Friren); forêt de Fito,
district de Tamatave (Perrot frères; herb. Levier); Vohémar (Perrot
frères); Beforana, entre la forêt d’Analamazoatra et Andevorante (Dorr).
La Réunion. (Rev. Rodriguez).
Maurice. (Rev. Rodriguez).
Cette espèce se distingue facilement de tous ses wongeneres du
domaine malgache par son port généralement plus robuste et par ses
feuilles plus larges (4 à 5 mm. de long, sur 0,5 à 0,9 de large), plus
denses, plus dressées et pliées en gouttiere jusqu’au sommet. Le sté-
réome médian est plus ou moins recouvert par les leucocystes de la
couche dorsale, et souvent complètement inclus. Les stéréomes margi-
naux sont plus ou moins denticulés dans le haut. Les leucocystes sont
116 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (20)
courtes, brièvement rectangulaires, carrées ou hexagonales. Les chloro-
cystes, fortement hypercentriques dans le bas, sont légèrement hyper-
centriques ou subcentriques dans la plus grande partie de la nervure,
quelquefois un peu hypocentriques au sommet. Les feuilles sont obtuses,
subaiguës ou aiguës.
TriBu II. — OCTOBLEPHAREZÆ Card. in Rev. bryol.
189%, p. 4.
Nervure sans faisceau scléreux. Chlorocystes en une seule assise dans
toute la longueur de la nervure, celles de la partie supérieure toujours
de section trigone et placées au point de jonction de trois leucocystes;
celles de la partie inférieure de section souvent quadrangulaire.
IV. GARDOTIA Besch. in Rev. bryol 1899, p. 4.
Nervure déprimée, concave, canaliculée dans le haut, sans faisceau
scléreux, h&leroströsique ou subhétérostrôsique; deux couches de leuco-
cystes dans la partie moyenne et supérieure, trois à cinq dans le bas. —
Ailes étroites. Pas de margo. — Tige dépourvue de faisceau axile distinct.
Frucufication inconnue.
Cardotia heterodictya Besch. loc. cit. Card. Rech. anat. sur les
Leucobr. p. 38, fig. 59.
Leucobryum heterodictyon Besch. in Journ. de bot. 1891.
Madagascar. Ile Sainte-Marie (Marie; Perrot frères, herb. Levier):
province de Fianarantsoa (herb. G. Paris. Forme passant à la var. Boivi-
mana). Indiqué aussi par M. le général Paris dans la province d’Ande-
vorante, à Antseranandralsy (Gerbinis); je n’ai pas vu la plante de cette
dernière localité.
Var. Boiviniana Card. var. nova.
Leucobryum Boiviniannm Besch. Fl. de la Réunion, etc., p. 48.
Cardotia Boiviniana Card. Rech. anat. sur les Leucobr. p. 38, fig. 60.
Madagascar. Ile Sainte-Marie (Boivin, Marie, Perrot frères, Arbo-
gast).
Cette Mousse a tout à fait le facies d’un Leucobryum, avec la nervure
déprimée, concave et canaliculée des espèces de ce genre; mais elle en
diffère par ses chlorocystes de section trigone dans la plus grande partie
de la feuille.
(21) J. CARDOT. LES LEUCOBRYACÉES DE MADAGASCAR. 117
Dans le type, la nervure est franchement hétérostrôsique : on trouve,
vers la base, deux ou trois assises de leucocystes sur chaque face, tandis
qu'il n'y en a plus que deux dans tout le reste de la feuille. Dans la
partie basilaire de la nervure, les chlorocystes, vues en section transver-
sale, sont toutes ou presque toutes quadrangulaires, et se trouvent au
point de contact de quatre leucocystes; mais en faisant des coupes en
série à partir de la base, on ne tarde pas à les voir se dédoubler diago-
nalement, et, bientôt. elles deviennent toutes de section trigone et sont
alors placées au point de jonction de trois leucocystes. L’assise chloro-
phyllienne est à peu près centrique. Cependant, vers le haut, elle devient
souvent légèrement hypocentrique'. Les. ailes sont composées vers la
base de quatre à sept séries de cellules. Les feuilles, légèrement homo-
tropes, lancéolées, longuement acuminées et terminées par une pointe
piliforme, mesurent de 5 à 5,5 mm. de long, sur 1,25 à 1,5 de large. La
tige ne présente pas de faisceau axile distinct, mais les cellules externes.
plus petites, en deux ou trois couches, à parois épaissies et colorées en
brun noirätre, forment un anneau cortical bien différencié.
La var. Boiviniana diffère du type par ses dimensions plus réduites,
ses feuilles dressées, imbriquées, plus petites et plus étroites (long.
4 à 5 mm., larg. 0,75 à 0,8), et par sa nervure plus mince, subhétérostrô-
sique. Certains échantillons établissent la transition entre les deux
formes. Un spécimen de Sainte-Marie, communiqué par M. Bescherelle.
représente au contraire une forme extrême, à feuilles très petites et très
étroites (long. 2,5 à 2,75 mm., larg. 0,45 à 0,5), à nervure parfois subho-
mostrôsique (forma microphylla). Sur cet échantillon, une partie des
chlorocystes restent carrées jusque vers le milieu ou même au delà.
V. OCTOBLEPHARU M Hedw. Muse. frond. II, p. 15.
Nervure épaisse et large, arrondie sur le dos, de section semicirculaire
dans le bas, ordinairement plus ou moins déprimée, de section elliptique,
ovale ou subtrigone dans la partie moyenne, plus deprimee vers le
sommet, sans faisceau scléreux; leucocystes en couches nombreuses
(trois à sept dans le bas, six’à onze vers le milieu, deux à quatre au
sommet). — Ailes assez larges dans la partie inférieure, ordinairement
tres inégales, courtes et disparaissant complètement à peu de distance de
? Pour plus de détails sur l’organisation de la nervure dans ce genre et dans
les Octoblépharées en général, consulter mes Recherches anatomiques sur les
Leucobryacées, p. 38 et suivantes.
118 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (22)
la base. Pas de margo. — Tige sans faisceau axile et sans cellules corti-
cales différenciées.
Fructification latérale ou terminale. Capsule symétrique, dressée, lon-
guement pédicellée. Coiffe dimidiée. Péristome non dicranoïde.
Octoblepharum albidum Hedw. loc. cit. Card. Rech. anat.
sur les Leucobr. pp. 40, 43. 55 et fig. 61.
Madagascar. Nombreuses localités de la région inférieure des forêts,
d’où il monte un peu dans la région moyenne.
La Réunion (G. de l'Isle).
Maurice (Commerson, Boivin. Richard, de Robillard).
Comores. Mayotte (Marie).
Seychelles. (G. de l'Isle).
Plante assez variable. Les feuilles mesurent de 5 à 7 mm. de long. et
de 0,75 à 1,25 de large dans la partie basilaire. J'ai décrit en détail leur
structure dans mes Recherches anatomiques sur les Leucobryacées, pp. 40
à 44; je n’y reviendrai pas ici. — Le péristome est formé de huit dents
courtes, obtuses, jaunes, presque lisses ou très légèrement papilleuses, de
consistance assez ferme.
Octoblepharum africanum Card. in Rev. bryol. 1899, p. 6, et
Rech. anat. sur les Leucobr. pp. 42, 43 et fig. 67.
Arthrocormus africanus Broth. in Bot. Centrabl. 1888, n° 42.
Madagascar. Ile Sainte-Marie (Marie).
L’O. africanum diffère de toutes les autres espèces de ce genre connues
jusqu'à ce jour, par ses chlorocystes qui restent carrées jusqu’au delà du
milieu de la nervure, et ne deviennent trigones que dans la partie supé-
rieure. La nervure est de section semicirculaire. Les feuilles mesurent
de 4 à 5 mm. de long sur 0,6 à 0,75 de large dans la partie basilaire. Le
péristome est formé de seize dents blanchâtres, lisses, lancéolées-
subulées, réunies deux à deux par une membrane hyaline très délicate.
119
CONTRIBUTION
LETUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE
Dr Alfred CORTE
(Suite.)
65. PI. fe. Macrodiplosis volvens Kieff. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 338, n. 2642, fig. 600-601.
Diplosis Liebeli Kieff. Hieronymus 1890, Beiträg., p, 158. n. 492;
Kieffer 1891, Diptéred. d. Lorr., n. 126; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p. 469, n. 169, tav. XXXIX, flg. 5.
Macrodiplosis volvens Kieffer 1902, Synopsis, p. 463.
Pendant longtemps le Clinodiplosis (Diplosis) Liebeli Kieff. (— Schizo-
myta sociabilis Rübs) a été décrite comme agent de celte cécidie; ıl
est au contraire commensal dans les galles de Macrodiplosis volvens
Kieff. et dryobia F. Löw.
Waide pres Zurich, 600 m.
HYMENEPTEROCECIDIA
66. PI. fe. Andricus curvator Hartig. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cecid. Eur., p. 345, n. 2676, flg. 633-634; Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 204, n. 636; Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr., n. #7; Massa-
longo 1893, Gall. Flor. It., p. 480, n. 207, tav. XXV, fig. 2-5; Kieffer
1902, Synopsis, p. 436.
Waide 600 m., et Dolder 600 m., pres Zurich.
67. Ac. bg. Andricus fecundatrix Hartig. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 321, n. 2571, fig. 527-529; Hieronymus 1890, Beiträg.,
p- 205, n. 637a; Kieffer 1891, Hymenopterocd. d. Lorr., n. 23; Massa-
longo 1893, Gall. Flor. It., p. 390, n. 129, tav. XXXVII, fig &.
Andricus fecundator H. Kieffer 1902, Synopsis, p. 413.
Bretonnieres (Vaud), 600 m.
120
68.
69.
70.
TA
73.
74.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (19)
PI. fe. Andricus ostreus Giraud. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 341, n. 2658, fig. 626; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 206,
n. 639; Kieffer 4891, Hyménoptérocd. d. Lorr., n. 45 ; Massalongo 1893,
Gall. Flor. It., p. 468, n. 195, tav. XXV, fig. 2-5; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 433.
Montcherand (Vaud), 610 m.
Ac. bg. Biorrhiza pallida Oliv. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 330, n. 2608, fig. 556-557.
Biorrhiza terminalis (Fabr.) Hieronymus 1890. Beiträg., p. 211, n. 645:
Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr. n. 31; Massalongo 1893, Gall.
Flor. It., p. 386, n. 126, tav. XL, fig. 2-3.
Biorrhiza pallida Ol. Kieffer 1902, Synopsis, p. 414.
Fluntern (Zurich), 600 m.
PI. fe. Dryophanta agama Hartig. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 3+l, n. 2659, fig. 643; Hieronyınus 1890, Beiträg., p. 215,
n. 650; Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr. n. 43; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 445.
Zollikon (Zurich), 450 m.
Pl. fe. Dryophanta divisa Hartig. Darboux et Houard 4901. Catal. zoo-
cécid. Eur , p. 344, n. 2660, fig. 609-610, Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 219, n. 653a; Kieffer 1891 Hyménoptérocd. d. Lorr. n. 42; 1902,
Synopsis, p. 447.
Zollikon (Zurich).
. Pl. fe. Dryophanta folii L. Darboux et Houard 4901, Catal. zoocécid.
Eur., p. 340, n. 2653, fig. 605-606; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 217,
n. 652: Kieffer Hymnoptérocd. d. Lorr., n. 40; 1902, Synopsis, p. 444.
Unter Leimbach (Zurich).
PI. fe. Neuroterus lenticularis Oliv. Darboux et Houard 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 343, n. 2665, fig. 614-615; Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 222, n. 656a; Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr., n. 36 ; Massa-
longo 1893 Gall. Flor. It., p. 470, n. 197; Kieffer 1902, Synopsis,
p- 445.
Hombrechlikon (Zurich), 530 m.; Montcherand, 610 m. et Juriens,
700 m. (Vaud); Mouthe dans le Jura francais.
Neuroterus numismatis Oliv. Darboux et Houard 1901. Catal. zooceeid.
Eur.. p. 344, n. 2667, fig. 618-620.
Neuroterus numismalis Oliv. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 225,
n. 658a; Kielfer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr., n. 35; Massalongo
1893, Gall. Flor. It., p. 42%, n. 151, tav. XXVII, fig. 3b; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 441.
Croy (Vaud), 700 m.
(20) ALFRED CORTI. ETUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 121
Quercus robur L. var. pubescens Willd.
LEPIDOPTEROCECIDIA
Renflement léger d'un jeune rameau près de son extrémité, une seule
cavité dans la région de la moelle; trou de sortie à la base. MM. Darboux
et Houard ont indiqué dans leur catalogue (p. 337, n. 2639) comme agents
d'une déformation sembiable à celle-ci les deux lépidoptères : Pelatea fes-
tivana Hübner et Stenolechia gemella L. M. Kieffer dans sa Synopsis
(p. 402), indique la seule Pelatea festivana Hüb., en rappelant le juge-
ment du Dr Cecconi, ensuite il rapporte l’opinion de M. Rübsaamen qui
attribue cette déformation à Pæcilia nivea Hw.
Lägern (Argovie).
HYMENOPTEROCECIDIA
76. PI. fe. Andricus curvator Hartig.
Voir au no 66 et Massalongo 1893, Gall. Flor. It,, p. 413, n. 14%,
tav. XXV, fig. 2-5.
Montcherand (Vaud), 570 m.
77. Pl. fe. Dryophanta divisa Hartig.
Voir au no 71.
Ballaigues (Vaud), 1000 m.
78. Ac. bg. Neuroterus aprilinus Giraud. Darboux et Houard 1901. Catal,
zoocécid. Eur., p. 321, n. 2572, fig. 570bis; Kieffer 1902, Synopsis,
p. 443.
Lägern (Argovie).
79. Pl. fe. Neuroterus baccarum L. Darboux et Houard 1901. Cat. zoocécid.
Eur., p. 347, n. 2680, fie. 635-636; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 229,
n. 665; Kieffer 1891, Hymenopteroed. d. Lorr.,n. 32; Massalongo 1893,
Gall. Flor. lt., p. 421, n. 149; Kieffer 1902, Synopsis, p. 437.
Lägern (Argovie), 400 m.; Montcherand (Vaud), 570.
Quercus robur L. var. sessiliflora Smith.
HYMENOPTEROCECIDIA
80. Ac. bg. Andricus fecundatrix Hartig.
Voir au no 67.
Huémoz-sur-Ollon (Vaud), 1035 m.
122 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (AMe SÉR.). (21)
81. PI. fe. Dryophanta divisa Hartig.
Voir au n° 71.
Baulmes (Vaud), 750 m.
82. Pl. fe. Dryophanta folii L.
Voir au n°0 72.
Montcherand (Vaud), 600 m.
83. Pl. fe. Neuroterus lenticularis Oliv.
Voir au n° 73.
Montcherand (Vaud), 600 m.
84. Ac. bg. Trigonaspis megaptera Panzer. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 332, n. 2619, fig. 565: Hieronymus 1890, Beiträg.,
p. 232, n. 682; Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr., n. 22; 1902
Synopsis, p. #13.
Montcherand, 600 m., et Mimorey pres Coinsins, 465 m. (Vaud).
Rhododendron ferrugineum L.
ACAROCECIDIA
85. Pl. fe. Eriophyes alpestris Nal. Darboux et Houard. 1901. Catal. zoo-
cecid. Eur., p. 360, n 2806, fig. 651-652.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg.. p. 86, n. 195.
Phytoptus alpestris Nal. et Phyllocoptes Thomasi Nal. Kieffer 1902,
Synopsis, p. %75.
Dans les vallées de l’Engadine supérieure.
Ribes alpinum L.
HEMIPTEROCECIDIA
86. Pl. fe. Myzus ribis L. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid. Eur.,
p. 362, n. 2821; Kiefler 1902, Synopsis, p. 476.
Université de Zurich, 460 m.
Ribes rubrum L.
HEMIPTEROCECIDIA
87. PI. fe. Myzus ribis L. Darboux et Houard 1901, Catal. zoocécid. Eur.,
p. 364, n. 2841.
Voir au n° 86et Aphis Ribis L. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 116, n. 354.
Myzus Ribis (L.) Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 287, n. 27.
Huémoz-sur-Ollon (Vaud), 1040 m.
(22) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 123
Rosa sp.
HYMENOPTEROCECIDIA
88. PI. fe. Rhodites eglanteriæ Hariig. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 367, R. 14: Hieronymus 1890, Beiträg., p 237, n. 697:
Kieffer 1891, Hyménoplérocd. d. Lorr., n. 60; Massalongo 1893, Gall.
Flor. It., p. 434, n. 158, tav. XXXI, fig. 6a; Kieffer 1902, Synopsis,
p. 478.
Sihlwald (Zurich). 500 m.
89. Pl. fe. Rhodites rosæ L. Darboux et Houard 4901. Catal. zooceeid. Eur.,
p. 365, R. 7; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 236, n. 698; Kieffer 1891,
_Hyménoptérocd. d. Lorr., n. 57; Massalongo 1893, Gall. Flor. It.,
p- 436, n. 159, lav. XXX, fig. 6b, tav. XXXII. fig. 2; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 480.
Montagne Devant près Abergement (Vaud), 1290 m.
Rubus idæus L.
DIPTEROCECIDIA
90. Pl. ti. Lasioptera rubi Heeg. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur, p. 374, n. 2991.
Lasioptera pieta Meig. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 160, n. 504:
Kieffer 1891, Diptérocéed. d. Lorr., n. 131: 1902. Synopsis, p. 482.
Montcherand (Vaud), 600 m.
Salix alba L.
ACAROCECIDIA
91. Ac. fl. Eriophyes triradiatus Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 388, n. 3043, fig. 685.
Phytoptide. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 87, n. 208: Kieffer 1902,
Synopsis, p. 495.
Fluntern (Zurich). 450 m.
Salix aurita L.
DIPTEROCECIDIA
92. Pl. fe. Perrisia marginemtorquens (Winn.) Darboux et Houard. 4901.
Catal. zoocécid. Eur., p: 390, n. 3090, non fig. 696, 697.
124 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (23)
Cecidomyia sp. Kieffer 1891, Dipteroceed. d. Lorr., n. 144.
Gecidomyia marginemtorquens Bremi Hieronymus 1890, Beiträg., p. 162,
n. 513.
Perrisia marginemtorquens Winn.Kieffer 1902, Synopsis. p. 493.
Mimorey près Coinsins (Vaud), 470 m.
93. Pl. fe. Oligotrophus capreæ (Winn.) Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 390, n. 3093, fig. 698-699.
Hormomyia Gapree Winn Hieronymus 1890, Beiträg., p. 164, n. 516;
Kieffer 1891, Diptérocécid. d. Lorr., n. 445; 1902, Synopsis,
p. 492.
Lachen (Schwyz), 600 m.; Mathoulaz pres Rances (Vaud), 950 m.
Salix caprea L.
DIPTEROCECIDIA
94. Pl. fe. Oligotrophus capreæ (Winn.) Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 392, n. 3140, fig. 698-699.
Voir au no 93 et Hieronymus 1890, Beiträg., p. 168, n. 52%; Massa-
longo 1893, Gall. Flor.It.. p. 355, n. 9%, tav. XVII, fig. 5.
Dolder près Zurich, 530 m.; Via Mala (Grisons), 580 m.; Montcherand,
570 m., Baulmes 750 m. et Mimorey pres Coinsins, 465 m. (Vaud).
Sallx cinerea L.
DIPTEROCECIDIA
95. PI. fe. Oligotrophus capreæ Winn. Darboux et Houard 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 393, n. 3167, fig. 698-699.
Voir nos 93 et 9% et Hieronymus 1890, Beiträg., p. 168, n. 529.
Pfäffers (Saint-Gall), 600 m..
96. PI. fe. Oligotrophus capreæ Winn. var. major Kieff. Darboux et Houard
1901. Catal. zoocécid. Eur., p. 393, n. 3162.
Hormomyia sp. Kieffer 1891, Diptérocécid. Lorr. n. 146.
Mimorey près Coinsins (Vaud), 470 m.
HYMENOPTEROCECIDIA
97. Pl. fe. Nematus gallicola Sleph. Darboux et Houard 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 393, n. 3169, fig. 710-712.
Nematus gallicola (Redi) Westw. Hieronymus 1890, Beilräg., p. 251.
n. 751.
(24) ‘ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 125
Nematus gallicola Westw. Kieffer 1891, Hyménoptérocd. d. Lorr.
n. 64: Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 376, n. 117, tav. XXIV,
fig. 2.
Pontania proxıma Lep. Kieffer 1902, Synopsis, p. 488.
Mimorey pres Coinsins (Vaud), 470 m.
Salix incana Schrank.
HYMENOPTEROCECIDIA
98. PI. fe. Nematus pedunculi Hartig. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 397, n. 3246, fig. 715-716.
Nematus bellus Zadd. Massalongo 1893, Gall. Flor. It., p. 373, n. 114,
tav. XI, fig. 3-4.
Pontania pedunculi Hart. Kieffer 1902, Synopsis, p. 489.
Lachen (Schwyz). 600 m.
Salix purpurea L.
ACAROCECIDIA
99. PI. fe. Eriophyes truncatus Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 400, n. 3299.
Cecidophyes truncatus Nal. Kieffer 1891 Acarcd. d. Lorr. n. 93.
Phytoptus truncatus Nal. Kieffer 1902, Synopsis, p. 497.
Mimorey près Coinsins (Vaud), 465 m.
DIPTEROCECIDIA
100. Pl. fe. Rhabdophaga nervorum Kieff. Darboux el Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 400, n. 3298; Kieffer 1902, Synopsis, p. 492.
Mimorey près Coinsins (Vaud), 465 m.
HYMENOPTEROCECIDIA
101. Pl. fe. Nematus viminalis L. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur.. p. 400, n. 3306. fig. 713-714.
Nematus gallarum Hart. Hieronymus 1890 Beiträg., p. 256, n. 765;
Kieffer 1891 Hyménoptérocd. d. Lorr. n. 66.
Pontania salieis Christ. Kieffer 1902, Synopsis, p. 489.
Mimorey près Coinsins (Vaud), 465 m. ; Oensingen (Soleure), 450 m.
126 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (ZMe SÉR.). (25)
Salix reticulata L.
HYMENOPTEROCECIDIA
102. Pl. fe. Nematus viminalis L. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocecid.
Eur., p. 401, n. 3330.
Pontania salicis Christ. Kieffer 1902, Synopsis, p. 489.
Band près Cresta-A vers (Grisons), 2400 m.
Salix triandra L. var. discolor Koch
DIPTEROCECIDIA
103. Ac. fl. Perrisia heterobia H. Lw. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 394, n. 3184.
Cecidomyra heterobia H. Lw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 161,
n. 510; Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 142.
Rhabdophaga heterobia H. Lw. Kieffer 1902, Synopsis, p. 491.
Wesen (Glaris), 250 m.
Salvia pratensis L.
ACAROCECIDIA
104. Pl. fe. Eriophyes salviæ Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur. p. 405, n. 3397. À
Phytoptide Hieronvmus 1890, Beiträg., p. 92, n. 229.
Phytoptus salviæ Nal. Kiefer 1891, Acarocd. d. Lorr., n. 97; Kieffer
1902, Synopsis, p. 498.
Erineum salviæ Vallot.
Fluntern (Zurich), 550 m.; Mimorey près Coinsins (Vaud), 470 m.;
Roggenfluh (Soleure), 800 m.
Silene inflata Smith.
DIPTEROCECIDIA
105. Ac. fl. Perrisia floriperda Fr. Low. Darboux et Houard 1901. Catal. zoc-
cécid. Eur. p, 424, n. 3544; Kieffer 1902, Synopsis, p. 514.
Oensingen (Soleure), 450 m.
1
(26) ALFRED CORTI ÉTUDE DE LA GECIDIOLOGIE SUISSE. 12
Sonchus asper All.
DIPTEROCECIDIA
106. PI. fe. Cystiphora sonchi F. Low Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 432, n. 3624.
Cecidomyia sonchi F. Löw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 174,
n. 599.
Cystiphora sonchi Fr. Löw. Kieffer 1902, Synopsis, p. 516.
Fluntern. 530 m. et Hottingen, 520 m. (Zurich).
Sorbus aria Crantz.
ACAROCECIDIA
107. PI. fe. Eriophyes piri Pagenst Darboux et Houard 1901. Gatal. zoocécid.
Eur., p. 433, n. 3631.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p.93, n. 239.
Phytoptus piri Pag. et var. variolatus Nal. Kieffer 1891 Acarocd. d.
Lorr., n. 10%; 1902, Synopsis, p. 517.
Montcherand (Vaud), 565 m.
Sorbus aucuparia L.
ACAROCECIDIA
108. Pl. fe. Eriophyide. Darboux et Houard 1901. Catal. zooceeid. Eur., p. 434,
n. 3637; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 9%, n. 241; Kieffer 1902,
Synopsis, p. 817.
Erineum sorbeum Pers. (= E. aucupariæ Kunze).
Adlisberg (Zurich), 600 m.; Abergement (Vaud), 700 m.
Sorbus scandica Fries.
ACAROCECIDIA
109. PI. fe. Eriophyes piri Pagenst. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocecid.
Eur., p.434, n. 3643.
Voir au n° 407.
Romainmötier (Vaud), 700 m.
128 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze <ÉR.). (27)
Sorbus torminalis Crantz.
ACAROCECIDIA
110. PI. fe. Eriophyes piri Pagenst. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 435, n. 3645.
Voir au no 107.
La Côte, sur Vuittebeuf (Vaud), 650 m.
Spiræa ulmaria L.
DIPTEROCECIDIA
111. Pl. fe. Perrisia ulmariæ Bremi Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cécid. Eur.. p. 437, n. 3661, fig. 758-760.
Cecidomyra ulmariæ Br. Kieffer 1891 Diptérocd. d. Lorr., n. 471.
Perrisia ulmariæ Bremi. Kieffer 1902, Synopsis, p. 518.
Fluntern (Zurich), 550 m.
Taraxacum officinale Wig.
DIPTEROCECIDIA
112. Pl. fe. Cystiphora taraxaci Kieff. Darboux et Houard 1904. Catal. zoo-
cécid. Eur., p. 446, n. 3729. ë
Cecidomyia Taraxaci Kieffer. Hieronymus 1890, Beiträg., p. .175,
n. 56%; Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr., n. 179.
Cystiphora taraxaci Kieffer 1902, Synopsis, p. 524.
Zurich, 470 m.
Taxus baccata L.
DIPTEROCECIDIA
113. Ac. ti. Oligotrophus taxi Jnchb.
Cecidomyia Taxi Jnchb. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 176, n. 565.
[Perısia] taxi Jnchb. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid. Eur.,
p. 447, n. 3732, fig. 780.
Oligotrophus taxi Jnchb. Kieffer 1902, Synopsis, p. 524.
Uetliberg (Zurich), 600 m.; Croy (Vaud), 700 m.
(28) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 129
Tilia platyphylla Scop. (= grandifolia Ehrh.).
ACAROGECIDIA
114. PI. fe. Eriophyes tiliæ Pagenst. | Darboux et Houard. 1901. Catal. z00-
cécid. Eur., p. 457, n. 3816, fig. 812-816.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 97, n. 261.
Phytoptus tilie Nal. Kieffer 1891 Acarocd. d. Lorr., n. 114; 1902,
Synopsis, p. 532.
Ceratoneum extensum Bremi.
Lägern (Argovie); 500 m.
115. Pl. fe. Eriophyes tiliæ exilis Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
© cécid. Eur., p. 457, n. 3814 fig. 809-811.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 97, n. 260.
Phytoptus exilis Nal. Kieffer 4892, Acarocd. d. Lorr. n. 115; 1902,
Synopsis, p. 839.
Erineum bifrons Lepel.
Lägern (Argovie), 500 m.; Montcherand (Vaud), 570 m.
116. Pl. fe. Eriophyes tiliæ liosoma Nal. Darboux et Houard 1901. Catal.
zoocécid. Eur., p. 456, n. 3810, fig. 801-802.
Phytoptide Hieronymus 1890, Beiträg., p. 97, n. 259.
Phytoptus tiliæ var. leiosoma Nal. Kieffer 1891 Acarocd. d. Lorr.
n. 217.
Phytoptus liosoma Nal. Kietfer 1902. Synopsis, p. 533.
Erineum tiliaceum Pers. (— Phyllerium t. Fr).
Schänis (Saint-Gall), 450 m.
DIPTEROCECIDIA
117. Pl. fe. Oligotrophus hartigi Liebel. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
_ cécid. Eur., p. 458, n. 3819, fig. 808; Kieffer 1902, Synopsis, p. 531.
Montcherand (Vaud), 570 m.
118. Pl. fe. Oligotrophus reaumurianus Fr. Löw. Darboux et Houard 1901.
Catal. zoocécid. Eur., p. 458, n. 3818, fig. 814-816.
Hormomyra Reaumuriana F. Löw. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 179,
n. 575; Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr., n. 188; Massalongo 1893, Gall.
Flor. It., p. 360, n. 100.
Oligotrophus Reaumurianus Kieffer, Synopsis, p. 532.
Schänis (Saint-Gall), 450 m.
419. Pl. fe. Perrisia tiliamvolvens Rübs. Darboux et Houard 1901. Catal. zo0-
cécid. Eur., p. 456, n. 3812, fig. 805-806.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 190%. 9
130 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (29)
Gecidomyia tiliamvolvens Rübs. Hieronymus 1890, Beiträg., p. 177,
n. 573; Kieffer 1891, Diptérocd. d. Lorr., n. 185.
Perrisia tiliamvolvens Rübs. Kieffer 1902, Synopsis, p. 531.
Montcherand (Vaud), 570 m.
Tilia ulmifolia Scop. (= parvifolia Ehrh.).
ACAROCECIDIA
120. Pl. fe. Eriophyes tiliæ liosoma Nal.
Voir au n° 116.
Stäfa (Zurich), 420 m.
DIPTEROCECIDIA
121. PI. fe. Oligotrophus reaumurianus (Fr. Lüw.).
Voir au n° 118.
Zurichberg (Zurich), 630 m.
Ulmus montana With.
HEMIPTEROCECIDIA
4122. Pl. fe. Schizoneura ulmi L. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 472 n. 3956, fig. 827-828; Hieronymus 1890 Beiträg., p. 119,
n. 364; Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr., n. 76; 1902, Synopsis, p. 540.
Zurich, 460 m.; Montcherand (Vaud), 565 m.
123. Pl. fe. Tetraneura ulmi De Geer. Darboux et Houard 1901. Catal. zoo-
cecid. Eur., p. #72, n. 3955, fig. 825-826.
Tetraneura Ulmi L. Hieronymus 1890 Beiträg., p. 119, n. 367;
Kieffer 1891, Hémiptérocd. d. Lorr., n. 74; 1902, Synopsis, p. 541.
Flun!ern (Zurich), 450 m.; Montcherand (Vaud), 570 m.
Urtica dioica L.
DIPTEROCECIDIA
42%. Pl. fe. Perrisia urticæ Perris. Darboux et Houard 1901, Catal. zoocécid.
Eur., p. 473, n. 3968 fig. 834-836.
Cecidomyia Urticæ Perr. Hieronymus 1890, Beilräg., p. 184, n. 588;
Kieffer 1891, Dipterocd. d. Lorr. n. 192; Massalongo 1893, Gall. Flor.
It., p. 363, n. 103, tav. XXXVII, fig. 3, 4.
Perrisia urticæ Perr. Kieffer 1902, Synopsis, p. 543.
Zurich, 500 m.
(30) ALFRED CORTI. ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE. 131
Viburnum lantana L.
ACAROCECIDIA
125. Pl. fe. Eriophyes viburni Nal. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid.
Eur., p. 487, n. A091, fig. 849.
Phutoptus viburni Nal. Hieronymus 1890 Beiträg., p 10%, n. 282;
Kieffer 1892 Acarocd. de Lorr.. n. 127, — 1902, Synopsis, p. 549.
Cephaloneon pubescens Bremi.
Uetliberg (Zurich), 650 m.; Huémoz-sur-Ollon, 1030 m., et Mont-
cherand (Vaud), 565 m.
DIPTEROCECIDIA
126. Pl. fe. Cécydomyide. Darboux et Houard 1901. Catal. zoocécid. Eur.,
p. 486, n. 4090, fig. 850-851; Hieronymus 1890, Beiträg., p. 187,
n. 59%; Kieffer 1902, Synopsis, p. 549.
Cecidomyra Reaumur! Bremi (nomen). Massalongo 1893, Gall. Flor.
Hp 207, n. 109.
Lägern (Argovie), 400 m.; Adlisberg (Zurich), 600 m.; Mimorey près
Coinsins (Vaud), 465 m.
TABLE DES PARASITES
Numeros. Numéros.
Adelges abietis (L.)............. 12: Aphis-Ribisiby ER er 87
Adelges strobilobius (Kalt.)...... 2 Biorrhiza aptera Bosc. .......... 62
Alueita dodecadactyla Hübn. .... 40 Biorrhiza pallida Oliv........... 69
Andricus curvator Hartig..... 66,76 Biorrhiza terminalis (Fabr.)..... 69
Andricus fecundator Hartig...... 67 Cecidomyidarum sp........... 5, 126
Andricus fecundatrix Hartig... 67,80 Cecidomyia Euphorbiæ H. Lw... 2%
Andricus ostreus Gir........... 68 Cecidomyia heterobia H. Lw..... 103
Aphyadaruml span... rauen 11 Cecidomyia hieracii F. Lw...... 33
Aphis atriplicis Kalt........... . 48 Cecidomyia marginemtorquens
Aphis Gerasi!Fabr. 2... .....1. 59 Winner sn ee 92
Aphis mahaleb Koch ........... 60 Cecidomyia phyteumatis Fr. Lw. 45
132 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (31)
Numéros. Nnméros
Cecidomyia piri Bouché......... 46 Eriophyes similis Nal.......... 61
Cecidomyia sonchi F. Lw....... 106 Eriophyes stenaspis Nal......... 26
Cecidomyia taraxaci Kieffer...... 112 Eriophyes tenuis Nal........... 16
Cecidomyia taxi Jnchb.......... 113 Eriophyes tiliæ (Pagenst.)....... 114
Cecidomyia tiliamvolvens Rübs.. 119 Eriophyes tiliæ exilis Nal....... 115
Cecidomyia Ulmariæ Br......... 111 Eriophyes liosoma Nal..... 116, 120
Cecidomyia urticæ Perr......... 124 Eriophyes tristriatus Nal........ 3
Cecidophyes truncatus Nal....... 99 Eriophyes tristriatus var. erinea
Chermes abietis ae 25020 1 Na: 2 125 0 PRES 35
Chermes strobilobius Kalt....... 2 Eriophyes truncatus Nal........ 99
CODLATINASD RER ERP PRE 31 Eriophyes viburni Nal.......... 125
Contarinia onobrychidis Kieff.... 43 Eriophyes xylostei (Can.)....... 38
Cystiphora hieracii F. Lw....... 33 Harmandia cristata Kieff. ....... DD
Cystiphora sonchi Fr. Lw....... 106 Harmandia globuli Rübs......... 36
Cystiphora tacaxaci Kiefl........ 112 Harmandia petioli Kieff....... 37,58
Diplosis cavernosa Rübs ........ 55 Hoplocampa xylostei Gir........ LA
Diplosis dryobia Fr. Lw......... 64 Hormomyia Capreæ Winn....... 93
Diplosis globuli Rübs. .......... 56 Hormomyia Corni Gir.......... 19
Diplosis Liebeli Kieff........... 65 Hormomyia fagi Harlig......... 27
Diplosis tremulæ Winn......... 59 Hormomyia piligera H. Lw...... 28
Dryophanta ayama Hartig....... 70 Hormomyia poæ (Bose.)......... L7
Dryophanta divisa Hartig. . 71,77, 81 Hormomyia Reaumuriana Fr. Lw 118
Dryophanta fohıL..... +... 72,82 Lasioptera rubi Heeg.......... 90
Eriophyidarum sp.............. 108 Lasioptera picta Meig....... El
Eriophyes alpestris Nal......... 85, iparalucens’Meig. arg a?
Eriophyes avellanæ Nal......... 20 Livia juncorun Lalr........ ... 36
Eriophyes brevitarsus (Fock.) . 12,4% Macrodiplosis dryobia (Fr. Lw.).. 64
Eriophyes convolvens Nal....... 25 Macrodiplosis volvens Kieff...... 65
Eriophyes dispar Nal........... 52 Mayetiola poæ (Bosc.).......... 47
Eriophyes diversipunctatus Nal.. 53 Mikiola fagi Harlig............. 27
Eriophyes goniothorax Nal...... 42 Mompha decorella Steph........ 23
Eriophyes lævis Nal............ 45 Myzus cerasi (Fabr.)..... 59
Eriopliyes macrochelus Nal...... % 3Myzüslzibis IEEE Won 86, 87
Eriophyes macrorrhynchus Nal. 3,6,9 Nematus bellus Zadd........... 98
Eriophyes macrotrichus Nal..... 17 Nematus gallarum Hartig ....... 101
Eriophyes nalepai (Fock.)....... 13 Nematus gallicola Steph......... 97
Eriophyes nudus Nal........... 32 Nematus pedunculi Hartig....... 98
Eriophyes piri (Pagenst.). 21, 22,407, Nematus viminalis L....... 101, 102
109, 110 Neuroterus aprilinus Gir........ 78
Eriophyes populi Nal........... 54 Neurolerus baccarum L. ........ 79
Eriophyes salviæ Nal........... 104 Neuroterus leuticularis Oliv... 73, 83
(32)
Numeros.
Neuroterus numismalis Qliv..... 7%
Neuroterus numismalis Oliv..... 74
Oligotrophus annuliger (Hart.)... 28
Oligotrophus annulipes (Hart.)... 28
Oligotrophus capreæ (Winn.) 93, 94, 95
Oligotrophus capreæ (Winn.) var.
masorHKueii. een. 96
Oligotrophus corni (Gir.)........ 19
Oligotrophus hartigi Liebel...... 117
Oligoprophus juniperinus (L.).... 37
Oligotrophus reaumurianus (Fr.
IT) RER EE 118, 121
Oligotrophus taxi (Jnchb) ....... 113
Orneodes dodecadactyla Hübn.... 40
Pediaspis aceris Först....... 7,8, 10
Pelatea festivana Hübn......... 75
Pemphigus affinis Kalt.......... 48
Pemphigus bursarius L......... 19
Pemphigus marsupialis Courch... 50
Pemphigus ovato-oblongus Kessl. 50
Pemphigus spirotechæ Pass...... Sl
ROSES nee 30
Perrisia capitigena Br........... 24
Perrisia floriperda Fr. Lw....... 105
Perrisia heterobia H. Lw........ 103
Perrisia marginemtorquens Winn. 92
Perrisia phyteumatis Fr. Lw..... 45
Berkisiaspıru.Bouche. 7. m0 46
BenzisiantaxiInchb. 107 113
Perrisia tiliamvolvens Rübs..... 119
Perrisia ulmariæ Bremi......... 111
berrasia urlic® Perr- 2221712 124
Phorodon mahaleb Koch........ 60
Phyllocoptes aceris Nai......... 2
Phytoptus alpestris Nal......... 8
Phytoptus avellanæ Nal......... 20
Phytoptus brevitarsus Fock...... 12
Phytophus convolvens Nal...... 25
Phytoptus dispar Nal........... 52
Phytoptus diversipunctatus Nal.. 53
ALFRED CORTI ÉTUDE DE LA CÉCIDIOLOGIE SUISSE.
133
Numeros.
Phyloptus erineus Nal.......... 39
Phytoplus goniothorax Nal...... 12
Phytoptus lævis Nal............ 15
Phytoptus macrochelus Nal...... A
Phytoptus macrorrhynchus Nal.. 3,9
Phytoptus macrotrichus Nal..... 17
Phytoptus nalepai Fock......... 13
Phytoptus nudus Nal........... 32
Phytoptus piri Pagenst.....21, 22,107
Phytoptus populi Nal........... 54
Phytoptus salviæ Nal..,........ 10%
Phytoptus similis Nal........... 61
Phytoptus stenaspis Nal......... 26
Phytoptus tenuis Nal........... 16
Phytoptus tilie Pagenst......... 11%
Phytoptus tiliæ exilis Nal. ...... 115
Phytoptus tilie-leiosoma Nal.... 116
Phytoplus tiliæ-liosoma Nal..... 116
Phytoptus triradialus Nal....... 191
Phytoptus tristriatus Nal........ 34
Phytoptus truncatus Nal. ....... 99
Phytoptus viburni Nal........-. 125
Phytoptus xylostei Can. ........ 39
Beciliaunıvea Hw. 2 2 a. 75
Pontania peduneuli Hart........ 98
Pontania proxima Lep.......... 97
Pontania salicis Christ...... 101, 102
Bsyllopsis rame sen err 29
Rhabdophaga nervorum Kieff.... 100
Rhabdophaga heterobia H. Lw... 103
Rhodites eglanteriæ Hartig...... 88
Khoditesprosa, ke m er ae 89
Schizoneura ulmi De Geer....... 123
Selandria xylostei Gir. ......... 41
Siphocoryne xylostei Schrank.... 38
Stenolechia gemella L.......... 75
Hetraneurd unie per. en 122
Trigonaspis megaptera Panz..... 84
Trigonaspis renum Gir.......... 63
LICHENES
Ai ©, DIAS INAIE IN ZI E ©)
IN MonTIBUS SERRA DO OURO PRETO BRASILLÆ eeri
IN HERB. BARBEY-BOISSIER ASSERVATI
AUCTORE
Dr A. ZAHLBRUCKNER
Chiodecton sanguineum (Sw.) Wainio.
Truneicola in Serra de Ouro Preto (n. 917, 918, 1082, 108%), supra saxa
ad terram humosam et inter muscos in Morro S. Sebastiao (n. 936).
Psorotheeium sulphuratum (Mey. et Fw.) A. Zahlbr. in Sitzungsber. Kais.
Akad. Wissensch. Wien, math.-naturw. Classe, Band CXI (1902), p. 396.
Corticola (n. 993).
Cladonia miniata var sanguinea (FIk.) Wainio.
Ad rupes (n. 930, 1080).
Var. sorediella Wainio.
Morro S. Sebastiao, supra saxa (n. 941).
Cladonia didyma var. vulcanica (Zoll.) Wainio.
Supra saxa (n. 1079) at in Morro S. Sebastiao (n. 931).
Cladonia Gorgonina (Bor.) Wainio.
Rupicola, Morro S. Sebastiao (n. 957).
Cladonia verticillata var. evoluta Th. Fr.
Ad terram nudam (n. 1094).
Cladonia verticillaris f. penicillata Wainio.
Ad terram (n. 1097).
Stictina Weigelii (Ach.) Wainio.
Truneicola, sterilis (n. 4077) et saxicola in Morro S. Sebastiao, starilis
(n. 1099).
(2) A. ZAHLBRUCKNER. LICHENES. 135
Peltigera americana Wainio.
Pulcherrime fructifera, ad terram in Alto do Itaculumi (n. 951).
Anaptychia leucomelæna var. multifida (Mey. et Fw.) Wainio.
Supra saxa (n. 1086).
Anaptychia comosa (Eschw.) Trevis.
Ramulicola, c. apoth. (n. 991).
Anaptychia hypoleuca (Mühlbg.) Wainio.
Morro S. Sebastiao, saxicola, e. apoth. (n. 938).
Parmelia perforata (Wulf.) Ach.
Serra de Piedade, ad saxa muscosa, sterilis (n. 1098).
Parmelia proboscidea Tayl. apud Mack., Flora Hibernica, vol. II (1826),
p. 143; Wainio, Etud. Lich. Brésil, vol. I, p. 29; Hue in Nouv. Archiv.
Museum Paris, Ame ser., vol. I, p. 196.
Var. ornatula O. Zahlbr. nov. var.
Excipulo apotheciorum lobis parvis, oblongis, integris vel sublobatis,
hinc inde etiam subverruciformibus, versus marginem sitis, apice ciliis
2-6 longiusculis (ad 2 mm. longis), nigris coronatis, obtecto. Cæterum cum
planta typica omnino convexit.
Truncicola (n. 1090).
Varietas analoga, sed sporis majoribus ad Parmeliam Nilgherrensem
accedens, a cl. Hue |. s. ec. describitur.
Parmelia subcaperata Krph. apud Warming in Vidensk. Meddel. natur.
Foren. Kjöbenhavn (1873), p. 374, Tab. I, fig. 10.
f. ciliata A. Zahlbr. nov. f.
Thallo in margine ciliis nigris, simplicibus, usque 1,5 mm. longis plus
minus obsito a planta typica (Warming, Lich. Brasil. n. 298!) differt.
Morro de S. Sebastiao, saxicola, fructifera (n. 940) et sterilis (n. 1087).
Parmelia cetrata (Ach.) Nyl.
Truneicola, sterilis (n. 1083).
Parmelia Minarum Wainio, Etud. Lich. Bresil, vol. I, p. 48.
Corticola, sterilis (n. 999).
Parmelia chlorina Müll. Arg. in Flora, vol. LXIII (1880), p. 267; A. Zahlbr.
in Sitzungsber. Kais. Akad. Win. Wien, math.-naturw. Classe, Band CXI
(1902), p. 222.
Truncicola, sterilis (n. 1088) et truncicola supra muscos frnctifera
(n. 992), supra muscos rupicola in Morro de S. Sebasliao (n. 1100).
A cl. Damazio primum fruclifera lecta.
Apothecia parva, 4-6 mm. lata, breviter pedicellata, imperforata; disco
alutaceo, madefacto læte viridi, opaco, epruinoso; margine angusto, minute
136 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (3)
crenulato-lobulato vel crenulato, subineurvo, eciliato; excipulo versus basin
leviter reticulato-ruguloso vel fere levigato ; hymenio 55-70 » alto. decolore>
I ascis e violaceo fulvescentibus; paraphysibus simplicibus vel ad medium
furcatis, eseptatis, filiformi-submoniliformibus, 1,5-1,8 » crassis, gelatinam
sat abundantem percurrentibus; hypothecio angusto, decolore, et hyphis
dense contextis formato, non pseudoparenchymatico, strato gonidiifero
imposito; ascis clavatis, apice rotundatis vel retuso-rotundatis, hymenio
brevioribus, 8 sporis; sporis ovalibus, oblongo- vel ovali-ellipsoideis, api-
cibus rolundatis, reclis vel rare leviter curvatis et dein subfabæformibus,
decoloribus, 44-17 longis et 8,5-9 » lalis, membrana mediocri cinctis.
Parmelia lævigata (Sm.) Ach.
Ramulicula, fructifera (n. 994), ad rupes, sterilis in Morro de S. Sebastiao
(u. 93%).
Parmelia conspersa f. isidiata Anzi; Wainio, Etud. Lich. Brésil, vol. I,
p. 61.
Saxicola (n. 1902).
Thallus speciminis KHO Æ, sanguineus.
Parmelia flava Krph.
Rupicola, fructifera, Morro de S. Sebastiao (n. 959).
Ramalina denticulata (Eschw.) Nyl.
Truneicola, fructifera (n. 103).
Usnea intercalaris Krph.
Corticola, Morro de S. Sebastiao (n. 110%).
Usnea aspera (Eschw.) Wainio.
Saxicola, fructifera (1906), Morro de S. Sebastiao, c. apoth. (n. 4104).
Usnea florida var. mollis f. elegans (Strt.) Wainio.
Saxicola, Morro de S. Sebastiao (n. 1095, 1105).
DIE LAUBMOOSE BADENS
Eune bryogeographiüsche Skizze
VON
D' Th. HERZOG
Einleitung.
Nachdem in den letzten Jahren das Studium der Moose mehr als
bisher in den Vordergrund floristischer und pflanzengeographischer
Forschungen getreten ist und zahlreiche Arbeiten in dieser Richtung
veröffentlicht worden sind, die dem Bryologen ein zuverlässiges Ver-
gleichungsmaterial an die Hand geben, hat es sich als wünschenswert
erwiesen, auch für unser badisches Land eine Grundlage zu weiteren
bryogeographischen Beobachtungen zu schaffen. In dieser Absicht
entschloss sich der Verfasser, seine eigenen, während 10 Jahren gesam-
melten Aufzeichnungen zusammen mit den schon in der Litteratur
vorhandenen Angaben und zahlreichen, von Freunden erhaltenen Mit-
teilungen zu einer floristisch-geographischen Skizze zu verarbeiten, die,
ausser einer Aufzählung sämtlicher Arten mit den Fundorten, besonders
den geographischen Zusammenhang der zahlreichen Florenelemente
unseres botanisch so sehr interessanten Landes zur Darstellung bringen
will.
Bis in die neueste Zeit haben sich die Veröffentlichungen über badische
Laubmoose immer in floristisch-statistischen Grenzen gehalten; erst in
den letzten Jahren sind Versuche gemacht worden, einzelne. wenn auch
eng umgrenzie Gebieie von geographischen Gesichtspunkten aus zu
behandeln. Von den früheren Publikationen nenne ich als wichtigste:
eine «Zusammenstellung der bis jetztim Grossherzogtum Baden beobachteten
Laubmoose» von M. Seubert (1860) und «Die Laubmoose des Gross-
herzogtums Baden» von W. Baur (1894). Die erste dieser Aufzählungen,
der im wesentlichen die Angaben von Prof. A. Braun, einem der ver-
138 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m séR.). (2)
dienstvollsten Durchforscher des badischen Landes, die Herbare von
Gmelin, Zeyher, Bischoff u. a., sowie persönliche Mitteilungen der
Herren Apotheker Sickenberger, Jack und Leiner zu Grunde liegen,
bringt, nach Ausschluss der später als irrtümlich erkannten Angaben,
356 Arten; die zweile, 34 Jahre später erschienene Zusammenstellung,
die besonders durch wertvolle Funde der Herren Apotheker W. Baur,
Sickenberger, Jack und Leiner, Dr. Winter, Pfarrer Goll, Ingenieur Gerwig
und Gymnasiallehrer Stoll bereichert wurde, zählt 459 Spezies für Baden
auf; dazu kommen 13 Arten, die damals noch für Varietäten galten,
heute jedoch Artrecht beanspruchen, während 4% Arten (Orthotrichum
urnigerum, Ulota curvifolia, Hypnum alpestre und H. molle) abzuziehen
sind, weil nicht mit Sicherheit für Baden nachgewiesen, ebenso eine
Species (Orthotrichum appendiculatum), die ihr Artrecht verloren hat.
So gelangen wir für das Jahr 1894 auf 467 Arten. Heute stellt sich die
Zahl der aus Baden bekannten Arten auf 527, und es ist zu erwarten, dass
durch fortgesetzte Beobachlung auch noch die Zahl 540 erreichbar sein
wird. Der grösste Teil der seit der Veröffentlichung von W. Baur auf-
gefundenen Arten ist in den «Mitteilungen des badischen botanischen
Vereins » publiziert.
In der neuesten Zeit noch hat Herr Apotheker W. Baur Baden um
3 Arten bereichert: Bryum neodamense, Sphagnum platyphyllum und
Trichostomum Baurianum, Herr A. Geheeb entdeckte die seltene Barbula
sinuosa, Herr K. Müller Orthothecium intricatum, Herr Prof. Röll Barbula
icmadophila, Didymodon cordatus und Sphagnum contortum, während dem
Verfasser selbst die Entdeckung von 37 für Baden neuen Arten gelang:
Oreoweisia serrulata, Oncophorus virens, Campylopus subulatus, Didy-
modon alpigenus, Trichostomum mutabile var. cuspidatum, Barbula reflexa,
Grimmia funalis, G. elongata, G. incurva, G. elatior und G. tergestina,
Coscinodon humilis, Amphidium lapponicum, Webera lutescens, W. longi-
colla und W. sphagnicola, Anomobryum concinnatum, Bryum Mildeanum
und B. elegans, Philonotis Arnellü und Ph. alpicola, Neckera turgida,
Thuidium Philiberti, Brachythecium Mildeanum, Plagiothecium latebricola,
Pl. curvifolium, Pl. pulchellum, Pl. Ruthei und var. rupincola, Hypnum
Halleri, H. contiguum, H. irrigatum, H. arcticum, H. Mackayıi, H. micans
und H. trifarium, Hylocomium pyrenaicum und Andreæa Huntiü. Der
Rest wurde teils aus Herbaren, teils aus der Litteratur ausgegraben. So
steht jetzt Baden an der Spitze aller Gebiete, nicht nur Deutschlands,
sondern vielleicht ganz Mitteleuropas, da nirgends ein Land von gleichem
Umfang Baden in der Artenzahl seiner Laubmoose auch nur annähernd
(3) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 139
erreicht, und sogar Schlesien, das klassische Land der Bryologie, es trotz
seiner dreifachen Ausdehnung nur unbedeutend übertrifft.
Wichtiger aber, als all diese z. T. überraschenden Entdeckungen ist die
Ansammlung eines reichen, statistischen Materials über die Verbreitung
bisher nur von wenigen und meist nur von den gleichen Orten
bekannter Arten, so dass es nun möglich ist, sich über die gesamte
Flora unseres Gebietes ein zusammenfassendes und richtiges Urteil zu
bilden. Zur Erlangung dieser Daten war es nölig, Gebiet für Gebiet
systematisch abzusuchen und namentlich an Ort und Stelle über diejenigen
Arten Aufzeichnungen zu machen, welche durch ihr massiges Vorkommen
der Moosvegelation ein charakteristisches Gepräge verleihen. So durch-
streifte der Verfasser in den letzten 10 Jahren zunächst die nähere und
weitere Umgebung Freiburgs nach allen Richtungen, dabei natürlich
anfangs die schon als bryologisch ergiebig bekannten Gebiete besuchend,
später aber auch Gegenden, die vielleicht noch keines Botanikers Fuss
betreten hatte, besonders den südlichen Schwarzwald, der, abgesehen
von einigen Funden aus dem Alb- und Wehrathal und vom vielbesuchten
Belchen fast völlig terra incognita war und überraschende Entdeckungen
lieferte; auf lange, strapaziöse Märsche und schwierige Klettereien durfte
es dabei freilich nicht ankommen! Nördlich dehnte Verfasser seine
Exkursionen bis ins Freiamt, Simonswälder- und Haslachthal aus,
während der Schwarzwald nördl. der Kinzig als ein schon lange bekanntes
und von vielen Bryologen, besonders den Herren W. Baur und Dr Winter
genau durchsuchtes Gebiet nur wenige Besuche erhielt. Ferner erwies
es sich als erforderlich, die an den Schwarzwald östlich anschliessenden
Muschelkalkgebiete, die ihn mit dem Jura verbinden, genauer zu unter-
suchen, und hier war namentlich das Wutachthal das Ziel mehrerer
ergiebiger Streifzüge. Aus dem Jura selbst waren bis jetzt fast nur die
schönen Funde der Herren Apotheker Jack, Leiner und Baur aus dem
Donauthal bekannt, so dass es auch hier wünschenswert erschien, durch
einige orientierende Exkursionen wenigstens die empfindlichsten Lücken
auszufüllen. Von der Bodenseegegend lagen bereits die mustergiltigen
Daten langjähriger Forschungen durch die Herren Apotheker Jack,
Leiner und Baur vor, so dass es Verfasser nur oblag, das Gebiet durch
eigene Anschauung kennen zu lernen und in einigen Punkten ergänzend
zu durchsuchen. Der Norden Badens ist, soweit er in die Sphäre der
grösseren Städte, Karlsruhe, Heidelberg, Mannheim gehört, ziemlich genau
durchforscht. Namentlich über den Odenwald liegen zuverlässige Angaben
z. T. ältesten Datums vor, haben hier doch Männer wie Zeyher, Bischoff
110 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (4)
und A. Braun gesammelt, während das etwas abgelegene und botanisch
wie landschaftlich eintönige Bauland bryologisch so gut wie unbekannt war.
Auch diese Gegend musste Verfasser durchstreifen, um wenigstens einiger-
massen Einblick in die Gestaltung und Zusammenselzung seiner Moos-
decke zu gewinnen. Viel besser, als diese weiten unergiebigen Gebiete ist
die Umgebung von Wertheim bekannt; ihre Kenntnis verdanken wir in
erster Linie den Beobachtungen des Herrn Gymnasiallehrer Stoll in Wert-
heim. Die Rheinebene von Istein bis Weissweil mil dem Kaiserstuhl, von
welchem schon zahlreiche, freilich z. T. korrekturbedürftige Angaben
von Pfarrer Goll und interessante Funde von Sickenberger vorlagen,
gehörte in die Domäne des Verfassers, während die Gebiete rheinabwärts
besonders von Herrn Apotheker W. Baur, früher in Ichenheim, mit
Glück durchforscht wurden.
Anschliessend an diese floristischen Arbeiten in Baden suchte Verfasser
auch die benachbarten Vogesen und den Schweizer-Jura durch eigene
Anschauung kennen zu lernen, da aus den ersteren fast nur alte Angaben
von Schimper, Mougeot, Nestler und Boulay vorlagen, und der Schweizer-
Jura nur, soweit dem Kanton Aargau angehörend durch Herrn A. Geheeb
und die ins Waadtland und Neuenburger Gebiet fallenden Anteile durch
die zahlreichen interessanten Beobachtungen des Herrn Ch. Meylan
bekannt waren. Aus dem Berner-Jura lagen so gut wie gar keine, aus
dem Basler-Jura nur vereinzelte Notizen vor. Die einzige Arbeit, in
weleher Funde aus dem nördl. Schweizer und Französischen Jura,
speziell aus der Kette des Mont Terrible pnbliziert werden, ist die von
Quelet: « Catalogue des Mousses ..... des environs de Montbeliard. »
Leider war es Verfasser bis jetzt nicht möglich, so genau, als er es
gewünscht hätte, diese Gebiete zu durchforschen. Immerhin gelang es,
Vergleichsobjek te für die in Baden herrschenden Verhältnisse zu gewinnen,
was für eine geographische Skizze von grosser Wichtigkeit war. Denn
bei der geographischen Behandlung eines Gebietes konnte unmöglich die
politische Grenze massgebend sein; es kam vielmehr darauf an, durch
Hinzuziehung benachbarter Gebietsteile einen geographisch natürlich
begrenzten und einheitlichen Stoff zu gewinnen. Dass Verfasser in der
Lage ist, heute diesen bryogeographischen Versuch der botanischen
Welt zu übergeben, verdankt er aber auch zum grossen Teil dem
Entgegenkommen zahlreicher Freunde und Gönner. Bei der Durch-
forschung des Freiburger Gebietes haben sich besonders die Herren
A. Geheeb, K. Müller, P. Janzen und J .v. Schneider Verdienste erworben
und mir durch ihre Angaben wertvolles Material geliefert, wofür ihnen
(5) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 141
an dieser Stelle der aufrichtigste Dank ausgesprochen sei. Ferner verdankt
die Arbeit wesentliche Förderung. sei es durch Revidieren oder Bestimmen
kritischer Arten, sowie durch interessante Ängaben über Moosfunde im
badischen Land und den angrenzenden Gebieten den Herren A. Geheeb
in Freiburg und W. Baur in Donaueschingen. ferner den Herren
Prof. Dr Oltmanns und Prof. Neuberger in Freiburg, Gymnasiallehrer
Stoll in Wertheim, Prof. Röll in Darmstadt. Ruthe in Swinemünde,
Warnstorf in Neu-Ruppin, den’Herren Dr Jack 7, Prof. Philibert 7 und
G. Limpricht +, Herrn Med. Rat D: Holler in Memmingen, Med. Rat
Dr Winter in Freiburg, Dr Vayhinger in Schramberg. Brotherus in
Helsingfors, Meylan in La Chaux, J. S. Kaulfuss in Nürnberg, Prof.
Dr Hegelmaier in Tübingen, Prof. Dr Neumann in Freiburg, D' Werner
in Freiburg. Lehrer Lösch in Zastler und Kaufmann Bareis in Freiburg.
Ihnen allen sei hier mein ergebenster Dank ausgesprochen.
Dass es trotz aller dieser Bemühungen immer noch genug unerforschte
Complexe in Baden giebt, liegt auf der Hand, und das wird auch so
bleiben. Selbst solche Punkte. die man für vollkommen bekannt halten
könnte, bieten bei wiederhollem Besuch oft noch genug des neuen und
unerwarteten. So z. B. hat der Feldberg, einer der bryologischen Wall-
fahrtsorte aller Zeiten, dem Verfasser auf jeder Exkursion elwas neues
geliefert, und noch einer der letzten Streifzüge ergab Oncophorus virens
als neuen Bürger der badischen Flora. Verfasser ist überzeugt, dass selbst
in den best gekannten Gebielen die Forschung in keiner Weise als
abgeschlossen betrachtet werden darf; vollends in solchen Gegenden,
die des Botanikers Fuss nur flüchtig gestreift hat. Als dankbare Aufgabe
für weitere Beobachtungen sei dem Bryologen namentlich die genaue
Durchforschung des etwa von Lenzkirch nach Badenweiler quer durch den
Schwarzwald ziehenden, carbonischen Thonschieferstreifens empfohlen,
ferner das dem Schwarzwald südlich vorgelagerte Muschelkalkgebiet
zwischen Wiese und Wehra, das Granitplateau von Schonach und die
von ihm nach S. 0. ausgehenden Thäler, im Norden Badens das Muschel-
kalk- und Keupergebiet; das sich zwischen Schwarzwald und Odenwald
ausdehnt, und ferner der wiederholte Besuch der weiten Wiesen-, Wald-
und Culturstriche der Rheinebene, von der immer noch nur verschwin-
dend kleine Teile wirklich gut bekannt sind.
_ In zweiter Linie galt es dann auch, die bisherigen Angaben kritisch
zu sichten und zu prüfen. Verfasser glaubte indessen, davon absehen zu
können, jeden einzelnen, von früheren Sammilern angegebenen Fundort
zu revidieren, da dies bei Arten, welche Verfasser selbst als häufig oder
142 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). (6)
auf bestimmten Substraten fast stets wiederkehrend kennen gelernt hatte,
auch nicht nölig war. Von seltenen und kritischen Arten jedoch suchte
Verfasser möglichst die Originale zu erhalten, um sich durch persönlichen
Augenschein von der Richtigkeit der Angabe zu überzeugen. Aus diesem
Grunde ergieng auch schon in den «Mitteilungen des bad. bot. Vereins »
die Bitte, durch Einsendung von Belegexemplaren für neue Fundorte den
Verfasser freundlichst unterstützen zu wollen. Es mussten erstlich die
Kryptogamen Badens von Jack, Leiner und Stitzenberger revidiert werden,
aus denen sich manche interessante Aufschlüsse ergaben. Ferner erhielt
Verfasser aus den Herbaren der Herren Apotheker Dr Jack, Med. Rat
Dr Winter, Apotheker W. Baur und A. @Geheeb, Prof. Hegelmaier in Tübingen,
Prof. Röll in Darmstadt, Lehrer Lösch in Zastler, und durch die Güte des
Herrn Dr Vayhinger in Schramberg aus dem Herbar Goll zahlreiche
Convolule zur Ansicht geschickt, wofür an dieser Stelle genannten Herren
der verbindlichste Dank ausgedrückt sei. Die revidierten Fundorte sind
im floristischen Teil mit ! bezeichnet; im übrigen ist bei den Fundorten
seltener Arten jeweils der Finder (meist in Abkürzung) beigefügt. Die
Belege für eigene Funde liegen fast alle im Herbar des Verfassers und
können daselbst jederzeit eingesehen werden. Zur Erklärung der häufig
wiederkehrenden Abkürzungen diene folgende Uebersicht.
A.Br. — Alexander Braun, Professor in Berlin +.
S. = M. Seubert, Professor in Karlsruhe +.
Sch. = W. P. Schimper, Professor in Strassburg +.
C. Sch. — Karl Schimper, Naturforscher in Schwetzingen +.
Sickb. — E. Sickenberger, Apotheker +. -
Dr W. = Med. Rat. Dr J. Winter, Bezirksarzt in Freiburg.
W.B. = W. Baur, Apotheker in Donaueschingen.
HR. = Verfasser.
Die vorliegende Arbeit zerfällt in einen speziellen oder floristisch-
deskriptiven und einen allgemeinen oder geographischen Teil; der erste
liefert gewissermassen das Material und die Belege für den zweiten und
soll namentlich dem Anfänger durch Schlüssel zu den grösseren
Gattungen und kurze Artdiagnosen beim Sammeln und Bestimmen Hilfe
leisten (eine gewisse durch Anschauung gewonnene Kenntnis der ver-
breitelsten Formen wird dabei allerdings vorausgesetzt), ausserdem ein
vollständiges Bild über die bis jetzt gemachten Funde geben. Um ein
leichteres Zurechtfinden bei den oft zahlreichen Fundortsangaben zu
ermöglichen, wurden dieselben nach natürlich begrenzten geographischen
Gebieten angeordnet und ganz wie in der Seubert’schen Flora von Baden
7
(7) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 143
mit den entsprechenden Anfangsbuchstaben bezeichnet. Der eingehal-
tenen Reihenfolge nach bedeulet
B. Bodenseegegend; zerfallend in die dem schweizerischen Molasse-
becken angehörenden Gebiete nördl. vom Bodensee und die Vulkan-
landschaft des Hegau. beide jeweils durch ; geirennt.
J. Jura; das kleine Verbindungsstück zwischen dem nordschwei-
zerischen Plateaujura und der Schwäbischen Alb mit dem westlich
(an den Schwarzwald) anschliessenden Muschelkalkgebieten.
S. Schwarzwald; der südliche und nördliche Teil, deren Grenze etwa
durch die Kinzig gebildet wird, sind jeweils durch ; von einander
getrennt.
V. Schwarzwaldkalkvorberge und Lösshügel, von Basel bis etwa
Offenburg. Dazu gehören auch die dem Schwarzwald südlich vor-
gelagerten Kalkgebiete zwischen Wiese und Wehr.
E. Rheinebene; von Rheinfelden bis Mannheim. soweit sie den Charakter
des Alluviums bewahrt. Ausgenommen sind die mit diluvialen Löss-
schichten bedeckten Gebiete des
K. Kaiserstuhl, Tuniberg und der March, welche ein eigenes geo-
graphisches Gebiet darstellen. Der Kaiserstuhl selbst zeichnet sich
hauptsächlich durch die den Kern des Gebirges bildenden und an
vielen Stellen zu Tage tretenden vulkanischen Gesleine aus und
beansprucht auch klimatisch eine Sonderstellung.
N. Neckargebirge; zwischen Schwarzwald und Odenwald, der Haupt-
sache nach der Muschelkalk- und Keuperformation angehörend.
0. Odenwald, mit Anschluss des Baulandes.
Wie schon oben erwähnt, wurden die politischen Grenzen des badischen
Landes nicht so streng eingehalten, da dieselben bei einer geographischen
Skizze geradezu unsinnig wären. Weshalb man z. B. Tetrodontium
Brownianum nicht in einer Flora des badischen Landes aufzählen soll,
weil es etwa ‘2 Stunde von der Grenze auf würtlembergischen Boden
wächst, ist nicht einzusehen, liegt doch der Fundort an einem geogra-
phisch untrennbar mit der Hornisgrinde verbundenen Bergzug. den aus
unserer Betrachtung allein aus politischen Gründen auszuscheiden, keinem
ernsthaften Menschen einfallen kann. Dasselbegilt fürdie württembergische
Enclave Hohentwiel, den schwäbische Botaniker immer noch hartnäckig
Baden streitig machen wollen, und für den diesseits des Rheines liegenden
Teıl des Kantons Schaffhausen, wo Verfasser aus naheliegenden Gründen
den Rhein als Grenze angenommen hat. Für ängstliche Gemüler wurde
14h BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (8)
jedoch diesen usurpierten Fundorten jeweils ein * beigegeben, wodurch
sie von vornherein als widerrechtlich angeeignet zu erkennen sind; sie
werden vielleicht noch grössere Bedeutung bei einer politisch-botanischen
Studie unserer verzwickten mitteleuropäischen Flora beanspruchen.
Im zweiten Teil hat Verfasser es versucht, das Material des 4. Ab-
schnittes zu einer pflanzengeographischen Studie zu verarbeiten, in
welcher, in einem allgemeinen Teil, nach den Einflüssen der Höhe, der
physikalischen und chemischen Bodenverhältnisse das Vorkommen der
Laubmoose in Baden verfolgt, dann aber auch die Moosflora geographisch
einheitlicher Gebiete, verglichen mit Nachbarfloren. einzeln behandelt
wird.
Eine Hôhencorrection nach dem Vorgehen Sendtners, welches bei
Pfeffer, Molendo und Holler Nachahmung gefunden hat, glaubte Verfasser
im Interesse der absoluten Richtigkeit seiner Angaben nicht verwenden
zu dürfen. Denn es wird eine Angabe der thatsächlichen Höhe eines
Standorts über dem Meeresspiegel mit Hinzufügung der erklärenden
Expositions- sowie physikalischen Verhältnisse ein wahreres und ver-
ständlicheres Bild gewähren, als wenn man nach verallgemeinerter, und
doch wieder für jedes Gebiet verschiedener Norm jeweils z. B. für Expo-
sition Ost eine Zugabe von x m oder oder für Exposition Süd-West einen
Abzug von y m macht, da dann ohne Angabe der Exposition x und y
doch unbekannt bleiben und somit eine Berechnung der thatsächlichen
Lage des betreffenden Standortes unmöglich ist. Wenn Verfasser z. B.
mit Benützung der Höhencorrection den Standort einer Art am Belchen
bei 900 m. angiebt, so kann das entweder bei 750 m. Exposition Nord,
oder bei 900 m. Exp. S. O. oder bei 950 m. S., etc. sein. Wenn dagegen
Exposition N. und Höhe 750 m. angegeben wird, so ist damit der Fund-
ört fixiert, und jeder wird daraus selbst den Schluss ziehen, dass die
‚vielleicht ungewöhnliche Erniedrigung des Standortes eben mit der
Exposition zusammenhängt, und dass bei einer Verallgemeinerung nicht
etwa 750 m., falls dies der niederste Fundort der Pflanze ist, als untere
Verbreitungsgrenze aufgefasst werden darf, sondern dass dieseibe etwa
bei 900 m. zu suchen ist; und hier ist wohl erst eine derarlige Correction
erlaubt.
Nun noch einige Worte über das Sammeln und Bestimmen. Fürs
Sammeln gelte in erster Linie das Wort «reichlich und vollständig.»
Man nehme stets ganze Rasen und suche möglichst fruchtende Exemplare
zu erhalten; einzelne, herausgerupfte Pflänzchen haben keinen Wert
und geben im Herbar auch nicht das echte Bild der Pflanzen wieder, die
ir
An
(5) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 145
meist in Kissen und Polstern, oder in Rasen und anderen lockeren Ver-
bänden vereinigt in der Natur vorkommen. Mischrasen suche man vor
dem Trocknen möglichst zu reinigen, um späteren Verwechslungen vor-
zubeugen. Ergiebt sich jedoch mit der Zeit für bestimmte Arten, dass sie
regelmässig mit gewissen andern Arten vergesellschaftet vorkommen,
so wird man sie vorteilhaft in ihrem natürlichen Verband belassen und
das Convolut mit der entsprechenden Aufschrift versehen. Ueberhaupt ist
es von grösstem Wert, sich jedesmal an Ort und Stelle Aufzeichnungen zu
machen, zunächst Datum, dann allgemeine, physikalische und chemische
Bodenbeschaffenheit des Standorts, geographisch genaue Bezeichnung
und Meereshöhe. Auf diese Weise gewinnt selbst das unbedeutendste
und gemeinste Moos eine gewisse Bedeutung, da gerade das Studium der
ungemein wechselnden und von den Verhältnissen abhängenden Formen
nur auf diesem Wege eine feste Grundlage erhalten kann. Für floristisch-
geographische Zwecke ist es auch wesentlich, jeweils die wichtigsten in
der Nähe vorkommenden Arten und den Charakter der gesamten Flora
zu vermerken; denn nur so wird es möglich sein, ein klares Bild über
die Physiognomie einer Flora zu erhalten. Arten, die nicht sofort bestimmt
werden können, versehe man mit fortlaufenden Nummern und führe
‚genaue Aufsicht über die dazu gehörenden Fundortsbemerkungen, da
Verwechsiungen bei solchen, erst später zur Bestimmung gelangenden
Convoluten recht häufig sind und schon die misslichsten Trugschlüsse
nach sich gezogen haben. Die Aufbewahrung der Moose ist Geschmack-
sache, am praktischsien ist wohl die lose Verpackung in Couverts. die
jederzeit eine Nachunlersuchung gestattet; jedenfalls sollen in einem
Convolut stets nur Pflanzen derselben Art und des gleichen Fundortes
liegen.
Schwieriger ist schon das Bestimmen. Dass dazu Mikroskop. Lupe,
Rasiermesser und ähnliche feinere Hilfsmittel unerlässlich sind, braucht
wohl nicht gesagt zu werden. In den meisten Fällen wird man zuerst
hauptsächlich auf 5 Dinge achten müssen: Art der Verzweigung, Biatt-
stellung und Kapselform (makroskopisch), Blattzellnetz und Peristom
(mikroskopisch). Mittelst dieser 5 Punkte gelingt es meist schon die
Gattung zu fixieren. Von der Erfahrung ausgehend, dass es dem Anfänger
fast durchaus unmöglich ist, wur an der Hand von Bestimmungstabellen
sich selbst in das Studium der Moose einzuarbeiten. hat Verfasser von
einem Schlüssel zur Auffindung der Familien und Gattungen ganz
abgesehen. Die Unzahl der Ausnahmefälle, die ja der vorurteilslose
Anfänger nicht als solche erkennt, machen es auch in der That äusserst
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, NO 2, 31 janvier 1904. 10
146 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (16)
schwierig, ohne jede Vorkenntnis ein beliebiges Moos zu bestimmen.
Es bedarf dazu vielmehr der Anschauung, die am besten dadurch
gewonnen wird, dass der Anfänger eine Anzahl richtig bestimmter Arten
(und solche sind ja aus Herbarien unschwer zu erlangen) genau unter-
sucht und nachbestimmt, namentlich aber alle die Merkmale zu finden
trachtel, die in den Bestimmungsbüchern als charakteristisch für
bestimmte Familien, Gattungen und Arten bezeichnet sind. Am besten
wird dazu Limprichts « Laubmoose von Deutschland, Oesterreich und der
Schweiz» oder Dr Thomes Kryptogamenflora von Deutschland mit der
Migula’schen Bearbeitung der Laubmoose benützt. In letzterer befindet
sich auch einer der besten für Anfänger geeigneten Schlüssel zur Auf-
findung der Familien und Gattungen. Auf diese Weise wird in kürzester
Zeit das meiste erreicht, so dass der Sammler bald an Ort und Stelle
schon erkennen kann, wo ungefähr im System er das eine oder andere
der gesammelten Moose zu suchen hat. Hat er erst einmal das Gefühl
für den bei bestimmten Familien und Gattungen untrüglichen Habitus
gewonnen, so wird es auch bald nicht mehr schwer fallen, innerhalb einer
Anzahl in Betracht kommender Gattungen die richtige herauszufinden;
ohne Fehlen geht es natürlich am Anfang nicht ab. Ja, so uncorrect es
manchem auch scheinen mag, das Bestimmen wird bei dem einiger-
massen Geübten bald mehr oder weniger Gefühlssache, jedoch ohne dass
die Zuverlässigkeit der Bestimmung darunter leiden müsste; mit der Zeit
wird man sogar mit unbewaffnetem Auge, mit Hilfe zahlreicher Erfahr-
ungen an Merkmalen, die im allgemeinen wohl gar nicht als massgebend
betrachtet werden dürfen, eine Art erkennen, die vielleicht nur nach
mikroskopischen Charakteren von einer andern unterschieden ist; die in
jedem Fall nötige Nachprüfung unter dem Mikroskop bestätigt dann meist,
dass wir richtig gesehen haben. Limpricht erwähnt z. B. das charakteri-
stische Aussehen aller zur Gattung Brachythecium gehörenden Arten,
für das jedoch ein sprachlicher Ausdruck nicht zu finden ist; in der That,
warum B. albicans, rutabulum und reflewum, die gewiss äusserlich sich
durchaus nicht nahe stehen, in jeder Form als zur gleichen Gattung
gehörend leicht zu erkennen sind, ist wohl Kaum zu erklären; man
müsste denn den Begriff der Gattung durch sich selbst erklären: sie
sehen eben alle drei «nach Brachythecium» aus. Und derartige Fälle giebt
es viele. Ist die Gattung erst gefunden, oder wenigsten geahnt, so können
zur Auffindung der Art die hier jeweils beigegebenen Schlüssel mit Vor-
teil verwendet werden. Verfasser, der selbst die Nöte der Anfänger
kennen gelernt hat, war dabei bestrebt, gerade die Merkmale hervorzu-
(14) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 147
heben, die ihm selbst damals das richtige Auffinden einer Art ermög-
licht haben, und gerade diejenigen Arten anzuführen, mit denen nach
seiner Erfahrung eine andere Art leicht verwechselt werden kann;
vielleicht ist damit dem Anfänger am besten gedient. Da die vorliegende
Arbeit nicht in erster Linie zum Bestimmen dienen soll, konnten die
Artdiagnosen ganz knapp gehalten werden. Die Nomenclatur schliesst
sich an die der Rabenkorst’schen Kryptogamenflora (R.) an, deren Art-
nummern jeweils hinter dem Namen der Species angeführt sind. Von
den Synonymen wurden nur die allergebräuchlichsten in Klammern
beigefügt. Für die Arten der Gattung Sphagnum und deren Schlüssel
war die « Uebersicht der europ. Torfmoose » von Warnstorf massgebend,
da Verfasser sich nicht speziell mit dieser Gattung beschäftigt hat.
Eine Uebersicht der wichtigsten einschlägigen Litteratur folgt hier
nachstehend.
Litteratur.
A. Allgemeinen Inhalts.
K. G. LimpricHt. Die Laubmoose Deutschlands, Oesterreichs u. der Schweiz:
Rabenhorst’s Kryptogamenflora. Leipzig 1890-1903.
J. Mine. — Bryologia silesiaca. Leipzig 1869.
O. Drupe. — Handbuch der Pflanzengeographie. Stuttgart 1890.
C. CoRRENS. — Untersuchungen über die Vermehrung d. Laubm. durch Brut-
organe u. Stecklinge. Iena 1899.
Carisr. — Pflanzenleben der Schweiz.
Moosstudien. — Herausgegeben von Dr J. G. Lorentz. Leipzig, 1864.
J. Poppzra. — Einige Bemerkungen zur geogr. Verbreitung der Laubmoose in
Mitteleuropa. Énglers bot. Jahrbücher, Bd. XXXI. Heft %/5 pag. 587-595.
Leipzig 1902.
C. WARNSToRF. — Charakter u. Uebersicht der europæischen Torfmoose, etc.
Wernigerode, 1893.
B. Speziell floristisch-systematischen Inhalts.
a. Baden.
M. Seugert. — Zusammenstellung der bis jetzt im Grossherzogtum Baden
beobachteten Laubmoose. Berichte der Naturforsch. Gesellschaft in
Freiburg 1860.
148 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (12)
Jæcer. — Beitrag zur Laubmoosflora Badens. Flora 1865, pag. 468-4714.
W. Baur. — Die Laubmoose des Grossherzogtums Baden. Mitteilungen des bad.
bot. Vereins No 118-128.
J. B. Jack. — Hypnum (Limnobium) Gerwigrii. Mitteilungen des bad. bot.
Vereins, 1891.
Th. Herzog. — Standorte von Laubmoosen aus dem Florengebiet Freiburg. Mitt.
des bad. bot. Vereins No 148 u. 149, No 163 u. 164, No 171 u. 172,
No 173 u. 174.
Th. Herzog. — Quelques mousses intéressantes du Grand-Duché de Bade. Revue
bryologique, 25me année, No 5.
Th. Herzog. — Einiges über Neckera turgida Jur. u. ihre nächsten Verwandlen.
Bot. Centralblatt No 16, 4900.
Th. Herzog. — Une nouvelle variation de Hypnum micans. Revue bryologique,
1901, No A.
Th. Herzog. — Das St. Wilhelmer u. Oberriederthal im badischen Schwarzwald
im Kleid seiner Laubmoose. Beihefte des Bot. Centralblattes, 1902.
Th. Herzogs. — Laubmoosmiscellen. Bulletin de l’Herbier Boissier, 2me serie,
1903, N° 2.
Th. Herzogs. — Laubmoosmiscellen. Berhefte des Bot. Centralblatts, 1904,
Band X, Heft 6.
W. SenmipLe. — Beiträge zur Moosflora Badens nach den Funden von
Dr K. Fr. Schimper u. denen des Verfassers. Mitterlungen des bad. bot.
Vereins No 113 u. 114.
Leutz. — Schistosteya osmundaeca. Mitteilungen des bad. bot. Vereins No 174.
C. Mürcer — Moosflora des Feldberggebietes. Ein Beitrag zur Kenntnis der
badischen Kryptogamenflora. Allyem. Botan. Zeitschrift, 1898 No 10,
44. ,w.12,189.), No
C. Mürzer. - Über die Vegelation des Feldseekessels am Felberge, speziell über
dessen Moose. Mitteilungen des bad. bot. Vereins No 176 u. 177.
G. Mütter. — Bryologische u. hepaticologische Fragmente I. Botan. Centralblatt.
1900, No 6.
Primitie Floræ Werthemens’s, auctore A. W. E. C. Wibel. Iena 1799.
(Die Laubmoose sind durch 21 Gattungen u. 10% Arten vertreten).
b. Umlreygende Länder.
N. Bouzay.. — Études sur la dıstributron géographique des mousses en France.
Au pornt de vue des principes el des faits. Paris, 1877.
G. Burcken. — Catalogue des Hepatiques et des Mousses d'Alsace 1890.
Colmar.
N. Bouzay. — Une cascade vosgienne etc... Revue bryol. 1902. Heft 2, bis.
Th. Gümssn. — De Moosflora der Rheinpfalz (für die Mitgl. u. Ib. Freunde der
Poll chia), Landau, 1557.
(13) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 149
E. Würrn. — Uebersicht der Laubmoose des Grossherzogtums Hessen. Darmstadt,
1888.
H. Müccer. — Geographie der in Westphalen beobachteten Laubmoose. Lippstadt,
1864.
ı. Loeske. — Moosflora des Harzes. Hilfsbuch für die bryolog. Forschung im
Harze u. dessen Umgebung. Leipzig, 1903.
F. ArnoLd. — Die Laubmoose des Fränkischen Jura; Flora 1877.
J. S. Kauzruss. — Erster Nachtrag zur Laubmoosflora des Nördl. fränkischen
Jura u. der anstossenden Keuper formation.
F. Heeeımaıer. — Ueber die Moosvegetalion des Schwäbischen Jura. Württb.
u
nalurwissensch. Jahreshefte 1873.
F. Mütter. — Beitrag zur Moosflora des Schwäb. Jura. Jahreshefte d. Vereins
für vaterländische Naturkunde in Württemberg, 53. Jahrgang.
J. Amann. — Flore des Mousses suisses. Berichte der schweiz. bot. Gesellschaft,
VI, Bern, 1896.
A. GEHEEB. — Die Laubmoose des Cantons Aargau. Aarau, 1864.
L. Quérer. — Catalogue des Mousses, Sphargnes et Hepatiques des environs de
Montbeliard. 1869.
J. Amann. — Étude de la Flore Bryologique du Haut-Jura-Moyen. Avec la colla-
boration de Ch. Meylan. Bulletin de la societe botanique suisse, livr. VI,
Bern, 1896.
J. Amann. — Woher stammen die Laubmoose der erratischen Blöcke der
Schweizerischen Hochebene u. des Jura? Berichte der schweiz. bot.
Gesellschaft, Bern, 189%.
J. Amann. — Contributions à la Flore bryologique de la Suisse. Bulletin de la
soc. bot. suisse, Bern, 1893.
Ch. MEyLan. — Nouvelles stations bryologiques pour la chaîne du Jura etc.
Bulletin de ’Herbier Bossier, Tome VI, No 11, 1898.
Ch. Meyran. — Contributions à la Flore bryologique du Jura. Bulletin de
l’Herbier Boissier, Tome VII, No 8, 1899.
Ch. Meyran. — Contributions à la Flore bryologique du Jura. Revue bryol.
1902, p. 120-127.
Ch. Meyıan. — Une excursion bryologique à la Dôle et au Colombier-de-Gex.
Bulletin de l’Herbier Boissier, 1901, No 22 (pag. 74-80).
Th. Herzog. — Beiträge zur Kenntnis der jurassischen Flora mit besonderer
Berücksichtigung der Umgebung von Sainte-Croix. Mitteilungen des bad.
bot. Vereins, N° A51 u. 152.
A. Gumert. — Catalogue des mousses des environs de Genève. Genf, 1888.
P. Cuzmann, — Localités nouvelles pour la Flore bryologique suisse. Bulletin
de l'Herbier Boissier, Tome VI, No 6, 1898, u. Tome VII, No 2, 1899.
150 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (14)
l. Orpnung. SPHAGNACGE&
Sphagnum (Dill.) Ehrh. 1780.
Schlüssel zu den Arten.
(Nach Warnstorf’s : Charakteristik u. Uebersicht der europæischen Torfmoose ele.)
A. Stengel- u. Astrindenzellen ohne Spiralfasern ; Astblätter an der Spitze stets
gestutzt UN gezaunt.a........ ea ee: Sphagna litophlea Russ.
I. Chlorophyllzellen der Astbi. im Querschnitt dreieckig bis trapezisch, auf
der Blattinnenseite zwischen die Hyalinzellen geschoben. Acutifolia Schpr.
a. Mehrzahl der Stengelrindenzellen aussen mit einzelnen, grossen,
unberingten Poren; Innenfläche der ganzen oberen Hälfte der Ast-
blätter abstehender Zweige mit grossen, runden Löchern.
z. Stengelbl. nach oben mehr oder weniger verbreitert, spatel-
förmig, zerrissen-gefranst.......... Sph. fimbriatum Wils.
8. Stengelbl. zungenförmig, an d. Spitze zerrissen-gefranst; Mem-
bran der Hyalinzellen im oberen Teile des Blattes stets resor-
LOC A AP AE RE EN N Sph. Girgensohnii Russ.
7. Stengelbl. zungenförmig, schwach gefranst; Membran der Hya-
linzellen im oberen Teile des Blattes nie resorbiert............
Sph. Russowii Warnst.
b. Stengelrindenzellen aussen selten mit vereinzelten Poren ;- Innen-
fläche der Astblätter abstehender Zweige, vorzugsweise in der Nähe
der Seitenränder, mit grossen, runden Löchern.
>. Stengelbl. mehr oder weniger zungenförmig, ohne Fasern.
Randzellen der Astblätter ohne Resorptionsfurche.
* Astblätter irocken aufrecht abstehend, die der unteren
Hälfte abstehender Zweige aussen gegen die Spitze mit sehr
kleinen, runden, stark beringten Poren.................
Sph. Warnstorfii Russ.
* * Astbl. trocken in der [Regel mehr oder weniger einseits-
wendig, aussen im apicalen Teile mit grossen, halbellip-
tischen, schwach beringten Poren. Sph. tenellum Klinggr.
* * * Astbl. trocken dachziegelig gelagert. Holzkörper stets
braun, wie auch meist die ganze Pflanze.................
Sph. fuscum Klinggr.
(15) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 151
2. Stengelbl. dreieckig bis dreieckig-zungenförmig. Randzellen der
Astbl. ohne Resorptionsfurche.
ue. Astbl. trocken durchaus glanzlos; Holzkörper oft
TODE. Sph. acutifolium Russ. et Warnst.
23. Astbl. trocken mit deutlichem Glanz.
* Astbl. trocken fast immer ausgezeichnet 5-reihig; Holz-
körpernierot. EMMA Sph. quinquefarium Warnst.
* * Astb. trocken dachziegelig gelagert: Holzkörper oft rot
Sph. subnitens Russ. et Warnst.
y. Stengelbl. aus verschmälertem Grund nach der Mitte verbreitert
u. in eine breit gestutzte, gezähnte Spitze auslaufend ; Holz-
körperistetsäbleicher zu an. Sph. molle Sulliv.
- 11. Chlorophylizellen der Astbl. im Querschnitt dreieckig bis trapezisch,
auf der Blattaussenseite zwischen die Hyalinzellen gelagert.
a. Stengelrinde vom Holzkörper stets deutlich gesondert ; Stengelbl. bis
zum Grunde schmal gesdumt ; Hyalinzellen an den Innenwänden
häufig mit winzigen Papillen besetzt...... Squarrosa Schpr. z. T.
z. Pflanzen mitunter fast so kräftig wie Sph. cymbrfolium. Astbl.
TDEISNSDALL IS. EN. N er Nan Sph. squarrosum Pers.
&. Pflanzen etwa von der Stärke u. Tracht des Sph. Girgensohnit
Astbl. kaum sparrig. Pflanzen bräunlich. Sph. teres Angsir.
b. Stengelrinde vom Holzkörper häufig nicht deutlich gesondert u. des-
halb scheinbar fehlend. Astbl. trocken häufig wellig verbogen u.
gekränselt. Randsaum gegen d. Basis verbreitert. Cuspidata Schpr.
az. Astbl. lanzettlich.
* Stengelbl. gross, mit Fasern; Poren der Bl. aussenseite sehr
klein u. fast ausschliesslich in den oberen Zellecken.......
Sph. cuspidatum Russ. et Warnst.
* * Stengelbl. gross, mit Fasern; Poren der Bl. aussenseite
sehr. zahlneichin aa a al Sph. Dusenii C. Jens.
* * * Stengelbl. allermeist kleiner, meist faserlos..........
Sph. recurvum Russ. et Warnst.
8. Astbl. klein, ei- oder länglich-eiförmig, trocken nie wellig....
Sph. molluscum Bruch
III. Chlorophylizellen der Astbl. im Querschnitt elliptisch, tonnenförmig
bis rechteckig, ihr Lumen centriert, entweder beiderseits von Hyalin-
zellen eingeschlossen oder freiliegend.
a. Chlorophyllz. nicht genau centriert, mehr dem Aussenrande
GENRE UE ONE SE I EAN Sph. compactum DC.
b. Chlorophyliz. centriert, beiderseits freiliegend. Astbl. nie zerrissen
u. gefranst, oft einseitswendig............... Subsecunda Schpr.
152 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (16)
«. Stengelrinde stets ringsum 2-mehrschichtig.
* St. blätter klen, nur in der Spitze fibrös, Astbl. klein, lan-
Le LEVLCR NN ae Rene Sph. contortum Schuliz.
* * St. blälter gross, bis zur Basis reichfaserig: Astbl. gross,
rundlich-eiförmig......... Sph. platyphyllum Warnst.
8. Stengelrinde ringsum 1-schichtig, seltener auf einer Seite des
Umfangs 2-schichtig.
* Poren der Astbl. in Mehrzahl auf der Blattaussenseite in
regelmässigen, perlschnurartigen Reihen an den Commis-
suren, Innenporen fehlend oder nur in der Nähe der
SeILenTANAEr. 0.0. NACRE Sph. subsecundum Nees.
* * Poren der Astbl. auf beiden Blattseiten zahlreich, aussen
in oft unlerbrochenen Reihen an den Commissuren, innen
in fast allen Zellecken .... Sph. rufescens Bryol. germ.
* * * Poren der Astbl. auf beiden Bl. seiten sparsam.......
Sph. obesum Limpr.
B. Stengel- u. Astrindenzellen mit Spiralfasern u. Poren; Astblätter an der
Spitze kappenförmig, nicht gestutzt u. gezähnt, sondern mit zartem hyalinem
SENDE EN Near a ER AR EE PASSA RATER Sph. inophlea Russ.
I. Chlorophyllzellen d. Astbl. im Querschnitt gleichschenklig-dreieckig bis
schmal trapezisch, ihr Lumen mehr dem Innenrande genähert, daher
nicht centriert; hyaline Zellen innen stets ohne Verdickungserschei-
UNION Eee sales er Sph. cymbifolium Russ. et Warnst.
IL. Chlorophylizellen d. Astbl. im Querschnitt mehr oder weniger spindel-
förmig mit ceniriertem Lumen, am Innenrande mit stark verdickter
Aussen wand freiliegend, hyaline Zellen häufig mit Papillen
Sph. papillosum Lindb. erw.
II. Chlorophyllzellen d. Astbl. im Querschnitt ellzptisch, centriert u. bei-
derseits von den wenig vorgewölbten Hyalinzellen gu£ eingeschlossen ;
hyaline Zellen innen sieis glatt, Holzkörper rot.. Sph. medium Limpr.
(Fortsetzung folgt.)
I —
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz SYEPHANE
(Suite.)
415. Plagiochila combinata Mitt. in Seemann Flora Viti, p. 407.
Syn. : P. oppositifolia Austin. Torrey Bot. Club. 1874, p. 16.
Dioica, minor, rigida, flavescens vel flavo-rufescens. Caulis ad 2 cm.
longus, capillaceus, rigidus, strietus, simplex, sub flore innovatus, inno-
vatione simplici iterum florifer. Folia remotiuscula, 2 mm. longa, disticha,
oblique patula, angulo 67°, opposita, antice contigua vel libera, postice
limbo angusto coalita, interdum per paria tantum approximata basique
libera, ambitu anguste oblonga, 3 plo longiora quam lata, basi vulgo vix
angustata, apice semper leviter acuminata. emarginato-bifida, lobis bre-
vibus acutis vel acuminatis, inæqualibus, anteriore vulgo longiore integro
vel sub apice paucidenticulato. Cellulæ apicales 27 y, basales 18 36 u.
trigonis magnis subnodulosis. Folia floralia caulinis similia, majora.
marginibus basi nudis superne breviter dentatis. Perianthia pro planta
magna, ore late truncato grosse lacinulato, laciniis lanceolatis inæqualibus,
ala anlica angusta nuda vel minus armata. Andrecia mediana, repelita,
bracteis ad 10 jugis confertis apice vix patulo bidentulo.
Hab. Insul& vitienses (Hillebrand); Hawai (Baldwin, Remy).
416. P. fimbriata Mitt. Proc. Linn. Soc. 1861, V, p. 27.
«Caule erecto; foliis patentibus subrotundis flabelliformibusve oppositis
coalitis, extus grosse spinoso-dentatis ; perianthio infundibuliformi, ore
fimbriato-dentato; foliis involucralibus dentibus validis denticulatis.»
Hab. In mont. Khasia 4000’ (Hooker et Thomson).
Diese Pflanze war vom Autor nicht zu erlangen.
H. Amplinatize. Africa.
I. Brevifolie.
Folia caulina subrotunda vel breviter rectangulata.
417. Plagiochila Hochstetteri Nees.
448. Plagiochila Renauldii St. n. sp.
405
419.
4120.
421.
122.
423.
124.
225.
426.
#27.
428.
429.
130.
RSA.
1.32.
433.
494.
435.
436.
h37.
138.
439.
AAO.
AM.
142.
LAS.
kl,
h45.
446.
h47.
L48.
49.
450.
hl.
452.
453.
BULLETIN
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
sparsa St. n. sp.
rotundifolia St. n. sp.
Chenagonii St.
sarmentosa Lehm.
Bescherelleana St. n. sp.
fusifera Taylor.
Mönkemeyeri St. n. sp.
Il. Folia caulina ovata.
cristato-dentata St. n. sp.
Ledieui St. n. sp.
mascarena Gottsche.
subalpina St.
Mandoni Gottsche.
ankefinensis St. n. sp.
Molleri St.
Boryana Gottsche.
II. Folia caulina oblonga.
Barteri Mitt.
brunneola St. n. sp.
granditexta St. n. sp.
Lecontei St. n. sp.
togoönsis St.
loloensis St. n. sp.
nalalensis Pearson.
nemophila Gottsche.
expallescens St. n. sp.
prostrata St. n. sp.
Heudelotiana St. n. sp.
Sprengeri St. n. sp.
bueensis St. n. sp.
moschiensis St. n. sp.
Lastii Mitt.
crispulo-caudata Gottsche.
ligulata St. n. sp.
thomeensis St.
IV. Folia caulina ovato-trigona.
Plagiochila
Plagiochila
Henriquesii St. n. sp.
divergens St.
106
Plagiochila.
Plagiochila.
454.
455.
156.
457.
458.
459.
460.
AG.
462.
463.
464.
465.
466.
7 h67.
168.
469.
479.
KA.
472.
473.
47%.
119.
476.
477.
478.
479.
480.
481.
h82.
483.
484.
485.
486.
487.
488.
189.
90.
FRANZ
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
V.
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM.
ovato-trigona St. n. Sp.
Jungneri St. n. sp.
maderensis Gottsche.
capensis St. n. sp.
andongensis St. n. sp.
maranguana St, n. sp.
filicicola St. n. sp.
Siaudtiana St. n. sp.
runssorensis St.
corymbulosa Pearson.
amplifolia St. n. sp.
collicalyx St. n. sp.
Evansii St. n. sp.
noditexta St. n. sp.
Telekii St.
Folia caulina oblongo-trigona.
neckeroidea Mitt.
Crollii St. n. sp.
incerla Gottsche.
carduifolia St. n. sp.
Volkensii St.
Engleriana St.
effusa St.
mauritiana Nees.
armala St.
triangularis St.
Quintasii St. n. sp.
Perrolana St. n. sp.
Sikoræ St.
valida St. n. sp.
drepanophylla Sande.
Rodriguezn St.
VI. Folia caulina late trigona.
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
imerinensis St. n. sp.
pinniflora St.
mullispica St. n. sp.
ericicola St. n. sp.
gibbiflora St. n. sp.
Berthieui St.
407
155
156 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila,
491. Plagiochila flabellata St.
492. Plagiochila decurrens St. n. sp.
493. Plagiochila Stuhlmannii St.
"9%. Plagiochila abyssinica Mitten.
"95. Plagiochila Cambouéna St.
496. Plagiochila madagascariensis St. n. sp.
497. Plagiochila candelabra St.
498. Plagiochila Ruspoliana St. n. sp.
499. Plagiochila dschaggana St.
500. Plagiochila crispierista St. n. sp.
501. Plagiochila squamulosa Mitten.
502. Plagiochila sinuosa Miiten.
I. Brevifoliæ.
447. Plagiochila Hochstetteri Nees in Ldbg. Spec. Hep., p. 149.
Dioica, major, rigidiuscula, fusco-viridis vel brunneola. Caulis ad 5 cm.
longus, superne repelilo-furcatus, validus fuscus et tenax, ramis brevibus
late divergentibus. Folia caulina 2.5 mm. longa, conferta, oblique patula,
angulo 67° utrinque decurrentia, basi postica ampliata alteque cristata vel
recurva, ambitu ovato-rotundata, integerrima, asymmelrica, margine
antico substricto, postico e basi ad apicem bene arcualo, ipso apice trun-
cato, rotundato, angulalo, rarissime hic illic dente minuto armato. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27x45 y trigonis magnis subnodulosis. Folia
floralia caulinis simillima, majora, paucidenticulata. Perianthia 2
Hab. Abyssinia (Schimper). ;
4118. P. Renauldii St. n. sp.
Dioica, mediocris rigidiuscula superne flavescens, inferne fusea, dense
profundeque cæspitosa. Caulis ad 7 cm. longus, vage pauciramosus, ramis
erectis parum divergenlibus validis fuscis fragilibus. Folia caulina vix
2 mm. longa, conferla, valde concava, parum decurva, postice maxime
ampliala recurva vel caulem late superantia, ambitu subeireularia,
margine antico nudo ceterum eircumeirca dense dentato, dentibus validis
brevibus subæqualibus versus basin posticam remotiuseulis sepe tenuibus
hic illic longioribus. Cellulæ apicales 27 y, ipsa basi 27 X 72 y, trigonis
ubique majusculis. Folia flor. caulinis simillima, parum majora circum-
circa denticulata. Per. maxima longe exserla anguste obconica ore late
truncalo decurvo spinuloso.
Hab. Maurice (Rodriguez).
408
Piagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 157
Die Pflanze trägt den Namen des hervorragenden französischen Bryo-
logen, welcher sich ein besonderes Verdienst erworben hat durch Jahre
lang fortgesetzte Bemühungen. ein reiches Pflanzen-Material von den
Mascarener und Madagascar herbeizuschallen ; er hat die Muscineen Flora
dieses Gebietes wie keiner vor ihm gefördert.
449. Plagiochila sparsa St. n. sp.
Dioica minor gracilis subflaceida dilute olivacea. Caulis ad 4 cm. longus
fuseus validus et strietus superne capillaceus expallescens et debilis
inferne simplex. superne vage pluriramosus ramis longiusculis parvifoliis
divergentibus. Folia caulina 2 mm. longa flaccida imbricata apicibus
liberis oblique patula angulo 58° utrinque decurrentia, basi postica valde
ampliala caulem plano superantia vel late recurva, ambitu subrotunda
vel’apice late obtusata, asymmetrica, margine postico quam anticus magis
arcuato, integerrima vel apice minute denticulata, denlibus 3-5. Folia
ramulina ovalo-trigona. basi postica multo minusampliata caulem tegentia,
tertio infero latissima apice plus 3 plo angustiora, asymmetrica, margine
antico substricto nudo, postico bene arcualo, superne paucidentato, apice
recte truncato 3-5 dentato, dentibus ubique parvis acutis recte patulis, in
ultimis foliis validioribus. Cellulæ apicales 18 X 36 y, basales 18 x 48 pr
trigonis majuseulis. Andrecia in ramis mediana parva ovata bracteis
5 jugis confertis apice recurvo acuto integerrimo.
Hab. Madagascar (Campenon).
420. P. rotundifolia St n. sp.
Dioica, magna, robusta, rigidiuscula, pallide-olivacea, effuse cæspitans.
Caulis ad 15 cm. longus, validus, fuscus et durus, a basi multiramosus,
ramis primariis longis remote pinnatis, pinnis longioribus sparsim
ramosis. Folia caulina remotiuscula, 2 mm. longa, oblique patula, angulo
58° utrinque breviter decurrentia, marginibus recurvis concava leniter
decurvula, in plano ovato-rotundata, asymmelrica, margine antico sub-
Stricto, postico e basi ampliata et caulem tegente valde arcuato, simicir-
culari, apice rotundato, paucidenticulato, ceterum inermia. Folia ramulina
minora, simillima, apice validius denlata, dentibus apicalibus sub 3, sub-
apicalibus remotis 2 in margine postico. Cellule apicales 13 u, basi
rectangulares ISX 40 y, trigonis ubique parvis. Andrecia mediana,
angusle spicata, bracteis ad 10 jugis, confertis, apice breviter patulis
rolundalis subintegerrimis.
- Hab. Africa occ. top. Insula San Thome (Quintas).
121. P. Ghenagonii St. Soc. bot. belge 1902, Vol. 31, p. 119. Hed-
wigia 1902, V, p. 212 c. icone.
409
158 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser). Plugiochila.
Dioica. gracillima et angustissima, flaccida, fusco-olivacea. Caulis ad
8 cm. longus (vulgo 4-5 cm.) inferne simplex vel pauciramosus, superne
bipinnalus, ramis remotis longiusculis. Folia caulina vix A mm. longa,
parum patula, angulo 45°, in plano caulem postice tegentia, vulgo tamen
arcle recurva, imbricata, utrinque longe (antice longissime) decurrentia,
ovalo-rectangulala, margine antico strictissimo, sine ulla curvatura in
caule decurrente, sub apice unidentato, postico multo breviore, arcuato,
sub apice 2 dentibus approximatis armato, dentibus parvis validis aculis,
apice normaliter late triangulato acuto vel apiculato; adsunt folia adulta
omnino inlegerrima, apice rotundala vel obtusa. Folia ramulina parum
minora, valde aberrantia, cauli longitudinaliter appressa eoque parallela,
postice magis recurva, apice late acuminata, acuta irregulariterque spinu-
losa. Cellulæ apice 18 y, basi 15 27 y rectangulalæ, trigonis ubique
parvis et parum distinctis. AndrϾeia in ramis superioribus terminalia,
ex apice vegelativa, fusiformia, bracieis 7-8 jugis conferlis, apice brevis-
sime solutis, porrectis aculis integerrimis.
Hab. Madagascar, Diego Suarez (Chenagon).
422. Plagiochila sarmentosa Lehm. Syn. Hepat., p. 97.
Dioica major huwilis olivacea vel flavo-virens, laxe cæspitosa. Caulis
ad 5 cm, longus fuscus et tenax superne viridis vage pluriramosus, ramis
curvalim pendulis attenuatis. Folia caulina adulta 2 mm. longa, brevis-
sima basi inserla decurvo-pendula concava subquadrata, margine antico
substriclo nudo vel sub apice 3 denticulato, postico e basi maxime pro-
tracta el angulatim rotundata stricto grosse dentato apice recte truncato
similiter dentato, denlibus approximatis subæquimagnis vel paucis majo-
ribus mixLis, sinubus tamen valde irregularibus. Folia ramulina sensim
minora (uitima parva) caulinis simillima magis irregulariter et argutius
dentata. Cellulæ apicales 18 y, trigonis parvis acutis, basales 27 X 54 u
maxime trabeculatæ. Folia floralia caulinis parum majora similia simili-
terque armata dentibus validioribus recte patulis pungentibus. Perianthia
obovalo-oblonga semiexserla, ore truncato dense æqualiterque spinoso,
spinis angustis validis porrectis. Andrecia terminalia palmatim aggre-
gata, spicis validis longiusculis 2-5, bracteis minus confertis inflato-apertis,
medio supero squarrose patulo rotundato denticulato.
Hab. Cape Colony, Table Mountain (Eeklon, Zeyher) ; Clermont (Reh-
mann); Houtbay (Rehmann).
123. P. Bescherelleana St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigidiuscula, olivacea vel rufo-flavicans. Caulis ad
4 cm. longus, tenuis, sub flore fem. geminatim innovatus vix aliter
410
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 159
ramosus, inferne stoloniferus. stolones foliis minutis remotis integerrimis
vestiti. Folia caulina remota, vix 2 mm. longa, subrecte patula, vix
decurrentia, subplano-dislicha, asymmetrica, in plano ovato-rectangulata,
medio amplissima, basi apiceque parum angustiora, margine anlico sub-
stricto, dente subapicali armato, posiico arcuato, inferne caulem tegente,
quadridentato, apice late truncato 3-4 dentato, dentibus ubique subæqui-
magnis, brevibus, validis, pungentibus. Folia superiora sensim minora,
angustiora, apice emarginato-bidentata, dentibus magnis validis acumi-
nalis, tertio minore interjecto. Cellulæ parvæ apice 12 y. parietibus validis,
medio 18 y trigonis magnis sæpe confiuentibus, basales 1836 y, trigonis
magnis nodulosis sæpe trabeculatim connatis. Folia flor. caulinis majora,
oblonga, duplo longiora quam lata, apice recte truncata irregulariter
dentata, margine postico dense armato, dentibus irregularibus magnis et
parvis, curvatis et strictis mixtis. Per. parum exserla, compresso-obconica,
ore truncalo irregulariter spinuloso. Andrecia in planta gracillima, inte-
grifolia mediana, repetita, bracteis ad 6 jugis, vix imbricatis, semiamplec-
tentibus concavis apice angustalo parum recurvo inlegerrimo.
Hab. Insule St. Paul et Amsterdam (de l'Isle); Nyassa (White).
Die männliche Pflanze besitzt völlig ganzrandige Blätter nur die
ältesten basalen Blätier zeigen wenige kleine Zähne; der Typus der
ganzrandigen männlichen Bracteen ist hier auf die ganze Pflanze aus-
gedehnt worden.
424. Plagiochila iusifera Tayl. J. of Bot. 1846, p. 268.
Dioica, minor, rigidula, pallide virens, corticola. Caulis ad 25 mm.
longus, pauciramosus, validus fuscus strictus, ramis late divergentibus
brevibus. Folia caulina 1,6 mm. longa, conferta, oblique patula, angulo 58°,
plano-disticha, utrinque longe decurrentia, poslice parum ampliata,
caulem in plano superantia, semper recurva, basi amplissima, apice duplo
angustiora, in plano /alcato-ligulata, margine antico nudo e basi sinuata
striclo, postico e basi rotundata substricto denticulato, dentibus ad 12, apice
recle truncalo 4-5 donticulato, dentibus ubique brevibus sæpe ad angulum
reductis. Cellulæ apicales 22 1, basales 18 36 y. trigonis magnis aculis.
Andræcia mediana, parva, valida, fusiformia, i. e. bracteis ad 9 jugis,
infimis magnis versus apicem sensim minoribus, apice minimis, basibus .
inflatis apieibus longe foliaceis ligulatis squarrose patulis crispatis denti-
culatis.
- Hab. Africa centralis; «in fatali expeditione ad Nigrum explorandum
invenit indefessus Vogel. » (Syn. Hepat).
AU
160 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser... Plagiochila.
125. Plagiochila Mönkemeyeri St.n. sp.
Dioica, mediocris, rigidula, olivacea vel flavo-virens. Caulis ad 6 cm.
longus, validus, fuscus, in planta sterili superne bi vel-tripinnatus, in
planta feminea ob innovaliones florales irregulariter multiramosa et
optime dendroidea. Folia caulina 2 mm. longa, dense imbricata, oblique
patula. angulo 87°, utrinque longe decurrentia, plano-disticha, subsym-
metrica, in plano—si alam decurrentem excipis—subrectangulata, antico
ebasi longe leniterque sinuata substricto, sub apice bidentato, postico e
basi acute curvala et caulem tegente leniter arcuato et antico parallelo.
8 dentato, dentibus remotiuseulis brevibus, validis, apice late recteque
truncato 5-6 denlato, dentibus magnis recte patulis, irregularibus, mino-
ribus mixtis. Folia ramulina minora, ovato-oblonga. quarlo infero
amplissima, apice subduplo angustiora, basi caulem tegentia similiterque
dentata. Cellulæ apice 27 y trigonis majusculis, basi 18 X36 y. trigonis
magnis. Folia floralia caulinis adultis æquilonga. duplo quidem angustiora,
e basi ampliata superne abrupte angustala, subligulata, apice et margine
postico grosse irregulariterque laciniata, laciniis sub 42, varie patulis,
longioribus hamatis. Per. subcampanulata. valde inflata, ore compresso
truncalo, longe spinoso, ala lala, longe sub apice desinente, integerrima
vel apice bispinosa.
Hab. Fernando Po (Mönkemeyer); A/rica centr. Dar Fertit (Schwein-
furth).
II. Folia caulina ovata.
426. P. cristato-dentata Si. n. sp.
Sterilis minor rigidissima badia dense cæspitosa. Caulis ad 2 cm.
longus tenuis subaler flexuosus. Folia caulina 2 mm. longa remotiuscula,
basi caulem vaginatim appressa. superne squarrose patula sæpe torta, haud
decurrenlia. ambilu oblique ovalia i. e. medio amplissima apice 3 plo
angustiora subsymmetrica, marginibus æqualiter arcualis, anlico nudo
poslico dentato dentibus sub 1%. approximatis, subæqualibus, pro fol
magnitudine validissimis, recte patulis e lata basi aculis, apice oblique
truncato distincte bidentalo. dentibus inæqualibus. anteriore semper
mullo majore. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 54 y reclangulares,
vittam distinclam formanles, omnes maxime incrassalæ parietibus vali-
dissimis, trigonis ilaque minus distinelis
Hab. in monte Runssoro (Scott Elliott 10000”).
412
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 161
427. Plagiochila Ledieui Si. n. sp.
Dioica, mediocris, rigida, olivacea, squarrosa. Caulis ad 6 cm. longus,
tenuis, rigidus et fragilis, a basi vage ramosus, inlerdum fasciculatus, ramis
longis squarrose patulis vel porrectis, simplicibus, in planta fem. sub
flore geminatim innovatus, in planta mas. repetito fasciculatus. Folia
caulina contigua, plus 3 mm. longa, oblique patula, angulo 67° utrinque
parum angusteque decurrenlia, plano-disticha vel leniter decurva, in plano
ovato-oblonga, tertio infero amplissima caulemque tegentia basi apiceque
duplo angustiora, margine antico parum arcuato nudo, postico a basi
armala substriete excurrenle, 3-4 dentato, dentibusremotis magnis oblique
porrectis acutis, apice oblique truncato grosse bifido, laciniis oblique
porrectis, anleriore majore e lata basi acuminala utrinque paucidentata.
Folia ramulina simillima. minora, remoliuscula. Celluiæ apicales 18 ı.,
basales 18 X 36 1, trigonis nullis. Folia floralia caulinis similia, magis
spinosa, spinis validioribus minus irregularibus. Per. longe exserta e basi
curvata angusta late obconica, ore amplo truncalo grosse lacinulalo, laciniis
minus numerosis, remotiusculis lanceolatis inæqualibus. Andrecia parva,
mediana, anguste spicata, bracteis 6 jugis conferlis, apice breviter patulis,
inciso-bidentulis vel tridenticulatis.
Hab. Africa, Congo (Ledieu).
428. P. mascarena Gotische, Ann. se. nat, 1857, Vol. 8, p. 335.
Syn. : P. emarginata Mont. Ann. sc. nat. 1856 Vol. 6, p. 194.
P. paucidentata Mont. ibidem 1856 Vol. 6, p. 197.
Dioica, minor, rigidissima, rufescens. Caulis ad 3 cm. longus, parum
ramosus, sub flore simpliciter innovatus, innovationibus repetitis geni-
culatim adscendens. Folia caulina 2 mm. longa, parum imbricata, oblique
patula, angulo 58°, leniter devexa, in sicco homomalla, vix decurrentia,
asymmetrica, late ovata, quarto infero amplissima, apice triplo angustiora,
margine antico stricto, sub apice dentato vel nudo, postico e basi ampliata
ei caulem tegente substricte in apicem excurrente, normaliter 6 denti-
culato, dentibus validis brevibus, inferne vulgo omnino deficientibus vel
ad angulos muticos reductis. Folia ramulina multo minora, ovato-oblonga,
postice haud ampliata. apice emarginato bi-vel tridentata, marginibus
sæpe nudis, interdum margine postico paucidenticulatis. Cellulæ apıcales
18 y trigonis magnis, basi 18 X 36 u, trig. nodulosis sæpe confluentibus.
Fol. flor. caulinis parum majora, simillima, densius et validius dentata.
Per. 3 mm. longa, compresso-pyriformia, ore truncato-rotundato, valide
dentato, dentibus brevibus minoribus mixtis. Andrecia in planta multo
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1904. 11
162 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). Plagiochila.
minore mediana angusle spicata, bracteis 6 jugis, apice longius patulo,
angusto, bidentulo.
Hab. Insula Bourbon (Richard, Rodriguez. Le Pervanche, Brulet de
St Denis. Bory St Vincent. Perrottel).
429. Plagiochila subalpina St. Hedwigia 1891, p. 268.
Sterilis, mediocris, humilis, rigidiuscula, fusco-virens. Caulis ad 3 cm.
longus inter lichenes terricolas erectus, tenuis, fuscus, simplex, basi fla-
gella microphylla emiltens, superne ramulis numerosis brevibus aphyllis
apiceque minute floriferis instructus. Folia vix 2 mm. longa, approxi-
mata, oblique patula, angulo 67°, leniter decurvula, concava, utrinque
anguste decurrentia, asymmetrica, oblique ovala, medio amplissima, apice
3 plo angustiora, margine antico substricto nudo, postico e basi ampliata
caulique longe incumbente valde arcuato, inferne nudo, superne % dentato,
apice emarginato-bidentato, dentibus ubique brevibus validis pungentibus,
recte patulis. Cellulæ apice 18 u, basi 27 45 u. trigonis magnis nodulosis.
Hab. Africa orient. in Mie. Kilimandscharo (Hans Meyer).
430. P. Mandoni Gotische in Mandon, Hep. exsice. Mader. N° 4.
Sterilis, mediocris rigidula olivacea. inferne rufescens, dense depresso
cæspitosa rupicola. Caulis ad 5 cm. longus tenuis fuscus et durus vage
pluriramosus, ramis longis simplieibus parum divergentibus. Folia caulina
25 mm. longa, parum imbricata, oblique patula angulo 58° utrinque
breviler decurrentia, poslice parum ampliata caulemque legentia, ovato-
oblonga tertio infero amplissima apice plus 2 plo angustiora asymmetrica,
margine anlico stricto nudo vel sub apice unidenticulato, postico a basi
ad apicem arcualo regulariter spinoso, spinis ad 16, e lata basi longe
attenuatis, recte patulis hie illie minore mixtis, apice truncato 3 spinoso,
spinis validioribus media vulgo minore. Cellulæ apicales 18 y, trigonis
magnis, basales 27 X 45 y trigonis maximis ovali-nodulosis. Folia ramu-
lina parum minora basi caulem vix tegentia remotiuscula, cellulis minus
incrassalis.
Hab. Madeira (Mandon).
431. P. ankefinensis St. n. sp.
Dioica mediocris parvifolia rigidula pallide flavo-virens. Caulis ad 3 cm.
longus. tenuis rigidus fuscus repetito furcatus fureis pinnulatis, pinnulis
late divergentibus floriferis haud innovatis. Folia caulina vix 2 mm.
longa dense imbricala apicibus liberis, oblique patula angulo 58° plano
disticha postice parum ampliata caulem tegentia vulgo late recurva, quarto
infero amplissima apice triplo angustiora, ambitu falcato-ovata, margine
antico nudo leviter sinualo poslico e basi nuda strictaque abrupte arcuato
44%
Plagiochila. - FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 163
superne strieto denticulato dentibus sup 6 brevibus acutis, apice truncato
3 dentato dentibus multo majoribus porrectis e lata basi aculis medio
sæpe majore. Folia ramulina caulinis fere æqualia vel parum minora.
Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis plus minus late confluentibus,
basales 18 X 36 y. trigonis maximis subnodulosis. Folia floralia caulinis
majora magis valide irregulariterque armata. Perianthia obovata ore trun-
cato dense breviterque spinoso.
Hab. Madagascar (Hildebrandt).
432. Plagiochila Molleri St. in Engler, Bot. Jahrb. VII, p. 82.
Dioica. major, robusta, brunnea, apice flavo-virens, in cortice longe
lateque cæspitans: Caulis ad 7 cm. longus, validus, fuscus et rigidus, a
basi irregulariter ramosus, interdum fasciculatim ramosus. Folia caulina
vix 3 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 80°, vix decurrentia
basi concava, ceterum plano-disticha vel leniter decurva, asymmetrica, in
plano late ovata, terlio infero ampliora, apice duplo angustiora, margine
antico parum arcuato nudo, postico e basi nuda valde arcuata et caulem
longe tegente stricto, argute dentato apice Lruncato rotundato 5-6 dentato,
dentibus ubique validis, oblique porrectis. Folia ramulina contigua, cau-
linis simillima, basi postica tamen minus ampliata, in plano caulem haud
tegentia, vulgo potius arcte brevilerque reflexa, ut folium quasi spathu-
latum appareat. Cellulæ apice 18 y, basi 18 X 36 y trig. majusculis. Folia
flor. caulinis multo majora, postice maxime ampliata, margine antico basi
nudo, ceterum circumeirca grosse lacinulata. Per. vix exserta, late com-
presso-obconica. ore late rotundato, labiis grosse denseque lacinulatis.
Capsula parva, brunnea. Andrecia in ramulis ultimis terminalia, anguste
spicata, bracteis ad 16 jugis, minus confertis, superne longius recurvo-
patulis denticulatis.
Hab. Africa occ. trop., San Thomé (Moller); Kamerun (Staudt. Dinklage.
Zenker); Congo belg., Mombogo (Gentil).
433. P. Boryana Gotische in Steph. Hedwigia 1892, p. 211.
Dioica major robusta grandifolia flaccida dilute olivacea. Caulis ad 7 cm.
longus validus fuscus rigidus simplex sub flore simpliciter innovatus,
innovationibus repetitis longissimis genieulalus. Folia caulina ad 5 mm.
longa, contigua, flaccidissima oblique patula angulo 67° antice decurrentia
postice breviter inserta, plano disticha, basi postica parum ampliata cau-
lique longe incumbentia subsymmetrica optime ovata, marginibus æqua-
liter arcuatis, antico inferne nudo superne remote 5 spinoso, spinis validis
oblique porrectis, postico e basi angulatim rotundata el paucidentata
grosse spinoso, spinis sub 20, plus minus irregularibus, angustis brevibus
415
164 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mt sÉR.). Plagiochila.
sæpe cum spinis maximis mixtis, varie patulis, longioribus interdum
hamatis, sinubus angustis vel late lunatis, apice rotundato similiter armato.
Cellulæ apicales 36 u, basales 27 X 72 y. parielibus validis, trigonis nullis.
Folia floralia caulinis vix diversa, antice minus longe decurrentia. Perian-
thia late campanulata ore late truncato-rotundato longe dentato-spinoso,
spinis subæqualibus flaccidis superne setaceis. Ala antica completa lata
plus minus spinulosa.
Hab. Insula Reunion (de l'Isle, Bory St Vincent, Rodriguez).
IL. Folia caulina oblonga.
434. Plagiochila Barteri Mitt. Journ. Linn. Soc. 1886, Vol. 22,
p. 320.
Sterilis, mediocris, flaceida, brunneola. Caulis tenuis superne capillaceus
fuscus ad 4 cm. longus simplex vel pauciramosus. Folia caulina vix 2 mm.
longa, contigua vel parum imbricata, oblique patula, angulo 67° plano-
disticha utrinque breviter decurrentia, postice parum ampliata, caulem
vix superantia, in plano oblonga, basi amplissima, apice sub triplo angus-
tiora, margine anlico substricio, medio supero 4-5 dentato, dentibus
remotiusculis brevibus validis oblique palulis, margine postico e basi
rotundata leviter arcuato, ipsa basi nudo, ceterum argule spinoso, Spinis
approximatis, æquimagnis, regulariter consecutivis, validis recte patulis
sub apice quidem ad dentes reductis, apice ipso trnncato-rotundato simi-
liter dentato. Cellulæ apicales 18 y, basales 18 X 45 y trigonis aculis,
apice majusculis, basi magnis.
Hab. Sierra Leone (Barter).
435. P. brunneola Si. n. sp.
Dioica, minor, rigida, pallide-brunneola, dense cæspitosa. Caulis ad
3 cm. longus, tenuis rigidus, fuscus, simplex vel pauciramosus. Folia cau-
lina À mm. longa, contigua, oblique patula, angulo 58°, parum decurrentia,
postice leviter ampliala, in plano caulem tegentia vulgo longe recurvula
dein concava, ambitu semiovala, quarto infero latissima apice plus duplo
angustiora, margiue antico stricto nudo vel sub apice paucidenticulato,
postlico e basi nuda leviter arcuato 6-7 denticulato, dentibus ubique brevibus
aculis oblique patulis remotiusculis, apice oblique truncato-emarginato
2-3 dentato. dentibus maxime variabilibus, uno sæpe majore. Folia ramu-
lina simillima parum minora. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 X 36 p
trigonis magnis truncatis. Andrecia mediana repelila, angusta, bracteis
416
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 165
5 jugis minus confertis, medio supero foliaceo squarrose recurvo, emar-
ginato-bidentulo.
Hab. Insula San Thome (Quintas).
436. Plagiochila granditexta SI. n. sp.
Dioica, major sed humilis, flaccida viridis laxe cæspitosa. Caulis ad
4 em. longus pro planta validus fuscus et tenax sub flore simpliciter
innovalus celerum simplex vel pauciramosus. Folia caulina % mm. longa
remota superne contigua. oblique patula angulo 67° utrinque parum
decurrentia postice parum ampliata caulem tegentia vel recurvula, oblongo-
elliptica subsymmetrica, medio amplissima apice duplo angusliora, margi-
nibus subæqualiter leniterque arcuatis, antico nudo postico grosse dentato-
spinoso, spinis 8-10 remotrusculis subæqualibus oblique porrectis e lata
basi acuminalis aculis, apice oblique truncato similiter armato, spinis
ad 4 sepe inæqualibus. Folia ramulina vix minora simillima. Cellulæ
apicales 45 y trigonis magnis, basales 36 72 y parietibus trabeculatim
incrassatis. Folia floralia caulinis parum majora margine antico inferne
nudo superne angusie remoteque spinoso, apice el margine postico grosse
irregulariterque dentato-spinosis. Perianthia (sterilia) ore truncato-rotun-
dalo spinoso, spinis longiuseulis conferlis angustis pungentibus strictis-
simis. Ala antica completa angusta spinulosa.
Hab. Madagascar (Hildebrandt).
437. P. Lecontei St.n. sp.
Dioica major, gracilis viridis rigidula. Caulis ad 10 cm. longus validus
subniger rigidissimus regulariter pinnatus, pinnis inferis longioribus,
omnibus subrecte patulis remotis simplicibus, sub flore ramulo simplici
innovatus. Folia caulina 2,8 mm. longa contigua vel remotiuscula oblique
patula angulo 67° postice parum ampliata late reflexa, anguste ovata, tertio
supero amplissima apice duplo angustiora, basi cuneatim angustala, mar-
gine antico substricto, medio supero dentato, dentibus brevibus oblique
patulis subappressis, margine postico angulatim arcuato, dense longeque
spinoso, spinis validis angustis oblique patulis valde irregularibus, mino-
ribus interjectis, apice truncato similiter armato, spinis majoribus basi
denticulatis. Folia ramulina simillima parum minora. Celiule 27 IL,
basales 18 X 45 ı. trigonis magnis bene definitis. Folia floralia caulinis
simillima vix longius spinosa. Perianthia (juvenilia) ore rotundato longis-
sime laciniato, laciniis anguste linearibus attenuatis flexuosis.
Hab. Congo francais (Leconte).
438. P. togoënsis St. Engler, Bot. Jahrb. 1895, p. 315.
Sterilis, mediocris sed humilis, flavo-virens vel rubescens, dense
417
166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). Plagiochilu.
depresso-cæspitosa, corticola. Caulis ad 3 cm. longus, simplex vel pauci-
ramosus, tenuis, fuscus. Folia caulina plus 2 mm. longa, dense imbricata,
plano-disticha, basi postica breviter revoluta, in plano caulem tegentia,
oblique patula, angulo 67°, vix decurrentia, late oblongo-ligulata, tertio
infero amplissima, apice subduplo angustiora, asymmetrica, margine
antico substricto nudo vel dente subapicali armato, postico e basi acute
arcuato substricto, superne % denticulato, apice truncalo-rolundalo,
3-4 dentato, dentibus ubique parvis, acutis. Folia ramulina ininora, basi
postica haud ampliata, ceterum simillima. Folia ultima multoties minora,
vix 1 mm. longa, ramulinis primariis ceterum simillima. Cellulæ apicales
13 y. basales 18X 36 y parietibus validis, trigonis nullis.
Hab. Africa occ. trop., Togo (Büttner).
439. Plagiochila loloënsis Si. n. sp.
Dioica, minor sed longa et gracilis, flaccida. fusco-olivacea. Caulis ad
6.cm. longus, fuscus tenuis, repelito-furcatus, fureis longis parum diver-
gentibus. Folia caulina vix 3 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo
67° utrinque decurrentia, plano-disticha, subsymmetrica, ligulata, basi
parum latiora, poslice ampliata caulemque in plano tegentia, vulgo quidem
plus minus late recurva, margine antico nudo, inferne sinuato superne
stricto, postico basi valde arcuato, superne stricto et dense regulariterque
denticulato. dentibus numerosis brevibus validis, apice truncato similiter
denticulato. Folia ramulina multo minora oblique ovata, apice triplo
angustiora quam basi, margine antico stricto, postico valde arcualo dentibus
minus numerosis sæpe validioribus. Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis,
basales 18 xX 36 y, trigonis nullis. Folia floralia caulinis multo latiora,
3 juga, intima postice maxime ampliata, celerum irregulariter valideque
dentata. Perianthia (sterilia) compresso-ohconica, ore late rotundato laci-
nulato, laciniis lanceolatis subæquilongis. Andrecia mediana longe et
anguste spicata, bracteis ad 20 jugis confertissimis, apice breviter patulis
erebre spinulosis.
; Hab. Africa, Kamerun (Staudt, Dinklage).
440. P. natalensis Pearson in Christ. Vid. Sels. Forh. 1886, p. 15.
Dioica, mediocris rigidula pallide-flavo-virens vel olivacea. Caulis ad
6 cm. longus validus fuscus et tenax, superne irregulariter pinnatim et
bipinnatim ramosus. Folia caulina vix 3 mm. longa, dense imbricata,
apicibus liberis, oblique patula angulo 67° utrinque parum decurrentia
basi postica ampliata caulem in plano superantia, semper quidem recurva,
ovato-oblonga, basi amplissima apice plus 2 plo angustiora, margine antico
substricto nudo, postico e basi rotundata nuda stricto, normaliter 12 denti-
418
Plagiochila. FRANZ. STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 167
eulato, sæpe subintegerrima, apice truncalo 3-% denticulato, dentibus
brevissimis sæpe ad angulum reductis. Cellulæ apicales 18 y, basales
27x36 y, trigonis magnis. Amphig. rudimentaria vel nulla. Folia floralia
gaulinis latiora similia, magis irregulariterque dentata. Perianthia obovata,
ore truncato irregulariter dentato-spinoso. Ala antica completa angusta,
superne denticulata.
Hab. Natal (Bertelsen, ann)
441. Plagiochila nemophila Gottsche Abhandl. Nat. Ver.
Bremen VII, p. 339.
Dioica, mediocris, pallide-rufula, rigidula, laxe cæspitosa. Caulis ad
10 cm. longus, furcatim ramosus, fureis longiusculis, effuse divergentibus,
floriferis simplieiter innovatis, innovationibus repetitis geniculatis. Folia
caulina vix 3 mm. longa, conferta, oblique patula, angulo 58°, minime
decurrentia, poslice ampliata in cristam humilem conniventia, celerum
plano-disticha, ambitu semicordata, asymmetrica, quarto infero amplissima,
apice duplo angusliora, margine antico stricto nudo vel sub apice biden-
dato, dentibus brevibus validis, postico e basi rotundata stricto, normaliter
10 spinoso, spinis inferis approximalis superis longioribus remotis,
omnibus validis angustis recte patulis apice oblique truncato 3 spinoso,
spinis validioribus, media vulgo minore. Cellulæ apicales 27 y, basales
36 X 45 y, trigonis maximis. Folia floralia caulinis multo majora, similia,
magis sed vix validius spinosa. Perianthia ore rotundato longe spinoso-
eiliato; ala antica basalis denticulata.
Hab. Madagascar (Rutenberg).
Der Autor nennt die Blätter 1. c. gezähnt und bildet sie ad so ab;
das Original hat aber lang dornige Blätter ; bei der geringen vom Autor
angewendeten Vergrösserung hat derselbe, nicht bemerkt, dass die feinen
Spitzen der Dornen abgebrochen waren.
442. P. expallescens SL n. sp.
Dioica, rigidula, mediocris sed grandifolia, pallide flavicans, apice sub-
hyalina. Caulis ad % em. longus validus ruber superne pallidus et pauci-
pinnatus, pinnis longiuseulis late divergentibus.: Folia caulina 3,5 mm.
longa, contigua, flaccidissima, oblique patula angulo 58° utrinque breviter
decurrentia, poslice parum ampliala caulem anguste tegentia, in plano
oblonga tertio infero amplissima apice triplo angustiora, margine antico
leviter arcualo superne remote dentato, postico basi magis arcualo superne
stricto validius dentato, apice truncato 3-4 dentato dentibus ubique bre-
vibus aculis oblique porrectis subæquimagnis. Folia ramulina simillima
parum minora. Cellulæ apicales 18 u, basales 18 X 5% y trigonis majus-
449
168 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sér.). Plagiochila.
culis basi magnis. Andrecia mediana parva angusta, bracteis ad 10 jugis
confertis apice breviter patulo integerrimo.
Hab. in monte Runssoro (Stuhlmann).
Der Form der Stammblätter nach steht diese Art der P. bueensis St.
sehr nahe; die Astblälter sind aber weit verschieden.
443. Plagiochila prostrata St.n. sp.
Sterilis, minor, flaccida, fusco-virens, dense depresso cæspitosa. Caulis
ad 3 cm. longus, fuscus tenuis, in ramis capillaceus, simplex, superne
parum longeque ramosus, ramis late divergentibus. Folia 2,5 mm. longa,
imbricata, falcato-patula, apicibus recte patentibus, planis, antice longius
decurrentia, asymmetrica, oblongo-falcata basi amplissima, apice 3 plo
angustiora, margine antico leniter sinuato, postico e basi nuda rotundata
et caulem in plano tegente (vulgo recurvo) distincte arcuato remoleque
8 denlato, dentibus brevibus validis, apice truncato irregulariter 5-6 denti-
culato. Folia ramulina simillima, minora. Cellulæ apicales 18 y, basales
18% 36 y, trigonis magnis, basi fere maximis, acutis in parietibus
tenuibus.
Hab. Africa, Usambara (Holst).
444. P. Heudelotiana St. n. sp.
Sterilis minor rigidula flavo-rufescens. Caulis ad 3 cm. longus pinnatim
pluriramosus, ramis brevibus approximatis. Folia caulina 2 mm. longa
basibus parum imbricatis apicibus liberis, oblique patula angulo 67°
utrinque breviter decurrenlia, postice breviter ampliata erecto-recurva
nusquam cristala, ceterum plano-disticha, oblongo-trigona basi amplissima
apice duplo angustiora, margine antico stricto nudo vel sub apice biden-
tulo, postico a basi breviter rotundata stricto 6 dentato, dentibus remotis
brevibus acutis recte patulis, apice truncato similiter armato dentibus
sub 4. Cellulæ apicales 18 27 y, basales 18 X 36 p, trigonis majusculis
bene definitis.
Hab. Senegambia (Heudelot).
Plagiochile fusifere Tayl. maxime affinis.
(A suivre).
420
169
PLANTE HASSLERIANE
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D' ÉMILE HASSLER, »'Aamav (SUISSE)
de 18535 a 1902
le Prof. D° R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
Cephalanthus glabratus (Spreng.).
K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 128: C. Sarandı Cham. et Schlecht. in
Linnæa II, 610; Buddlea glabrata Spreng. Sys. veget. I, 431.
Frutex 1-4 m. petala alba, in palude pr. Caraguatay, Nov., n. 3427.
Gonzalagunia hirsuta.
K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 291.
Var. 8 dicocca K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 292, tab. CXXXI;
Rengger. Paraguaria fide K. Sch. 1. eit. p. 411.
Coccocypselum canescens.
Willd. Hb. ex Cham. et Schlecht. Linnæa IV, 139; K. Sch. Flor. Bras.
VI, 6, p. 316.
forma caulibus purpureo-violaceo indutis.
Herba repens 0,3-0,5 m. corolla lilacina in rupestribus pr. Piribebuy, Febr.,
n. 186%; eod loco, Dec., n. 6613.
Petalis rubescenti violaceis in uliginosis pr. Ipe hu, Oct., n. 5066.
forma caulibus viridi-fulvo indutis.
Pedunculis brevioribus, foliis minus longe petiolatis.
Herba repens 0,5-0,8 m. corolla cæsia, inter rupes collium pr. Tobaty, Sept.,
n. 6212.
Id. corollis roseis, in colle Tobaty in faucibus, Mart., n. 3971.
! AE )
N Coccocypselum Hasslerianum Chod. spec. nov.
Caules decumbentes dein adscendentes herbacei 2,5-3 mm. crassi, 30-50 cm. longi,
striati, patenter setosi, internodiis 5-10 cm. longis; folia petiolata ovato-cordata,
acuta, tenuia haud coriacea ; petioli 1-2 cm. longi, hirsuti; limbus 80/56 75/50
60/45 56/35 mm., nervis lateralibus utroque latere 6-8 inferioribus tribus magis
approximalis patenlibus aliis adscendentibus tenuibus sed distinctissimis; laminæ
pagina superior breviter setosa pilis adpressis inferior magis, præsertim in
nervis juvenilibus, hirsuta, sed nunquam dense velutina vel tomentosa, 1. e.,
pilis sparsis.
170 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (326)
Ab affinibus differt foliis lalioribus, tenuibus, inflorescentia sessili.
Herba repens et adscendens 0,5-0,8 m. corolla cæsia vel lilacino-albicans,
fructus cœrulescens nilens, inter rupes pr. Chololo in. valle fluminis Y-aca,
Dec.. n. 6592.
Balansa : Tiges couchées radicantes, fleurs bleues, fruits charnus bleus. Santa
Barbara, dans les forêts humides, Febr., n. 4740.
Tocoyena bullata Mart.
Hb. Flor. Bras., n. 616: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 349.
Var. speciosa nob.
Foliis utrinque molliter pubescentibus petiolis ad 50 mm. longis, calyeibus
ovarioque pubescentibus vel tomentellis, corollis 15-17 cm. jongis, laciniis
25-35 mm. longis subtrapeziformibus rotundatis 18-22 mm. latis.
forma lomentella.
Ovario. calyce et tubo corollæ extus pilis fulvis tomentellis, corollæ lobis
margine pubescentibus.
Frutex 2-4 m. corolla mane alba, postea citrina, noctiflora, in dumeto in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 77524.
forma puberula.
Ovario, calyce, tubo corollæ usque ad basin leviter puberulis, corollæ lobis
margine pubescenti-ciliolatis.
Frutex 2-4 m. corolla ut in spec. præcedente, eod. loco, Nov., n. 7752
Tocoyena formosa (Cham. et Schlechld) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 347, tab. CIIL: Gaïdenia formosa Cham. et
Schlechtd. in Linnæa IV, 200.
Frutex 1,5-2 m. corolla luride alba, inter rupes aridos pr. Tobaly, Sept.,
n. 6430.
Var. maxima nob.
Frutieulus haud ultra 0.5 m. altus, ramis novellis dense et molliter tomen-
tosis, stipule dorso glabræ, acutissimæ longe apiculatæ. margine ferrugineo
ciliatæ basi hirsuto tomentosæ, 5-9 mm. longæ, 4-5 mm. late; petioli 3-5 mm.
crassi dense tomentosi, lamina elliptica apice breviter acuminala, basi acuta in
petiolum decurrente 220/110 250/125 mm. supra. et subtus breviter sed dense
tomentosa, subtus pallidiora, nervo medio et lateralibus supra et subtus conspi-
euis, lateralibus ad 12 adscendentibus nervis tertiariis pulchre conjunelis, inflores-
centia pedunculata 2-5 flora ; pedunculus ad 20 mm. longus fulvo tomentosus:
corolla 10-13 cm. longa, extus dense tomentosa; laciniæ ad 18 mm. longæ et
15 mm. late.
Fruticulus 0,3-0,5 m. corolla Juride alba, in campo Nandurucay, Oct,
n. A916.
Sphinctanthus Hasslerianus Ghod. spec. nov.
Frutex 2-4 m. habitus Basanacanthæ, ramis divaricatis paucis, aliıs, termina-
libus et junioribus gracilioribus internodiis 15-25-30 mm. glabris, ramis 4-7 cm.
distantibus, levibus vel demum striatis; stipulæ in ramis junioribus late ovatæ
vel latiores, dorso puberulæ vel glabrescentes, margine ciliatæ e dorso medio.
aculeo adfixo supra libero auciæ, velustiores latiores ad 3,5 mm. latæ, ad
2-3 ınm. longæ (acumine adjuncto) persistentes; rami laterales 1. e. vetustiores
floriferi erassiores internodiis approximatis delapsu foliorum stipulis persisten- :
tibus squamosis; folia elliplico-lanceolata æqualiter apice basique subacuta, petio-
lata, mucronulata, membranacea et adulta subeoriacea, juniora 30/10 32/12 mm. ;
petiolo 1-2 mm.. supra nilida subtus opaca et glaberrima, nervo sicco rubes-
cente, nervis lateralibus 6-7 adscendentibus tenuibus cum nervillis haud
(327) R. CHODAT ET E. HASSLER, PLANTE HASSLERIAN.E. 171
elevatis eleganter sed tenuissime anastomosanlibus, adultiora vel inferiora in
caule infimo 80/27 50/15 mm. crassiora subcarnosa, peliolo ad 5 mm., magis
apice et basi cuneata brevissime mucronata; flores solitarii ramos brachyclados,
terminantes basi quasi foliis subapicalibus persistentibus ce. 5. involuerati.
bası squamati, sessıles; ovarium obconicum, dense sed breviter tomentosum,
6-7 mm. longum; calyx 4 mm. longus, 7-10 mm. latus; dentibus ad dimidium
pertinentibus, acutis triangularibus, mucronulatis, sinubus basi obtusis plus
minus expansis separatis; corolla HN juvenilis dense sericeo-tomentosa,
. apice calvata, sub anthesi elongata ad 25 mm. longa, tubo ad 6 mm. fauce
10 mm. i. e. sub fauce leviter constricta, demum rugose breviter tomentosa vel
subvelutina : corolla 30-35 mm. longa, fere usque ad medium extus tomentosa,
lobis 42-15 mm., latiuscule subspathulatis ad 10 mm. latis carnosulis, oculo
nudo intus glabriusculis vel sub lente tenuissime et brevissime puberulis; eorolla
basis in annulum vix 2 mm. altum glaberrimum ad 20 costatum denudata, intus
ad 6-7 mm. glabra: dein annulo pilorum refractorum longiusculorum clausa,
supra annulum brevius tomentosa vel puberula stamina in fauce inserla
antheris luteis 5 mm. longis, 4,5 mm. latis, filamento 1-1,5 mm. longo, exserlis;
stylus tenuis ad 20 mm. longus. glaber; stigmata elliptico-clavata “erassiuscula
7-8 mm. longa, ad 3 mm. lata: fructus quod adest breviter ellipsoideus
baccatus 18/11 mm.. calyce indurato coronatus.
Species nova affinis S. microphyllo, a quo differt indumento calycis et corollæ,
annulo pilorum ad 1/2 inserto, similis foliorum glabritie, ab affini S. rupestri,
foliis glaberrimis indumento calycis et corollæ tubo.
Frutex 2-4 m. petala eitrina, inflorescentia Re vel coælanea, in sabulosis
ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7297.
Arbrisseau non épineux 1-2 m. de hauteur, nes jaunätres à pulpe jaune un
peu amère, bords du Rio Paraguay à Villa Concepcion, mai. Balansa. n. 1751.
Specimen fructiferum tantum.
Gentpa americana L.
Spec. Plant. ed. II, 251: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 251.
Arbor 10-12 m. diam. 0,4-0,6 m. cortex griseus lævis corolla albicans, ad
marginem silve Cordillera de Altos, Dec., n. 3651.
Var. £ Caruto K. Sch.
Flor Bras. VI, 6, p. 352
forma grandifolia.
Foliis oblongo lanceolalis NUEUUE aculis, supra glaberrimis subtus præcipue
in nervis dense tomentosis 32/11. 25/9 20/6 em. pedicellis erassiusculis 10 mm.
longis, bracteis late ovato-triangularıbus, pubescentibus 6 mm. longis 7 mm. latis
bracteolis triangulari ovalis angustissimis subulatis ce. 5 mm. longis, ovario
14-15 mm. longo campanulato 10-11 mm. lato; calvx 5-6 mm. longus margine
denticulata, pilosula : corolla 3 em. longa, tubo 1% mm. longo. lobis 46. mm.
longis 8- 10 mm. latis, extus dense Tulvo tomentosis, staminibus 2% mm.
longis, antheris 14 mm. longis, stilo 30 mn. longo.
Arbor 4-6 m. diam. 0.2-0,3 m. cortex griseus lævis corolla alba, in silva
campeslre in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7851
forma parvifolia,
Foliis lanceolatis, utrinque acutis 130/36 140/39 100/32 mm. supra glaber-
rimis subtus tomentosulis, bracteis puberulis iricuspidatis, bracteolis minoribus
similibus, pedicellis gracilibus 8-10 mm. longis ovario 8-9 mm longo, apice
5-6 mm. lato obconico calyce 5-6 mm. longo, margine subtruncata, dentibus
minimis à corolla 30 mm. Jonga, tubo 13° mm. longo lobis 47 mm. longis
8-9 mm. latis extus dense sericeo pubescentibus, intus Bu faucem versus
fulvo pilosis, pilis brevibus fulvis marginatis.
Arbor 8-40 m. diam. 0.3-0,4 m. corolla alba, cortex rugosus, ad marginem
silvæ in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7953:
172 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (210° SÉR.). (328)
Basanacantha hebecarpa Hook. fil.
Benth. and Hook. Gen. Plant. II, 83; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 379.
Spec. g‘. adhuc. ignotum.
Floribus in apice ramulorum 1-2 fascieulos 3 floros formantibus, fasciculis
basi squamis triangularibus 4-6 suffultis; flores pedicellati, pedicellis 3-4 mm.
longis, puberulis triente inferiore bibracteolatis, bracteolis hyalinis, lanceolato-
subulatis 1-1,5 mm. longis calyce fere usque ad basin in lacinias 5 lineares
vel lineari lanceolatas, diviso, laciniis acutissimis 3-4 mm. longis, extus pubes-
centibus, intus puberulis, corolla 20-25 mm. longa extus sparse pilosula, tubo
glabrescente, lobis cc. 6 mm. longis 5 mm. latis antheris subsessilibus linea-
ribus 2,5 mm. longis.
Frutex 4-2 m. corolla alba, in dumelis glareosis pr. Concepcion, Sept..
n. 7448a et 7448 b.
Spec. 2. Frutex 1-2 m. corolla alba, in arenosis ad ripam fluminis Paraguay
pr. Concepeion, Sept., n. 7448 c.
Basanacantha calycina (Cham.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 375; Randia calycina Cham. in Linnæa IX, 246.
Spec. ©. adhuc ignotum.
Foliis ovato oblongis subelliplieis, basi euneatis apice breviter acuminalis,
acutis, supra glabrescentibus subtus pilosulis 55/22 50/18 60/25 mm. petiolis
4-4 mm. floribus solitariis in apice ramulorum, basi bibracteatis, bracteis
lineari lanceolatis subulatis ad 3 mm. longis, pedicello ad 2 mm. longo dense
cinereo pubescente, ovario ovali oblongo basi attenuato dense pubescente
ce. 2 mm. longo; calycis tubus brevissimus vix 0,5 mm. longus laciniis 4-5
foliaceis, obovatis, basi cuneatis, apice breviter acuminalis, ad 10 mm. longis
extus puberulis inlus sparse pilosulis; corolla ee. 15 mm. longa, minutissime et
sparse pilosula, tubo striato laciniis tubo duplo breviore.
Frutex spinosus 1-2 m. corolla alba, in dumeiis siceis pr. Concepeion, Sept.,
n. 7448.
Species B. hebecarpæ arcte aflinis el polius vix ejus varietas.
Basanacantha spinosa (Jacq.) K. Sch,
Flor. Bras. VI, 6, p. 376; Mussænda spinosa Jacq. Slirp. Amer, 70.
t. 49. \
Var. polyantha K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 377.
Frutex 4-5 m. corolla alba, ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion,
Sept., n. 7298; in dumeto Ipe hu, Oct., n. 5205.
Var. pubescens K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 378.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumeto San Bernardino, Nov., n. 3444; in
dumetis siceis pr. Concepcion, Sept., n. 7314; in arenosis siccis pr. Concepcion,
Oct., n. 7642.
forma floribus longioribus, ad 25 mm.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumetis Cordillera de Altos, Aug., n. 826.
Var. ferox K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 378, tab. CIL.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumetis pr. lacus Ypacaray, Aug., n. 3111; in
glareosis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7313.
(329) R. CHODAT ET FE. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 173
forma grandiflora.
Floribus ad 45 mm. longis tubo ad 4 mm. lato.
Balansa : Arbrisseau de 5-6 m. de hauteur, fleurs blanches odorantes, Dana
Iuana près de Villa Rica sur les collines, Sept., n. 1752.
Var. paraguariensis Chod.
Plant. Hassl. I, p. 83.
Foliis margine subcrenulata vel leviter undulala, supra et subtus pilis sparsis
pilosulis, corollis haud ultra 4 cm. longis.
Frutex 0,8-1 m. corolla alba, in dumetis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7316.
Var. macrocalyx nob. (an spec. nova.).
Foliis breviter petiolatis 2-6 mm. obovalis, basi cunealis, apice rolundalis
brevissime acuminatis, supra et subtus glabris, margine pilis sparsis subeiliolatis,
ovario pilis minutis puberulo calyeis laciniis ad 8 mm. longis oblongis apice
acuminatis 4,5-2 mm. latis ciliolatis, corolla vix 10 mm. longa lubo brevissimo
> mm. longo, extus glabra intus fauce crispulo pilosa, floribus desiccatione haud
nigricantibus.
rutex 4-6 m. corolla albovirens. ad ripam fluminis Carimbatay, Dec., n. 5822.
Var. parviflora nob.
Foliis longe peliolatis 5-8 mm. obovatis basi longe cuneatis, apice lanceolato
acuminatis, glabrescentibus, supra et subtus in nervis minutissime puberulis.
Lamina 40/19 35/15 30/12 mm., calycis laciniis lineari-lanceolatis, vel oblongo
triangularıbus corollis glabrescentibus 8 mm. haud superantibus, tubo striato,
basi dilatato 4-5 mm. longo, lobis cc. 3 mm. longis, fauce pilosa, ovario glabres-
cente ad à mm. longo.
Spec ©. Frutex 2-3 m. corolla alba, in glareosis siccis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7374. -
Spec. . Corollis paulo longioribus ad 10 mm. longis.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in glareosis pr. Concepcion, Sept., n. 7449.
forma puberula.
Petiolis pedicellis calycibus corollis minutissime puberulis.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumetis siccis pr. Concepcion, Sept., n. 7449 a.
Alibertia sessilis (Vell.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 395; Gardenia sessilis Vell. Flor. Flum. II,
CRUE
Arbor parva vel frutex 5-6 m. corolla alba, ad marginem silvæ campestris pr.
Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5138.
Y Alibertia Hassleriana Chod. spec. nov.
Frutex 1-3 m., ramis ramosissimis, ultimis foliorum delapsorum cicatricibus
articulatis, internodiis 1-3 cm. longis; inflorescentia terminalis 1-3 flora sessilis
foliis oppositis involucrata e quorum axilla nascuntur post fructificalionem
ramuli breves folii et floriferi inde facies ramorum haud valde dissimilis
Loranthi speciebus; stipulæ late triangulares breviter vaginantes mucronulatæ ad
4 mm. alte; folia elliptica vel elliptico-oblonga, obtusa, basi cuneala glaberrima,
supra nilida subius pallidiora nervis utroque facie æqualiter conspicuis tenuibus
6-8. lamina 40/12 50/22 30/10 mm., petiolo 4-3 mm.; flores masculini ad
& mm. longi calyce breviter 4 dentato 5 plo breviore, tubo corollæ basi angusto
supra paulum dilatato lobis lale ovato triangularibus subcordatis pulchre
nervosis nervis haud anastomosantibus, obtusiusculis; lubus intus glaber versus
1/3 staminiger antheris oblongis acutis basin loborum attingentibus, filamento ad
1/3 adnalis.
174 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SÉR.). (330)
Affinis A. triflore Hook. fil. differt foliis haud acuminatis lobis corollæ late
triangularibus nec ovato oblongis, antheris ad 1/2 tubi affixis.
Frutex 4-3 m. corolla alba, inter rupes aridos in collibus pr. Tobaty, Dec..
n. 6777. eod. loco. Mart. n. 3985.
T'hieleodoxa lanceolata Cham.
Linnæa IX, 251; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 381.
Frutex 1-3 ın. corolla alba, in dumelo immerso « Paso Laguna» pr. Concep-
cion, Oct.. n. 7690.
Hamelia patens Jacq.
Stirp. Amer. 72, t. 50; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 321.
_ Frutex 1-3 m. petala coccinea, in silva exstirpata Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5212; in silva olim exstirpata pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dee ,
n. 685%; in arvis pr. Bellavisia, Nov., n. 7773.
Balansa : Forêts de Cerro San Tomas (Paraguary), avril, n. 1773.
COFFEOIDEE
Guettarda viburnoides Cham. et Schlecht.
Linnæa 1829, p. 182; Muell. Arg. Flor. Bras. VI, 5, p. 47:
Var > pannosa Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 17.
- Arbor 4-6 m. corolla alba, in silvis pr. Cerro-Peron, Paraguary, Sept.
n. 1236.
Var. 3 genuina Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 18.
Frutex 2-4 m. corolla luride alba, in silva pr. Igatimi. Nov.. n. 5500.
Var. y rhombifolra Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 18.
Frutex 2-5 m. corolla alba, in dumetis saxosis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7701.
forma intermedia.
Foliis minoribus 90/55 100/60 mm. basi cuneatis, floribus apertis cc. 20 mm.
tantum longis, magis ad 2 genuinam vertens.
Frutex 1-3 m. corolla alba, in dumetis pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4652.
Gueltarda uruguensis Cham. et Schlecht.
Linnæa 1829, p. 183; Muell. Arg. Flor. Bras. VI. 5, p. 26; — Chomelia
Morongii Britton in Ann. N.-Y. Ac. Sc. VII, 1892, p. 127, sec. specim.
in Hb. B. Boissier Morong., n. 906.
Frutex vel arbor parva 4-5 m. corolla flavo-rosea, in dumetis insulæ Chaco-y
pr. Concepcion, Oct., 755%.
Balansa. Bords du Rio? (arroyo) Mboi près de Paraguari, Dec., n. 3165.
Anisomeris obtusa (Cham. et Schlechtd.) K. Sch.
Nat. Pflzfam. IV, 4, p. 98. Chomelia obtusa Cham. et Schlechtd.
Linnæa 1829, p. 185; Muell. Arg. Flor. Bras. VI, 5, p. 32.
(351) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 179
Var. & brevifolia Muell. Arg.
Flor. Bras., VI, 5, p. 33.
Frutex 4-3 m. petala rosea, in dumetis pr. Concepeion, Sept., n. 7550.
Var. y inermis nob.
Inermis, foliolis ovato lanceolatis subacutis..
Frutex 2-4 m. petala alba, in dumeto humido pr. Concepcion, Sept.,
n. 7457.
Anisomeris Pohliana (Muell. Arg.) nob.
Muell. Arg. sub Chomelia in Flor. Bras. VI, 5, p. 3%, lab. IV; Flora
Ratisb. 1875, p. 452 et 457.
Frutex 1-1,5 m. petala alba, in dumetis inter saxa in regione cursus superioris
fluminis Apa, n. 7770.
Machaonia spinosa Cham. et Schlechtd.
Linnæa IV, 2: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 100.
forma fructu appresse fulvo-pubescente, foliis lanceolatis parvis 22/7 18/6
25/12 mm. lobis calyeis ciliolatis.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. corolla alba, in silvula Cordillera de Altos,
Maj., n. 4054.
Machaonia brasiliensis Cham. et Schlecht. .
Linnæa IV, 2; K. Sch. Flor. Bras., VI, 6, p. 101.
Var. intermedia nob.
Foliis subtus ad nervos pilosulis calycis lobis sparse ciliatis, fructu appresse
fulvo-pubescenti.
forma latifolia nob.
Limbis 60/30 40/15 mm.
Balansa : Arbrisseau de 2-3 m. de hauteur. Fleurs blanches. L’Assomption,
dans les broussailles, Janvier 1876.
forma angustifolia nob.
Limbis 50/10 40/10 mm. Calyeis lobis sparse ciliatis ovario appresse pubes-
cente.
Frutex 2-4 m. petala alba in arenosis pr. Concepcion, Oct., n. 7574.
Morong. n. 374a (Hb. B. Boissier) sub M. acuminata H. et B. in Ann. N. Y.
Acad. Sc. VIL p. 126.
Machaonia acuminuta Humb. et Bonpl.
Br L2gunoet. 3. 407,01.229 UK. Sch Rlor!g Brass VE, 165 p7402:
tab. LXXXIX, fig. 1.
Frutex vel arbor parva 4-6 ın. corolla alba, in silva humida in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7767.
Chiococca brachiata Ruiz et Pav.
Flor. Peruv. II, 67, t. 219: Muell. Arg. Flor. Bras. VI, 5, p. 50.
176 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (332)
Var. genuina Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 51.
Liana fruticosa 3-5 m. petala alba vel ochroleuca, in silva Cordillera de Altos,
Dec., n. 3668; in dumetis pr. Igatimi, Oct., n. 4883.
Var. acuminata Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 53.
Frutex scandens 1-3 m. petala alba, ad marginem silvæ in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7857,
Var. diplomorpha Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 52.
Frutex 1-2 m. fructiferus tanlum, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6233.
Coffea arabica L.
Spec. Plant. 172.
Frutex 2-5 m. corolla alba. Cultus et rarius subspontaneus. San Bernardino,
Sept. Hassler. Herb. Plant. cult. N° 20 flor. et fruct
Mapouria alba (Ruiz et Pav.) Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1876, p. 458; Flor. Bras. VI, 5, p. 393.
Species valde variabilis, adsunt formæ magis ad M. tristem Muell. Arg.
M. Martianam Muell. Arg. vertentes, quas varietates tantum M. albæ habemus.
forma calyce intus non glanduligero.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in silva in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7930.
forma ad var. {ristem vertens.
Calyce brevius dentato.
Frutex 0,5-1,5 m. corolla alba, in silva Cordillera de Peribebuy, Dec.,
n. 6640.
Var. tristis (Muell. Arg.) nob. ä
Muell. Arg. sub. spec. in Flor. Ratisb. 1876, p. 458 et 465; Flor. Bras.
VI, 5, p. 397.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumelis pr. Igatimi, Sept., n. 4750.
forma intermedia.
Calyx eglandulosus, cetera omnia éréstis.
Suffrutex 1-2 m. corolla alba, in silvis pr. Tobaty, Nov., n. 3510.
Mapouria corymbifera Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1876, p. 458 ; Flor. Bras. VI, 5, p. 396, tab. LX.
Frutex 4-3 m. corolla alba, in silva pr. Ipe hu Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5276; in silva pr. Igatimi, Dec., n. 5670.
Mapour ia mandiocana Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1876, p. 496; Flor. Bras. VI, 5, p. 420.
A descriptione recedit : lobi corollæ tubo breviores ceterum simile.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in silva Ipe hu, Nov., n. 5324; in silva humida
in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7956.
(333) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN. 177
V Psychotria paraguariensis nob. spec. nov.
Frutex 1-1,5 m.; caules tenues vetustiores ad 2-3 mm. crassi, juniores el
altiores tenuissimi, glabri; internodia 2-5 cm.; stipulæ ovato-lanceolatæ longe
acuminalæ ad 6 mm. longæ, intus utroque latere, basi' pilos rubiginosos fascicu-
latos ferentes, eitius caducæ et loco earum pilos purpureos breves et cicatricem
transversalem angustam albidam reliquentes; folia lanceolata, acuminata vel
subeuspidata et basi longe attenuata petiolata, membranacea, subtus pallidiora
glaberrima, nervis lateralibus cc. à (6), petiolo 3-5 mm., lamina 45/13 50/14
60/20 mn. ; inflorescentiæ axillares folio vix longiores quam late !/s-duplo
longiores, ‘pedunculo gracili 35-40 mm.; rachis primarius ramis lateralibus
longior, laterales cymoso umbellati peduneulis A em., terminalis interdum simi-
liter cymoso-umbellatus vel paniculatus; flores longius pedicellati (4-5 mm.);
bracteæ minimæ pedicellis multoties breviores lineares; ovarium glabrum calyce
fere duplo longius; calycis dentes late triangulares ad !s perlinentes, intus
eglandulosi apice vix ciliati, 0,3 mm. longi; “corolla 3,5-2 mm. longa extus
glabra lobis ad !/s per tinentibus vel ultra, apice incrassatis intus glochidiatis :
stamina ad medium i. e. supra annulum pilorum affıxo; filamenta antheris multo
breviora ad '/s dorso antheræ affixa secus tubum corollæ distincte descendentia ;
antheræ oblongæ 1,3 mm. longæ: discus erassus annuliformis integer; stylus
supra ?/3 in stigmata ee apice extus curvata papillosa divisus: bacca
db striala 4 mm. , 2 mm. diam.
Affinis P. nemorosæ flores triplo minores.
Frutex 1-1,5 m. corolla alba, in silva humida in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8083.
Psyehotria leiocarpa Cham. et Schlechtd.
Linnæa 1829, p. 22; Muell. Arg. Flor. Bras. VI, 5, p. 280.
Var. 7 genuina Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 281.
Fruticulus 0,2-0,5 m. corolla alba, bocca cyanea, in silvis Cordillera de Altos,
Nov. n. 3437.
Var. 8 intermedia Muell. Arg.
Flor. Bras., VI, 5, p. 281.
Frutex 4-2 m. corolla alba, in silvis [pe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5200.
Var. constricta (Muell. Arg.) nob.
Muell. Arg. sub spec. in Flor. Bras. VI, 5, p. 281.
forma angustifolia
Fruticulus 4-2 m. corolla alba, in silvis pr. Atira, Nov., n. 3446.
forma latifolia.
Fruticulus 0,5-1 m. corolla alba, in faucibus humidis umbrosis in colle
«Tobaty », Sept., n. 6250.
Psychotria tenella Muel!. Arg.
Flora Ratisb. 1876, p. 544 et 546; Flor. Bras., VI, 5, p. 279.
Fruticulus 4-1,5 m. corolla alba. in silva Guairai (Capibary), Dec., n. 5892.
Palicourea rigida H. B. K.
Nov. Gen. III, 289, Psychotria rigida Willd. apud Roem. et Schult. Syst.
V, 192; Muell. Arg. Flor. Bras, VI, 5, p. 230.
Var. paraguariensis. nob.
Suffruticosa, foliis glaberrimis luteo nitentibus maximis, ellipticis, basi acutis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 2, 31 janvier 1904. 12
178 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (334)
apice acuminatis limbis ad 250 mm. longis ad 140 mm. latis, petiolis brevis-
simis vix 5 mm longis, flores pulchre luteo furfuracei, panicula ad 160 mm.
longa. Affinis var. awratæ Muell. Arg. abs qua qua differt foliis majoribus,
breviter petiolatis, et panicula longiore.
Suffrutex 0,5-0,6 m. corolla lutea, in campo Nandurucay, Oct., n. 4947.
forma angustior.
Foliis superioribus sessilibus ad 40 mm. petiolatis angustioribus 190/70
2140/65 mm.
Suffrutex 0,5-1 mm. corolla flava in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7879.
Palicourea crocea DC.
Prodr. IV, p. 526; Psychotria subcrocea Muell. Arg. Flor. Bras,. VI,
5, p. 244.
Var. x genuina Muell. Arg.
Flor. Bras, VI, 5, p. 244. Palicourea cujabensis Schlechtd. Linnza
XX VIIL 525.
Frutex 1-2 m. corolla aurantiaca, pedunculi pedicellique purpurei, in silva pr.
flumen Jejui guazu, Sept., n. 4674.
Var. y confusa Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 245. Palicourea crocea Schlechtd. Linnæa XXVIH,
525.
Frutex 1-2 m. corolla flava, pedunculi pedicellique aurantiaci, in dumetis pr.
Ipe hu, Oct., n. 4999.
Var. parviflora nob.
Corollis vix 9 mm. attingentibus, calycis lobis obtusioribus, foliis longius ad
42 mm. petiolatis limbis oblongo ellipticis basi acutis apice acuminalis.
Frutex 1-2 m. petala lutea, in silvis in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6186;
in silva Cordillera de Altos, Jul., n. 3067.
forma citriflora.
Panicula amplior, folia angustiora 100/35 90/30 mm. longius acuminata,
flores pedunculi pedicellique eitrini.
Frutex 1-2 ın. corolla citrina in silvis immersis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov.. n. 7729.
Palicourea Hassleriana Chod. spec. nov.
Suffrutex (an stolonifer) 0,3-0.5 m.; caules tenues juniores sieci lutei com-
pressi sulco latiusculo notati subsimplices vel bifidi; internodia 15-50 mm.
longa; stipulæ breviter vaginantes retusæ bidentatæ, dentibus linearibus puberulis
1-1,5 mm. longis: folıa breviter petiolata ovato-lanceolata, utroque latere nervis
8-9 leviter arcuatis siccis ut nervus medianus aureis, supra vix Conspicuis,
lamina 60/30 48/20 30/15 mm., supra pilis sparsis adpressis vix puberula,
subtus in nervis pılıs patentibus puberula, petiolo 4-3 mm. pubescenti; inflores-
centia terminalis pedunculata (pedunculo 4-1,5 mm. longo) trichotoma diam.
1,5, A cm. alla, bracleis puberulis conspicuis ramis paulo longioribus linearibus
acutis subfoliaceis 6/1 mm. 7/1 mm., bracteolis corollis in anthesi duplo bre-
vioribus; flores in ramis 3 min. longis, sessiles aggregati; ovarıum et calyx
puberula 1,5 mm. longa, lobis calycinis late triangularıbus, tubo triplo longio-
ribus; corolla extus pubescens leviter curvata, 5-6 mm. longa, alba, sicca aureo-
miniala, lobis tubo fere quadruplo brevioribus apice intus crasse recurvis;
antheræ tubo insertæ basin loborum attingentes, ad !/s filamento adnatæ, aculæ ;
{
#
$ Rudgea Hassleriana Chod. spec. nov.
(335) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 179
discus pulvinaris subbigibbosus; stilus tenuis apice breviter bilobus demum
exsertus.
Species nova e sectione Palicoureopsis K. Sch.
Affinis P. fulgenti Muell. Arg.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla alba, in dumeto palustre pr. Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Nov., n. 5306.
Rudgea myrsinifolia Benth.
Linnæa XXIII, 455; Muell. Arg. Flor. Bras. VI, 5, p. 189.
Frutex vel arbor parva 3-5 m. corolla alba, in silvis Cordillera de Altos, Sept.,
n. 4137; in faucibus collium pr. Tobaty, Sept., n. 6245.
forma rupestris.
Foliis ambilu latiore ad 4 em. latis crasse coriaceis, paniculis depauperatis.
Frutex 2-3 m. corolla alba, in silva rupestre pr. Tobaty, Sept., n. 6325, Id.
n. 442. Pl. Hassl. 1, p. 84, sub Mapouria spec.
Rudgea major (Cham.) Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1876, p. 452 et 461: Flor. Bras. VI. 5, p. 188; Coffea
major Cham. in Linnæa IX, 226.
Arbor parva 3-% ın. corolla alba, in silva Tayı (fl. Tapiraguay), Aug., n. 4370.
Fruticulus 0,3-1 m. pauciramosus, ramis arliculatis suberosis griseis; ramulis
ultimis foliis decurrentibus et præsertim ala e medio stipulæ nascente et secus
internodium descendente flexuoso, sulcati: stipulæ late triangulares apice bi apicu-
late vel uni apiculatæ lateraliter plus minus paucifimbriatæ vel lobulos tenues
ferentes; internodia in ramis floriferis 4-5-6 mm. longa; folia in petiolum
attenuata vel subsessilia lanceolata vel obovato-lanceolata, membranacea obtu-
siuscula vel subacuminata, discolora nervis 6-10, nervo medio solo exsculpto,
lamina margine leviler revolula 40/20 35/15 15/8 mm. ; inflorescentia paucifiora
subsessilis vel pedunculata (ad 5 mm.); flores 3-5 sessiles ovario pyramidato,
calyce expanso breviore breviter 6-dentato glabro; corolla brevis (5-6 mm)
anguste infundibiliformis ec. 2 mm. lata, fauce lanata, lobis ad dimidium perti-
nentibus vel brevioribus apice intus calloso apiculatis, apiculo recurvo;
filamenta antheris vix breviora; antheræ 1/4 longiores quaın latæ.
Affinis P. parvifolie Muell. Arg.
Dsuns 0,3-1 m. corolla alba, in silva pr’ Vaqueria Capibary, Sept.
n. A442.
Declieuxia chiococcoides Muell. Arg,
Flora Ratisb. 1876, p. 435; Flor. Bras. VI, 5, p. 441.
Var. à opaca Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 442.
Suffrutex 0,5-0,6 m. petala lilacino-ceerulea, in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n, 5267.
Geophila herbacea (L.) K. Sch.
Engl, u. Prantl. Nat. Pfizfam. IV, &, p. 119. Psychtoria herbacea L.
Spec. Plant. 245; Muell. Arg. sub Mapouria in Flor. Bras. VI, 5, p. 427.
Herba repens petala alba, in silva pr. Valenzuela, Dec., n. 65694.
180 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Qme SÉR.). (336)
Var. minor Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 427.
Herba repens petala alba, in silva Cordillera de Altos, Mart., n. 3959: in silva
pr. Igatimi, Nov., n. 5425.
Var. violefolia (DC.) nob.
DC. Prodr. IV, 537.
Herba repens petala alba, fructus pulchra ceruleus, in silva pr. Valenzuela,
Dec., n. 6569 a.
Balansa : Yaguaron dans les forêts. avril, n. 1759.
Coussarea platyphylla Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1875, p. 465 et 475: Flor. Bras. VI, 5, p. 85.
Frutex 3-4 mm. corolla alba, in siiva pr. San Estanislao, Jan., n. 5999.
Var. vestita nob.
Foliis novellis membranaceis in sicco nigricantibus ovali-ellipticis basi
obtusis vel truncatis apice cuspidatis 11/7 10/6 cm. supra glabrescentibus
subtus præcipue in nervis dense puberulis vel subtomentosis petiolis 4-1,5 cm.
longis, foliis adultis viridibus subcoriaceis, suborbicularibus, basi obtusis vel
truncatis, apice breviter acuminatis, petiolis 2-2,5 em. longis: Lamina 24/21
28/26 em. supra glabra subnitens, subtus dense et molliter pubescens. Ovarium
pubescens calyx glabrescens ovario æquilongo, margine truncatus obscure
denticulaius; tubus corollæ ad 35 mm. longus lobis 10-12 mm. longis, margine
brevissime pubescentibus.
Var. indumento et calyce magis ad C. Regnellianam Muell. Arg. vertens sed
ob antheras ad !/4-1/3 fixas ad C. platyphyllam tribuenda est.
Arbor parva vel frutex 3-5 m. corolla alba, in silva pr. Ipe hu Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5095.
Var. longiflora nob.
Foliis typi, inflorescentiis longius pedunculatis 2-2,5 cm. amplissimis 8 cm.
altis et ad 12 cm. latis. Pedicellis vix 4 mm. longis, ovario glabro calyce glabro
quinquedentalo ovario paulo longiore corolla glaberrima tubo 40-50 mm. longo
medio 1,5 mm. lato, corollæ lobis glaberrimis oblongis ad 10 mm. longis et
1,5 mm. latis. |
Var. distinctissima amplitudine panicularum et longitudine florum.
Frutex 2-5 m. corolla alba, in dumetis immersis pr. Paso Laguna (Concepcion)
Oct., n. 7692.
Coussarea paraguartensis nob. spec. nov.
Frutex 2-5 m., ramis obscure tetragonis robustis glabris; stipule. vaginam
tubulosam ad 6 mm. longam formantes obtusæ ad medium vel ultra connatæ,
extus punctulatæ crassæ infra foliosæ ; folia membranacea vel subcoriacea late
ovata basi vix cuneata sæpius subretusa, breviler acuminata, supra glabra,
subtus plus minus pubescentia, nervis 6 lateralibus apice tantum curvatis
ceterum rectis, exsculptis; lamina 100/60 120/100 180/150 mm., petiolus
7-18 mm. longus; inflorescentia mediocris 35-40 mm. lata subcorymbosa vix
longior vel brevior ut folia suprema sicca nigricans, ramis 4-5 crassis apice sub
capitellatis, vel iterum 3 ramosis ramulis (5 mm.) crassiusculis ; flores sessiles ;
ovarium glabrum; calvx vix longior ore retuso extus et intus glaber: corolla
9-13 mm., lobis tardius conniventibus ad 1/3 pertinentibus; antheræ ad dimi-
dium tubi insertæ, filamentum breve ad !/s-!/s antheræ affıxum; antheræ
4, mm. long&; discus annuliformis, stylus et stigmata ut in affinibus.
Species nova affinis G. violaceæ Aubl.
Frutex 2-5 m. corolla alba, dumeta formans ad ripam rivuli pr. Tobaty, Sept.,
n. 6317. (Unicum).
»
(337) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE, 181
Coussarea meridionalis (Vell.) Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, 85, tab. X; Vell. sub. Coffea Endlich., n. 166,
in Notizbl. K. Bot. Gart. Berlin Bd IV, n. 31, sub nom vul. Mborevi caä.
Plantæ nob. note sub nom. vern. Mborevi caà sunt : Rudgea myrsinifolia
Benth. et R. major (Cham.) Muell. Arg.
Faramea porophylla (Vell.) Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 5, p. 116; Psychotria porophylla Vell. Flor. Flum.
68, Icon. Il. t. 38.
Arbor parva vel frutex 2-6 m. corolla alba, in silva pr. Caraguaty, Nov.,
n. 3909 ; ad marginem silvæ pr. Vaqueria Gapibary, Aug., n. 4383,
Faramea Hassleriana Chod. spec. nov.
Frutex 2-4 m.: rami glabri robusti striali obtuse telragoni, juniores sicei
sulcati; folia petiolata elliptico-lanceolala, majora lale ovata, omnia apiculata
obtusiuscula, nervis supra paulo prominentibus subtus exsculptis utroque 5-6
arcuatis haud procul a margine anastomosantibus, celerum nervillis distincte
areolate anastomosantibus, margine attenuata alba eircumscripta glabra, subtus
in axillis nervorum erineo- pilosa, limbo 90/45 160/110 mm., petiolo 4-5 mm.
longo; stipule brevissimæ late vaginantes acutissimæ apiculatæ glabriusculæ
quam squamæ axillares breviores; inflorescentia subcapitelliformis pedunculata
(1-1,5 em.) diam. ?/3 em. ramis trifloris ce. 5-6 approximatis radıata subglobosa ;
rami laterales 2-5 mm. longi, terminalis 1-2 mm.; flores breviter (1 mm.) pedi-
cellati bracteolis minimis ovario glabro calyce vix longiore. ore sublruncato
hinc inde subdenticulato, ‚amplo, dentibus brevissime ciliatis: tubus corollæ
lobis brevior extus glaber 5 mm. longus, lobis crassiusculis oblongo linearibus
breviter acutis ad 7 mm. longis, apice intus calloso; stamina in sinubus inserla
lobis corollæ 1/3 brevioribus, filamento quadruplo antheris breviore; antheræ
4 mm. apice apiculatæ. Fructus ignotus sed ovula ut in aliis speciebus g generis.
Ex affinitate F. amazonicæ et F. egensis.
Frutex 2-4 m. corolla alba, ad ripam umbrosam rivi Chagalalima in regione
fluminis Apa, Nov., n. 7716.
Faramea eyanea Muell. Arg.
Flora 1875, 473 et 479; Fl. brasil. VI, 5, 142.
Frutex 1-3 m. flos cœruleus in dumeto palustre pr. fl. Carimbatay, Sept.,
n. A515.
Faramea Martiana Muell. Arg.
Flor. Ratisb. 1875, p. 472; Flor. Bras. VI, 5, p. 134, tab. XVIII.
Rengger. Paraguaria fide K. Sch. in Flor. Bras. VI, 6, p. 407.
Richardsonia pedicellata K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 97.
Herba 0,04-0,07 m. corolla alba, in campo pr. flumen Carimbatay, Sept.,
n. 4558.
Richardsonia grandiflora Cham. et Schlecht.
Linnæa III, 351; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 93.
_ Herba procumbens, 0,5-0,6 m. petala cæsio-lilacina, in campo San Rafael,
Oct., n. 7638.
Balansa : Fleurs d’un blanc rosé Itangu près de Villa Rica dans les prairies,
Oct., n. 1764.
182 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (338)
Richardsonia brasiliensis Gomez.
Mem. Ipecac. 31, t. 2: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 8%, tab. LXXX VII.
Herba procumbens 0,5-0,6 m. corolla alba, in arvis San Bernardino, Jul.,
n. 577; eod. loco. Aug. n. 745; in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7505. ;
Balansa : Bords du Rio Paraguay à l'Assomption Avr., n. 1780.
Richardsonia stellaris Cham. et Schlecht.
Linnæa Ill, 353; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 96.
Herba 0,1-0,3 m. corolla alba, ad ripam rivi Salado. Nov., n. 3541, in
campo pr. lacus Ypacaray, Febr., n. 3871;
forma robusta.
Foliis ad 25 mm. longis et 5 mın. latis, radice crassa.
Herba 0,1-0,3 m. corolla alba, in arenosis humidis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7521.
forma linearifolia.
Foliis lineari lanceolatis acutis mucronulatis. 13/1,5 11/1,2 10/1 mm.
Herba perennis 0,1-0,2 m. corolla alba. in arenosis pr. Carapegna, Sept.,
n. 764.
Diodia Kuntzei K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6. p. 15.
Herba 0,2-0,5 m. corolla alba, ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 3921; ın
paludosis pr. San Estanislao, Jan., n. 6012; in stagnis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6327.
Drodia gymnocephala (DC.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 16; DC. sub Borreria Prodr. IV, 549.
Herba volubilis 1-4 m. corolla alba, in silvis pr. [pe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5164; in silvis pr. Chololo, Dec., n. 6614.
Diodia macrophylla K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 401. j
Flores adhuc ignoti sæpius in vagina ampla maxima parte occlusi; ovarium
pro rate longum ad 5 mm., glabrum; sepala oblonga vel oblongo-lanceolata
acuta versus apicem ciliolata subpectinata 1,5 mm. longa interdum denticulis
interjeclis separata corolla duplo breviora; corolla lale infundibiliformis tubo
pro genere brevi sensim in faucem ampliato extus glabro, lobis vix duplo
brevioribus intus sparse sed longe ciliatis; stamina in sinubus affıxa; stylus
flore aperto exsertus longe bifidus, stigmatibus flexuosis.
Herba 0.6-0.8 m. corolla alba. in dumetis humidis in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6714.
Var. angustifolia nob.
Foliis oblongo ellipticis apice acutis 60/15 50/12 30/10 mm. caulibus novellis
tetragonis, in angulis pectinato ciliatis.
Herba 0,5-1 m. corolla alba, in stagno in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8150; id. in uliginosis pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6996.
Diodia alata Nees et Mari.
in Acta Soc. nat. cur. XI, 12; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 14, tab.
71, fig. IT.
we.
(339) R. .CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 183
Var. plicata nob.
Foliis longioribus 50/15 40/13 30/10 mm., supra tota surperficie scabris
versus marginem conspicue aculeolatis nervis supra impressis inde nomen, subtus
valde exsculptis ut in D. radula, plerumque sessilibus, coroilæ lobis margine et
dorso crasse et hyaline aculeolalis.
Herba 0,5-0,6 m. corolla alba, in dumeto humido pr. Chololo in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6833.
Diodia Radula Cham et Schlecht.
Linnæa III, 342; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 26.
Herba procumbens vel adscendens 0,4-0,8 m. corolla alba, in palude pr.
Bellavista, Apa, Dec., n. 8133.
Herba 0,3-0,7 m. corolla alba, in stagnis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec.. n. 8199.
Diodia muitiflora DC.
Prodr. IV, 564; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 26.
“ Herba 0,4-0,8 m. corolla alba, decidua, noctiflora, in uliginosis Igatimi, Nov.,
n. 5434.
Sect. EUBORRERIA K. Sch.
Borreria Runkir K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 42.
Herba 0,5-1 m. corolla alba, in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 9288.
Balansa : Coaguazu dans les campos, nov., n. 1770.
Borreria capitata DC.
Prodr. IV, 545; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 44.
Herba perennis an suffrutex 0,3.0,5, corolla alba, in campo pr. flumen
Capibary, Dec,, n. 5899; in palude pr. Igatimi, Nov., n. 5526 a in campo San
Bernardino, Jan., n. 3729; in campo saxoso in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov.,n. 7978.
Borreria tenera DC.
Prodr. IV, 543; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 47.
Herba 0,05-0,15 m. corolla alba, in arenosis salvis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7307.
Borreria eryngioides Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 316; K. Sch. Flor. Bras., VI. 6, p. 47, t. LXXVI.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla alba, in campo pr. Atira, Dec., n. 3678; in
arenosis salsis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8162;
ad marginem silvæ pr. Concepcion Sept., n. 7490.
Balansa : Yaguaron sur les collines incultes, Dec., n. 3173.
Borreria ocymoides DC.
Prodr. 1V, 544; Flor. Bras. VI, 6, p. 48.
forma tenus.
Herba 0,05-0,15 m. corolla alba, in stagno pr: Tobaty, Sept., n. 6438; in
dumeto humido in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7990; ad
ripam rivi Salado, Sept..n. 3251.
184 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (340)
Var. minima nob.
Caulibus erectis simplicibus 1,5-3 cm. longis tetragonis, sparse puberulis, inter-
nodiis 2- 3, 4-8 mm. longis, foliis lanceolatis acutis, bası attenuatis, subsessi-
libus 7/4,5 8/2 mm. inflorescentiis verticillatis minutis.
Herba 0,01-0,03 m. corolla alba, in paludibus pr. Igatimi. Nov., n. 5546.
Borreria verticillata G. F. W. Meyer.
Prim. Flor. 2 83, t. 1; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, 9.49
Herba 0,1-0,5 m. corolla alba, in campis Cordillera de Altos, Dec., n. 3568;
in campo Nandurucay, Oct., n. 1929: in a pr. Igatimi, Nov., n. 5526: in
campo argilloso pr. Concepcion, Sept., n. 7494.
Borreria argentea Cham.
Linnæa IX, 215; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 51.
forma elegins.
Caulibus elongatis, usque ad basin argenteo-sericeis, internodiis longioribus
35-10 mm. lobis calyeinis g glabris.
In campo humido pr. flumen Capibary, Dec., n. 5907.
Borreria humifusa Mart.
Flora XXIV. Beibl. II, p. 68: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 32.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 85.
Borreria tenella Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 317; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 59.
Var. z genwina K. Sch.
Herba 0,3-0,8 m. corolla alba, in campis Cordillera de Altos, Nov.. n. 3452;
in campo pr. San Estanislao. Aug., n. 4185, in arenosis pr. Bellaviera (Apa),
Nov., n. 7977
Var. pubescens nob.
Caulibus foliisque pubescentibus, folia lineari vel oblongo-lanceolata, basi et
apice acuta, involucro 4 phyllo.
Herba 0.5-1 m. corolla alba, in campis pr. Vaqueria Igatimi, Sept.. n. 4683;
in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5155, in campo pr. Paso Laguna,
Oct., n. 7640.
Var. cæsia nob.
Foliis lineari lanceolatis glaberrimis, involuero phyllis 4 linearibus, corolla
glabra cœrulea vel cæsia.
Herba 0,3-0,6 m. corolla cœrulea, antheræ indigoticæ, in collibus pr. Para-
guary, Dec., n. 6502; id. corolla cæsia antheræ cœruleæ, in glareosis pr. Para-
guary, Dec., n. 6502 a.
Balansa : Villa Rica dans les prairies, Dec., n. 1777 a.
Var. £ linoides K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 55; — B. linoides DC. vids. spec. in Hb. Candoll.
Herba 0,5-0,8 m. corolla a in campis pr. Igatimi Nov., n. 5486 et 5506.
Var. £ tenera K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 56.
Herba 0,2-0,4 m. corolla alba, in dumetis pr. Sapucay, Aug., n. 706.
(344) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANZE. 185
Var. coriacea nob.
Caulibus pubescentibus, foliis coriaceis lineari-lanceolatis, puberulis, involu-
cro 2 phyllo.
on 0,3-0,4 m. corolla alba, in campo in regione cursus superioris fluminis
Apa, n. 8005.
Borreria Poaya DC.
Prodr. IV, 549; K. Sch. in Flor. Bras. VI, 6, p. 58.
Var. » genuina K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 59.
Herba 0,3-0,5 m. De in campo Ipe hu, Oet., n. 1. 5017; in campo pr.
flamen Carimbatay, Sept., n. 4571.
Balansa : Villa Rica sur a collines inculles, déc., n. 1765.
Var. suffruticosa K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 59.
- Sufirutex 0,3-0,5 m. petala cæsia, in campo pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
n. 5687.
Var. à nervosa K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6. p. 59.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla alba (sicco cœrulescens) in campo Ipe hu, Oct.,
5099.
Var. grandiflora nob.
Foliis subeoriaceis oblongo lanceolatis, apice acutis glaberrimis, vel acute
acuminalis, sepalis glabris, corollis-13-15:mm.; longis, basi 2 mm. apice 10 mm.
latis, lobis, inlus puber ulis, affinis var. z genuinæ absqua differt corollis cc. duplo
majoribus. Tota slirps sicca late lutea, colore facile recognoscenda.
Herba 0,3-0,8 m. corolla cœrulea, in campis pr. Piribebuy, Febr., n. 1872;
in campo pr. ‘flumen Corrientes, Dec. n. 5878; in campis one im valle
fluminis Y-aca, Dec.. n. 6648.
Balansa : Päturages de la Cordillère de Piribebuy, Déc., n. 1765a. Hb.
Barbey-Boissier (floribus paulo minoribus 12-13 mm.).
Sect. GALIANTHE K. Sch. !
Borreria laxa Cham. et Schlechtd.
Linnæa Il, 337; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 64.
Ovarium hirtellum; dentes calyeini angusto-triangulares sinu latiusculo sepa-
rati; corollæ longistylæ tubus supra basin annuliger, lobis triangularibus basi
supra fauce longiuscule pilosis.
Herba 0,5-0,6 m. co alba, ad marginem silvæ in regione cursus supe-
LA LES
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7775.
Borreria verbenoides Cham. et Schlechd.
Linnaa III, 331, p. p. K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 69.
Ovarium glabrum; sepala glabra apiculata sinu latiusculo basi obtuso separata,
! Seclio admodum difficile; character stigmatis a el. Schumann notus haud
constans, variat enim in eadem planta, nunc clavali nunc bifidi, quam ob rem
indoles floris cujusvis speciei indicavimus.
186 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (342)
corolla lobis profundis anguslis apice extus hirsutulis, intus (in fl. brevi-
stylo) glabris, annulo pilorum sub fauce inserto, disco griseo-puberulo.
Herba vel suffrutex 0,5-1 m. corolla alba in campo silvatico in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov.. n. 7895.
Borreria paraguariensis nob. spec. nov.
Caules sat robusli basi 3-4 mm. crassi, glabri vel puberuli quadrangulati;
vagina stipularis ad 2 mm. extus interdum puberula, selis tenuissimis filiformibus
haud rigidis flexuosis 5-6 mm. longis; folia lanceolato-linearia apice basique
sensim angustata subpetiolata pubescentia vel glabrata nervis erectis, plicata
(etiam in angustis et superioribus), foliis axillarıbus fascieulalis minoribus linea-
ribus, 30/3 35/% 20/2,5 mm. ; caules superne ramosi corymbosi. ramis foliosis :
corymbi partiales subdensi mediocres, 60/40 60/50 45/45 mın. ; ovarium puberulum ;
dentes calyeini sublineares sinu latiusculo separali dente interjecto nullo vel
obsoleto; corolla extus glabra vel apice puberula vel etiam puberula, intus in
fl. brevistylo lobis vix pilosis vel glabris, annulo pilifero supra basin inserlo,
flore longistylo fauce longe piloso.
Species dubia affinis B. verbenoiïdi a qua differt foliis, ovario et calyce
distincte puberulis.
Suffrutex 0,3-0,6 m. corolla alba, in dumetis Cordillera de Altos, Sept.
n. 3263; in rupestribus Cordillera de Altos, Jan.. n. 3783, id.. n. 1879
PI. Hassl. I, p. 85 sub B. eupatorioide Ch. et Schiechtd.
Balausa : Fleurs blanches Cerro Perron, Maij., n. 4748 fruclif.
forma lalifolia.
Foliis latioribus longius acutatis 45/12 40/9 30/5 ınm.
Suffrulex 0,4-0,8 m. corolla alba, ad marginem silvæ pr. Bellavista, Apa,
Nov., n. 7939.
forma puberula (flore longistylo).
Foliis inflorescentiis tubo corollino breviter puberutis.
Herba perennis 0,3-0,5 m. corolla cæsia, in glareosis collium pr. Paraguarv,
Dec., n. 6503.
Borreria eupatorioides Cham. et Schlechtd.-
Linnæa II, 327; K. Sch. Flor. Bras. VI, p. 66
Calyx et ovarıum extus longiuscule hirsuta, dentibus oblongis subaculis, sinu
angusto separalis, dentieulo lineari 6 plo breviori interjecto; corolla extus
longius villoso-hirsuta, lobis intus glabrescentibus, annulo pılorum supra medium
tubi, disco velutino.
Suffrutex (an herba perennis) 0,4-0,6 m. corolla alba, in campo pr. flumen
Corrientes, Dec., n. 5839.
borreria quaranitica nob. spec. nov.
Glaberrima, caulibus erectis obscure teiragonis haud alatis nec striatis leviter
suleatis; stipulæ late vaginantes 4-5 mm. longæ, glabræ, setis æquilongis 6-7
glabris; folia sessilia, membranacea, glabra haud plicala, lanceolata vel rhom-
boidalia, acuminata, late sessilia, nervo medio distincte pennato ( 1-5) ner vis
haud exsculptis, distinele marginata. 55/18 45/16 30/12 mm.; inflores-
centia paniculato-corymbosa, foliosa, ramis capituligeris vel eymis condensatis,
multifloris, rachi:tenuiter pubescente; capitulorum peduneuli ultimi 5-10 mm.
fasciculorum florum 3 mm.; ovarium et calyx glabra lobis ovario æquilongis
subacutis '/s longioribus quam latis dentibus in Sinubus angustis nullis vel (?)
minimis (?); corolla tubulosa ad 5 mm. longa lobis ad !/3 pertinentibus acutis
apice extus aculeolatis, pilis crassis hyalinis brevibus sparsis, intus glabris: sta-
mina in sinubus inserla; annulus pilorum ad medium basi speciosus; discus
velulinus.
a
(343) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 187
Floris characteribus affınis Borreriæ eupatorioidi, differt foliorum indumento
et plicatura, indumento calyeis et corollæ.
Herba 0,5-4 m. corolla alba, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Dec.,
n. 294.
borreria leiophylla K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 66.
Ovarium glabrum; lobi calycini late triangulares vel late ovato-triangulares
ovarıo breviores, sinubus angustis, dentibus minimis interjectis: corolla extus
glabra, 5-6 mm. longa, lobis profunde ad 2/3 pertinentibus ad % mm. longis
oblongis acutis intus apice excepto dense et longe pilosis; superficies pilosa
loborum in illam tubi confluens inde annulus tubi indistinctus; antheræ
tubo affixæ.
Herba 0,5-1 m corolla alba, in campo San Blas, Dec, n. 5757; in campis
rupestribus pr. Chololo in valle fluminis Y-aca. Dec., n. 6745.
Balansa : Cordillère de Piribebuy dans les pâturages, Dec., n. 1744.
Var. erpansa nob (an nova species?).
Folia præcedentis sed inflorescentia late et laxe trichotomo-cymosa 20/15 cm.,
10/15 cm., internodiis 5, 2,5, 2 em., bracteis linearibus ramis multoties brevio-
ribus, ramulis ultimis laxis, floribus in cincinnis 3-4 floris dispositis; flores
I præcedentis paulo breviores; sepala magis triangularia bası haud ovata
ente interjeclo minimo; lobi corollæ ad ?/3 pertinentes intus apice excepto
longiuseule pilosi, superficies pilorum minus densorum quam in typo similiter in
tubi confluens.
Herba 0,5-1 m. corolla alba, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4829.
Borreria corymbosa DC.
Prodr. IV, 550; K. Sch. Fior. Bras. VI, 6, p. 68.
Ovarium glabrum vel vix puberulum (?); dentes calycini oblongo triangulares,
dente interjecto in sinu acuto angusto brevissimo; corolle extus glabræ lobis
oblongis subacutis apice vix vel haud puberulis, intus ad insertionem staminum
(in fl. brevistylo) pilosis, annulo pilorum tubi ad !/z inserto.
forma microphylla.
Foliis haud ultra 20 mm. longis 1/4-%/4 mm. latis.
- Frutieulus 0,8-1,2 m. corolla alba, in colle Tobaty, Mart., n. 4022.
borreria eyperoides nob. spec. nov.
Herba perennis. caule erecto subsimplice apice corymboso, tetragono supra
lineis albıcantibus percurso glabro; vagina stipularis junior subeylindrica
urceolata in ramis superioribus brevi et pro rata latior ad 2-2,5 mm. longa; setæ
3-5 vagina longiores vel duplo longiores vel longissimæ 5-10 mm. glabræ; folia
linearia sensim acuta apice subsetacea, uninervia glaberrima 60/245/2 50/1,7 mm.,
fasciculis axillarıbus foliorum similium aucta; inflorescentiæ depauperatæ vel
late corymbosæ 120/140 mm. : corymbi minores 90/30 mm. ter divisi, internodiis
inferioribusd, 4, 3, 2 cm., ultimis 4-8 mm., demum cincinnos ferentes prius sub-
dense corymbosı; flores pedicellati 1-2 mm., alii sessiles, 7 mm. longi; ovarium
glaberrimum obconicum, sepalis sepius longioribus, triangularibüs acutis dente
interjecto lineari-selaceo iis 5 plo breviori; corolla 5,5 mm. longa anguste infun-
aibilıformis, lobis 1/3 vel dimidium corollæ attingentibus, oblongo triangula-
ribus, apice leviter incrassatis extus glabris vel apice extremo minutissime
asperulis, intus basi in flore longistylo per !/a longiuscule pilosis; stamina in
tubo apice (in forma brevistyla) vel minus alte inserta (in fl. longistylo);
annulus pilorum infra staminum conspicuus; discus griseo-puberulus.
188 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (344)
Affinis Borreriæ corymbose, differt folits mullo longioribus stipulis longioribus.
Herba perennis 0,3-0.8 m. corolla alba, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug.,
n. 4338; in campo pr. flumen Carimbatay, Sept., n. 4561.
floribus lilacino-cϾrulescentibus.
Herba 0,5-0,8 m. corolla lilacino-cerulescens, in campo pr. flaumen Carimbatay,
Sept., n. 4561 a.
Borreria centranthoides Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 328; K. Sch. Flor. Bras. VI. 6, p. 69.
Ovarium et calyx extus dense griseo tomentosa, lobis ovato-acuminalis, vel
ate ovatis; corolla extus tomentella lobis apice hirsutis, intus apice excepto
pilosulis, annulo pilorum ad 1/3 tubı inserto; disco puberulo.
forma glabrior.
— Galianthe elidemoides Gris.
Herba perennis 0,4-,0.6 m. corolla alba, in campo San Blas (Yeruti), Dec.,
n. 9776: in campo pr. San Eslanislao, Aug., n. 4249.
forma pubescens.
Ubique albo pubescens.
Herba 0,5-1 m. corolla alba, in campis glareosis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6976.
forma latifolia.
foliis 32/12 40/14 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. corolla inlus alba extus glauca, inter rupes in collibus pr.
Paraguary, Dec., n. 6516.
forma angustifolia.
Foliis 40/5 30/4 mm. pilis hyalinis minus crassis.
Suffrutex 0,5-1 m. corolla alba, in uliginosis Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3314.
ö LD 0 à
Borreria Hassleriana Chod. spec. nov.
Caules robusti simplices, basi ad 4 mm. erassi, glaberrimi lineis % in sicco
florı caulibus e basi cujusque stipulæ decrescentibus ornati; stipulæ glabræ
2-k mm. longæ, setis cc. 5-8-15 mm. glabris; folia glaberrima, membranacea,
lanceolato-oblonga, late (2 mm.) sessilia, sensim acutata. apiculata vel seloso-mucro-
nata, auguslissime marginata nervis ce. 3-4 erectis subtus interdum elevatis sepe
haud prominulis, in speciminibus visis haut plicatis, 70/15 60/7 55/7 mm.,
foliis axillaribus sæpe pseudo-verlicillatis, inflorescentia terminalis pedun-
eulata bracteis inferioribus 25/2 mm., trichotome corymbosa; corymbus densus
30-120 min. latus; flores cincinnis subcapitulatis, alii sessiles unus pedicellatus;
ovarium et calyx dense griseo tomenteilo; lobi calyeini triangulares subobtusi
vel acutiores, sinu acuto haud latiusculo separati, dentibus interjectis nullis vel
inconspieuis; tubus corollæ cylindricus bası angustatus, ce. à mm. longus, sub
lente minulissime. griseo-velulina, lobis oblongis apice extus pilosis asperulis,
intus et apice exceplo præsertim in fauce (fl. longistylis) pilosis; annulus
pilorum ad medium tubi; diseus griseus.
Species affinis ob calycis indumentum et corollæ Borrerie centranthoidi sed
differt foliis glabris haud plicato-nervosis, stipulis.
forma angustifolia.
Foliis 8 mm. latitud. non superantibus.
Suffrutex 0,5-0.8 m. corolla griseo-coerulescens, in campo p. flumen Jejui-
guazu, Dec., n. 5689.
(345) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 189
forma latifolia.
Foliis 6-14 mm. latis. 1
Suffrutex 0,3-0,6 m. corolla griseo-coerulescens, in campis pr. flumen Carim-
batay, Sept., n. 4562.
Borreria valerianoides Cham. et Schlechld.
Linnæa III, 335; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 70.
Ovarium calyce angustius sub sepalis leviter constrictum, hirsutum, pilis
rigidis sursum spectantibus. sepalisque hirsutis longiuscule apiculatis sinu
angusto ovato separatis flavicantibus; corolla extus hirsuta ad lobos longius
villosa; lobi oblongi, basi intus in flore longistylo longe pilosi, superficie pilosa
sensim in tubum pilosum transiens; tubus basi intus glaber; discus griseo-
puberulus.
Herba 1-3 m. corolla alba, in palude Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5089, in palude pr. Piribebuy, Dec., n. 6739.
Balansa : Cordillère de Piribebuy dans les prairies ? avril, n. 4551.
Borreria thalictroides K. Sch.
Flor. Bras., VI, 6, p. 71.
Ovarium glabrum, lobis late triangularibus, vel anguste lanceolato-triangula-
ribus sinu lato separatis, haud ut dieit. el. Schumann ad medium connatis,
dentibus interjectis 1-2; corolla brevis latiuscula lobis (in fl. brevistylo) basi
ad staminum insertionem vix pilosis, tubo supra basin annulo pilifero.
Herba 0,%-0,5 m. corolla alba, in campo San-Blas (Yeruti), Dec., n. 5771.
Var. latifolia nob.
Foliis oblongo lanceolatis, leviter marginatis, apice acutis breviter mucronatis
50/14 40/8 30/8 mm. inflorescentia 16/12 cm.
Suffrutex 0,5-1 m. corolla alba, in campo Ipe hu (Sierra de Maracayu), Oct.,
n. 5168.
Emmeorhiza umbellata K. Sch.
in Mantiss. Flor. Bras. VI, 6, p. 408: Endlichera umbellata K. Sch. Flor.
Bras. VI, 6, p. 38.
Suffrutex volubilis, petala glaucescentia, in silvis Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5028.
Spermacoce glabra (Pers.) Michx.
Flor. Bor., Americ. I, 82: K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 35.
Herba 0,3-0,8 m. corollä alba, in campo humido pr. Caraguatay, Oct.,
n. 3386; in uliginosis San Bernardino, Dec., n. 3629; in sabulosisis insulæ
Chaco-y pr. Concepcion, Oct.. n. 7552.
Balansa : Villa Occidental dans les terrains marécageux, Mai, n. 1778. Bords
du Mbay près Paraguary dans les argiles imperméables, Nov., n. 4546.
forma latifolia.
. Foliis ovato lanceolatis, basi abrupte angustatis in pseudo-petiolum decurren-
tibus, apice breviter acuminatis, 50/30 45/32 40/22 mm.
Herba 0.3-0,4 m. corolla alba in sabulosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7497.
Spermacoce tenuior L.
Spec. Plant. 102; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 3%.
Morong. Pilcomayo River, n. 1057.
190 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.).. (346)
Staëlia thymoides Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 364, t. 3; fig. 3: K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 7%, tab. LXXXIIT.
Suffrutex 0,2-0,4 m. corolla cæsia, in campis pr. Surubii, Jul., n. 391.
Staelia fili{olia nob. spec. nov.
Suffrutex ramis decumbentibus, ramosissimis adscendentibus tenuibus pube-
rulis, foliis numerosissimis e quorum axilla oriuntur fascieuli foliorum filifor-
mium; folia capillacea marginibus revolutis apicem versus setacea 10-15/0,4-
0,3 mm., glabra; capitula foliis caulinis simillimis 4 et bracteolis setaceis
us triplo ad quadruplo brevioribus ornata, terminaha vel alterove penultimo
adjuncto, 5-8 mm. diam; ovarium pilosum, subhirsutum; sepala 2 ovario triplo
longisra setacea denticulis 1is multoties brevioribus (10 plo) interjectis separala.
corolla 1/3 breviora; corolla 9-10 mm. longa lobis tubo fere æquilongis, oblongo
linearibus triplo longioribus quam latis: stamina lobis !/4 breviora, antheris
filamento subæquilongis; stylus corolla brevior apice breviter bifidus. Capsula
generis; semina granulata elliptica in coceis haud inclusa sed libera.
Affinis Staëliæ thymordi Cham. et Schlechtd., differt habitu multo graciliore
foliisque selaceis indumento caulium et indole florum
Sufirutex 0,1-0,3 m. corolla alba, in campis pr. Tobaty, Mart., n. 4032.
Staëlia thymbroides (Mart. el Zuce.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 77; Psyllocarpus thymbroides Mart. et Zuce.
Nov. Gen. et Spec. I, 46.
forma staminibus paulo longioribus.
Herba 0,1-0,3 m. corolla alba, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6126.
Staelia virgata (Cham et Schlechtd.) K. Sch.
Flor. Bras., VI, 6, p. 76; Mitracarpum virgatum Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 363.
Suffrulex 0,1-0,5 m. corolla alba in arenosis ad rıpam rivi Chagalalıma (Apa),
Oct.. n. 7650 ; in arenosis salsis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8158.
Mitracarpus parvulus K. Sch. -
Flor. Bras. VI, 6, p. 8.
Herba0,1-0,5 m. corollaalba, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5156.
Mitracarpus Selloanus Cham. et Schlechtd.
Linn«a III, 361; K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 80.
_ Suffrutex 0,08-0.25 cm. corolla alba, in glareosis pr. Chololo, Dee., n. 6611.
Var. latifolia nob.
Foliis scaberrimis, oblongo lanceolatis, basi attenuatis, apice mucronats,
30/9 25/8 15/6 mm.
forma robusta.
Herba procumbens 0,1-0,3 m. corolla alba, in arenosis humidis pr. Concep-
eion, Sept., n 7520.
forma tenella.
Herba adscendens 0,02-0,06 m. corolla alba, in campo sicco pr. San Estanislao,
Aug , n. 4272.
Herba procumbens 0,05-0,1 m. corolla alba, in rupestribus collium pr. Para-
guarv, Dec., n. 6477.
(347) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 191
Mitracarpus frigidus (Willd.) K. Sch. Flor.
Bras., VI, 6, p. 81; Spermacoce frigida Willd. in hb. et in Rem et
Schult. Syst. veget. III, 531.
Var. & genuinus K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 82.
Suffruiex an herba perennis 0,3-0,4 m. corolla alba, inter rupes collium pr.
Tobaty, Sept., n. 6342.
Var. 7 Salzmannianus (DC.) K. Sch.
Flor. Bras. VI. 6, p. 82. DC. sub. spec. in’ Prodr. IV, 571.
Herba perennis 0,3-0,8 m. corolla alba in arenosis salsis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7753.
Var. à Humboldtianus (Cham. et Schlecht.)
K. Sch. Flor. Bras. VI, 6, p. 82; Cham. et Schlecht. sub specie in
Linnæa III, 358, t. 3, f. 1.
“ Herba perennis 0,4-0,6 m. corolla alba, in campo San Blas, Dec., n. 5769.
à
Var. glaberrimus nob.
Omnibus partibus floribus exceptis glaberrimus, cetera var. genuino similis.
Herba 0,5-0,8 m. corolla alba, in silva Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5027; in dumetis eod. loco, Nov., n. 5322.
Mitracarpus Hasslerianus Chod. spec. nov.
Sarmentosa 1-3 m. caulibus elongatis quadrangulatis griseo-pubescentibus,
lineis elevatis pallidioribus (flavicantibus?) in costis ornalis; internodia
6-14 cm., vel in ramulis breviora; stipulæ breves setis 5-7 (3 mm. Ig.) lis
duplo vel triplo longioribus pubescentibus; folia sessilia elliptico-lanceolata
acuta, mucronata, basi attenuala ut caules utraque facie griseo-pubescenlia,
discolora, basi trinervia, nervo medio 2-3 ramoso, nervis lateralibus ereclis,
40/13 35/10 40/9 mm. ; inflorescentia capilala sessilis, vel in axilla foliorum
ultimorum repetita, 20 mm. diam.; flores ad 8 mm., albi; ovarium obconicum
glabrum calyce subbrevius; calyx lobis ad dimidium perlinentibus, acutissimis
integris vel dentibus 1-2 auctis, longiuscule setoso-ciliatis; tubus corollæ glaber,
4 mm. longus, lobis extus et intus pubescentibus triangularibus subaeutis;
stamina subsessilia in sinubus corollæ ıinserla lobis 1/3 breviora; stylus apice
distinetissime bifidus lobis intus papillosis; frucius generis regulariter circum-
scissus. calyce persistente ultra quam 4 plo longiore coronatus; semina glabra
nitida. semi lenticularia, medio faciei affixa ad 1 mm. longa.
A Mitracarpo Selloano differt corolla ad 6 mm. longa, habitu sarmentoso,
capitulis 1-2, a Mitracarpo frigido habitu, caule subscandente floribus lon-
gioribus,
ae semi volubilis 1-3 m. corolla alba, in dumeto pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6944. :
forma angustifolia.
Habitu erecto, foliis maximis haud ultra 10 mm. latis.
Fleurs blanches San Lorenzo de la Frontera sur le bord des chemins, Balansa,
n° 1774.
Rubia equisetoides Cham. et Schlecht.
Linnæa III, 232; Flor. Bras. VI, 6, p. 149.
Herba 0,3-0,8 m. petala viridescentia, inter gramina in palude in valle
fiuminis Y-aca, Dec., n. 6817.
192 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (26 SER.). (348)
Relbunium humile (Cham. et Schlechtd.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 105: Galium humile Cham. et Schlecht. in
Linnæa III, 226.
Herba procumbens 0,05-0,15 m. petala alba, in palude pr. Tobatv, Sept.,
n. 6435.
Relbunium atherodes (Spreng.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 107: Galium atherodes Spreng. Curæ post. 39.
Suffrutex 0,5-0,8 ın. petala alba vel glaucescentia, inter rupes aridos in colle
Tobaty, Mart., n. 4013; eod. loco foliis minoribus, Sept., n. 6217.
Relbunium hirtum (Law.) K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 107; Galium hirtum Lam. Eneyel. I, 583.
Subspec. b. camporum K. Sch.
Flor. Bras., VI, 6, p. 108.
Herba perennis 0,3-0,8 m. petala flavovirentia in campo pr. San Eslanislao,
Aug., n. 4189.
Subspee. ec. reflerum K. Sch.
Flor. Bras., VI, 6, p. 109.
forma glabriflora K. Sch.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala viridia, in caınpo [pe hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 533%.
forma pubiflora K. Sch.
Herba perennis 0,3-0,6 m. petala albicantia, in campis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7929.
Relbunium hypocarpum Hemsl.
Biol. Centr. Amer. II, 63; K. Sch. Flor. Bras., V1,:6p. 1422
Var. 8 incanum K. Sch.
Flor. Bras. II, 6., p. 113.
Herba 0,3-0,6 m. corolla albo-virens, in campis humidis pr. Tobaty.,
n. 6195.
forma denticulata.
Foliis margine minutissime denticulatis, dentibus utroque latere 6-8 pilis lon-
giusculis mucronalis.
Herba 0,3-0,5 m. corolla dilute lilacina, in campis San Bernardino, Febr.,
n. 3902.
Var. 7 alpestre K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 115.
Herba 2-3 m. subvolubilis, corolla -viridescens, in dumetis pr. San Estanislao,
Aug., n. 4130.
Var. ö indecorum K. Sch.
Flor. Bras. VI, 6, p. 115.
Herba 0,5-1 m. corolla albicans, inter gramina in campis in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6706.
(349) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 193
APOCYNACEZÆ
Les Apocynées sont au nombre de 3% espèces dont une nouvelle, Dipladenia
angustifolia. Lès suivantes sont nouvelles pour le Paraguay : Aspidosperma
cylindrocarpon : À. tomentosum; Tabernæmontana Hilariana ; Rauwolfia
elliptica; R. mollis; Echites Riedeliï; E. coalita: Macrosiphonia pinifolia ;
Dipladenia xanthostoma; D. spigelieflora; D. linearis; D. gentianoides var.
Pohliana; Rhabdadenia Pohlii et var.: Lasequea erecta: Forsteronia multi-
nervia; Prestonia hirsuta; P. sericocalye; Hæmadictyon acutifolium var.
latifolium; H. Lindmanni.
Dans l’intérieur des forêts proprement dites, on ne lrouve pas d’Apocynacees;
un certain nombre habitent les bords des forêts, les clairières et les forêts peu
denses des Cordillères du Centre, ce sont toules des espèces frutescentes volubiles :
Forsteronia multinervis (C.): Prestonia hirsuta (C.); P. sericocalyx (C. N.);
Hæmadictyon Lindmanni (P. t.) H. acutifolium (N. E. N.).
Dans les ilots de forêts des campos. Arbre : Hancornia speciosa (N. E.),
arbrisseau : Aspidosperma cylindrocarpon (N.), lianes : Echites Riedelii (P. t.);
E. coalita (N. E.); Forsteronia glabrescens (P. t.): F. pubescens (P. t.).
Dans les campos secs ouverts. Arbres ou arbrisseaux : Tabernæmontana
australis (P. t.); T. Hilariana (N.-E.); Herbes suffrutescentes : Rauwolfia
elliptica (N.-E.): Macrosiphonia petræa (P. t.); M. longiflora (P. L.); M. pini-
folia (N. E.): Dipladenia xanthostoma (C. N.-E.); D. spigeliæflora (N.):
D. geniianoides var. Pohliana (P. t.); Laseguea erecta (N.-E.).
Dans les campos rupesires : Thevetia nertifolia : Dipladenia gentianordes var.
Pohliana forma longrloba.
Dans les campos humides : Thevetia bicornuta (C. N.): Dipladenia linearis
(N.-E.).
Dans les marecages de toules les zones Rhabdadenia Pohliana et ses var. une
espèce polymorphe tantôt érigée, ascendente, ou volubile.
Dans les terrains argileux salins souvent inondés. Arbres : Aspidosperma
Quebracho blanco (C. N.); A. guaraniticum (N.). Arbrisseau : Rauwolfia mollis
(N.). Lianes : Echites trifida (N.); Dipladenia angustifolia (N.).
Espèces ruderales : Tabernæmontana australis; Lochnera rosea.
Cultivées comme plantes d'ornement dans les jardins partout : Nerium
Oleander et Plumiera rubra.
L’Aspidosperma Quebracho blanco est un bois très apprécié pour travaux
d'ébénisterie: son écorce très riche en tannin fournit en outre l’Aspidospermane ;
le Hancornia speciosa ne se trouve pas en assez grande quantité pour être l'objet
d’une exploitation régulière ; son caoutchouc est du reste d’une qualité inférieure
comparé à celui des Hevea exploitées dans la province brésilienne voisine de Matio
Grosso.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1904, 13
194 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que sÉR.). (350)
APOCYNACEZÆ (det. G. O. A. Malme!).
Hancornia speciosa Gomez.
Observ. Bot. med. plant. brasil, II, 4, tab., 1; Muell. Arc. Flor. Bras.
VI, 1, p. 23.
Hæc species valde variabilis est: in diversis regionibus differentem induit
habitum. Specimina paraguayensia glaberrima, foliis admodum angustis,
7-9 em. longis, 2:2,5 cm. latis, petiolo brevi, vix 6 mm. excedente gaudent.
Accedunt ad var. minorem Müll. Arg., abs qua foliis majoribus, brevi-petiolatis
recedunt. (Malme).
Arbor 4-8 m. diam. 0,3-0,6 m. petala alba, cortex griseus levis, succus lacteus
gummi elasticum præbens, in silvula campestre aprica, Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5358. =
Plumiera rubra L.
Spec. Plant. 209.
Arbuscula 3-5 m. corolla rosea intus fauce flava: culta in hortis Asuncion,
Jan., n. 486.
Aspidosperma Quebracho blanco Schlecht.
Bot. Zeit. XIX, p. 137.
Arbor 6-12, diam. 0,3-0,4 petala flavo-virentia, in arenosis salsis pr. Para-
guary, Dec., n. 6864.
Aspidosperma quaraniticum Malme.
Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band 24 Afd. III, n. 10, p. 7, t. I,
fig. 1.
Frutex vel arbor parva 4-8. diam. 0,05-0.2, petala alba, in dumetis siccis
glareosis pr. Concepcion, Sept., n. 7287 et 7287 a.
Aspidosperma cylindrocarpon Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, A, p. 54; Malme in Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl.
Band 24. Afd. III, n. 10, p. 9, tab. II, fig. 4.
Specimen fructiferum tantum haud certe determinabile.
Frutex 3-4 m. fructifer tantum, in silva in regione cursus superioris fluminis
Apa, Febr., n. 8526
Aspidosperma tomentosum Mart. et Zuce.
Nov. Gen. Bras. I, 58, tab. 34; Muell. Arg. Flor. Bras, VI, 4, p. 45.
(Ut videtur.)
Frutex vel arbor parva, fructiferus tantum, in campis «Serrados» in regione
cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8543
Aspidosperma sp.
Specimina ob folia non satis devoluta haud certe determinanda: verisimiliter
sectionis Macrolobii K. Sch., exempla sterilia verisimiliter ejusdem speciei legi
prope Corumba (Malme).
! Rédigé d’après les notes et déterminations de M. le Dr G. ©. A. Malme par
E. Hassler.
(351) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 195
Arbor 4-12 m. corolla flavovirens in dumetis glareosis pr. Concepcion, Ang.,
n. 74990; ai cremeis ad marginem silvæ riparie pr. Concepcion, Aug.,
n. 7499.
Lochnera rosea (L.) Reichenb.
Comp. 134; Vinca rosea I,. Spec. Plant. 305; Müll. Arg. Flor. Bras.
NEMEp: 09:
Herba 0,2-0,4 m. corolla lilacıno-violacea, subspontanea in arvis et ruderis pr.
Altos, Jul., n. 572.
Tabernæmontana Hilariana Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1. p. 85.
Frutex vel arbor parva 1-4 m,, corolla ae in dumetis pr. Igatimi, Sept.
n. 4720, in dumetis pr. flumen Gapibary, Dee., n. 5929.
Tabernemontana australis Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 84.
Frutex vel arbor parva 2-5 m., cortex griseus striatus, corolla alba, in dumetis
pr. San Bernardino, Janv., n. 181: frutex 4-6 m., radix crassa diam. 0,3-0,4 m.,
iruneus diam vix 0,1 m. petala alba in dumetis pr. San Bernardino. Nov..
n. 3483.
Rauwolfia elliptica Malme.
Bih. t. K. Svensk. Vet. Ak. Handl. Band. 24 Afd. II, n. 40, p. 15,
lab. III, fig. 9. “
Suffrutex 0.3-0,6 m. corolla rosea, in arenosis siccis pr. Ipe hu, Oct.
1. D044.
Foliis angustioribus (usque 9 cm. longis, 2,5, rarius usque 3 em. latis) et
inflorescentiis longioribus a specimine orig. ‘aliisque speciminibus nunc e Santa
Anna da Chapada reporlalis recedit planta paraguayensis, at vix est species
diversa. Affinis est R. Weddellian® Müll. Arg.. que mihi tantum e descriptione
nota est. (Malme).
Rauwolfie mollis Spene. Moore.
Transact. Linn. Soc. Second Ser. IV, p. 393.
Frutex 1-2 m. corolla alba, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Sept.,
n. 7400.
Thevetia neriifolia Jun.
ex Steud DC. Prodr. VIII, 343; Müll. Arg. Flor. Bras. VI, 4, p. 26,
tab. X, fig. 2. :
Frutex 3-4 m., corolla lutea in rupestribus pr. Tobaty, Mart., n. 3970.
Species frequenter culta.
Thevetia bicornuta Müll. Arg.
Linnæa XXX, p. 392.
Suffrutex vel frutex 1-2 m., corolla lutea, in argillosis salsis humidis ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepeion, Sent., n. 7453.
Eandem plantam deseripsit Britton sub. T. paraguayens! in Morong and
Britton Plants coll. in Paraguay 1. cit. p. 158, — vidi specim. in Hb.
Boissier. (Hassler).
196 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.) (352)
ECHITES (?) RIEDELII (Müll. Arg.) Malme.
— Hwmadictyon Riedelii Müll. Arg. Flor. Bras. VI, 1, p. 170.
Specimen orig. Riedelianum non vidi, et planta paraguayensis in descrip-
tionem a beato Müller datam oplime quadrat. A ceteris Hæmadictyi speciebus
non solum staminibus omnino inclusis, fere medio tubo vel nonnihil infra
medium insertis et fauce omnino exappendiculata calloque fere nullo, sed etiam
folliculis crassioribus. non torulosis recedit. Ad interim transferenda est ad
Echiten, quod genus monographiam desiderat.
Folliculi mox tantum apice basique cohærentes, anguslissime fusiformes v.
subeylindracei, circiter 25 em. longi et 4 cm. crassi, apice acuti, pubescentes.
Semina numerosissima, subfusiformia, longerostrata, basi rotundata, præter
sulcum ventralem esulcata, manifeste marginata [fere ut in Mandevilla lasio-
carpa (Müll. Arg.) Malme, at distinctius rostrata|, subglabra cireiter 45 mm.
longa, usque 4 mm. lata: coma albida v. nonnihil fulvescens, usque 30 mm.
longa Cotyledones foliaceæ, ovales, circiter 7 mm. longæ, usque 4 mm. late;
radicula ad modum brevis vix 3 mm. longa, cylindracea.
Suffrutex volubilis 3-4 m. corolla citrina in dumetis collium pr. Tobaty,
Sept., n. 6424: Liana fruticosa 6-8 m. corolla mellea, ad ripam rivi Piribebuy,
Aug., n. 3211: corolla flavo-virens in silva pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec.. n. 6836, in silvis montanis Cordillera de Altos, Jan., n. 2318, corolla
badio lutescens in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec,,
n. 7820 a.
Echites coalita Vell.
Flor. Flum. III, €. 40 Text. 112; Müll. Arg. Flor. Bras. VI, 1, p. 155,
tab. L, fig. &.
Fruticosa volubilis, 3-%, corolla citrina, in sılva pr. Vaqueria Gapibary, Dee.,
n. 2944.
Echites trifida Jacq.
Hist. stirp. Amer. 31, t. 2%; Mesechites trifida Müll. Arg. Flor. Bras. VI,
1, p. 191.
Var. Sanciæ Crucis (Sp. Moore) Malme.
Sp. Moore sub. spec. Trans. Linn. Soc. 2nd ser. vol. IV, pt. 3,
p- 396; Malme 1. cit., p. 16.
Frutex voiubilis, #-6, m. corolla flavo-virens. in dumetis ad ripam fluminis _
Paraguay pr. Concepcion, Oct., n 7621.
Maerosiphonia petræa (St. Hil.) K. Sch.
Nat. Pfizf. VI, 2, p. 168; Echites petrea St. Hil. Mém. du Mus. XII,
322; M. verticillata Müll. Arg. var. petræa Müll. Arg. Flor. Bras. VI, ı,
p. 141.
Suffrutex 0,3-0,5, corolla alba, in campo pr. Tacuaral, Oct., n. 1479; id. in
campo Itacurubi, Nov., n. 3538.
(A suivre.)
De en .
197
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte rendu des seancos
PAR
Gustave BEAUVERD
272° séance. — Lundi 41 janvier 1904. — Ouverte à
S h. ‘/2 dans la Salle de bibliothèque de l'Institut botanique, Université,
Sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès verbal de la 271me séance est adopl& sans modification. La
candidature de Madame Edouard Naville de Pourtalès, portée à l’ordre
du jour, est acceptée à l'unanimité,
Les publications suivantes ont été reçues :
ALLEMAGNE : Bot. Centralbl. Nos 26 à 51 (manquent 27 et 30), 1903:
AUTRICHE : Ann. d. k. k. naturhist. Hofmus XIII, 1; 5m cire. de la
Commiss. perm. des Congr. internat. de Botanique; Zeitschr. d. Ferdin.
f. Tirol u. Vorarlb., Innsbruck 1903; COSTA-RICA : Bolet. del Inst.
fisico-geogr., N’ 25 a 28 (1903); DANEMARK : Journal de botanique,
Copenhague, vol. 25, fase. III (1903); ÉTATS-UNIS : Bull. of the Lloyd
Libr. of Pharmac., etc. Nos 10, 12, 43 et 14 (1903);, FRANCE : Archives
de la Ftore Jurassienne, Nos 38 et 39 (4903): Interméd. mens. de la Soc.
bot. des Deux-Sèvres, No 48-56: Rev. scient. du Bourbonnais, Nos 187-192
(1903); HONGRIE : Magyar. bot. Lap., vol. II, Nos 8 à 10 (1905); RUSSIE :
Bull. du Club alpin de Crimée, Nos 7 à 10 de 1903; Trav. du Mus. bot. de
PAcad. Imp. de Saint-Pétersbourg, vol. 1 (1903); SUISSE : Bull. Herb.
Boiss., Nos 7 à 12 (1903); Bull. Soc. bot. Suisse, fasc. I, VII et X de
1905; Bull. Soc. Vaud. Sc. nat. Nos 1%4 et 147, vol. XXXIX (1905);
Jahrb. der Saint-Gall. naturwissensch. Gesellsch., Nos 48-56 (1903). — A
cette liste doit S'ajouter un lot de 33 publications, principalement rhodo-
logiques, généreusement offertes par notre collègue M. Aug. Guinet ;
au nom de la Société, M. le Président accepte ce don avec reconnaissance.
RAPPORTS DU COMITÉ. — Dans un Rapport présidentiel très applaudi,
M. Augustin de Candolle passe en revue l’activité de la Société en
1903; deux démissions, dont une provisoire, ont été enregistrées, contre
deux admissions, ce qui maintient à 39 l'effectif des membres actifs.
M. le Chanoine Maurice Besse, du Grand-Saint-Bernard, a été nommé
198 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me sür.). (135)
membre correspondant de la Société; en revanche, la mort nous a enlevé
un membre honoraire en la personne du regretté F. Crépin, l’&minent
Directeur du Jardin botanique de Bruxelles. — D'autre part, si le temps
et les circonstances n’ont pas été favorables aux courses cryptogamiques.
deux herborisations phanérogamiques ont fort bien réussi.
Les travaux présentés ont été nombreux et variés, comme le fait
ressorlir l'énumération du Rapport: le 10me fascicule du Bulletin des
travaux de la Société a élé imprimé et distribué aux membres et Sociétés
correspondantes. en décembre 1903. En outre une Commission a
été nommée pour assurer l’organisation des herborisations de la
Société.
M. G. Nitzschner, irésorier, donne lecture du Rapport financier.
Malgré les dépenses extraordinaires occasionnées par la publication du
No 10 du Bulletin, les comptes bouclent par un solde à nouveau de
fr. 7,13. ce qui porie la fortune de la Société à fr. 605.33.
M. L. Viret, bibliothecaire-archiviste, énumére, dans son rapport. la
liste des publications échangées et recues ainsi que ceux des livres qui
ont été reliés dans le courant de l’année; le rapporteur fait observer que
la bibliothèque pourrait rendre des services plus appréciés si les
nombreuses brochures qu'elle possède étaient reliées, et suggère à cet
effet que le crédit insuffisant de 50 fr. soit porté à 100 fr. par an.
Ces trois exposés sont approuvés sous réserve du rapport des vérifica-
teurs des comptes et décharge est donnée au Comité pour son excellente
gestion en 1903.
ÉLECTION DU COMITÉ POUR 1904. — Avant de procéder aux élections.
M. le Président fait remarquer que deux membres siègent au Comité
depuis quatre ans et que le réglement s'oppose à leur réélection immé-
diate : ce sont MM. Aug. de Candolle, d'abord trésorier, puis vice-
président jusqu’en 1902, président en 1903, et M. G. Nitzschner, notre
dévoué trésorier durant quatre années consécutives; la présidence étant
toule désignée pour la vice-présidence de 1903, il resterait à l'assistance
le soin de désigner deux noms nouveaux pour les postes de vice-
président et de trésorier.
M. le Dr Eug. Penard, vice-président, refuse catégoriquement d'être
porté à la présidence.
M. le Prof. Chodat. déclarant avoir été l’un des principaux promoteurs
du règlement actuel, fait observer que l'esprit de ce règlement n'’interdit
nullement à un sociétaire de faire parüe du Comité durant un nombre
illimité d'années, mais qu'il s'oppose simplement à ce qu'un membre du
Comité remplisse les mêmes fonctions durant plus de quatre années
consécutives ; de ce fait, le président actuel est parfaitement rééligible ;
(136) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 199
le trésorier seul, ayant accompli les quatre ans prévus, ne peut occuper
le mème poste en 4904.
Procedant au scrutin secret à l'élection du président et du trésorier,
M. Augustin de Candolle est réélu à la présidence et M. Henri Romieux
est nommé trésorier de la Société: les autres membres du Comité, tous
rééligibles, sont réélus en bloc et par acclamation sur la proposition de
M. le Prof. Ch.-Ed. Martin. M. Aug. de Candoile remercie l'assemblée pour
son témoignage de confiance el accepte son nouveau mandat. La nomi-
nation de M. H. Romieux, absent, lui sera communiquée par le secrétaire.
La composition du bureau pour 1904 est donc la suivante :
MM. Augustin de GanpoLte, Président ;
Dr Eugene Penarp, Vice-President ;
Gustave BeauveRD, Secrétaire ;
Henri Romeux, Trésorier ;
Louis Virer, Bibliothécaire-archiviste.
MM. Guinet et Schmidely sont nommés vérificateurs des comptes.
TRITICUM DICOCCUM DES TOMBEAUX EGYPTIENS. — M. le
Prof. D' Chodat fait circuler un bocal de cette céréale qui n’est plus
guère cultivée chez nous qu’en de rares localités (Jura bernois, p. ex.),
mais dont une expédition scientifique allemande, sous les auspices de la
Deutsche Orientalische Gesellschaft de Berlin, en a retrouvé une abon-
dante provision dans les tombeaux égyptiens récemment découverts au
Temple de Toter, du roi Ne-woser-re, de la Vme dynastie (2400 ans avant
notre ère). Les graines, dont il ne reste que la balle, ont été obligeam-
ment mises à la disposition de M. Chodat par le Musée de Berlin.
. CHAMPIGNONS DU PARAGUAY LIGNIFIÉS. — Parmi les végétaux
intéressants rapportés du Paraguay par notre collègue M. le Dr Hassler,
se trouve une colonie de champignons indéterminés habilement disposés
sur une planchette et complètement durcis dans toutes leurs parties au
point d’avoir pu résister aux intempéries multiples d’un séjour prolongé
dans un jardin du canton d’Argovie, ou cet objet avait été égaré! — Pré-
sentés à la Sociélé dans un parfait état de conservation, ces gracieux
végétaux font actuellement partie des collections du Musée botanique
dirigé par M. le Prof. Chodat.
SUR LES RESSEMBLANCES CONSTATÉES ENTRE LES CELLULES
DU CANCER HUMAIN ET CELLES DES TISSUS REPRODUCTIFS
NORMAUX. — Après une introduction résumant l'histoire des diffé-
rentes recherches sur les causes du cancer de l’homme, M. le Prof.
Chodat rend compte d’une importante communication, lue en décembre
1903 à la Royal Society de Londres, résultant des travaux de MM. Far-
200 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.). (137)
mer, Bretland, Moore et Walker et de laquelle M. Farmer, botaniste, a
donné un très interessant résumé dans le No 1 de 1904 du Botanischer
Centralblatt. D’après les recherches de ces savants, le cancer humain
serait dû à une réduction de moitié .du nombre des chromosomes dans
les cellules. Ces dernières, ainsi modifiées, seraient comparables, par
exemple, à la prolifération de l’appareil sexuel et, ne restant pas dans
le type ordinaire de l'espèce, se comporteraient alors vis-à-vis de celle-ci
comme un parasite.
Après quelques remarques de M. Casimir de Candolle, qui fait observer
d'après Bela que les ravages du cancer sont particulièrement nombreux
dans les contrées où l’on cultive les choux, M. le Prof. Ch.-Ed. Martin
rapproche la théorie résumée par M. Chodat de celle de M. le Prof.
Dr Bard. de la Faculté de médecine de notre Université, d’après laquelle
le cancer serait dü à la multiplication indéfinie de cellules échappant
au pouvoir modérateur caractérisant les cellules normales. — M. le
Dr Hassler cite également le cas de la multiplication illimitée des cellules
pour l’Elephantiasis.
CATALOGUE GÉNÉRAL DES PÉRIODIQUES SCIENTIFIQUES QUI
SE TROUVENT A GENÈVE. — M. le Dr Maurice-A. Boubier présente
une motion d'ordre pratique tendant à établir un catalogue par fiches
mobiles de toutes les publications scientifiques que possèdent les biblio-
thèques de Genève tant publiques que privées. Ce projet d’imporlante
innovation recoit un accueil favorable, et après une discussion à laquelle
prennent part MM. Chodat, Aug. et C. de Candolle, Martin, Penard et
Beauverd, la Société charge M. Boubier de faire les démarches officielles
pour faire aboutir ce projet pour ce qui concerne les diverses branches
de la botanique. j
— Dans le même ordre d'idée, M. Beauverd attire l'attention sur
l'importance qu'il y aurait pour les systématiciens à ce que la désignation
des herbiers possédant les échantillons types des nouvelles espèces
décrites fut signalée autant que possible, et indique comme exemple le
volume XXX du Journal of the Proceed. of the Linn. Society, où un
travavail monographique de M. Haviland (Revision of the Naucleaæ) cite,
à la suite du nom de la plante, le n° de l’exsiccata examiné et le nom de
l’herbier où il est déposé (cf. 1. ce. p. 80).
La séance est levée à 10 heures: 18 assistants : MM. Aug. de Candolle,
Penard, Nitzschner, Viret, Beauverd, Balavoine, Bertrand, Boubier, C. de
Candolle, Chodat, Guinet, Hassler, Hauri, Lendner, Martin, Revaclier,
Mile Rodrigue, M. Schmidely.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phansrorames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4° janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bullebine Index
seul. et Bulletin.
BASIS are 20 fr. 20 fr 30 fr
Abonnements : | TEN De 3 +
( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements. s'adresser à
L’'HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l’'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de noire collabo-
rateur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur et à mesure de la publication de lou-
vrage. — Le 1e volume (400 pages in-8°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l’Herbier Boissier.
N
von
ze CN ES
PLANTE LFRCANE
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que l’Zerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1903, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Junon.
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
D' H. Scninz, à Zurich. |
Il en a été extrait de petites collections dont ıl reste
encore neuf exemplaires renfermant de 298 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S’adresser à la Direction du BULLETIN. à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
‚SCIENTIE MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger myeologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW, Berlin W,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Beılin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chague Collaborateur est responsable de ses travaux.
A
SECONDE SERIE
Tome IV. 1904.
N° 3.
Ce N° a paru le 29 février 1904.
Prix de l'Abonnement
9) FRANGS PAR AN POUR LA SUISSE. — 9 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
KT
Les abonnements sont regus
A L'HERBIER BOISSIER
| CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIEGK R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 14, Carlstrasse.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
£. y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
47 N -
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée. l’administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 3. — MARS 1904.
: Pages
I. — Casimir de Candolle. — L'HERBIER DE GASPARD
BAUHIN DÉTERMINÉ PAR A. P. DE CANDOLLE, avec
une gravure. (4 SUIVRE) ne. en er 201
I. — Frédéric N. Williams. — LISTE DES PLANTES
CONNUES DU SAME TOO) RE RES 217
IL — Robert Chodat. — QUELQUES POINTS DE NOMEN-
CEATURE ALGOLOGIOUE 2 00 22 20 233
IV. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (à swivre).................. 241
V. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANE soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite)............... 257
YL — Gustave Beauverd. — SOCIÈTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 8 février 1904. 293
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ...... Nos 7232 à 7531
OBSERVATIONS
Les auteurs des Lravaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sont invités a présenter leurs réclamations avant le 15 du mois
où le numéro a paru.
— s— —
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 3.
L'HERBIER DE GASPARD BAUHIN
DÉTERMINÉ PAR
A. P. DE CANDOLLE
Augustin Pyramus de Candolle à visité à deux reprises et étudié avec
soin l’herbier de G. Bauhin, en vue de pouvoir citer les synonymes du
Pinax dans son Systema. Il a rendu compte de ce travail dans une courte
notice manuscrite placée en tête d’un exemplaire du Pinax et dont voici
le texte :
« Au mois d'octobre 1817 je suis passé par Basle et je me suis assuré
que l’herbier de Caspard Bauhin y étoit en état d’être examiné; en consé-
quence au mois d'octobre 1818 je me suis rendu de nouveau dans cette
ville pour étudier cet herbier avec l'attention que son antiquité et la
célébrité de son auteur réclament également.
« L’'herbier de C. Bauhin étoit devenu la propriété de Werner de
Lachenal; celui-ci en devenant professeur de Botanique à l’université de
Basle fit un traité avec le Gouvernement par lequel moyennant une
modique somme (3600 liv. france) qu’il recut il s’engageoit à restaurer
la maison du Jardin Botanique qu’il devoit habiter pendant sa vie et à
laisser après lui à l’université sa Bibliothèque et son herbier dont celui
de C. Bauhin faisoit partie; c’est de cette manière que dès l’année 1802
époque de la mort de Lachenal l'herbier de C. Bauhin est devenu la pro-
priété de l’université de Basle.
« Lachenal ne s’occupoit guères que des plantes indigènes de la Suisse
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 3, 29 février 1904. 1%
202
NO
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SER.). (2)
et son herbier est divisé en deux parties. 1° l’herbier de Suisse rangé
d’après la méthode de Haller. 2° l'herbier exotique rangé d’après celle
de Linne; dans l’un et dans l’autre les plantes provenant de C. Bauhin
sont placées à la fin du paquet de chaque genre ou de chaque espèce.
marquées d’un B sur le coin de la feuille et de plus très reconnoissables
par les étiquettes; celles-ci ne sont pas attachées à la plante et la plante
elle-mème est libre dans la feuille; mais la crainte des transpositions
d'étiquettes est diminuée parce que celles-ci portent irès souvent des
notes qui désignent les échantillons de manière à les faire encore recon-
noitre et que C. Bauhin lui-même a joint à l'échantillon les gravures soit
de ses propres ouvrages, soit de ceux de ses contemporains. J'ai bien
trouvé des espèces sans étiqueltes mais aucune où jaye eu lieu de penser
que les étiquettes étoient transposées. Je joins ici une de ces éliquettes
pour donner une idée de leur forme et de leur authenticité. Les numéros
CL
1 RB [ any na Bar Le Dat
ee en ee —
Bai ann n« drive, Feel . B etfaseins ®.4
Balfarnnna durine. eh Lob.
cr Lese yrc® !
een De C- Bauf.n
qui les précèdent sont évidemment d'une date postérieure au corps
même de l'étiquette et répondent très exactement aux numéros du
Pinax soit qu'ils aient été ajoutés par C. Bauhin même lors de sa publi-
cation, soit par quelqu'un de ceux qui ont possédé l'herbier avant
Lachenal.
« J'ai parcouru avec soin 1° ’herbier de Suisse tout entier sauf la cryp-
togamie et 2 de l'herbier exotique la Polyandrie, la Tetradynamie, la
Polyadelphie, le ler paquet de la Diadelphie et les 5 1* de la Pentandrie
Monogynie. J'ai noté sur le présent exemplaire en marge de chaque
article le nom actuel de la plante conservée dans l’herbier de Bauhin et
l'indication du lieu dont l'échantillon est originaire. Dans les cas douteux
je me suis aidé soit de l’herbier de Lachenal, soit de quelques recherches
faites dans la Bibliothèque, soil enfin de la comparaison de quelques
fragmens de l'herbier de Lachenal duement comparés avec l’herbier de
IV
(3) CASIMIR DE CANDOLLE. L’HERBIER DE C. BAUHIN. 203
Bauhin puis avec le mien. Plusieurs espèces manquent complètement, el
certains genres nombreux et difficiles tels que Salix, Rosa, Equisetum, &e.
manquent aussi. Ces lacunes rendent ce travail synonymique incom-
plet, mais j'espère que du moins les noms inscrits sur le présent exem-
plaire sont exacts. Je ne terminerai point cette note sans y consacrer
l'expression de ma reconnoissance pour l’université de Basle et en parti-
culier pour le professeur de Botanique, Mr Burckhart, qui ont bien voulu
me donner toutes les facilités possibles pour l'examen de l’herbier de
Bauhin.
Genêve, 1er Nov. 1818. A. P. DE CANDOLLE. »
Ainsi qu'il le dit dans ses Mémoires’, A. P. de Candolle dut quitter
Bâle, un peu précipitamment, avant d’avoir achevé l'examen de l’herbier
de Bauhin. Il se proposait de reprendre ce travail plus tard, ce qui ne lui
fut malheureusement pas possible.
Je conserve précieusement le volume du Pinax où se trouvent consi-
gnés les résultats, déjà considérables, de cette première enquête. L’im-
portance de cet exemplaire n’a pas échappé à Pritzel qui lui consacre une
mention spéciale dans son Thesaurus literature botanicæ. Aussi plus d’un
botaniste m’a-t-il exprimé le désir de voir publier ces determinations
dues à un naturaliste que sa parfaite connaissance des plantes rendait
particulièrement capable d'accomplir un pareil travail. Récemment encore,
ayant été vivement sollicité dans ce sens par un éminent confrère, je me
suis décidé à ne plus différer la publication de ces notes et à en assurer
ainsi la conservation. Je suis heureux de pouvoir les offrir aux nombreux
lecteurs de ce recueil, grâce à l’obligence de son Directeur auquel je tiens
à exprimer ici toute ma reconnaissance.
On remarquera que De Candolle s’est dispensé d'indiquer les auteurs
des noms spécifiques qui sont, du reste, pour la plupart des noms lin-
néens. I] ne m’eüt pas été difficile de combler cette lacune et j'avais
d’abord songé à le faire. Puis j'y ai renoncé en pensant que cela n’ajou-
terait rien à la valeur de ces documents et qu'il était préférable de les
publier lels quels. Les pages qui suivent sont donc la reproduction
textuelle de toules les déterminations, inscrites par mon grand-père dans
son exemplaire du Pinax. C. DE CANDOLLE.
! Mémoires et souvenirs de Augustin Pyramus de Candolle, p. 371.
204 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
93 1
Gramen caninum.
XI = Tragus racemosus — Monspelii, Venet.
Gramen nodosum.
— Avena precatoria — Crentzach.
IT = Phleum nodosum — Beford, a J. B. [Belfort, a
Joan. Bauhin].
3
Gramen pratense paniculatum.
VII = Poa rigida — Monsp.
Gramen paniculatum arvense.
III — Avena flavescens -— Basileæ.
IV = Agrostis spica venti — Basileæ.
Gramen paniculatum aquaticum.
II — Aira coerulea — Crentzach.
IV = Panicum crus galli — Basileæ.
Gramen cristatum et spicatum pratense.
1 = Cynosurus cristatus — Basileæ et Monsp.
I = Anthoxanthum odoratum.
IV = Alopecurus utriculatus — ex Burgundia el minor ex
Italia.
%
Gramen spicatum montanum el nemorosum.
II = Carex alba — Hüningæ.
III = Carex ornithopoda.
IV = Carex Schreberi et in alia carta — Carex digitata —
Basileæ.
Gramen typhoides.
II = Phleum pratense.
1 Les chiffres arabes correspondent aux pages du Pinax, les phrases en ita-
lique et les chiffres romains aux titres des articles et aux numéros de celles des
phrases de Bauhin pour lesquelles il existe des déterminations.
(5) CASIMIR DE CANDOLLE. L’HERBIER DE C. BAUHIN. 205
Ill — Phalaris aspera ?
V = Alopecurus agreslis.
Gramen phalaroides. -
Il = Alopecurus pratensis? sed spiea brevior.
Gramen alopecuroides.
VI = Cynosurus echinatus — Monsp.
Gramen tomentosum.
IE = Eriophorum polystachyon — Basileæ.
u
= 9)
III = Eriophorum capitatum — Rhætia.
Gramen sparleum.
VII — Nardus strieta — Pyr., Mt. Calcar; et in alia carta
— Aira juncea —- ex sylv. Hagana.
IX = Aira juncea.
XI — Stipa pennata — e Taurino.
Gramen junceum et spicatum.
1 — Poa nemoralis, cum spongiola insect,
VII = Carex — Basileæ.
VIT = Juneus sylvaticus — Basilesæ.
IX — Juncus articulatus.
XI = Carex brizoides — Lusalia.
6
XI — Scirpus selaceus? — prope Altorf.
XIV — Scirpus setaceus? — in fossis patavinis.
XVI = Triglochin palustre.
Gramen cyperoides.
I — Carex paludosa et alia sp. mixtæ — Basileæ.
IX = Carex vulpina — Basileæ.
IX — Carex muricala — Basileæ.
X — Carex disticha — Basileæ.
XI — Carex ampullacea.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (6)
XII = Scirpus maritimus — ex Italia.
XIH = Scirpus sylvaticus — Basileæ.
NB. Carex Schreberi est in herb. sub nom. an Gramen
cariophyllatum spica varia.
Gramen arundinaceum.
I — Carex sylvatica — e Muteto.
HT = Arundo calamagrostis — Basileæ.
7
IV = Agrostis calamagrostis ?
Gramen nemorosum glabrum.
V = Juncus bufonius — Basileæ.
NI = Agrostis alpina ? — St-Bern. parv. [Petit St-Bernard
Gramen nemorosum hirsutum.
!i — Luzula pilosa.
IV = Luzula campestris.
VI = Luzula albida — ex Italia.
Gramen dactyloides.
I} = Cynodon Daciylon — e Gallia et Italia.
S
HT = Cynodon Dactylon var. monstr.
IV = Digitaria sanguinalis.
V — Andropogon ischæmum — Basileæ.
Gramen paniceum.
— Panicum crus galli sine aristis — Basil.
II = Panicum crus galli aristatum.
IT — Panicum glaucum — Basil.
IV = Panicum verticillatum — Basil.
Gramen sorghinum.
I = Panicum crus galli minus — Basil.
19)
Gramen spica Brizæ.
[ = Bromus pinnatus — Basileæ.
CASIMIR DE CANDOLLE. L'HERBIER DE C. BAUHIN. 207
Gramen hordeaceum.
i — Elymus europæus — Haller 1537.
I] = Hordeum murinum ? = Hall. n. 1536 ex Lachenal.
Gramen loliaceum
i = Lolium temulentum — Basileæ.
II — Lolium perenne — Basileæ.
V — Cynosurus durus — Monspel.
Gramen Festucæ.
I = Bromus secalinus et mollis mixt.
II — Bromus squarrosus — ex Monspelio.
V — Stipa juncea — e Valesia.
VII = Bromus sterilis — Basileæ.
10
IIX = Bromus tectorum.
XI = Triticum pinnato affin.
XII = Festuca — Hall. n. 1507 ex Lachenal.
Gramen avenaceum.
II = Melica nutans ? et uniflora.
IV = Aira flexuosa.
V = Melica ciliata — Monspelii.
15
Equisetum.
I = Hippuris vulgaris — Michelfelden.
17
Arundo inodora.
1 — Arundo phragmites.
20.
Typha.
I — Typha latifolia.
IT — Typha angustifolia.
III — Typha minima — Genevæ.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
21
Triticum
IV = Triticum turgidum spica simplici.
Zea.
I = Triticum monococcum.
22
III = Triticum spelta ? — Emmer vocant Basileenses.
Hordeum.
I = Hordeum hexaslichum.
23
Secale.
II = Secale cereale.
Avena.
Il = Avena sativa.
27
Sesamum et Erysimum cereale.
(8)
Erysimum — Polygonum sarracenicum (sic! — Fagopyrum).
28
Asphodelus. à
V = Asphodelus luteus — ex horto.
29
X — Tofieldia palustris.
Phalangium.
1 — Hemerocallis Liliastrum.
II — Phalangium Liliago — Basil.
III — Phalangium ramosum.
30
Iris latifolia.
J — Iris Germanica.
V = Sürps et icon seq. junclæ.
(9) CASIMIR DE CANDOLLE. L’HERBIER DE C. BAUHIN, 209
32
Iris angustifolia.
NB. Iris sibirica sub nom. Iris angustifolia pratensis — ex
Michelfeld.
34
Acorus.
I — Acorus officinalis [sic!].
4A
5 Gladiolus.
III = Gladiolus communis.
IV = Gladiolus communis — e Palavio.
V — an div. a Gl. comm.? — ex Hispania.
VI = Gladiolus communis.
49
Hyacinthus comosus.
I = Muscari comosum.
43
VI — Muscari botryoides.
VIE — Muscari racemosum.
Hyacinthus oblongo flore.
I — Scilla nonscripta — e Fontainebleau flore coeruleo
el carneo et flore albo ex Anglia.
45
Hyacinthus stellaris.
I — Scilla bifolia — Basileæ.
46
II = Scilla bifolia.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (10)
51
Narcissus juncifolius.
IX = Phalangium serolinum — ex Taurero.
52
Narcissus majus et oblongo calice.
VII = Narcissus Pseudonarcissus, 1-2-3-florus — Basileæ.
55
Leucoium bulbosum.
I — Leucoium vernum.
56
IV = Galanthus nivalis — ex pratis Patavinis.
64
Fritillaria.
I! — Fritillaria meleagris — e Normandiæ sylvis.
67
Crocus vernus angustifolius.
% varr. cum nom. his non respond.
70
Ornithogalum umbellatum album.
IV = Ornithogalum umbellatum — Basileæ.
Ornithogalum spicatum.
HE — Ornithogalum pyrenaicum — Patavii.
71
Ornithogalum luteum.
HT — Ornithogalum luteum angustifol. — Lipsiæ; et lati-
folium — Basileæ.
(11)
CASIMIR DE CANDOLLE. L'HERBIER DE C. BAUHIN.
12
Porrum.
IH = Allium.... et specimen A. schenoprasi florens.
VI = Allium vineale — ex agris..... ensibus.
ri /
iz
Allium.
VE — Allium ampeloprasum ?
IX = Alhum ursinum — Basil.
IX = Allium Vielorialis. — Colmariæ.
XI — Allium sphærocephalum — e Basilea.
XI — Allium oleraceum — e Basil.
Allium montanum.
II — Allium paniculatum — Basileæ.
Stylus longus, stam. breviter exsertis.
re
in
V — Allıum pallens — ex hort. Patav.
76
Lilium album.
I — Lilium candidunm.-
11
Lilum bulbiferum.
I] = Lilium bulbiferum.
1 — Lilium bulbiferum.
Lilium floribus reflexis latifolium.
I — Lilium martagon — in Monte Muteto.
s0
Lilium Asphodeli radice.
II — Hemerocallis fuiva.
8
[Se
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (AM SER.). (1
92
Rapunculus et Campanula glabra.
I — Campanula Rapunculus — Basileæ.
IT — Phyteuma spicata — Basileæ.
IV — Phyteuma Scheuchzeri — ex Italia.
V — Jasione montana.
IX — Phyteuma orbicularis.
IX — Phyteuma hemisphærica — ex Italia, Helv.. Pyren.
93
X — Campanula persicifolia.
XI — Campanula persicifolia var.
XX — Campanula rotundifolia.
XXV — Linnæa borealis — ex Rhætia.
9%
Trachelium sive Campanula hirsula.
I — Campanula latifolia.
IT — Campanula rapunculoides.
VI — Campanula rhomboidea [sie] — Valesia.
VIT — Campanula urticæfolia.
X — Campanula cervicaria.
XI = Campanula barbata.
XI — Campanula spicata — ex Valesia.
XVII — Campanula glomerata.
95
Rapisirum.
)
1 — Sinapis orientalis, siliqua hispida, rostro levı — in
agris Basili®.
II — Raphanus raphanistrum — e Basilea.
IV — Hesperis verna — Massiliæ.
VI — Myagrum perenne — NB. in altera carta sub eodem
nomine est Myagrum rugosum e Monspelio.
(13) CASIMIR DE CANDOLLE. L’HERBIER DE C. BAUHIN. 213
96
Raphanus
1 = Raphanus sativus.
V == Cochlearia armoracia.
97
VI = Sisymbrium palustre — e Montbelg. [Montbéliard ?]
VIT = Sisymbrium amphibium — e Norimberga.
Lepidium.
! — Lepidium latifolium — e Basilea.
HT = Plumbago europea — Monspelii.
Iberis.
II. Specimen herb. C. B. quod Lachenal ad Lepidium
iberidem revocat vix huic convenit sed est forsan
Iberis pinnala culla,
98
Dracunculus esculentus
IH — Achillea ptarmica.
HE — Achillea ptarmica.
IV — Achillea macrophylla.
Eruca.
I — Brassica eruca.
Il — Brassica eruca.
II = Brassica erucastrum.
Flore majore, etc. — videlur diversa.
IV. sub hoc nomine, sed linea deleto reperitur in herb.
C. B. Sisymbrium pyrenaicum ex Aurelia et Mulhausia,
el super nomen scripsit €. B. Eruca palustris Nas-
turti folio capsula minima.
V — Bunias erucago, sine flore.
VE — Sisymbrium asperum — e Monspelio.
VII — Erysimum barbarea.
NO
Pe
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2’üe SER.). (14)
99
HX == eadem, flore pleno — juxta Arberg in agris.
IX — Arabis arenosa — Basiliæ.
X — Kakile marilima — ex hort.
XI — Enarthrocarpus arcuatus — e Creta.
XII — Bunias erucago — e Monspelio.
Sinapi.
il. Sinapis alba est in herb. C. B. cum hac inscriptione :
Sinapis species, acerrimum est. ubique inter segeles
Lutetiæ.
Sub nomine Sinapt apij folio, etc. adest forsan
errore quodam Sisymbrii palustris var.
ili — Sisymbrium tenuifolium, var. foliis angustis —
e Lutetia.
IV — Sinapis alba, sine foliis.
Y — Sisymbrium asperum.
100
Reseda.
II — Reseda lutea — Basilie.
VI = Reseda phyteuma — Monspelii.
Luteola.
I — Reseda luteola — Basiliæ.
Erysimum.
I — Erysimum offieinale — Basil.
101
II — an Sisymbrium Columnæ? — ex Austria.
HT — Sisymbrium polyceratium — Berne, Basiliæ.
IV — Sisymbrium irio.
V — Sisymbrium irio — in muris Paris.
Hydropiper.
I — Polygonum persicaria.
II — Polygonum hydropiper — Basiliæ,
HT — Polygonum minus — Michelfelden.
IV = Polygonum minus — ex Lusalia.
(15) CASIMIR DE CANDOLLE. L'HERBIER DE C. BAUHIN. 215
102
Capsicum.
IT — Capsicum.
IT — Capsicum.
106
Thlaspi montanum.
II — Thlaspi montanum.
107
VI = Myagrum saxatile.
X — Alyssum montanum.
Thlaspi Alysson dietum.
I — Alyssum calycinum.
108
Bursa pastoris.
I — Thlaspi bursa pastoris.
109
V — Arabis Thaliana.
Hyagrum.
I — Erysimum cheiranthoides est in herb. C. B. sub
nomine Leucoium montanum Thalü.
Il. est in herb. C. B. sed innominata.
Pa
111
brassica non capitata.
IT — Bunias spinosa — ex horto.
112
Brassica sylvestris.
HE — Brassica campestris Huds. — perfoliata Lam.
Nil — Turritis glabra — e Basil.
113
Isatıs.
| — Jsatis linctoria.
II — Isatis tinctoria — Basiliæ, ad ripam Rheni.
216
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). (16)
11%
Acetosa.
I — Rumex acelosa.
IT — Rumex acelosa?, foliis oblongis.
IX — Rumex digynus — St-Bern.
X — Rumex scutatus.
XIII — Rumex acetosella — Basil.
XIV — Rumex acetosella.
XV — Rumex acetosella.
Lapathum syl. folio acuto.
V. 2 species mixtæ : Rumex bucephalophorus et R. ace-
tosella.
115
Lapathum syl. latifolium.
I — Chenopodium bonus henricus — Basil.
IV — Rumex alpinus. Hall. n. 1587 ex Lachenai.
117
Rha.
V — Centaurea rhapontica.
VI — Centaurea rhaponlica.
118
Blitum.
III — Chenopodium polyspermum — Basil.
119
Atriplex sylvestris.
VI = Blitum virgatum.
Blitum capitatum adest in herb. C. B. sed sine nom. et
adj. icone color.
IX = Chenopodium Vulvaria — Basil.
IX — Atriplex angustifolia? — Basileæ.
(A suivre.)
IX
am
Si
LISTE
PLANTES CONNUES DU SIAM
Frédéric N. WILLIAMS
The area comprised in the following enumeration of Siamese plants is
that of the political boundaries of the Kingdom of Siam at the present
date. Within the last few months the area of Siamese territory has been
still further modified, and its diminished extent, as compared with what
it Was some years ago is carefully taken into account in estimating the
constituent elements of the present flora, and in duly recording the num-
ber of plants which may be rightly considered as oceurring within its poli-
tico-geographical limits. By the Franco-Siamese Treaty of 7 Oct. 1902,
which was ratified in July 1903, a triangular wedge of Siam, situated
between Cambodia and the River Mekong was abandoned and incorpora-
ted in the Lao Province of French Indo-China. In this way the eastern
boundary of Siam was «rectified ». A few weeks aflerwards, the two sou-
thernmost distriets of Lower Siam, Kelantan and Tringganu, were {rans-
ferred from Siamese control to the administration of British Malaya. This
gives the country a more natural frontier on its southern borders.
A preliminary note on the Botany of Siam was published recently in
the Journal of Botany (Sept. 1903, p. 306). It is not necessary to repeat
here the information therein given. The carliest available material for
the Flora of Siam is to be found in Retz’s Observationes Botanicæ. In a
special appendix Lo the third fasciculus, dated 1783, is a paper by König,
consisting of a description of 21 plants. Of these, nine are from Siam,
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 3, 29 février 190%. 15
215 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
apparently from the island of Junk Seylan. König’s manuscripts and
plants are in the Herbarium of the Natural History Museum, London (a
fact apparently unknown to Alphonse de Candolle, who omits any refe-
rence to the collection in his Phytographie). The plants are sorry speci-
mens, comparatively useless for diseriminalion, and only of interest to
the botanical antiquarian. The manuscripts are badly compiled, written
in à jargon patois, and often illegible. Among the many volumes of these
manuseripts, are three dissertations which deal with Siamese plants:
1. Plantæ Itineris Siamensis, vol. HE 59-113, vol. XII, 1-42; 2. Descrip-
tiones plantarum et animalium in itinere Siam, anno 1779, vol. IV, 1-54 ;
3. Voyage to Siam, 1778-1779, in vol. II, 14-180, and continued in some
other volumes. As Lo the plants, after comparing three with their cita-
tions in Hooker’s Fl. of British India, vol. VI, and finding them hope-
lessly at variance, both as to numbers, localities, etc. further search
among the tangled scraps was given up as an unprofitable waste of time.
In the above work also, Finlayson’s plants (1821-23) are recorded as from
Siam. This, however, is based on the erroneous statement of Wallich.
Finlayson was attached to the Siamese Mission, but a reference to the
original route-map shows that all his plants were collected in Burma and
Cambodia. A small collection from « Upper Siam », in Kew. Herbarium,
made by the late Mr. FE. H. Smiles in 1893, and received at Kew in the
following year, is also based on a geographical error. The collector pos-
sessed no reliable map: as the various localities given on the labels fixed
to plants show that they are in a district of French Indo-China for beyond
the frontiers of Siam. ;
- This list been prepared entirely in Kew Herbarium, and from the
material therein accumulated. The sets which afford specimens of plants
collected in Siam are given in detail below.
. Curtis, Charles. — His Malayan collections (1881-1899) include several
plants from the Langkawi Islands, off the west coast of Lower Siam, and
from the Kedah disirict on the mainland opposite, beyond the northern
frontier of British Malaya.
Murton, H. J. — A set of plants received at Kew in 1878-82.
Pierre, Dr. L. — Various sets of plants received at Kew, 1880-1599.
The set dated 1882 includes only twenty-seven sheets of Dicotyledons,
and there are no Monocotyledons. All the other specimens in this set :
were collected in Cochin-China and Cambodia.
- Schomburgk, Sir Robert Hermann, British Consul at Bangkok. — Of
this seLof three hundred and forty-five numbered sheets, collected at Aden,
(3) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 219
Singapore. in Penang, and Siam, two hundred and thirty-nine sheets
(nos. 104-342) are of specimens collected in Siam, many near Bangkok,
and some in the province of Angkor (mostly dated 1859). Several of
these. however, though appearing by name in the manuscript list, are
not to be found in the Herbarium. They were probably poor specimens
or {00 much damaged to be laid in and incorporaled in the general col-
lections. The list therefore is a complete record of specimens received, of
which some were put aside. This able diplomatist is not to be confused
with Sir Richard Schomburgk, who collected in N. Australia and Poly-
nesia.
Teysmann, J, E. — A set of Malayan plants, mostly from the Dutch
possessions, but including some collected in Siam, received at Kew in
‚1878.
Wray. Leonard, Junr. — His Malayan collections (1884-1895) include
some plants from the Kedah and Patani districts, north of the Siamese
territory visited by Mr. H. N. Ridley.
Zimmermann, Dr. Albrecht. — A set recently purchased for the Kew
Herbarium, and at present being sorted and laid in. The collection inclu-
des many plants collected in Siam, in the area extending round
Bangkok.
The only important contributions to the botany of Siam, which have
been published, include a few papers by Mr. H. N. Ridley in the Journal
of the Linnean Society and in recent volumes of the Journal of Botany.
and an account of the Flora of Koh Chang, investigated by the Danish
Scientific Expedition of 1899-1900, and now being written up in the.
pages of the Botamsk Tidsskrift of Kopenhagen, from May 1901 to the
present date, by Mr. J. Schmidt, with several co-workers. This useful list
is referred to throughout in the abbreviated form of « F.K. C. »
Two exiensive local floras include also some Siam plants, and are fre-
quently quoted :
Sir J. D. Hooker, Flora a British India (1872-1897), — cited as Fl.
Brit. Ind.
L. Pierre, Flore forestière de la Cochinchine (1880-1899), — cited as
Fl. For. Coch.
The arrangement of families and genera is that of Engler and Pranil in
Die Natürlichen Pflanzenfamilien. Under each genus the species are
given alphabetically, as in Mr. W. B. Hemsley’s Index Floræ Sinensis.
and they are numbered consecutively from first to last. The native Sia-
mese and Malay names are frequenily given.
220
Noms
siamois.
Ban
Muang
Phu
Kao
Nam
Pak
Lem
Toule
| Koh
Klong
| Ao
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze -SER.).
Noms
malais.
Kampong
Kota
Gunong
Bukit
Sungie
Kwala
Tanjong
Tao
Pulo
Hoa
Kwala?
Termes géographiques.
Équivalents français.
village
ville
montagne
colline
fleuve
embouchure
cap ou pointe
lac
ile
canal ou anse
baie
|
Equivalents anglais.
village
town
mountain
hill
river
river-mouth
cape or headland
lake
island
canal or creek
bay
©
MONOCOTYLEDONES
SugcLass. LEPTOCHLAMYDEZÆ
Ord. Pandanales.
Fam. 1. PANDANACEÆ
(x)
|
|
;
|
|
|
|
{
|
|
|
1. Pandanus odoratissimus L. f. — Siam (ex Warburg Pandanaceæ, p. 912
[1900}). In Warburg’s monograph this species is called « P. fectorius », one of
Solander’s manuscript names, only bronght to notice by Prof. I. B. Balfour in
1878. Native name, « Pandan Duri ».
9. Pandanus Siamensis Williams nom. nov. !:
— P. Kaida Kurz in Journ.
Asiat. Soc. Bengal, XXXVII, 2, p. 148 (1869), et in Flora, 1869, p. 452. Siam
(Teysmann ap. Warburg, |. c., p. 52). Unfortunately Kurz's name is untenable.
The Indian name of « Kaida » is applied by the natives to the previous species,
and in the same sensa was taken up by Rheede, Hort. Malabar. II, tt. 1-5 (1679).
Ray also refers to the same plant as « Frutex indicus fructu aggregato conoide
Kaida dietus ». The present species is only known from Siam.
1 he type specimens of William’s new species are in the Kew Herbarium.
y
(5) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 221
Ord. Fluviales.
Fam. 2. POTAMOGETONACEZÆ
3. Diplanthera uninervis (Forsk.) Williams nom. nov. —FK €. V. p. 262
{« Halodule uninervis »).
Syn. Zostera uninervis Forsk. (1775): Diplanthera tridentata Steinh. (1838) :
Diplanthera Madagascariensis Steud. (1840): Halodule australis Miq. (1859):
Halodule Wiightii Aschers. (1868); Halodule uninervis Boiss. (1884); Cymodo-
cea australes Trimen, Cat. Fl. Ceyl., p. 99, ex Journ. Asiat. Soc. Cevlon (1885),
— a name omitled from Index Kewensis.
Ord. Glumales.
Fam. 3. GRAMINACEÆ
Trib. MAYDEx
4. Coix lacrima-Jobi I. — KF K C. II, p. 95.
Trib. ANDROPOGONER
5. Dimeria ornithopoda var. tenera Trin. (sp.): Hack. Andropogoneæ,
p. 81 (1889). — FKC. II, p. 95.
6. Imperata arundinacea var. Koenigii Beauv. (sp.): Benth. (var.), cfr.
Hack. Andropogoneæ, p. 94 (1889). — F K C. IH, p. 95.
7. Pogonatherum saccharoideum var. crinitum (Kunth) Williams var.
nov. — F K C. IH, p. 95 (« Pogonatherum saccharotdeum var. monandrum »).
Syn. Andropogon crinitus Thunb. (1784); Andropogon monandrus Roxb.
(1820); Pollinia monandra Spreng. {1825): Pogonatherum erinitum Kunth
(1833); Pogonatherum saccharoideum var. monandrum Hack., Andropogoneæ,
p. 193 (1889).
8. Apluda varia var. aristata Hack.. I. c.. p. 199. — Bangkok (Schom-
burgk, n. 183).
9. Ischæmum muticum L. — F K C. HE, p. 95.
10. Andropogon contortus |. — Bangkok (Schomburgk. n. 182).
11. Andropogon sorghum Brot. — F K C. III, p. 96.
Syn. Holeus Sorghum L.: Sorghum vulgare Pers.
Trib. ARUNDINELLEZ ! Williams
12. Thysanolæna acarifera Arm. et Nees. — F K C. II, p. 96.
1 Syn. Tristegine Link, Hort. Bot. Berolin., p. 230, p. p. (1827); Trestegineæ
Nees in Hook. et Arn., Bot. Beechey Voy. p. 237 (1844). The generic name of
1O :
©
©
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (6)
Trıb. Panicezæ
13. Paspalum distichum IL. — F K C. IH, p. 96.
14. Paspalum longifolium Roxb. — FK C. IH, p. 96.
15. Paspalum scrobiculatum L. — FKC. IH, p. 96. Bangkok (Schom-
burgk, n. 336).
16. Isachne meneritana Poir. Encyel. Meth. Bot. suppl. HE, p. 185 (1813).
— F K C. IH, p. 96 (« Isachme miliacea »).
Var. dispar Williams. — FKÜ. (« Isachne miliacea var. dispar »).
17. Isachne Schmidtii Hack. n. sp. — FKC. III, p. 97.
18. Panicum barbatum Kunth. — F K C. Il, p. 97 (« Panicum heteran-
thum »).
19. Panicum colonum L.— Bangkok (Schomburgk, n.337). FKC. HE p. 97.
20. Panicum flavescens Swartz. — Frontiers of Siam (Finlayson, in herb.
Wallich).
21. Panicum indicum L. — FR C. I, p. 98.
. Panicum interruptum. — F K C. Ill, p. 98.
. Panicum ovalifolium Poir. — FKC. III, p. 98.
. Panicum pilipes Nees et Arn. — F K C. Ill, p. 99.
. Panicum radicans Retz. — Canals near Bangkok (Schomburgk, n. 179).
. Panicum repens L. — Bangkok (Schomburgk, n. 181).
. Panicum sanguinale var. Timorense (Kunth) Hackel inFKC. Il, p. 97.
. Panicum sarmentosum Roxb. — FK C. III, p. 98.
. Panicum Schmidtii Hack. in F K. C. II, p. 9.
30. Panicum trigonum Retz. — F K C. IH, p. 99.
_ 31. Panicum zizanioides H. B. et K. — F K C. UI, p. 98 (« Panicum
Ridleyi Hack., n. sp. »).
32. Ichnanthus pailens Munro. — F K C. Ill, p. 99.
33. Oplismenus compositus Beauv. — KF K C. IH, p. 99.
34. Stenotaphrum Helferi Munro ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VIE, p. 91
(1896). — Kedah district, north of the state of Perak, in Lawer Siam, 1881
(King’s colleetor, n. 1713).
35. Spinifex squarrosus L. — Anhin‘in Battambong (Schomburgk, n. 263).
RAR CI DA 00:
IS A9 19 19 RO 19 19 18
© OO SI VD m C2 19
Trib. ORvzEz
36. Leptaspis urceolata Brown. — KF K C. IE, p. 100.
37. Oryza sativa L. — Rice is the chief export of the country. F K C. IH,
p. 100.
Trisiegis Nees (1820) is now dispossessed by Melinis Beauv. (1812), which
includes only a single species. I therefore suggest that the new tribe-name requi-
red should be based on Arundinella, the largest genus of the group, which
includes about 30 species.
(7) F. N: WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 223
Trib. AVENEZ
38. Coelachne pulchella Brown et var. simpliciuscula Hook. f. —
FKC. II,;p.:400.
Trib. CHLORIDEZ
39. Dactylon officinale Vill. — F K C. IN, p. 100 (« Cynodon Dacty-
ton »). The name of this genus is written « Dactylus » by Aschersen, which
though philologically more correct is too like Dactylis L. — Villars wrote « Dac-
tilon », which was corrected by Remer et Schultes, Syst. Veg., II, p. 411
(4817), as written Dactylon long ago by Bauhin and by Morison.
40. Eleusine indica Gärtn. — FK C. II, p. 100.
Trib. Testuck&
. #1. Neyraudia madagascariensis Hook. f. Fl. Brit. Ind. VII, p. 305
(1897). — F K C. IN, p. 100 (« Arundo madagascariensis »).
42. Eragrostis unioloides Nces. — F K C. IH, p. 101.
13. Centotheca lappacea Beauv. — FKC. IE p. 101.
4%. Lophatherum gracile Brongn. — F K C. III, p. 101.
Trib. HorpEE£
15. Lepturus repens Brown. — F K C. IH, p. 10.
Trib. BAMBUSEE
46. Bambusa Wrayi Stapf, in Kew Bulletin, 1893, p. 414: et in Hook. f,
le. Plant. 2253. — Mt. Inas, at the source of the Salama river and at the source
of the Plus river, 1892, at 1350-1650 metres (L. Wray junr., Perak Mus. herb.,
FI. Malay Penins. n. 4166). These two localities are on both sides of the line
which divides Lower Siam from British Malaya, respectively the Siamese pro-
vince of Kedah and the Malayan state of Perak. It is used by the native Semangs
to make blowpipes, called by them « buloh versumpitan ». See also Gamble
Bamb. Brit. Ind., p. 90, t. 46.
47. Thyrsostachys Siamensis Gamble Bamb. Brit. Ind. p. 59, t. 51, in
Ann. Roy. Bot. Gard. Calcutta, VII (1896). — Upper Siam, near the Burmese
rontier.
Fam. 4. CYPERACEÆ
Trib. HYPOLYTREZ
48. Hypolytrum latifolium Pers. — F KÜ. II, p. 92.
- Trib. SCHRERIR
49. Pycreus polystachyus Beauv. — F K C. II, p. 81.
224 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e siür.). (8)
50. Pycreus sulcinux C. B. Clarke in Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 393
(Sept. 1893). — F K C. II. p. 82.
51. Cyperus dilutus Vahl. — FKC. III, p. 83 (« Mariscus microcephalus »).
An alleged earlier name for this species is Cyperus compactus Retz, Obs. Bot.
V, p. 10 (4789); but, as Mr. C. B. Clarke informs me, it is a name of uncer-
tain application, and is best dropped. Mr. Clarke only quotes the name « fide
auctorum », and further points out that it is evidently based on a fragment of a
specimen, and not on the examinatioa of a whole plant, which has many heads,
and not a solitary small one.
52. Cyperus exaltatus Retz var. digynus (Boeckl.) Williams var. nov. —
Banks of R. Mekong, a form with palish scales (Kuntze Rev. Gen. Plant.,
p. 748 (1891), « Cyperus alopecuroides (non Rottb.) Roxb. Hort. Bengla., var.
digynus Boeckl., forma pallıda »).
..d3. Cyperus haspan L. — FK C. II, p. 82. A pest in rice-fields.
54. Cyperus monocephalus F. Muell. — Bangkok (Schomburgk, n. 527).
F K C. Il, p. 80 (« Kyllinga monocephala »).
Pax, in Engler and Prantl’s Natürl. Pflanzenf., sinks Pycreus and Mariscus in
Cyperus. Mr. €. B. Clarke, white admitting the feasibility of sinking Mariseus,
thinks that Pycreus certainly should be kept up as a distinct genus, and has
suggested to me that if Mariscus goes, then Kyllinga should also be sunk in
Cyperus. The suggestion is here carried out. Kyllinga monocephala has already
been listed under Gyperus by F. V. Mueller, whose authority therefore now
stands in the transfer of the species to the other genus. Another name will then
be required for Cyperus monocephalus Baker, in Journ. Linn. Soc. XXI, p. 531,
a Madagascar plant described 13 years afterwards, and for which on account of
its numerous spikelets I propose the name of Cyperus spiculosus, a name for-
merly applied by Reichenbach to a garden form of Cyperus congestus Vahl.
« Once a synonym, always a synonym » can never be accepted as a working
rule in a large genus like Cyperus, as it would preclude the use of a number of
suitable and characteristic specific names.
55. Cyperus pennatus Lamk. (4794). — FKC. II, p. 82 (« Mariscus
albescens Gaudich. » |1826]).
In transferring Mariscus albescens to Cyperus, there seems little doubt about
the above being the correct name under the genus.
56. Fuirena glomerata Lamk. — F K C. II, p. 90. A rice-field weed.
57. Heleocharis capitata Brown. — F K C. IH, p. 84.
98. Heleocharis chætaria Rem. et Schult. — EF K C. Il, p. 8%.
59. Heleocharis equisetina J. et C. Presl. — F K C. IT, p. 85.
60. Fimbristylis cymosa Brown. — FKC. Ill, p. 89; et var. subcapitata
C. B. Clarke, in F K C. IE, p. 90.
61. Fimbristylis diphylla Vahl. — F K C. Ill, p. 85.
62. Fimbristylis ferruginea Vahl. — F K C. ill, p. 88.
(9) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM, 225
63. Fimbristylis Hookeriana Bœckl. — FKC. UI, p. 87.
64. Fimbristylis miliacea Vahl. — K K C. IH, p. 89.
65. Fimbristylis polytrichoides Brown. — F K C. IT, p. 88.
66. Fimbristylis fusca (Nees) C. B. Clarke in Hook. f. — Tonkya-
ghat, adjoining the Karen country, in the extreme N. W. of Siam (Kurz, n..623).
Syn. Gussonea paueiflora Brongn. (1828); Schenus puberulus C. A. Mey.
(1830); Abildgaardia fusca Nees (183%); Abildyaardia pauciflora Kunth (1837) ;
Fimbrisiylis Kampheveneri (1884); Fimbristylis fusca C. B. Clarke in Hook. f.
Fl. Brit. Ind. VI, p. 649 (1895), et in Journ. Linn. Soc. XXXIV, p, 72 (1898). —
The earliest specific names (under Gussonea and Schenus) are already preoccupied.
67. Fimbristylis spathacea Roth. — FK C. II, p. 87.
Trib. BHYXcHospoRE®
68. Remirea maritima Aubl. — K K C. II, p. 92.
69. Rhynchospora aurea Vahl. — KF K C. I, p. 9.
Trib. ScLEriE.®
70. Scleria lævis Retz. — K K C. HE, p. 93. In the Chang specimens the
uppermost leaves below the bracts are not imperfeelly lernate.
71. Scleria multifoliata Ba@ckl. — FR C. IH, p. 93.
Trib. Carıcka
72. Carex indica ,..— K K C. IH, p. 94.
Var. læte-brunnea C. B. Clarke in Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI. p. 715 (Apr.
1894), el in Journ. Linn. Soc. XXXIV.p. 115 (Nov. 1898). -— R. Salween, sepa-
rating Burma from Siam (Wallich, n. 3533, — in the Fl. Brit. Ind. Mr. Clarke
refers {hese specimens to var. Milnei). Kedah Peak, some distance from the state
of Perak (Ridley, n. 5147).
73. Carex malaccensis (.. B. Clarke in Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 722
(Apr. 1894), et in Journ. Linn. Soc. XXXIV, p. 121 (Nov. 1898). — Lang-
_ kawi Islands, 1888 (Curtis, n. 1669). Some other specific name would have been
more suitable, as the plant is found in Siam, and not in Malacca. |
Ord. Restionales.
Fam. 5. FLAGELLARIACEÆ
7h. Flagellaria indica L. — On canals near Bangkok (Schomburgk, n. 127,
specimen non kept).
Ord. Arales.
Fam. 6. LEMNACEÆ
75. Lemna paucicostata Hegelm. — FKC. V, p. 261.
226 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (10)
Fam. 7. ARACEE
Subfam. Pothine.
76. Pothos scandens L. — KF K C. V, p. 272. A form with narrower
leaves.
77. Anadendrum angustifolium Engl. in F K C. V.p. 272.
78. Anadendrum montanum Schott. — F K C. V, p. 292.
Engler spells the name of this genus «Anadendron» for Anadendrum.
This is undesirable, as there is an earlier genus Anodendron (1844), belonging
to Apocynaceæ; and as both were originally written, there is sufficient diffe-
rence in the spelling to keep up both as names of admitted genera. Wight
also (1850) wrongly wrote the name of the Apocynaceous genus « Anadendrum ».
thus making it exactly similar to Engler’s altered spelling of the other.
Subfam. Monsterine.
79. Rhaphidophora Beccarii Engl. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI,
p. 546).
80. Rhaphidophora peepla Schott. — F K C. V, p. 272.
81. Scindapsus Siamensis Engel. in F K C. V. p. 273.
Subfam. Dracontiine.
82. Lasia aculeata Lour. — Bangkok (Schomburgk, n. 220).
83. Pseudodracontium Harmandii var. Schmidtii Engl. in F K C. V.
p. 273.
84. Hydrosme longituberosa Engl. n. sp. in F K C. V, p. 273.
Subfam. Philodendrine.
85, 86. Homalomena brevispatha Engl.: Homalomena truncata
(Schott) Hook. f. — F K C. V, pp. 274, 275.
87. Aglaonema costatum N. E. Brown in Gard. Chron. 2 Apr. 1892. —
1892. — Damp shady places at the foot of limestone hills, Coah, in the Lang-
kawi Islands, 1892 (Curtis n. 2813).
88. Aglaonema hospitum Williams, n. sp. — Caudiculus non visus.
Folia approximata Juteo-maculata: petiolus imo breviter vaginatus : lamina
petiolo paullulum longior, membranacea obliqua lanceolata inæquilatera, basi
anguste rotundata, apice leviter curvata acuminata acuta, nervis lateralibus pri- .
mariis (4-5) adscendentibus. Pedunculus spadice multum longior ; cataphylla
peduneulo breviora, spatham haud attingentia. Spatha oblonga obtusa hreviter
apiculata. Spadix longe slipilata, tandem spatham superans. Ovaria breviter
ovoidea, stigmate crasso discoideo medio excavato coronata. Inflorescentia mas-
cula eylindrica obtusa. — Petiolus 18-22 em. : lamina 19-24 em. X 9 1/2-7 em.:
(14) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 227
vagina 2 cm.; pedunculus 40 cm.: cataphylla 6 cm.; spatha tota 32-38 mm. ;
spadicis stipes 11 mm.; inflor. feminea 8 mm., inflor. mascula 10 mm.
Deseribed from specimens grown in the Hongkong Botanic Garden (1888, n. 59),
« received from Bangkok several years ago », as stated on the label. Its specific
name 1s from its being an alien guest in the place where il was grown.
Allied to Aglaonema simplex and Aglaonema tenuipes : and though. nearer to
Ihe former it is quite different from both. Among its divergent characters are
the long stalk of the spadix, and still more so the short petiolar sheath, which
involves no more than a tenth part of its length.
89. Aglaonema malaccense Schott in Bonplandia, 1859, p. 30. — Ton-
kyaghat, adjoining the Karen country, in the extreme N. W. of Siam (Kurz,
n. 263). In Herb. Kew. there are specimens from Pegu, Mergui Archipelago,
Perak, and other parts of British Malaya, and it extends also to Sumatra and
. Borneo. Being thus widely distributed, it probably oceurs in Lower Siam also,
although I have not seen specimens.
Syn. Aglaonema Schottianum Miq.. Fl. Ind. Bat. III, p. 216 (1859), Engl.,
Araceæ, p. 410: Aglaonema propinguum Schott, in Ann. Mus. Lugd. Bot. I,
p. 280 (1863-64).
90. Aglaonema rotundum N. E. Brown in Gard. Chron. 22 July, 1893.
— Described from specimens grown by Mrs. Veitch and Sons, probably from the
Langkawi Islands. The author says, «I think it is not improbable that it
comes from some part of the Malav Peninsula, or one of the islands along its
Coast. »
91, 92. Aglaonema tenuipes, Aglaonema Siamense Engl. n. spp. in
ERGC.\WV, p. 275.
Subfam. Coiocasiinæ.
93. Steudnera capitellata Hook. f. FI. Brit. Ind. VI, p. 521 (Sept. 1893).
— Evergreen foresis at. Tonkva-ghat, adjoining the Karen country, in the
extreme N. W. of Siam (kurz, Ie. in Herb. Calcutta).
94. Alocasia acuminata Schott. — Kogan, on the R. Salween, which here
separates Lower Burma from Siam (Wallich, n. 8946).
95. Alocasia fornicata Schott. — F K C. V, p. 276.
96. Alocasia indica Schott. — F K C. V, p. 275.
97. Alocasia longiloba Miq. — F K C. V, p. 276.
98. Hapaline Brownii Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 546 (Sept. 1893).
— Kedah district in Lower Siam, from 30 to 450 metres (Sir G. King's collector).
Named after Mr. N. E. Brown of Kew. The locality can hardly be considered
to be within even « the sphere of influence » of British India.
Subfam. Arine.
99. Typhonium trilobatum Schott. — Bangkok, 1859 (Schomburgk,
n. 334). Bangkok, 1869 (Wawra, nn. 359, 447).
228 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). (12)
Syn. Typhonium Siamense Engl., Araceæ p. 615 (1879). This species was
founded on Schomburgk’s specimens; but, in F!. Brit. Ind. VI, is reduced to
Typhonium trilobatum. An examination of specimens of both in Herb. Kew.
leaves no doubt as to their identity.
100. Arisæma fimbriatum Mast. — Langkawi Islands : on Teruto, 1888
(Curtis n. 1679) limesione ou Kasum, 1897 (Curtis nn. 3281, 8941), on Lang-
kawi (ex hort. Sander), — see Hooker, Fl. Brit. Ind. VI, p. 502 (Sept. 1893).
Subfam. Pistiine.
101. Pistia stratiotes L. — F K C. V. p. 276.
Ord. Palmales.
Fam. 8. PALMACEÆ
102. Phoenix paludosa Roxb. — Aesturial shores of Siam (ex Hook. f. Fi.
Brit. Ind. VI, p. 427 [1892]). Base of Kedah Peak (Ridley).
Syn. Phœnix Siamensis Mig. ex Hook. f., 1. c.
105. Licuala paludosa Griff. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 431
[1892]).
104. Zalacca edulis Blume. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 473
11893], « Zalacca Wallichiana »).
Pinanga maculata Porte. — Kedah, Lower Siam (Murton, Cat. Bot. Gard.
Singapore, 1879, p. 33).
Stscrass. EUCHLAMYDEÆ.
Ord. Xyridales.
Fam. 9 XYRIDACEÆ
Until more is known of ils affinities, which are obscure, {his small family,
with the habit of Grasses, which includes marsh-plants with conspicuous but
somewhat chaffy perigone with the outer series of stamens wanting, and leaves
crowded at the base of stiff stems, not succulent as in Commelinaceæ, is better
placed in an order by itself, as representing an aberrant but distinet group.
105. Xyris pauciflora W. — Kedah Peak, at 900 metres, 1893 (Ridley).
Ord. Commelinales.
Fam. 10. COMMELINACEÆ
106. Aneilema Loureirii Hance. — Anhin, in the province of Batlambong
(Schomburgk, n. 282); and ex Hook f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 375.
(13) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 229
107. Aneilema nudiflorum var. bracteatum €. B. Clarke, Commelina-
ceæ, p. 211 (1881). — Bangkok (Schomburgk. n. 329).
108 Aneilema ovatum C. B. Clarke, Commel. ei Cyrtand. Bengal., t. 25
(187%); Commelinaceæ, p. 218. — Angkor, 1878 (Lebeuf); and ex Hook f. F1.
Brit. Ind. VI, p. 382.
109. Cyanotis axillaris J. A. et J. H. Schult. — Bangkok (Schomburgk,
n. 330, — nole on another sheet that the specimen was thrown away). Ruins at
Angkor, 1878 (Lebeuf, n. 644).
110. Cyanotis cristata J. A. et J. H. Schult. Syst. Veg. (olim Rem. et
Sehult.) VII, p. 1150 (1830). — Cape Liant, on the Gulf of Siam, 1882 (Murton,
n. 31).
The specimen in Herb. Kew. is a small and stunted form of the species. In
Index Kewensis, both these species are altributed to Don, Prodr. fl. Nepal.
(1825). But. on reference to this work, it is not clear whether Don transferred
these two plants from Tradescantia to Cyanotis.
111. Spatholirion ornatum Ridley in Journ. Bot., 1896, p. 329, t. 360. —
Tomoh, in the Legeh region of Lower Siam (A. D. Machado). This locality is on
the confines of the Patani and Kelanlan districts. and I am unable to ascertain
whether it is in the « Kelanlan area» transferred a few months ago from Siamese
adminisiration to British Malaya. It is to the north-east of the natural water-
shed of Kelantan and Tringganu. It was sent by Mr. Machado to ihe Botanie
Garden of Singapore in 1894, where in due course it flowered.
Ord. Pontederiales.
Fam. 11. PONTEDERIACEE
Like Xyridaceæ, this small family, of not more than 30 species, is better pla-
ced in an order by itself, as a group of a distinet type.
112. Moncchoria hastata Solms. — F K C. V, p. 262; in pools.
113. Monochoria vaginalis var. plantaginea (Roxb. 1832) Solms. —
F K-C. V, p. 262; in pools.
Ord. Liliales.
Fam, 12. MELANTHACEÆ
114. Gloriosa superba L. — On the label of a Singapore specimen, n. 345,
Schomburgk has written, «very abundant at Anhin, in Siam. »
Fam. 13. LILIACEÆ
115. Dicranella nemorosa Lamk. — Kurik-kome, on limestone hills, at
600 metres (Parish, n. 246).
230 5 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (206, SER.). (14)
-416. Allium tuberosum Roxb. — Bangkok (Schomburgk, n. 326), and -ex
Hooker Fl. Brit. Ind. VI, p. 345 (1892). Possiblv this ıs a form of A. odorum
L., modified by eultivation.
117. Dracæna gracilis Hook. 1. Fl. Brit. Ind. VI, p. 330 (July 1892). —
Two mountain forms of this plant occur in Lower Siam. —.{a) a tall long-
branched shrub, with -broad oblong or lanceolate duli green leaves as much: as
15 em. long by 6 cm. broad; panicle long, lax, pendent, and spreading with
very slender branches: flowers rather distant, yellow or greenish-white, 24 mm.
long, en slender pedicels : it occurs on Kedah Peak (Ridley, in Journ. Bot. 1896,
p.:467). (b) is a smaller form, which also occurs on Kedah Peak at 900 metres
(Ridley, 1. c., p. 167), it as narrow lanceolate acuminate leaves 12 cm. long by
4 cm. across, with à smaller panicle and smaller fiowers.
‘ Native name «andong», which is. however. also-appiied to Gordyline ferrea
€. Koch.
Syn. D. atropurpurea var. gracilis Baker in Journ. Bot. 1875, p. 264.
118. Dracæna Porteri Baker. — Kedah, in Lower Siam (ex Hook. f. Fl.
Brit. Ind. VI, p. 330). Native name «Jarom-Jarom Padang» (ex Ridley, in
Journ. Bot. 1896, p. 165). At Pecha Kuh, 20 miles north of Chantabun
(Murton, n. 99).
‚119. Dracæna Siamica Rid!. in Journ. Bot. 1896, p. 166. — Pungah (Cur-
tis, n. 2945). In:bud this plant looks like a young specimen of Dracæna Cant-
leyi Baker. Native name « Chemou ».
120. Dracæna yuccifolia Ridl. in Journ. Bot. 1896, p. 168 (yuccæfolia).
— On limestone rocks at Ghirbee, Lower Siam (Curtis, 4893, u. 2935). The
leaves resemble those of some Yucca rather than those of a Dracana.
Fam. 44. ASPARAGACEÆ
121. Asparagus racemosus Willd. — Anhin in the province of Battam-
bong (Schomburgk, n. 250). Langkawi Islands, 1888, on limenstone rocks (Cur-
lis, n. 167%).
Fam. 15. SMILACACEÆ
122. Smilax Kingii Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 307 (July 1892). —
Kedah district (King's collector).
Fam. 16. HYPOXIDACEÆ
1493. Hypoxis aurea Lour. — Bangtaphan, on the west coast of Upper
Siam. Sent by Dr. Keith to the Botanic Garden of Singapore (H. N. Ridley).
Fam. 17. TACCACEÆ
12%. Tacca viridis Hemsl. in Hook. f. Ie. Plant. 2513-16 (Feb. 1897. —
(15) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU, SIAM. 294
Trang (Goldham, 1896). Described from living specimens grown in Kew Gar-
dens, sent from Siam.
Ord. Amomales.
Fam. 18. MUSACEÆ
125. Musa sapientum Linn. — Bananas are commonly cullivated in Sia-
mese villages. Wild bananas are aiso stated to oceur in the jungle of Chang
Island.
Fam. 19. ZINGIBERACEÆ
126. Alpinia comosa Ridl. in Journ. nn Asial. Soc. Strails Br., 1899,
p. 170. — Kedah Peak, in forests. ANS
127. Alpinia conchigera Griff. — On the banks of canals near Ba
(Schomburgk, n. 123, n. 328). See also Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p.:283.
128. Alpinia galanga Swartz. — Widely” cullivated in. Siam, where it
also occurs wild (see Hook. f, Fl. Brit. Ind. VI, p. 253).
129. Alpinia macroura K. Schum. in F K C. V, p. 268.
130. Alpinia oxymitra K. Schum. in F K C. V, p. 268.
131. Alpinia scabra Baker in Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 256 (1893). —
On Kedah Peak (Ridley in Journ. Roy. Asiat. Soc. Siraits Br., 1899, p. 164).
132. Alpinia zingiberina look. f. Bot. Mag. t. 6944 (July 1887). — Bang-
kok (Schomburgk, n. 339). In the Siamese section of the Health Exibition, at
Earl’s Court, in 1884, some rhizomes were on view, as a commercial product,
under the name of « Siam ginger ». Some were fresh enough to be sent to Kew
for experimental raising. This was fortunately successful, and they: produced
flowering stems in 1886..On being taken to the Herbarium, the specimens were
identified with Schomburgk’s n. 339, and afterwards described and figured, as
noted above.
133. Geostachys rupestris Ridl. in Journ. Roy. Asiat. Soc. Straits Br.,
1899, p. 159. — Kedah Peak, 1893, at 900-1200 metres.
133 a. Elettariopsis Schmidtii K. Schum. in F K C. V, p. 269.
15%. Amomum hirticalyx K. Schum. in F K C. V, p. 269.
135. Amomum Koenigii J. A. et J. H. Schuli. — Island of Junk Seylan,
off the west coast of Lower Siam (Kænig).
. Syn. — Amomum n. 5, Kœnig in Retz, Obs. Bot. Ill, p. a ‚app. -« In nemo-
rosis prope Young Ceylon ».
136. Amomum littorale Koenig. — Island of Junk Seylan (Koenig).
These two plants are quite different though found on the same small Siamese
island. The former has been briefly described again by Mr. J. G. Baker (Hook. 1.
Fl. Brit. Ind. VI, p. 237), as though it were a new species, Schultes’ description
of the same specimens having been overlooked Moreover, they are not found
232 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sur.) - (16}
in Tenasserim, but within Siamese territory. It is misquoted by Mr. Baker as
« Amomum n. 57 ».
137. Amomum uliginosum Kamig. — Raput Nok. on the island of Junk
Seylan, 1779 (Kenig). Yan in Kedah (Ridley in Journ. Roy. Asiat. Soc. Straits
Br., 1899, p. 136). Native names, — Pua Hijau, Pua Gajah, and Tepus merah.
138. Hedychium collinum Ridl. in Journ. Roy. Asial. Soc. Straits Br.,
1899, p. 103. — Kedalı Peak, at 1200 metres.
139. Hedychium longicornutum Baker in Hook. f. Fl. Beit. Ind. VI,
p. 228 (July 1892). — Tomoh in Pataui province (Machado ex Ridley. 1. e.).
Widely scattered over nearly all of Ihe Malav Peninsula The roots are used in
cases of ear-ache, and as a vermifuge. Native names, — Tepus Lada, and Ubat
Chaching.
140. Camptandra parvula Ridl. in Journ. Roy. Asial. Soc. Straits Br.,
1899, p. 103. — Tomoh in Patani province (Machado).
141. Kæmpferia glauca Ridl. I. e., p. 106. — Abundantiv on the lime-
stone rocks of Kasum, Langkawi Islands (Curtis).
142. Kæmpferia ovalifolia Roxb. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI.
p. 219).
143. Kæmpferia pulchra Ridl. in Journ. Roy. Asial. Soc. Straits Br.
1899, p. 106. — Bangtaphan, very common in dry places (Dr. Keith). Lang-
kawi Islands (Curtis).
144. Gastrochilus albo-sanguinea Ridl.. |. c., p. 141. — Langkawi
Islands (Curtis, n. 2677).
145. Gastrochilus Curtisii Hook. f. Bot. Mag. t. 7363 (189%). — Lang-
kawi Islands, on limestone rocks (Curtis. n. 2896).
146. Gastrochilus ochroleuca Ridl. I. e., p. 110. — Between Kasum
and Pungah, Lower Siam (Curtis). Deseribed from speeimens which flowered
in Penang Botanic Garden, in 1896.
147. Stahlianthus campanulatus Kuntze Rev. Gen. Plant. II, p. 697
(1891). — Angkor.
148. Curcuma alismatifolia Gagnepain in Bull. Soc. Bot. France, 1903.
p. 259. — Anhin, in the province of Batlambong (Schomburgk, n. 285).
149. Curcuma aromatica Salisb. — F K C. V. p. 268. Besides being found
wild, it is extensively eultivated in Siam.
150. Curcuma parviflora Wall. — Bangtaphan (Dr. Keith).
150a. Curcuma zedoaria Rosc. — Banglaphan (Dr. Keith). Yan in Kedah
(Bidley in Journ. Roy. Asiat. Soc. Straits Br., 1899, p. 119). Malay name.
« Temu Lawas ».
151. Globba calophylla Ridl. 1. €, p. 93. — Pungah, in Lower Siam
(Curtis, n. 3286).
-452. Globba integra Ridl. |. e.. p. 9%. — Bangtaphan, common along
the Ba Quean stream (Dr. Keith).
(à suivre.)
ro
(IP)
Q2
QUELQUES POINTS
DE
. NOMENCLATURE ALGOLOGIQUE
PAR
KR. CHODAT
I. Sphærocystis Chod. ou Glœococeus A. Braun?
Dans le paragraphe XII de ses Algologische Notizen (1903), Wille
essaie de faire revivre un genre douteux d’Al. Braun, Glæococcus, cité
en note dans l'ouvrage intitulé Betrachtungen über die Erscheinung der
Verjüngung in der Natur, Leipzig 1851, p. 169. Il identifie ce genre
avec celui que j'ai publié en 1898 sous le nom de Sphærocystis et qui
sous ce nom est actuellement connu de tous les algologues.
On pourrait objecter au savant algologue que cinquante ans d’oubli
pour une algue bien incomplètement décrite suffisent pour établir la
prescription et qu’une résurrection aussi tardive ne peut qu’embrouiller
plus encore qu’elle ne l’est la nomenclature des algues vertes.
Mais je n’utiliserai pas cet argument de procédure. Il me suffira de
montrer que rien ne justifie l'identification proposée par M. Wille.
Je traduis la description d’Al. Braun :
Cellules ovales vertes à sommet incolore, occupé par un espace en
entonnoir renversé clair qui se prolonge vers l'intérieur, une vésicule
assez grosse postérieure. Multiplication par division simple ou double,
dans ce dernier cas décussée, durant laquelle cependant, par l’exerelion
d’enveloppes de gelée molle, les cellules restent attachées lächement
(locker) et forment des familles arrondies finalement irrégulières.
Les cellules dans toutes les générations successives qui ont lieu durant
la. formation de ces familles, à l’exception de la génération transitoire
1 In Nyt. Magazin for Naturwidenskaberne, Chrisliania, 1903, 90-176.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 29 février 190%. 16
254 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (2)
(dans le cas de la division répétée (doppelter Zweitheilung), sont munies
de deux cils vibratils tres longs persistauts qui ne disparaissent qu’avec
le début de la division. Les cellules montrent à l’intérieur de la gelée
entourante ei connective un mouvement faible, qui se manifeste par
l'avancement ou le recul brusque ou le mouvement de va el vient du
sommet. La dernière génération de la famille quitte enfin la masse
gélifiée el émigre pour se fixer à un autre endroit el se reposer (ruhend
nieder zulassen). Il y à probabloment avant la production de nouvelles
familles un état de repos prolongé, peut-être aussi plusieurs générations
immobiles, mais les observations manquent à ce sujet.
Dans le Glæococcus mucosus, les cellules adultes ont !/co-'/50 mm., les
familles qui se forment au fond de petits étangs atteignent la grosseur
d’une pomme et ont une forme globuleuse déprimée souvent lobée ; elles
finissent par se désagréger et arrivent à la surface de l’eau en morceaux
irréguliers. La masse gélifiée a une apparence particulière comme tache-
tée de vert, ce qui provient des alliances d’ordre inférieur qui sont étroi-
tement unies.»
Al. Braun a donné une figure des Zoospores de cette algue gélifiée '.
M. Wille, qui avait trouvé en 1895 dans plusieurs lacs de Norvège une
algue semblable à mon Sphærocystis, pensait qu’elle constituait un genre
nouveau, mais ne publia pas, dit-il, faute de temps, ses observations.
Il trouve excusable le fait qu’en 1898 j'aie publié comme nouveau le
genre étudié par moi dans les lacs suisses.
Je remercie mon savant confrère de cette indulgence, mais je ne sau-
-rais lui rendre la pareille.
Il est évident pour tout algologue non prévenu que Glæococcus ne sau-
ait être identique à Spherocyslis.
Tout d’abord l’informe colonie du genre d’Al. Braun est de la grosseur
d’une pomme, la nôtre n’atteint qu'une dimension microscopique. Dans
le genre d’Al. Braun, les cellutes lächement réunies dans la gelée sont
munies de cils d’une manière persistante, sauf durant le moment de la
division. Cela n’est pas le cas dans mon genre Sphærocystis.
Cette présence de cils dans les états de repos est'au contraire très
constante dans les genres Tetraspora, Stapfia, Apiocystis, elc.
D'autre part. les ressemblances de forme et de chromatophore sur les-
1 A. Braun : Ueber Chytridium, eine Galtung einzelliger Schmarotzergewächse
auf Algen und Infusorien (Abh. der königl. Akad. d. Wissensch. zu Berlin
1853. Berlin 1886, Taf. V, fig. 5-20).
(3) R. CHODAT. QUELQUES POINTS DE NOMENCLATURE ALGOLOGIQUE. 23%
quelles Wille se base principalement sont si générales dans le groupe
des Tétrasporacées et des Volvocinées qu'elles ne sauraient être invo-
quées comme preuves convaincanles.
L’existence de micro et macropospores;s’observe toul aussi parfaite-
ment que chez les Chlamydomonadinées.
- Pour moi, Gleococcus A. Braun est un élat palmelloide à mettre dans
le tiroir des genera dubia, à côté des Palmella de toute espèce, des états
gélifiés de Chlamydomonadinées et de Palmellacées variées.
Notre genre Sphærocystis est au contraire très caractérisé par ses
colonies microscopiques, planctoniques librement nageantes, parfaite-
ment sphériques comme l’est un Eudorina avec ses colonies ellipsoides
ou un Gonium avec ses colonies tabulaires.
Tandis que personne, sauf M. Wille, n’a su reconnaitre le genre Glæo-
coccus, tous les algologues ont retrouvé mon Sphærocystis, qui esi bien
actuellement l’algue verte la plus caractéristique du Plancton lacustre.
Si l’on suivait logiquement M. Wille dans ses identifications, le genre
Gteococcus finirait, grâce à son indéterminisme, par englober la plupart
des Palmellacées et des Chlamydomonadinées capables de former des gelées.
Il. Sphærella Sommerfeld ou Chlamydomonas Ehrb.?
Dans le même fascicule (l. ec.) Wille démontre que sans nul doute le
terme Sphærella appliqué par Sommerfelt au moins simultanément à
deux espèces, le S. nivalıs et le Sph. lacustris, a la priorité sur les
termes Chlamydomonas et Hæmatococcus, qui doivent selon lui désigner
les genres auxquels appartiennent les deux espèces citées.
N ne voit, cette fois-ci, aucun avantage à appliquer avec rigueur le
principe de priorité. Dans la note précédente, nous avons vu qu’il ressus-
citait un terme oublié pour le substituer à un nom proposé par moi et
généralement accepté. J'ai montré que cette identification ne se justifie
point et que la loi de priorité est respectée en maintenant le terme de
Sphærocystis appliqué à une tout autre plante. |
La question est ici plus compliquee :
En effet. j'ai fait à plusieurs reprises remarquer ‘, ceque M. Wille recon-
nail, que le Sphærella nivalis, d’ailleurs encore actuellement incomplete-
Ten connu, diffère à peine d’un Chlamydomonas. En conséquence, j'ai
‘1 Chodat. Sur la flore des neiges du col des pas. Bull. Herb. Boisster,
tome IV, déc. 1896, p. 883.
336 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (4)
donné comme vraisemblable l’attribution à cetie espèce des formes Chla-
mydomonas décrites par de Lagerheim pour la flore nivale du Pichincha.
Dans mes Alques vertes de la Suisse’, je dis que cette espèce, que la
plupart des auteurs réunissent à la précédente, est encore incomplète-
ment étudiée. « Je ne sache pas qu'on ait jusqu’à présent observé de stade
correspondant à celui qui est typique pour le genre et l'espèce Sphærella
lacustris..... Il est probable également que le Chlamydomonas sanguinea
et Chl. tingens var. ß nivalis Lagh. de la neige des Andes et de l’Equateur
sont également des états de cette même espèce nivale. »
J'avais alors bien l'impression que le Sphærella nivalis était à peine
différent d’un Chlamydomonas, mais j'attendais l’occasion d'étudier de
plus près l’algue des neiges avant de conclure.
Wille, qui n’a d’ailleurs pas d'observations nouvelles à ajouter à celles
gne j'ai fournies dans mon étude sur la neige du col des Ecandies, va
plus loin, il range délibérément, ce que je n'avais osé faire, le Sphæ-
rella nivalis dans le genre Chlamydomonas*. Et je pense qu'il a raison.
En effet, l’absence de filets protoplasmiques tendus du corps de l’algue
vers la membrane, qui sont si caractéristiques pour le genre Sphærella
lacustris, manquent ici.
J'ai eu l’occasion d'étudier, en 1903, à la fois le Sphærella nivalis et le
Sph. lacustris à une altitude variant de 2400 m. à 2780 m. La première
espèce n’a été rencontrée que sur la neige el, quoiqu’ayant séjourné
plusieurs jours avec mon microscope à l'altitude de 2700 m., à la cabane
de Saleinaz, d’où je pouvais facilement atteindre des champs de neige
rougis par cette algue, je n'ai pu que confirmer mes recherches anté-
rieures sur la neige rouge du col des Ecandies. J’ai observé la même
variation de forme, de grosses cellules hypnocystes enkystées à paroi
gelifiee épaisse, de semblables cellules divisées en deux ou en quatre à
l'intérieur de la membrane gélifiée de la cellule mère, cellules largement
ovoides plus ou moins enkystées, de grandeur variable, cellules parfaile-
ment sphériques du type protococeus, etc.
Si on maintient ces algues à une température légèrement supérieure à
celle de la glace fondante, on observe, au bout d’un temps qui varie d’un
quart d'heure à une demi-heure, la gelée entourante disparaitre et les
cellules baigner librement dans l’eau. (Voir Alg. vertes de la Suisse,
1 Chodat. Algues vertes de la Suisse, p. 141.
2 Wille. Ueber die Algengatiung Sphærella Somm., in Nyt Magazin for
Naturvidenskaberne, Christiania, 1903.
(5) R. CHODAT. QUELQUES POINTS DE NOMENCLATURE ALGOLOGIQUE. 237
fig. X p. 142 ou Flore des neiges, Bull. Herb. Boissier. 1. c., t. IV, pl. 9.
fig. 1,2, 3, 43). -
* J’ai examiné cette année encore de la neige rouge provenant des névés
de l’aiguille d’Argentiere (vers 3600 m.), on n’y pouvait observer que les
mêmes stades ; retourné au col des Ecandies, je n’ai rencontré que de la
neige noire, mais elle contenait beaucoup de Sph. nivalis à tous les états
cités précédemment. J'ai également étudié la neige’rouge du col Fenêtre
et des névés de Mattmark, dans le val de Saas, partout s’observaient les
mêmes stades. Enfin, mon savant ami, M. Alb. Brun, m'a rarporté du
Spitzberg une neige rouge admirablement conservée où l'identité de la
plante des Alpes et celle du Nord était évidente.
Il est intéressant de constater que l’on n'arrive que difficilement à
-obtenir les états mobiles du Sphærella nivalis. Je n’y ai pas réussi cette
année. Au contraire, le Sph. lacustris récollé dans des mares à des
altitudes tout aussi élevées fournit immédiatement les états mobiles
caractéristiques munis de pseudopodes filiformes.
En conséquence, il convient de séparer en deux genres les deux
espèces de Sommerfelt. J'ai attribué à lespèce la plus connue et la
mieux étudiée le nom primitif imposé par Sommerfelt. Dans ces condi-
tions, Sphærella, qui date de 182%, a la priorité vis-à-vis d'Hæmatococcus
qui est de 1828.
Agardh comprenait en 1828 sous ce terme générique H. Noltü Ag.
= Euglena sanguinea, H. Grevillei Ag. — I. pluvialis Klot. et H. san-
quinea Ag. — Gloeocapsa sanguinea Kütz.
Comme on le voit, rarement un terme générique a embrassé une plus
grande variété de plantes, une Flagellee, une Chlamydomonadinee et une
Cyanophycée.
Ce sont des raisons suffisantes pour abandonner un nom qui servi à
designer des plantes appartenant à trois embranchements difiérents.
Au contraire, le genre Sphærella de Sommerfelt ne s’appliquait qu'à
des algues voisines des Chlamydomonadinées.
Toute la question est de savoir laquelle des deux doit conserver le titre
de Sphærella. Incontestablement Sommerfelt avait surtout pour type le
S, nivalis (P. nivalis Ag.).
Mais comme nous sommes d'accord actuellement pour identifier cette
algue des neiges avec ce qu’on appelle aujourd’hui Chlamydomonas Ehrb.
(1833), il faudrait débaptiser toutes les Chlamydomonas, ce qui paraît
aussi inutile qu’absurde. Par conséquent, d'accord avec Wille, nous
appellerons Sph. nivalis (Chlamydomonas (Ag.) nivalis Wille.
238 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). OR
Mais, par contre, nous appellerons :
Sphærella lacustris Wittr. in Hansg. Prodr. 105, Sph. Wrangelü Som-
merfelt (182%), qui est le plus ancien binôme, et non pas Hæmatococcus
pluvialis Flotow (1844).
En faisant ainsi, nous couperons court à toute contestation de priorité
ei nous respecterons dans la mesure du possible l’usage en ce qui con-
cerne les Chlamydomonas.
I. Pteromonas nivalis Chodal où Astasia nivalis Shuttlew.
J'ai décrit, dans les Alques vertes de la Suisse, p. 145, fig. 70, un orga-
nisme des neiges auquel j'ai donné provisoirement le nom de Pteromo-
nas nivalis. En terminant sa description, je disais : cette espèce, qui devra
sans doute être déplacée lorsqu'elle sera mieux connue, paraît constante
dans la neige noire des Alpes savoisiennes et du Jura genevois.
Depuis lors, M. Wille a retrouvé cette algue en compagnie du Chlamy-
domonas nivalis (Ag.) Wille, en Norvège, à 3200’ au-dessus du niveau
de Ja mer près de Djupvatshytten. Comme il ne connaissait pas, dit-il, à
ce moment mon travail, il a étudié les quelques stades qui étaient à sa
disposition.
J’ai peine à comprendre comment un algologue aussi distingué que
M. Wille ait pu reconnaître dans l’Astasia nivalis Shuttleworth: mon
Pteromonas nivalıs. En effet, il n'hésite pas à identifier les deux Qi
quoiqu'il conserve le nom que j'ai proposé.
Shuttleworth, qui a étudié la neige rouge, s'exprime ainsi «Les corps
les plus frappants, et qui par leur grand nombre et leur couleur foncée
produisaient en grande partie la teinte rouge de la neige, étaient de
petits infusoires de forme ovale, de couleur d’un brun rougeätre très
foncé et presqu'opaques. Mesurés au micromètre, leur plus grand dia-
mètre était d'environ ‘/s0 et leur plus petit d'environ "/ıso; ils traver-
saient le champ de vision avec une vitesse étonnante et dans toutes les
directions. Quoique le plus grand nombre fussent parfaitement ovales
avec des bouts arrondis et obtus, tandis que l’autre était aminci en pointe
et selon l'apparence obliquement tronqué. Les premiers avaient un mou-
vement horizontal progressif...
Je ne pus distinguer aucun signe d'organisation, et, de retour chez moi,
où j'ai pu consulter l’ouvrage d’Ehrenberg sur les infusoires, je n’ai point
hésité à les regarder comme une espèce non décrite du genre Aslasia
Ehrb., pour lequel je propose le nom spécifique de Astasia nivalıs. »
(7) R. CHODA'T. QUELQUES POINTS DE NOMENCLATURE ALGOLOGIQUE. 239
Il faut un flair tout particulier pour reconnaître dans cette description
mon Pteromonas nivalis Chod. (1902).
D’abord jamais le Pteromonas nivalis ne développe d’hématochrome
qui puisse lui donner, ainsi que le veut Shuttleworth, une couleur brun
rougeälre. très foncée. J'ai examiné actuellement les neiges noires ou
rouges des stalions suivantes où celle algue apparaît :
1. Col des Ecandies, neige noire ou rouge. 2700 m.
2. Reculet, neige noire, 1720 m.
3. Vergys, 2000 m.
%. Plateau de Cenise (Savoie), 1800 m.
Matimark, vallée de Saas. 2400 m.
Aiguille d’Argentiere, vers 3600 m.
7. Spitzberg, Ile des Danois (leg. Brun).
Jamais elle ne constitue l'élément abondant, mais elle est toujours
plus ou moins clairsemée. L'huile qu’elle contient est colorée en jaune
doré plus où moins foncé, jamais on n'y voit apparaître d’hématochrome
rouge comme chez l’Astasia nivalis Shutll. Enfin Shuttleworth n'indique
nullement les sculptures en stries spiralées de la membrane.
Les dessins de M. Wille et les observations de quatre ans postérieures
aux miennes n’ajoulent rien de nouveau à ce que j'ai décrit soigneuse-
ment dans mon livre sur les algues vertes.
M. Wille suppose seulement, tout en reconnaissant très loyalement que
je puis avoir raison, que les chromatophores sont nombreux et que le
chromatophore central étoilé décrit par moi ne correspond pas exacte-
ment à ce qu'il a cru voir.
L'auteur est d’ailleurs prudent et admet volontiers que ses observa-
tions peuvent ètre fausses.
J’ai examiné cette année, pendant mon séjour à la cabane de Saleinaz,
a 2700 m., avec beaucoup de soin, ces Pleromonas, et je ne puis que con-
firmer mes données antérieures '. N
Le chromatophore est bien central, plus ou moins étoilé ou en plaque.
Souvent l'huile jaune occupe les deux pôles; les cellules varient beaucoup
comme grandeur et comme forme. Les états les plus jeunes ne montrent
pas de striation très apparente de leur membrane. Je regrette que mon
savant collègue de Christiania n’ait pas publié avant moi les observations
qu'il croyait neuves. Le fait est qu'ici encore, je conserve l’absolue priorité.
1 Chodat. Algues vertes de la Suisse, p. 145.
240 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (8)
IV. Chionaster Wille ou Tetraeladium de Wildeman.
Ce n'est pas la premiere fois que les auteurs décrivent un genre qu’ils
croient nouveau et qui ne l’est pas. Wille, reprenant des observations de
Bohlin sur un organisme des neiges, décrit un genre qu’il croit nouveau
et auquel il impose le nom de Chionaster.
C’est un champignon que Bohlin avait nommé Cerasterias nivalis,
l'attribuant à un genre décrit par Reinsch dans sa Monographie des Poly-
lyèdres et attribué aux Algues.
De Wildeman, en 1893 et en 1894, a décrit en détail la morphologie
d'un nouveau genre de champignon imparfait auquel il donne le nom de
Tetracladium et qu’il compare aux Cerasterias de Reinsch. — En 1895,
j'ai montré que les genres Cerasterias et Tetracladium n’en forment en
réalité qu’un et que la teinte verdâtre du Cerasterias provient d’une huile
ou de granulations huileuses jaune verdätre, ce que les anciens lichéno-
logues de l’école de Minks prenaient pour des microgonidies.
De Wildeman en a donné une bonne étude monographique et je n’ai
pu que confirmer ses indications !; il a non seulement vu les stades étoi-
lés mais observé également des petits états mycéliens donnant naissance
à des bourgeons oïdiens.
La plante décrite par Wille produit des espèces de chlamydospores qui
n’ont pas été vues ni par de Wildeman ni par moi. Wille n’ayant pu étu-
dier l’évolution de l'organisme en question, je m’abstiens de discuter le
bien-fondé des déductions phylogénitiques qu’il croit pouvoir énoncer.
Quoiqu'il en soit, le Chionaster nivalis (Bohl.) Wille, tel qu'il est
publié, ne saurait être séparé du genre Teiracladium de Wildeman ou de
Cerasterias Reinsch dont il constitue peut-être une espèce nouvelle.
1 E. de Wildeman. Notes mycologiques, Mémoires de la Société belge de Micros-
copie, t. XVII, p. 35, pl. IV, fig. 1-43; t. X VIII (4894), p. 137, pl. IV, fig. 4-23.
— Chodat, Cerasterias Reinsch, in Bull. Herb. Boiss., 1895, p. 114. — Reinsch.
Monogr. Polyedr. in Notarisia 1888, p. 551.
nl
DIE LAUBMOOSE BADEN
Eime bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
. Sphagnum fimbriatum Wils. R.5. In Waldsümpfen, selten.
S. Murgthal (Sch.), Torfboden bei Heuern (Jäger).
. Sphagnum Girgensohnii Russ. R 6. In Wäldern und auf
Torfmooren.
S. Bonndorf (Leiner), Sirnitz-Belchen (Dr W. u. W. B), Höllen-
thal (W. B.); Bieberkessel an d. Hornisgrinde, Raumünzach,
Geroldsau (W.B.), Mehliskopf, Plättig, Herrenwies u. Grobbach
b. Baden (Röll).
. Sphagnum Russowii Warnst. In Torfsümpfen, sehr selten.
S. Bieberkessel an d. Hornisgrinde (W. B.).
. Sphagnum Warnstorfii Russ. Auf Hochmooren, im sub-
alpinen Ried, selten.
S. Hinterzartner Moor (W. B.), Wittenbachthälchen am Feld-
berg (H.), Mehliskopf u. Badenerhöhe (Röll).
. Sphagnum tenellum Klinggr. R. 8. Auf Hochmooren, zerstreut.
B. Heidelmoos bei Konstanz (W. B.). S. Seebuck am Felberg
(W. B.), Moor hinter dem Hirschen in d. Höllsteig (H.);
Hornisgrinde (A. Br. u. Bausch).
var. versicolor Warnst.
S. Nonnmattweiher (H.).
. Sphagnum fuscum Klinggr. R.9. Auf Hochmooren. oft massig.
S. Erlenbrucker-Moor (H.). Schluchseemoor (H.), Feldseemoor
242 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (18)
(H.). Insel im Nonnmattweiher (H.); Hornisgrinde (A. Br.),
Hornsee (D° Migula u. W. B.).
7. Sphagnum acutifolium (Ehrh.) R. 7. Auf Hochmooren u.
über Felsen in feuchten Bergwäldern, ganz gemein.
8. Sphagnum quinquefarium Warnst. Auf Hochmooren u. in
feuchten Bergwäldern.
S. Sirnitz-Belchen, Seebuck, Höllenthal (W. B., H.), Schluchsee-
moor (H.).
var. roseum.
S. Harzwald bei Ottenhôfen (W. B.).
9. Sphagnum subnitens Russ. et Warnst. Auf Torfboden,
selten.
S. Bei Ettlingen (W. B.). E. Mooswald b. Lehen (H.).
10. Sphagnum squarrosum Pers. R. 17. An quelligen Stellen
im Walde, sehr häufig, besonders in der Bergregion.
var. imbricatum.
S. Steppweg bei Oberried (de Bary).
var. spectabile. |
S. Muggenbrunn (D' W. u. W. B.).
11. Sphagnum teres Angstr. R. 18. Auf Sumpfwiesen, in Quell-
rieden, zerstreut.
S. Sirnitz-Belchen (D' W. u. W.B.), zwischen Krinne u. Multe
am Belchen (H.), Menzenschwand (H.), Wittenbachthälchen
am Feldberg (H.), Todter Mann am Feldberg (H.), bei Ober-
zarten (H.), Feldsee (Janzen!); Murgthal (A. Jäger), Herren-
wies b. Baden (Röll).
12. Sphagnum cuspidatum Ehrh. R. 21. Auf Hochmooren,
Sumpfwiesen u. in feuchten Wäldern, gemein.
var. tenellum.
B. Salem (Jack).
var. plumosum.
B. Salem, Regnatshauserried (H.), Pfullendorf. S. Hinterzarten
(H.); Hornisgrinde.
var. submersum.
B. Salem (Jack), Konstanz (Leiner), S. Herrenwies (S.)
var. falcatum.
S. Moor hinter d. Hirschen in d. Höllsteig (H.), Schluchsee-
moor (H.).
(19) FH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 249
15. Sphagnum recurvum P.B. R. 22. Auf Hochmooren, zerstreut.
B. Heidelmoos bei Konstanz (Leiner). S. Insel im Nonnmatt-
weiher (H.), Moor hinter d. Hirschen in d. Höllsteig (H.);
Herrenalb (D' Röder).
14. Sphagnum molluscum Bruch. R. 20. Auf Hochmooren,
selten.
S. Hinterzarten (Sickb., H.), Erlenbruckermoor (H.); Hornis-
grinde (S.). Melkereikopf (W. B.).
15. Sphagnum compactum D. C. R.11. Auf Hochmooren, in
subalpinen Quellrieden, nicht selten.
S. Schauinsland (H.), Feldberg {Sickh.); Hornisgrinde (S. u.
A. Br.), Melkereikopf. Bieberkessel (Dr W. u. W. B.), Horn-
see (W. B.).
var. squarrosulum Warnst.
S. Bernstein, Schöllbronn (W. B.).
var. subsquarrosum Warnsi.
S. Zastlerloch am Feldberg (H.); Melkereikopf, Ettlingen
(W. B.).
16. Sphagnum contortum Schultz R. 14. Auf Sumpfwiesen u.
Torfmooren, wenig beobachtet.
S. Plättig bei Baden (Röll).
17. Sphagnum platyphyllum Sull. R. 16. Auf Sumpfwiesen der
i Ebene, selten, bisher meist aus Norddeutschland bekannt.
E. Bei Ichenheim von W. Baur 1898 entdeckt!
18. Sphagnum subsecundum Nees. R. 13. Auf Sumpfwiesen
u. Torfmooren, im Gebirge häufig.
B. Heidelmoos bei Konstanz (W. B.). S. Stübenwasen, Witten-
bachthälchen am Feldberg, Hinterzarten, Silberberg, Moor
in der Höllsteig, Seebuck, Breitnau, Hirzmatten, St. Peter,
Kostgfäll (H.), Nonnmattweiher (H.); Ettlingen (W. B.) eic.
0. Seebachthal u. Trienzbachthal (Stoll).
19. Sphagnum rufescens. Auf Sumpfwiesen, selten.
B. Salem (Jack). S. Wittenbachthälchen am Feldberg (H.),
Schöllbronn bei Ettlingen (W. B.). 0. Seewiese (Stoll).
20. Sphagnum cymbifolium Ehrh. R. 1. Auf Sumpfwiesen u.
Torfmooren, gemein.
var. glaucescens Warnst.
S. St. Peter (H.).
244 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (20)
var. glauco-flavescens Warnst.
S. Erlenbruckermoor (H.).
21. Sphagnum papillosum Ldbg. R.3. Auf Sumpfwiesen u. Torf-
mooren, wenig beobachtet.
B. Heidelmoos bei Konstanz (W. B.). S. Moor hinter d. Hir-
schen in d. Höllsteig (H.).
22. Sphagnum medium Limpr. R. 2. Auf Hochmooren, ziemlich
häufig.
B. Heidelmoos bei Konstanz (Leiner u. W. B., H.). S. Hinter-
zarten, Erlenbruckermoor, Stübenwasen, Nonnmattweiher
(H.), Furtwangen (Gerwig); Bieberkessel (Dr W. u. W. B.).
Hornsee (Migula u. W. B.).
II. Orpxuxc. ANDREÆACEZÆ
Andreæa Ehrh. 1778.
Schiüssel zu den Arten.
AMBITION RIDE Rune. ee A. petrophila.
D RU RTppe
a. Innere Perichælialblätter pfriemlich zugespitzt, mit Rippe..... A. Rothii.
b. Innere Perichætialblätter stumpf und breit zugespitzt, ohne Rippe A. Huntii,
Kalkscheue Moose !_
23. Andreæa petrophila Ehrh. R. 24. Mehr oder weniger dichte.
feucht schwarzrote bis schwarzbraune, (rocken schwarze, zer-
brechliche Räschen und Pölsterchen bildend. Stengel sehr dünn,
allseitig abstehend beblättert. Blätter one Rippe, papillös.
An meist trockenen, besonnten oder schatligen, vorzugsweise
kahlen Felsen (Gneis, Granit, Porphyr, Thonschiefer) mit Flechten,
Grimmien u. Racomitrien zusammen wachsend.
Im S. wohl allgemein verbreitet, von den Höhen in die Thäler
herabsteigend, auf Bruchsteinen sogar am Ufer der Dreisam
bei Freiburg (H.).
24. Andreæa Rothii W. u.M. (A. rupestris Roth) R. 38. In Grösse
und Wuchs der vorigen ähnlich, doch weniger zerbrechlich, etwas
kräftiger und durch die deutlich einseitswendigen Blätter der
(21) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 245
Stengelspitze von eigentümlichem, die Art sofort von A. petro-
phila unterscheidendem Habitus. Blätter mit Rippe.
An ähnliche Standorte gebunden u. vielfach mit . voriger
zusammen wachsend, doch bedeutend seltener.
Nur S. St. Blasien (Zickendraht), Hofsgrund (Sickb.), Ober-
münsterthal häufig! (H.), Schauinsland am Pflugscharfelsen
(H.), Gfällfelsen im Oberriederthal (H.), Alpiner Steig am
Feldberg gegen St.Wilhelm (H.), Kapfenberg bei Todtnau (H.);
Kniebis u. Allerheiligen (A. Br u. S.), Hornisgrinde, Eich-
naldefürst, Bühlerthal u. Wiedenfelsen (Dr W. u. W. B.).
var. 8. falcata (Schimp.) Lind».
Blätter stark sichelförmig-einseitswendig.
Nur S. Seewand am Feldberg (H.); Wiedenfelsen (W. B.),
Falkenfels am Plättig (Röll!).
25. Andreæa Huntii Limpr. R. 29. Im Habitus etwas an A. Rothii
var. faleata erinnernd, aber Stengel niederliegend u. der Unter-
lage fest angepresste Ueberzüge bildend. Blätter etwas kleiner als
bei A. Rothit. Entscheidende Merkmale finden sich indessen erst
an den Perichætialblättern, wie dies im Schlüssel angegeben ist.
Nur hoher S. An Felsen der Seewand (Feldseehalde) am Feld-
berg ziemlich reichlich und fruchtend ! (H., im Juli 1898 neu
für Südwestdeutschland entdeckt).
Die nächsten Fundorte dieser seltenen Art liegen im Harz
u. Böhmerwald.
Il. Orpnung. ARCHIDIACEÆ
Archidium Brid 1826.
Ueber die Stellung dieser interessanten Gattung im System herrschen
noch Zweifel. Die einen, Leitgeb an der Spitze, möchten einen entwick-
lungsgeschichtlichen Zusammenhang mit den Anthoceroten (vielleicht
Notothylas) einerseits, mit Andreæa anderseils. constatieren, doch scheint
Notothylas ausgeschlossen zu sein, da bei ihm das Archespor aus dem
Amphithecium, bei Archidium dagegen aus dem Endothecium hervor-
geht; dagegen zeigen sich Anknüpfungspunkte mit Andreza in der
Aehnlichkeit von Seta und Fuss. Andre halten Archidium u. Ephemerum
für die niedersten Stufen einer selbständigen, ohne Vermittlung von
Sphagnum zu den höheren Laubmoosen führenden Entwicklungsreihe.
246 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (22)
Wieder andere, und diese haben jetzt die Wahrscheinlichkeit für sich,
halten Archidium und mit ihm alle cleistocarpen Moose für Rückschlags-
formen, von stegocarpen Moosen ausgehend.
36. Archidium phascoides Brid. (A. ulternifolium Schimp.) R. 33.
Bildet hellgrüne bis bräunliche, confervenartige Ueberzüge und
Rasen und sieht Formen von Pleuridium alternifolium mit
flagellenartigen Sprossen zum Verwechseln ähnlich. Doch leicht
von diesem durch die geringe Anzahl der ausserordentlich grossen
Sporen zu unterscheiden. Fertiles Pflänzchen 1 bis wenige mm.
hoch, mit 1-1 '/e cm. langen sterilen, fadendünnen Sprossen.
Auf feuchtem, lehmig-sandigem Boden, an öden Stellen u. auf
Brachäckern. Sehr selten! Nur in der Ebene.
V. An der Röthe bei Zähringen (H.). E. Kirchzarten im Drei-
samthal (Sickb.), an den Schiessständen am Mooswald b.
Freiburg in grosser Individuenzahl! (H.), Karlsruhe (A. Br.),
Schweizingen (Zeyher).
IV. Orpnung. BRYINEZÆ
Teisus I. CLEISTOCARPÆ
Einfachste, kleinste Formen der Laubmoose; die Kapsel öffnet sich
ohne Deckel durch Verwittern. Mit Vorliebe Bewohner von lehmigen,
schlammigen, öden Plätzen, sowie Brachäckern, Rainen u. Wegrändern.
Schlüssel zu den Gattungen der Cleistocarpen Moose.
A. Grünes Protonema bleibend
a. Blätter lanzettlich-linearisch
I. Blattrippe fehlend oder sehr dünn................. Ephemerum
IL. » DONATION DENTS EUR Ephemerella
b. Blätter borstig, Rippe die lange Pfrieme ausfüllend
_ I. Kapsel eingesenkt, elliptisch-oval ................. Sporledera
I. » emporgehoben, lang keulig, mit Hals ........ (Bruchia)
B. Grünes Protonema nicht ausdauernd
a. Blätter nicht papillös
Ieblatterlanerpfazemenfornmuige we Pleuridium
I. » breit eilänglich
RAR EEE CU AL) LE NOR AA Ren MELLE Physcomitrella
2. » ZUBUCKGENONEN N... EA N. ee de Acaulon
(23) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 247
b. Blätter papzllös
I. Blätter eilanzettlich oder eiförmig, Blattzellnetz locker
IRaKapselhohnenHals Dany Nun. ealaln Phascum
Zus mit kunzemaHlalsı. cu esse ee. Mildeella
II. Blätter lang linealisch-pfriemenförmig, Blatizellnetzeng Astomum
I. Famınıe. EPHEMERACEÆ
Ephemerum Hampe 1837.
27. Ephemerum serratum (Schreb.) R. 35. Eines unserer
kleinsten Moose. Von knospenförmigem Wuchs, nur 1-2 mm.
hoch, in Herden oder truppweise wachsend; Blätter stark gesägt,
Rippe fehlend, Zellnetz locker; Kapsel sehr klein, kugelig,
kirschrot. à
Auf lehmigen Wiesen, in Wiesengräbchen, auf Brachäckern, an
Weg- u. Waldrändern; ziemlich kalkscheu. Besonders in der Ebene
u. Hügelregion, nicht selten.
B. Bei Salem (Himmelseher). V. Zwischen Sölden u. Kuc-
kucksbad (H.), am Hebsack bei Freiburg (H.). E. Kirch-
zarten im Dreisamthal (Sickb. !, H.), Littenweiler (H.),
Herdern u. an den Schiessständen am Mooswald b.
Freiburg (H.), Ichenheim, Beiertheim (W. B.), Ettlingen
(A. Br.), Heidelberg u. Mannheim (C. Sch.).K. Kaiserstuhl
(H.).
28. Ephemerum cohærens (Hedw.) R. 36. Im ganzen Wuchs
kräftiger als voriges, doch sehr ähnlich. Wächst in zusammen-
hängenden, olivgrünen Räschen und unterscheidet sich von
vorigem sofort durch den Besitz einer dünnen Blattrippe.
An schlammigen Stellen der Ebene, selten.
E. Am Rhein bei Steinenstadt (H.), Rheinufer bei Strassburg
(Schimp.), Schlossgarten ir. Mannheim (Dr Jäger).
var. badense Limpr. in herb. Rippe unterseits in mehreren Reihen
. gesägt.
B. Salem (Jack).
248 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (24)
Ephemerella C. Müll. 1848.
29. Ephemerella recurvifolia (Dicks) R. 40. Herdenweis
wachsende, sehr kleine. grüne Pflänzchen, vom Habitus eines
Ephemerum, meist jedoch etwas kräftiger. Blätter bogig zurück-
gekrümmt, an der Spitze ausgefressen gezähnt; Blattrippe
vorhanden, kräftig.
Auf Aeckern, an Wegrändern, auf lehmigem Boden, bis jetzt
sehr selten beobachtet.
Nur E. Zwischen Lehen u. dem Mooswald auf einem Acker (H.),
im Schweizinger Gemeindewald (Zeyher).
I. Faune. PHYSCOMITRELLACEÆ
Physcomitrella B.S. 1849.
30. Physcomitrella patens (Hedw.) R. 41. Kleine, herdenweis
wachsende Pflänzchen, 3-4 mm. hoch, Stämmchen gegen die
Spitze knospig beblättert; da dieselben oft ganz im Schlamm
stecken, so dass nur die Knospe hervorragt, so sieht das
Pflärzchen fast wie ein Phascum aus. Schopfblätter (rocken über
der völlig eingesenkten Kapsel eingekrümmt (Schutzeinrichtung !).
Auf Schlammboden an Fluss- u. Bachufern, sowie an Teich-
rändern, fast nur in der Ebene. h
B. Konstanz (Leiner), Salem (Jack). E. Bôtzingen am Kaiser-
stuhl (Goll)!, Sasbach am Rhein (H.), Ichenheim (W. B.),
Karlsruhe (S.), Heidelberg u. Mannheim (C. Sch.).
IN. Fauuix. PHASCACEZ
Acaulon C. Müll. 1847.
31. Acaulon muticum (Schreb.). (Spherangium Schimp.) R. 43.
Knospenförmige, herdenweis wachsende, bräunlichgrüne Pflänz-
chen, schwach glänzend. Blätter der Knospe glatt anliegend, gegen
die Spitze unregelmässig stumpf gesägt. Kapsel ganz einge-
senkt.
(25) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 249
An Wegrändern, Waldsäumen, auf Erde in Hohlwegen ete.,
‚ nicht häufig.
V. Bei Zähringen am Weg zur Burg (H.). E. Nach W. B.
nicht selten: Durlach, Schwetzingen, Heidelberg, Mannheim.
Schriesheim; wie es scheint in der Freiburger Gegend viel
seltener: bei Littenweiler im unteren Dreisamthal (H.) u.
im Kaiserstuhl (Goll).
32. Acaulon triquetrum (Spruce) (Sphærangium Schimp.) R. 44.
Dreieckig knospenförmige, herdenweis wachsende Pflänzchen,
etwas kleiner als voriges. Blätter d. Knospe gegend. Spitze etwas
divergierend, stärker gesägt. Rippe in eine längere, zurück-
gebogene Spitze auslaufend. Kapsel wie bei vorigem.
Auf Aeckern, an Wegrändern, in Hohiwegen, besonders auf
Löss, zerstreut.
V. Zwischen Buggingen u. Niederweiler (H.), Lorettoberg bei
Freiburg (H.). K. bei Bahlingen (Goll!) u. Burkheim (H.).
E. Mengen am Tuniberg (H.), Achern (Dr W.), Durlach
(S.), Wiesloch u. Heidelberg (Gümbel).
Phascum Schreb. 1770.
33. Phascum Floerkeanum W.u.M. (Microbryum Schimp.) R. 45.
Winzige, herdenweis wachsende, meist rötliche Pflänzchen von
der Form einer halb geöffneten Knospe. Rippe bräunlich, in
den oberen Blätiern als kurzer Stachel austretend, in den
untersten fehlend. Kapsel (oft zu mehreren in einem
Perichetium) klein, mit geradem Spitzchen. Haube mützen-
förmig.
Auf Brachen, auf feuchtem, kalkigem Boden in der Ebene,
sehr selten!
Nur E. Bei Dossenheim u. Schriesheim (Dr! Göhrig).
54 Phascum cuspidatum Schreb. R. 46. Ziemlich kräftige, grüne,
. polsterartige Räschen bildend, oder vereinzelt. Einzelne Pflanzen.
wenn niedrig, knospenförmig; wenn höher, auch verzweigt, fast
immer aber umschliessen die Schopfblätter die Kapsel knospen-
artig. Kapsel fast kugelig, ziemlich gross, eingesenkit.
Auf Aeckern, öden Plätzen, auf Gartenbeeten u. in Weinbergen,
von der Ebene bis in die Bergregion gemein !
Formenreich !
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 29 février 490%. 17
250 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (26)
35, Phascum piliferum Schreb. (Ph. cuspidatum 8 piliferum
Hook. u. Tayl.), R. 47. Kleiner als voriges, meist bräunlich
oder gelblich. Rippe als längeres, hyalines oder gelbliches Haar
auslaufend. Kapsel etwas zwischen den Haarspitzen hervorsehend.
An mehr trockenen Standorten, selbst Felsen; sonst Vorkommen
ähnlich wie bei vorigem, aber seltener.
B. An sonnigen Felsen des Hohentwiel, ca. 600 m. (H.).
E. Graben (Dr Schmidt), Schwetzingen (Zeyher), Schries-
heim (Bischoff).
36. Phascum curvicollum Ehrh. R. 48. Kleine, bräunliche,
herdenweis wachsende Erdmoose, die an der seilwärts zwichen
den Hüllblättern heraustretenden, glänzend braunen Kapsel und
der schwanenhalsartig gebogenen Seta leicht zu erkennen
sind.
An Erdrainen, besonders auf Löss u. kalkig-mergeligem Boden,
auch auf Walderde u. an Gebüschrändern. Nicht selten.
V. Am Isteinerklotz (H.), bei Müllheim u. zwischen Buggingen
u. Niederweiler (H.), Schlossberg bei Freiburg (H.), bei
Malterdingen (H.). K. Im Kaiserstuhl (Goll!), zwischen
Oberschaffhausen u. Lilienhof (H.). E. Zerstreut im Unter-
land : Achern, Weingarten, Wiesloch etc., im Oberland :
Mengen an Tuniberg (H.). N. Turmberg bei Durlach in
Menge (A. Br.).
Mildeella Limpr.
37. Mildeella bryoides (Dicks.), (Phascum Dicks.) R. 50. Vegetative
Teile etwa wie bei Phascum, aber Kapsel auf bis 0,4 cm. langer
Seta emporgehoben, zuweilen aber auch kaum die Schopfblätter
überragend, mit schiefer Spitze. Peristomanlage angedeutet.
Pflänzchen im Habitus etwas an gewisse kleine Formen von Pottia
lanceolata erinnernd.
Von der Ebene bis in die Hügelregion an Wegrändern, auf
Brachäckern, Weinbergsmauern elc., gern auf Löss, nicht gerade
häufig.
S. bei Hüfingen.
In der Ebene u. den Lössvorbergen, sowie am Kaiserstuhl von
mehreren Stellen: Staufen, Kaiserstuhl, Mallerdingen, Kehl,
Achern, Durlach, Heidelberg etc.
(27) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 254
Astomum Hampe 1857.
38. Astomum crispum (Hedw.), (Systegium Schimp.) R. 52. Habi-
tuell von den übrigen Phascaceen völlig abweichend, vielmehr
an Hymenostomum u. Weisia sich anschliessend. Niedere, grüne
Räschen bildend. Stengel kurz, 2-5 mm. hoch, gegen die Spitze
schopfig beblättert. Blätter trocken kraus. Kapsel sehr klein u.
eingesenkt.
Auf Brachäckern, schlechten Wiesen, an Rainen, in Hohlwegen,
unter Gebüsch und auf Waldboden, nicht selten.
B. Salem u. Mimmenhausen (Jack). Im Jura n. Schwarzwald
wohl nur übersehen. E. In der Freiburger-Gegend ziemlich
häufig (H.), Karlsruhe u. Heidelberg (S.).
IV. Faune. BRUCHIACEZÆ
Pleuridium Brid. 1819.
39. Pleuridium nitidum (Hedw.) R. 53. Niedere, nur 2-4 mm.
hohe, meist herdenweis wachsende Pflänzchen. Unterscheidet sich
von den beiden andern Arten dieser Gattung durch die Schopf-
blätter, welche in der Grösse von den übrigen Laubblättern nicht
verschieden sind. Ausserdem sind alle Blätter weniger lang zuge-
spitzt als bei Pleuridium alternifolium u. Pleuridium subulatum.
Auf Brachäckern, an Wegrändern, in ausgetrockneten Pfützen,
feuchten Gräben etc. Ziemlich selten u. sehr leicht zu übersehen.
Nur E. Kirchzarten (Sickb.!, H,), Achern (Dr W.), Karlsruhe (S.).
Gottesauerwald (W. B.).
40. Pleuridium alternifolium (Dicks, Kaulf.) R. 54. Niedere,
bräunliche, in lockeren Räschen wachsende Pflänzchen, Kapsel
schön ockergelb, sehr klein. Unterscheidet sich von Sporledera,
mit der es beim Sammeln leicht verwechselt wird, durch Fehlen
des Protonemas.
An feuchten Stellen, in Wiesengräben, auf feuchtem Sand u.
Torf, selten auf Humus in Felsspalten. Ziemlich häufig.
B. Salem!, Meersburg, Konstanz (Jack). S. Bei St. Peler auf
Torf (H.). V. Bei Thenenbach auf Humus in einem alten
Baumstrunk (H.). E. Ziemlich häufig: bei Freiburg (H.),
252 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (21 SÉR.). (28)
Mooswald (H.). Kirchzarten (Sickb.). Riegel (H.), Karlsruhe.
Schwetzingen.
44. Pleuridium subulatum (Huds.) R. 55. Im Habitus dem Pleu-
ridium alternifolium ähnlich, jedoch gewöhnlich kräftiger u. breit
ausgedehnte Räschen bildend. Auch geht der Scheidenteil des
Blattes alimähliger in die Pfrieme über, als bei Pleuridium alterni-
folium, u. die Schopfblätter sind länger.
An lehmig-sandigen Wegrändern, Hohlwegen. auf Wald-
boden elc.. immer in charakteristischer Gesellschaft : Dieranella
heleromalla oder Dieranella subulata, Ditrichum pallidum, Catha-
rinea undulata, Pogonatum aloides, Diphyscium sessile, Diplophyl-
leia albicans u. obtusifohia, Scapania nemorosa u. Bæomyces.
Kalkscheu !
In der Ebene u. niederen Bergregion häufig.
Sporledera Hampe 1837.
42. Sporledera palustris B. S. R. 56. Pleuridium alternifolium
sehr ähnlich. Protonema bleibend. Haube mützenförmig gelappt.
Auf Torfboden, an Grabenrändern. Selten!
E. Mooswald bei Freiburg (Sickb., Graf Solms-Laubach). Trotz
wiederholten Suchens gelang es mir nicht. den Standort
aufzufinden.
Trıeus I. STEGOCARPÆ
Zu dieser Tribus gehören weitaus die Mehrzahl der Laubmoosarten.
Allen charakteristisch ist, dass sich die Kapsel mittelst eines Deckels
öffnet. Dabei kann ein die Sporenaussaat regulierendes Peristom ent-
weder vorhanden sein oder fehlen. Die Ausbildung des Peristoms
ist meist charakteristisch für ganze Familien, doch kommt ihm ebenso-
häufig ein systematischer Wert bei der Abgrenzung von Gattungen
und selbst Arten zu. Die stegocarpen Moose werden wiederum in die
beiden Abteilungen der musci acrocarpi und musci pleurocarpi zerlegt.
zu denen früher noch die musci cladocarpi (jeizt unter die acro-
carpi und pleurocarpi verteilt) kamen. Diese Einteilung gründet sich
auf die Stellung der Kapsel (resp. Blüte) an der Hauptaxe oder an
Nebenaxen.
19
©?
ss
(29) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS.
SugrriBus I. ACROCARPÆ
Kapsel endständig am Gipfel von Hauptsprossen, nur bei Anæclangium,
Cinclidotus, Conomitrium und einigen Fissidensarlen am Ende seitlicher
Kurztriebe. (Bei manchen Arten scheint die Kapsel lateral, doch ist dies
nur dadurch hervorgerufen, dass eine unter der Gipfelknospe hervor-
brechende Innovation dieselbe zur Seite drängt und allmählig die Wuchs-
richturg des Hauptsprosses annimmt, als dessen direkte Fortsetzung sie
dann erscheint, während die Gipfelknospe wie ein läteraler Kurztrieb
aussieht).
V. Faune. WEISIACEÆ
Hymenostomum R. Brown 1819.
43. Hymenostomum microstomum Hedw. R. 62. Im Habitus
an Weisia viridula erinnernd. Blätter lang rinnenförmig, trocken
kraus; Kapsel auf kürzerer Seta, Peristom vollständig fehlend.
Pflänzchen niedrig, räschenbildend.
Auf Brachäckern u. Gartenbeeten, an Wegrändern, auf Wiesen,
auch auf lichtem Waldboden, etc.
Im ganzen Gebiet ziemlich verbreitet, aber oft übersehen; geht
nur bis in die untere Bergregion.
var. 8. obliquum N. v. E. Kapsel gekrümmt, stark geneigt.
E. Bei Karlsruhe (A. Br.), Graben (Dr Schmidt).
44. Hymenostomum tortile (Schwägr.), (Gymnostomum Schwgr.)
R. 63. Dichte, polsterförmige Rasen. Blätter in trockenem Zustand
stark eingekrümmt, sehr derb. Charakteristisch ist die breite Blatt-
spitze, die starke, spiralige Einrollung des Randes u. die sehr
kräftige, kurz austretende, braunrote Rippe. Kapsel auf bis 1 cm.
langer Seta, cylindrisch bis elliptisch.
An sonnigen, trockenen Kalkfelsen, an denen es oft die
Ritzen ausfüllt, oder auch an glatten Stellen stark gewölbte Polster
bildet; seltener auf blosser Erde. Ziemlich seltene Art von süd-
lichem Typus.
V. Am Isteinerklotz häufig (H.), am Oelberg bei Ehrenstetten
nur spärlich (H.). K. Südlicher Kaiserstuhl, auf Löss an
mehreren Stellen, so z. B. am Fussweg von Wasenweiler
nach dem Lilienhof (H.). N. Turmberg bei Durlach
(A. Br.).
254 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (30)
Gymnostomum Hedw. 1788.
_ Rasen- u. polsterbildende Kalkmoose mit nacktmündiger Kapsel.
45. Gymnostomum rupestre Schleich. R. 6%. Formenreich !
Freudiggrüne bis schwarzgrüne, innen braune Räschen u. Pölster-
chen, kräfliger als Gymnostomum calcareum u. meist locker-
rasiger, 1-2 cm. hoch, selten höher. Blätter feucht etwas zurück-
gekrümmt. Rippe kräftig, bräunlich. Kapsel kurz cylindrisch.
Auf Kalk, seltener auf Urgestein, besonders aber an Schiefer-
felsen findet sich dieses Moos durch die ganze Alpenkette ver-
breitet; nordwärts derselben ist es jedoch weit seltener und hier
besonders auf Kalk anzutreffen.
J. In der var. intermedium von Tuff durchsetzt, bei Bad Boll (H.).
S. Wehrathal (Jack u. Leiner), an Thonschieferfelsen des
Kl. Utzenfluh ster. (H.), im ganzen Prägthal auf Thon-
schiefer häufig u. auch c. fret! (H.), bei Schönau (H.) u. bei
Neuenweg im Kl. Wiesenthal (H.), Seebuck u. Seewand am
Feldberg (H.), am Hirschsprung im Höllenthal (H.). 0. Gun-
delsheim am Neckar * (Röll!).
46. Gymnostomum calcareum Bryol. germ. R. 65. Meist dicht-
rasige, niedere, freudig- bis spangrüne, innen rostrot gefärbte,
mehr oder weniger ausgedehnte Räschen bildend. Fruchtet viel
seltenerals Gyroweisia tenuis, der es habituell sehr nahe kommt;
es ist von ihr leicht zu unterscheiden durch die längeren u.
schmäleren Blälter, die zugespitzt oder abgerundet sein können.
Kapsel länglich; Deckel spitz geschnäbell. Ring bleibend.
An Kalk- u. Molassefelsen der unteren Bergregion; südlicher
Typus !
B. Ueberlingen ce. fr.! (Jack!, H.), bei Staad am Bodensee (H.),
auf Basalt am Hohenhöwen (H.). J. Stühlingen (Jack), Bad
Boll (H.). K. Eckartsberg bei Alt-Breisach (H.). V. Loretto-
berg bei Freiburg (Sickb.).
Gyroweisia Schimp. 1876.
47. Gyroweisia tenuis (Schrad.), (Gymnostomum Schrad.) R. 66.
Kleine, meist in ziemlich lockeren Räschen wachsende Pflänzchen,
(31) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 355
die namentlich steril sehr leicht mit Gymnostomum calcareum
verwechselt werden können; vergl. dieses! Jedoch tritt Gyroweisiu
selten so breitrasig wie Gymnostomum calcareum auf. Kapsei
länglich-eylindrisch, Deckel kurz kegelig, Ring sich abrollend.
An Kalkfelsen, Molasse- u. Buntsandstein, besonders an feuchten,
schattigen Stellen, selten auf Löss.
B. Konstanz (Leiner). Salem (Jack!), Ueberlingen, Hödinger-
u. Spetzgarttobel (Jack!, H.). J. Donaueschingen (Bausch).
V. Im Steinbruch am Schönberg bei Uffhausen (H.), zwischen
Buggingen u. Niederweiler in einem Hohlweg (H.), Hochburg
an einer Sandsteinmauer (H.), bei Malterdingen in einem
Hohlweg (H.). K. Im Kaiserstuhl auf Löss sehr spärlich hie
u. da (H.). 0. Gundelsheim a. Neckar * (Röll!).
var. ß. badia (Exsiccat. v. Jack, Leiner u. Stitzenberger). Blätter steif,
kürzer, Blattzellen kaum papillös, Kapsel elliptisch, während die
Stammform eine länglich-cylindrische Kapsel besitzt.
B. Salem u. Ueberlingen (Jack).
Hymenostylium Brid. 1827.
48. Hymenostylium curvirostre (Ehrh.) (@ymnostomum Hedw.)
R. 67. Kräftiges, 3-10 cm. hohe, ausgedehnte, schwellende
Rasen oder Polster bildendes Moos, das gewöhnlich reich fructi-
ficiert. Färbung der Rasen oben bläulichgrün, innen gelblich-
weiss. Früchte zuweilen fast kugelig. Der Deckel mit langem,
schiefem Schnabel bleibt, nachdem er sich vom Urnenrand los-
gelöst hat, auf der Columella über der weiten Mündung sitzen.
An feuchten, triefenden Kalkfelsen und Mauern.
B. Salem, Bruckfelden (Jack), Hödingertobel (Jack!, H.). J. Wut-
achthal bei Bad Boll (H.). S. Seewand am Feldberg auf
Gneis! (H.). V. BeiSäckingen, Rheinfelden u. Basel (Wieland.
A. Br.,Schimp.). 0. Wertheim (Stoll).
var. 8. cataractarum Schimp. (G. sielligerum Bryol. germ.). In der
völlig untergetauchten Form nicht rasenbildend. Stengel steifer
u. entfernter beblättert.
B. Aufdem Grunde des Bodensees bei Konstanz im Februar 1858
von Leiner entdeckt (H.), Rheinfall bei Schaffhausen *
(Sch. Gerwig).
256 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20€ SÉR.). (32
(re
Anœctangium (Hedw.).
19. Anœctangium compactum Schwägr. R. 69. Ausgedehnte,
tiefe, dichte Rasen/etwa vom Habitus des Amphidium Mougeotii
bildend, aber Blätter kürzer u. derber. Rippe sehr stark, in der
breiten Spitze endend.
Alpines Felsmoos !
Nur S. Zwischen Oberried u. St. Wilhelm von Sickenberger
entdeckt! Am #. September 1900 fand ich den alten Sicken-
bergerschen Standort wieder. Das Moos wächst hier bei ca.
600 m. in einer schattigen Schlucht mit Amphidium Mougeotit
zusammen. besitzt aber nicht die dichten Rasen alpiner
Exemplare.
Weisia Fund II, p. 79 (1782).
50. Weisia viridula (L.) R. 74. Niedere, mehr oder weniger aus-
gedehnte, grüne Räschen bildend. Stengel kurz, dicht beblättert.
Blätter lang linealisch-pfriemenförmig, trocken kraus, am Rand
umgeroili. Seta kurz, gelblich ; Kapsel klein, kurz cylindrisch-
elliptisch, vor der Entdeckelung meist glänzend braun.
An Wegrainen u. auf Aeckern, besonders aber auf Waldboden
am Waldrand u. in Hohlwegen, oft unter Wurzel- u. Grasüber-
hängen; von der Ebene bis in die Bergregion fast gemein, vereinzelt
bis gegen die Baumgrenze, so an den Felsen der Seewand am
Feldberg bei ca. 1200 m.
51. Weisia rutilans (Hedw.), ( Weisia mucronata Bruch.) R. 76. Im
Habitus ähnlich wie Weisia viridula, etwas lockerer beblättert. Blätter
breiter, flachrandig. Rippe als längere Stachelspitze austretend.
Auf Erde an Wegrändern, selten!
E. Beim Austritt aus dem Mooswald, an der Strasse von Haslach
nach Opfingen (H.).
Schon in Seuberts Verzeichnis der badischen Laubmoose (1860)
erwähnt, aber ohne bestimmte Fundortsangabe.
(A suivre.)
PLANTE HASSLERTANÆE
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D' Exıne HASSLER, o’Aanan (SUISSE)
de 13885 à 1902
ie Prof. D' R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
Macrosiphonia longiflora (Desf.) Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 140, tab. XLIH; Echites longiflora Desf. Mém. du
Mus. V. 276, Lab. 20.
Floridus roseis.
Suffrutex 0,4-0,6 corolla aurantiaco-rubescens, in campo pr. Caragualay,
Sept., n. 3269, in campis pr. Tobatav, Sept., n. 6431, in campis pr. Igatimi,
Sept., n. 4724.
Floribus albis.
Suffrutex 0,6 corolla alba, in campo sieco pr. Tobaty, Sept., n. 6431 a.
forma :
Accedens ad Macrosiphoniam guaraniticam (St. Hil.) Müll. Arg. qua non est
nisi varietas M. longifloræ (Desf.) Müll. Arg.
Suffrutex 9,5-0,8 corolla rosea, in campis pr. Concepcion, Aug., n. 7238.
Macrosiphonia pinifolia (St. Hil.).
Echites pinifolia St. Hil. Mem. du Mus. XII, 325; Müll. Arg. Flor.
Bras. VI, 1, p. 141, sub M. verticillata Müll. Arg. var. à pinifolia Müll.
ATS.
Var. intermedia (Müll. Arg.)
M. verticillata Müll. Arg. var. 8 intermedia Müll. Arg. in Flor. Bras.
VL 1, p. 14.
Suffrutex 0.2-0,5 m. corolla alba, in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4235.
Dipladenia zanthostoma (Stadelm) Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 193: Echites? xanthostoma Stadelm. in Flora 1841,
Beibl. 55.
258 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (354)
Suffrutex 0,4-0,6 m. corolla eoceinea, in campis pr. Valenzuela, Febr:,
n. 7125.
forma longiloba Malme.
Calycis lobis longis (usque 2 cm. longis) et foliis angustioribus (vulgo 6-7 cm.
longis, eireiter 1,5 em. latis) acutis, quo a forma genuina recedit.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla coceinea, in campis pr. Igalimi, Oet.,
n. 4789.
Dipladenia spigelicflora (Stadelm.) Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 122, tab. XXXVIH, fig. 1; Echites ? spigelieflora
Stadelm. in Flora 1841. Beibl. 58.
Suffrutex 0,3-0,8 m. corolla coccinea, in campis altis siceis in regione cursus
superioris fluminis Apa., Dec., n. 8143
Dipladenia linearis Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, ı, p. 123.
alex 1-1.5 m. corolla rosea, in uliginosis pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
. 9733.
Dipladenia gentianoides (A. DC.) Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, ı, p. 124: A. DC. Prodr. VII, 484, p. p.
Var. Pohliana (Stadelm.) Malme.
Bih.t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band. 2% Afd. III. n. 10. p. 2:
Echites Pohliana Stadelm. Flora 1841. Beibl. 73.
Herba radice tuberosa 0,5-1,5 m. corolla rosea, basi intus lutea, in rupestribus
Cordillera de Altos, Nov., n. 4511; in alto-planitie Tucangua, Dec., n. 3669;
in campis arenosis pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4499, in campis pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6816: in campo in regione cursus superioris
fluminis Apa, Oet., n. 7665.
forma longeloba Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 128.
Herba 0,8-1 m. radix tuberosa, longitudo Tluberis 0,5-0,4 m. diam.
de 1-0,12 m. “corolla rosea, inter rupes denudatos in valle fluminis Y-aca, Dee.
. 6658.
Dipladenia angustifolia Malme nov. spec.
Frutex volubilis, ramis (exstantibus) teretibus, rubescentibus v. brunneis,
lævigatis. epidermide desquamescente. Ramuli teretes, circiter 2 mm. crassi.
glaberrimi, virides v. nonnihil purpurascentes, aut longissimi et volubiles,
internodiis raro 2 cm. excedentibus. Folia opposita, glaberrima. brevipetiolata,
linearia v. lineari-lanceolata, in ramis longis vulgo 12-15 em. longa, 0,6-1,5 em.
lata, basi rolundata v. rotundato-truncata. apice acula v. acuminala, petiolo
usque 0,6 cm. longo, in ramis brevibus circiter 8 em. longo, latitudine raro
0,2 cm. excedentia, basi sepe subacuta, margine vulgo nonnihil revoluta,
petiolo vix 0,2 cm. longo; stipulæ interpetiolares bene evolutæ usque % mm.
longæ, reflexæ, laciniatæ, laciniis aculis. Inflorescentiæ racemiformes, folia
æquantes. Pedicelli solitarii, 4- 1,5 cm. longi, glaberrimi. braeteis anguste trian-
gularibus, acutis v. acuminatis, circiter 0,3 em. longis suffulti. Calycis laciniæ
ovato- Iriangulares, 3-5 mm. long, vulgo 2 mm. latæ, acule v. acuminatæ,
apicem versus manifeste carinalæ, glaberrimæ eciliatæque, introrsum basi glan-
dulis binis parvis, liuearibus, apice dentatis ornatæ. Corollæ roseæ tubus
(355) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 259
4-5 cm. longus, intus ad basin staminnm pilosus, ceterum glaber, in parte tertia
v. quarta inferiore angustus, celerum ampliatus (diametr. cireiter 7 mm.),
subeylindraceus; limbi lobi generis, circiter 4,5 cm. longi, À em. lati, acuti.
Staminum filamenta brevia, circiter 1,5 mm. longa, villosa; antheræ eirciter
7 mm. longæ,-basi sagitlate, apice acutæ. Nectaria parva, rotundata. Ovaria
glaberrima. Stylus et stigma generis.
D. crassinodæ DC. sine dubio affinis; forsan sit ejus varietas. Differt imprimis
foliis angustioribus et (bene evolutis) basi rotundalıs.
Prope Concepcion. in dumetis, in arenosis salsis nec non in dumelis « Espinil-
lares» dictis. Aug. 1901 (Hassler 720% et 720% a).
Rhabdadenia Pohlii Müll. Arg.
Flor: Bras. VI, 1. p. 174.
Var. z volubilis Müll. Arg.
Flor. Bras. VE, 1, p. 174.
Herba volubilis 2-3 m. corolla rosea in palude pr. flumen Tapıraguay, Aug.,
n. 4174.
Weicht durch längere Blütenröhre (30-32 mm.) von allen übrigen Exemplaren
von dieser Species, die ich gesehen habe, ab; bei der grossen Variabilität dieser
Art scheint es mir nicht zweckmässig, eine neue Var. aufzustellen (Malme.).
Var. & suberecta Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, ı, p. 175.
Herba erecia vel adscendens 0,5-1,2 m. corolla rosea, in palude Tucangua,
Febr., n. 3841 : in palude pr. Igatimi, Sept., n. 476% et 4700; in palude pr.
Chololo. Dec., n. 6752; in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7816.
Var. ; latifolia Müll, Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 175.
Herba 1-1,5 m. corolla rosea ad 10 em. longa in palude pr. flumen Jejui
guazu, Dec., n. 5731.
Lasequea erecta (Vell.) Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 135; Echites erecta Vell. Flor. Flum. II, tab. 45,
text. 143.
Var. glabra (A. DC.) Müll. Arg.
Flor. Bras. VE, 1, p. 136; A. DC. sub spec. in Ann. d. Se. Nat. 1844,
p. 262.
Suffrutex 1-2 m. petala alba, in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5548.
Forsteronia glabrescens Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 102; Malme in Bih., t. K. Svensk. Vet. Akad.
Handl. Band. 2%. Afd. II, n. 10, p. 27.
. Liana fruticosa 4-10 m. corolla alba, in silvis pr. Cerro hu, Jun., n. 44T;
spec. fructif; in dumetis Campo Duarte, Oct.. n. 1350; in nemoribus San
Bernardino Jun., n. 3032 fructifer ; in arboribus in campo pr. flumen Corrientes,
Sept., n. 4528; in dumetis ad ripam rivuli, Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5036; in silva pr. Ipe hu, Oct., n. 5136.
260 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (356)
forma.
Liana fruticosa, 6-8 m. corolla luride alba, ad marginem silvæ pr. Fortin
Lopez, Cordillera de Altos, Oct., n. 3345.
Hæc planta omnino eadem est ac Balansa 1369, qua a beato Grisebach ad
Thyrsanthum leptocarpum (Hook. et Arn.) Griseb., a celeberr. Britton et
Morong ad Forsteroniam brasiliensem A. DC. relata est. Descriptio Parsonsiæ
leptocarpæ Hook. et Arn. tamen ad speciem identificandam non sufficit. Nostra
planta ramis glaberrimis gaudet, quod in hanc descriptionem non quadrat.
Forsteronia multinervia A. DC., quam omnino eandem esse vult Grisebach
multis notis recedit. F. brasiliensis sine dubio satis affinis est, at jam doma-
liorum ore aperto, rotundo v. ovali et pilis munito dignoseilur.
Specimen origin., in Rio Grande do Sul collectum. non vidi. Descriptio a
beato Müller data et ad specimina Hassleriana et ad permulta alia a me in
eivitate brasiliensi Rio Grande do Sul collecta optime quadrat, quare determi-
natio vix est incerta. (Malme).
Forsteronia pubescens A. DC.
Prodr. VIII, 486 ; Müll. Arg. Flor. Bras. VI, 1, p. 104.
Liana fruticosa, 4-8 m. corolla cremea, melliodora, antheræ albæ, in dumelis
pr. Ita, Sept., n. 1038; in silvula campestre pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4451: in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6362.
Forsteronia multinervia AR DE:
Prodr. VIII, 437 ; Müll. Arg. Flor. Bras. VI, 1, p. 10%.
Liana fruticosa 10-15 m. corolla flavo-virens vel ochracea, in silvis Cordillera
de Altos, Dec., n. 1577 et Nov., n. 349% florigera, eod. loco Jan., n. 1577«
fructifera.
F. pubescens A. DC. et F. multinervia A. DC. sæpe habitu simillimæ at
quoad calycem follieulosque valde differentes. In F. pubescente calycis laciniæ
late ovato-triangulares, tantum quartam v. lertiam partem alabastri corollæ
æquantes; folliculi curvuli, tenuissimi, sæpe aliquantulum torulosi, apice
obtusissimi, usque 25 cm. longi, 0,3-0,4 em. crassi. In F. multinervia calyeis
laciniæ anguste lanceolato-triangulares, alabastrum corollæ subæquantes ; follieuli
recti, ad modum crassi, anguste fusiformes, haud torulosi, apice subacuti,
usque 20 cm. longi, 0,5-0,8 em. crassi.
Prestonia hirsuta Müll. Arg. ?
Flor. Bras. VI, ı, p. 162, tab. XLVII.
Specimina paraguayensia nonnullis nolis levibus a deseriplione iconeque a
beato Müller datis recedunt, sed vix ad aliam speciem pertinent. Descriptionem
addere tamen haud inutile duxi :
Suffrutex volubilis, ramis gracilibus, pilis brevibus, satis erebris pubescen-
übus et aliis longis. basi nonnihil bulbiformibus, articulatis, ad modum sparsis
hirsutis; internodiis vulgo 45-20 cm. longis. Folia brevipetiolata, petiolo
5-8 mm. longo, elliptica v. ovalia, usque 23 cm. longa, 14 cm. lata, basi rotun-
data, apice acuminata, supra in nervo primario nonnihil pilosa, ceterum
glabra, subtus pilis brevibus pubescentia et insuper in nervis majoribus pilis
longis ornata; nervis secundariis valde emersis, utroque latere 10-12, angulo fere
semirecto insidentibus, marginem versus arcuatis; nervis terliariis venisque
item subius conspicue emersis. Stipulæ interpetiolares bene evolutæ, utroque
latere e serie dentium eireiter 6, usque 5 mm. longorum, anguste conicorum,
basi nonnihil cohærentium formatæ. Inflorescentiæ densæ, multifloræ, umbellæ-
formes, foliis multo breviores; pedunculo 3-5 cm. longo, indumento caulis:
pedicellis usque 4,5 em. longis. Calvcis laciniæ late ovato-lanceolatæ, vulgo
(357) R..CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 261
16-18 mm. longæ, circiler 8 mm. late, acuminatæ v. rarius acutæ, extrorsum
æque ac rami pubescentes hirsutæque, inirorsum glabræ et basi squamis singulis
magnis, usque 5 mm. longis, e basi circiter 3 mm. lala sensim anguslalis,
apice truncalis et lacerato- dentatis, extrorsum pubescentibus, introrsum glabris
ornatæ. Corollæ tubus circiter 20 mm. longus, apicem versus nonnihil angustatus,
extus pubescens hirsutusque, intus superne pubescens, celerum glaber; lobi
(generis) subrhomboidales, usque 10 mm. longi, 6 mm. lati, apiculati, subtus in
parte in alabastro tegente pubescentes, ceterum et supra g glabri; faux plica cons-
pieua et appendicibus circiter 2,3 mm. infra faucem inserlis, nonnihil exserlis,
anguste linearibus ornata. Stamina circiter 6 mm. infra faucem inserta; fila-
mentis brevibus, vix 3 mm. lengis, nonnihil clavatis, pilis mollibus vestitis;
antheris circiter 6 mm. longis, 1 mm. latis, dorso nonnihil pilosis, apice acutis,
basi sagittatis, cornibus aliquantulum incurvatis. Nectarium tubulosum, breve,
eireiter 3 mm. altum, superne aliquantulum constrietum, quinquelobatum, lobis
rotundatis, margine brevissime ciliatis, ceterum glabrum. Ovaria glaberrima,
nectario conspicue breviora. Stylus filiformis. Stigma anguste clavatum, basi
‚annulo quinquegono v. quinquelobato eircumdatum, apice bifidum.
- Suffrutex volubilis 2-4 m. corolla ochracea, ad marginem silvarum pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6776.
Prestonia sericocalyx Malme.
Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band 2% Afd. IN, n. 10,
p:29:
Liana fruticosa 5-6 m. corolla lutea, ad marginem silvæ pr. Bernal Cué,
Cordillera de Altos, Mart. n. 3961; id in dumetis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6776 a, id. petala flava, in dumetis ad marginem silvarum in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7820.
Hemadictyon Lindmannii Malme.
Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band 24, Afd. II, n. 10, p. 31,
tab. III, fig. 10.
Liana fruticosa, 4-8 m. corolla flavo-virens, in UE pr. Tobaty-miri, Jul.
n. 669 fructif.; in dumeto pr. San Bernardino, Nov., n. 1465 florif. et use :
in silva San Bernardino, Dec.. n. 3583 florifera, ch loco, Jun., 3061 ;
frutif. in dumetis siccis in regione cursus superioris fluminis Ans, Dec.,
n. 8065 a.
Suffruticosa volubilis petalis brunneo-rubescentibus, sicco flavis, in dumetis
pr. Bella Vista. Apa, Dec., n. 8065.
Hæmadictyon acutifolium Benth.
in R. Spruce Pl. exs. Rio Negro, n. 1002; Müll. Arg. Flor. Bras., VI, ı,
p. 167.
Var. £ latifolium Müll. Arg.
Flor. Bras. VI, 1, p. 167.
floribus flavovirentibus.
Fruticosa abuse -k m. corolla flavovirens, in dumetis pr. rivul. Estrella
(Apa) Nov., n. 7916; in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 093, -eod. loco., Dec., n. 8172.
floribus cztrinıs.
Frutex volubilis 35 m. corolla citrina in silva pr. San Estanislao, Jan.,
n 6001.
262 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (358)
GRAMINEZÆ
Le nombre des Graminées actuellement connues du Paraguay est de 22%
espèces. Notre énumération contient 9 espèces nouveiles et 42 espèces trouvées
pour la première fois dans ce pays.
Les espèces nouvelles sont: Andropogen Hassleri; Paspalum Hassleri ;
P. verrucosum; Panicum subglobosum : Setaria Hassleri; Aristida Hassleri ;
Chloris calvescens ; Pappophorum Hassleri; Eragrostis orthoclada.
Les 42 espèces suivantes sont nouvelles pour la flore paraguayenne : Rotbællia
loricata; Elionurus candidus: Trachypogon Montufari; Andropogon carinatus ;
Paspalum malacophyllum; P. pleostachyum; P. maculosum; P. quadrifarium ;
P. multiflorum; P. fasciculatum: P. compressum; P. dissitiflorum ; Panicum
cuyabense; P. Gerdesii; P. exaratum; P. Myosuros; P. decipiens; P. cayennense ;
P, repens; P. olyroides; P. lanatum; P. parvifolium; P. capillaceum; Ischnan-
thus inconstans; Setarıa flava; S. Glaziovir: Olyra cordifolia; O. semiovata ;
Pharus angustifolius: P. mieranthus; Luziola leiocarpa: Leersia hexandra ;
Aristida riparia var. paraguayensis : Sporobolus eneus var. barbicollis; Trichop-
terix flammida; Tristachya chrysothrix; T. leiostachya; Chloris ciliata ;
Eragrostis pilosa; E. polytricha; Briza calotheca: B. uniole.
Les graminées ne se laissent pas aisément séparer, d’après les formations dans
lesquelles on les a trouvées: au milieu d’un campo sec il peut s'être formé
par une dépression du terrain une flaque d'eau desséchée au moment ou le
collecteur passe et qui n’appelle pas son attention, tandis que peut-être elle a
persisté pendant des mois entiers auparavant et donné naissance à des espèces
plus ou moins hydrophytes. Nous nous sommes bornés dans nos énumérations à
distribuer les plantes d’après les emplacements où la plupart des espèces ont été
trouvées. j
Nous distinguerons par conséquent des espèces des forêts; celles des campos
secs, c'est-à-dire des campos qui ne deviennent à aucune époque de l’année maré-
cageux ; les espèces des campos humides, c'est-à-dire des campos peu perméables,
gardant longtemps un caractère marécageux et pouvant s’assécher à certaines
époques de l’année; finalement les espèces des marécages persistants.
Les espèces habitant les foréts sont : Tripsacum dactyloides (N.-NE.); Pas-
palum dilatatum (C); Panicum cayennense; P. stoloniferum; P. pilosum (N.):
P. latifolium; P. Megiston (aussi aquatique); P. lanatum; P. parvifolium;
P. capillaceum; P. procurrens (aussi campos); Ischnanthus inconstans; Oplis-
menus setarius; Olyra cordifolia: O. latifolia; O. semiovata; Pharus glaber ;
?. angustifolius (C.); P. micranthus : Bambusa et Chusquea spec.
Les espèces des Campos secs :
Elionurus candidus; E. latiflorus; Andropogon paniculalus ; A. spathiflorus :
A. bicornis: A. Selloanus; A. macrothrix; A. ternatus; A. nutans; A. Mina-
(359) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANEÆ. 263
vum; A. Neesii; A. leptocladus: Paspalum malacophyllum; P. Hassleri;
P. maculosum; P. notatum (aussi ruder.); P. plicatulum; P. stellatum ;.P. com-
pressum; P. barbatum; P. dissitiflorum; P. verrucosum; Anthenanthia lanata :
Panicum cuyabense; P. adustum; P. insulare; P. exaratum; P. Crus Galli;
P. sulcatum; P. decipiens; P. repens; P. olyroides; P. versicolor; P. subglo-
bosum; Setaria imberbis; S. Hassleri; Aristida riparia var. oligospira;
A. Hassleri (aussi C. humides); Sporobolus indicus; S. æneus var. barbicolles ;
S. tenuissimus: S. brasiliensis: Tristachya chrysothrix; T. leiostachya ; Gynodon
dactylon (aussi rud.); Glenium polystachyum; Chloris radiata; C. ciliata;
C. polydactyla : C. distichophylla; C. calvescens; Leptochloa virgata et Lepto-
chloa filiformis (aussi rud.); Eleusine indica (aussi rud.); E. tristachya ; Pappo-
phorum Hassleri; Briza calotheca; B. uniole.
Les espèces des Campos humides :
Rotbællia loricata; Andropogon incanus; A. carinatus; A. Hassleri; Arundi-
nella brasiliensis; Paspalum multiflorum: P. comans; Panicum Gerdesii;
P. laxum (aussi aquat.): Leersia hexandra; Aristida Hassleri; Gynerium sagit-
tatum; Eragrostis polytricha ; E. Neesii: E. atrovirens.
Les espèces des marécages, étangs et cours d'eau :
Saccharum cayennense; S. holeoides; Erianthus Trinii: Rotbellia aurita ;
Andropogon exaratus; Paspalum pleostachyum; P. quadrıfarium; P. fascicu-
latum; P. repens; Panicum amplexicaule ; P. Myosurus; P. vilfoides; P. laxum ;
P. grumosum; P. chloroticum; P. Megiston; Setaria flava: Luziola perwviana;
L. leiocarpa; Trichopterix flammida.
Les espèces des terrains salins :
Paspalum conjugatum ; Eriochloa punctala; Eragrostis pilosa; E. orthoclada.
Les espèces ruderales les plus fréquentes :
Andropogon Halepensis; A. Sorghum: (A. squarrosus); Paspalum notatum;
Panicum sanguinale ; (P. numidianum); Setaria macrostachya; Genchrus echi-
nalus; GC. myosuroides; Cynodon dactylon: Leptochloa virgata; L. filiformis;
Eleusine indica.
Parmi les Graminees utiles citons le Zea Mays L. cultivé partout dans le pays
en de nombreuses variétés et le Saccharum offieinarum L. qui est l’objet d'une
culture très étendue.
Parmi les espèces fourragères : Panicum numidianum Lam. Paspalum notatum
Flügge sont les plus importantes.
On plante pour ses racines odorantes : Andropogon squarrosus. L.
Ont été citées en outre du Paraguay
Dell. in Flor. Bras. II, 2 et 3. Panicum Numidianum Lam.; P. Sciurotis
Trin; Séenotaphrum glabrum Trin; Guadua Paraguayana Dell.
: Balansa et Poitrasson Contributions à l’agrostographie de l’Amerique du Sud.
Bull. Soc. d’hist. naturelle Toulouse, 1878. Pharus latifolius L., Leersia debilis.
Bal. et Poitr.; Leersia distichophylla Bal. et Poilr.; Oryza subulata Nees;
264 . BULLETIN DE L'HERBIER :BOISSIER (Ze SÉR.). (360)
O. latifolia Desv.; O. perenn?s And.: Luziola peruvrana Pers. ; L. striata Bal.
et Poitr. L. spiciformis Anders.
Balansa dans Bull. Soc. bot. de France AXXH, 1885.
Luziola striata Bal.?
Hackel in Flor. Bras. Il, 3 et DC. Monogr. Phanerog. VI.
Imperata brasiliensis Trin.; Saccharum holcoides Hack.: S. filöforme Hack. :
Erianthus Balanse Hack.; E. saccharordes Michx.; E. asper Nees; Rotbellia
Balansæ Hack.; R. compressa L.; Elionurus lividus Hack.; E. tripsacoides
Humb. et Bonpl.; Andropogon Balansæ Hack.; A. imberbis Hack.; A. semi-
berbis Kunth; A. hertiflorus Kunth; A. sabriflorus Rupr.; A. contortus L.:
A. graeilipes Hack. ; A. saccharoides Sw.: À. tener Kunth.
Morong and Britton. in Enum. Plants. coll. Paraguay Annals N. Y. Acad.
Se. VIL
Arundinella Martinicensis Trin.: Paspalum virgatum L.; P. inwqwivalve
Raddi ; P. repens Berg. ; P. erianthum Nees (P. intermedium Munro) P. lividum
Trin.; P. simplex Morong; P. panniculatum L.; Panicum recaloum Kunth.;
P. paucispicatum Morong; P. trichanthum Nees; P. rivulare Trin.; P. auri-
culatum Willd.; P. capillare L.; P. demissum Trin.; P. proliferum Lam. ;
P. spectabile Nees; P. vestitum Kunth; P. virgatum L.: Setaria caudata R. S.;
S. paucifolia Morong; 8. ttalica L.; S. glauca Pers.; Olyra paueiflora Sw.;
Pennisetum setosum (Sw.) L.; (Luziola Spruceana Benth.); Aristida implexa
Trin.; (A. complanata Trin.); (Trichloris fasciculata Fourn.); Gynerium
argenteum Nees; (Arundo Donax L.); Triodia latifolia (Gris.); Diplachne
verticillata Nees; (Eragrostis hypnoides (Lam) B. S. P.); (Eragrostis airoides
Nees); Chusquea tenella Nees.
Lindmann Beiträge z. Gramineenflora Südamerikas in K. Svensk Vet. Akad.
Handl. Bd. 3%, n. 6.
Andropogon bracteatus W.; (A. squarrosus L. cuk.); Reimaria acuta Flügge;
Paspalum scoparium Flügge; P erianthoides Lindm.; P. flaccidum Nees;
P. Larranagai; P. comans Trin.; P. adspersum Trin. ; P. trachystachyum Nees;
P. Berg: Arech. var. leiophyllum Hack. et Lindm. ; P. hians Ell.; P. uncinatum
‚Radd.; P. rugulosum Trin.; P. elephantipes Nees; P. potamium Trin.; Oplis-
menus sylvaticus R. S.; Cenchrus viridis Spreng.; Penniselum nervosum
(Nees); Leersia monandra Sw. var. parviflora Dell.; Piptochetium pani-
coides (Trin.); Aristida paraguayensis Lindm.; A. recurvata H. B. K.;
Sporobolus domingensis Kth.; S. argutus Kth.; Gymnopogon lœvis Nees ;
Pappophorum layuroideum Schr.; P. mucronulatum Nees; Eragrostis capil-
laris Stend.; E. flaccida Lindm.; E. interrupta Lam. Chusquea ramosissima.
Lindm.
(361) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 265
GRAMINEÆ auct. E. Hackel.
Tripsacum dactyloides L.
Syst. Nat. ed. X; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, p. 316.
Herba 1-3 m. In silva Ipe hu, Sierra Maracayu, Decemb., n. 5600; ad mar-
ginem silvæ in regione cursus superioris fl. Apa, Novemb., n. 7901.
Saccharum cayennense Benth.
Notes on Gram. in Journ. Linn. Soc. XIX, 66; Hack. in DC. Monogr.
Phan. VI, 123: Eriochrysis cayanensis Beauv. Agrost. 8.
Herba 0,5-1,5 m. In campis prope San Bernardino, Jan., n. 238; in uliginosis
pr. Ipe hu, Nov., n. 5235.
Erianthus Trinit Hack.
In DC. Mon. Phaner. VI, 135; Saccharum giganteum Trin. in Mem. Ac.
Petersb. ser. 6, vol. 2, p. 311 ex parte. .
Herba 4-3 m. In uliginosis pr. Paseual, Nov., n. 1521; in arvis incultis pr.
Valenzuela, Jan., n. 7040; in palude in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jan., n. 8375, 8376.
Rotibellia loricata Trin.
In Mem. Ac. St-Petersb. ser. 6, vol. 2, p. 250: Hack. in DC. Monogr.
Phan. VI, 306.
Herba 0,8-1,5 m. In campis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jan.. n. 8343. Speciminum duorum, quæ adsunt, alterum ad subspec. genuinam
(Hack. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 3, p. 310) pertinet, alterum ad
subspec. subgibbosam Winkl. ap. Hack. |. c. accedit.
Rotibellia aurita Steud.
Synops. I, p. 361; Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI, 310.
Herba 1-2 m. In palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee.,
n. 8211.
Manisuris granularis Linn. fil.
Nov. Gram. gen., p. 37; Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI, 31.
Herba 0,5-0,8 m. In arvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8486.
Trachypogon Montufari Nees.
Agrost. bras., p. 342; T. polymorphus var. Montufari subv. secundus
Hack. in DC. Monog. Phaner. VI, 326.
Herba 4-1,5 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8333.
Elionurus candidus Hack.
In Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 3, p. 306.
He 0,5-0,8 m. In arenosis prope Valenzuela (in valle fluminis Y-acà), Jun.,
n. 7060.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 3, 29 février 1903. 18
266 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). (362)
Elionurus latiflorus Nees.
Apud Steud., Synops. 1, 364: Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI, 336.
Herba 1-1,5 m. Omuis planta citriodora. In campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8291.
Andropogon paniculatus Kunth.
Enum. I, p. 49%, A. condensatus 8 paniculatus Hack. in Mart. et Eichl.
Flor. Bras. 2, pars 3, 297.
4-2 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Aug., n. 735.
Andropogon spathiflorus Kunth.
Enum. I, p.. 496: Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI, 397.
In campo pr. Cordillera de Altos; Dee., n. 3637.
Andropogon bicornis L.
Spec. pl. ed. 1, p. 1046.
Var. Burchellii Hack.
in Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 3, p. 285; sed non exacte idem,
quoniam spiculæ pedicellatæ in quovis racemo inferiores tabescunt.
Herba 1-1,5 m. In campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8372.
Andropogon Selloanus Hack.
A. leucostachyus Kunth subspec. Selloanus-Hack. in DC. Monogr. Planer.
vol. VI, 420.
0,2-0,3 m. In campo pr. Paraguari, Sept., 990.
Andropogon macrothrix Trin.
In Mem. Acad. Petersb. ser. 6, vol. 2, p. 270. A ternatus Nees subspec.
macrothrixz Hack. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 3, p. 287.
0,5-0,8 m. In dumeto pr. Sapucay, Dec., n. 1561.
Andropogon incanus Hack. x
In DC. Mouogr. Phaner. VI, p. 431 » genuinus Hack. 1. c.
4-1,5 m. In campo uliginoso pr. Itä, Aug., 63%; in campo pr. Tacuaral, Oct.,
n. 1090.
Andropogon carinatus Nees.
Agrost. Bras. p. 330; Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI, 433.
0,8-1,2 m. In campis humidis in regione cursus suverioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8373.
Andropogon eaxratus Hack.
In Flora 1885, p. 135; in DC. Monogr. Phaner. VI, 446.
1-2,5; in palude pr. Tucanguà, Jan., n. 1827
Andropogon Hassleri Hack. nov. spec.
E. subgenere Amphilophi Trin. : Hack. in DC. Monogr. Phan VI, 473.
: Culmi erecti, 1,5-2 m. alti, teretes, glaberrimi, mullinodes, simplices, superne
breviter nudi. Vaginæ internodiis breviores, rarius eis longiores, teretes, glaber-
(363) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 267
rimæ, arctæ; ligule brevissimæ (1,5 mm. longæ), chartaceo-membranaceæ, trun-
catæ glabræ. Laminæ lineares, sensim setaceo-acuminatæ, eirc. 20 em. Îg., ad
6 mm. It., utrinque glaberrimæ. margine scaberulæ., glaucescentes, rigidæ
nervo medio inferne crassiusculo, lateralibus tenuibus vix prominulis. Panicula
lanceolato-oblonga cire. 40 cm IE densa, rhachi elongata multinodi glaberrima.
ramis binis v. solilariis ereeto- -patulis, inferioribus panicula cire. 4 plo brevio-
ribus, basi brevissime nudis, primariis ramulosis, racemos 2-5 gerentibus.
Racemi vix 2 em. longi, graciles, densiflori, villosi, rhacheos articulis spicula
1/4-1/3 brevioribus linearibus i in sulco longiludinali profundo hyalinis, margine
villis albis articulo longioribus lanatis. Spicul æ sessiles 8 lanceolatæ, acutz,
3 mm. Ig. viridulæ : gluma 1. chartaceo-membranacea, acuta, minute bidentula,
marginibus superne implicatis, flexuris spinuloso-ciliatis, #-nervis, loco nervi
medii depressa, in ’/2 inferiore parcissime pilosula, callo parce barbato; gluma
Il Tam equans, late ou setuloso-acuminata, dorso obtuse carinata, infra
apicem ciliolata, ceterum glaberrima, 3-nervis; gl. III quam I 4/3 brevior, ovali-
oblonga, oblusa, hyalina, glaberrima, enervis; IN quan 1 duplo brevior, angus-
tissime linearis, hyalina, enervis, glaberrima, omnino mutica. Palea 9. Lodiculæ
magnæ, obcuneatæ. Anthere minute, 0.6 mm. longæ. Spiculæ pedicellatæ
lineari-lanceolat®, 2,5-3 mm. Ig.. ad glumam Iam involutam flexuris rigide
eilialam trinervem redactæ.
In campis humidis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8182
{unicum).
Habitu saccharoïdi Sw. ita similis ut ejus varietatem muticam diceres. At non
distinguitur solum ab illo aristæ defectu, sed etiam foliis utrinque lævibus.
spieulis parvis, gluma I parce pilosula tenuiore nervo medio carente, antheris
minutis.
Andropogon halepensis Brot.
Fl. lusit. I, 89; Sorghum halepense Pers. Synops. I, 101.
Herba 1-2 m. In silva, Cordillera de Altos, Oet., n. 3346.
Andropogon Sorghum Brot.
Fl. lusit. I, 88, var. vulgaris Hack. in DC. Monogr. Phan. VL, 515
Sorghum vulgare Pers. Synops. I, 101.
0,5-1 m. In silva pr. Cordillera de Altos, Aug.. n. 775. Haud een:
(Hack.).
Andropogon nutans L. :
Spec. pl. ed. 4, 1045. Var. 8 agrostordes Hack. in DC. Monogr. Phaner.
VI, 529. A. agrostoides Spegazz. Pl. nov. Amer. austr. dec. 2, p. 27. (ex
Ann. soc. scient. Argent. XV.
4-1,5 m. In campo pr. Atirà; Maj., 502; in campo pr. Sapucay, Febr., n. 1882.
Var. à scaberrimus Hack., 1. c. 532. A. scaberrimus Kunth Enum. 1, p. 50%.
0,5-1 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Oct., n. 1314
Var. : pellitus Hack., 1. c. 532.
1-2 m. In campo pr. Tucanguä, Febr., n. 1952.
Andropogon Minarum Kunth.
Enum. I, 507; Hack. in DC. Monogr. Phan. VI, 535.
Herba 1,5-3 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1961; in dumetis
in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan. n. 8120.
268 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (364)
Andropogon Neesii Kunth.
Enum. I, 491. x genuinus Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI.. 582.
Mur 0,5-4 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Decemb.,
n. :
Var. £ dactyloides, subvar. paraguayensis Hack. in DC. Monogr. Phaner. VI;
382.
4-1,5 m. In campo pr. Igatimi, Novemb., n. 5532,
Andropogon leptocladus Hack.
In Flora, 1885, p. 122; in DC. Monogr. Phaner. VI, 589.
Forma (nova) simplex, culmo simplici a typica distincta.
0,5-1 m. In arenosis Cordillera de Altos, Jun., n. 3766.
Arundinella brastliensis Raddi.
Agrost. brasil. 37, t. 1, fig. 3: Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 298.
Herba 4-1,5 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8289. È
Paspalum malacophyllum Trin.
Spec. Gram. tab. 271; Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 2, 40.
0,8-1,5 m. In campis pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1955.
Paspalum conjugatum Bergius.
In Act. Helv. VII, 129, t. 8; Mart. et Eichl. Flor. Bras. 2, pars 2, 55.
0,3-0,5 m. In arenosis salsis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.
n. 8188 ; ibidem ad margines silvarum, Dec., n. 8280.
Paspalum pleostachyum Dell.
In Mart. et Eıchl. Flor. Bras. 2, pars 2, p. 58.
Herba 0,5-1 m. In siagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee.,
n. 8247.
Paspalum dilatatum Poir. à
Encycl. V, 35; Mart. et Eichl. Flor. Bras. ll, 2, 64.
0,5-1,5 m. In silva pr. Paraguari, Aug., n. 676; ad ripam rivuli pr. Pascual,
Aug.. n. 730, specimen ad var. & parviflorum Dell. in Mart. et Eichl. Flor.
Bras. l. c. vergens; in silva pr. Sapucay, Dec., n. 1611 specimen huic varietati
proximum.
Paspulum Hassleri Hack. nov. spec.
Culmi elati, 1-2 m. alti, tereles, glaberrimi, plurinodes, simplices, fere ad
apicem usque foliati. Folia innovationum longissima (7-8 dm. longa). Vaginæ
teretes, glaberrimæ; ligulæ brevissimæ, rotundato-truncatæ, herbaceo-membra-
naceæ, glabr&; laminæ e basi parum angustala a vagina vix distincta elongato-
lineares, setaceo-acuminatæ, innovationum 7-8 dm. Ig., 5 mm. It., culmeæ
breviores angustioresque, omnes planæ. v. basi canaliculato-convolutæ, rigidæ,
glaucæ, utrinque læves, marginibus serrulato-scaberrimæ, crassinerves. Spicæ
crebræ (18-30) secus rhachin communem glaberrimam cire. 20 cm. longam race-
mosim disposilæ, sursum decrescentes, inferiores ad 10 cm. Ig., crassæ, rhachi
spieulis plus duplo angustiore angulis scabra, basi longiuscule barbata, pedicellis
spieularum binis inæqualibus glaberrimis, allero spicula plus triplo, altero ca.
plus 4-plo breviore, spiculis dense imbricatis, quadrifariis. Spiculæ lanceolato-
(365) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 269
ellipticæ, acutæ, 3,5 mm. Ig., pallide brunnescentes. Glumæ steriles æquales,
spiculæ forma ac magnitudine, I postica, convexa. 7-nervis, toto dorso villosula;
Il antica, plana, 5-nervis, non nisi ad nervos exteriores et versus margines
pilosula ; III (fertilis) steriles æquans, elliptica, acuta, acumine breviter incurvo,
subeonvexa, tenuissime strialo- -puncticulata, badia. Palea glumam æquans, dorso
subexcavata, puncticulata. Antheræ 2 mm. Ig.
In campo pr. Tacuaral, Oct., 1343; a marginem silve pr. Sapucay, Dec.,
n. 1559; in campis prope Tobatye Sept... . 6265.
Gramen elatum, foliis longissimis, ie creberrimis longisque insigne,
P. eriantho Nees affine, quod vero a nostro differt culmo 2-3-nodo nodo
foliis brevioribus, spieis 3-9, brevibus (3-5 cm. Ig.), spiculis oblongo-lanceolatis
5 mm. longis, longius densiusque sericeo-villosis, luma fertili viridulo-stra-
minea nec badia.
Paspalum maculosum Trin.
Spee. Gramm. t. 113; Mart. et Eichl. Flor. Bras. I,
0,5-1 in. In campo pr. Tacuaral, Oct., n. 1175.
1
19
Paspalum notatum Fluegge.
Monogr. 106; Mart. et Eichl. Flor. Bras. IL, 2, 72.
0,2-0,6 m. In arvis pr. San Bernardino, Oct., n. 12994. b; in campo pr. Tobati,
Dec., n. 3644; in via in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee., n. 8243.
Paspalum plicatulum Michx.
Flor. bor. amer. I, 45, Trin. Spec. Gram.. t. 140. Mart. et Eichl. Flor.
Bras. II, 2, 76.
Herha 0,8-1.5 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8079.
Var. oblongum Dell.
In Mart. et Eichl. Flor. Bras I, 2, 77
Herba 1-1.5 m. ibidem. Jan., n. 8339.
Var. (nova) robustum Hack. differt a typo spicis elongatis (8-12 em. Ig.)
robustis, spiculis 3,5 mm. longis ellipticis.
1-2 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1960.
Paspalum quadrifarium Lam.
Il. 176; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 89.
Herba 4-2,5 m. In stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8245. Sub eodem numero exstat specimen incomplelum Paspali cujusdam,
P. denso Poir. valde affinis. sed vix rite determinandi.
Paspalum multiflorum Dell.
In Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, pars 2, p. 90.
1-2-3 m. In palude pr. San Bernardino, Jan., n. 1824; in campo pr. Cordil-
iera de Altos, Jan., n. 2529; ad marginem silvæ pr. Ipe hu, Nov., n. 5320.
Paspalum fasciculatum Willd.
In Fluegge Monogr. 69, 3 glabratum Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras.
HP NDAUE
Herba 0,8-1,2 m. In palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8246.
270. BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (366)
Paspalum stellatum Fluegge.
Monogr. 64: Mari. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 92.
0,4-0,6 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Sept., n. 1039.
Paspalum compressum Rasp.
Ann. se. nat. I. ser. V, p. 301; P. platycaulon Poir. Eneycl. V, 34;
Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 104. a
0,2-0,7. In silva pr. Sapucay, Dec., n. 1621; in arenosis pr. Juqueri, Dec.,
n. 1691; ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 8035; ibidem in arenosis, Dec., n. 8248, 8248 a.
Paspalum barbatum Nees.
Agrost. bras. 27; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 107 (x glabrum Dell.).
1-2 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8311.
Paspalum dissitiflorum Trin.
Diss. II, 92; Spec. Gram., t. 103 Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 112.
Herba 0,6-0,8 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8197.
Paspalum verrucosum Hack. nov. spec.
Perenne, cæspitosum, innovationibus intravaginalibus. Culmi erecti, teretes,
cire. 5 dm. alti. 3-nodes, nodis (vaginarum) villosis, ceterum glaberrimi, fere ad
apicem usque foliali. Vaginæ internodiis breviores, laxiusculæ, prope os barbatæ ;
ligulæ in seriem ciliorum longorum solutæ : laminæ lineares, sensim acutatæ,
inferiores ad 30 em. Ig., 3 mm. It., summa culmi minuta, planæ v. inferne laxe
complicatæ, rigidulæ, subtus glaberrimæ, supra minute puberulæ, margine scabe-
rule v. læves, nervis crassiusculis supra parum prominulis percursæ. Spice
2 internodio cire. 2 cın. longo separatæ vel spica solitaria, ad 9 cm. longæ, cras-
siusculæ, laxifloræ, patentim villosæ, rhachi commani trigona spiculis plus
duplo angustiore glaberrima, internodiis quam spiculæ nune brevioribus, nune
(alternatim) longioribus, pedicellis binis, glaberrimis, altero spicula 1/3 altero ca
2/3 breviore, spiculis laxe dispositis vix distincte seriatis. Spiculæ oblongæ,
obtusæ, 2,5 mm. Ig., pallide virides et verrucis atroviolaceis piliferis dense
consitæ. Glumæ steriles æquales, forma spiculæ, e verrucis crebris dense villosæ,
villis patentibus spicala param brevioribus, enerves; 1 convexa, antica;
II postica, planiuscuta; III (fertilis) sieriles æquans, oblonga, obtusa, subchar-
iacea, pallide viridula, obsolete puncticulata, opaca; palea glumam æquans.
planiuscula. Antheræ 2 mm. longæ.
In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8197, in
societate P. dissitiflori Trin. lectum et cum eo sub eodem numero in herbario
depositum.
Species P. dissitifloro Trin. certe affinis, tamen distinetissima. Nam in
P. dissitifloro culmi (rectius vaginarum) nodi glabri, folia ciliata, ligula obsoleta
haud ciliari, spicarum rhachis hirsuta, spiculæ ad rhacheos nodulos solitariæ,
acutæ, glumæ steriles 3-5-nerves, earum verrucæ haud coloratæ; in P. verrucoso
culmi (vaginarum) nodi barbati, folia glabra, ligula ciliaris, spicarum rhachis
glaberrima, spiculæ ad rhacheos nodulos binæ, obtusæ, glum& steriles enerves,
verrucis atroviolaceis consilæ.
Eriochloa punctata Desv.
In Hamilt. Prodr., p. 9; Helopus punctatus Nees Agrost. bras. 16; Mart.
et Eichl. Flor. Bras. IT, 2, 125
0,%4-0.8. In arenosis salsisin regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8187.
(367) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 271
Anthænanthia lanata Benth.
In Journ. of Bot. XIX, p. 35; Leptocoryphium lanatum Nees Agrosl.
bras. 8%, Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 120, tab. 17.
0.5-1 m. In campo pr. Itacurubi Jul., 298; in campo pr. Tacuaral, Oct.,
n. 147%; in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.-Febr.,
n. 8292, 8292a, 8500.
Panicum euyabense Trin.
In Act. Petropol. 1835, p. 206: Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 134,
tab. 20.
Herba.0,5-1 m. In dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee.,
n. 8249.
Panicum adustum Nees.
Agrost. bras. 191.
Var. (nova) leucotrichun Hack.
Differt a typo glumis sterilibus versus margines pareissime pilosulis, pilis
albis non clavatis.
Herba 0,8-1,5 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8488.
Var. pheothrix Hack. (ined.), Panieum pheothriz Trin. Spec. Gram., t. 91;
Flor. Bras. II, 2, 139:
1-2 m. In campis pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1944.
Panicum Gerdesii Hack.
In Oesterr. bot. Zeitschr. 1902, p. 333.
Herba 0,5 m. In arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8384.
forma pleostachya, racemis quinis (in typo solitariis v. binis) distincta, ibidem
in campo humido lecta, Dec., n. 8310.
Panicum insulare G. F. W. Meyer.
Prim. Essequ. p. 60: P. leucopheum H. B. K. Nov. Gen. I, 97; Andro-
pogon insulare L. Syst. X, 130%.
1-1,5 m. In campo pr. San Bernardino. Aug., n. 636; in campo pr. Atirà,
Jan., n. 1835.
Panicum exaratum Trin.
Diss. II, 160; Spec. Gram. t. 194; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 175.
In regione cursus superioris fluminis Apa. Dec., n. 8197.
Panicum Crus Galli L.
Spec. pl. ed. 1,.p. 56; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 4141.
0,5-1 m. In campo pr. Villa Maria, Jan., n. 675.
Panicum sulcatum Aubl.
Guian. I, 50; Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 153, tab. 26.
1-3 m. In dumeto pr. San Bernardino, Jul., 503; in silva in regione enrsus
superioris fluminis Apa, Jan., n. 8410.
272 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (368)
Panicum amplexicaule Rudge.
Guian. I, 21, t. 27; Trin. Spec. Gram. t. 205: Mart. et Eichl. Flor. Bras.
II, 2, 234.
0,5-1,5 m. In arenosis pr. Jugueri, Nov., n. 1500; in palude in regione cursus
superior:s fluminis Apa, Dec.. n. 8251; ıbidem Febr., n. 8467.
Panicum Myuros Lam.
1. I, 472; Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 231; Hymenachne Myuros
Nees Agrost. bras. 276 non Beauv.
Herba 0,5-0,8 m. Ad marginem paludis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n. 8250. \
Panicum vilfordes Trin.
Diss. II, 171; Spec. Gram. t. 20%: Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 232,
132%
Herba 1-2 m. In stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr..
n. 8468.
Panicum decipiens Nees.
Agrost. bras. 193; Mart. et Eichl. Fior. Bras. II, 2, p. 237.
0,3-0,5 m. In campo, Cordillera de Altos, Dec., n. 3658.
Panicum stoloniferum Poir.
Encvyel. méth. Suppl. IV, A, 27%: Mart. et Eichl. Flor. Bras. I,
2, 210.
Repens. Ad ripam lag. Ypacaray, Sept., n. 1053; in silva pr. Cerro-hu, Jan.,
n. 1824.
Panicum laxum Sw.
Prodr. 23 et Fl. Ind. occ. I, 157; Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 212.
0,5-1 m. Ad ripam rivuli pr. Pascual, Aug., n. 788; ad ripam rivi pr. Juguari,
Nov., n. 1498: in arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8189, ibid. in campo, Jan., n. 8385, in dumetis Arroyo Primero ibidem,
Febr., n. 8465.
Panicum pilosum Sw.
Prodr. 22 et Fl. Ind. occ. 1, 141; Mart. et Eichl. L. c. 241.
Herba 0,5-1 m. In silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee.,
n. 8192.
Panicum grumosum Nees.
Agrost. bras. 182; Trin. Spec. Gram. t. 207; Mart. et Eichl. 1. c. 209.
1-1,5 m. Ad ripam lacus Ypacaray, Jan., n. 3763.
Panicum chloroticum Nees.
In Trin. Diss. II, 236; Agrost. bras. 164; Mart. et Eichl. 1. c. 197.
Herba 0,5-4 m. In palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8206.
(369) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 273
Panicum cayennense Lam.
Ill. n. 908 var. quadriglume Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2,
p. 220. Anne potius species distineta (Hackel) ?
0,3-0,6 m. In dumeto pr. Fort Lopez, Febr., n. 1942; in dumeto in regione
cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 84224.
Panicum repens L.
Spec. pl. ed. 2, 87; Nees. Agrost. bras. 171.
0,2-0,4 m. In campis, Cordillera de Altos, Dec., n. 3652.
Panicum glutinosum Sw.
Prodr. 24; Fl. Ind. occ. I, 17%; Mart. et Eichl. Flor. Bras., Il, 2, 226.
0,5-1.5. In dumeto pr. San Bernardino, n. 528; forma ? macra 0,15-0,3 m.
alta in campo pr. Tobaty, Aug., n. 500.
Panieum olyroides H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. I, 102; Mart. et Eichl. 1. e. 229; P. proboscrdeum
Trin. Spec. Gram. t. 322.
Herba 0,5-1,5 m. In campis in regione cursus superioris fluminis Apa. Dec.,
n. 8308; in campo pr. Surubuy, Febr.. n. 1957.
Panicum latifolium 1.
Spec. pl. ed. 4, 58: P. oryzoides Sw. Fl. Ind. occ. I, 162; P. zizanioides
H. B. K. Nov. gen. I, 100.
Herba repens, 0,5,-1 m. In campis silvaticis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8286.
Panicum Megiston Schult.
Mant. II, 248; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 205.
1,5-3 m. In silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8411.
Panicum lanalum Sw.
Prodr. 2% et Fl. ind. oce. I. 168: P. latifolium Dell. in Marl. et Eichl.
Flor. Bras. Il, 2, 206 non L.
1-2 m. In silva pr. Tobaty, Aug., n. 644.
Var. sorghoideum Griseb.
FI. Westind. Isl. 551; P. sorghoideum Ham. Prodr., p. 40.
4-6 m. In silva pr. Cordillera de Altos; Febr., n. 1951; ibidem, n. 3731.
(volubilis. 6-8 m.).
Var. (P. compactum Sw.?).
Herba 2-3 m., in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., 8352.
Speeimen juvenile, subdubium.
Panicum versicolor Dell.
In Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, p. 254; Panicum truncatum Nees
Agrost. bras. 215 non Trin.
0,5-1,5 m. In dumetis pr. Cordillera de Altos, Jan., n. 1826; ibidem in
eampo, Jan., n. 1828; forma dilatata, panicula late ovata patentissima, ibidem
in campo, Febr., n. 1959.
274 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (370)
Panieum parvifolium Lam.
=
He IV, 2, p. 742: Trin. Spee. Gram. t. 236: Mart et Eichl. Flor.
Bras. II, 2, p. 261.
0,1-0,2 m. ñ silva pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1953.
Panicum eyanescens Mees.
Agrost. bras. 220; Trin. Spec. Gram. t. 230; Mart. et Eichl. |. c. 262
Herba 0,3-1 m. alt., repens. In arenosis in regione cursus superioris fluminis
8559
Apa, Febr., n. 8552
Panicum capillaceum Lam.
Ill. 1, 173; Deell. in Mart. et Eich. Flor. Bras. II, 2, 249: P. brevifolium
Auctor. Fl. Ind. oce., non Linne (quoi est P. ovalifolium Poir.).
0.5-1 ın. In campo silvestre, Cordillera de Altos, Maj., n. 640a. (forma foliis
anguslioribus): in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8332, forma robustior, foliis latioribus, spiculis paullo majoribus.
Panicum subglobosum Hack. nov. spec.
Culmus (abseissus) secundum collectorem 0,5-1 m. altus, leres, infra nodos
puberulus, ad apicem usque foliatus. Vaginæ inlernodia ‚Supera anles, teretes, e
papillis hirtule, versus margines densius pilosa. Ligule brevissimæ, truncatæ,
membranaceæ, glabræ. Laminæ e basi cordala subamplexicauli lanceolatæ,
acutissimæ, cire. 12 cm. Ig., 3 em. IL, rigidulæ, virides, glabræ vel basi e
papillis ciliatæ, præter margines scaberrimos Jæviuseulæ. Panicula basi inclusa,
obovata subeorymbosa. lucida, cire. 20 em. lg, patens, rhachi angulata glaber-
rima, ramis solitariis elongatis angulatis scaberulis basi ad ?/4 usque nudis. dein
ramulos secundarios plures breves patulos gignentibus, quibus insident spiculæ
remotiusculæ, longius v. brevius pedicellatæ subæqualiter secus ramulum dispo-
sitæ, ei admotæ v. appressæ; pedicelli glaberrimi, subterminales quam spicula
duplo breviores. Spiculæ subglobosir, 2 mm. Ig., allero latere magis convexæ,
viridulæ, glabræ. Gluma I spienlam dimidiam æquans, late ovala, acutiuscula,
I-nervis; IL spiculam æquans. suborbicularis, oblusissima, valde convexa,
S-nervis, nervis scaberula: III spiculam æquans. ovalis, obtusa, minus convexa,
S-nervis, Dervis superne scaberula, in axilla paleam sepe--+ hebetalam fovens;
IV spieulam æquans, ovalis, obtusiuscula. valde convexa, dorso superne obluse
carinata, alutacea, minute puncticulata, le opaca.
In dumetis pr. Cordillera de Altos, Maj., n. 640 b.
Affinis P. capillaceo Lam. cujus tamem Due minulæ (non nisi 1-2 mm.
longæ) pedicellis multo longioribus suffultæ sunt. nam etiam pedicelit subtermi-
nales spiculis duplo longiores sunt ; præterea pedicelli omnes a ramulo patent,
qui in P. subgloboso ei admotæ v. appressæ sunt; spiculæ in P. capıllaceo
elliptico-lanceolat®. minus convexæ, puberuiæ, in P. subgloboso subslobosæ,
valde convexæ. glabræ.
Panicum procurrens Nees.
Agrost. bras. 130; Trin. Spec. Gram. t. 224: Mart. et Eichl. Fler. Bras.
II, 2, 271.
Repens, 0,3-1-2 in. altum. In silva pr. Cordillera de Altos, Jan., n. 1734:
in valle Tobaty, Mart., n. 3989; in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7818; ibidem ad margines silvarum, Jan., n. 8370; ibidem in
dumelis siceis scandens, 0,8-2 m. longum (forma major, foliis latioribus), Jan.,
ll. 8989.
(371) R. CHODAT ET KE, HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANAS. 273
Tehnanthus inconstans Dell.
In Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2. p. 28%; Panvcum ınconstans Trin.
Spec. Gram. 1, 27.
Alt. 1-4,5 m. In silva prope Tobaty, Mart., n. 3995.
Oplismenus setarius ham. et Schult.
Syst. II, 481: Panicum selarium Lam. IN. 1, 170: Marl. et Eichl.
et AR
D
0,5-0.5 m. In silva, Cordillera de Altos. Febr., n. 3934, 3934 a.
Selaria imberbis Rem. et Schult.
Syst. If, 891: Panicum imberbe Poir. Encycl. méth. Suppl. IV. 272;
Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 156; Setaria gracilis H. B. K.
Nov. Gen. 1, 109: Paniei glauei var. A., Trinius, Spec. Gram. t. 196.
1.2-1 m. In campo pr. San Bernardino, Aug., n. 690 (forma breviseta): in
silva pr. Cordillera de Altos, Nov., 41496; ibidem in campo, Jan., n. 1835
(forma longiseta) : ibidem in campis, Dec , n. 3663 (forma uberior, ad 4 m. alta):
ad margines stagni in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee., n. 824%
(forma breviseta). ibidem in arenosis, Dec., n. 8213 (forma longiseta, setis
coloratis).
Setaria flava Kunth.
Revis. I, 46; Panieum flavum Nees Agrost. bras. 239: Mart. et Eichl.
ICRA:
4-1.5 m. In stagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7939.
Setaria Hassleri Hack. nov. spec.
Annua. Culmi erecti, 3-8 dm. alti. teretes, simplices, superne patentim hirsuti.
Vaginæ subcompressæ, utroque margine dense ciliatæ, ceierum glaberrimæ,
internodiis sæpius breviores. Ligulæ omnino ciliares, cihis cire. 1,5 mm. longis.
Laminæ e basi rotundata Janceolato-lineares, longe acuminatæ, ereclæ, 7-10 cm.
Ig., 7-10 mm. It., margine scabræ, ceterum glabræ, læviusculæ, rigidulæ, virides,
tenuinerves. Panicula spiciformis cylindracea, densa, ad 7 em. longa, rhachi
hirsula, ramis brevissimis 2-3-spiculatis, spicula singula selis 2-3 patentibus ea
3-4-plo longioribus rigidis. violascentibus aculeolatis fulta, aculeolis in setæ
quarla parte superiore deorsum, in reliquis partibus sursum direclis. Spiculæ
subgloboso-ovatæ, 2,5 mm. Ig.. valde gibbæ, ex viridi et livide purpurascente
variegatæ, glabræ. Gluma I dımidiam spieulam subæquans, late ovata, obtusa,
ö-nervis, levis: 1] spiculam subæquans v. æquans. suborbicularis, oblusa, valde
convexa, 7-nervis, levis; Ill spiculam æquans, late ovata, obtusiuscula, dorso
depressa, 5-nervis, levis, in axilla paleam (an etiam florem g' ?) fovens:
IV spieulam æquans, a fronte visa late elliptica, obtusiuscula, a lalere visa late
semiovata subapiculata, dorso valde elevato gibboque subcarinaia, rugis trans-
versis elevatis scabra, pallide viridula; palea illi equilonga, dorso depressa,
leviter rugulosa.
In campis pr. Cordillera de Altos, Dec., n. 3565.
Affinis S. semirugosæ Kunth, cujus involueri setz eodem ac S. Hassleri modo
aculeolis duplici ratione directis scabrescunt, cujus gluma IV vero in parte
superiore fere lævis rugis caret, quæ in S. Hassleri totam glumam exarant.
Ceterum gluma IL in S. semirugosa dimidiam 1Vam, in S. Hassleri totam obtegit :
in S. semirugosa collum vaginæ annulo pilorum barbatum est, in S. Hassleri
glabrum.
276 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (372)
Setaria Glaziovii Hack.
In Oesterr. botan. Zeitschr. 1901. p. 460.
1-2,5 m. In uliginosis pr. Pascual, Jan., n. 1805: in uliginosis prope Igalimi,
Nov.. n. 5499.
Setaria macrostachya H. B. K.
Nov. .Gen. I, 110; Panicum macrostachyum Dell. in Eichl. et Mart. Flor.
Bras. II, 2, 166.
0,5-2 m. In arenosis prope San Bernardino, Jan.. n. 1754: ad marginem silvæ
pr. Cordillera de Altos, Jan., n. 1838; ibidem in dumetis, Febr., n. 1944; in
prædiis olim cultis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.. n. 8407:
ibidem in silva. Jan., n. 8335; ibidem ad margines silvarum, Febr.. n. 8410a.
Genchrus echinatus L.
Spec. plant. ed. 4, 1050; Marl. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 310, t. 43.
0,2-0,4 m. In arvis pr. San Bernardino, Aug., n. 637.
Cenchrus myosuroides H. B. K.
Nov. Gen. 1, 145, tab. 35.
0,4-0,8 m. In campo pr. Cordillera de Altos, Jan., n. 1746.
Olyra cordifolia H. B. K.
Nov. Gen. 1, 198; Trin. Spec. Gram. t. 242: Mart. et Eichl. Flor. Bras.
II, 2, 317.
'Herba 2-4 m. In silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8202.
Olyra latifolia L.
Amœæn. acad. V, 408; Mart. et Eich. Flor. Bras. II, 2, 316: ©. paniculata
Sw. obs. bot. 347; Trin. Spec. Gran. t. 346.
In silva pr. Cordillera de Altos, Nov., n. 1587 ex parte.
Olyra semiovaia Trin. |
Diss. II, 249 : Spec. Gram. t. 347: Mart. et Eichl. I. c. 320.
0,5-1 m. In silva pr. Cordillera de Altos, Nov., n. 1587 ex parte: in silva pr.
Caraguatuy, Dec., n. 3588.
Var. (nova) pubiflora Hack.
Differt a typo gluma fertili foto dorso pubescente.
0,5-4,5 m. In silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8194.
Pharus glaber H. B. K.
Nov. gen. I, 196; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 22, tab. 6.
Herba 0,5-0,8 m. In silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8195.
Pharus angustifolius Dell.
In Mart. et Eich. Flor. Bras. Il, 2, 23.
0,3-0,6. In silva pr. Cordillera de Altos, Jan., n. 1840.
(373) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 277
Pharus mieranthus Schrad.
In Nees Agrost. bras, 302; Mart. et Eichl. Flor. Bras. I. e.
Herba 0,3-0,6. In silva pr. Cordillera de Altos Febr., n. 3865.
Luziola peruviana Pers.
Synops. II, 575; Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 2, 17, tab. 5.
0,2-0,8 m. Antheræ cœruleæ. In palude pr. Igatimi, Nov., n. 5534.
Luziola leiocarpa Lindem.
In K. Svensk. Vet. Akad. Handl. XXXIV, n. 6, p. 12, tab. VII A.
0,05-0,2 m. In palude prope Cerropytä, Febr., n. 1928.
Leersia hexandra Sw.
Nov. Gen. et Spec. 21; Oryza hexandra Dell. in Mart. et Eichl. Flor.
Bras. II, 2, 10.
Herba 0,3-0,6 m. In campo humido in regione eursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8309.
Aristida Hassleri Hack. nova spec. e sect. Chetaria.
Perennis. Culmi erecti, teretes, graciles 0,6-1 m. alti, glaberrimi, nodis cire.
>, Summo supra medium culmi sito, ex omnibus vel plurimis nodis ramosi,
ramis floriferis, patulis, vaginas a culmo solventes. Hæ subcompressæ, internodia
subæquantes, glaberrimæ. Ligulæ brevissimæ, maginiformes, ciliolatæ. Laminæ
anguste lineares sensim selaceo-acuminatæ, ad 20 cm. 1g.. 2 mm. It., planæ v.
siccando subconvolutæ sed nunquam setiformes neque junceæ, glabræ, subtus
læves, supra marginibusque scabræ, rigidulæ, crassinerves, prope margines
nervo crassissimo notalæ, emortuæ flexuosæ. Panicula oblongo-elliptica laxa,
patula, ad 2% em. Ig., rhachi scabra, ramis binis tenuissimis scabris patentibus
in !/3 inferiore indivisis, primario inferiore paniculam dimidiam subæquanute,
secundarios subcompositos 2-6 spiculatos gignente, spiculis subæqualiter dispo-
sitis vix contiguis, longiuscule v. (subterminales) breviter pedicellatæ. Spiculæ
subulato-lineares, sine aristis cire. 12 mm. 1g., violascentes. Gluma I subulato-
linearis sensim in setam scabram abiens, 42 mm. longa, 3-costata, carina scabra:
If quam I !/s brevior (8 mm. Ig.), lineari-lanceolata, apice oblusiusculo mucro-
nata, A-nervis, lævis: III lineari-tubulosa, 8-9 mm. longa, callo brevissime
barbulata, livide viridis et nigro-maculata, in 1/2 superiore aculeolis minutis
albis scabra, sensim in aristæ stipitem 3 mm. longum leviler (semigyris 2)
torlam abiens; setæ 3 subæquales scabræ 20-25 mm. longæ, hası non tortæ.
Palea minula.
In arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8346.
Species distinclissima nulli arelius affinis, habitu A. setifoliam Kunth et
A. tortam Kunth monens, sed ab his et omnibus affinibus ratione glumarum
sterilium distincta: nam in illis gluma I quam II brevior v. ei subæquilonga, in
A. Hassleri vero gluma I quam II dimidio longior est et insuper forma ab illa
recedit, ut ex diagnosi elucet.
Aristida riparia Trin.
In Act. Petropol. 1836, p. 48: Mart. et Eichl. Flor. Bras. Il, 3, lab. 6.
Herba {-1,2 m.: in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8322.
"Var. (nova) oligospira Hack.
Differt a typo præsertim arislæ slipile breviore (0,6-1 cm. in typo. 2-3 cm.
longo) gyris paucioribus (4-6 nec 10 v. pluribus) torlo, arisiæ selis brevio-
278 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (374)
ribus (2 em. nec 3-4 cm. longis), panicula densissima minime interrupta, foliis
scabris. :
Herba 1-1.5 m. In palude Tucanguä, Jan.: n. 3825: in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8321.
Sporabolus indieus R. Br.
Prodr. 1, 170; Vılfa tenacissima H. B. K. Nov. Gen. I, 138: Trin. Spec.
Gram. t. 60: Mart. et Eichl. Flor. Bras. IL, 3, 36.
0.2-0.3. In campo pr. Paraguari, Oct., n. 1340: in campo pr. Cordillera de
Altos, Febr., n. 195%.
Sporobolus æneus Kunlh.
Enum. I. 213.
‚Var. (nova) barbicollis Hack.
Differt a typo vaginarum collo barbalo, laminis :nargine glabris, spieulis
lineari-lanceolalis, glumis angustioribus. Varietas valde distinela, fere species
dicenda.
Herba 1-1,5 m. In campis pr. Tobatv, Sept., n. 6278.
Sporobolus tenuissimus Hack. nov. nom.
Panicum tenuwissimum Mart. et Schrank in Regensb. Denkschr. IH, p. 26
(1822): Filfa tenwissima Schult. Mant. II, 479 (1824); Agrosticula muralis
Raddi, Agrost. bras. 33, tab. I, f. 2 (1823); Vilfa miuutiflora Trin. Gram.
unifl. 158 (1824); Sporobolus minutiflorus Link. Hort. I, 88 (1827).
Herba 0,15-0,5 m. In arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dee., n. 5190.
Sporobolus brasiliensis Hack. (nov. nom.).
Aira brasiliensis Raddi Agrost. bras. 36 (1823): Sporobolus ramosissimus
Kunth, Revis. Gram. I, 269, t, 46: Eragrostis airoides Nees Agrost. bras.
509 (1829) Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras IL. 3, 137; Vilfa ramosissima
Trin. Mem. Ac. Petersb. ser. 6, t. 5, p. 36 (1840): Dell. 1. ce. p. 32 (bis
igitur in eodem opere descripta!). :
0,5-1,5 m. In dumeto pr. Sapucay, Febr., n. 188%; in humidis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov.. 7967: ibidem in campis, Dec., n. 8093.
Trichopteryx flammida Benth.
In Journ. Linn. Soc. XIX, p. 98; Arundinella flammida Trin. Spec.
Gram. t. 267; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 2, 297.
Herba 1-2,5 m. In palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8440. Specimina nimis juvenilia, a typicis glumis I, LL et IV parcissime pilosis
v. glabris distincta. Utrum varietas distincta an status immaturus. haud
evolutus ?
Tristachya chrysothrix Nees.
Agrost. bras. 460; Kunth, Revis. Gram. t. 441, Mart. el Eichl. 1. e.
p. 105, tab. 31.
forma pallida Hack., a typo non nisi glumarum setis pallidis nec fulvis
distincta.
-- Herba 0,8-1 m. In arenosis pr. fluminis Corrientes, Dec., n. 5866.
(375) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 279
Tristachya leiostachya Nees. -
Agrost. bras. 459; Kunth, Revis. Gram. t. 140: Mart. et Eichl. Flor.
Bras. II, 3, 106.
Herba 1.5-2,5 m.
In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.. n. 8478.
Cynodon Dactylon Pers.
Syn. I, 85; Mart. et Eichl. Flora Bras. IT, 3, 71, tb SA hie. 3.
Herba prostrala 0,2-0,5 m. In arenosis in regione cursus superioris Numinis
Apa, Jan., n. 8417.
Ctenium polystachyum Balansa.
In Bull. Soc. bot. de France, XXX (1885), p. 244.
Herba 0,8-1.5 m. In valle fluminis Y-aca : in arenosis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7061: in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8196,
8307.
Chloris radiata Sw.
Fl. Ind. oce. I, 201; Kunth. Revis. Gram.'t. 179: Mart. et Eichl. Flor.
Bras. Il, 3, 63.
0,1-0.25 m. In campo pr. Paraguary, Sept., n. 1003.
Chloris ciliata SW.
Prodr. 25 et FI. Ind. occ. I, 497; Trin. Spec. Gram. t. 307: Mart. el
Eichl. 1. ce. 66. TE
Herba 0,8-1 m. In campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8456.
Chloris polydactyla Sw.
Brodr225; Rl.:Ind2.0ce-1, 4199.
Var. breviarisiata Hack.
in Bolet. Acad. Nac. Cordoba, vol. XVI (1900), p. 257.
0,5-1 m. In campo pr. Cordillera de Altos.
Chloris distichophylla Lag.
Gen. et spec. nov. 4; Trin. Spec. Gram. t. 308; Mart. et Eichl. 1. e. II,
3, 20.
4-1,5 m. In arvis pr. San Bernardino, Aug., n. 632; in campis pr. Cordillera
de Altos, Oct., n. 3377, ad margines silvæ in regione Cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n° 8290.
Var. acuminata Hack.
Chloris acuminata Trin. Spec. Gram. t. 305.
0,4-1. In dumetis pr. Sapucay, Aug., n. 630.
V Chloris (subgen. Euslachys) calvescens Hack. nov. spec:
Perennis. Culmi erecti, compressi, glaberrimi, 4-5-nodes, e nodis inferioribus
florifero-ramosi, ad 5 dm. alti. Folia in culmi basi aggregaia; vaginæ inferiores
distiche imbricatæ, flabellatæ, a culmo sæpius solutæ, superiores culmum laxe
amplectentes, omnes complanato-compressæ, præter carinam scabram glaberrimæ,
secus carinam præsertim superne 4 connatæ. Ligula brevissima, ciliolata.
.
280 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (376)
Laminæ e basi rotundata lineares, obtusæ, ad 15 em. Ig. fere 4 em. IL, planæ,
suberectæ, rigidulæ, præter margines scabros glaberrimæ, tenuinerves. Spicæ in
apice culmi ternæ, erecto-patulæ, 6-10 cm. Ig., crassiusculæ, rhachi trigona
scabra, 0,5 mm. lata. Spiculæ subsessiles, dense imbricatæ, biseriales, oblongæ,
3,5 mm. Ig., pallide brunneæ, glabriusculæ. Gluma I ovato- lanceolata acula,
2,5 mm. lg. carina scabra; Il oblonga, obtusa, bidentuta, 3 mm. Ig., 3-nervis,
nervo medio crasso infra apicem in aristulam 1 mm. longam excurrente, dorso
scabra; III ovata, obtusa, mutica, chartacea, 3.5 mm. Ig.. 3-nervis, nervis
erassis, lateralibus in margine sitis, carına glaberrima, marginibus brevissime
et laxe ciliata, juxta carinam etiam pilis brevissimis parcis adspersa. Palea
glumam æquans, late oblonga, obtusa, emarginala, carinis scaberula. Flos sterilis
pedicello 1 mm. longo glabro fultus, 2,5 mm. longus”oblongus, obtusus, muticus
semitubulosus, unipaleaceus, glaberrimus, rhacheos continationem stipitiformem
brevem sterilem includens, cum pedicello florem fertilem superans.
Herba 0,4-0,5 m. In arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8369.
Affinis Ch. bahiensi Steud., quæ vero a nosira differt gluma florifera ephippi-
formi infra apicem mueronala, marginibus et in parte inferiore carinæ dense
erecto-pilosa, juxta carinam glabra, flore sterili subsessili, haud ad apicem
fertilis pertinente. Ch. calvescentis gluma fertilis pH intuitu glaberrima
videtur et non nisi ope lentis fortioris cernuntur pili parci atque brevissimi
secus margines et ad latera carinæ in parte inferiore glumæ.
Leptochloa virgata Beaux.
Agrost. 71; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 3, 90.
0,5-1,2 m. In campo pr. Atirä, Aug.. n. 638; in arvis ibidem, Jan., n. 1837;
in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8279.
Leptochloa filiformis Roem. et Schult.
Syst. 11, 508; Mart. et Eichl. Flor. Bras. 1. c. 94.
0,5-1 m. alt. In campis pr. Cordillera de Altos, Dec.. n. 3662.
Eleusine indica Gærtn.
De fruct. et sem. I, 8; Mart. et Eichl. 1. e. p. 86, tab. 24.
Herba 0,4-0,5 m. In arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8288.
Eleusine tristachya Kunth.
Revis. Gram. I, 92; Cynosurus iristachyus Lam. HN. p. 203, tab. A8, 1.1:
E. rigida Spr. Cur. post. 36; E. indica var. brachystachya Trin. Spec.
Gram. t. 72: E. indica 8 condensata Dell. in Mart. et Eichi. Flor. Bras.,
II, 3, 86.
0,2-0,5 m. In arvis pr. San Bernardino, Oct., n. 1396; forma latifolia, foliis
ad 7 mm. latis (12 cm. lg.) obtusissimis. Herba 0,3-0,5 m.; in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8455.
Gynerium sagittalum Beauv.
Agrost. 138; G. saccharoides H.B. K. Pl. æqu. II, t. 215; Mart. et Eichl.
Flor. Bras. Il, 3, 50.
1,5-3 m. Ad ripam lagunæ Ypacaray, Jan., n. 1831. (Specimen 9).
Pappophorum Hassleri Hack. nov. spec. e sect. Polyrhaphis.
Perenne. Culmi erecti, cire. 3 dm. alti. robusti, leretes, glaberrimi, 3-nodes,
simplices. Vaginæ laxiusculæ, internodiis breviores, ore parce barbatæ, ceterum
(377) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 281
glaberrimæ. Ligula brevissima, marginiformis, ciliolata. Laminæ e basi æquilata
lineares, sensim angustatæ, ipso apice obtusæ, inferiores ad 20 em. Ig., superiores
breves, summa brevissima, 2-3 mm. latæ, plane v. siccando subconvolutæ,
rigidæ, patentes, glaberrimæ, glaucescentes, crassinerves. Panicula lineari-
oblonga, eire. 10 em. 1g., 2,5 em. It., densa, contracta, pauciflora, rhachi glaber-
rima, ramis binis, suberectis. brevibus, serie scrobiculorum notatis, primario
basi breviter nudo 2-3-spiculato, secundariis 4-spieulatis, spiculis brevissime
pedicellatis. Spiculæ in genere magnæ, cum aristis 15 mm. Ig., obovato-
lanceolatæ, 6-flores, florıbus 2 inferioribus fertilibus, reliquis hebelatis vel ad
glumam redactis. Glumæ steriles (] et II) subæquales (8 et 9 mm. Ig.) chartaceo-
membranaceæ, fertiles demptis aristis subduplo superantes, lanceolatæ, inter
apicis dentes minutos mucronulatæ, I 1-nervis, II 2-nervis, carina scrobiculato-
scabræ. Glumæ fertiles late ovatæ, inferiores ad 4 mm. lg. charlaceæ, ad latera
multinerves, callo pilosulo, dorso glaberrimæ, in aristas 17-21 inæquales
scabras violascentes divisæ, quarum longiores cire. 1 cm. longæ sunt. Palea
glumam æquans, ovata, in dorsi basi valde gibba, acuminata, bidentata, carinis
scaberula. Anther& 1,5 mm. lougæ.
Herba 0,4-0,6 m. In arenosis prope flumen Capibary. Sept., n. 4456.
Species distinctissima, spicularum magnitudine et numero aristarum maximo
insignis, nulli arctius affinis. P. mucronulatum Nees, cui remote affinis est,
differt præter numerum aristarum (7-13) et spiculas parvas glumis fertilibus
carina marginibusque pilosis, aristis brevibus etc. Panicula P. Hassleri simpli-
eior quam in speciebus affinibus, pauciflora; serobiculos qui ramos paniculæ et
carınam glumarum sterilium ornant, in nulla specie hujus generis vidi.
Eragrostis pilosa Beauv.
Agrostogr. 74 ; Mart. et Eich]. Flor. Bras. II, 3, 141. t. 62.
Herba 0,4-0.7 m. In arenosis salsis in regione cursus superioris fluminis ‘Apa,
Dec., n. 8186, 8208.
Eragrostis polytricha Nees.
Agrost. bras. 507; Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 3, 139.
Herba 0,8-4 m. In siagno in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8091 ; ibidera in campis, Jan., n. 8368, 8422.
Eragrostis Neesii Trin.
In Act. Petropol. 1831, 405; Mart. et Eichl. 1. c. 150.
0,1-0,3 m. In campo pr. Cerrito; Oct., n. 1308: in campis pr. San Estanislao,
Aug., n. 4233.
Eragrostis atrovirens Trin.
Iu Steud. Nomenel. bot. 562; Poa atrovirens Desf. Fl. atl. I, 73, t. 14;
Eragrostis bahiensis Schult. Mant. II, 318, Mart. et Eichl. et Eichl. Flor.
Bras. II, 3, 150.
/ 0,5-1. m. In arenosis pr. Jugueri, Nov., n. 1499.
v Eragrostis orthoclada Hack. nov. spec. ex sect. Pleroessa.
Perennis, cæspitosa, innovationibus extravaginalibus. Culmi erecti, graciles,
eirc. 35 cm. alti, teretes, glaberrimi, multinodes, nodis obtectis, simplices v.
ramulo sterili raro aucti. Vaginæ teretes, glaberrimæ v. superne parce hirtulæ,
-arctæ, internodia superantes, ore sæpeque in collo ciliatæ. Ligulæ brevissimæ,
ciliares. Laminæ e basi subangustata lineares, longe et tenuiter acuminaiæ, ad
42 cm. Ig., 1-3 mm. It., planæ, rigidulæ, distiche patentes, virides, utrinque
margineque plus minus scabræ, nervis erassiusculis sibi approximalis percursæ.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 3, 29 février 190%. 19
282 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (378)
Panicula lanceolato-linearis, laxiuscula, ad 20 em. Ig.. 3-4 em. It., strieta, rhachi
inferne lævi, superne scabra, ramis 2-3nis (raro solitariis) angulo fere recto
patentibus brevibus (1-2 cm. Ig.) rectis basi præsertim in axilla pubescentibus
ceterum scabris a basi spieuliferi s, spieulis in ramıs primariis 4-6nis subæqua-
liter dispositis, earum pedicellis patentibus, brevibus v. brevissimis (0,5-4 mm.
Ig.). Spiculæ lineares, cire. 12-flores, 6 mm. Ig. , pallide virides, rarius leviter
violascentes. floribus sese invicem ad medium tegentibus. rhachilla tarde articu-
lata. Glumæ steriles subæquales, lanceolat®, acutæ, 2 mm. Ig., I 1-nervis,
Ilan quans; 1 5-nervis, quam IV parum brevior, carina læves. Glumæ fertiles
ovato-lanceolatæ. acutæ, vix 2 mm. Ig., 3-nerves, nervis lateralibus prominen-
tibus, lævibus, demum deciduæ, paleam relinquentes : hæc glumam æquans,
oblonga, oblusa, carinis scaberula. |
Herba 0.2- 0, 8 m. In arenosis salsis in regione cursus SUDenDnı fluminis Apa,
Jan., n. 8347, 8460.
Affinis E. curtipedicellalæ Buckl., qua differt panicula ovali, culmum longitu-
dine æquante v. superante, ramis plerumque solitariis, primario ad 8 cm. longo
secundarios 2-3-spiculatos procreante, gluma I quam Ill subduplo breviore, ferti-
libus obtusiuseulis, palea carinis ciliolata. Foliorum indoles in utraque specie
eadem, præsertim quoad coronam pilorum ad os vaginæ, fere ad medium collum
usque extensam. Glumæ fertiles in nostra certe deciduæ, quamn vis Gien rhachilla
tarde et non nisi vi quadam articulalim secedit.
Briza Calotheca Hack. (nom. nov.)
Eragrostis Calotheca Trin. in Mem. Ac. St. Petersb. Ser. VI, 1, p. 414
(1831); Briza Poa Nees in Steud. Syn. 1 283 (1855): B. Neesii 8 flaccida
Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. II, 3, p. 133. '
Herba 0,8-2 m. In campo pr. Tobaty, Oct.. n. 3313; in campo pr. Igatimi,
Oct., n. 4890; ad ripam fluminis pr. Tobaty, Sept., n. 6371.
Brizu Uniole Nees.
Apud Steude:, Synops. 1, 283. Dell. in Mart. et Eichl. Flor. Bras. IN, 35
130. | EM |
Herba 0,5-1,5 m. In campis pr. Tobaty, Sept., n. 626%.
Bambusa (subgen. Guadua) spec.
Ramuli foliiferi tantum adsunt. Cerle affinis Guaduw- angustifolie Kunth,
eadem ?
8-10 m. alta, caulis 0,02-0,05 m. diametro. In silva pr. Sapucay, Dec.,
n. 1730.
SYMPLOCACEÆ
Les Symplocacées du Paraguay sont au nombre de 5 espèces. Ce sont tous des
arbres ou arbrisseaux habitant les buissons et les îlots de forêts des campos et les
forêts rupestres.
Dans les forêts rupestres du Centre on trouve : Symplocos nitens var. Hassleri
et S. uniflora deux arbustes de 2 à Am. de hauteur.
Dans les buissons et ilots de forêts des campos du Nord-Est : S. lanceolata var.
rhamnifolia, un petit arbre ou arbrisseau: S. pubescens et S. Klotzschii des
arbres de taille movenne.
Les feuilles du Symplocos lanceolata var. rhamnifolia sont parfois mélangées
(579) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 283
à celles de l’Ilex paraguariensis dans la fabrication de la Yerba Mate, mais
n'ayant ni l’arome ni la saveur de celles-ci, cette substitution doit être consi-
dérée comme falsification.
SYMPLOCACEZÆ det A. Brand.
Sectio BARBERINA
Symplocos lanceolata (Mart.) A. DC.
Prodr. VIII, 253; Miq. Flor. Bras. VII. p. 29, t. 10; Brand, Pflanzen-
reich IV, 242, p. 29; Barberina lanceolata Mart. Herb. Bras., n. 723.
Var. rhamnifolra {A. DC.) Brand.
S. rhamnifolia A. DC. Prodr. VIII, 253; Miq. Flor. Bras. VII, p. 32;
Brand Pflanzenreich IV, 242, p. 29.
Bereits in meiner Bearbeitung der Symplocaceæ für das « Pflanzenreich » sprach
ich die Vermutung aus, dass. S. rhamnifolia wahrscheinlich nur eine Form von
S. lanceolata darstelle (p. 29). Nur der Umstand, dass mir die Früchte von
S. rhamnifolia noch unbekannt waren, veranlasste mich, diese Form noch als
Art bestehen zu lassen. Das vorliegende Exemplar zeigt nun dieselben Früchte,
wie der echte S. lanceolata. Die Blätler sind teils lanzettlich, teils eiförmig.
Diese Veränderlichkeit der Blätter hatte ich auch schon an anderen Exemplaren
beobachtet. Ich bin nunmehr überzeugt, dass S. rhamnifolia A. DC. nur eine
extreme, breitblättrige Form des S. lanceolata ist.
EN parva vel frutex 2-3 m.; in silvis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4950.
Sectio SYMPLOGASTRUM
Symplocos pubescens Klotzsch.
ex Benth. Trans. Linn. Soc. XVII, 233; Miq. Flor. Bras. VII, p. 25;
Brand Pflanzenreich IV, 242, p. 84.
Arbor 5-6 m. corolla alba, in silvis pr. Ipe. hu, Sierra de Maracayu, Dec.,
n. 9997.
Symplocos nitens (Pohl.) Benth.
Trans. Linn. Soc. XVII, 432; Miq. Flor. Bras. VII, 24, t. 8, fig. 1 et3;
Brand Pflanzenreich IV, 242, p. 86; Stemmatosiphum nitens Pohl. Plant.
Bras. II, 88, t. 158.
Var. Hassleri Brand. nov. var.
Folia elliptica, 8-11 1/2 cm. longa, 3-4 1/4 em. lata. Flores capitellatim con-
densati. Calyx stylusque minus pilosa, quam in forma typica.
Frutex 2-4 m, corolla alba, in dumetis ad ripam fluminis Y-aca pr. Chololo,
Dec,, n. 6722.
Symplocos uniflora (Pohl.) Benth.
Trans. Linn. Soc. XVII, 232; Mig. Flor. Bras. VIS, p. 27; Brand Pflan-
zenreich IV, 242, p. 87.
Folia sprema (iuniora) chartacea, inferiora coriacea. Fructus oblongus,
glaber, 8-9 mm. longus, niger, lobis calycinis discum comose superantibus.
284 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sËR.). (380;
Frutex 2-3 m. corolla alba, in dumetis siccis in collibus pr. Tobaty, Sept ,
n. 6339.
Symplocos Klotzschii Brand.
Pflanzenreich IV, 242, p. 87.
Diese Art ist von der vorigen nicht leicht zu unterscheiden. Es scheint mir
jetzt, als ob die Länge der Kelchzähne, die ich in den Symplocaceæ (p. 80) als
Hauptunterscheidungsmerkmal hingestellt habe, nicht koustant ist. S. uniflora
scheint immer strauchartig, S. Klotzschii stets ein Baum zu sein; auch sind bei
S. uniflora die Kelchzipfel dicht bewimpert, während sie bei S. Klotzschii fast
kahl oder doch nur sehr spärlich bewimpert sind.
Arbor 3-5 m. corolia alba, in dumetis campestribus pr. flumen Corrientes,
Sept., n. 4487.
SCROPHULARIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 98; Bull. Herb. Boissier 2me ser. Il,
p. 404.
Des 38 espèces de NScrophularées 1 genre et 8 espèces sont nouvelles. Ce sont,
genre nouveau : Hassleropsis ; espèces nouvelles Angelonia Hassleriana; Hassler-
opsis spinosa ; Stemodia Hassleriana; Bacopa Hassleriana : B. congesta ;
B. dubia; Scoparia nudieaulis; S. Hassleriana.
La plupart des especes paraguayennes habitent les formations humides
ouverles, la formation sylvatique n’en heberge aucune.
Dans les campos secs on trouve : Scoparia flava et sa var. pinnalifida :
S. nudicaulis; Gerardia genist@folia; G. linarioides; G. angustifolia (N.-E.).
Dans les campos rupestres du Gentre : Scoparia Hassleriana.
Dans les campos humides. Partout : Angelonia inlegerrima; A. Gardneriana ;
Stemodia parvifolia; S. linearifolia; S. stricta ; Bacopa chamedryfolia ; Gerardia
communis; Buechnera lobeliordes; B. elongata. Gentre- : Angelonia Hassleriana
(aussi N.-E.); Gratiola peruviana; Stemodia hyptoides var. auriculata; S. mari-
tima: Melasma brasiliensis; M. rhinanthordes; Buechnera rosea var. quarani-
tica. Nord-Est : Bacopa lanigera; Escobedia scabrifolia ; Angelonia Hassleriana
(aussi C.). Nord : Stemodia Hassleriana; Buechnera juncea; B. rosea (une
var. aussi C.).
Dans les marécages. Partout : Stemodia palustris; S. lanceolata ; S. hyptoides :
Bacopa Salzmanni. Centre : Bacopa congesta; B. dubia; B. Hassleriana
(aussi N.-E.). Nord : Bacopa gratioloides; B. lanigera var. serpyllifolia.
Dans les sables ei argiles salins du Nord : Angelonıa micraniha; Hassleropses
spinosa.
Dans les friches, cultures, päturages : Scoparia dulcis.
Les racines d’Escobedia scabrifolia fournissent une matière tinctoriale jaune,
l’Escobedine, qui est utilisée pour la coloration des graisses et des huiles; le Sco-
paria duleis s'employe dans la médecine populaire.
SL
u
381) R. CHODAT ET &£. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 285
SCROPHULARIACEÆ
Angelonia mierantha Benth.
DE. Prode.. X, p. 252; Schmidt. Flor. Bras. VIIL #%,.p. 240,
tab. XXXIX, tig. 2.
Var. perennis nob.
Radix crassa lignosa, folia 12-15 mm. longa, 1-1,5 mm. lala.
Suffrutex 0,1-0,4 m. corolla cœrulea, in arenosis salsis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov.. n. 7828.
Angelonia Hassleriana Chod.
Plant. Hassl. I, p. 98.
Suffrutex 0,2-0,3 m. corolla rosea, vinoso punctata, in campis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7021. Adsunt caules sicei anni anterioris ad 40 cm. longı.
Angelonia integerrima Spreng.
Syst. cur. Post. 235: Schmidt Flor. Bras. VII, ı, p, 243.
corollis cæsris.
Suffrutex 1-1,5 mn. corolla cæsia, ın campo in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8258.
corollis albis.
Suffrutex 1-1,5 m. corolla alba, eod. loco, n. 8258 a,
Angelonia Gardneri Hook.
Bot. Mag. tab. 3754; Schmidt Flor. Bras. VIIL ı, p. 245.
eorolles lilacinis.
Suffrutex 0,3-0,8 m. corolla Iilacina vel albicans. in campis humidis pr.
Tobaty, Sepi.. n. 6152: in campis humidis pr. Concepcion, Oct., n. 7636.
corollis roseis.
Sufirutex 0,3-0,5 m. corolla rosea, in campo argilloso pr. Paraguary, Dee.,
n. 6490.
HASSLEROPSIS Chod. genus novum.
Corolla bilabiata 5 loba, labio inferiore paullo longiore basi late excavato :
appendiculi retrorsum spectantes Angeloniæ deficientes ; stamina A perfecta
didynama antherarum loculis ad dimidium confluentibus subdivaricatis haud
patentibus; ovarium turbinatum, stylus brevis apice haud capitatum; ovula in
loculis numerosa; capsula globosa indehiscens; semina Angelonie.
Genus affine Angeloniæ diifert antheris loculis apice confluentibus, labio
minus sacciformi, appendice retrorsum spectante deficiente, habilu, affine
Alonsoæ R. et Pav. staminibus haud æqualibus stigmate haud capitato, capsula
haud compressa sed globosa seminum testa diversa.
Hassleropsis spinosa Chod. nov. spec.
Frutex spinosus, ramis divaricatis suberosis tetragonis, acutangulis, spinis
axillaribus interdum basi ramulum inferiorem edentibus, demum spinam
excedens et inde spinæ supra axillares apparent; spinæ aculissimæ basi sub-
tetragonæ., in ramis foliiferis dimidio vel 1/3 hreviores, adultæ 20-25 mm.
longæ; folia elliptica vel ovato-elliptica subobtusa vel breviter acuta, mucronu-
lata, basi subintegra ceteram serrala, serratura apice extus curvata interdum
286 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (382)
indistincta, glabra, herbacea demum submembranacea, sicca fragilia, brevissime
petiolata (0,5 mm.) 15/6 25/15 17/9 20/12 mm. ; flores axillares in ramulis
juvenilibus, pedicello 5-6 mm. filiformi apice sub calyce dilatato; calycis
dentes subæquales ovati, acuti fere usque ad basin liberi, margine breviter ciliati
3-3,5 mm, longi !/s3 angustiores; corolla dilatata fauce late aperta lobis inæqua-
libus nervoso-areolatis, lobo inferiore majore, margine et superficie pilis brevis-
simis puberulis; stamina didyma filamento curvato, superioribus brevioribus;
antheræ loculi angulo lato divergentes, filamentis glabris; ovarium turbinalum
glabrum multiovulatum, stylus brevis. Capsula globosa pericarpio crassiusculo,
an indehiscens : semina oblonga testa reticulata ad 6 mm. lönga.
Frutex spinosus 0,3-0,8 m. corolla albo-lilacino-rosea, dumeta formans in
arenosis salsis pr. Concepcion. flor. et fruct., Sept., n. 7350.
Gratiola peruviana L.
Spec. Plant. 168; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 292, tab. XLIX,
fig. 11. |
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 99.
Stemodia parviflora Aït.
Hort. Kew. ed. II, P. IV, 52; Schmidt. Flor. Bras. VIIL 1, p. 299.
Suffrutex procumbens, 0,1-0,3 m. corolla roseo-violacea, in campo pr. lacus
Ypacaray, Nov., n. 3534.
Stemodia maritima L.
Spec. Plant. 881: Schmidt Flor. Bras. VIIL ı, p. 299.
Herba decumbens 0,3-0,5 ın. corolla violacea ad ripam lacus Ypacaray, Febr.,
n. 3848.
Stemodia durantifolia Sw.
Obs. 240; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 300.
Herba 0,2-0,5 m. corolla violacea, in campo humido pr. Limpio, Sept.,
n. 3248, corolla rosea, in humidis pr. flumen Apa, Maj., n. 2546.
forma foliis lanceolatis.
Folia lanceolata bası minus dilatata ut in typo.
Herba 0,3-0,8 m. corolla violacea, in campo pr. San Bernardino, Nov.,
n. 3447.
Stemodia palustris St. Hil.
PI. rem. 246; Schmidt Flor. Bras. VIIL ı, p. 301.
Var. simplex Schmidt.
Flor. Bras. VII, 1, p. 304.
Herba 0.2-0,4 m. corolla cœrulea, in arenosis humidis insulæ Chaco-y, Sept.,
n. 7501.
Stemodia linearifolia Morong.
Ann. N. Y. Acad. VII, p. 183.
Var. acutifolia nob.
Differt foliis anguste lineari-lanceolatis, acutis, bracteis foliaceis lineari-lanceo-
latis acutissimis.-
Suffrutex 0,3-1 m. corolla violacea, in campis humidis pr. Ita, Jan., n. 42:
corolla rosea, in stagno pr. Piribebuy, Dec., n. 6665.
(383) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 287
Stemodia lanceolata Benth.
DC: Prodr. X, 38%; Schmidt Flor. Bras. VITE 1, p. 301.
forma angustifolia.
Foliis ad 35 mm. longis et ad 6 min. latis.
Herba 0,3-0,7 m. corolla violacea, ad ripam lacus Ypacaray, Jun., 3035;
corolla lilacina, in stagno in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6565.
forma laxiflora.
Verlicillis florum minus approximalis.
Herba 0.6-0,8 m. corolla alba, in palude pr. Tobaly, Sept., n. 6385.
forma latifolia.
Foliis usque ad 50 mm. longis et ad 15 mm. latis acute serratis. -
Herba 0,2-0,5 m. corolla dilute rosea, in stagnis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7473, corolla alba, eod loco, Sept., n. 7473.
Stemodia hyptoides Cham. et Schlechtd.
Linnæa Il, 8; Schmidt. Flor. Bras. VII, ı, p. 302.
Herba 0,5-1 m. corolla roseo-lilacina, ad rıpam rivuli pr. Aregua, lebr.,
n. 1963: in palude Tucangua, Febr., n. 3928.
Var. aurieulata nob.
Foliis basi auriculatis inflorescentiis laxioribus, indumento densiore.
Herba 0,8-1,2 m. corolla violacea, in campo pr. Patino eue, Oct., n. 1289;
petala lilaeina, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6932.
Stemodia stricta Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 10; Schmidt. Flor. Bras. VII, ı, p. 302.
Herba 0,3-0,8 m. corolla violacea, in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6326; in
uliginosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7975 et 79754.
forma minor.
Herba 0,3-0,% m. corolla eyanea, in eampis pr. San Bernardino, Oet., n. 1180.
Stemodia Hassleriana Chod. nov. spec.
Basi lignescens, radicibus fasciculatis Jignescentibus, caulibus erectis simpli-
cibus subquadrangularibus glabris, lævibus, internodiis 3-5-6 em.; foliis glabris
verticillatis petiolatis ambitu rhomboidalibus, 25/25 16/16 25/20 mm... bitripin-
natipartitis, lobis tridentatis vel simplicibus, petiolo 2-2,5 mm. longo; segmenta
lateralia pinnatifida 10-15 mm. terminale tripartitum, partitionibus lateralibus
profunde 3 vel % dentatis vel pinnatifidis, terminali profunde bifido, lobis
1-3 denlatis; flores solitarii axillares in quoque nodo 3, subsessiles pedicello ad
4 mm. longo (in fructu); sepala 5-6 mm. Ig. 1 mm. lata usque fere ad basin soluta
& lineari-lanceolatis acutissimis, uno superiore ’/s longiore et latiore, lineari
haud acutalo apice rotundato:; corolla cwrulea lobo superiore breviter emarginato
quam inferior vix longiore, lobis retusis, fauce sub labio superiore paucipilosa;
stamina leviter didynama filamentis glabris tubo insertis, tenuibus, conneclivo
patente transversali medio leviter incrassato tenui, loculos oblongos dissitos
medio affixos ferente; ovarıum ovalum, placenta quaque bifida (sectione trans-
versali libera) ovulis numerosissimis; stylus tenuis apice stigmatosus vix bilobus
subcapitatus ; capsula septicide et loculicide dehiscens; semina numerosa ellip-
soidea 8 costata pallida.
Species nullæ brasiliensi affinis foliis bipinnatisectis verticillatis peculiaris.
Suffrutex 0,1-0,5 m. corolla cœrulea, in argillosis humidis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7747.
288 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (384)
Bacopa gralioloides (Benth.).
Herpestes gratioloides Benth. Comp. Bot. Mag. II, 57; Schmidt. Flor.
Bras. VIII, ı, p. 307.
Suffrutex 0,3-0,8 m. corolla rosea, in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7982.
Bacopa chamedryoides (H. B. K.) Wettst.
Nat. Pflzfam. IV, 3, b. p. 76; Herpestes chamwdryoides H. B. K. Nov.
Gen. et Spec. II, 369.
Herba procumbens corolla lutea, in stagnis pr. flumen Corrientes, Sept.,
n. 4536: suberecta 0,1-0,3 m. corolla lutea ad ripam lacus Ypacaray, Jun.,
n. 3038, inter rupes ad ripam rivuli p. Concepcion, Aug., n, 7224.
Var. microphylla Schmidt.
Flor. Bras. VII, 1, p. 504.
Herba 0,05-0,1 m. corolla flava, in campis pr. Concepcion, Oct., n. 7567.
Var. flagellaris (Cham. et Schlechtd.) nob.
Herpestes flagellaris Cham. et Schlechtd. in Linnæa If, 575; Schmidt
Flor. Bras. VIII, 1, p. 305, tab. LIII, fig. 1.
Herba 0,05-02 m. procumbens vel adscendens, corolla lulea, in glareosis
humidis pr. Concepcion. Sept., n. 7323; in uliginosis pr. Cerro hu, Sept.
n. 931.
forma intermedia.
Foliis subintegris pedicellis brevioribus ad Lypum vertens.
Herba 0,03-0,1 in uliginosis pr. Cerro hu, Sept., n. 923.
Bacopa ranaria Benth.
Comp. Bot. Magaz. I, 57; Schmidt Flor. Bras. VITE 1, p. 307.
Var. guaranitica nob. an spec. nov.
Herba in aqua repens, radicans ; caules prostrati simplices vel plus minus ramosi,
- 0,1-0,145 m. longi, ad 1,5 mm. crassi, pilis sparsis pubescentes superne densius
vestiti; ramis subtomentosis canescentibus; internodia 6-15 mm.; folia oblonga
sessilia palentia, semiamplexicaulia integra utrinque glandulis oleosis adspersa,
glabra, 10/4 8/4 8/3 6/3 mm.: pedicelli brevissimi 0,5-1,5 mm. longi; brac-
teolæ calyci approximatæ filiformes ; sepala glabra tenuiter ciliata glandulis
oleosis aureo-nitentibus impressis foveolata, parum inæqualia, ad 2,5 mm. Ig.;
coroila tubulosa vix 1/4 longior subæqualis; stamina subæqualia loculis parum
divergentibus; discus hypogynus 8-dentatus ovario duplo 3-plo brevioribus;
stylus apice capitatus subbilobus.
Varielas affinis B. arenarie, a qua differt foliis majoribus, floribus subsessi-
libus corollis exlus glabris, calyce glabro haud duplo longiore, disci dentibus
ovarium haud subæquantibus, a B. ranaria Benth. differt disco dentato.
Herba aquatica repens. 0,05-0,15 mm. corolla cæsia, in palude pr. Tobaty,
Sept., n. 6412.
Bacopa lanigera (Don) Wettst.
Nat. Pflzfam. iV, 3 b. p. 77; Bramia lanigera Don. Gard. Diet. IV,
546; Herpestes lanigera Cham. et Schlechtd. Schmidt Flor. Bras. VIH, r,
p. 313.
Herba repens corolla cwerulea, in stagnis pr. Igatimi, Sept. n. 4773; in campo
humido Ipe hu, Nov., n. 5275.
(385) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTA HASSLERIANE. 289
Var. y serpyllifolia (Benth.) Schmidt.
Flor. Bras. VILLE 1, p. 313; Benth.) sub spec. in DC. Prodr. X, 398.
Herba repens 0,01-0,03 m. corolla cœrulea, in palude in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa. Febr., n. 854%.
bacopa Hassleriana Chod. spec. nov.
Herba paludosa plus minus erecla, glandulis sessilibus conspersa caulibus
ereelis multiramosis thyrsum formantibus fistulosis, striatis subalatis rugosulis,
pubescentibus pilis sursum spectantibus. ad 4 mm. latis, superioribus angustio-
ribus 3 mm. latis: folia lale sessilia subamplexicaulia ex ovaio suboblonga vel
elliptica dentata, supra scaberrima sublus in nervis minus rugosa, supra pilis
brevibus- bası bulbosis strigosis regulariter conspersa, subtus in nervis pilis
aculeolatis ceterum vix pubescentibus glandulis numerosissimis couspersa, 45/20
30/12 45/5 wın.; rami floriferi foliosi; flores pseudo-axillares vel in ramulis
brevibus nascentibus, pedicellati (6-9 mm.): pedicelli sub apice bibracteolati,
bracteolis 2-* mm. longis subulatis pubescentibus; flores 10-12 mm. longi:
calyx lobis valde iuæqualibus 5-6 mm. longus. superiore duplo latiore quam
inferiores lale ovalo ciliato dorso pubescente 5-7 nervio, lateralibus linearibus
acutatis longe ciliatis, anterioribns ovato-lanceolatis : corolla campanulata subtu-
bulosa, tubo ad 3 min. exius pubescens et glandulosa, lobis sabæqualibus ad
1/a-1/5 tubi perlinentibus; stamına inæqualia filamentis glabris: antheræ inclusæ
lobis haud divaricatis sed parallelis haud distinctis, annulus pilosus incom-
pletus: ovarium basi annulo nectarifero inconspicuo brevissimo suffullum, glan-
dulis conspersum; stylus erectus faucem haud altingens apice bilabiatus, lobis
dilatatis capsula calyce 1/3 brevior stylo longius persistente apice curvato
coronala; semina numerosa minima brunnea apiculala plus minus prismatica,
costis elevalis longitrorsis anastomosantibus ornala, 0,6 mm. longa.
Herba 0,5-0,8 m. corolla rosea. in palustribus pr. flumen Carimbatav, Dee..
n. 9820.
forma vestila.
Indumento ubique corollis exceplis, densiore.
Herba 0,5-0,8 m. corolla rubra in palude Tucangua, April, 4079.
Bacopa congesta nob. nov. spec.
Herba 0,5-1 m., caule erecto telragono angustissime subalalo. plus minus
fistuloso, ad 5 min. crasso, superne multiramoso ramis corymbosis, crispo
pubescente, scabro vel ramis haud scabris, junioribus versus inflorescentiam
tomentosis: folia sessilia ut in B. Hassleriana adulta nervis reticulatis supra
bullata, subtus nervis subparallelis. striala vel adulta costata omnia plus minus
scabra. dentata, 60/18 40/10 25/8 mm. vel in ramis multo minora et numero-
sissima; flores subspicati inflorescentiam foliis intermixtam - evlindricam
formantes i. e., in axillis bractearum inferiorum ramuli interdum folio breviores
pluriflori congesti. in aliis flores solitarii vel bini, in apice floribus bracteis iis
longioribus intermixtis comosis: flores subsessiles vel interdum breviter (2 mm.)
pedicellati sub apice bibracteolali, bracteolis filiformibus; ad 5 mm. longis
alycis segmenta usque ad basin fere libera, inæqualia, superior ovato-oblongunı
dorso nervis elevatis striatum acutum, ciliatum pubescens, ad 6-5 mm. Ig demum
accrescens 7-8 ımm.: corolla calyce paullo longior striata rubra, fauce flava,
annulo pilorum incompletum sub lobis superioribus, extus pubescens; genitalia
præcedentis.
Valde affinis B. Hasslerianæ Chod.. an posterius recognoscalur mere
varietas, differt inflorescentia subspicata, floribus subsessilibus, calveis segmento
superiore augustiore, corolla breviore, habitu toto. 1
Species 2 affines Beyrichii speciebus a quibus differunt staminibus omnibus
Tertilibus, foliis sessilibus.
Herba 0,5-1 m. corolla incarnata intus lutea in palude Tucanguà, Jan..
n. 3836; in palude pr. Chololo, in valle flaminis Y-aca, Dec., n. 6736.
230 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2Me SER.). (386)
Bacopa Salzmanni (Benth.) nob.
Herpestes Salzmanni Benih. Comp. Bot. Mag. Il, 58: Schmidt. Flor. Bras.
NIIT 1.0p. 312:
floribus albis.
Herba repens 0,.05-0.3 m. corolla alba, in stagnis Cordillera de Altos, Dec.,
n. 3640 ; in stagnis pr. Igatimi, Dec., n. 5666: in stagnis pr. Tobaty, Sept.,
n. 643%.
floribus c&stis.
Herba repens vel fluitans corolla cæsia, in palude «Estero Nicolas» San
Bernardino, Oct.. n. 746: cod. loco, Dec., n. 807; in stagnis pr. flumen
Gapibary, Sept., n. 4455; in stagnis pr. Tobaty, Sep., n. 6449.
floribus cœrulers.
ae 0,02-0.05 m. adscendens corolla eærulea in stagnis pr. Tobaly, Sept.,
. 6214.
floribus eyaneis.
Herba 0,05-0,1 m. corolla eyanea in slagno pr. lacum Ypacaray, Dee.,n. 3642.
Bacopa dubia nob. spec. nov.
Repens caulibus plus minus fluitantibus, sparse pubescentibus, internodiis
15-5 mm.; folia late sessilia ovata glabrescentia vel subtus pubescentia crebre
slanduloso punelata, 5/3 6/4 2/35 mm.; flores solitarii axillares, ‘pedicello
50-50 mm. longo pubescente; ealyeis segmenta exteriora ovata basi subcordata
interiora minus ampla 5/3 mm. ciliata; corolla subregularis campanulata ad
9-10 mm. lobis ad !/3 pertinentibus; stamina in fauce inserta didynamia antheris
Joculis parallelis oblongis basi et apice longiuseule liberis medio tantun
connatis; ovarıum oblongum, stylus glaber ad 1/4-1/3 in ramos bene distinctos
filiformes divisus apice capitelliforme papillosis.
Species stylo profunde bifido cum nullæ descriptæ conveniens.
Habitus 8. Salzmann? differt indumento pauciore floribus majoribus stylis et
pedicello longiore.
floribus aibis.
Herba fluitans vel repens, 0,05-0,25 m. corolla he in stagnis ad ripam lacus
Ypacaray, Aug., n. 870; in palude Tucangua, Oct.. n. 1195 et 3309; in stagnis!
pr. Tobaty, Sept. n. 6161.
floribus cæsies.
Herba 9,1-0,25 m. coroila cæsia, in palude pr. Piribebuy, Febr., n. 1927.
Scoparia dulcts L.
Spec. Plant. 168: Schmidt Flor. Bras. VIE, 5, p. 264.
Herba 0,3-1 m. corolla cæsia, in campo San Bernardino, Aug., n. 3181:
corolla alba, in dumetis Ipe hu, Nov., n. 5330.
Id. n. 719 Pl. Hassl. I, p. 99 sub S. ericacea Cham. et Schl.
Seoparia flava Cham. et Schlecht.
Linnæa Il, 603: Schmidt Flor. Bras. VIN, 1, p. 265.
Var. pinnatifida (Cham. et Schlecht.) Schmidt.
Flor. Bras. VITE, 1, p. 266; Cham. et Schlechtd. sub. specie in Linnæa
VII, 22.
(387) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 291
Herba erecta 0,1-0,3 m. corolla lutea, in campis pr. Tacuaral, Nov., n. 3544:
in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6179.
Scoparia nudicaulis nob. nov. spec.
Ramis virgatis fasciculalis erectis e Lrunco cicatricibus transversalibus annulato
et e caulibus primariis defloratis edentibus, tenuibus, glaberrimis. ad 1,5 mm.
crassis sepius mullo tenuioribus obtuse angulatis. internodiis 1-2 em.: folia
acicularia vel anguste lineari-lanceolata 3 mm. verticillata 3/0,75 #/0,75 mm. ;
flores solitarii in axilla foliorum pedicello glaberrimo 4-5 mm. longo: sepala
triangularia acuta haud apiculata dorso haud distincte trinervia glabra; corollæ
diam. 4,5 mm. lobis albis fauce longe pilosa; antheræ albæ saggitatæ. Capsula
glabra; semina flavo-brunneo punctulata.
Species affinis S. ericaceæ differt glabritie pedicellorum, corolla alba
1/3; minore, foliis brevioribus et remotioribus habituque.
Suffrutex 0,3-0,6 m. corolla alba, in campo pr. San Eslanislao, Jan., n. 6025.
Scoparia Hassleriana Chod. nov. spee.
Fruticulus lignosus ramis ereclis ericoideus : truneus vel rami slriati, ramus-
culis tenuibus dense pubescentibus ut folia canescentibus, viscosis; internodia
4-6 mm.; folia lernatim verticillata lineari spathulata ut caules pubescentia,
fasciculis foliorum axillaribus adjunetis, 15/1 mm. 8/0,3 mm. patentia vel in
summis ramis erecto-patentia; flores axillares vel in ramulis axillaribus apice
subumbellatis axillares ; pedicelli 3 mm., in ramulis vix breviores vel ad 4 mm.,
fructiferis ad 6 mm.; calycis segmenta subæqualia lanceolata breviter acuta
slanduloso pubescentia, corolla cœrulea paulo longior hypocrateriforma 4 loba
lobis obovaltis apiee rotundalis fauce longe tomentosa; stamina in sinubus affixa
antheræ saggittate; ovarium et stylus parva; capsula calyce haud longior glabra ;
semina brunnea foveolato-punctata, minima ellipsoidea 0,3 mm. longa. |
Affinis S. flavæ a quo differt indumento, foliis subspathulatis colore floris.
floribus minoribus, a S. errcacea indumento caulium et foliorum, pedicellis multo
brevioribus sepalis haud longiuscule apiculatis.
Fruticulus 0,3-0,6 m. petala cœrulea, ‘in glareosis pr. Chololo, in valie
fluminis V-aca, Dec., n. 6638.
Escobedia scabrifolia Ruiz et Pav.
Syst. Veg. 159; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 269.
Herba 0,5-1 m. corolla alba, radix crassa tuberosa lutea, in palustribus pr.
Igatimi, Oct. n. A851.
Melasma brasiliensis (Benth.) nob.
Alectra brasiliensis Benth. in DC. Prodr. X, 339: Schmidt. Flor. Bras.
VII, 1. p. 273, tab. XLVIT. |
Herba 0,5-0,6 m. petala ochracea, in palude pr. Paraguary, Dee., n. 6514.
Melasma rhinanthoides Benth. | N
Comp. Bot. Mag. I, 202; Schmidt Flor. Bras. VIL, 1, p. 272. tab. XLVI.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 99.
Gerardia genistefolia Cham. et Schlechtd.
Linnæa III, 15; Schmidt. Flor. Bras. VII, r, p. 277.
Frutex an suffrutex 4-1,5 m. corolla rosea, in dumetis Tucangua, Jan.,
n. 3794; in dumetis pr. arroyo Mocoy. Oct., n. 4900; in arenosis pr. Tobaty,
Sept., n. 6111.
292 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (388)
Var. & elongata Schmidt.
Flor. Bras. VII, 1. p. 278.
Differt calycis dentibus lanceolatis acutis haud brevissimis distantibus ut in
spec. typica, foliis ad 20 mm. latis.
Suffrutex 1-1,5 m. corolla rosea, in dumeto pr. Igatimi, Sept., n. 4697.
Gerardia linarioides Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 13; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 279.
Sufirutex 0,5-0,6 m. corolla alba, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7805.
Var. ramosissima (Benth.) Schmidt.
Flor. Bras. VII, 1, p. 279; Benth. sub spec. in DC. Prodr. X, 515.
Frutex 0,8-1 m. petala rosea in campo pr. Concepcion, Sept., n. 7495.
Gerardia angustifolia Mart.
Nov. Gen. et Spec. I, 12, t. 206; Schmidt Flor. Bras. VIH, 1, p. 279.
Suffrutex 0,8-1,5 m. pelala rosea, in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 54441.
Gerardia communis Cham. el Schlechtd.
Linnæa IE, 12; Schmidt. Flor. Bras. VIH, ı, p. 280.
Herba 0,2-0,8 m. corolla incarnata, in stagnis pr. Igatimi, Oct. n. 4888.
forma minor.
Herba 0,05-0,3 m. corolla incarnala, in campis arenosis pr. Tobaty. Sept.,
n. 6331.
Buechnera lobeliordes Cham. et Schlechtd.
Linuæa 1, 589; Schmidt Flor. Bras. VIH, ı, p. 327.
forma breviloba.
Lobis corollæ spathulatis 2,5-3 mm. longis 1,5-2 mm. latis, foliis haud nigri-
cantibus
corollis violaceis.
- Herba 0,2-0,5 m. in campo pr. Tacuaral, Dec., n.-3708: in campo ‘Apepu,
(Tapiraguay), Aug., n. 4339.
corollis lilacinis.
Herba 0,5-1 mn. in campo Nandurucay, Sierra de Maracayu, Oct., u. 4925; in
arenosis pr. Tobaty, Sept. n. 6296; in campis pr. Tobaty, Sept., n. 6367.
Id. n. 1087; PI. Hassl. IT, p. 100 sub B. elongata Sw. |
forma longiloba.
Habitu B. elongatæ formæ grandifloræ sed indumentio, calyce etc. B. lobe-
dioidis; corollæ lobi ad 7 mm. longi % mm. lati obovoidei.
. Herba 0,4-0,5 m. corolla dilute lilacina, in campo pr. Concepcion, Sept.,
u. 7541; in uliginosis pr. Paraguary, Dec., n. 6480.
(A suivre.)
295
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
273ne séance. — Lundi 8 février 1904. — Ouverte à
8 h. /2 dans la Salle de la bibliothèque de l’Institut botanique, Univer-
sité, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 272me séance est adopté après reclification d'une
erreur relative à l’un des noms des verificaleurs des comptes, celui de
M. le D' Lendner, qui doit remplacer le nom de M. Schmidely (p. 136).
— La candidature de M. Fredericks, présentée par MM. Viret et Lendner,
sera portée à l’ordre du jour de la prochaine séance. — Les publications
suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Bot. Centralbl., Nos 52 de 1903 et 2-3 de 1904; COSTA-
RICA : Bolet. Inst. fisico-geogr., Nos 29-30, San José de Costa-Rica, 1903;
ETATS-UNIS : Bull. Univ. Montana X, biolog. ser. No 5, Missoula 1905;
FRANCE : Archives fl. Jurass., No 40, Besançon, déc. 1903; Rev. Scient.
Bourbonnais, No 193, Moulins. janv. 1904; SUISSE : Bull. Herb. Boiss.,
Nos 4 et 2 de 1904: Bull. Soc. hortic. de Genève, Nos 2 à 12 de 1903.
M. le Président annonce que le Catalogue général des périodiques bota-
niques se trouvant à Genève, entrepris par notre collègue M. le D°
A.-M. Boubier sous les auspices de la Société botanique de Genève, est en
bonne voie d'exécution. — Sur le désir exprimé par le rapport du Bibliothé-
caire-archiviste, séance du 11 janvier 4904, M. le Président donne ensuite
la parole à M. Viret pour exposer la situation de la bibliothèque de la
Société, situation justifiant la demande d’un subside extraordinaire pour
la reliure d’un certain nombre de périodiques. A la suite de cet exposé,
l'assemblée décide que le subside annuel de 50 fr. accordé à la biblio-
thèque sera élevé à 75 fr. pour l’année 1904. 3
. Profitant du grand nombre de membres présents à cette séance,
M. Aug. de Candolle désire soumettre à l'approbation de l’assemblee un
projet permettant d'assurer une publication régulière des Bulletins de la
24 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ie sen.) (139)
Sociele. Ce projet, développé par M. Viret et appuyé par M. Casimir
de Candolle, est discuté par la Société qui décide d'en remettre
l'étude au Comité.
XAPPORT DES VÉRIFICATEURS DES COMPTES. — Ce rapport, signé
par MM. D' Lendner et Guinet, est lu par M. Auguste Guinet qui conclut
en approuvant les comptes présentés par M. Nitzschner et en demandant
de lui donner décharge. avec remerciements pour les services rendus,
pour son excellente gestion de 1905. Adopté. — Ces comptes s’elevent à
une somme de fr. 698,05, balancée au Crédit par un solde à nouveau de
fr. 7,13; la fortune de la Société, qui était de fr. 598,20 à la fin du dernier
exercice se trouve done portée à fr. 605.33.
A PROPOS D’UNE MAGNOLIACÉE NOUVELLE. — M. Augustin de
Candolle à trouvé, dans les plantes du Tonkin de Balansa, une Magno-
liacée nouvelle appartenant au groupe des Michelia que la plupart des
auteurs, à la suite de Linné. ont considéré comme genre distinct du
genre Magnolia. D’aucuns, notamment Sir J. Hooker et Sir G. King, l'ont
fait un peu à contre-cœur. reconnaissant que les différences étaient
insuffisantes pour les séparer. Baillon a au contraire placé les Michelia dans
le genre Magnolia, et il semble qu'il ait vu juste. En effet, le principal
caractère distinctif sur lequel on pouvait encore se baser el qui était tiré
du gynophore stipité des Michelia,ce caractère est sans valeur puisque les
Magnolia Griffithii Hook. f. et Th. et Pealiana King! ont tous les deux le
gynophore également plus ou moins stipité. C'est pour cette raison que
la plante de Balansa doit être placée dans le genre Magnolia. C’est un
arbre de 7 à 8 m. de hauteur, à pétales blancs, provenant de la base du
Mont-Bavi près de Tu-Phap (Tonkin). En voici la diagnose :
MAGNOLIA ($ Michelia) BALANSÆ Aug. DC. spec. now
Arbor, ramis florentibus teretibus brunneo-tomentosis. Folia alterna,
petiolo 2 :/2 cm. longo basi incrassato, /amina rigide coriacea elliptica vel
lato-elliptica apice abrupte breviterque acuminata (14-19 cm. longa,
7-10 cm. lata), subtus præcipue ad nervos ferrugineo-tomentella, supra
(in adullis) subglabrata; nervis secundariis circiter 15 utrinque sat
procul a margine arcuatim inter se connexis, venis eximie reticulatis
subtus cum nervis prominentibus. Stipule caducissimæ petiolo non
adnatæ. Flores (in alabastro tantum visi) in axillis solitarii, breviter
‘4 Voir : Annals of the R. Bot. Garden, Calcutta, vol. IL, p. 210.
(140) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 295
peduneulati. Spathæ duo superposilæ crassæ intus glabræ extus brunneo-
velutinæ. Perigoni folia 6 oblongo-obovata, interiora angustiora. Sta-
mina numerosa linearia apiculata filamentis brevissimis. Gynophori
stipes in alabastro 6 mm. longus. Ovaria circiter 20 compressa imbricata
ovata ferrugineo-velulina in conum ovatum congregala, ovulis ad decem.
Balansa, n. 3886 in herb. Cand.
SUR LES BOIS DU PARAGUAY. — M. le D" Emile Hassler, après
quelques mots d'introduction sur lindustrie forestière qui est la plus
importante de celles du Paraguay, rappelle la communication qu'il avait
faite à la Société au sujet de l'exploitation du Maté (lex Paraguaiensis
StHil.: cf. Bull. Herb. Boiss. 3 : 257) et nous donne d’inleressants
renseignements sur d’autres essences exploitées au Paraguay, et plus
particulièrement sur les six espèces suivantes :
1. Aspidosperma Quebracho blanco Schlecht.. Apocynacée
dont toutes les parties du tronc réduiles en poudre fournissent 23425
de tanin. — Malheureusement depuis que l’industrie s’est emparée de
l'exploitation de cette essence, l’on a procédé d’une manière fort barbare
à l’abattage en grand de forêts entières de Quebracho blanco; et comme
l’on ne fait aucun effort pour en reconstituer des plantations, l'on peut
prévoir à échéance plus ou moins courte la disparilion de cette espèce
de la flore du Paraguay : seuls quelques districts dépourvus de voies
d’acces ont été épargnés jusqu'à maintenant.
2. Gedrela fissilis Vell., est une belle Méliacée du centre du Para-
guay; son tronc atteint de 1 à 1 m. 50 de diamètre et de 15 à 30 m. de
hauteur. Donne un bois tendre et durable comparable à celui du sapin
d'Europe; ne se fendant pas, il se laisse facilement travailler.
3. Tecoma Ipe Liais, Bignoniacée fournissant le bois de construc-
tion principal du pays; très dur el imputrescible, ce bois est encore:
employé pour la construction des traverses de chemin de fer et, comme
tel, est exporté dans la République Argentine.
4. Gopernicia cerifera Martius, Palmée atteignant 20 à 25 m. de
hauteur, imputrescible extérieurement grâce à la très forte couche
silicifiée qui l'enveloppe, fournit la presque totalité des poteaux télégra-
phiques du Paraguay.
5. Dipteryx sp., Legumineuse due surtout au nord du 23°
parallèle, est exportée en Europe comme «bois de Gayac» pour travaux de
tour, billes, etc.
6. Chlorophora tinctoria Bade Urlicacee tinctoriale dont
296 BULLETIN DE LBERBIER BOISSIER (ZWwe SÉR.). (41)
l'exportation en Europe s’est beaucoup ralentie depuis la généralisation
de l'emploi des couleurs d’aniline.
Outre ces espèces de première importance, M. le Dr Hassier nous
invile à examiner une riche collection d'échantillons d’une soixantaine
d’especes de bois d’ébénisterie du Paraguay, admirablement préparés et
fournis en majorité par la famille des Legumineuses; grâce à la généro-
site du conférencier, cette collection est devenue propriété de l'Institut
botanique de l’Université de Genève.
SUR LES PARASITES DES RACINES D’ALNUS. -- M. le Dr Prof.
R. Chodat décrit les renflements observés sur les racines d’Alnus, de
Rhamnus et d’Hippophe ; ces renflements, atteignant parfois de fortes
dimensions, ont été étudiés par différents botanisies qui en ont attribué
l’origine à des parasites de nature diverse : les uns y ont vu les effels
d’une Uredinee, le Schinzia alnı; d’autres, avec Moeller, crurent y recon-
naître un Myxomycète, et M. Chodat lui-même, après avoir signalé
(cf. Actes de la Soc. helv. des Sciences naturelles, Berne) chez les cellules
de ces végétaux la présence de bactéries — Actinomyces — comparables
a celles des racines des Legumineuses, s'était déjugé une première fois
pour se ranger aussi à la théorie des Myxomycetes.
Actuellement, et après de nouvelles recherches plus minutieuses.
M. Chodat revient à sa première théorie des bactéries dont il décrit le
processus en s’accompagnant de nombreux dessins à la planche noire :
l'apparence de Myxomyeete, qui a pu induire en erreur les observateurs,
serait due à une forme d'évolution de la bactérie, dont les ramifications
se renflent en forme de boule (peut-être des zooglies?) à leur extré-
mite.
Le savant conférencier termine en exposant son point de vue sur le
rôle important des bactéries dans l’économie végétale.
La séance est levée à 9 h. 45. — Vingt-quatre assistants : MM. Augustin
de Candolle, Penard, Beauverd, Viret; Balavoine, Bertrand, Boubier, Bou-
chard, Casimir de Candolle, Chodat, Guinet, Hassler, Hauri, Hausser,
Lendner, Martin, Mme Naville, MM. Nitzschner. Revaclier. Mie Dr Rodrigue.
MM. A. Schmidely et 3 invités.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
Ÿ
I
© INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérorames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4° janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. el Bulletin. ;
CMS TL ISS 0 ER ENE 20 fr. 20 fr. 30 fr
Abonnements : 1 "7
( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour Lous les aulres renseignements. s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants. nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Stiephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur et à mesure de la publication de l’ou-
vrage. — Le ler volume (400 pages in-8°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l'Herbier Boissier'.
Nous référant a l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d’informer nos cor-
respondants que lAÆerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1905, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juno».
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
-D’ H. Scumz, à Zurich.
I en a été extrait de petites collections dont il reste
encore huit exemplaires renfermant de 220 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 5o francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCHEN TIE MY COLOGICÆ UNIVERSATTS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmi entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
- BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
- = GUSTAYE BEAUVERD.
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Zhaque Collaborateur est responsable de ses lravaux.
SECONDE SÉRIE
Tome IV. 1904.
: N° 4.
Ce No a paru le 31 mars 1904.
Prix de l'Abonnement
90) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L ÉTRANGER.
4
Les abonnements sont regus
A L'IHERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS. BERLIN
|
PAUL KLINGKSIECK | BR. ERIEDLENDER & SOHN
44, Carlstrasse,
3, rue Corneille.
. L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l’administration du Bulletin décline toute responsabilite peur numeros égarés
1904
+
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
SECONDE SERIE
— —— A == u. Besen = 42 en
SOMMAIRE DU N° 4. — AVRIL 1904.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
| — Casimir de Candolle. — L'HERBIER DE GASPARD
BAUHIN DÉTERMINÉ PAR A.P.DECANDOLLE(@ suivre). 297
IL — G. Lindau. — ACANTHACEÆ AMERICANE Il
COR mn Re were ee An dde
II. — Robert Keller. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
OSTSCHWEIZERISCHEN BROMBEEREN (à suivre)..... 329
IV. — Franz Stephani. — SPECIES IEPATICARUM (suite). 345
\, — Frederie N. Williams. — LISTE DES PLANTES
CONNUES DU.SAM ed sure). 2... 5. 361
\I — Olga Fedtschenko el Boris Fedtschenko. —
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE (à suiore). 373
NIL — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 14 mars 1904. 389
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 7532 à 7830
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l’ILerbier Boissier
ont droil gratuilement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qua suivent la publication de chaque numéro.
—ea—
BULLETIN DE L’'HERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME !V. — 1904.
N° 4.
L'HERBIER DE GASPARD BAUHIN
DÉTERMINÉ PAR
A. P. DE CANDOLLE
(Suite.)
120
Atriplex maritima.
I = Atriplex hastata ?
121
Parietaria.
I — Parietaria officinalis — Basil.
Mercurialis.
IT = Mereurialis annua ©.
122
III — Mercurialis perennis g'.
193
Lactuca sylvestris.
IT = Prenanthes purpurea — ex monlosis Basileæ.
IV = Prenanthes purpurea.
19%
Sonchus.
IT — Sonchus oleraceus, var. asper — ex Basilea.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1904. 20
298
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (18)
!
VII = Prenanthes muralis — ex Basilea.
IX = Sonchus oleraceus, var. lævis — Basil.
Sonchus montanus.
I. Sub hoc ultimo nomine (Sonchus alpinus cæruleus) adest
in herb. C. B. Sonchus alpinus.
Soncho affinis Lampsana vulgo, sed male.
I = Lapsana communis.
125
II == Lapsana sylvalica.
Cichorium.
IH = Cichorium intybus.
126
Cichorium syl. luteum.
I = Picris hieracioides — ex Basilea.
II == Picris hieracioides ? aut pauciflora? — ex Italia.
Dens Leonis.
{== Taraxacum dens leonis.
II = Taraxacum medium CB. — ex Monspel. et Massilia et
Basilea. — An Leontodon lævigatus W.?
V == Hyoseris fœtida L.
VII = Taraxacum obovatum DC. — ex Monspelio.
Hier acium.
I = Sonchus arvensis, var. angustiore et latiore folio dist.
in herb.
127
« Aliquando folio asperiore inter segetes reperitur »
— circa Bettingen.
HI — Crepis biennis.
IV = Crepis biennis (semen pappo sessili) — ex Basilea.
(19)
15
©
(Tes)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN.
VII = Leontodon hispidum ?
XI. Huc verosimiliter refer Hieracium asperum minus
Stœbes folio Monspelii in arenosis, quod — Apargia
Villarsiı.
Hieracium dentis leonis folio obtuso.
il = Hypochæris radicata.
VI = Hypochæris glabra.
IIX — Hyoseris minima L.
Leontodon hastile est in herb. C. B. sub nom. Hierac.
dentis leonis folio..... glabrum.
Hieracium Chondrillæ folio.
Il = Barckhausia foetida — ex Basilea.
III — Hieracium chondrilloides — ex Austria.
128
Y — Leontodon autumnale — ex Basilea.
Hieracium montanum hirsutum.
III = Hieracium pyrenaicum W. — ex Pyrenæis.
V = Hypochæris uniflora.
VII = Hypochæris maculala, var. unillora..
IIX — Hypocheris maculata.
XI = Hieracium aurantiacum — ex Rhæta.
XI! = Hieracium auranliacum var..... — ex horto.
XI — Hieracium amplexicaule?
XIV — Hieracium pumilum Jacq. — ex horto Dei.
XVI — Hieracium staticifolium — Geneva.
Hieracium montanum glabrum.
Il — Hieracium paludosum.
IV — Hieraeium porrifolium — ex Austria.
. Hieracium Murorum, Pulmonaria Gallis dicta.
II = Hieracium murorum — ex Michelfeld.
II — Hieracium florentinum — ex Italia.
300 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (20)
Hieracium pratense.
I = Hieracium sylvaticum L.
li = Hieracium præmorsum — ex Mimenstein ? [lege :
Mönchenstein pr. Basileam].
II = Hieracium præmorsum — ex Michelfeld.
Hieracium fruticosum.
HE = Hieracium amplexicaule.
IV = Hieracium sabaudum — ex Basilea.
Var. caule fasciato nom. Hierac. frulicosum lusus.
130
Chondrilla lutea.
I — Chondrilla juncea — ex Basilea.
II = Prenanthes viminea — ex Monspelio.
Chondrilla czrulea et purpurea.
— Lactuca perennis.
IE — Lactuca perennis — ex Monspelio.
Il — Centaurea crupina — ex Monspelio.
131
Senelio.
] — Senecio vulgaris.
Il — Senecio gallicus minor — ex Monspelio; major —
ex Lusalia ?
II — Senecio viscosus — Basileæ.
Jacob.ea.
I — Senecio Jacobæa. tenuifolius et erucifolius — ex Basilea.
Il — Senecio aqualicus? — Tubingæ.
VII = Cineraria cordifolia — ex Rhælia.
IIX — Cineraria campestris — ex Pyreneis.
C. B. ipse in herb. dubium move an sit eadem ac Conyza
incana SUA.
IX = Senecio Doronicum — ex Galloprovincia.
NB. Senecio Tournefortii est in herb. C. B. ex Pyrenæis a
Bursero, sed absque nomine.
(21)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN, 301
132
Tanacetum odoratum.
I = Tanacelum vulgare — e Basilea.
IT = Tanacelum vulgare, var. crispa — ex horto.
III = Achillea nobilis — e Basilea.
IV — Achillea atrata.
Tanacetum inodorum.
I = Chrysanthemum corymbosum.
Il = Chrysanthemum corymbosum.
133
Parthenium.
I — Matricaria Parthenium — e Basil. el Monspelio.
13%
Il == Matricaria Parthenium, flore pleno.
VI — Chrysanthemum monspeliense —- ex sumımn. Horti Dei,
Chrysanthemum.
I = Chrysanthemum coronarium.
IT == Chrysanthemum coronarium — ex horto.
Chrysanthemum alpinum.
I = Senecio incanus — ex Gothardo.
Il = Senecio abrotanifolius, var. 4-flora — ex monte Snee-
berg Austriæ.
NB. Senecio artemisiæfolius est in herb. G. B. a Bursero in
Pyrenæis et horto Dei lectus sub nomine : Achillea
montana aurea Cotulæ folüs et Icones 2 sub nomine :
Achillea montana Artemisiæ tenuifoliæ facie. A. 338
T. 911. |
Buphthalnuin.
I = Anthemis tincloria — ex Augusta Rauracorum.
135
Chamæmeluri.
i == Matricaria Camomilla — ex Basilea.
302 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (206 SER.). (22)
H == Anthemis nobilis.
V = Anthemis nobilis, flore pleno.
VIE == Anthemis arvensis.
136
IX = Ghrysanthemum alpinumı. -
Abrotanum.
VIE == Artemisia campestris — ad ripam Rheni.
Abrotanum [emina vulgi.
I == Santolina chamaciparissias.
137
il — Santolina squarrosa.
HE = Santolina squarrosa.
VII = Santolina tomentosa ? — ex Galloprovincia.
X — Santolina rosmarinifolia.
Artemisia.
I = Artemisia vulgaris — Basileæ.
138
Ambrosie.
I = Goronopus Ruellii.
2 varr. habet, una laxior, altera strigosior.
Bolrys.
1 = Ghenopodium botrys.
I — Teucrium botrys.
Absinlhium.
I = Artemisia absinthium.
139
Absinthium monlanum.
| = Artemisia valesiaca.
Il = Artemisia mutellina — e Valesia.
Il =- Artemisia glacialis. Cum ea mixta eral A. spicala.
IV = Achillea Clavennæ — e Baldo et Austria.
(23)
A. P. DE CANDOLLE, L'HERBIER DE 6. BAUHIN. 305
140
VE = Achillea moschata.
VIT == Anthemis montana?
Millefolium terrestre.
li — Achillea millefolium -— e Basilea.
III = Achillea millefolium ?
IV — Achillea millefolium.
VIE — Achillea tomentosa — ex Valesia. Provineia, Tyrol.
141
Millefolium aquaticum.
I = Myriophyllum spicatum.
II == Myriophyllum spicatum, adjuncto racemo Hotloniæ.
II == Myriophyllum verticillatum.
IV == Hottonia palustris — ex Italia.
V = Hottonia palustris — ex Basilea.
VIT == Ranunculus aquatieus fluitans.
IIX == Myriophyllum spicatum.
XI == Utricularia vulgaris — e Michelfelden.
XI == Myriophyllum verticillatum, adjuncto flore Utri-
culariæ vulgaris.
XI == Callitriche verna, sed adjuncta icone Ranuneuli
flammula.
142
Consolidu.
I -- Delphinium ajacis.
II == Delphinium ajacis.
II = Delphinium ajacis.
IV = Delphinium consolida.
VI == Delphinium peregrinum.
143
Fumaria non bulboso.
I == Fumaria officinalis et F. media.
30% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SÉR.).. (24)
III — Fumaria spicata et F. parviflora — e Monspelio.
IV — Fumaria parviflora.
V = Fumaria lutea.
VE —= Fumaria claviculata — ex hort.
Fumaria bulbosa.
I — Fumaria cava — e Basil.
144
II — Fumaria solida.
Chelidonium.
II = Ghelidonium laciniatum.
Aquilegia simplex.
I = Aquilegia vulgaris.
IT == Aquilegia alpina — ex thermis Fabariis [hodie Pfæf-
fers].
Aquilegia pleno flore.
I — Aquilegia vulgaris.
145
IV — Aquilegia vulgaris. flore pleno ecalcarato.
Nigella.
1 — Nigella arvensis.
II = Nigella hispanica.
IV — Nigella damascena, flore pleno.
146
VII = Nigella.
Cuminum. »
If = Lagoecia cuminoides.
(25)
A. P. DE CANDOLLE. L’HERBIER DE G. RAUHIN.
147
Fœniculum.
I = Anethum fœniculum.
III = Anethum dulce.
148
Meum.
I = Athamanta Meum — ex Helvet.
HT = Phellandrium mutellina.
150
Daueus.
305
I — Athamanta crelensis — e Baldo, et Athamanta annua
— ex hort. :
JV — Pimpinella dioica — Herbipoli.
V — Athamanta libanotis — ex Austria.
+ [IX — Peucedanum alsalicum — ex Austria.
IX = Selinum cervaria — Michelfeld.
151
Pastinaca.
I — Daucus carotta.
V = Daucus carotta.
152
Chærophyllum.
I — Scandix chærophyllum.
Il — Chærophyllum temulum — e Basilea.
IIT = Aphanes arvensis in herb. sed sine nom.
Scandıx.
II — Scandix pecten — e Basil.
Caucalis.
II — Caucalis latifolia — Tubing., Monspelii.
V — Caucaiis daucoides ? — Basil. el Monsp.
«
306 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.), (26)
155
VIE == Caucalis anthriscus in herb. sine nom. — ex Montbelt.
Apiun.
VI = Selinum oreoselinum — ex hort.
VII = Selinum sylvestre.
154
XIE = Sison amomum ? el segelum — Lutetiæ el ex horto.
Sion.
} =- Sium angustifolium — Michelfeldæ,
NE —= Cicuta virosa — Michelfeldæ.
155
Pastinaca latifolia.
I = Pastinaca saliva.
Angelica.
I = Angelica archangelica.
I —= Angelica sylvestris.
156
N. B. Ægopodium podagraria est in herb. C. B. sub nomine
Angelica sylv. repens.
Imperaloria.
| == Imperatoria ostruthium — ex horto.
197
Sphondylium.
I = Heracleum sphondylium.
IV = Heracleum alpinum — ex m. Wasserfall.
Libanotis.
I —= Laserpitium asperum.
II == Laserpitium jatifolium.
VI == Laserpitinm aquilegifolium — ex horto.
(
2
A. P, DE CANDOLLE. L'HERBIER DE 6. BAUHIN. 307
158
Libanotis Ferulæ folio.
Vi = Laserpitium hirsutum — ex Goihardo, cum dubi-
latione habet C. B.
Car vi.
I = Carum carvi.
II = Seseli pyrenæum — e Pyrenæis.
HT == Selinum Chabræi (Carvifolia magna 3. B.).
Coriandrum.
I = Coriandrum sativum.
159
Pimpinella.
I = Pimpinella magna.
160
IV = Pimpinella saxifraga.
VI = Poterium sanguisorba.
VII = Poterium sanguisorba. minus — Basileæ et Mons-
pelii.
Myrrhis.
I = Scandix odorata — ex horto,
III = Chærophyllum sylvestre.
Cicuta et Cicutaria.
I = Conium maculatum.
II =- Aethusa eynapium — e Lipsia.
161
IV = Ligusticum Peloponesiacum — e Baldo.
VI = Chærophyllum hirsutum — ex Hercynia.
VII = Phellandrium aquaticum —- Michelfeldæ et Mons-
pelii.
IIX — Chærophyllum bulbosum.
308 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ie sÉR.). (28)
Seseli.
I == Ligusticum austriacum — in Sneeberg.
164
Valeriana.
IV — Valeriana officinalis.
VII = Polemonium cœruleum.
IIX — Valeriana dioica — e Basilea.
IX — Valeriana dioica, var. major.
X — Valeriana tripleris — e Genev. mont.
XI — Valeriana tripteris. foliis radicalibus indivisıs.
Xli — Valeriana montana.
ie
165
XII = Valeriana montana.
XIX = Valerianella locusta — in vinetis.
XX. XXI adsunt in herb. sine nomine.
Nardus montana et celtica.
IV sub hoc nomine adsunt commixtæ Valeriana saxatilis el
icones V. cellicæ vers.
VII = Valeriana saxatilis.
166
Solanum bacciferum.
I = Solanum nigrum — e Basilea.
I = Physalis Alkekengi — e Basilea.
II — Atropa belladona.
IX — Solanum pseudocapsicum.
167
XII = Solanum dulcamara — e Basilea.
XII — Solanum tuberosum.
Solanum pomiferum.
i = Lycopersicum vulgare.
(29) A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE 6. BAUHIN. 309
Solanum pomiferum fructu spinoso.
— Solanum.
168
Sotanifolia.
I = Circæa luteliana — Basileæ.
Il = Circæa alpına — ex Pilato.
169
Mandragora.
| == Atropa mandragora.
III — Atropa mandragora.
Hyoseyamus.
I — Hyosciamus niger — e Basilea.
170
Papaver.
I = Papaver somniferum.
171
VI = Papaver somniferum.
IX — Papaver somniferum.
XII == Meconopsis cambrica est sub nomine Papaver rheas
luteo flore e Pyrenæis. Burser.
XIE = Papaver rhœas — e Basilea et Monsp.
XV = Glaueium phoeniceum.
XVII == Argemone mexicana.
172
XVII == Chelidonium hybridum.
Argemone.
I = Papaver argemone — Luletiæ et Monspelii.
III = Papaver alpinum — ex Schneeberg.
IV — Papaver aurantiacum ? — ex Baldo.
310 BULLETIN DE L'HERBIEK BOISSIER (20° SER.). (30)
176
Anemone flore pleno.
] Anemone pavonina fl. pleno est sub nom. À. rotundi-
folia maxima C. B. et cum syn. Lob. : A. maxima cal-
cedonica.
177
Pulsatilla.
I == Anemone pulsatilla — Basileæ.
I = Anemone pulsatilla var.? — ex Michelfeld.
IT — Anemone pratensis.
IV == Anemone vernalis.
Ÿ = Pulsatilla vernalis.
VI = Pulsatilla vernalis.
NII = Pulsatilla patens? sine flore.
IX = Anemone coronaria var.
X — Anemone vernalis.
Al = Anemone alpina var. sulphurea — ex Gothardo.
178
Adonis.
1 — Adonis? (annua, fl. amplo flavo).
II = Adonis (annua).
IV = Adonis (annua).
187
Gentiana alpina major.
I = Gentiana lutea.
IT = Gentiana purpurea.
III = Gentiana punctata — e Gothardo.
IV — Gentiana asclepiadea — ex Styria (radix lutea qua
lixivia induunt) et Helv. alpibus.
Genliuna alpina minor sive Gentianella.
— Gentiana acaulis.
IT — Gentiana alpina, angustifolia.
(31)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 341
188
II — Gentiana bavarica — ex Baldo.
IV — Gentiana verna — ex Helv.
IIX = Gentiana nivalis (Muscus flore insignis 4. B.).
Gentiana pratensis.
I = Gentiana cruciata — e Basilea.
II = Gentiana amarella.
V — Gentiana utriculosa.
VI = Gentiana ciliata — Basile®.
VII = Gentiana amarella.
Gentiana palustris.
I — Gentiana pneumonanthe — Michelfeld.
Il — Swertia perennis.
189
Plantago latifolia.
II = Plantago major.
IT — Plantago media — Basileæ.
IV — Plantago major, bracteis foliaceis.
Piantago angustifolia.
{ — Plantago lanceolala.
Il = Plantago lanceolata, cum bracteis foliaceis.
VI = Piantago montana.
IX = Plantago lanceolata.
190
Plantago aqualica.
I — Alisma plantago — e Basil.
II = Alisma plantago, angustifolia — e Monspelio.
IV = Limosella aquatica — e Tigurio.
NB. Alisma ranunculoides adest sub nom. Plantaginella
aguatica, in uliginosis circa Burdigalam.
342 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.), (32)
Holosteum.
Il! = Plantago lanceolata ?
VI = Plantago alpina — ex Verona.
VIE = Plantago alpina — ex Horto Dei.
IX = Myosurus minimus — Lipsiæ.
Coronopus.
1 = Planlago coronopus.
II = Plantago coronopus — ex Monspelio.
191
V — Plantage coronopus — in London. marit.
Psyllium.
I == Plantage Psyllium — ex horto.
IE = Plantago cynops — Monspelii.
HE — Plantago arenaria.
IV — Plantago squarrosa.
Pyrola.
} = Pyrola rotundifolia.
If = Pyrola uniflora — e Norimberga. =
IE = Pyrola secunda.
IV — Trientalis europæa.
192
Bisiorta.
| = Polygonum bislorta.
II — Polygonum bistorta — Basileæ.
HI — Polygonum bistorta longifolium.
IV = Polygonum bistorta minus, a J. B.
V == Polygonum viviparum.
193
Potamogeton.
I = Potamogeton nalans — Basileæ.
N = Polygonum amphibium — Helv.
VE = Potamogeton opposilifolium.
(A suivre.)
ACANTHACEZÆ AMERICANÆ IH
AUCTORE
G. LINDAU
Die im Nachfolgenden beschriebenen Acanthaceen stammen meist
aus dem Gebiete der Anden und zwar aus dem wenig bekannten
Gebiete der Zuflüsse des oberen Amazonenstromes, ferner von Peru,
Ecuador, Brasilien und Mittelamerika. Gesammelt wurden sie von Ule,
Weberbauer, Lehmann, Luschnath, Langlasse, Seler, Pittier und
einiger älteren Sammlern, deren Exemplare durch die neueren
Sammlungen erst festgelegt werden konnten. Die ausserordentliche
reiche Ausbildung, die gewisse Gruppen der Acanthaceen im Anden-
gebiet und im Waldgebiet der Hylæa auszeichnet, tritt bei den
beschriebenen Arten recht deutlich hervor. Die Originale sind im
Herbar des königliches Museums zu Berlin aufbewahrt, besonders
willkommen als Ergänzung war mir eine reiche Sammlung, die mir
Herr D’ De Wildeman in Brüssel zur Bestimmung übersandte. Für die
Ueberlassung derselben spreche ich ihm meinen Dank aus.
Mendoncia tarapotana Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Planta scandens glaberrima. Folia petiolis 1—1,5 em. longis ovata
apice acuminata, basi subrotundata, 6—7 x 3—4 cm., subcoriacea.
Flores oppositi, axillares, solitarii, pedicellis ca. 2 em. longis. Bracteolæ
oblongæ, apice in mucronem productæ, 2,5 em. longæ, 1 cm. late.
Calyx annuliformis. Alabastra juvenilia tantum extant. Antherarum
loculi non æquilongi, connectivo apice producto. Pollinis granula non
evoluta.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Tarapoto (Spruce n. 4620).
Trotz des lückenhaften Materiales nehme ich keinen Anstand, die Art zu
benennen, weil sie sich durch die absolute Kahlheit, die Form der Blätter und
vor allem der Bracteolen sehr vor den übrigen Arten auszeichnet.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1904. _ 21
314 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SéR.). (2)
Sanchezia filamentosa Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Suffrutex 1—3 metralis ramis subtetragonis, pubescentibus. Folia
petiolis pubescentibus, 3—7 em. longis, ovata, apice in acumen obliguum
producta, basi parum angustata, usque ad 30 em. longa et 12 cm. lata,
ad costas pubescentia, supra eystolithis albis, '/. mm. longis eleganter
striolata. Inflorescentia terminalis, paniculata, ramosa, folia vix æquans,
tota longe pubescens, secundiflora, bractea altera sterili, altera
2—4 flora. Bracteæ basi 5 mm. lat®, sensim in filum 1 mm. latum
angustatæ, ec. 65 mm. longæ, pilis 2—3 mm. longis pubescentes.
Bracteolæ similes, basi 3 mm. latæ, 68 mm. longæ. Calyeis lobi longe
pubescentes, anteriores basi 3 mm. lati, in filum angustati, 45 mm.
longi, laterales æquales, 35 mm. longi, posticus basi 4 mm. latus,
60 mm. longus. Flores purpurei. Tubus rectus basi 6,5 mm. diam.
supra basin ad 4 mm. diam. constrictus, ad apicem versus in faucem
c. 10 mm. diam. ampliatus et apice parum constrictus, ad apicem versus
pubescens, 45 mm. longus. Corollæ lobi reflexi, rotundati, e. 3,5 mm.
diam. Stamina longe exserta. Filamenta supra basin tubi cum stami-
nodiis in annulo pubescente affixa, lata, pilosa, 45 mm. longa. Anthe-
rarum loculi subæquales, e. 5 mm. longi, obtusi. Staminodia c. 20 mm.
longa, filiformis, apice cephaloidea, pilosa. Pollinis granula typica,
75—90 y diam. Discus 1 mm. altus. Ovarium 4 mm. altum. Stylus
exsertus, 65 mm. longus, stigmate 2 mm. longo, lobo altero verruci-
formi (ut in toto genere). Fructus ignotus.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Pongo de Cainarachi (Ule
n. 6401). Flor. Sept. 1902. ‘
Sanchezia loranthifolia Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Frutex 1—3 metralis ramis subtetragonis glabris. Folia petiolis bre-
vibus, vix a folio segregatis, oblonga apice sensim longeque acuminata,
-basi in petiolum angustata, usque ad 18 x 5 cm., sed verisimiliter ad
basin ramorum majora, multo minora in regione inflorescentiæ, gla-
berrima, colore obscura ut folia multarum Zoranthi specierum, cysto-
lithis conspieuis. Inflorescentia panieulata, terminalis, ramosa, foliis
multo longior, floribus in axillis bractearum alternatim sterilium
capitulatim 4—6 congestis, sessilibus. Bracteæ ovatæ, obtusæ, 15—16 mm.
longæ 4—6 mm. late, magnitudine parum diversæ, glabræ. Bracteolæ
æquales, 14 X 3—3.5 mm. Calycis laciniæ obtusæ, oblongæ, magnitu-
(3) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ I. 315
dine diversæ, 20, 17 et 18 mm. longæ et 4 et 3 mm. latæ. Flores rubri.
Tubus rectus, basi 4 mm. diam., ad faucem 9 mm. diam. metientem
sensim ampliatus et apice ad 6 mm. diam. contractus, ad apicem versus
puberulus. Lobi reflexi, obtusi, 5 mm. longi, 3 mm. lati. Stamina longe
exserta. Filamenta supra basin tubi affıxa, lata, 42 mm. longa, pilosa,
antherarum loculi basi calcarati, inæquales, 5 resp. 4 mm. longi. Sta-
minodia cum filamentis ad plicam membranaceam affixa, longitudine
inæqualia, 14—17 mm. longa, pilosa, apice cephaloidea. Pollinis gra-
nula typica, 70—80 y. diam. Discus 1 mm. crassus. Ovarium 4 mm.
altum. Stylus 50 mm. longus, glaber, stigmate 2 mm. longo. Capsula
glabra, 17 mm. longa, 2,5 mm. diam. Semina non vidi.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope San Pedro ad flumen Cumbaso
(Ule n. 6820). Flor. et fruct. Mart. 1903.
Uebersicht über die bisher bekannten Arten der Gattung SANCHEZIA.
An die vorstehend beschriebenen neuen Arten möchte ich eine
tabellarische Uebersicht über die sämtlichen bisher bekannt gewor-
denen Arten der Gattung anschliessen. Ich möchte hier gleich bemerken,
dass Sanchezia oblonga R. et P. mit Ancylogyne macrocnemis Nees
zusammenfällt. Ferner stellt die auf Tab. VII der Flora Brasiliensis,
vol. IX abgebildete Pflanze nicht Ancylogyne munita dar, sondern
Sanchezia oblonga (= macrocnemis), wovon ich mich an den Original-
exemplaren des Münchner Herbars überzeugen konnte.
A. Bracteen (resp. dazu umgewandelte Blätter) gross, bauchig, eiförmig oder
fast herzförmig, stumpf.
asaBläster.. behaart... 0 wa lau. ne 1. S. ovata R. et P.
b. Blätter kahl.
1. Blüten in der Länge 3 cm. kaum überschreitend. Stamina wenig heraus-
ragend. Blätter gross, mehr eiförmig.......... 2. S. oblonga R. et P.
I. Blüten länger als 4 cm. Stamina weit hervorragend. Blätter schmaler,
nicht rein eiförmig. i
Ki Blüten gelb, Bracteen rot BEN RS LAN ER 3. S. nobilis Hook.
2. Blüten purpur, Bracteen braunrot .. 4. S. peruviana (Nees) Rusby.
B. Bracteen viel kleiner, nicht mehr Blattcharakter zeigend, länglich, spitz
oder stumpf,
a. Aehre kopfig zusammengezogen ......... 5. S. capitata (Nees) Lindau.
b. Aehre oder ährenförmige Rispe mehr oder weniger locker, lang ausgezogen.
I. Bracteolen und Keleheipl| sehr lang fädig, die Blüten überragend......
6. S. filamentosa Lindau.
316 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (4)
ll. Bracteolen und Kelchzipfel nicht fädig, kürzer oder nur wenig länger
als die Bracteen.
4. Staminodien kurz, etwa 2 mm. lang, Blätter eiförmig, beidendig wenig
verschmälert, Inflorescenz unverzweigt. 7. S. munita (Nees) Planch.
2. Staminodien über 10 mm. lang, Blätter meist verlängert, Inflorescenz
mehr oder weniger verzweigt.
$ Blätter am Rande etwas gesägt. Bracteen einblütig...............
8. S. longiflora (Hook.) Planch.
$ $ Blätter nicht gesägt.
— Blüten fast 5 cm. lang. Bracteen mehrblütig, abwechselnd frucht-
bar. Inflorescenz gross, verzweigt.. 9. S. loranthifolia Lindau.
—+ — Blüten höchstens 4 cm. lang. Bracteen einblütig. Inflorescenz
vieltkleinen see dl NEE 10. S. Sprucei Lindau.
Steirosanchezia Lindau nov. gen. Trichantherearum.
Flores ut in genere Sanchezia, sed antheræ uniloculares, basi calea-
rate. Staminodia filiformia. Frutex scandens. Spiea secundiflora,
ramosa. Bracteæ bracteolæque parvæ.
Man künnte in Zweifel sein, ab die Abtrennung der Gattung von Sancheziæ
auf das Fehlen des einen Antherenfaches sich rechtfertigen lässt, um so mehr als
bei Sanchezia bereits eine gewisse Tendenz zur Unterdrückung der einen Faches,
die sich in einer Verkleinerung kund giebt, vorhanden ist. Trotzdem möchte ich
doch bis auf weiterer Steirosanchezia als Gattung aufrecht erhalten, weil es bei
der ganzen Familie der Acanthaceen als feststehend angesehen wird, dass die
Zahl der Antherenfächer für die Characterisierung der Gattungen wichtig
ist.
Besondere Beachtung verdient auch der Umstand, dass ich trotz der Unter-
suchung einer sehr grossen Zahl von Knospen und Blüten niemals imstande war,
auch nur ein einziges Pollenkorn zu finden. Eine solche Sterilität, die um so
auffallender ist, als am selben Exemplar Kapseln entwickelt waren, ist mir bei
den Acanthaceen, die sonst so reichlich Pollen entwickeln, noch nicht vor-
gekommen !. Wenn nicht der ganze Blütenbau, die Deckung von Kronlappen
und Kelch die unzweifelhafte nahe Verwandtschaft mit Sanchezia anzeigten,
würde ich in Betreff der Stellung der Gattung in einigem Zweifel sein.
Einfächerige Antheren finden sich bei den Contortæ ausserordentlich selten,
nur bei den Gruppe der Barlerieæ treten sie auf und zwar werden nur die
hinteren Antheren bei einigen Gattungen einfächrig (z. B. Lepidagathis u. a.),
ausschliesslich einfächrige Antheren finden sich aber erst bei den Imbricatæ.
Auch dadurch bietet die Gattung eine gewisse Besonderheit dar.
! Daher der Name der Gattung : crzizes, unfruchtbar.
(5) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ IL. 317
Steirosanchezia scandens Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Frutex scandens ramis subteretibus, glabris. Folia petiolis tenuibus,
usque ad 1 cm. longis, glabris, oblonga, utrinque sensim angustata,
7—15 em. longa, 3—5 cm. lata, glaberrima, margine integra, cysto-
lithis utrinque notata. Inflorescentiæ terminales, spicatæ vel e spieis
compositæ, folia subaequantes, glabræ, secundifloræ, bractea una ste-
rili. Bracteæ subtriangulares, 3 mm. longæ, ec. 2 mm. latæ. Bracteolæ
ovatæ, obtusæ, 4 mm. longæ, 2,5 mm. latæ. Calyeis laciniæ subæquales,
subobtusæ vel parum acutiusculæ, 8—10 mm. longæ, 2,5—4 mm.
latæ. Flores purpurei. Tubus e. 40 mm. longus, basi 5 mm. diam.
sensim ad 10 mm. ampliatus et apice ad 7 mm. diam. constrictus,
glaber. Corollæ lobi obtusi, 4 X 3 mm. Stamina exserta. Filamenta
cum staminodiis supra basin tubi ad annulum affixa, pilosa, 38 mm.
longa. Antheræ uniloculares, 2,5 mm. longæ, basi calcaratæ, ad rimam
puberulæ, ad latera pilis glanduligeris sparsis obsitæ. Pollinis granula
non vidi. Staminodia filiformia, apice cephaloidea, pilosa, 12 mm.
longa. Discus 1 mm. altus, ovarium 3 mm. altum, glabrum. Stylus
47 mm. longus, exsertus, glaber. Stigma 2 mm. longum, lobo altero ver-
ruciformi. Capsula 14 mm.longa, 2,5 mm. diam.,glabra. Semina non vidi.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Yurimaguas (Ule n. 6286). Flor.
et fruct. Aug. 1902.
Ruellia (Dipteracanthus) yurimaguensis Lindau nov. spec.
— Typ. in herb. Berol. :
Suffrutex ramis obscure tetragonis. pubescentibus, sublignosis. Folia
petiolis 1—1,5 cm. longis, pubescentibus, ovata, basi angustata, apice in
acumen producta, 11 em. longa, 5—6 em. lata, tenuia, supra glandulis
paueis adspersa, subtus ad costas pubescentia. Flores lilacino-albi,
solitarii, axillares, ad ramorum apicem capitulum ce. 4 forum formantes,
foliis bracteiformibus. Bracteolæ 0. Calyeis lobi lanceolati, 8—9 mm.
longi, 2 mm. lati, glandulis dense instructi: Tubus subsigmoideus,
45 mm. longus, cylindrieus, basi 2 mm. diam., apice 4 mm. diam.
extus puberulus. Corollæ lobi subæquales, 12—14 mm. diam. Fila-
menta 6 et 5 mm. longa, basi bina curvata et linea decurrentia, glabra.
Antheræ obtusæ, 3,5 mm. longæ. Pollinis granula typica, 90—108 y
‘ diam. Discus 1 mm. altus. Ovarium 4 mm. altum, puberulum. Stylus
36 mm. longus, puberulus. Stigma 2,5 mm. longum, 1 mm. latum.
Fructus deest.
348 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SER.). (6)
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Yurimaguas in silva (Ule
n. 6282); prope Maynas (P&ppig n. 2394) Flor. Aug. 1902.
Gehört zur, Gruppe von Ruellia puri, aber durch die Blätter, den drüsigen
Kelch und die Korolle verschieden.
Ruellia (Dipteracanthus) tarapotana Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Suffrutex, '/—1 metralis. Rami subteretes, glabri, sublignosi. Folia
petiolis usque ad 1 em. longis, glabris vel cum pilis perpaueis instruetis,
oblonga, utrinque angustata, 12—18 em. longa, 4—6 em. lata, sed multa
minora, glabra, eystolithis notata. Flores violacei, axillares, solitarii,
ad apicem ramorum fere spicam capituliformem formantes. Folia
spicarum fere ad bracteas reducta, lanceolata, varia magnitudine.
Bracteolæ lanceolatæ, subobliquæ, acuminatæ, calycem superantes, varia
magnitudine. Calyeis lobi lanceolati, puberuli, laterales 15 X2 mm.,
postieus 13xX2 mm. Tubus 40 mm. longus, basi 2 mm. diam., eylin-
dricus, sensim ad 12 mm. diam. ampliatus, subsigmoideus, extus
puberulus. Limbi lobi rotundati, 12 mm. longi, 13—14 mm. lati.
Filamenta subæqualia, e. 4 mm. longa, bina basi connata et in lineam
ad tubum decurrentia. Antheræ 3,5 mm. longæ, obtusæ. Pollinis
granula typica, 70—78 y diam., raro majora, usque ad 95 y diam.
Ovarium 3 mm. altum. Stylus 30 mm. longus, pilosus. Stigma lingui-
forme, e. 2 mm. longum. Capsula e. 14 mm. longa, glabra, basi breviter
stipitata, in medio 6 mm. lata, jaculatores fere recti, 4 mm. longi,
supra septi basin adnati. Semina 8, lentieularia, plana, 4—5 mm. diam.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Tarapoto (Ule n. 6490). Flor.
et fruct. Octob. 1902.
ist in der Nähe von Ruellia puri zu stellen. Die Samen sind nicht auf der
ganzen Fläche mit quellbarer Substanz versehen, sondern nur an der Kante.
Ruellia (Physiruellia) alboviolacea Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Fruticosa, 1 m. alta, ramis teretibus glabris. Folia petiolis usque ad
1 em. longis, glabris, lanceolato-oblonga, apice acuminata, obtusa, basi
angustata, 8—12 em. longa, 1,5—3 cm. lata, glabra, firma, eystolithis
utrinque conspieuis. Inflorescentiæ axillares, oppositæ, magnitudine et
florum numero inæquales, paniculatæ, vix ‘/s foliorum magnitudinem
æquantes, e paniculis ad bracteas axillaribus et capitula formantibus
compositæ 1deoque quasi spicam mentientes, pedunceulo 1—3 em. longo,
(7) G. LINDAU. ACANTHACER AMERICANE IM. 319
puberulo, rhaehi puberula. Bracteæ bracteolæque angustæ, parvæ,
mox deciduæ. Calyeis lobi basi in tubum brevem connati, 4—5 mm.
longi et 1 mm. lati, puberuli. Corolla alba in centro violaceo, tubo
usque ad medium eylindraceo, ec. 2 mm. diam., ad faucem ampliato,
apice S: mm. diam., 27 mm. longo, extus puberulo, limbo subæqualiter
5 lobo, lobis rotundatis, €. 5 mm. diam. Filamenta 11 et 6 mm. longa,
bina basi connata et ad tubum decurrentia, sparse pilosa. Antheræ
2,5 mm. longæ, obtusæ. Pollinis granula typiea, 85—100 y diam.
Discus 1 mm., ovarium puberulum 4 mm. alta. Stylus puberulus,
23 mm. longus. Stigma 2 mm. longum. Fructus ignotus.
Hab. in Mexico prov. Michoacan et Guerrero prope La Victoria,
900 m. in terra argillosa (Langlassé n. 960). Flor Mart. 1899.
Verwandt mit Ruellia Pittieri und Ruellia Tonduzii, aber durch die Blätter
und die Blütenrispen sofort zu unterscheiden.
Ruellia (Physiruellia) consocialis Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Suffrutex, €. ‘/2 metralis, ramis obtuse tetragonis, glabris, eystoli-
thigeris. Folia petiolis brevissimis, oblonga apice acuminata, basi
angustata et fere petiolum brevem formantia, S—17 em. longa,
3—7 em. lata, glabra, eystolithis notata. Spicæ axillares, ad apicem
ramorum paniculam formantes foliis minoribus et bracteiformibus,
glaberrimæ, folia non æquantes. Bracteæ minutæ, 2 mm. long,
1 mm. late, 1—3 floræ. Bracteolæ ce. 1'/2 mm. longæ. Calyeis lobi
SX 1 mm., subulati. Corolla alba, rosaceo-afflata, fauce aurea, extus
minute puberula. Tubus 20 mm. longus, usque ad medium eylindrieus,
1,5 mm. diam., a medio ampliatus usque ad 6 mm. Limbi lobi rotun-
dati, 4 mm. diam. Filamenta 5 et 2 mm. longi, basi 2 connata et linea
puberula decurrentia. Antheræ 2 mm. longæ. Pollinis granula typica,
73—77 y. diam. Discus parvus. Ovarium 1,5 mm. altum. Stylus 12 mm.
longus, pilosus. Capsula 12 mm. longa, 3 mm. lata, glabra, 4 sperma.
Semina 1,5 mm. diam. Jaculatores recti, 1,5 mm. longi.
Hab. in Brasilie civit. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5702).
Flor. et fruet. Aug. 1901.
Ist der Ruellia Pittieri Lindau so nahe siehend, dass die Art nur schwierig
trennbar ist. Ruellia consocialis hat doppelt so lange Kelchzipfel, fast sitzende
Blätter und Nebenadern an den Blättern, welche parallel laufen und daher meist
schief an den Rippen sich ansetzen. Bei Ruellia Pittieri sitzen die Nebenadern senk-
recht auf den Rippen. Ausserdem hat Ruellia Pittieri einen viel scharfkantigeren
320 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (8)
Stengel u.s. w. Auch die geographische Verbreitung bietet eine Handhabe zur
Trennung der beiden Arten.
Ruellia (Physiruellia) tnyrsostachya Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Suffrutex e. 1-metralis ramis tetragonis, novellis lanuginoso-pubes-
centibus, denique glabratis, cystolithigeris. Folia petiolis 1—2 cm.
longis, subglabris, ovata, apice acuminata, basi sensim angustata,
17—25 em. longa, 6—9 em. lata, glabra, subtus ad nervos sparse pili-
gera, utrinque eystolithis conspicuis. Inflorescentiæ spieiformes, e pani-
eulis parvis compositæ, terminales, folia fere æquantes, basi laxe, apice
dense florigeræ, paniculis partialibus brevibus, capituliformibus. Brac-
teæ bracteolæque subtriangulares, minute pilosæ, 2—3 mm. longæ, basi
1—2,5 mm. latæ. Calyeis lobi basi in tubum 2 mm. longum connati,
lanceolati, minute puberuli, 10 mm. longi, 2 mm. lati. Flores albi.
Tubus sensim a 4 mm. usque ad 12 mm. ampliatus, puberulus, 45 mm.
longus, cernuus. Limbus subæqualiter 5 lobus, lobis rotundatis, 13 mm.
diam. Filamenta 17 et 10 mm. longa, basi bina connata et linea decur-
rentia, sparse glanduloso-pilosa. Antheræ obtusæ, 5 mm. longæ, dorso
pilis glanduligeris minutis instructæ. Pollinis granula typica, 68—78 y
diam. Discus 1 mm., ovarium glabrum 5 mm. alta. Stylus 42 mm.
longus, glaber, stigmate linguiformi, 2 mm. longo. Capsula 17 mm.
longa, 4 mm. lata, minute pubescens, usque ad '/s alt. stipitata. Ovula
20, semina abortu 4, lenticularia 2 mm. diam., jaculatoribus ce. 4 mm.
longis, acutis.
Hab. in Peruviæ prov. Sandia prope Chunchusmayo in silva prope
flumen, 900 m. (Weberbauer n. 1173). Flor. et fruct. Jun. 1902.
Am nächsten mil Ruellia thyrsacanthordes verwandt, aber durch die grossen
Blüten und die kahlen Blätter sofort zu unterscheiden.
Ruellia (Physiruellia) phyllocalyx Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Sufirutex ramis obtuse tetragonis, glabris, eystolithigeris. Folia
petiolis ‘/:—1'/2 em. longis, glabris, ovata apice acuminata, basi sensim
angustata, 13—25 cm. longa, 4—10 cm. lata, glaberrima, eystolithigera,
subtus purpurea. Spica terminalis, interdum ramosa, folia subæquans,
longe peduneulata. Bracteæ subulatæ, 7—10 mm. longæ, 1 mm. late,
glabræ. Bracteolæ similes, 2—4%1 mm. Calyeis lobi foliacei,
SX 53 mm. glabri. Corolla alba, extus puberula. Tubus 18 mm. longus,
(9) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICAN IL. 321
basi 1,5, apice 3 mm. diam. Limbi lobi rotundati, 4 mm. diam.
Filamenta 6 et 3 mm. longa, basi 2 connata et linea puberula decur-
rentia. Antheræ 2,5 mm. longæ. Pollinis granula typica, 88—100 y
diam. Discus parvus. Ovarium 2 mm. altum. Stylus 20 mm. longus,
pilosus. Capsula 12 mm. longa, 3 mm. lata, glabra, 4 sperma. Semina
1,5 mm. diam. Jaculatores subrecti, 1,5 mm. longi.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto ad Pongo de Cainarachi (Ule n. 6398),
in Brasiliæ civit. Amazonas prope Juruà Miry (Ule n. 5849). Flor. et
fruct. Sept. Oct. 1901 et 1902.
Gehört in in die Gruppe Ruellia Humboldtiana, thyrsacanthoides etc. und
zeichnet sich durch die Blätter sehr aus. Besonders charakteristisch ist der
blattähnliche Kelch, der allerdings bei dem fruchttragenden Exemplare n. 5849
weniger deutlich hervortritt.
Ruellia (Physiruellia) glischrocalyx Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Fruetieulosa ramis glabris, eystolithigeris. Folia breviter petiolata,
oblonga, basi angustata, apice longe et oblique producta, 14—16 em.
longa, 4—5 em. lata, ad apicem ramorum versus minora, glabra,
eystolithis supra notata. Inflorescentiæ terminales, capitulum formantes,
e panicula abbreviata compositæ. Bracteæ bracteolæque basin capi-
tuli obtegentes, exteriores 23 x 5 mm., sparse glanduloso-pilosæ,
lanceolatæ, interiores obtusæ, e. 6—9 mm. longæ, 3 mm. late,
dense glanduloso-puberulæ. Pedicelli calyceem æquantes, glandu-
loso-pubescentes. Calyeis lobi oblongi, apice rotundati, æquales,
posteriore parum longiore et angustiore, 13—14 mm. longi,
1,5—2,5 mm. lati, dense glanduloso-pubescentes. Limbus albus. Tubus
ce. 60 mm. longus, usque ad medium cylindricus, e. 4 mm. diam., apice
ampliatus, e. 12 mm. diam., extus dense puberulus. Corolla lobi rotun-
dati, 6-7 mm. longi, 10—11 mm. lati. Filamenta 17 et 10 mm. longa,
bina basi connata et linea decurrentia, sparse pilosa. Antheræ obtusæ,
5 mm. longæ. Pollinis granula typica, 95—115 y diam. Diseus 1 mm.
ovarium glanduloso-puberulum 4 mm. alta. Stylus c. 45 mm. longus,
dense pilosus. Stigma linguiforme, ce. 4 mm. longum, 1 mm. latum.
Fruetus ignotus.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto, Pampas de Ponasa, 1200 m. in silva
(Ule n. 6817). Flor. Mart. 1903.
Verwandt mit Ruellia adenostachya, von der sie sich aber durch die Blätter
sofort unterscheidet. Besonders kennzeichnend sind die stumpfen, drüsenhaarigen
322 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (10)
Kelchzipfel und die. kopfigen Blütenstände mit den verhältnismässig lang
geslielten Blüten.
Ruellia (Physiruellia) hæmatantha Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Suffrutex 1—2 metralis, ramis tenuibus, quadrangularibus, glabris.
Folia petiolis ‘/2—2 em. longis, eystolithigeris, ovata utrinque acumi-
nata, 10—18 em. longa, 4—S cm. lata, glabra, cystolithis notata,
tenuia. Inflorescentiæ terminales, capituliformes, 6—8 floræ, e spica
abbreviata ortæ. Bracteæ bracteolæque non visæ, verisimiliter mox
deciduæ. Calyeis lobi subæquales, lanceolati, 11—14 mm. longi,
1,5—2 mm. lati, subtiliter puberuli, glandulis intermixtis. Flores
sanguinei. Tubus 55 mm. longus, subrectus, sensim a 4 mm. diam.
basi usque ad 8 mm. supra medium ampliatus et ad 7 mm. apice
copstrictus, extus puberulus. Limbi lobi rotundati, S—9 mm. diam.
Filamenta 23 et 17 mm. longa, glabra, basi connata et linea decurrentia.
Antheræ obtusæ, 5 mm. longæ. Pollinis granula typica, 88—98 u diam.
Diseus 1 mm. altus. Ovarium dense glandulis obtectum, 4 mm. altum.
Stylus pilosus, 55 mm. longus. Stigma linguiforme, 3 mm. longum.
1 mm. latum. Fruetus ignotus.
Hab. in Peruviaæ prov. Loreto prope Pongo de Cainarachi in silva
(Ule n. 39 p.). Flor Sept. 1902.
Gehört in die alte Nees’sche Gattung Stemonacanthus, hat aber hier keine
nähere Verwandten. In der Blütenform gleicht die Art ausserordentlich Ruellia
(Chromatoruellia) colorata, die hier ebenfalls Anschluss finden muss.
Encephalosphzra Lindau nov. gen. Aphelandrearum.
Flores generis Aphelandræ. Stamina 4, staminodium lobuliforme:
Antheræ uniloculares, apice villis conglutinatæ. Pollinis granula globosa,
verrucis cerebriformi-serpentinis instructa et rimis 6 tetragona forman-
tibus notata. Stigma breviter bilobum. Fruetus ignotus. Inflorescentia
et bracteæ jis Aphelandræ similes.
Die neue Galtung ist in erster Linie auf die Form der Pollenkörner begründet,
die sonst in der ganzen Familie nicht wieder vorkommt. Man kann sich die
Gestalt derselben folgendermassen klar machen. Wenn man auf die entgegen-
gesetzten Seiten einer Kugel je ein (Quadrat aufzeichnel und immer die benach-
harten Ecken dieser Quadraten durch eine Linie verbindet. so erhält man
6 Quadrate auf der Kugeloberfläche. Noch einfacher wird dies Bild erreicht, wenn
inan einen Würfel so in eine Kugel siellt, dass die Ecken des Würfels in die
(44) G. LINDAU. ACANTHACE.E AMERICANA I. 929
Kugelfläche zu liegen kommen. Legt man nun durch den gemeinsamen Mittel-
punkt der Kugel und des Würfels Ebenen, welche durch die Kanten des
Würfels gehen, so wird die Kugelfläche durch diese Ebenen so geschnitten, dass
6 sphærische Quadrate auf der Kugelfläche entstehen. Jedes dieser (Quadrate
wird durch einen Einschnitt von den andern getrennt. Die Oberfläche ist mit
gehirnartigen gewundenen Höckern bedeckt. Auch das Vorhandensein eines
lappenförmigen Staminods ist bei Aphelandra bisher nicht beobachtet, obwohl
fädige Staminodien bisweilen vorkommen.
Encephalosphæra vitellina Lindau nov. spec. — Typ. in
Herb. Berol.
Suffrutex parce ramosus, usque ad 1,3 m. altus. Rami subglabri,
usque ad 1 cm. crassi. Folia petiolis 2—4 cm. longis glabris, ovata
apice longe et suboblique acuminata basi subito in petiolum angustata,
14 em. longa, S cm. lata, subcarnosula, glabra, nervis lateralibus nume-
rosis, parallelis, areuatis. Spica terminalis, subsessilis, foliis paullo
breviores, rhachi pubescente. Bracteæ imbricatæ, ovatæ, acuminatæ,
20 mm. longæ, e. 11 mm. latæ, margine dentibus parvis 7—S instructæ,
minute pubescentes. Bracteolæ lineares, S mm. longæ, */; mm. latæ,
minute puberulæ. Calyeis lobi subæquales, 11 X2 mm, minute pube-
rulæ præsertim ad apicem versus, lobo postico apice bidentato. Corolla
vitellina, puberula. Tubus 35 mm. longus, basi 4, apice 7 mm. diam.
Labium posticum erectum, apice acutum, 16 mm. longum, in medio
9 mm. latum; anticum 3 lobum, lobis lateralibus rotundatis, 1657 mm.,
lobo medio rotundato 20 X 10 mm. Filamenta 4 supra basin tubi
inserta, basi curvata et pilosa, 40 mm. longa. Antheræ 5 mm. longæ,
apice villis conglutinatæ. Pollinis granula globosa 55—58 w diam.
Staminodium posticum membraniforme, lobulatum, minutum. Ovarium
3 mm. altum disco parvo. Stylus 45 mm. longus parce pilosus, stigmate
bifido. Fructus deest.
Hab. in Columbiæ prov. Popayan inter saxa in silvis udis prope
Agua elara in Andibus oceidentalibus, alt. 1000—1300 m. (Lehmann
n. 9048). Flor. Dee. et Jan. |
Aphelandra (Stenochila) limbatifolia Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Frutex ec. 1 metralis ramis novellis pubescentibus, dein glabratis.
Folia petiolis e. 1 em. longis pubescentibus, ovalia apice acuminata,
basi sensim in petiolum angustata, 14—20 em. longa, 5—7 cm.
324 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me s£R.). (12)
lata, supra glabra vel sparse pilosa, subtus ad costas pilosa, mar-
gine cartilagineo-limbata, ciliata, undulata. Spica brevissima, par-
viflora, terminalis. Flores pallide purpurei, puberuli. Bracteæ ovatæ,
acuminatæ, 15 mm. longæ, 6 mm. latæ, puberulæ. Bracteolæ sublan-
ceolatæ, 20 mm. longæ, 4 mm. latæ, scariosæ, puberulæ. Calveis lobi
scar1iosi, apice ciliolati, lanceolati, inæquales, antici 14 X 5 mm. late-
rales 10 x 2 mm., posticus 16 XX 4 mm. Tubus 45 mm. longus, basi 3,
apice 5 mm. diam. Labium posticum 19 mm. longum, apice in lobos
2 acutos, 6 mm. longos, 5 mm. latos divisum. anticum trilobum, lobo
medio rotundato, 15 X 9 mm., lobis lateralibus lanceolatis, 5 X 1 mm.
Filamenta supra basin tubi affıxa, usque ad medium pilosa. Antheræ
6 mm. longæ, dorso pilosæ. Pollinis granula typica, 65—70 y, longa.
30—35 y diam. Discus 1 mm. altus. Ovarium glabrum, 1,5 mm. altum.
Stylus 57 mm. longus, glaber. Fructus ignotus.
Hab. in Peruvia prope Tambo Isilluma ad viam a Sandia ad Chun-
chusmayo in silva 1000 m. (Weberbauer n. 1200). Flor. Jun. 1902.
Durch die berandeten Blätter und die kurzen Aehren sehr ausgezeichnet.
Aphelandra (Stenochila) paraënsis Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Bruss.
Herbacea caule lignoso, subsimpliei, subglabro. Folia petiolis 1,5—
2 em. longis, pilosis ovata, apice acuminata, basi in petiolum sensim
angustata, usque ad 15 em. longa et 5—6 cm. lata, glabra. Spica ter-
minalis, subsessilis, foliis brevior, rhachi pubescente. Bracteæ ovat&,
apice acuminatæ, margine supra medium dentibus parvis 4—6 ins-
tructæ, 25 mm. longæ et ec. 13 mm. latæ, pilosiusculæ. Bracteolæ lan-
ceolatæ, 5X 1 mm., pilosiusculæ. Calyeis laciniæ lanceolatæ pilosius-
culæ pilis glanduligeris intermixtis, 12 mm. longæ, 2 mm. latæ, lobo
posteriore 3 mm. lato. Flores bracteas ce. 2'/2 plo superantes, puberuli.
Tubus 4-5 mm. diam. Labium superum indivisum, acutum, €. 15 mm.
longum, 9 mm. latum, inferum 3 lobum, lobis lateralibus obtusis,
10 x 5 mm., lobo medio obtuso, 17 X 11 mm. Filamenta 5, basi tubi
affıxa, pilosa, ec. 35 mm. longa, filamento postico paullo breviore.
Antheræ uniloculares, acutæ, dorso pubescentes et lateraliter 4 congluti-
nat&, 6 mm. longæ, anthera postica 2 mm. longa. obtusa. Pollinis gra-
nula typica, verrucosula, 75—80 y longa, 40—45 y dian. Ovarium
4 mm. altum, pilosum. Stylus 35 mm. longus, pilosus stigmate lingui-
formi. Fructus ignotus.
Hab. in Brasilia prope Para (Wullschlägel n. 1058).
(13) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANA Il. 325
Die Art steht der Aphelandra pectinata nahe, unterscheidet sich aber scharf
durch die wenigzähnigen Bracteen und die Blüten. Leider waren die Blüten fast
alle so zerstört, dass sich die Masse nicht genau ermitteln liessen. Meine
Analysen beziehen sich daher auf einige kurz vor der Anthese stehende Knospen,
deren Länge von entwickelten Blüten nur um ein geringes abweicht. Als
besonders merkwürdig und in der ganzen Gattung bisher nicht bekannt muss
das Vorhandensein des fünften hinteren Staubgefässes bezeichnet werden. Das
Filament und die Anthere desselben sind kürzer als bei den normalen seitlichen
Staubgefässen. Ob das Vorhandensein konstant ist, muss ich dahin gestellt
sein lassen, bei den beiden von mir analysierten Blüten war es vorhanden,
während bei anderen Blüten die Antheren abgefressen waren, so dass sich nichts
feststellen liess.
Aphelandra (Plaiychila) caput medusz Lindau nov. spec.
— Typ. in herb. Berol.
Planta simplex, 10—20 em, alta, caule pubescente. Folia ad basin
caulis sparsa, ad apicem congesta, petiolis 1—3 em. longis, pubes-
centibus, ovalia apice rotundata basi paullo angustata, 5—10 cm.
longa, 2—3 em. lata, supra sparse pilosa, subtus præsertim ad nervos
pubescentia, obscure viridia et striis pallidioribus notata. Spica termi-
nalis, sessilis, c. 3 cm. longa, rhachi pubescente, densiflora. Bracteæ
imbricatæ, apice recurvatæ, pubescentes, inferiores ovatæ acutæ,
integræ, 17—20 mm. longæ, 4—5 mm. latæ, superiores paullo minores,
ad marginem dentibus 3—4 eiliiformibus, pubescentibus, recurvatis
instructæ. Bracteolæ lanceolatæ 102 mm., puberulæ. Calyeis lobi
subæquales, 6—8 x 1—1,5 mm., puberuli. Corolla albido-lilacina,
glabra. Tubus S mm. longus, basi 1, apice 2 mm. diam. Labium
superum 3,5 mm. longum, 1,5 mm. latum, apice obscure 2 dentatum,
inferum 3 lobum, lobis rotundatis, subæqualibus, ec. 4 x 2,5 mm.
Filamenta in medio tubi inserta, 4—5 mm. longa, glabra.
Antheræ 2 mm. longæ, glabræ. Pollinis granula typica, 50 —
55 m longa, 35—40 w diam. Ovarium disco brevi 2 mm.
altum. Stylus 8 mm. longus, pilosus, stigmata vix bifido. Fruetus
ignotus. |
Hab. in Brasiliæ civ. Amazonas in regione fluminis Juruà superiore
prope Bocca do Tejo (Ule n. 5499). Flor. Majo.
Gehört in die Gruppe der Aphelandra ornata, decorata etc. und unterscheidet
sich von den übrigen Arten scharf durch die Bracteen. Durch die langen Cilien
an den Bracteen erscheint die kurze Aehre wie ein Kopf mit wirren zurück.
gesträubien Haaren.
326 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2ue SÉR.). (14)
Aphelandra /(Platychila) madrensis Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Frutex 3—4-metralis. ramis glabris. Folia petiolis 1—2 em. longis
glabris oblonga apice longe obtuseque acuminata, basi sensim angustata
et petiolum mentientem deeurrentia, in parte ovata 10—15 em. longa,
5—6 em. lata, in parte angustata ec. 5—5 cm. longa, supra glabra,-
subtus ad nervos pubescentia, tenuia. Spica terminalis, foliis subzequalis,
subsessilis, rhachi tomentosa. Bracteæ ovatæ, acuminatæ, pubescentes,
17 mm. longæ, 9 mm. latæ, imbricatæ, integræ. Bracteolæ lineares,
13 X 2 mm., pubeseentes. Calyeis lobi subæquales. lineales, 13—15 X
2—2,5 mm. Duheseentes Corolla sanguinea, puberula. Tubus 28 mm.
longus, basi 4, apice 7 mm. diam. Labium posticum integrum,
7X 6 mm. anticum trilobum, lobis lateralibus rotundatis, 8 X 5 mm.
medio rotundato, 10 x 8 mm. Filamenta 4, basi tubi affıxa, basi cur-
vata, pilosa, 25-mm. longa. Antheræ apice villis conglutinatæ, 3 mm.
long. Pollinis granula typica, 45—55 u. longa, 30—38 w diam. Stami-
nodium posticum filiforme, 2 mm. longum, pilosum. Ovarium disco
brevi 3 mm. altum. Stylus e. 30 mm. longus, pilosus, stigmate breviter
bifido. Capsula 1,5 cm. longa, 6 mm. diam., breviter stipitata, pube-
rula.
Hab. in Mexico in Sierra Madre, alt. 1600 m. in locis argillosis (Lan-
glassé n. 806). Flor. et fruct. Jan. et Febr.
Durch das Vorhandensein eines Staminods sehr ausgezeichnet.
Aphelandra (Platychia) phrynioides Lindau nov. Dr _-
Typ. in herb. Bruss.
Caulis brevissimus, dense foliatus. Folia petiolis 4—6 em. longis,
pubescentibus, oblonga, apice acuminata, basi sensim angustata et
anguste decurrentia, fere petiolum mentientia, caulem pluries supe-
rantia, ce. 15—18 cm. longa et parte angustissima basali ce. 8—12 em.
longa, in toto ec. 25 cm. longa, 5—8 cm. lata, ad partem basalim
3—4 mm. lata, supra subglabra, subtus pubescentia. Inflorescentiéæ
1—2 axillares, e. 10—12 em. longa, pedunculo 3—6 cm. longo, pubes-
cente. Bracteæ imbricatæ, oblongæ, apice longe acuminatæ, pubes-
centes, 22 mm. longæ, 8 mm. latæ, bracteolæ lanceolatæ, 6 mm. longæ,
!/a mm. latæ, subtiliter glanduloso-pilosæ. Calyx æqualiter 5-lobus,
lobis lanceolatis, 9—10 X 1,5 mm., subtiliter glanduloso-pilosis. Corolla
-erocea, puberula, tubo eylindraceo, apice subito ampliato et campanu-
lato, parte cylindrica 20 mm. longa, 2 mm. diam., campanulata
(15) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ 1. 327
e. 11 mm. longa, 8 mm. diam., lobis posterioribus ad °/« alt. connatis,
9 mm. longis, lobulis rotundatis 7 mm. latis, 2 mm. longis, lobis 3 ante-
rioribus subæqualibus, rotundatis, S X 5 mm. Filamenta 4, supra
amplificationem tubi affixa, puberula; antheræ uniloculares, dorso
puberulæ, apice mucronulatæ, 4 mm. longæ. Pollinis granula 70—85 y.
longa, 33—46 y diam., typica. Ovarium 2,5 em. altum, disco parvo.
Stylus ec. 34 mm. longus, pilosus. Stigma bilobum. Fructus ignotus.
Hab. in Brasilia in silva uda riparia prope Ilheos (Luschnath). Flor.
23. IX. 1836.
Die Art weicht von allen bisher bekannten Arten der Gattung durch den
Habitus weit ab. Der gedrungene, sehr kurze Stengel besitzt scheinbar Rhizome,
von deren starke wenig verzweigte Seitenwurzeln abgehen. Die langen. an der
Basis lang hin verschmälerten Blätter stehen in grosser Zahl am Stengel und
überragen ihn und die Blütenähren weit. Die Blüten besitzen nicht die spitzen
langen Korollzipfel wie die meisten anderen Arten und vielleicht könnte dies
Merkmal zur Begründung einer neuen Sektion gemacht werden, zu der vorläufig
nur diese Art gestellt werden müsste. Der Anlass zur Ausbildung dieser im
Habitus an gewisse Marantaceen erinnernde Art dürfte der Standort im Ueber-
schwemmungsgebiet der Flussränder gegeben haben.
Chalarothyrsus Lindau nov. gen. Asystasiearum.
Calyx æqualiter 5 lobus. Corolla tubo subeylindrico, ad medio parum
ampliato et apice subconstricto, limbo subbilabiato, labio postico
2 dentato, labio antico 3 lobo. Stamina 4, filamentis inæquilongis,
exsertis, supra basin tubi affixis. Antheræ biloculares, muticæ. Pollinis
granula typica (Rahmenpollen). Fructus ignotus. Herba. Panicula
terminalis, laxissime ramosa, e spieis secundifloris composita.
Die Gattung gehört zum Tribus der Asystasieen und unterscheidet sich durch
die eigentümliche Blütenform, welche sich der von Habracanthus nähert und
die ausserordentlich lockeren Blütenstände von den bisher bekannten Gattungen.
Chalarothyrsus amplexicaulis Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Herba 40 em. alta, caule glabro. Folia sessilia, ovata, apice acumi-
nata, basi sensim angustata et auriculata, fere amplexicaulia, inferiora
24x10 em., superiora dimidio minora, ad marginem piligera, utrinque
cystolithigera. Panieula terminalis, laxissime et squarrose ramosa,
e spieis iterum ramosis, interrupte floriferis, secundifloris, peduneulatis
composita, pedunculis minute glanduloso-puberulis. Bracteæ subulatæ,
328 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2we sin.) (16)
c. 2 mm. longæ, una sterili, minute glandulosæ. Bracteolæ similes.
Flores pedicellis 2—3 mm. longis, minute glanduloso-puberulis. Calyeis
lobi 3—4 mm, longi, 1 mm. lati, glanduloso-puberuli. Corolla sanguinea,
extus et intus ad basin puberula. Tubus 16 mm. longus, basi 2 mm.
diam., supra basin parum constrictus et tum sensim ad 4 mm. diam.
ampliatus et apice leviter constrictus. Labium posticum 2,5 mm.
longum, 2 mm latum, apice breviter 2-lobo, anticum lobis 3 rotundatis,
2 mm. longis, 1,5 mm. latis. Filamenta 4, basi tubi affıxa, pilosa, initio
omnia 16 mm. longa, tum anteriora 2 longiora. Antheræ 2 mm. longæ-
Pollinis granula 57—60 w longa, 35—38 y diam. Discus ‘/2 mm. altus.
Ovarium 1 mm. altum. Stylus 24 mm. longus, glaber. Capsula
ignota.
Hab. in Mexico prov. Michoacan et Guerrero prope El Ocote in solo
granitico, 1000 m. (Langlassé n. 698). Flor. Dec. 1898.
Trybliocalyx Lindau nov. gen. Graptophyllearum.
Calyx cupularis, apice 5 lobus. Corolla subringens tubo cylindrico,
ad apicem versus sensim ampliato, labio postico apice bilobo, antico
usque ad basin fere 3 lobo. Stamina 2, antheris bilocularibus, mutieis,
staminodia 2. Pollinis granula typica (Rahmenpollen). Capsula ignota.
Panieula spieiformis, terminalis.
Die Gattung schliesst sich an Graptophyllum an, unterscheidet sich aber
durch den Kelch und den Blütenstand. Dieser ist eine endständige Rispe, die
einen pyramidenförmigen Aufbau besitzt und in ihrem obern Teil regelmässig
ährig ist. An der Basis zeigen aber die Seitenstrahlen statt einer, deren drei
Blüten, die ein reguläres Dichasium bilden, das bisweilen nochmalige dichasiale
Verzweigung aufweist.
(Fortsetzung folgt.)
EV
329
Beiträge
ZUR KENNTNTS
der
ostschweizerischen Brombeeren
von
D'. ROBERT KELLER.
Dem Studium der Brombeeren der näheren Umgebung von Winterthur
habe ich mich vor Jahren, hauptsächlich angeregt durch Favrats und
Schmidelys batographische Arbeiten über die Westschweiz und Gremlis
Untersuchungen über die Brombeerflora der Nord- und Ostschweiz mit
nicht geringem Eifer gewidmet. Während eines Aufenthaltes in Jena im
Jahre 1885 wurde ich in den vor kurzem begonnenen rhodologischen
Studien durch meinen Freund Max Schulze, den hervorragenden Kenner
der Rosen, so bestärkt, dass sie bis zur Stunde im Vordergrunde meiner
systematischen Arbeiten stehen. Immerhin widmete ich der so interes-
santen Brombeerflora der Ostschweiz ab und zu eine Exkursion.
Der Beschluss der zürcherischen botanischen Gesellschaft, die Flora
des Kantons Zürich monographisch zu bearbeiten, wurde für mich die
äussere Veranlassung der heimischen Brombeerflora erneute Aufmerk-
samkeit zuzuwenden und das umsomehr, als durch Vermittlung meines
Freundes Professor Schinz der gewiegteste Kenner des schwierigen
Genus Rubus, Dr. Focke in Bremen, während der letzten Jahre meine
Sammlungen einer Revision unterzog, die mir über manche der schwer
bestimmbaren Arten äusserst willkommenen Aufschluss gab.
Wenn ich mich heute zu einer Publikation meiner bisherigen Beobach-
tungen entschliesse, die sich vornehmlich auf den Kanton Zürich beziehen,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1904. 22
390 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ame séR.). (2)
so geschieht es vor allem deshalb, um die Aufmerksamkeit jüngerer
Botaniker auf unsere reiche Brombeerflora zu lenken, damit es bis zur
Veröffentlichung der Monographie der Zürcherflora gelinge, unsere
Kenntnisse über die Verbreitung unserer Rubusarten und -formen ebenso
zu erweitern, wie es für die Westschweiz durch die trefflichen Arbeiten
Favrats und Schmidelys, für die Nordschweiz durch Gremli geschah.
In der nachfolgenden Uebersicht befolge ich die von Focke in der
Synopsis der mitteleuropäischen Flora, Bd. VI gegebenen Anordnung.
1. Rubus saxatilis 1.
Kohlfirst vor Wildensbuch ; zwischen Andelfingen u. Ellikon anı Rhein;
Steinbachtobel im Eschenberg bei Winterthur; Tössrain am Eschenberg ;
Brühlbachtobel bei Kyburg; Abhänge gegenüber der Station Sennhof;
Rykoner-Tobel ; zwischen Effretikon u. Baltenswil.
2. Rubus Idæus L.
Waldungen, Gebüsch ; durch das ganze Gebiet. Sehr konstant.
3. Rubus suberectus Anderson.
In der Stocki bei Weiach; Sanzenberg bei Weiach; Hasli bei Zweidlen;
Hattenberg bei Trüllikon ; zwischen Effretikon und Baltenswil; zwischen
Eichengrie u. Rosentann zwischen Effretikon u. Illnau; Hard bei Bassers-
dorf; zwischen Bassersdorf u. Dietlikon ; zwischen Dietlikon u. Kloten ;
Altberg bei Dällikon; zwischen dem Katzensee u. Adlikon ; Stiegelrain-
Stäfa bei der Wydum, Hombrechtikon.
4. Rubus sulcatus Vest.
Sanzenberg bei Weiach; Hausersee zwischen Ossingen u. Trüllikon ;
Schneitenberg bei Andelfingen; Lindberg bei-Winterthur; Wolfensberg
bei Winterthur; zwischen Effretikon u. Dietlikon; zwischen Effretikon
u. Baltenswil; zwischen Effretikon u. Illnau; Forrbuch zwischen Kloten
u. Bassersdorf; zwischen Kloten u. Dietlikon; zwischen dem Katzensee
u. Adlikon.
5. Rubus obtusangulus Gremlıi.
Ob der Station Seen; Lindberg bei Winterthur; am Ried zwischen
Ruchegg und Môrsburg; Wolfensberg bei Winterthur ; Lindberg bei
Winterthur; Winterberger Steig; Schnabel, oberer Sihlwald.
Rimmersberg ob Lütisburg, Toggenburg; zwischen Weesen u. Amden ;
Weesen am Speerweg; Oelberg bei Wil.
6. Rubus candicans Weihe.
Forrenbuck bei Hüntwangen ; Edelmann bei Wasterkingen ; Schneiten-
berg bei Andelfingen; Wolfensberg bei Winterthur; Winterberger Steig ;
(3) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. "331
Effretikon ; zwischen Effretikon u. Baltenswil; Eichengrie zwischen
Effretikon u. Illnau; Rosentann zwischen Effretikon u. Illnau; im Loren
zwischen Bassersdorf u. Dietlikon; Adlikon beim Katzensee; Altberg
bei Dällikon.
7. Rubus argyropsis Focke.
Bächlikon ob Weiach; Sanzenberg bei Weiach; Forrbuch zwischen
Kloten u. Bassersdorf; zwischen Effretikon u. Illnau.
8. Rubus thyrsanthus Focke.
Bei Adlikon am Katzensee; Huggenberg bei Elgg (nicht ganz typisch).
9. Rubus phyllostachys P. J. Müller.
Hausersee bei Trüllikon; Schneitenberg bei Andelfingen; Geretswil
am Schauberg; beim Schweickhof am Beerenberg bei Wülflingen; Eichen-
grie bei Effretikon; zwischen Effretikon u. Baltenswil; Rappenhalde bei
Effretikon ; Emperg bei Raat.
Die von Focke dieser Art zugewiesenen Specimen meiner Sammlung
gehören zwei habituell nicht unwesentlich von einander abweichenden
Abänderungen an; eine dritte Abänderung schliesst sich bezüglich des
Habitus enger an die zweile an.
var. racemosus R. Keller var. nov.
Endblätter der Schösslingsblätter länglich-eiförmig, lang zugespitzt.
Blütenstand traubig, nicht durchblättert, hin und wieder an der Achse
und an den Deckblättern mit einzelnen gegliederten Drüsenhaaren.
Fruchtknoten kahl.
Kt. Zürich : Schneitenberg bei Andelfingen, eine Modification ohne
Drüsenhaare. — Hausersee. Achse mit kräftigen, aber sehr spärlichen
Stacheln, ohne Drüsenhaare. Endblättchen gegen den Grund wenig
verschmälert, am Grunde gestutzt; Blättchen dabei im Umriss + deutlich
fünfeckig. Schössling spärlich bestachelt. — Zwischen Effretikon und
Baltenswil; im Blütenstand vereinzelte, an den Deckblättern bisweilen
etwas zahlreichere, gegliederte Drüsenhaare. — Am Waldrand ob dem
Weinberg Eichengrie zwischen Effretikon und Illnau; ebenfalls eine
durch einzelne Drüsenhaare ausgezeichnete Abänderung.
Diese Formen, deren Bestimmung ich Focke verdanke, machten
namentlich auch ihres Blütenstandes wegen auf mich den Eindruck eines
Kreuzungsproduktes des Rubus sulcatus, der zusammen mit Rubus bifrons
und Rubus vestitus an den obgenannten Standorten vorkommt.
var. crobylophorus R. Keller var. nov.
Schössling hochbogig, sehr kräftig, kantig, mit tiefgefurchten Seiten-
flächen, kahl mit geraden oder leichtgebogenen, rückwärtsgeneigten, am
332 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (43
Grunde stark verbreiterten, kantenständigen Stacheln, die nur etwa halb
so lang sind, als der Durchmesser des Schösslings. Laubblätter fünfzählig
gefingert, unterseits grün, sehr dünnfilzig, die jüngeren graugrün. End-
blättchen breitelliptisch bis fast kreisförmig, kurz und meist ziemlich
breit zugespitzt. Seitenblätichen lang gestielt, die äusseren länger, als
der Blattstiel. Blütenstandachse zickzackförmig hin und hergebogen.
mit geraden, nadelförmigen, leicht rückwärts geneigten Stacheln bewehrt,
oben zottig behaart. Blütenstand durchblättert, untere Aeste entfernt
stehend, aufrecht abgehend, mehrblütig trugdoidig, obere ziemlich
gedrängt stehend, 3-1 blülig; Gipfelblüte von den benachbarten Seiten-
ästen überragt. Blütenstiele mit ziemlich zahlreichen nadelförmigen
Stacheln besetzt. Fruchtknoten am Gipfel mit einem aus straffen Haaren
bestehenden Haarschopf, der auch den sich schwarz färbenden Früchtchen
nicht fehlt. Sammelfrucht gut ausgebildet, aus 25-35 Früchtchen bestehend.
Fruchtboden zottig behaart.
Beerenberg beim Eingang in den Wald ob dem Schweikhof, Wülf-
lingen (Det. Focke).
var. adenophorus R. Keller var. nov.
Laubblätter 5-zählig gefingert, unterseits graugrün, schimmernd. End-
blättchen fast kreisrund, tiefherzförmig, breitzugespitzt. Nebenblätter
drüsig gewimpert. Blütenstandachse mit geraden nadelförmigen Stacheln,
zottig behaart, zerstreut stieldrüsig, bis zur Spitze durchblättert. Laub-
blätter 5-3 zählig gefingert, mit + zahlreichen Slieldrüsen, die auch an
die Kelchblätter übergehen. Die obersten, zu einfachen Blättern redu-
zierten Laubblätter auf der Oberfläche mit + zahlreichen Stern- und
Striegelhaaren. Kronenblätter rot. Fruchtknoten kahl.
Geretswil am Schauberg.
Die relativ zahlreichen Drüsen und das Vorkommen “+ zahlreicher
Sternhaare möchte der Vermutung der Hybridität dieser Brombeere rufen.
Focke glaubt, dass sie zu Rubus phyllostachys gehöre.
In der Tat stellt sie bezüglich der Drüsigkeit nur eine etwas extre-
mere Entwicklung der Drüsigkeit dar, die wir auch bei zweifel-
losen Specimen des Rubus phyllostachys sahen, während anderseits
das Vorkommen von Sternhärchen auf der Oberseite der Blätter auch
bei Rubus tumidus beobachtet wird, den Focke zu Rubus phyllostachys
zieht.
Hierher eine Pflanze vom Brühlbachtobel. Blätter der Blütenstandachse
noch etwas dichter behaart; Blütenstand schwächer als bei der Form
vom Schauberg, dem der var. racemosus ähnlicher.
(5) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 333
10. Rubus elatior Focke.
Zwischen dem Bäumli-Lindberg und Oberwinterthur; Vogelsang bei
Winterthur ; beim Steinbruch ob den Weinbergen von Reutlingen ;
Altenberg bei Dänikon.
. 41. Rubus Mercieri Gen.
Haltenberg bei Eglisau; Schauberg bei Elgg; Heurüti bei Elgg, nicht
sehr typisch; ob Giebel bei Wald.
12. Rubus tomentosus Borkh.
var. canescens Focke.
Buchberg bei Merishausen.
var. cinereus Focke.
Storchenegg im Tösstal; Effretikon bei der Kiesgrube an der Zürcher
Eisenbahnlinie ; gegen Baltenswil; Emperg bei Raat.
var. glabratus Focke.
Sanzenberg bei Weiach; Bächlikon ob Weiach; Hasli bei Zweidlen ;
Kohlfirst, vor Wildensbuch ; Sennhof-Hulftegg ; Brühlbachtobel bei
Kyburg; Kahlenbuckeck bei Huggenberg ; Rappengubel ob Steg; Eschen-
berg bei Winterthur; Kiesgrube an der Eisenbahnlinie Effretikon-
Dietlikon; Altberg ob Dällikon.
Lütisburg im Toggenburg.
var. setoso-glandulosus Focke.
Letten bei Zweidlen; Laubberg ob Eglisau; Storchenegg im Tösstal;
Schauberg gegen Schlatt; Bähntal bei Kollbrunn: Brühlbachtobel beı
Kyburg; Eschenberg bei Winterthur.
Oelberg bei Wyl: Lütisburg im Toggenburg.
var. villicaulis Gremli.
Hulftegg-Sennhof : Lobenstall ob Seelmatten ; Bähntal bei Koll-
brunn.
4 X Rubus Sanzenbergensis R. Keller hybr. nov.
Rubus sulcatus Vest. X Rubus tomentosus Borkh.
Sanzenberg bei Weiach; inter parentes.
Focke schreibt über diese Brombeere : «Kann sehr wohl ein Rubus sul-
eatus X lomentosus sein, doch lässt sich nach trockenen Zweigen nicht
bestimmt darüber urteilen. Würde an sich in die Gruppe der Thyrsoide:
gehören, die nach meiner Auffassung ursprünglich aus Kreuzungen
gleicher Art hervorgegangen ist. Die vorliegende Pflanze würde, wenn
. sie nicht hybriden Ursprungs ist, in den Formenkreis des Rubus phyllo-
stachys eingereiht werden müssen. Sternhärchen auf den oberen Blättern
kommen auch bei Rubus phyllostachys (elatior) vor.»
334 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (6}
Anmerkung : Ist es sehr schwer manche Brombeerarten auf Grund
getrockneter Zweige sicher zu bestimmen, so wächst die Schwierigkeit, sobald es
sich um Hybride oder um fruchtbare Mittelformen handelt. Focke hat daher
viele meiner Bastardbestimmungen mit ? versehen, um anzudeuten, dass das
Herbarmaterial ein durchaus sicheres Urteil nicht gestattete. Für mich selbst
war nicht nur die intermediäre Stellung und geschwächte Fruchtbarkeit bei
der Annahme eines hybriden Ursprunges einer Form leitend, sondern auch
das Vorkommen «inter parentes,» auch dort, wo dies nicht ausdrücklich
angegeben ist.
ß. Rubus candicans Weihe X Rubus tomentosus Borkh.
Zwischen Effretikon u. Dietlikon, an der Bahnlinie bei der Kiesaus-
grabung.
Focke schliesst sich dieser Deutung an.
y. Rubus tomentosusBorkh. X Rubus thyrsanthus Focke.
Bähntal bei Kollbrunn; Schlatt.
Focke bemerkt: « Der vermutete Ursprung wahrscheinlich. »
15. Rubus bifrons \est.
Edelmann ob Wasterkingen; ob Hüntwangen; Hasli bei Zweidlen;
Vogelsang bei Eglisau; Hiltenberg ob der Station Eglisau; zwischen
Andelfingen u. Marthalen ; Huggenberg bei Elgg; Heurüti am Schauberg ;
Hellbachtobel bei Weisslingen; zwischen Kyburg u. Kempital; Eichbühl
bei Seen ; Lindberg bei Winterthur; Eschenberg bei Winterthur; Wolfens-
berg zwischen Veltheim u. Wülflingen; Tösserberg; Beerenberg bei
Pfungen; Irchel ob der Hub; zwischen Effretikon u. Illnau; Käferberg
bei Oerlikon: Emperg bei Raat; Altberg bei Dällikon.
Giebel ob Wald; Rimmersberg im unteren Toggenburg; ob Watwil.
var. subglandulosus R. Keller var. nov.
Zwischen Kyburg u. Kempttal; im Hard bei Zweidlen. An beiden Orten
etwas drüsenärmer als der typische Rubus decipiens G. J. Müller, welcher
als + drüsenreiche Abänderung des Rubus bifrons aufzufassen ist, daher
Mittelform zwischen diesem und dem typischen Rubus decipiens G.J. Müller.
à. Rubus bifrons Vest. X Rubus tomentosus Borkh.
Vogelsang bei Eglisau; Heurüti bei Elgg; Grüt bei Dynhard; Lind-
berg bei Winterthur; Brühlberg bei Winterthur; Eschenberg bei Winter-
thur; Wolfensberg ob Veltheim; Brühlbachtobel bei Kyburg; Winter-
berger Steig. :
Oelberg bei Wil; Dufterwiler-Berg ; Rimmersberg bei Lütisburg ;
zwischen Wesen u. Amden.
Focke bestätigt.
(7) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 399
e.. X Rubus Johannis Ulrici R. Keller hybr. nov.
Rubus sulcatus Vest. X Rubus bifrons Vesl.
Ob Kloten gegen Dietlikon. Focke schreibt zu dieser Form: « Rubus
sulcatus ist eine der Slammarlen; ob Rubus_bifrons die zweite ist, wage
ich nicht zu entscheiden. »
Ich benenne diesen;schönen Hybriden zum Andenken an meinen
Vater, der auf so manchen Spaziergängen durch die herrlichen Wälder
der Umgebung von Winterthur die Liebe zur Natur und ganz besonders
zur Pflanzenwelt in mir zu wecken wusste.
14. Rubus macrostemon Focke.
Föhrenbuck ob Hüntwangen; Vogelsang bei Eglisau; zwischen Elgg u.
Heurüti; Kuchiholz zwischen Elgg u. Seelmatten ; Kyburger Rain; Lind-
berg bei Winterthur; Multberg zwischen?Wülflingen u. Pfungen ; Adlikon ;
Schnabel, im oberen Sihlwald: Altberg, unterhalb vom Aussichtsturm;
Altberg ob Dänikon.
Rimmersberg im unteren Toggenburg; Tannerberg ob Giebel; an der
Strasse nach Amden.
£. Rubus tomentosusBorkh. Rubus macrostemon Focke.
Bolsterenbuck bei Kollbrunn; Eschenberg bei Winterthur; Vogelsang
bei Winterthur; Brühlberg bei Winterthur: Winterberger-Steig.
Oelberg bei Wii. Hier bemerkt Focke: «Wohl Bastard (des Rubus
tomentosus), vielleicht Rubus macrosiemon X tomentosus.»
15. Rubus Godronii Boulay.
Im Eichbühl zwischen Räterschen u. Seen; Wiesendangen im Eggwald.
Focke schreibt zu dieser Pflanze: «Scheint mir zu Rubus Godroni
(sec. Boulay) = argentatus P. J. Müll. = Winteri P. J. M. zu gehören. »
16. Rubus Banningii Focke.
Aifoltern bei Regensdorf. Focke schreibt zu dieser. Pflanze: «Hat eine
überraschende Aehnlichkeit mit dem Rubus Banningü — ich selbst sah
in ihr eine Form des Rubus Radula Wh. —, den ich häufig bei Burgstein-
furt im nordwestlichen Westfalen, aber noch nirgends sonst gesehen
habe.» In der Syn. von Ascherson u. Gräbner VI, 511 erwähnt er diese
Specimen «von Zürich. »
17 Rubus chnoostachys P. J. Müller.
Eschenbergerhof bei Winterthur; Vogelsang bei Winterthur; Lindberg
bei Winterthur; im Haard bei Bassersdorf; zwischen Haard u. Loren bei
. Dietlikon.
Nieselberg bei Wil.
1. X Rubus chnoostachyoides R. Keller hybr. nov.
336 - BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SéR.). (8)
Rubus chnoostachys P. J. Müller x Rubus tomento-
sus Borkh.
Schauenberg gegen Schlatt. Focke schreibt: «Scheint dem Rubus
chnoostachys ähnlich. »
Rubus chnoostachys ist nach Focke (vergl. Ascherson u. Gräbner,
Synopsis VI, 498) eine samenbeständig gewordene Rasse, die aus dem
Kreuzungsprodukt Rubus tomentosus X Rubus vestitus hervorgegangen
ist. Von dem schweizerischen Aubus chnoostachys sagi Focke, dass er
« weder Stieldrüsen, noch sternhaarige Blattoberfläche hat. » Sternhaare
können in der Tat selbst auf der Oberfläche der oberen Blätter fehlen,
treien aber doch vereinzelt gelegentlich auf. Stieldrüsen sind an der
Blütenstandachse fast stets vereinzelt zu beobachten, ebenso an den
Nebenblättern, während sie den Schösslingen sehr gewöhnlich fehlen.
Unsere Deutung der vorliegenden Pflanze stützt sich auf die Beobachtung,
dass die Sternhaare auf der Oberseite der obersten Blätter reichlich auf-
treten, dass ferner der Drüsenreichtum ein ziemlich bedeutender ist.
Der Schnitt der Blättchen ist namentlich an der Blütenstandachse ziemlich
genau der der Blättchen des Rubus tomentosus. Die Schösslingsachse ist
zottig behaart und mit Stieldrüsen besetzt.
18. Rubus macrophyllus Wh. et N.
Zwischen Dietlikon u. Kloten.
Nach Focke neu für die Schweiz.
Häufiger ist
var. discolor R. Keller var. nov.
Schössling stumpf- bis fast scharfkantig, überhängend oder kletternd,
kräftig, behaart, Haare einfach, büschelig oder sternförmig, mit geraden,
am Grunde stark verbreiterten, rückwärtsgeneigten, kantenständigen
Stacheln, ohne Stieldrüsen, aber oft mit + zahlreichen sitzenden Drüsen.
Schösslingsblätter fünfzählig gefingert oder meist fussförmig vier- bis
fünfzählig. Nebenblätter linealisch bis fädlich, meist nahe am Grunde
des Blatistieles entspringend, am Rande meist mit einzelnen mehrzelligen
Drüsenhaaren. Blattstiel ca. 2-3 mal so lang, wie der Stiel des End-
blättchens, flach, gegen den Grund schwachrinnig, durch verworrene
Haare flaumig, stieldrüsenlos, mit + zahlreichen,’ geraden, rückwärts
geneigten, nadelförmigen Stacheln bewehrt. Blättchen mittelgross bis
gross, (Endblättchen bis 15 cm. lang), oberseits kahl, matt, unterseits
dünnfilzig behaart, fast sammetartig anzufühlen, schimmernd, graugrün
bis grauweiss, an jüngern Blättern fast weiss; Zahnung unregelmässig,
scharf zugespitzt. Endblättchen 2'/.-3 mal so lang, als sein Stiel, eiförmig,
(9) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 337
bisweilen im Umriss fast fünfeckig, oder auch fast kreisrund, am Grunde
herzförmig, vorn allmählig ziemlich breit und kurz zugespitzt. Seiten-
blättchen langgestielt, die äussern aber bisweilen fast stiellos, ‘/2-?/s so
lang, wie der Blattstiel, meist nahe vom Grunde des Stieles der innern
Seitenblätichen entspringend. Laubblätter der Blütenachsen dreizählig,
die untersten bisweilen fussförmig-4-5-zählig, die obersten einfach. End-
blättchen elliptisch bis eiförmig, am Grunde abgerundet, gestutzt oder
schwach herzförmig ausgerandet, meist kurz und breit zugespitzt, mit
unregelmässiger, oft eingeschnittener Zahnung. Blütenstandachse filzig,
nach oben -+ dicht abstehend behaart, ohne Stieldrüsen, Stacheln spär-
lich, bisweilen fast fehlend, schwach, gerade, gegen den Grund verbreitert,
leicht rückwärts geneigt. Blütenstand verkürzt, ziemlich schmal, oft fast
traubig, unterste Aeste aufrecht, obere wagrecht abgehend oder Blüten-
stand + verlängert, unten durchblättert, fast breit, nach oben kaum
verjüngt, untere Aeste entfernt stehend, mehrblütig (5-7) kurz doldig,
. obere 5 blütig. Blütenstiele filzig und kurz abstehend behaart, ohne
Stieldrüsen, bald wehrlos, bald mit einzelnen nadelförmigen, schwachen,
geraden Stacheln besetzt, so lang bis zweimal so lang wie die Kelch-
blätter. Blüten gross. Kelchblätter aussen filzig, eiförmig, mit kurzer,
aufgesetzter, krautiger Stachelspitze, stark concav, ohne Stieldrüsen und
meist völlig stachellos, nach der Blüte zurückgeschlagen. Kronenblätter
gross (ca. 12 mm. lang) verkehrteiförmig, ziemlich langgenagelt, beider-
seits locker flaumig-filzig behaart. Staubblätter zahlreich, die Griffel weit
überragend. Fruchtknoten kahl. Sammelfrucht gut ausgebildet, aus
ca. 20 Früchtchen bestehend.
Edelmann bei Wasterkingen ; Efiretikon ; zwischen Effretikon u.
Dietlikon; zwischen Effretikon u. Baltenswil; Schneitenberg bei Andel-
fingen. Zu dieser Form, die ich als Rubus macrophyllus Wh. et N. var.
hypoleucus Focke bestimmt hatte, schreibt Focke: «Der Rubus macro-
phyllus hypoleucus meiner Synopsis ist ein Abkömmling des Rubus tomen-
iosus X veslitus, für den ich jetzt den Namen Rubus chnoostachys
vorziehe. Die vorliegende Form ist dem typischen Rubus macro-
phyllus so ähnlich, dass ich sie nur für eine discolore Varietät halten
möchte.
19. Rubus Gremlii Focke.
Föhrenbuck ob Hüntwangen; Hattenberg bei Trüllikon; Lindberg bei
Winterthur.
20. Rubus indotatus Gremli.
Ob Reutlingen bei Winterthur; Eschenberg bei Winterthur.
335 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.).. (10)
21. Rubus cunctator Focke.
Schauenberg bei Elgg; Eschenbergerhof bei Winterthur: Effretikon
bei Winterthur; Altherg ob Dietlikon.
22. Rubus Lejeunei Wh. et N. (?)
var. deltoideus R. Keller var. nov.
Schössling niederliegend, abgerundet kantig, locker kurzhaarig, mit
zerstreuten Slieldrüsen und kürzeren, nadelförmigen Stächelchen. sowie
mit ungleich grossen, schlanken, seitlich zusaimmengedrückten, gelben,
aus breitem Grunde entspringenden Stacheln besetzt. Nebenblätter linea-
lisch oder linealisch-lanzettlich, drüsig und borstenhaarig gewimpert.
Blätter dreizählig oder fussförmig fünfzählig, Zahnung ungleich, scharf,
aber nicht lief. oberseits dunkelgrün, zerstreut behaart, unterseits blass-
grün, locker weichhaarig. Endbiättchen delloidisch. am Grunde schwach
herzförmig ausgerandel, kurz und breit zugespitzt, 3'/2 bis mal länger, als
sein Stiel. Seitenblättchen kurz gestielt, eiwa zweimal so lang, als breit.
Blütenstand locker, unten durchblättert. Blütenstandachse ziemlich dicht
kurzhaarig, mil rück wärtsgerichteten nadelförmigen. geraden, aus breilem
Grunde entspringenden Slacheln und + zahlreichen kürzern und
längeren Stieldrüsen und drüsenlosen Borsten. Blütenslandäsle fast
rechtwinklig abstehend. meist trugdoldig dreiblütig. Blütenstiele sehr
lang, mit langen, nadelförmigen Stacheln und zahlreichen Stieldrüsen.
Kelchblätter meist lang zugespitzt, mit linealischem oder lanzettlichem
Anhängsel, nach der Blüte zurückgeschlagen, aussen Älzig graugrün. mit
einigen Stieldrüsen und nadelförmigen Stachein. Kronenblätter verkehrt-
eiförmig, rosenrol. Staubblätter die Griffel überragend. Fruchtknoten kahl.
Eschenbergerhof bei Winterthur.
Namentlich in der Form des Blütenstandes. wie in den Blüten zeigt
unsere Pflanze so grosse Aehnlichkeit mit Rubus Lejeunei, dass mir ihre
Unterordnung unter diese Art natürlich erscheint. Focke schreibt:
« Erinnert an Rubus Lejeunei. » e
25. Rubus vestitus Wh. et N.
Wald ob Hüntwangen; zwischen Wasterkingen u. Vogelsang bei Eglisau;
Vogelsang bei Eglisau: Bächlikon bei Weiach; Sanzenberg bei Weiach ;
Zweidlen ; ob Hasli bei Zweidlen: im Walde ob Adlikon; beim Reservoir
zwischen Elgg u. Huggenberg; Kuchiholz zwischen Elgg n. Seelmatten,
eine überaus drüsenarme Form: Lobenstall hei Seelmatien, eine durch
breite Nebenblätter ausgezeichnete Abänderung; auf der Höhe des
Schauenberges an der Waldecke gegen Schlatt, typisch und auch in sehr
drüsenarmer Abänderung; Lindberg bei Winterthur; Tössertobel am
(14) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 339
Lindberg bei Winterthur; Eschenberg bei Winterthur; Vogelsang bei
Winterthur; Wolfensberg bei Winterthur, eine sehr drüsenarme Abände-
rung; Rappenhalde zwischen Effretikon u. Illnau; Eichengrie bei Effre-
ükon gegen Illnau; am Sonder ob Affoltern; Altberg ob Dällikon ;
Emperg bei Raat.
Rubus vestitus Wh. et N. var.
«Behaarung der Blätter kürzer und mehr anliegend, als beim Typus;
Blätichen weniger rundlich, meist gröber gesägt; Stacheln kürzer und,
namentlich im Blütenstand, schwächer. Durch die Behaarung dem Rubus
eonspteuus ähnlicher. » (Focke).
Neuweid bei Oberhof-Turbental; Reutlingen, beim Steinbruch ob den
Weinbergen ; Eichengrie zwischen Effretikon u. Hlnau; Rappenhalde
- zwischen Effretikon u. Ilnau; Schauenberg bei Elgg.
24. Rubus dasyclados Kerner.
Irchel, an der Strasse vom Schloss Teufen zum Nagelfluhsteinbruch ;
eine Form mit spärlich behaarlem Schössling.
Focke schreibt: «Scheinteine kahlere Form von Rubus dasyclados Kerner
zu sein.»
25. Rubus conspicuus J. P. Müller.
Vogelsang bei Eglisau; Brühlbuchtobel bei Kyburg: Wolfensberg bei
Winterthur; Höngger Wald.
26. Rubus Altbergensis R. Keller spec. nov.
Schössling niederliegend bis bogig aufsteigend, mit + zahlreichen
Büschelhaaren und ziemlich zahlreichen Stieldrüsen und drüsen-
losen Borsten besetzt. Stacheln etwas ungleich, nicht kräftig, mit ver-
breiterlem Grunde, gerade. Laubblätter fussfôrmig fünfzählig. Blattstiel
zollig behaart, mit leicht gebogenen, rückwärisgerichteten Stacheln,
Stieldrüsen und drüsenlosen Stachelborsten bewehrt. Blättchen oberseits
grün, locker anliegend behaart, unterseits graugrün, weichsammetartig
anzufühlen, seidig schimmernd. Endblättchen breit oval, doppelt so lang,
als sein Stiel, am Grunde schwach herzförmig ausgerandet, vorn lang
zugespilzt. Zahnung scharf, ungleich, wenig tief, äussere Blättchen deutlich
gestielt. Blütenstandachse unten mit dreizähligen, im Blütenstand auch
mit einfachen Blättern, kurzhaarig filzig, mit zahlreichen ungleichen, die
Haare zum Teil überragenden Stieidrüsen, Drüsen- und Stachelborsten.
Stacheln schwach, auch die unteren kaum länger, als die obern. Blüten-
stand lang, nach oben kaum verjüngt, im unteren Teile beblättert, mit
entfernt stehenden, achselständigen 3 bis mehrblütigen Aestchen, oben
dicht, Aesichen in der Mitte trugdoldig geteilt, drei- die oberslen zwei-
340 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (12)
oder einblütig. Blütenstiele gleich der Blütenstandachse bewehrt, aber
mit kleinern Stacheln besetzt. Kelch nach der Blüte zurückgeschlagen.
auf dem Rücken mit Stacheln und Stieldrüsen. Staubblätter etwa griffel-
hoch. Fruchtknoten im oberen Teil zottig behaart.
Altberg oberhalb Dällikon.
Focke schreibt zu dieser Pflanze: «Nach Blatigestalt und Behaarung
eine Form der Vestitusgruppe, weicht durch schwächere und mehr
ungleiche Bestachelung ab. Stimmt nicht mit den besser umgrenzten
und verbreiteten Formen überein. »
Die Früchte entwickeln sich gut, so dass der Drüsenreichtum und die
Schwäche der Stacheln, die an die Bewehrung der Achsen einer Brom-
beere aus der Gruppe der Glandulosen erinnern, nicht durch Kreuzung
des typischen Rubus vestitus — mit dem die Laubblätter und die Form :
des Blütenstandes grosse Aehnlichkeit haben — primär erworben sein
kann. Vielleicht liegt in unserer Art, die wir als «kleine Art» dem
Formenkreise des Rubus vestitus einreihen, eine samenbeständig gewor-
dene Rasse einer ursprünglich hybriden Form vor.
27. Rubus propinquus R. Keller spec. nov.
Schössling niedrig bogig, rundlich bis stumpfkantig, zottig behaart,
mit zahlreichen, fast gleich grossen, geraden, am Grunde wenig ver-
breiterten Stacheln bewehrt. Stieldrüsen sehr vereinzelt, kürzer, als die
abstehenden Haare. Blätter fussförmig-fünfzählig. Blattstiel zottig behaart.
mit leicht gebogenen, rückwärtsgerichteten Stacheln; Stieldrüsen sehr
spärlich. Nebenblätter linealisch-lanzetilich, am Rande zerstreut drüsig.
Blättchen oberseits grün, zerstreut behaart, unterseits graugrün, weich-
filzig, durch abstehende Haare sammetartig, seidig schimmernd. End-
blätichen breitrhombisch bis fast kreisrund, am Grunde herzförmig, vorn
breit zugespitzt, etwa 21/2 mal so lang, als sein Stiel. Seitenblättchen
ziemlich lang gestielt, fast doppelt so lang, als breit. Blütenachse mit
dreizähligen Laubblätiern. dicht zottig abstehend behaart, sehr drüsen-
arm, mit zahlreichen auch unterwärts schwachen, aus breitem Grunde
entspringenden, geraden oder leichtgebogenen nadelförmigen Stacheln.
Blütenstand armblütig, nach oben verjüngt. Aestchen zweiblütig, die
oberen einblütig ; oberste Blüte die Seitenblüten überragend. Blüten-
stiel mit + zahlreichen, nadelförmigen Stacheln und spärlichen Stiel-
drüsen. Kelchblätter graugrün, lang zugespitzt, auf dem Rücken mit zahl-
reichen Stieldrüsen und einzelnen nadelförmigen Stacheln, nach dem
Verblühen aufgerichtet. Staubblätter die Griffel wenig überragend.
Fruchtknoten kahl.
(13) ROBERE KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. JA
Kuchiholz zwischen Seelmatten und Elgg.
Focke schreibt: « Die Pflanze ist’mit Rubus vestitus nahe verwandt und
vielleicht als etwas verkümmerte Schattenform aufzufassen.» Letzteres
entspricht dem Standorte nicht. Unsere Brombeere verbindet Merkmale
verschiedener Arten der Gruppe der Vestiti. Aehnelt sie in Bezug auf
die Gestalt der Blätter, Behaarung, Drüsigkeit, Bestachelung dem Rubus
vestitus, so erinnert die Form des Blütenstandes an Rubus obscurus Kallen-
bach, von dem sie aber wieder durch die grosse Drüsenarmut sehr auf-
fällig abweicht.
+. X Rubus vestitoides R. Keller hybr. nov.
Rubus vestitus Wh. et N. X Rubus sulcatus Vest.
Sanzenberg bei Weiach; inter parentes.
Hierzu macht Focke ein ?
ı. Rubus tomentosus Borkh. X Rubus vestitus Wh. et N.
Schauenberg ob Elgg; zwischen Elgg und Huggenberg: Schauenberg
ob Schlatt; Brühlbachtobel bei Kyburg; Eschenberg bei Winterthur;
Lindberg bei Winterthur, am Wege nach Reutlingen; Wolfensberg bei
Veltheim ; zwischen Effretikon u. Dietlikon.
Oelberg bei Wil.
Diese Kreuzung hält Focke für wahrscheinlich.
+. Rubus bifrons Vest. X Rubus vestitus Wh. el N.
Allenwinden am Hôrnli.
Tannerberg ob Giebel.
Von Focke bestätigt.
28. Rubus vitodurensis R. Keller spec. nov.
Schössling bogig aufsteigend, kantig, mit ebenen oder leicht gefurchlen
Flächen, an den Kanten mit fast schwachen, seitlich zusammengedrüekten.
leicht gebogenen bis geraden Stacheln, die mit breitem Grunde aufsitzen,
kahl, mit spärlichen Stieldrüsen. Laubblätter dreizählig oder fussförmig
fünfzählig. Blattstiel reichlich mit abwärts gerichteten, leicht gekrümmten
Stacheln besetzt, zerstreut behaart, stieldrüsig. Nebenblätter hoch ent-
springend, linealisch, gewimpert, am Rande mit Stieldrüsen. Blättchen
oberseits lebhaft grün, fast völlig kahl, unterseits mit grauem, weichem
Filz bekleidet. Endblätichen ca. 2'/2 mal so lang, als sein Stiel, verkehrt-
eiförmig, ca. 1'/ mal so lang, als breit, am Grunde abgerundet, vorn
lang zugespitzt; Zahnung ungleich, wenig tief, aber scharf. Seilen-
blättchen länglich verkehrteiförmig. Blütenstand schmal, nach oben
wenig verjüngt, bis zur Mitte durchblättert, oberste Blätter mit + zahl-
reichen Sternhaaren. Blütenstandachse abstehend zottig behaart. Stiel-
342 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (21 sER.). (14)
drüsen ziemlich zahlreich, kürzer, als die Haare. Slacheln gerade, nadel-
förmig, die oberen bis doppelt so lang, als der Querdurchmesser der Achse,
untere so lang oder um ein Geringes länger. Aestchen meist dreiblütig,
in der Mitle trugdoldig geteilt. Blüten ziemlich langgestielt. Blütenstiele _
mit zahlreichen, etwas ungleichen, geraden, nadelförmigen Stacheln.
Kelchblätter zurückgeschlagen. Staubblätter die Griffel überragend.
Fruchtknoten behaart.
Eichbühl bei Seen.
Focke schreibt zu dieser Pflanze: «Sehr ähnlich dem Aubus pilifer Sudre,
der aber büschelhaarige Schösslinge besitzt.» Die Sternhaare auf der
Oberseite der obersten Blätter scheinen auf die Abstammung von einer
Kreuzung mit Rubus tomentosus hinzudeuten. Unsere Pilanze ist indessen
gut fruchtend.
2). Rubus obscurus Kaltenb.
Heurüti am Schauenberg; Eschenbergerhof bei Winterthur; Effretikon
bei Winterthur.
30. Rubus insericatus P. J. Müller (?).
Vogelsang bei Winterthur.
Zu dieser Pflanze, die ich nirgends mit genügender Sicherheit einzu-
ordnen wusste, schreibt Focke: « Vielleicht schwachbehaarte Form von
Rubus insericatus. »
31. Rubus oblongifolius Focke.
Im Walde bei Oberschlatt; Eschenberg bei Winterthur.
32. Rubus Bregutiensis Kerner.
Ob Hüntwangen; im Walde vor Wasterkingen; zwischen Wasterkingen
u. Eglisau; zwischen Hüntwangen u. Eglisau; Sanzenberg bei Weiach ;
Ebnet zwischen Zweidlen u. Weiach; Andelfingen ; zwischen Andelfingen
u. Ossingen; Schneitenberg bei Andelfingen; zwischen Andelfingen u.
Oberwill; zwischen Andelfingen u. Atlikon; an der Strasse von Elgg
nach Huggenberg; Kuchiholz zwischen Elgg u. Seelmatten; Schauberg
ob Heurüti; Eichbühl zwischen Seen u. Räterschen ; Eschenberg bei
Winterthur ; Lindberg bei Winterthur ; Reutlingen ; Schweickhof am
Beerenberg bei Wülflingen; Irchel ob der Hub; Winterberger Steig;
Effretikon; Rappenhalde bei Effretikon; Eichengrie zwischen Effre-
tikon u. Illnau; Hard bei Bassersdorf; Käferberg bei Oerlikon;
ob Wat bei Oberhasli; Altberg ob Dällikon; Emperg bei Raat;
Schnabel.
33. Rubus hirsutus Wirtgen.
Hattenberg bei Trüllikon.
(15) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 34
34. Rubus subcanus P. ]. Müller.
Kiesgrube an der Strasse vom Katzensee nach Adlikon; Schnabel im
oberen Sihlwald: Brühlbachtobel bei Kyburg.
Tannenberg ob Giebel.
35. Rubus suavifolius Gremli.
Lindberg bei Winterthur; Eschenberg bei Winterthur; Vogelsang bei
Winterthur ; Ebnet ob Töss.
36. Rubus subhirtus R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund, niederliegend, dicht behaart, mit sehr zahlreichen,
ungleichen Stieldrüsen u. Stachelborsten. Kräftigere Stacheln leicht
gebogen, am Grunde verbreitert, schwach, nadelförmig, meist nur ca. ?/s
so lang, wie der Durchmesser der Achse. Blätter dreizählig. Blattstiel
ca. 2!/2 mal so lang, als der Stiel des Endblätichens, dicht zottig behaart,
mit Stieldrüsen, Stachelborsten und leicht gebogenen, nadelförmigen
Stacheln bewehrt. Blättchen beiderseits anliegend behaart. unterseits
etwas schimmernd, mit scharfer, fast gleichmässiger, nicht tiefer Zahnung.
Endblättchen eiförmig mit herzlförmigem Grunde, vorn in eine -+ lange,
ziemlich schmale Spitze zusammengezogen. Blütenstandachse dicht
abstehend behaart. Haare von den längeren Stieldrüsen und Stachel-
borsten überragt. Kräftigere Stacheln nicht zahlreich. Blütenstand bis zur
Spitze durchblätteri. pyramidenförmig. Untere Aeste abstehend, obere
gedrungen. Endblüte von den seitlichen Aesten etwas überragt. Kelch-
blätter nach der Blüte aufgerichtet, der Frucht sich anschmiegend, auf
dem Rücken filzig zottig, stieldrüsig und stachelig. Fruchtknoten behaart.
Früchte gut entwickelt.
Brühlberg bei Winterthur.
Eine fruchtbare Mittelform zwischen Aubus Bregutiensis u. Rubus hirtus.
Favrat u. Gremli bemerken zu dieser Pflanze: «Rubus Weiheanus Gremli,
Rubus hirtus W. Kit.?»; Focke schreibt: «Scheint zu Rubus Bregutiensis
zu gehören, ist aber hirtus ähnlich, »
À. X Rubus Rheni R. Keller hybr. nov.
Rubus bifrons Vest. X Rubus Bregutiensis Kerner. (?)
Zweidlen.
Ursprünglich sah ich in dieser Pflanze Rubus vestitus X Bregutiensis.
Dazu schrieb Focke : « Eine jedenfalls sehr ungewöhnliche, ohne Zweifel
hybride Form. Behaarung müsste bei Rubus vestitus X Bregutiensis wohl
noch reichlicher sein. Ob von Rubus bifrons — am Standort kommt er
vor! R. K. — stammend? »
44 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e <Én.). (46)
37. Rubus rudis Weihe et Neesenbeck.
Ob Hüntwangen; zwischen Hüntwangen u. Eglisau; zwischen dem
Vogelsang bei Eglisau u. Wasterkmgen: Edelmann bei Wasterkingen ;
Zweidlen: im Hasli bei Zweidlen:; im Ebnet bei Zweidlen; am Rhein bei
Zweidlen; Laubberg zwischen Zweidlen u. Eglisau; Sanzenberg bei
Weiach; zwischen Andelfingen u. Atlikon; Hattenberg bei Trüllikon;
Lindberg bei Winterthur; Brühlberg bei Winterthur; Eschenberg bei
Winterthur; zwischen Baltenswil u. Effretikon; Hard bei Bassersdorf;
zwischen Affoltern u. Regensdorf; ob Adlıkon bei Regensdorf; Sonder
ob Affoltern bei Regensdorf; Altberg ob Dällikon: zwischen dem Katzen-
see u. Adlikon.
„. Rubus bifrons Vest. x Rubus rudis Wh. et N.
Zwischen Effretikon u. Bassersdorf; ähnlich zwischen Regensdorf u.
Affoltern.
Zwei Formen, die ich für sehr kräftige Variationen des Rubus Radula
nahm, dürften nach Focke vielleicht Rubus bifrons X rudis sein:
öschenberg bei Winterthur; Brühlbachiobel bei Kyburg.
y. Rubus rudis Wh. ei N. x Rubus vestitus Wh. et N. (?)
Effrelikon. Focke hält diese Kreuzung für möglich.
& x Rubus amphilogus R. Keller hybr. nov.
Rubus rudis Wh. et N. X Rubus Bregutiensis Kerner. (?)
Eichbühl ob der Station Seen.
Zu dieser von mir als eine durch Rubus Brequtiensis beeinflusste Form
des Rubus apiculatus gedeuteten Pflanze schreibt Focke: «Baslard von
Rubus rudis. Mit Rubus Brequtiensis ? »
(Fortselzung folgt.)
345
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
445. Plagiochila Sprengeri Si. n. sp.
Dioica, mediocris, valida, rigidula, brunneola, laxe cæspitosa. Caulis ad
.6 cm. longus, pauciramosus, ramis in planta feminea breviter remoteque
pinnatis, floriferis haud innovatis recte patulis. Folia caulina vix 3 mm.
longa conferta, oblique patula, angulo 58° postice parum ampliata caulem
tegentia vel recurvula anguste oblonga, basi amplissima, apice 3 plo angus-
tiora, utrinque sat longe decurrentia, margine antico leviter sinuato nudo
vel sub apice remote bidenticulato, postico e basi nuda parum arcuata
substricto 6 dentato, dentibus brevibus validis remotis superne approxi-
malis oblique porrectis angularibus magnis mediis multo minoribus.
Cellulæ apicales 1827 y, basales 18x 36 y trigonis magnis acutis.
Amphig. nulla. Folia flor. intima caulinis similia, inferne latiora, dentibus
magis numerosis parum longioribus. Perianthia semiexserta, obovato-
oblonga, validissima, inferne valde inflata, superne parum compressa
labiis rotundatis profunde solulis dense spinosis, spinis validis longius-
eulis varie patulis.
Hab. Transvaal (Sprenger).
446. P. bueensis Si. n. sp.
Dioica, mediocris rigidula dilute olivacea, laxe cæspitosa, rupicola.
Caulis ad # cm. longus simplex superne flabellatim multiramosus, ramis
primariis oppositis breviter pinnulatis, pinnis alternantibus divergentibus
brevibus parvifoliis apice floriferis. Folia caulina adulta vix 3 mm. longa;
contigua oblique patula, angulo 58°, concava, basi postica caulem tegentia
ve] recurvula, ovato-oblonga, tertio infero amplissima apice duplo angus-
tiora, margine antico substricto nudo sub apice 2-3 denticulato, postico
leviter arcuato superne substricto, e basi nuda breviter dentato, dentibus
validis apiculatis approximatis recte patulis inferis multo majoribusremotis>
apice subrecte truncato 5 dentato dentibus similibus subæqualibus recte
patulis. Folia ramulina multo minora superne magis angustata, similiter
armata, dentibus minus numerosis. Cellulæ apicales 18 y. trigonis nullis,
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 k, 31 mars 190%. 23
346 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2we ser.). Plagiochila.
basales 18% 36 y parietibus irregulariter trabeculatis. Folia flor. ramu-
linis parum majora (caulinis itaque minora) late ovalo-trigona, margine
postico apiceque irregulariter armatis, dentatis vel dentato-spinosis, spinis
varie patulis, apicalibus multo longioribus. Per. longe exserta, ovalo-
obconica ore compresso truncato dense dentato-spinoso, spinis longius-
culis subaequalibus subrecte palulis, ala antica lata lineari integerrima
sub ore desinente truncato-denticulata.
Hab. Kamerun, Buea (Dusen, Lehmbach).
447. Plagiochila moschiensis St. n. sp.
Dioica, mediocris parvifolia rigida, superne pallide-virens, inferne fusca,
laxe cæspitosa, Caulis ad 4 cm. longus superne pluriramosus, ramis irre-
gularibus late divergentibus microphyllis. Folia caulina remotiuscula,
optime pectinata, 2,5 mm. longa oblique patula angulo 58°, postice parum
ampliata, caulem tegentia vel recurvula, utrinque parum decurrentia,
brevi basi inserta, oblonga, asymmetrica, quarto infero amplissima, apice
subduplo angustiora; margine antico leviter sinualo superne stricto, sub
apice 3-4 denticulato, postico parum arcuato superne stricto, denticulato,
dentibus sub 10 remotiusculis, apice late rotundato 6-8 denticulato,
dentibus ubique brevibus validis triangulatis acutis. Folia ramulina mul-
toties minora simillima. Cellulæ apice 18 y trigonis nullis, basi 18X36 y
trigonis majusculis. Folia floralia caulinis parum majora (in flore ultimo
ramulinis subæquimagna) ovato-rectangularia, margine postico apiceque
grosse dentato-spinosa. Perianthia (sterilia) ore truncato-rotundato dense
spinoso, spinis validis angustis longiusculis varie patulis brevioribus
mixtis.
Hab. Kılimandscharo, Moschi (Hans Meyer).
Die Pflanze sieht der P. Pearsoni St. täuschend ähnlich, besitzt aber
eine wesentlich kürzere Blatthasis.
448. P. Lastii Mitt. J. Linn, Soc. 1886, XXI, p. 320.
Dioica major rigida olivacea, laxe cæspilosa. Caulis ad A0 cm. longus,
validus, pro planta tenuis subniger et tenax, superne pluriramosus,
ramis longiusculis late divergentibus. Folia caulina vix 3 mm. longa, basi
parum imbricata, superne libera, oblique patula angulo 58°, plano-disticha
‘utrinque longissime decurrentia, ovato:oblonga, tertio infero amplissima,
apice 4plo angustiora, margine anlico. stricto nudo vel sub apice pauci-
‘dentato, postico e basi leniter arcuata nudaque substricto quinquedentato,
dentibus remotis brevibus aculis. apice truncato irregulariter tridentato,
dentibus plus minus longis validis, inlerdum spiniformibus, sinubus plus
‚minus profundis. Cellulæ apicales 18x 36 y, basales 18 X 45 p, trigonis
422 ui ’
Plagiochila. _ FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. _ 347
magnis, basalibus sæpe trabeculatim confluentibus. Amphig. vudimentaria
vel nulla. Folia flor. caulinis majora ubique irregulariter grosseque
dentala. Perianthia obovato-oblonga, ore haud dilatato oblique truncato
dense longeque spinoso, spinis angustis subæqualibus. Alam haud vidi.
Andræcia mediana, bracteis apice recurvis integerrimis. .
Hab. Africa, Usagara (Last).
Den ventral breit herablaufenden Blattflügel hat der Autor übersehen.
449. Plagiochila crispulo-caudata G. Reliqu. Rutenb., p.340.
Dioica, mediocris vel major, rigidiuscula, olivacea vel fusco-virens, in
cortice dense prostrata vel laxe cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus, validus
fuscus et durus, regulariter pinnatus, pinnis brevibus oblique patulis
vulgo simplicibus. Folia 2,5 mm. longa — ala decurrente inclusa 5 mm. Le
imbricata oblique patula, angulo 45° valde concava, utrinque longissime
decurrentia, ambitu oblongo-trigona, falcata, basi amplissima, apice plus
3 plo angustiora, margine antico nudo bene sinuato, postico e basi arcuata
crispala stricto, integerrimo, apice truncato 4-5 dentato, dentibus brevibus
acutis vel breviter acuminatis, ala postica lata margine maxime crispata
integerrima vel paucispinosa, canaliculata vel reflexa. Folia ramulina
simillima, minora. Cellulæ apicales 18 X<27 y, basales 18x36 y. trigonis
magnis acutis. Amphig. magna vel parva, varie incisa varieque pilifera.
Folia floralia eaulinis majora, similia, minus decurrentia, margine postico
apiceque irregulariter dentata, dentibus validis oblique porrectis. Perian-
thia in ramulis brevibus terminalia, nusquam innovata, compresso-campa-
nulata, ore iruncato breviler remoteque dentato-spinoso. Capsula parva,
ovalis in pedicello brevissimo. Spore 27 y brunneæ asperæ. Elateres 160 y.
vermiculares monospiri. spiris laxe (interdum arctissime) tortis. Andrecia
mediana, parva, bracteis 5 jugis conferlis, medio supero squarrose patulo
integerrimo.
Hab. Madagascar (Rutenberg, Hildebrandi, Besson, Camboué, Soula,
Sikora); Usambara (Holst, Volkens); Tanganyika (Guillem6); Transvaal
(Renmann, Wilms, Maclea, Bolling).
450. P. ligulata St. n. sp.
Dioica major robusta flavo-rufescens. Caulis ad 10 cm. longus validus
fuscus rigidus, sub flore geminatim innovatus, floribus repelitis breviter
flabellatus. Folia caulina % mm. longa conferta oblique patula, angulo 67°
utrinque breviter decurrentia, poslice ampliata in cristam nudam conni-
‚ventia basi amplissima apice 2 plo angustiora e basi cuneata longe angus-
teque- ligulata integerrima. Folia ramulina parum breviora ceterum
simillima. Cellulæ apicales 18 u, basales 18 X<56 u. trigonis magnis optime
423
348 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
nodulosis. Folia floralia caulinis æquimagna simillima, margine postico
plus minus spinoso, spinis validis angustis, superne sæpe nudo. Perianthia
(sterilia) ore truncato valide spinoso spinis remotiuseulis anguslis parum
altenuatis; ala antica basalis lata spinulosa.
Hab. Madagascar (Perville).
451. Plagiochila thomeensis St. in Engler, Bot. Jahrb., Vol. S,
p. 31.
Dioica major sed parvifolia et gracillima rigida flavo-virens laxe pro-
fundeque cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus validus fuscus et rigidus,
regulariter bipinnatus, ramis longis capillaceis late divergentibus versus
apicem gradatim brevioribus. Folia caulina adulta remotiuscula 3,6 mm.
longa oblique patula, angulo 45° postice longius decurrentia, parum
ampliata, in plano cauli breviter incumbentia semper quidem late recurva
ideoque valde concava subcanaliculata, ambitu ligulata, apice rotundato
irregulariter paucidenticulato, dentibus 5-6, ceterum integerrima. Folia
caulina superiora angusie oblonga apice quam basi duplo angustiora
oblique truncata 3-4 dentata, dentibus oblique porrectis interdum irregu-
laribus (anteriore multo longiore). Folia ramulina sensim minora et
angustiora, linearia apice vulgo oblique emarginato-bidentata. Cellulæ
apicales 18 p. parietibus tenuibus, basales 18 <54 y. parietibus longioribus
leniter trabeculalis. Folia flor. ovata s mm. longa inferne nuda superne
grosse dentata, dentibus remotiusculis sæpe in plano eurvatis. Per. longe
exserta oblongo-obcuneala, ore oblique truncato dentato-spinoso, spinis
longiusculis dentibus brevioribus interjectis, ala longe sub apice desinente
angusla apice denticulaio.
Hab. Insula San Thome (Moller); Kamerun (Dusen); Angola (Welwitsch,
Buchwald).
IV. Folia caulina ovato-trigona.
452. P. Henriquesii SL. n. sp.
Sterilis parva rigidula flavo-rufescens, corticola. Caulis ad 3 cm. longus,
simplex vel furcatus, tenuis brunneus rigidus strietus, ramis late diver-
gentibus. Folia caulina vix 2 mm. longa, dense imbricata, oblique patula,
angulo 58°, utrinque anguste breviterque decurrentia, plano-disticha
postice parum ampliata caulemque tegentia nusquam superantia, basi
amplissima, apice subduplo angustiora, ovato-oblonga, asymmetrica, mar-
gine antico nudo leviter sinuato, postico e basi rotundala substricto
decemdentato, dentibus brevibus validis oblique patulis, apice recte trun-
424
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 349
cato quadridentato, dentibus recte patulis vix majoribus. Cellulæ apicales
13 p., basales 13 X 27 u, trigonis majusculis acutis.
Hab. Mocambique (Herb. Coimbra).
353. Plagiochila divergens St. Hedwigia 1891, p. 268.
Dioica, mediocris rigida pallide virens vel flavo-virens, laxe cæspilosa.
Caulis ad 7 cm. longus inferne fuscus rigidus simplex, superne purpu-
reus et capillaceus, pinnalim et bipinnatim multiramosus, ramis late
divergentibus parvifoliis. Folia caulina adulta imbricata, plus 3 mm.
longa, oblique patula, angulo 58° utrinque breviter decurrentia, postice
parum ampliala caulem in plano tegentia, oblique ovato-trigona, terlio
infero amplissima, apice triplo angusliora, margine antico nudo strieto
vel sub apice remote paucidentalo, poslico e basi arcuata nuda stricto
5-6 dentato, apice truncato # dentato, dentibus ubique brevibus validis
acutis. Folia ramulina sensim minora, in ramis ultimis exigua ovato-
oblonga, similiter armata, antice longius decurrentia. Cellulæ apicales 18 y
trigonis majusculis, basales 27 X 45 y trigonis magnis acutis. Folia flor.
caulinis parum majora simillima validius dentata. Perianthia obovato-
obconica, ore late rotundato, dentato-spinoso, spinis strictis attenualis
breviuseulis; ala antica sub ore abrupte desinente angusta integerrima
vel superne denticulata. Andræcia in ramis ultimis terminalia, brevia,
ovato-oblonga, bracteis 6 jugis confertis apice obtusato integerrimo
breviter recurvo valde concavo.
Hab. Kilimandscharo (Hans Meyer); Usambara (Holst).
454. P. ovato-trigona St.n. sp.
Sterilis, minor, rigidiuscula, flavo-virens, laxe cæspitosa, corlicola.
Caulis ad 4 cm. longus simplex tenuis rigidus, basi fuscus superne rubes-
cens. Folia caulina adulta 2 mm. longa conferta oblique patula angulo 67°,
plano disticha, basi postica ampliala, lata basi inserta, postice longius
decurrentia, ambitu ovato-trigona, basi amplissima, apice plus duplo
angustiora, margine antico nudo leviter sinuato superne substricto, postico
e basi angulatim rotundata leviter arcuato valide dentato, dentibus sub 8,
remotiusculis regulariter conseculivis, brevibus acutis oblique patulis,
apice subrecte vel oblique truncato similiter dentato, dentibus sub 5
oblique porrectis, anteriore parum validiore. Folia caulina superiora.
angustiora similiter armala. Cellulæ apicales 18 w. basales 27x45 u,
trigonis magnis bene definilis.
Hab. Kamerun (Staudt).
P. Jungneri St. hat fast dieselbe Blattform, der dorsale Blattrand ist aber
in seiner ganzen Länge gezähnelt und ventral ist das Blatt kurz inserirt.
425
er
350 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Qme sir.). Plagiochila.
“455, Plagiochila Jungneri St.n.sp.
Dioica mediocris valida tenax, rufo-brunnea dense depresso-cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus tenuis fuscus et rigidus pauciramosus. Folia caulina
2 mm. longa conferta oblique patula angulo 45° marginibus decurvis
valde concava, basi postica ampliata cristala vel recurva, utrinque breviter
decurrentia, ovata, quarto infero amplissima apice 3 plo angustiora, mar-
gine antico substricto regulariter setuloso, setulis brevibus remotiusculis
versus apicem dentiformibus, margine postico e basinuda rotundata arcuato
regulariter dentato, dentibus sub 1% approximatis e lata basi apiculatis,
recte patulis, apice truncato similiter armato, dentibus validioribus. Cellulæ
apicales 18 y trigonis magnis acutis, basales 18X 36 y trigonis angulatim
nodulosis. Folia floralia caulinis æquimagna late ovata similiter armata,
dentibus magis numerosis et valde irregularibus. Perianthia pyriformia
valde inflata ore truncalo-rotundato dense æqualiterque spinuloso.
= Hab. Kamerun (Jungner).
456° P. maderensis G. in Mandon, Hep. exsice. Mader. n° 5.
Sterilis mediocris robusta rigida rufescens, olivacea, dense cæspitosa.
Caulis ad 5 cm. longus vage longeque ramosus tenuis fuscus et rigidus,
ramis simplicibus parum divergentibus attenuatis. Folia caulina adulta
dense imbricata apicibus liberis 2,7 mm. longa oblique patula angulo 58°
utrinque breviter decurrentia, basi postica ampliata caulem in plano supe-
rantia sepe recurva vel crislatim conniventia, ceterum plano-disticha optime
ovala, basi amplissima apice triplo angusüora asymmetrica margine antico
leviter arcuato nudo vel sub apice unidentato, postico e basi rotundata
leviter arcuato dentato, dentibus ad 16 regulariter consecutivis approxi-
matis recte patulis validis e lata basi breviter acuminatis, apice rotundalo
% dentato, dentibus parum validioribus subæqualibus recte patulis. Folia
ramulina minora multo angustiora similiter armala. Cellulæ apicales 27 y.
magnis aculis, basales 27 x 5% y trigonis maximis truncalis vel grosse
nodulosis. | Bote
“ Hab. Madeira (Mandon).
157. P. capensis St.n. sp.
Sterilis mediocris rigidiuscula pallide flavicans muscis/consociala. Caulis
tenuis rigidus rubescens ad 6 em. longus regulariter pinnatus pinnis
breviusculis remotis late divergentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa,
contigua oblique patula angulo 67° utrinque breviter decurrentia, plano-
disticha, postice parum ampliata cauli incumbentia, late ovata, apice parum
angusliora, margine anlico substricto sub apice 3-4 denticulato, postico e
bası arcuala substricto 12 denticulato, apice late truncalo 4-5 dentato,
126
Plagiochila. FRANZ STEPHANI:: SPECIES HEPATIGARUM, sol
dentibus ubique parvis acutis. Folia ramulına minora, basi haud ampliata,
breviter ligulata similiter armata. Cellulæ: apicales 18 u. Bone nullis,;
panielibus validis, basales 18 45 p. trigonis parvis.
. Hab. Africa australis, Boschberg (Mac Owen). :
Die Astblätter sind von den Stammblätiern so wesentlich abweichend,
dass die Pflanze, wenn letztere: fehlen, nicht an dieser Stelle gesucht
werden würde.
458. Plagiochila. Andongen St. n. Sp.
Sterilis, .mediocris flaccida olivacea, laxe cæspilosa. Caulis ad 7 cm.
longus. validus fuseus et rigidus, pinnatim mulliramosus, ramis longis
simplicibus divergentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, late imbricata,
oblique patula angulo 58°, postice valde ampliata flaccida ideoque haud
cristata sed late replicata vel cauli incumbentia, in plano late ovato-trigona,
quarto infero amplissima apice duplo angustiora, margine antico striclo
superne denticulato, dentibus subappressis, postico e basi angulatim-rotun-
data strielo valide dentato, dentibus ad 16 recte patulis valde irregularibus
remotiuseulis vel approximatis majoribus et validis vel minutis, sinubus
lunatis vel anguste excisis, apice late truncato similiter dentato, dentibus
sub 8. Folia ramulina simillima, minora. Cellulæ apicales 18 w, basales
18x 45 u. trigonis magnis.
Hab. Angola, Pungo Andongo (Welwitsch).
439. P. maranguana St. in Engler, Ostafrica, V, p. 6#.
Sterilis major rigidiuscula, flavo-rufescens, laxe cæspitosa. Caulis ad
8 cm. longus fuscus. et rigidus, irregulariter longe ramosus, ramis sepe
regulariter pinnatis, pinnis remotis late divergentibus. Folia caulina plus
> mm longa parum imbricata subrecte patula angulo 80° vix decurrentia,
postice ampliata recurva vel caulem plano superantia ceterum plano-
disticha oblongo-trigona. basi: amplissima, apice plus duplo angustiora,
margine antico stricto sub apice remote bidentalo, postico e basi rotun-
data strieto, medio infero nudo, supero # dentato; dentibus remotiusculis,
apice truncato 5 dentato dentibus ubique brevibus validis acutis recte
patulis apice sæpe divergentibus. Folia ramulina similia breviora ovato-
trigona dentibus apicalibus sæpe magis productis.: Cellulæ apicales 18 p
basales 18 x 36 y trigonis majusculis acutis.
Hab. Kilimandscharo (Volkens).
460. P. filicicola St. n. sp. 2
Dioica, mediocris, flaceidissima, pallide flavo-virens, in trunco filicum
cæspitans. Caulis ad 5 cm. longus. validus rufescens, debilis, remote
pinnatus, pinnis longiusculis recte patentibus; alternantibus parvifoliis.
427
352 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
Folia caulina inferiora magna plus 3 mm. longa, parum imbricata, oblique
patula, angulo 58° marginibus decurvis concava, vix decurrentia, late ovata,
apice quam basi 2plo angustiora asymmetrica, margine antico inferne
leviter sinuato nudo superne parum arcuato quinquedentato, postico basi
valde arcualo et caulem tegente, subinde stricte in apicem folii excurrente,
10-12 dentato (ipsa basi nudo) apice rotundato 4-5 dentato, dentibus ubique
æqualibus validis, brevibus, oblique porrectis vel recte patulis. Folia cau-
lina superiora minora, magis argute dentata subspinosa ceterum simillima.
Folia ramulina parva, oblonga, minus dentata, dentibus sub 6, inferne nuda.
Andrecia in pinnis mediana, bracteis ad 10 jugis confertis, apice breviter
recurvis rotundatis denticulatis.
Hab. Africa centralis, in Mte Ruwenzori vel Runssoro (Scott Elliott).
461. Plagiochila Staudtiana St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigida, brunneola, dense depresso cæspitosa. Caulis
ad 6 cm. longus, a basi longe ramosus, ramis simplicibus vel pauciramosis,
sub flore geminatim innovatis. Folia caulina remota, plus 3 mm. longa,
oblique patula, angulo 45°, leniter decurvula, haud decurrentia, ambitu
late ovalo-trigona, quarto infero amplissima, apice 3 plo angustiore, mar-
gine antico strieto nudo, postico e basi nuda valde arcuata caulique longius
incumbente substricto, 10-12 dentato, apice oblique truncato, 4 dentato,
dentibus subrecte patulis, ubique validis, pungentibus, hic illic spina
angusta vel dente majore interruptis. Folia ramulina valde desciscentia,
oblonga, 3 plo longiora, quam lata, basi cuneatim angustata, caulem haud
tegentia, medio amplissima, spina gigantea apicali acuminata vel bispi-
nosa, ceterum similiter armata, dentibus quidem longioribus sæpe spini-
formibus et oblique porrectis. Cellulæ apice 27 y anguste stellatis, basales
27 X 54 y parietibus longioribus valide trabeculatis. Folia flor. caulinis
simillima, spinis magis numerosis, gracilioribus. Per. juvenilia ore dense
setuloso.
Hab. Kamerun (Staudt, Dusén).
462. P. runssorensis St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895, p. 311.
Dioica major rigidiuscula laxe cæspitosa, flavo-virens, corticola. Caulis
ad 10 cm. longus, pro planta crassus, fuscus et tenax, regulariter pinnatus,
pinnis remotiusculis oblique patulis suboppositis, longicribus breviter
pinnulatis. Folia caulina 3 mm. longa contigua, oblique patula, angulo 67°
utrinque longius decurrentia, plano-disticha, [basi postica parum ampliata
caulemque plano-tegentia, ambilu late ovata, terlio infero amplissima
apice 2 plo angustiora, asymmetrica, margine antico e basi sinuata stricto
sub apice 4-5 dentato, dentibus approximatis validis oblique porrectis in
428
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 353
plano incurvis, poslico e basi arcuata slricto valide dentato dentibus sub
18 approximatis oblique porrectis hic illic majore interruptis acutis ipsa
basi nullis, apice oblique vel subrecte truncato 4 dentato dentibus sub-
æqualibus recte patulis magnis e lata basi acutis. Folia ramulina minora
ovata similiter armata dentibus remotiusculis minus numerosis. Cellulæ
apicales 18 y, basales 18 x 36 y trigonis majusculis superne acutis basa-
libus nodulosis. Folia flor. caulinis simillima parum majora. Perianthia
(juvenilia) ore oblique truncato rotundato grosse irregulariterque spinoso,
ala antica angusta subinermis.
Hab. in monte Runssoro (Stuhlmann 2700 m.).
463. Plagiochila corymbulosa Pearson Hep. Natalenses. 1886,
p. 14.
Dioica, major, flaceidissima, triste viridis. Caulis ad 7 cm. longus,
validus, fuscus et rigidus, remote pinnatim ramosus, ramis breviusculis,
late divergentibus, parvifoliis. Folia caulina adulta contigua vel remotius-
cula, 3 mm. longa, oblique patula, angulo 58°, utrinque longius et angus-
tissime decurrentia, plano disticha, asymmetrica, in plano ovato-ligulata
quarto infero amplissima, apice vix duplo angustiora, margine antico
subsiricto sub apice 3 denticulato, postico e basi rotundala et caulem
tegente substricto. inferne nudo, superne 5-6 denticulato, apice late
truncato-rotundato 5 denticulato, dentibus ubique subæquimagnis.
brevibus apice parum validioribus. Folia ramulina parum breviora sed duplo
angustiora oblonga, basi haud ampliata et caulem non tegentia dentibus
minoribus sæpe ad angulum prominulum reductis. Cellule apicales 27 y,
basales 27 X 36 y trigonis magnis acutis. Andræcia parva, in ramis
superioribus mediana, sæpe repetita, angusie spicata, bracteis 8 jugis
confertis, apice breviter squarrose-recurvis, obtusatis, integerrimis.
Hab. Africa australis. Natal. Loango (Micholitz).
464. P. amplifolia St. n. sp.
Sterilis mediocris rigidissima et fragillima flavescens inferne brunneola
dense cæpitosa. Caulis ad 5 cm. longus strictus rigidus simplex vel
superne breviter furcatus. Folia caulina 3,5 mm. longa confertissima
flaceida fragillima, oblique patula angulo 67° haud decurrentia, postice
maxime ampliata ideoque altissime cristata, ceterum plano disticha, basi
amplissima apice subtriplo angustiora, ambitu oblongo trigona, margine
antico stricto inferne remote denticulato superne paucispinoso, spinis
validis breviusculis recte patulis, postico e basi semicirculari auriculatim
producta stricto ubique dentato, dentibus ad 20 remotiusculis æqui-
magnis, brevibus acutis, apice late truncato quinque-dentato-spinoso,
429
354 BULLETIN DE L'HERBIER. BOISSIER (2me sËR.). Plagiochila.
spinis validis recte palulis æquimagnis. Cellulæ apicales 27 y trigonis
magnis acutis, basales 27 X 45 y trigonis magnis truncalis substellatis.
. Hab. Insula San Thome (Quintas); Arigola (Welwitsch):
465. Plagiochila collicalyx St. n. sp.
Dioica, magna et robusta. flavo-olivacea, laxe cæspitosa, corticola.
Caulis ad 12 cm. longus, validus fuscus et tenax, irregulariter pluri-
ramosus, ramis plus minus longis divergentibus. Folia caulina adulta
vix 4 mm. longa,. remotiuscula, oblique patula angulo 67°, postice parum
ampliata, caulem tegentia vel recurvula, vix decurrentia, lata basi inserta,
in plano ovato-trigona, tertio infero amplissima, apice plus triplo angus-
Liora, margine anlico nudo substricto, poslico inferne magis arcuato
superne leviter curvato, nudo vel sub apice dente parvo armato, apice
oblique truncato 5 dentato, dentibus brevibus validis triangulatis acutis
oblique porrectis. Folia ramulina similia, minora, ullima valde descis-
cenlia, poslice haud ampliala, oblongo-linearia similiter armata. Cellulæ
apicales 18 X 36 y. parietibus leviter trabeculatis, basales 18 X 54 w
reclangulares, trigonis magnis trabeculatim confluentibus. Folia flor.
caulinis minora, apice minus angustata, margine postico apiceque irregu-
lariter spinosa, spinis angustis plus minus longis, sinubus late lunatis vel
anguste excisis. Perianthia exserta, foliis recedentibus quasi collifera,
longe compresso-clavata, plus # mm. longa, ore rotundato profunde bila-
biato, labiis dense ciliatis, ciliis longiuseulis curvatis æquilongis. Andrecia
mediana, longiuscula anguste spicata, bracteis ad 12 jugis minus confertis
apice rotundatis recurvis spinulosis.
Hab. Kamerun (Dusén).
466. P. Evansii SL n. sp.
Dioica, mediocris, rigidiuscula, flavo-virens, laxe cæspilosa. Caulis ad
% cm. longus, tenuis, fuscus, superne pauciramosus, pinnis brevibus süb-
recte patulis simplicibus vel paucipinnulatis. Folia caulina plus 2 mm.
lônga, imbricata, oblique patula, angulo 45° spe tamen plus minus
decurva, valde concava, utrinque decurrentia, postice valde ampliata
quasi ventricosa, ambilu late ovato-trigona, valde asymmetrica. margine
anüco striclo nudo vel sub apice paucidenticulato, postico valde arcuato,
tertio supero stricto, valide dentato, dentibus ad 10, approximatis, late
trigonis aculis subrecte patulis, apice quam basis quadruplo angustiore
iruncato tridentato, dentibus vix majoribus. Cellulæ apicales ISX 27 m,
basales 13 X 36 y, trigonis magnis acutis. Andrecia mediana, bracteis
8 jugis confertis, superne longe foliaceis patentibus acutis Sul eue rimis;
» Hab. Madagascar (Hidebrandt).
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICAREM. 355
Die Blätter der Pflanze färben das Wasser intensiv schwefelgelb; sie
trägt den Namen des hervorragenden amerikanischen Hepaticologen,
dessen Arbeiten sich durch besondere Gewissenhaftigkeit auszeichnen.
467. Plagiochila noditexta St. n. sp. di
Dioica, mediocris rigidissima, fragillima, flavo-rufescens. Caulis ad
10 cm. longus, simplex sub flore geminatim innovatus, innovationibus
strietissimis longis parvifoliis. Folia caulina 2,5 mm. longa conferta
oblique patula, angulo 67°, basi postica ampliata caulem tegentia, plano-
disticha, ambitu ovato-oblonga, quarto infero amplissima apice plus 3 plo
angustiora, margine antico stricto ipsa basi minute denticulato, medio
supero remote à dentalo, margine antico e basi nuda rolundata stricto
similiter armato, apice recte truncalo quadridentato, dentibus validioribus
subæqualibus acutis. Folia ramulina minora, simillima apice angusio
bidentulo. Cellulæ apicales 18 x 27 u, trigonis maximis truncatis, basales
27 X 54 y trigonis giganteis angulatim nodulosis. Folia floralia caulinis
simillima apice posliceque dense irregulariterque dentato-spinosa. Perian-
thia ex angusta basi compresso-cylindrica subtriplo longiora quam. lala,
ore rotundato-truncato dense breviterque seluloso.
Hab. Insula Johanna, Comores (Hildebrandt).
468. P. Telekii St. Hedwigia 1891, p. 266.
Dioica, mediocris flaccidissima olivacea dense cxspitosa, Cor ticola. Caulis
ad # cm. longus validis fuscus superne debilis et regulariter bipinnatus,
pinnis remotiusculis oblique patulis, primariis longis secundariis brevibus.
Folia caulina 2 mm. longa, tenerrima. imbricata apicibus liberis, oblique
patula, angulo 58° utrinque longe decurrenlia, ala postica margine inte-
gerrima crispata, in plano ovala, ‚tertio infero amplissima apice duplo
angustiora, asymmetrica margine antico substriclo nudo superne 5 denti-
culato postico e basi rolundala subnuda stricto regulariter dentato, dentibus
sub 10, brevibus acutis recle patulis approximatis, apice late truncato, 5 spi-
00, spinis irregularibus magnis el parvis mixtis triangulatis acutis. Folia
ramulina minora, oblonga, similiter armala, ala postica haud crispata.
Amphig. numerosa parva rudimentaria profunde incisa, segmentis selaceis.
Cellulæ apicales 18 y, parietibus validis, trigonis nullis, basales 18 X 36 u.
trigonis majusculis acutis. Folia floralia caulinis majora, simillima, validius
dentata. Per. in ramis brevibus terminalia, haud innovata, brevia late
compresso obconica, ore late truncato creberrime spinuloso, spinis angus-
tis: breyibus subsetaceis, ala antica complela angusia superne denticulata,
Hab. in monte Kenia (Höhnel); ; Usambara ( HOISL
Mit P. dschaggana zu vergleichen.
#31
396 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). Plagiochila.
V. Folia caulina oblongo-trigona.
469. Plagiochila neckeroidea Mitt. Trans. Linn. Soc. 1860,
Vol. 23, p. 57.
Dioica, majuscula, flavicans, rigidula et fragillima laxe cæspitosa. Caulis
ad 6 cm. longus superne repetito furcatus, furcis longis divergentibus
æquifoliatis. Folia caulina 2,5 mm. longa imbricata apicibus liberis,
oblique patula, angulo 56°, plano-disticha, utrinque longius decurrentia,
postice ampliata crispala caulem tegentia oblongo-trigona i. e. basi
amplissima apice quadruplo angustiora, leviter falcata, margine antico
parum sinuato nudo vel superne paucidenticulato, postico e basi rotun-
data substricto remote 4 dentato, apice oblique truncato 2-3 dentato,
dentibus ubique brevibus validis acutis. Cellulæ apicales 18 y, basales
27 X 36 y trigonis ubique magnis aculis bene definitis, basalibus maximis.
Folia floralia caulinis majora ovato-oblonga, perianthio appressa, margine
postico apiceque grosse laciniata, antico paucidentato. Perianthia (juvenilia)
ore late rotundato dense longeque pilifero, ala antica magna completa
integerrima.
Hab. Niger (Barter).
470. P. Crollii St. n. sp.
Dioica mediocris gracilis parvifolia rigida olivacea corlicola. Caulis ad
5 cm. longus tenuis fuscus rigidus superne repetito-furcatus. furcis diver-
gentibus strictis breviusculis sub flore © geminatim innovalis. Folia
caulina vix 2 mm. longa, confertissima oblique patula angulo 58° utrinque
breviter decurrentia, basi postica parum ampliala caulem tegentia plano-
disticha, oblique trigona, basi amplissima apice plus 3plo angustiora,
margine antico nudo, poslico e basi breviter rotundala stricto superne
nudo inferne spinoso, spinis sub 9 validis inæqualibus varie patulis
interdum hamatis, apice truncato-obtusato nudo vel angulato rarissime
paucidenticulato. Folia ramulina multo minora ullima exigua caulinis
similia apice sæpe paucidenticulata. Cellulæ apicales 14 y trigonis majus-
culis confluentibus, basales 18% 27 y trigonis majusculis nodulosis.
Folia floralia caulinis subduplo latiora late ovata, tertio supero abrupte
angustato, margine postico apiceque irregulariter laciniatis spinosisque.
Perianthia vix exserta, late obcuneata ore late rotundato valide dentato-
spinoso, ala antica completa angusta integerrima. Andrecia mediana
oblongo-fusiformia, bracteis ad 10jugis confertis, medio supero late
foliaceo patulo et torto, obtusato integerrimo.
Hab. Madagascar (Croll, l'Espagnol).
432
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 397
471. Plagiochila incerta G. Ann. sc. nat. 1857, p. 324.
Dioica, minor sed longa et gracilis, rigida olivacea. Caulis ad 10 cm.
longus pinnatim ramosus, ramis longiusculis simplicibus late diver-
gentibus. Folia caulina 1,6 mm. longa contigua pectinatim disticha,
oblique patula angulo 45° utrinque decurrentia, postice breviter ampliata
el caulem tegentia, in plano oblongo-trigona, basi amplissima apice 4 plo
angusliora, margine antico stricto nudo vel sub apice bidentulo postico e
basi breviter rotundata stricto dentato, dentibus sub 8 validis pungentibus
remotiusculis basi magis approximatis apice emarginato-bidentato dentibus
validioribus divergentibus. Cellulæ apicales 18 y, basales 1836 y,
trigonis majusculis acutis. Folia floralia caulinis multo majora irregu-
lariter grosse spinosa. Perianthia ore rotundato irregulariter spinoso-
dentato,
Hab. Maurice (Commerson).
Gotische schreibt I. c. « Patria ignota, » auf der Enveloppe des Original-
exemplars im Pariser Museum steht: « Isle de France, Commerson. »
472. P. carduifolia SI. n. sp.
Dioica major rigida, fusco-olivacea laxe cæspitosa corticola. Caulis ad
6 cm. longus tenuis fuscus et rigidus, superne repelito-furcatus, furcis
breviusculis divergentibus optime flabellatus. Folia caulina vix 2 mm.
longa, conferla, oblique patula, angulo 67° antice parum decurrentia,
disticha, basi postica breviter ampliata, in plano caulem tegentia, semper
quidem erecia crispata ambitu oblongo trigona, basi amplissima apice
3plo angustiora, margine antico nudo leniter sinuato. postico e basi
rotundata substricto longe spinoso, spinis ad 20 approximatis, basalibus
longis, superioribus duplo brevioribus, sinubus spinosis, recurvis et
planis sæpe regulariter allernantibus, apice truncato grosse dentato
dentibus recte patulis. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis subnodulosis,
basales 18 X 45 y trigonis minoribus truncalis. Amphigastria majuscula
ad basin fere plurifida, laciniis angustis superne longe capillaceis simpli-
cibus vel furcatis. Folia floralia vix majora, simillima grosse dentato-
spinosa, spinis valde irregularibus, apice late divergentibus, in margine
poslico grosse crispato sæpe hamatis. Reliqua desunt.
Hab. Kamerun (Dusén).
473. P. Volkensii St. in Engler, Bot. Jahrb. V, p. 64.
Dioica major rigidiuscula flavo-rufescens vel olivacea, dense cæspitosa.
Caulis ad 10 em. longus validissimus fuscus et durus superne plus minus
ramosus normaliter laxe bipinnatus. Folia caulina adulta vix 3 mm. longa
parum imbricata oblique patula angulo 67° utrinque longius decurrentia
433
398 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen). Plagiochila,
basi postica ampliata caulem superantia sæpe recurva nuda, in plano
oblongo-trigona basi amplissima apice 6 plo angustiora, margine antico
substricto superne remote 4-5 dentato dentibus brevibus validis oblique
porrectis postico e basi rotundata stricto, medio supero 5 dentato dentibus
parvis remotis, apice truncato-bispinoso, spinis divergentibus validis
breviuseulis. Folia ramulina duplo angustiora semiovata, basi postica
minus ampliata, medio supero utrinque irregulariter spinoso, spinis validis
oblique porrectis plus minus approximatis apice 2 vel 3 spinoso. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27x36 u, trigonis magnis acutis. Folia flor. caulinis
multo majora ovato-oblonga, poslice magis ampliata inferne nuda, superne
irregulariter dentata vel subspinosa, dentibus validioribus. Per. obovata
valde inflala ore rotundato regulariter spinoso, spinis brevibus angustis
curvatulis.
Hab. Kilimandscharo (Volkens): Usambara, Lutindi (Lichusch).
Die ursprünglich beschriebene Pflanze vom Kilimandscharo ist eine
alpine Form, niedrig und dicht auch unregelmässig verzweigt. Die
Lutindi Pflanze weicht im Habitus wesentlich ab, ist aber sonst völlig
mit jener übereinstimmend.
474. Plagiochila Engleriana St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895,
p. 310. Na
Sterilis magna et robusia fusco-olivacea inferne brunneola dense intri-
catim cæspitosa longe procumbens vel pendula. Caulis ad 12 cm. longus
fuscus validus tenax longe furcatus, furcis ad 5 cm. longis late diver-
gentibus. Folia caulina vix 3 mm. longa imbricata, apicibus liberis,
oblique patula, angulo 58° postice breviter-antice longissime decurrentia,
ala angusta abrupte desinente folio sublongiore, basi poslica ampliata
caulem superantia cristala vel late recurva, ambitu ovato-trigona 1. e. basi
amplissima apice fere #plo angustiora, margine antico stricto nudo,
postico e basi rotundata stricto 4 dentato, apice oblique truncato bi-triden-
tato, dentibus ubique validis brevibus acutis. Folia ramulina parum
angusliora margine postico apiceque magis dentatis. Cellulæ irregulares,
apice 18 y vel majores, trigonis magnis, basales 18 X 54 u trigonis
magnis nodulosis interdum confluentibus. Amphigastria magna, varie
laciniala, laciniis longis, longe acuminatis spe lortis.
Hab. Usambara (Holst).
475. P. effusa St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895, p. 310.
Dioica, mediocris, gracilis, rigida et fragillima, olivacea vel flavo-
brunneola, dense cæspitosa. .Gaulis ad 6 cm. longus tenuis. fuscus. et
rigidus, oplime furcatim ramosus superne ramis accedentibus intercala-
43
Plagiochila. FRANZ STEPHANL. SPECIES HEPATICARUM. 399
ribus effuse pluriramosus. Folia parva, 1,6 mm. longa, ubique æquimagna.
imbricata apieibus liberis, oblique patula, angulo 67° utrinque anguste et
longissime decurrentia, postice ampliata caulem tegentia, interdum cris-
tata, vulgo recurvula, oblongo-trigona, basi amplissima, apice normaliter
triplo angustiora, marginibus nudis, antico substricto postico e basi
rotundata stricto interdum sub apice unidentato, apice ipso oblique trun-
cato, normaliter tridentato, sæpe late emarginato-bidentulo, dentibus
ubique parvis acutis. Cellulæ parvæ, apicales 13 y, trigonis subnullis,
basales 13x27 y, trigonis magnis aculis. Folia floralia caulinis simillima,
bası postica dentala. Perianthia (sterilia) ore oblique truncatlo dense
spinoso, spinis breviusculis angustis.
Hab. Usambara (Holst).
476. Plagiochila mauritiana Nees in Ldbg. Moher: Plag. 1844,
p. 43.
Syn. : P. Ruienbergü G. Abh. naturw. von Bremen, Vol. VII, p. 338.
Do: mediocris, rigidiuscula, olivacea. Caulis ad 5 cm. longus, validus
fuscus, pauciramosus. Folia vix 3 mm. longa, conferta, dense imbricata,
apicibus liberis, subrecte patula, angulo 80°, plano-disticha, basi postica
ampliata, in cristam nudam arcte conniventia, utrinque breviter decur-
rentia, ambitu ovato-trigona, marginibus æqualiter leniterque arcuatis
substrictis integerrimis, apice normaliter truncalo-bidentulo interdum
altero dente deficiente apiculato vel integerrimo obtusato. Cellulæ apicales
27 y trigonis magnis acutis, basales 26x45 y trigonis maximis truncalis.
Folia floralia caulinis majora, intima oblongo-ovata apice emarginato-
biloba, lobis marginibusque remote denticulatis. Perianthia (sterilia) ore
rotundato grosse spinoso, spinis inæqualibus, al, lobuliformibus
iterum spinosis; alam haud vidi.
Hab. Insula Maurice Marie, Rodrigue): wo (Ruten-
berg). Hesse
Var. angustifolia SI. n. var.
Flavicans, caulis longissimus (ad 23 cm.) subsimplex ; folia parum
longiora el angustiora, quoad configurationem atque structuram cellu-
larum simillima. Sterilis.
Hab. Insula San Thome (Quintas).
477. P. armata St. Hedwigia 1891, p. 211.
Sterilis major robusta flavo-virens laxe cæspitosa, corticola. Caulis ad
7. em. longus strictus fuscus et durus, pauciramosus, ramis longis simpli-
cibus effuse patulis. Folia caulina vix 3 mm. longa dense imbricata
oblique patula angulo 67° antice longe decurrentia (ala abrupte desinente
435
360 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2me sen.). Plagiochila.
ibidemque spinulosa) postice breviter inserta, plano-disticha, postice
ampliata alte cristata in plano optime anguste conica i. e. basi amplissima
apice 5plo angustiora margine antico e basi bene sinuata substricto
superne remote denticulato, postico e basi angulatim rotundala stricto
superne valide dentato inferne dense spinoso, spinis angustis validis recte
patulis versus basin maximis interdum duplicatis sæpe hamalis, apice
truncato 3-4 dentato dentibus validis acutis. Cellulæ apicales 18 36 y
trigonis magnis nodulosis, basales 18 5% y. trigonis magnis truncatis.
Hab. Kamerun, Bomana (Dusén).
478. Plagiochila triangularis St. in Engler, Bot. Jahrh.,
Vol. 8, p. 82.
Dioica mediocris humilis rigidiuscula brunnea dense cæspitosa, corti-
cola. Caulis ad 4 cm. longus tenuis, fuscus et rigidus, vage pauciramosus.
Folia caulina 2,5 mm. longa imbricata apicibus liberis, subrecte patula
antice decurrentia, basi -postica breviter inserta ibidemque ampliata
alteque cristata, in plano oblongo-trigona, basi amplissima apice sub 4 plo
angustiora, margine antico leviter sinuato regulariter denticulato, dentibus
brevibus remotiusculis, basalibus subsetaceis, superis validioribus, mar-
gine postico e basi rotundata substricto longe dentato-spinoso, spinis
remotiusculs acutis inferis magis approximalis longioribus et magis irre-
gularibus recte patulis, apice recte vel oblique truncato paueispinoso
spinis angustis divergentibus vel oblique porrectis. Folia ramulina
breviora basi postica minus ampliata similiter armata. Cellulæ apicales
18 y. basales 18 X 36 y trigonis magnis vel maximis. Folia flor. caulinis
vix diversa validius spinosa. Per. longe exserta, compressa oblonga ore
truncato irregulariter denseque dentato-spinoso, spinis validis longius-
eulis strietis vel curvatis. AndrϾcia mediana, bracteis ad 12 jugis superne
recurvis denticulatis.
. Hah. San Thomé (Moller, Quintas); Kamerun (Dusen).
(à suivre.)
436
361
LISTE
DES
PLANTES CONNUES DU SIAM
PAR
Frédéric N. WILLIAMS
(Suite.)
153. Globba Keithii Ridl. 1. c., p. 9%. — Banglaphan, in bamboojungle
(Dr. Keith).
15%. Globba montana Ridl. I. c., p. 92. — Kedah Peak, and near the
waterfall.
155. Globba panicoides Miq. — Langkawi Islands (Curtis, n. 2642). Native
name, « Haliya hutan » (wild ginger).
156. Globba pendula Roxb. — Kedah Peak, by the cascade (Ridl.; I. c.).
The name of « pendula » is a bad one, as the stout panicle is stiffly erect.
157. Globba Schomburgkii Hook. f. — Anhin, in the province of Bat-
tambong (Schomburgk, n. 255), and waste places near Bangkok (n. 306).
158. Globba versicolor Smith. — Island of Junk Seylan (Kænig).
159. Globba violacea Ridl. 1. c., p. 97. — Mt. Inas, on the ridge separa-
ting Siam from British Malaya (L. Wray, n. 4164).
Fam. 20. MARANTACEÆ
160. Donax arundastrum Lour. (1790). — Canals near Bangkok, 1859
(Schomburgk, n. 130), Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 46). Bangtaphan
(Dr. Keith). F K C. V, p. 20 (« Clinogyne grandis »), Siamese name, « Bem-
ban ayer ». Eu
Syn. Phrynium dichotomum Roxb. (1810); Clinogyne dichotoma Salisb.
(1812); Maranta grandis Mig. (1860).
161. Actoplanes Ridleyi K. Schum., Marantaceæ, p. 35 (8 Jul. la —
Bangtaphan (Dr. Keith). Siamese name, « Bemban ».
Syn. Clinogyne grandis Baker in Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 258; Donax
grandis Ridl. in Journ. Roy. Asiat. Straits Br., 1899, p. 176.
162. Phrynium capitatum W.— FKC. V, p. 270.
163. Stachyphrynium minus K. Schum., Marantaceæ, p. 48 (8 Jul. 1902).
— Koh Chang (J. Schmidt, n. 689, n. 714d).
- Syn. Phrynium minus K. Schum., in F K C. V, p. 270 (1 Jul. 1902). The
new genus founded on this pe was thus: published one week later, accor-
ding to dates.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 4, 31 mars 1904. 24
362 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Mt SÉR.). (18)
Ord. ‘Orchidales.
Fam. 21. BURMANNIACEÆ
164. Burmannia candida var. cerulea Hook. f. Fl De Ind. V, p. 665
(1888). — West coast of Upper Siam, 1882 (Murton, n. 24).
Fam. 22. ORCHIDACEÆ
Subfam. Diandre.
165. Apostasia Lobbii Reichb. f. — F K C. I, p.13.
166. Apostasia nuda Brown. — Kedah Peak (Ridl. in Journ. Linn. Soc.
XXXI, p. 415 [1896]). Malay names, « Pulampas Budak», and « Kinching
‘Pelandok ». Flowers usually white (colored yellow by Wallich).
167. Cypripedilum barbatum Lindl. — Kedah Peak (Murton, Cat. Bot.
‘Gard. Singapore, 1879, p. 33: Ridl. 1. e., p. 41%).
168. Cypripedilum bellatulum Reichb. f. in Gard. Chron. 1888, I,
p. 645, et var. Godefroyi. — Kedah (Ridl.).
169. Cypripedilum niveum Reichb. f. --- Langkawi Islands (Murton, Cat.
‘Bot. Gard. Singapore, 1879, p. 40; Hook. f.1. e.. p. 171).
170. Paphiopedilum Appletonianum Rolfe in Orchid. Rev. IV, p. 364
(4896). — Introduced from Siam in 1890 (see also IE Orchidaceæ Pleo-
nandræ, p. 79 [März 1903]).
Var. Poyntzianum Pfitzer |. c. — Introduced from Siam in 1894.
Syn. Cypripedium Poyntzianum O’Brien, in Gard. ton 1894, I, p. 36 et in
Orchid. Rev. II, p. 54 (1894).
171. Paphiopedilum callosum Pfizer in Engl., Jahrb. XIX, p. 40 (1894),
et Orchidaceæ-Pleonandræ, p. 92 (März 1903). — Introduced from Siam in
1884, by Von Regnier.
_ Var. Schmidtianum Pfitzer Orchidaceæ-Pleonandræ. p. 92. — Chang Island.
Syn. Cypripedium Schmidtianum Kränzl. n. sp. in FK C. I, p. 42.
172. Paphiopedilum exul Kerchove Liv. Orch., p. 478 (1894).
Imported from Tonka, in Siam, by Sander, in 1892. Specimens from Siam in
flower in the Orchid House, Kew Gardens, May 1903.
Syn. Cypripedium insigne var. ezul Ridl., in Gard. Chron. 1891, Il, p. 92.
Subfam. Honandre.
AA. Basitonæ.
Trib. OPHRYDEÆ
173. Habenaria carnea N. E. Brown in Gard, Chron. 1891, II, p. 729,
f. 105, et id. 1892. II, p. 300. — Langkawi Island (Curtis).
(19) F. N, WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 363
Var. concolor Ridl. in Journ. Linn. Soc. XX XIE, p. 412 (4896). — Tonka,
Lower Siam. x
174. Habenaria glaucescens Ridl. !. c. — Langkawi Isles, 1894 (Curtis).
175. Habenaria goodyeroides D. Don. — Angkor, 1875 (Lebeuf, n. 616).
176. Habenaria Lindleyana Steud. — Siam (drawing by Finlayson in
Herb. Kew; see also Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 140, and Ridl. in Journ.
Linn. Soc. XXXII, p. 410).
177. Habenaria lucida Lindl. — Angkor, 1875 (Lebeuf, n. 645).
178. Habenaria monticola Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 443
(1896). — Kedah Peak, at 900 metres.
179. Habenaria tentaculata Reichb. f. — Upper Siam (ex Hemsley in
Journ. Linn. Soc. XXXVI, p. 63 [Jan. 1903]).
Syn. Glossula tentaculata Lindl. (ex Hemsley 1. c.).
BB. Acrotonæ.
a. Acranthæ.
x, Convoluiæ.
* Continentes.
Trib. NEOTTIE&
Subtrib. Pogonioideæ.
180. Corysanthes picta Lindl. — In moss on Kedah Peak, at 1200 metres
(Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 407).
181. Pogonia punctata Blume. — Teruto, Langkawi Islands (Curtis ex
Ridl. 1. c., p. 408).
182. Cryptostylis arachnites Blume. — Kedah Peak (Ridl. 1. c., p. 407).
Malay name « Bunga Bangkong. »
183. Stereosandra pendula Kränzl. in FKC. I, p. 11. — Among
withered leaves.
184. Lecanorchis malaccensis Ridl. in Transact. Linn. Soc. ser. 2, III,
p. 377, t. 65 (1893). — Dry woods on Kedah Peak.
Subtrib. Vanilloideæ.
185. Galeola hydra Reichb. f. — Bangtaphan (Dr. Keith, ex Ridl. in Journ.
Linn. Soc. XXXI, p. 395 [1896]).
Subtrib. Gastrodioidee.
186. Didymoplexis pallens Griff. — Dry woods on Kedah Peak (Ridl. in
Journ. Linn. Soc. XXX, p. 408 [1896}); F K C, I, p. 12.
Subtrib. Physuroidew.
187. Cystorchis variegata Blume. — Kedah Peak (Ridl. 1. c., p. 399).
364 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m® Sée.). (20)
188. Anœctochilus Reinwardtii Blume. — Kedah Peak (Ridl., 1. c.,
p- 406). F K C. I, p. 12.
189. Cheirostylis montana Blume. — F K C. I, p. 12.
190. Hetæria oblongifolia Blume. — F K C. I, p. 12.
Subtrib. Tropidioideæ.
191. Tropidia squamata Blume. — Kedah Peak (Ridley, n. 5129, in
Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 397 [1896]).
** Articulatæ.
Trib. CoLLasıez Williams.
192. Nephelaphyllum tenuiflorum Blume. — Damp woods on the top of
Kedah Peak (Ridl., 1. c., p. 314).
Trib. ÜcELOGYNE&
193. Coelogyne angustifolia Ridl.. I. c., p. 322. — Langkawi Islands
(Curtis).
194. Coelogyne pachybulbon Ridl., I. c., p. 32%. — Pungah, 1894
(Curtis).
195. Cœlogyne prasina Ridl.. I. c., p. 326. — Kedalı Peak, 900-1200
metres (n. 5131).
196. Pholidota imbricata Lindl. — Langkawi Islands (Curtis ex Ridl.,
l. c., p. 328), Bangtaphan (Dr. Keith), and Tonka.
197. Platyclinis linearis Ridl., I. c., p. 230. — Kedah Peak, at 900-1200
metres, forming large masses on the ground.
ß. Duplicatæ.
Trib. LIPARIDEÆ
498. Microstylis calophylla Reichb. f. — Tonka district, 1893 (Ridl. in
Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 220 |1896)).
199. Microstylis congesta Reichb. f. — Angkor (Lebeuf). Malay name,
« Sigqundol Hutan. »
200. Microstylis macrochila Rolfe in Kew Bull. 1895, p. 6. — Siam
(Curtis). Flowers larger than in any other species of the genus. The specimens
in Herb. Kew. were cultivated in the gardens of Mr. S. T. Lawrence, Burford.
201. Microstylis prasina Ridl. 1. c., p. 223. — Tonka district, 1893.
202. Liparis acutissima Reichb. f. — Angkor Than (Lebeuf).
203. Liparis disticha Lindl. — Rocks and bushes in the limestone dis-
tricts of the Langkawi Islands (Curtis); F K C. I, p. 6.
20%. Liparis elegans Lindl. — Kwala Malacca in the Langkawi Islands
(Curtis). Kedah Peak, on the mainland opposite (Ridl. in Journ. Linn. Soc.
(21) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 365
XXXI, p. 228), at 900 metres. The commonest species of the genus in the
Malay Peninsula.
205. Liparis ferruginea Lindl. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. V,
p. 696).
206. Liparis lacerata Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXII, p. 284 (1886). —
On trees in dense jungle on Mt. Rayah, Kedah (Curtis ex Ridl. in Journ. Linn.
Soc. XXXII, p. 227 [1896]). First recorded from Borneo, and not known else-
where than in these two localities.
207. Liparis Maingayi Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 226 (Nov.
1896). — Kedah Peak, on vertical rock-faces, constanily wet.
Syn. Mierostylis Maingayt Hook. f. Ie. Plant. 1826.
By Engler and Prantl (Natürl. Pflanzenf.) Stichorchis is kept up as a sepa-
rate genus distinct from Liparis. Other authors also keep them separate. The
few species mentioned above are for convenience, however, given as under
Liparis.
208. Oberonia iridifolia var. brevifolia Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 676
(Dee. 1888). — F K C. I, p. 6.
Trib. Porysracuyezæ Williams.
209. Polystachya Siamensis Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXI, p. 343
(1896). — Pungah (C. Curtis).
210. Bromheadia palustris Lindl. — Kedah Peak, and Legeh, at Tomoh
(Ridl., 1. c.).
211. Bromheadia rupestris Ridl., |. c., p. 344. — Kedah Peak, at 900
melres.
Trib. Ponocau ex
212. Podochilus acicularis Hook. f. F1. Brit. Ind. VI, p. 82 (Dec. 1890),
et Ie. Plant. 2147. — Damp rocks on Kedah Peak (Ridi., |. c., p. 386).
213. Podochilus lucescens Blume. — Abundant on Mt. Rayah, in Kedah
province, at 750 metres (Curtis, n. 2559).
21%. Podochilus microphyllus Lindi. — Common ou mossy trees and
rocks of Kedah Peak (Ridl., 1. e.).
215. Appendicula bifaria Lindl. — Mt. Rayah, in Kedah province, al 750
metres (Curtis ex Ridl.).
216. Appendicula muricata Teysm. el Binn. — Kedah Peak, at 900
metres (Ridl., 1. c., p. 392).
Trib. GLouerez Williams.
217. Arundina Cantleyi Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 858 (Apr. 1890). —
Kedah Peak (Ridl. |. e., p. 332).
366 © BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2% SER.). (22)
» 218. Arundina sinensis Blume. — Precipitous rocks of Kedah Peak (Ridl.
1. c., p. 331).
‘219. Agrostophyllum Khasianum Griff. — F K C. I, p. 9.
220. Ceratostylis gracilis Blume. — Kedah Peak, at 1200 metres (Ridl. in
Journ. Linn. Soc. XXXI, p. 308 [1896]).
b. Pleuranthæ.
» Convolutæ.
* Homoblasta..
Trib. PHAIEÆ
221. Calanthe biloba var. obtusata Par. et Reichb. f. — FKC.T, p. 10.
. 222. Calanthe rubens Ridl. in Gard. Chron. 1890, I. p. 576.-— Langkawi
Islands (Curtis). See also Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 195.
223. Tainia Maingayi Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p.-822 (Apr. 1890). —
Kedah Peak (Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 316).
224. Tainia speciosa Blume. — Kedah Peak, at 900 metres (Ridl., 1. c.).
225. Plocoglottis Javanica Blume. — Damp thick woods, on Kedah Peak
on 319)
996. Plocoglottis porphyrophylia Ridl. in Trans. im: Soc. ser. 2, Il,
p. 368 (1893). — Coast of Kedah. _
227. Spathoglottis aurea Lind!. — Kedah Peak (Ridl. in Journ. Linn.
Soc. XXXII, p. 312).
Syn. Spathoglottis Wrayi Hook. f. Fl. Brit. Ind. NEID: 813.
228. Spathoglottis Handingiana Par. et Reichb. f. — Rocks on es
kawi Islands (Curtis ex Ridl., 1. c., p. 312).
229. Spathoglottis plicata Blume. — Tomoh, in .the Legeh district of
Patani province (Machado ex Ridl., l. c., p. 311). Malay name, « Poko Lumbah
Tikus ».
Trib. CYRTOPODIEÆ
230. Geodorum citrinum Jacks. — On small islands (Siamese) north of
the Langkawi group (Curtis ex Ridl., 1. e., p. 335). SZ.
231. Geodorum purpureum Brown (forma alba). — Island of. Hujong
Duri, north of the Langkawi group (Curtis ex Ridl., 1. c., p. 335). £
232. Eulophia graminea Lindl. — Sandy spots on the coast of Coak, one
of the smaller of the Langkawi Islands (Curtis ex Ridl., L. c., p. 332). F K C. I,
p- 10. |
233. Eulophia Keithii Ridl., |. c., p. 333. — In masses at the roots of
trees at Bangtaphan (Dr. Keith). Langkawi Islands (Curtis).
(23) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU: SIAM. 367
8 Duplicatæ.
* Sympodiales.
Trib. DEXDROBIEZ
234. Dendrobium abietinum Ridi., |. e:; p.-252. — Mt. Jerai at 1200
metres, and Mt. Rayah (Curtis). Di MOIS
235. Dendrobium acerosum Lindi. — Bangtaphan (Dr. Keith ex Ridl.,
l. c., p. 251). |
236. Dendrobium aggregatum Roxb. — Chantabun (Dr. Keith ex Ridl.,
l. e.. p. 264). Pungah (Curtis), Sain-Terré, 4892 (Prince Henri d’Orleans ex
Finet in Bull. Soc. Bot. France, 1899, p. 414). AE
237. Dendrobium albicolor Ridl., |. c., p. 250. — rt (Curtis).
- 238. Dendrobium anceps Swartz. — F K C. I, p.
239. Dendrobium atropurpureum Mig. — Singgora and Pungah (Curtis
ex Ridl., 1. c., p. 246,-also Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 724).
240. Deadrobium atrorubens Ridl.. !. c., p. 247. — Kedah Peak, al 900
metres (n. 5140).
241. Dendrobium cruentum Reichb. f. — Toukah CE ex Ridl., 1.
p. 26%, and Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 736).
242. Dendrobium crumenatum Swartz. — Yan in Kedalı ea
p. 254), Bangtaphan (Dr. Kal), See also Hook. f. Brit. Ind. V, p. 729. Nat
name, « Bunga Angin ».
213. Dendrobium dixanthum Reichh. f. — FK C., p. 7. See also Hook.
f. El. Brit. Ind. V, p. 746. Fran
34%. Dendrobium Draconis Reichb. f. — Siam (ex Hook: f., 1. ©
p. 722). ARRET SR
245. Dendrodium Eoum Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII Ay 261 (Nov.
1896). — Kopah, 1894 (Curtis). : DEAR
216. Dendrobium eulophotum Lindl. — Teruto, Langkawi Islands ge
tis ex Ridl., 1. e., p. 245). Fa
- 247. Dendrodium Farmeri Lindl. — Pungah (Curtis ex Ridl., 1. e.,
p. 264). &
248. Dendrobium Findlayanum Par. et Reichb. f. — On the rocks of the
higher parts of the mountain. range separating Burma from Siam (J. Findlay;
1868). See Veitch, Man. Orchid. III, p. 43 (1888). 5
249. Dendrobium geminatum Lindl. — Kedah Peak (Ridl., C., P- 233;
and Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 713).
250. Dendrobium Hughii Reichb. f. — Kedah Peak, at 900-1200 metres
(Baxall ex Ridl., 1. c., p. 263).
251. Dendrobium inconcinnum Ridl., 1. c.. p. 255. — On trees near thé
village of Pungah (Curtis).
368 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mMe SÉR.). (24)
252. Dendrobium Keithii Ridl.. 1. c., p. 247. — Bangtaphan (Dr. Keith).
Pungah (Curtis).
253. Dendrobium Kelsalli Ridl., 1. c., p. 237. — Kedah Peak, Mt. Jerai.
First found in the state of Selangor by Lieutenant Kelsall.
‘ 254. Dendrobium Kunstleri Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 714 (Apr. 1890).
— Ghirbee (Curtis ex Ridl., 1. c., p. 239).
. 2505. Dendrobium lamellatum Lindl. — Lower Siam, south of Tenasse-
rim (Ridl., I. e., p. 262).
..256. Dendrobium Leonis Reichh. — Yan in Kedah N RE DS
p. 248).
257. Dendrobium lituiflorum Lindl. — C bantabun (Dr. Keith ex Ridl.,
l. e., p. 264).
258. Dendrobium Lobbii Ton et Binn. — Kedah Peak, at 1200 metres
(Ridl.).
259. Dendrobium pallens Ridl., l. e., p. 241. — Bangkok.
260. Dendrobium palpebræ ind — F KC. L p. 7.
261. Dendrobium pendulum Roxb. — Gulf of Siam (Murton Cat. Bot.
Gard. Singapore, 1879, p. 33, « Dendrobium crassinode »). Siam (Hook. f. Fl.
Brit. Ind. V, p. 741).
262. Dendrobium revolutum Lindl. — Kedah Peak, at 900 metres (Ridl.,
l. e., p. 256).
263. Dendrobium sanguinolentum Lindl. — Kedah Peak, at. 900 metres
(Ridl., 1. e., p. 262).
264. Dendrobium Schmidtianum Kränzl. in F K C. I, p. 7.
265. Dendrobium serra Lind. — F K C. I, p. 6.
266. Dendrobium suavissimum Reichb. f. — F K C. I, p. 7.
- 267. Dendrobium trinervium Ridl.. 1. e., p. 242. — Pungah (Curtis).
268. Dendrobium virescens Ridl., I. c., p. 259. — Tomoh, in the Legeh
district of Patani province (A. Machado ex Ridl., |. e., p. 260).
269. Dendrobium viridulum Ridl., |. e., p. 259. — Pungah (Curtis),
. 270. Eria albido-tomentosa Lindl. — Langkawi Islands (Curtis). Tonka,
and Kedah Peak (BRidl., 1. e., p. 301).
+ 274. Eria bractescens Lindl. — Langkawi Islands (Curtis). Song Song
Island, to the south of the Langkawi group (Ridl., 1. c., p. 293).
372. Eria densa Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXI, p. 281, et XXXII,
p. 290 (1896). — Kedah Peak.
273. Eria ferox Blume. — On rocks and trees of Kedah Peak, at 1200
metres (Bidl.. |. c., p. 305).
274. Eria floribunda Lindi. — Kedah Peak (Ridl., I. c., p. 290). See also
Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 792.
275. Eria lanata Griff. — F K C. I, p. 9.
(25) F. N. WILLIAMS, LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 369
‘276. Eria lorifolia Ridl., |. c., p. 296. — Kedah Peak, at 1200 metres.
277. Eria meirax N. E. Brown. — Rock faces on Kedah Peak (Ridl.; 1. e.,
p. 306).
278. Eria nummularia Kränzl. in F K C. I, p. 9.
279. Eria nutans Lindl. — Kedah Peak (Ridl., 1. c., p. 300).
280. Eria ornata Lindl. — Pungah (Curtis ex Ridl., 1. c., p. 302).
281. Eria poculata Ridl., 1. c., p. 305. — Both epiphytic and terrestrial
on Kedah Peak, at 900 metres.
282. Eria pulchella Lindl. — Kedah Peak (Ridl., 1. e., p. 303). Native
names, « Para Chinduai » and « Sakat Bigus ».
283. Eria semiconnata Kränzl. in F K C. p. 8.
284. Eria stricta Lindl. — Siam (ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. V, p. 794).
285. Eria velutina Lindl. — Teruto, Langkawi Islands (Curtis). F K C. I,
p- 9.
286. Phreatia listrophora Ridl., 1. c., p. 307. — Mt. Rayah, Kedah Peak
(Curtis).
Trib. BucBoPuYLLEÆ
(= Bolbophylleæ Engl.)
287. Cirrhopetalum longissimum Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII,
p. 280 (1896). — Pungah (Curtis).
288. Cirrhopetalum mundulum Bull, Hort. Cat. 1891, p. 3 (exempl. exs.
n. 234). — Cultivated iu the Glasnevin Botanic Gardens, near Dublin, from spe-
cimens collected in the Siamese portion of the Shan States.
289. Cirrhopetalum planibulbe Ridi. in Transact. Linn. Soc. ser. 2, III,
p. 364 (1893). — Yan in Kedah; growing on Durian trees. A very curious little
plant, distinguished from all others by the pseudo-bulbs Iying flat on the very
slender stems, which thus traverse them for their whole length and are adnate
to them.
290. Bulbophyllum densiflorum Rolfe in Kew Bull. 1892, p. 139, et
ibid. 1895, p. 7. — E. Siam.
291. Bulbophyllum hispidum Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXH, p. 268
(1896). — A dense dark wood of low trees on the summit of Kedah Peak, at
1200 metres.
292. Bulbophyllum lilacinum Ridl., !. c., p. 276. — Lower Siam (Curtis).
Kedah Peak (Ridl.).
293. Bulbophyllum Lobbii var. Siamense Reichb. f. (sp.) in Gard. Chron.
41867, p. 572. — Siam, 1886 (in Herb. Kew.).
294. Bulbophyllum longiflorum Ridl., I. c., p. 268. — Kedah Peak, at
900 metres.
370 BULLETIN ‘DE L’HERBIER BOISSIER (2ne SER.) (26)
295. Bulbophyllum monanthos Ridl., 1. e., p. 271. — Kasum Road, in
the Pungah district (Curtis). 5 Ne
296. Bulbophyllum pedicellatum Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXT;
p. 278, t. 13 (1896). — Pungah (Curtis).
297. Bulbophyllum roseum Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 276
(1896). — Pungah (Curtis).
: 298. Bulbophyllum stella Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXI, p. 277 (1896).
— Woods ou Kedah Peak.
299. Bulbophyllum tridentatum Kränzl. in F K C. I, p. 8.
300. Dendrochilum album Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXI, p. 987
(1896). — Pungah (Curtis). j
:Trıb. THELASIÆ
(or Thelasinæ Pfilz.)
301. Thelasis conne Blume. — Teruto, Langkawi Islands, 1881 (Curtis,
n. 1672).
Trib. CyMBDIEXÆ
302. Grammatophyllum 'speciosum Blume. — Kedah Peak, at 900
metres. This is the largest of all known Orchids. Specimens in Penang and Sin-
gapore Gardens measure twelve metres in circumference (Ridley).
.-303. Cymbidium aloifolium Swartz. — FKC.-I, p. 10.
. Var. pubescens Lindl. (sp.); Ridl., 1. c., p. 332 (1896). — Langkawi Islands
(Curtis). Bangtaphan (Dr. Keith). Coah, in Langkawi Islands, 1892 (Curtis, n
2812). Mumgye, in the Siamese portion of the Shan States, 1888 (N. Manders,
m. 92). 2
30%. Cymbidium tigrinum Hook. f. in Bot. Mag. t. 5457, et in Fl. Brit.
Ind. VI, p. 10. —- On the Siamese frontier, close to the Burmese boundary, at
900 metres, 1886 (Gen. Berkeley).
Trib. THECOSTELE&
= Thec nz Pfitz.).
305. Thecsktele maculosa Ridl. in Transact. Linn. Soc. 2, HI, p. 374
(1895). —:Yan in Kedah. :
* * Monopodiales.
Trib: AERIDEX
_ 306. Renanthera coccinea Lour. — F K C. I, p. 10.
(27) F. N. -WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 371
- 307. Luisia brachystachys Blume. — On trees by the river at Ghirbee
(Curtis). Langkawi Islands (Curtis). F K C, p. 10. :
308. Luisia teretifolia Blume. — Bangtaphan (Dr: Keith).
309. Stauropsis giganteus Benth. ex Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 27. —
On rocks of the Langkawi Islands; on the island of Rendong off the coast of
Lower Siam: and at Tonka and Pungah, on.the coast of the peninsula
(Curtis). SE
310. Phalænopsis alboviolacea Ridl. in Transact. Linn. Soc. 2, II,
p. 373 (1893). — Langkawi Islands (Curtis). It has the smallest flowers of any
species in the genus. i
311. Phalænopsis cornu-cervi Blume el Reichb. f. — Bangtaphan
(Dr. Keith).
312. Phalænopsis esmeralda Reich. f. — Langkawi Islands (Curtis).
Setul in Kedah province (Dr. Ellis).
- 313. Phalænopsis fuscata Reichb. f. — Lower Siam.
314. Phalænopsis Regnieriana Reichb. f. in Gard. Chron. 1887, II,
p. 746. — Lower Siam.
315. Doritis pulcherrima Lindl. — Lower Siam (ex Hook. f. Fl. Brit.
Ind. VI, p. 31).
316. Sarcanthus bracteatus Ridl. in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 370
(1896). — Ghirbee, Lower Siam (Curtis).
317. Sarcanthus sacculatus Ridl., l. e., p. 368. — Langkawi Islands
(Curtis, n. 2560).
318. Saccolabium fissum Ridl., I. e., p. 361. — Langkawi Islands
(Curtis).
319. Saccolabium flaveolum Ridl., 1. e., p. 360. — Kedah Peak, 1893
(Curtis). ER pes
320. Saccolabium luisifolium Ridl., I. c., p. 360 — Pungah (Curtis).
321. Saccolabium miniatum Lindl. — Langkawi Islands (Curtis).
323. Saccolabium miserum Ridl., I. e., p. 359. — Langkawi Islands
(Curtis). sale
-. 323. Saccolabium ochraceum Lindi. — FKC. I, p. 11.
324. Saccolabium peperomioides Kränzl. in F K C. I, be 11.
325. Vanda lilacina Teysm. et Binn. — Siam.
326. Vanda teres Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 48. — Tonka (Ridl. in Komm
Linn. Soc. XXXII, p. 556 (1896).
327. a multiflorum Roxb. — Bangtaphan (Dr. Keith). Tonka
(Ridl., ».P.2926). ;
Var. roseum Williams. — Langkawi lands (= Aerides affine var. roseum
Murton Cat. Bot. Gard. Singapore, 1879, p, 38).
328. Aerides odoratum Lour. — Langkawi Islands (Curtis). Yan in
372 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (28)
Kedah, and the island of Song Song, off the coast of Kedah (Ridl., 1. c.,
p- 376).
329. Sarcochilus birtulus Hook. f. Ice. Plant. 2121, et Fl. Brit. Ind. VI,
pe 39. — F K C. I, p. 10.
330. Sarcochilus leucarachne Williams. — Pungah (Curtis).
Syn. Thrixspermum leucarachne Ridl., 1. e., p. 379.
331. Sarcochilus major Williams. — Kedah Peak.
Syn. Adenoneos major Ridl., 1. c., p. 350.
332. Sarcochilus Scortechinii Hook. f. Fl. Brit. Ind. VI, p. 40. — Kedah
Peak (Ridl., I. c., p. 379).
333. Ascochilus Siamensis Ridi., |. e., p. 375. — On the bole of a tree in
jungle, near Bangtaphan (Dr. Keith).
' 33%. Rhynchostylis retusa Blume. — Lower Siam (Curtis ex Ridl., 1. c.,
p. 356).
335. Trichoglottis retusa Blume. — Island of Rendong, off the west
coast of Lower Siam (Ridl.,1. e., p. 356).
336. Trichoglottis tetraceras Ridl., |. c., p. 356. — Goa Chirita, Lang-
kawi Islands (Curtis, n. 2817).
337. Staurochilus fasciatus Ridl., 1. c., p. 351. — Teruto, Langkawi
Islands (Curtis). Rendong Island, and Tonka (Ridl.).
Ord. Helobiales.
Fam. 23. BUTOMACEE
338. Limnocharis flava var. indica Buchenau, Butomaceæ, p. 9 (1903).
— Bangkok (Zimmermann, 1900).
Fam. 24. HYDROCHARITACEÆ
339. Halophila decipiens Ostfd. in F K C. V, p. 260.
340. Halophila ovata Gaud. — F K C. V, p. 260 (« H. ovalis
Hook. f. »).
341. Enalus Koenigii Rich. — W. coast of Lower Siam (Beccari).
(A suivre.)
373
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE
PAR
Mme Olga FEDTSCHENKO et M. Boris FEDTSCHENKO
(Suite.)
CAMPANULACEÆ
603. Campanula sibirica L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le 8 juin,
en fl.
Region des steppes : aux environs de Simphéropol, le 13 juin, fl.
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, fl.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fl.
604. Campanula Trachelium L.
Vers. du nord : Skelia, le 31 juillet, en fleurs.
Côte merid. : Monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl.
605. Campanula rapunculoides L.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, en boutons.
606. Campanula bononiensis L.
Reg. des steppes : entre Karassou-basar et Zouïa, le 25 juillet, fl.
Vers. du nord : vallée de Katcha, entre Tolle et Katchikalene, le 27 juillet, fl. ;
Taouchane-basar, le 1% juillet, fi. ; Karassou-bachi près de Karassou-basar, le
24 juillet, fl. ; Skelia ; le 30 juillet, fl.
. Côte mérid. : Oriande, le 4er juillet, fl.
607. Specularia hybrida (L.) A. DC.
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
374 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (90)
ERICACEÆ
608. Arbutus Andrachne 1.
Côte merid. : Oriande, le 1er jurllet.
PYROLACEÆ
609. Pyrola secunda I.
Côle mérid. : entre la cataracte Outchane-sou et Ai-Pelri, le 2 juillet, fr.
610. Pyrola chlorantha Swartz.
Côte mérid. : entre la cataracte Ouichane-son et Ai-Petri, le 2 juillet, fr.
PRIMULACEÆ
611. Anagallis arvensis L.
var. phœnicea (Schreb.) Led.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin, fl. et fr. : Taouchane-basar, le 1% juillet,
fr. et fl.
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, fleurs.
Côte mérid. : Alouchta, le 11 juillet, en fruits.
var. cœrulea (Schreb.) Led.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fl. et fr. et
jardin Worontzoff, le 6 juin, fl. ; Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. et fr.
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin.
612. Androsace villosa L.
La Iaila : sur des rochers, le 29 avril 1899, en fleurs (Arsénieff). — Ai Petri,
le 2 juillet, fl. ; Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
613. Androsace maxima L.
‚Vers. du nord : entre Tolle et Katchikalöne, le 8 juin, fr.; Tiberti, le
7 juin, fr.
Env. de Sébastopol : steppe sur la route à Baidary, le 5 avril 1900, en fl.
(Ars.).
(91) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. (975
614. Primula acaulis Jacq.
Vers. du nord : Tavel, bois de chênes, le 13 juin, fr. ; station Tchatal-kaïa, le
25 juin, fr. — Près de la Porte de Baïdar, 1895, en fl. (Arsénieff).
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin, fr.; monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fr.
615. Primula officinalis Jacq.
var. macrocalyx (Bce) Koch.
Côte mérid. : monastère Kosma Démiane, le 7 juillet, fruits,
616. Lysimachia vulgaris L.
Vers. du nord : Karassou-bachi près de Karassou-basar, le 24 juillet, fl.
617. Lyssimachia punctata L.
var. verticillata (M. B.) Boiss.
Vers. du nord : Taouchane basar, le 14 juillet, fl. ; Skelia, le 31 juillet ; Porte
de Baïdar, le 27 juin, fl.
EBENACEÆ
618. Diospyros Lotus L.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 19 juin, en fi.
OLEACEÆ
619. Ligustrum vulgare [.
Vers. du nord: montagnes calcaires aux bords de la Katcha, près de Tiberti,
le 7 juin, fl.
Côte mérid. : Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet, fr.
Env. de Sebastopol : monastère St-Georges, le 49 juin, fl.
620. Syringa vulgaris L.
Côte mérid. : dans une forêt dans la vallée de-Laspi,-le 28 juin (quasi spont.).
621. Fraxinus excelsior L.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff à Simpheropol, le 6 juin, fr.
376 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SÉR.). (92)
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin.
Soudak, montagne Altchak-Kaïa, le 21 juillet.
622. Fraxinus parviflora Lam.
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin ; Aidanil, le 5 juillet.
623. Fraxinus oxycarpa W.
Côte merid. : entre la Porte de Baidar et Chitane Merdvène, le 26 juin, fruits.
JASMINEÆ
624. Jasminum fruticans L.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
Côte mérid.: Alouchta, le 13 juillet, fr. ; Soudak, montagne Altchak-kaïa, le
21 juillet, fr.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 19 juin, fl. ; Balaklawa, le
20 juin, fl. ; ruines de Khersones, le 22 juin, fl.
APOCYNACEÆ
625. Vinca major L.
Sébastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin (an spont. ?).
Côte mérid. : Oriande, le 4er juillet (an spont. ?). — Aloupka, 1895, fl. le 15
mars 1899, le 15-20 avr. 1897, fl. (Arsenieff).
626. Vinca herbacea W. K.
Reg. des steppes : steppe aux environs de Bakhtchissaraï, le 9 mars en fl. (Ars.)
Aux environs de Simphéropol, le 15-17 avril 1897, en fleurs (Tsébrikoff).
Vers. du nord : montagnes calcaires aux bords de la Katcha près du village
Tiberti, le 7 juin.
ASCLEPIADEÆ
627. Vincetoxicum nigrum (L.) Mœnch.
Vers. du nord : Tiberli, le 9 juin, fl.; Tavel, le 43 juin, fl.
Côte merid. : monastère. Kosma-Démiane, le 7 juillet, fl.
(93) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 377
628. Vincetoxicum officinale Mench.
Reg. des steppes : montagne Petrovskaïa à Simphéropol, le 5 juin fl.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl. ; Porte de Baidar, le 26 juin, fl.
Côte mérid. ; pres de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet, fl.; Tcha-
tyrdag, le 9 juillet, fi.
629. Vincetoxicum medium Decaisne.
fl. atro-purpureo.
Vers. du nord : Porte de Baidar, le 26 juin, fl.
La Iaila : Ain-Petri, le 2 juillet, 1.
il. viridescenti..
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fi.
630. Cynanchum acutum L.
Reg. des steppes : Djankoï, le 15 juillet, il.
Côte mérid. Alouchta, au bord de la mer, le 13 juillet, ff.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fl.
GENTIANEÆ
631. Erythræa ramosissima Pers.
(= Erythræa pulchella Fries.).
Vers. du nord : entre Skélia et Ourkousta, le fer août, fl.
Côle mérid. ; Alouchta, le 13 juillet, fl.; entre Alouchta et le village Kor-
bekly. le 9 juillet, fl.; Tehatyrdag, le 9 juillet, fl. — Miskhor, le 16 août, fl.
(Arsénieff).
Soudak, montagne Alichak-kaïa, le 24 juillet, fl.
632. Erythræa Centaurium Pers.
Côle merid. : entre Magaratch et Nikita, en fl. (Faléeff).
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, en fleurs.
633. Erythræa spicata (L.) Pers.
Côte mérid. : Soudak, le 20 juillet, en fleurs.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n°0 &, 31 mars 190%.
25
378 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2% SER.). (94)
634. Gentiana amarella L.
La lala : Tchatyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
635. Gentiana cruciata L.
La Iaila : Tehatyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
Vers. du nord : Skelia, le 31 juillet, en fleurs.
CONVOLVULACEÆ
636. Convolvulus Calverti Boiss.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin, fl. ; Tiberti, le 7 juin, fl. ; Tolle, le 6 juin, fl.
637. Convolvulus holosericeus M. B.
Entre Sébastopol et le monastère St-Georges et près du monastère même, le
19 juin, en fl. ; Balaklawa, le 20 juin, en fl.
638. Convolvulus Cantabrica L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin, fl. ; Tiberti, les 7 et 44 juin, fl ; Skélia. le 31 juillet, fl.
Env. de Sébastopol: monastère St-Georges, le 19 juin, fl.; Balaklawa, le
20 juin, fl.
Côte mérid. : Oriande, le 1er juillet, fl. ; Alouchta, le 11 juillet, fr.
Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet, fr.
639. Convolvulus lineatus L.
Reg. des steppes : Simpheropol, envirous de la ville, le 43 juin, en fl. et mon-
tagne Petrovskaïa, les 5 et 45 juin en fl. ; Biiouk-Onlar, le 46 juin, fl. ; Siwache,
le 4 juin, fl.
Vers. du nord : Tiberli, le 9 juin, en fleurs.
640. Convolvulus Scammonia L.
Côte merid. : Entre la Porte de Baidar et Chailane Merdvène, le 26 juin, en fl.
641. Convolvulus arvensis L.
Reg. des steppes : Biiouk Onlar, le 46 juin, fl. : Djankoi, le 15 juillet, fl.
Env. de Sébastopol : ruines de Khersones, le 22 juin, en fl.
(95) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSGHENKO. FLORE DE LA CRIMER, 379
642. Calystegia sepium (L.) R. Br.
Vers. du nord: Tiberti, le 9 juin, en fleurs.
Côle merid. : Aloupka, le 4er juillet, en fleurs.
643. Calystegia silvatica Choisy.
(= Convolvulus silvatica W. et K.)
Crimée : Ouskoute, le 27 juillet 1846, en fleurs (Iliina ?).
CUSCUTEÆ
644. Cuscuta planiflora Ten.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, entre Tolle et Katchikalene, le
8 juin, en fl., sur Thymus serpyllum L.; dans la vallée de Katcha, les 26 et 27
juillet, sur Sideritis montana ; près de la Porte de Baïdar, le 28 juin, en boutons,
sur Thymus serpyllum.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, en fleurs, sur Jasminum fruticans 1,
Caucalis daucordes L., Lathyrus saxatilis (Vent.) Vis. etc.
Soudak, le 20 juillet, en fl., sur Asperula galioides M. B. et le 22 juillet.
645. Cuscuta europæa L.
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet, fl. sur Poterium Sanguisorba L. et Teu-
erium Chamædrys L. ; Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.; Ourkousta, le 4er août,
en fl., sur Sambucus Ebulus L. ; Taouchane basar, le 14 juillet, en fl.
Var.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, en fl., sur Sambucus Ebulus L.
646. Cuscuta monogyna Vahl.
Vers. du nord: vallée de Katcha, entre Toll& et Katchikalène, le 27 juillet,
sur Prunus Mahaleb L.
BORRAGINEÆ
647. Tournefortia Arguzia (L.) R. et Sch.
Reg. des steppes : Station Siwache, le 4 juin, fleurs.
648. Heliotropium europæum L.
var. Stevenianum Andrz.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, eñtre Tollé et Katchi-kalène, le
380 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SÉR.). (96)
8 juin, fl. ; station Bakhtchissaraï, le 41 juin, fl. et fr. ; dans la même localité
en 4861 (Alexis Fedtschenko).
Env. de Sébaslopol : cimetière Bratskoïé, le 23 juin, fl., et boulevard Historique
à Sébastopol, le 48 juin, fl.
Côte mérid. : entre la Porte de Baidar et Chaïtane Merdvène, le 26 juin, fl.
Soudak, le 20 juillet, fleurs et fruits.
649. Heliotropium Eichwaldi Steudel.
Côte mérid. : Alouchta, les 41 et 12 juillet, fl.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fl. et fr. et montagne Altchak-kaia,
le 24 juillet, fl. et fr.
650. Cerinthe minor L.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoft, le 6 juin, fl. et fr.
651. Anchusa sp.
Vers. du nord : vallée de Josafate, le 10 juin, fl.
652. Anchusa ochroleuca M. B. fl. violaceo
(= Anchusa lepiophylla auct. an R. Sch. ?)
Reg. des steppes : environs de Simphéropol, le 43 juin, fl. et jardin Worontzoff,
le 6 juin, fl. ; entre Karassou-basar et Zouïa, le 25 juillet, fl. et jeunes fr. — Sim-
phéropol, 1897, en fl. (Tsebrikoff).
Vers. du nord : vallée de Kalcha entre Toll& et Katchikalöne, le 8 juin, fl. ;
Tiberti, le 9 juin, fl. ; entre Theodosie et Stary Krym, le 49 juillet, fr.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 49 juin, fl.
Soudak, le 23 juillet, fl.
653. Anchusa italica Reiz.
Env. de Sébastopol : monaslere St-Georges, le 49 juin, fl.
Cöte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïlane-Merdvène, le 26 juin, fl.
654. Anchusa stylosa M. B.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, entre Tolle et Katchikalène, le
8 juin, fl. et fr.; Tiberli, le 7 juin, fl. station Bakhlchissarai, le 41 juin, fl.
etfr.
Env. de Sébaslopol : ruines de Khersonès, le 22 juin, fl. et fr.
(97) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. ELORE DE LA CRIMÉE. 984
655. Anchusa arvensis (L.) M. B.
— Lycopsis arvensis L.)
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fl. ; station
Biiouk-Onlar, le 46 juin. fl. et fr. ; station Dshankoï, le 15 juillet, fr.
Vers. du nord : station Bakhtchissaraï, le 44 juin, fl.
656. Nonnea pulla (L.) DC.
(== Nonnea taurica Led.)
Reg. das steppes : jardin Worontzoff à Simpheropol, le 6 juin, fl. et fr. et
environs de la ville, le 13 juin, fl. et fr. ; station Biiouk-Onlar, le 46 juin,
fl. et fr.
Env. de Sebastopol ; monastère St-Georges, le 49 juin, fl. et fr.
697. Symphytum Tauricum Willd.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fi.
Vers. du nord : Station Bakhtchissaraï, le 41 juin, fl. ; Tiberti, le 9 juin, fi.
Côte mérid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, en fleurs. — Aloupka, le 15-20 avril
1897, en fleurs (Arsenieff).
658. Onosma echioides fi.
Reg. des steppes : Station Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. ; station Dshankoi, le
15 juillet, fr.
659. Onosma polyphyllum Led.
Vers. du nord: dans la vallée de Kaicha, entre Toil&e et Katchikalène, le
8 juin, boutons.
Côte mérid. : Aloupka, les 15-20 avril 1897, en fleurs (Ars£nieff).
Soudak, le 20 juillet, en fleurs.
660. Onosma stellulatum W. K.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff, le 6 juin, en fl., et montagne Petrovskaia
à Simphéropol, le 5 juin, en fl. ; environs de Simphéropol, le 43 juin, en fl.
Sébastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin, en fleurs.
var. angustifolia Boiss.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 49 juin, fl.
382 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉB.). (98)
661. Echium rubrum Jacq.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin, fl. ; Tavel, le 43 juin, fl.
662. Echium italicum L.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fl.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 19 juin, fl.
665. Echium vulgare L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fl.
Vers. du nord : entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet, fl.
Sébastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin, en fl.
664. Lithospermum arvense 1.
Côte merid.: Aloupka, printemps 1895, en fl. (Arsenieff) ; forêt entre Miskhor
et Ai-Todor, le 7 avril 1900, en fl. (Arsénieff).
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, fruits. — Steppe aux environs de
Sébastopol, sur la route à Baidary, le 5 avril 1900, en fl. (Arsénieff).
665. Lithospermum officinale L.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff à Simphéropol, le 6 juin, fl. et fr.
Vers. du nord : vallée de Katcha, le 26 juillet, fr. mûrs ; Porte de Baidar, le
27 juin, fl. et fr. mûrs.
666. Lithospermum purpureo-coeruleum 1.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin, fl. et fr. ; Porte de Baïdar, le 26 juin, fl.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin, plante sèche, fruits mûrs.
Eno. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 49 juin ; Balaklawa, le 20 juin.
667. Myosotis silvatica Hoffm.
Côte merid.: Aï-Todor, le 7 avril 1900, fl. (Arsenieff).
668. Myosotis alpestris Schm.
La Taïla : Ai-Petri, le 2 juillet fl. et fr.
Gôte mérid. : Tehatyrdag, le 9 juillet, fl. et fr.
669. Myosotis intermedia Link ?
Vers. du nord : Tavel, le 143 juin, fl. et fr.
(99) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 389
La laila:: Porte de Baidar, le 28 juin, fl. et fr.
Côte merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fl. et fr.
670. Myosotis hispida Schlecht.
Côte mérid. : Aloupka, 1895, en fleurs (Arsenieff).
671. Rochelia stellulata Rchb.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fruits.
Vers. du nord: Tchoufoute-kalé, le 10 juillet, fr.
672. Echinospermum Lappula (L.) Lehm.
Reg. des steppes : Simpheropol, montagne Petrovskaïa, le 15 juin, fl. et fr.
673. Echinospermum barbatum (M. B.) Lehm.
Vers. du nord : Tolle, le 6 juin, fl. : Tiberti, le 7 juin, fl.; entre Tolle et
Katchikalene, le 8 juin, fl.
Côte mérid. : Alouchla, le 13 juillet, en fruits.
Env. de Sebastopol : Balaklawa, le 20 juin, fl. et fr.
674. Echinospermum patulum Lehm.
Reg. des steppes : montagnes Petrovskaia à Simphéropol, les 5 et 15 juin, fr.
Sivache, le & juin, fr. ; Dshankoi, le 15 juillet, fr.
675. Cynoglossum officinale L.
Vers. du nord: Tchoufoute-kalé, le 10 juin, en fleurs.
676. Cynoglossum pictum Ait.
Sébastopol, Boulevard Historique, le 18 juin, fl. ; Balaklawa, le 20 juin, fl. et fr.
Vers. du nord : entre Tolle et Katchikalène, le 8 juin, fl. et fr.
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fr.
677. Asperugo procumbens I.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fr.
Côte merid. : Siméis, versant de la montagne Kochka, le 8 avril 1900, fl. et fr.
(Arsénieff).
384 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20 SER.). (100)
SOLANACEÆ
678. Solanum rostratum Dun.
Notre plante difiere du type (qui a des fleurs jaunes) par ses fleurs bleues ;
pourtant la grandeur des fleurs, le style courbé, les feuilles ovoides ne permettent
pas de la rapporter à S. heterodoxuin Dun., qui a de plus petites fleurs, le style
droit et des feuilles triangulaires. Elle est native d'Amérique où elle se rencontre
au Texas, au Mexique, dans les montagnes Rocheuses et au Missouri, et a sans
doute été importée en Crimée par des vaisseaux.
Théodosie, au bord de la mer, le 17 juillet, fleurs et fruits.
679. Solanum nigrum L.
Vers. du nord: Station Bakhtchissaraï, le 11 juin, il. et fr.
680. Solanum dulcamara |.
Côte merid.: Alouchta, le 43 juillet, fleurs.
Vers. du sud : Karassou-bachi près de Karassou-basar, le 24 juillet.
681. Physalis Alkekengi L.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Woron{zoff, le 6 juin, en fleurs.
Vers. du nord : dans les jardins à Tolle, le 27 juillet, fr. ; Tiberti, le 44 juin, fl.
Côte mérid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet, fl. et fr.
682. Lycium barbarum 1.
Reg. des steppes : montagne Petrovskaia à Simphéropol, les 5 et 15 juin, fl.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fl.
683. Atropa Belladonna I..
Vers. du nord : Baidary, le 25 juin, en fleurs.
J? 9
684. Datura Stramonium |.
Vers. du nord : près de la station Bakhtchissaraï, le 11 juin, en fl.
685. Hyoscyamus niger |.
Côte merid.: Alouchta, le 13 juillet. en fleurs.
(101) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 385
SCROPHULARIACEE
686. Verbascum thapsiforme Schrad,
Côte merid.: Alouchta, le 13 juillet, fl. ; entre Alouchta et le monastère
Kosma-Démiane, le 7 juillet, en fleurs.
687. Verbascum phlomoides L.
Reg. des steppes : près de la station Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. près de la
station Dshankoï, le 45 juillet.
Vers. du nord : station Bakhtchissarai,.le 11 juin; entre Théodosie et
Stary Krym, le 19 juillet; entre Slary Krym et Klbouzly, le 19 juillet;
Karassou-bachi près de Karassou-basar, le 2% juillet, fl.
688. Verbascum spectabile M. B.
Gôte merid. : entre Outchane-sou et Aï-Petri, le 2 juillet, fl. et fr. — Près de
Ialta, le 13 mai 4901, fl. (Tranzschel). — Monastère Kosma Démiane (Ars.).
La Iaila : Ai-Petri, le 2 juillet, fl.
689. Verbascum Blattaria L.
Versant du nord : Skelia, le 31 juillet 4893, fr.
Côte merid.: Jalta, le 27 juillet 489%, N. et fr.
090. Verbascum pinnatifidum Vahl.
Göte merid.: Alouchta, le 14 juillet, fr.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fr.
691. Verbascum gnaphalodes M. B.
Côle mérid. : lalta, le 27 juillet 1894, fl.
692. Verbascum orientale M. B.
Reg. des steppes : montagne Pelrovskaia à Simphéropol, le 45 juin, fl.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaitane-Merdvene, le 26 juin, fi. ;
Tehatyrdag, le 9 juillet, fl.
693. Verbascum pyramidatum M. B.
Côte mérid. : Massandra, le ker juillet, fl. et le 3 juillet, fr. — Miskhor, le
41 août, fl. (Arsénieff).
386 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). _ (402)
694. Verbascum sp.
Vers. du nord : Mangoup kaïé, le 29 juillet.
695. Verbascum phoeniceum IL.
Reg. des steppes : station Sivache, le % juin, fl.
696. Celsia orientalis L.
Côte merid. : entre la Porte de Baidar et Chaitane Merdrène, le 26 juin, fl.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fr. ; Balaklawa, le 20 juin, fr.
697. Linaria Elatine (L.) Mill.
Vers. du nord: Skélia, les 30 et 31 juillet, fi. et fr.
Côte merid.: Entre Alouchta et le village Korbeklv, le 9 juillet, fl. -
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juin, fi.
698. Linaria vulgaris Mill.
Vers. du nord: dans la vallée de Kaicha. entre Tolle et Katchi-kalene, le
27 juillet, fr. et fl. $
699. Linaria simplex DC.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
700. Linaria genistæfolia (L.) Mill.
Reg. des steppes : Biiouk Onlar, le 16 Juin, fi.
Vers. du nord: dans la valiée de Katcha, entre T'oilé et Katchi-kalène, le
8 juin, fl. ; Tehatal-kaia, le 25 juin, fl. et fr.
Soudak, le 20 juillet, fr.
Côte mérid. : entre Alouchta et Taouchane-basar, le 14 juillet, fl.
701. Linaria minor (L.) Desf.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaitane Merdvène, le 26 juin, fr.
Entre Soudak et Novy Svète, le 22 juillet, fr.
702. Antirrhinum orontium |.
Côte mérid. : alta, juin 1901, fl. (Tranzschel).
703. Antirrhinum majus L.
Côte mérid. : Aloupka, le 4er juillet, fl.
(103) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 387
704. Scrophularia Scopolii Hoppe.
Côte merid. : monastère Kosma Demiane. le 7 juillet, fr. et fl.
705. Scrophularia alata Gilih.
Vers. du nord : pres du moulin à Skelia, le 30 juillet, fl.
Göte merid. Tehatyrdag, le 24 juin 1844 (Iliina ?).
706. Scrophularia variegata M. B.
var. rupestris Boiss.
(= S. rupestris M. B.)
Vers. du nord: Ak-kaïa pres de Karassou-bazar, le 24 juillet, fr.
Côte mérid. : entre la Porte de Baidar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin. fl. et fr.
La leila : Aï-Petri, le 2 juillet, fl. et fr.
707. Scrophularia canine |.
Vers. du nord: dans la vallée de Kaicha, entre Tollé et Kaichi-kalene, ie
8 juin, fl. et le 27 juillet. fr. : Taouchane-basar, le 44 juillet, fr. : entre Our-
kousta et lenissala, le fer août, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin. tl.
708. Veronica Anagallis 1.
Vers. du nord: Skélia, le 31 juillet, fr. : Taouchane-basar, le 4% juillet, fi.
et fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fl. et fr.
Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 24 juillet, fl. et fe.
709. Veronica peduncularis M. B.
{V. umbrosa M. B.)
Vers. du nord : bois de hetres entre Chaitane-Merdvene et Skélia, le 26 juin. fr.
Côte merid.: Aï-Petri, le 26 avril 1904 (Tranzchel).
710. Veronica orientalis M. B.
: Reg. des sleppes : montagne Peirovskaia à Simpheropol, le 5 juin. — Aux
environs de Simpheropol le 15-17 avrit 1897, en fl. (Tsebrikoff).
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha. entre Tolié et Keichikatine le
388 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (210° SER.). (104)
8 juin, fl. et jeunes fr. ; Tiberti, le 7 juin, fl. et jeunes fr. : vallée de Jossafate,
le 40 juin, À. ; station Alma, le 6 juin, fl. et fr.
Env. de Sébastopol : monastère St-Georges, le 19 juin, fr. Balaklawa, le
20 juin, fr.
Côle mérid. : Tehatyrdag, le 9-juillet, fleurs.
La Taïla : Aï-Petri, le 2 juillet, f. — Même localité. le 26 avril 1904, fl.
(Tranzschel).
711. Veronica chamzdrys !.
La Iaila: Ai Petri, le 2 juillet, il. — Même localité, ie 26 avril 1901, fl.
(Tranzchel).
Göte merid. : Monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet ; Tehatyrdag, le 9 juillet,
il. — Aloupka. le 15-20 avril 1897, en fleurs (Arsenielli.
712. Veronica Teucrium !.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, entre Tolle et Katchi-kalöne, le
8 juin, fl. et fr. ; Tavel, le 13 juin. fl. ; Skelia, le 30 juillet, fr.
713. Veronica austriaca |..
Vers. du nord: entre Stary Krym et Elbouziv, le 19 juillet, fr.
714. Veronica officinalis 1.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, le
26 juin, fl.
745. Veronica gentianoides Vahl.
Vers. du nord : Tehatyrdag, le 9 juillet. tr.
La laila : Aï-Petri, le 2 juillet, fr.
716. Veronica serpyllifolia 1.
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, ir.
717. Veronica spicata |..
Reg. des steppes: aux environs de Simphéropol, le 13 juin, fl.
Vers. du nord ; Tavel, le 43 juin, fl., Skélia, le 50 juillet, fr.
748. Veronica incana |.
La Iaila : Tehatyrdag, le 9 juillet 4893, premières fleurs. — Même localité, le
31 juillet 4904, en fl. (Tranzschel).
(A suivre.)
389
SOCIETE BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte remdu des seances
PAR
Gustave BEAUVERD
274 séance. — Lundi 14 mars 419304. — Ouverte à
8 h. ‘/2 dans la Salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
site, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 273me séance est adopté après modification;
M. ie Dr A.-Maurice Boubier fait remarquer que le titre de «.. périodiques
botamiques se trouvant à Genève» doit être remplacé par celui de :
«... périodiques scientifiques biologiques, elc. »
La candidature de M. Fredericks, portée à l’ordre du jour, est adoptée
à l'unanimité; en outre, le comité propose de nommer membre corres-
pondant M. le Dr Emile Hassler. récemment reparli pour le Paraguay. —
Adopté à l’unanimite. — M. le Président annonce pour le prochain orére
du jour la candidature présentée par MM. Lendner et Viret de M. Rouge,
cand. ès sciences.
Les publications suivantes soni déposées sur le bureau :
AUTRICHE : Annalen des k. k. naturhist. Hofmusenins, vol. HI fase. %,
IV fasc. 1 et XI fasc. 1-2 (manquaient à la collection); HONGRIE : Magyar
bolanikat Lapok I, Nos 14-12 (1905); RUSSIE : Bulletin du Club alpin de
Crimée, Nos 11-12 (1905); SUISSE : Bericht. Schw. bot. Gesellschaft,
vol. XI (1903); Bull. Herb. Boiss., vol. IV, ne 3 (mars 190%); Bull. Soc.
Vaud. Sc. nat. (déc. 1903).
L'assistance donne un préavis favorable au projet d’herborisation au
Pont-de-St-Clair, près Annecy. que M. Beauverd espère pouvoir diriger le
vendredi ie avril prochain; la commission des herborisations avisera en
temps utile,
M. Casimir de Candolle, inscrit à l’ordre du jour pour une commü-
nication, s’est fait excuser pour cause de maladie.
M. le D" A.-Maurice Boubier annonce que le Catalogue avance d’une
manière tout à fait satisfaisante: il ne reste plus que deux bibliothèques
publiques à dépouiller pour permettre d’en commencer la publication. La
crainte d’un double emploi avec l’œuvre analogue entreprise à Zurich
pour la Suisse entière se irouve dénuée de fondement. ce catalogue ne
donnant que des renseignements très incomplets sur les bibliothèques
scientifiques genevoises.
DE L’ABUS DES PÉRIODIQUES SCIENTIFIQUES. — M. le D Maurice
Boubier désirerait provoquer une discussion sur celte question et. dans
ce but, nous donne lecture d’un élégant article dû à sa plume et publié
tout récemment dans la Suisse Universitaire de mars 1904. L’auteur de
390 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (143)
ce travail envisage les dangers de l'incroyable multiplicité des périodiques
scientifiques qui se publient de nos jours ! el pense que le moyen de
sortir de cette situation inquiétante serait de réduire le nombre des
périodiques ou tout au moins d’en enrayer la progression ascendante;
sans se dissimuler à quelles difficultés pourrait se heurter cetle réforme,
notre collègue propose de provoquer une réaction en « en appelant au
« bon sens et à une bonne volonté plus éclairée de tous ceux qui éditent
« un périodique ou qui seraient tentés d’en produire un nouveau. »
M. le Prof. Chodat, tout en félicitant M. Boubier pour son travail,
estime que la situation n'est pas aussi inquiélante qu’elle nous a été
représentée et déclare considérer la Bibliographie comme un des plus
beaux monuments de l’époque moderne. Il ya lieu, toutefois, de distin-
guer entre les périodiques proprement dits et les organes de socielés :
tandis que la multiplicite des premiers a contribué puissamment à deve-
lopper le goütl des sciences, la publication des seconds n'offre certaine-
ment pas toujours le même degré d'utilité. Néanmoins, ces derniers
répondent à un besoin dans une certaine mesure et, comme tels, ne
méritent pas d’être supprimés : l'amélioration que l’on pourrait désirer
de la Bibliographie actuelle serait de la voir mieux ordonnée et surtout
plus condensée; dans bien des cas, M. Chodat estime que les articles
pourraient être réduits des neuf dixiemes et préconise dans ce but le
« style télégraphique ».
M. Louis Viret est du mème avis que M. Chodat el propose, pour
éprouver la valeur des articles, d'exiger à la fin de chaque travail la
publication de son résumé : ce procédé aurait le double avantage 1° d’éco-
nomiser un temps précieux à Ceux qui peuvent se dispenser de la
lecture des questions de détail, et 2° d'éliminer les travaux nuls, leur seul
verbiage échappant à tout résumé pratique.
Me D° A. Rodrigue cile un cas ou la bibliographie d’un sujet biolo-
gique n'a pas même élé consultée par les auteurs qu’elle intéressait, el
M. Augustin de Canñolle dénonce comme particulièrement encombrants
pour la litterature les travaux qui tout en restant identiques sont publiés
presque simullanément sous des titres différents! — M. Gustave
Beauverd fail remarquer un autre inconvénient du cas signalé par
M. de Candolle : c’est celui où un auteur donne dans ces travaux des
diagnoses de plantes nouvelles en faisant suivre leurs noms de la mention
consacrée : « SpeC.» OU « var. nov.» ; ce qui est vrai pour le premier paru
de ces ouvrages ne l’est nécessairement pas pour les autres, et ceci peut
entrainer à des erreurs dans l'application du principe du droit de priorilé.
L'on ne saurait assez protester contre les abus de ce genre.
SPHAGNUM CYMBIFOLIUM L. FAIT-IL PARTIE DE LA FLORE
GENEVOISE ? — Sous ce titre, M. le Président donne lecture d’une très
intéressante lettre de M. William Barbey donnant des détails sur la
récente découverte d’une stalion de Sphagnuun cymbifolium L. sur terri-
toire français, à 200 mètres de la frontière genevoise (environs de
! Le Concilium bibliographicum de Zurich évalue à une moyenne de dix mille
les travaux zoologiques et pal6onlologiques publiés chaque année et M. Boubier
estime qu'il s’en publie autant en botanique et davanlage peut-être en sciences
médicales.
(144) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 394
Collex-Bossy). — Cette muscinée, répandue dans les tourbieres du Jura,
n’élait connue dans la plaine du Léman qu'aux marais de Lossy, versant
W. des Voirons, sur la molasse à lignites de l’aquilanien. Cette nouvelle
station conslilue en quelque sorte un jalon entre celles de Lossy et de la
Trélasse (près Saint-Cergues, la plus proche station jurassienne connue),
en même temps qu'elle rectifie une donnée de la carte géologique de
France (feuille Thonon) qui attribue aux alluvions glaciaires la nature du
terrain où prospère ce Sphagnum. — En recommandant de nouvelles
recherches pour découvrir le Sphagnum cymbifolium L. sur le banc de
molasse qui borne à l'Ouest les communes genevoises de Versoix et de
Collex-Bossy, M. William Barbey met en évidence les services que
rendrail à la floristique locale un catalogue eryplogamique complétant
celui que Reuter avait établi pour les phanérogames des environs de
Genève.
Ce vœu présenté à la Société est accueilli favorablement sauf pour ce
qui concerne le recensement des Algues, que M. Chodat estime lout à
fait inutile en raison du cosınopolilisme de ces végétaux. — D'ailleurs,
de nombreux malériaux ont été recueillis par ceux de nos collègues qui
s'occupent plus spécialement de cryplogamie. mais tous estiment qu’il
faudra beaucoup de temps encore avant de songer à publier le catalogue
désiré : seules les Characées genevoises et les Lichens paraissent avoir
élé traitées à fond par feu le professeur Müller Argoviensis.
M. Aug. Guinet confirme la détermination du Sphagnum trouvé par
M. Barbey et fait ressortir l'importance de cette découverte au point de
vue de la géographie botanique. — Des échantillons d’herbier provenant
de cetle station sont distribués à l’assistance.
NOTES MÉTÉOROLOGIQUES SUR LA FLORE DE GENÈVE —
M. Gustave Beauverd rappelle par quelques chıffres la température
extraordinairement constante de l'hiver que nous venons de traverser : les
minima absolus n’ont que rarement atteint — 5°, tandis que les maxima
des jours les moins froids indiquaient 48 à 10° dans la période
comprise du 10 novembre 1903 au 10 mars 1904; les écarts moyens
d’une journée variaient de —2° la nuit à 42 le jour, soit 4 degrés
seulement, tandis qu'ils atteignent fréquemment 15 à 20 degrés dans
l’espace de 24 heures durant les hivers ordinaires. La première gelée de
la saison a élé signalée le 20 octobre 1903 (—1° à 8 h. du matin) et le
jour le plus froid le 17 janvier 1904 (—5° pendant la nuit). La réper-
cussion d'une température aussi exceptionnelle sur la végétation de notre
contrée s’est traduite par des cas de floraison inusités en pareille saison;
la liste suivante, dressée d’après les faits observés le long de la route de
Lausanne (de Genève aux Jordils, près Chambésy), en donnera une idée :
1903. — Décembre, 9 : la plupart de nos haies sont encore vertes; le
Cornus sanquineus est en fleurs depuis octo-
bre; les Ligustrum vulgare et Sumbucus nigra
conserveront leurs feuilles tout l’hiver.
» » . 48: floraison de l’Erophilu verna au pied des murs
de la route de Lausanne!
190%. — Janvier, 5 : chute des dernières feuilles du Mürier aux
Jordils.
- 392 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ue SER.). (145)
4904. — Janvier, 6 : floraison du Clematis cirrhosa (Baléares) et du
Rosa bracteata (Chine) rustiques aux Jordils.
» » 41 : dernières fleurs du Lonicera sempervirens (Amé-
rique du Nord). aux Jordils.
» » 41:foraison en plein air du Choisya ternata
(Mexique!) aux Jordils.
12 : Primula officinalis en fleurs dans un pré de
Chambesy.
» » 1%: récolle de jeunes feuilles de Sureau et de Lilas
au bord du lac; floraison des Viuca major,
Linaria cymbalaria, Fumaria oflicinalis et
Cardamine hirsuta.
» » 22: les fleurs de différents Rosiers ont persiste jus-
qu'à ce jour.
» » 26 : floraison du Romarin offieinal.
» Février, 12 : Tussilago Furfara (route de Lausanne).
» » 15: Galanthus nivalis el Helleborus niger (La Pier-
riere).
D » 23: Coruus Mas (au bord du lac, Jordils).
» » 25: Ranuneulus acris dans un pré de Chambésv
(Mie Huguenin).
» » 27: Viola odorata et Jasminum nudicaule aux Jordils.
» Mars, 2: Pulmonaria obscura et Corydalis cava, Cham-
besy (Mlle Huguenin).
» » 8: Audromeda Japonica aux Jordils; Scilla bifolia,
(route de Lausanne).
» » 14: Rhododendron Dauricum aux Jordils.
En outre Primula acaulis a fleuri sans dis-
continuer depuis le mois d'octobre.
M. H. Romieux a observé dans sa propriété ja floraison de l’Adonis
Amourensis dès le 8 février, et M. Ed. Bertrand présente une belle
fleur d’{ris stylosa provenant d’une campagne de Bellerive (Genève).
LE GUI ET LE SAPIN ROUGE. — M. le professeur Chodat allire
Valtenlion des botanistes herborisants sur la présence du Gui sur le Sapin
rouge (Abies excelsu) : au cours d’une récente herborisalion aux lacs de
Silans el de Nantua (Ain). celte Loranthacée a élé signalée comme
abondante sur le Sapin blanc (Abies pectinata), landis que les Sapins
rouges en paraissaient exempts; M. Chodat se souvient cependant d’avoir
vu dans le Jura bernois des sapins rouges couverts de gui el demande,
dans un but d’études morphologiques à entreprendre. qu'on veuille bien
Jui signaler les cas analogues éventuels de notre région.
Apres une conrte discussion sur les. essences de notre flore (entre
autres le Pinus silvestris en Valais) atlaquees par le gui. la séance est
levée à 10 heures 49 assistants : MM. Aug. de Candolie. Penard, Romieux,
Beauverd. Viret. Ed. Bertrand. Boubier. Chodat. Frederiks. Guinet. Hauri,
Lendner, Ch.-Ed. Martin, Revaclier, Mile Rodrigue. MM. Rouge, Schmidely.
Subit el X.
Le secrétaire : Guslave BEAUVERD.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
Cryptogames et Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4x janvier 4902
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
: seul. et Bulletin.
SE SUISSERE 2 Ne 20 fr. 20 fr. 30 fr.
io zemenis " { Union postale ,.. 2». 25» 40 »
Pour lous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants. nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
Spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
raleur M. Franz Stephan.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur et à mesure de la publication de l’ou-
vrage. — Le ler volume (400 pages in-8) est en vente au prix de 30 fr.
et les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l’Herbier Boissier.
OR POSE TE ET D PT DATE
TE AFRICAN
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d’informer nos cor-
respondants que l'Herbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1903, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A.. Juno.
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
DE H, Scamz, à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont il reste
encore sept exemplaires renfermant de 102 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambézy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SGIENTIÆ MYCOLOGIGÆ UNIVERSAETS
Organ für die Gesammlinteressen der Mycologie. enthallend Original-Abhand-
lungen, Referale und kritische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgeyen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W_,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Be.lin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — imp. Romet, boulevard de ri.«ılDaldls, 46.
es
r
DE
KIIERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome IV. 1904.
N° 5.
Ce N° a paru le 80 avril 1904.
l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égar
Prix de l’Abonnement
ntrôlée,
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
D
Les abonnements sont reçus
AsT-HERBIER BROISSTIER
CHAMBÉZY (Suisse).
: PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | é 44, Carlstrasse.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suède et la Norvège. a
A
Ill.
RE AR
Dr A a er in ee a ee BE LE |
ES;
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 5. — MAI 1904.
Hermann Christ. — LOXSOMOPSIS COSTARI-
CENSIS NOV. GEN. ET SPEC. (Mit Tafel 1.).........
G&. Lindau. — ACANTHACEZÆ AMERICAN HI (fin).
Robert Keller. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
OSTSCHWEIZERISCHEN BROMBEEREN (Schluss)... ...
H. Solereder. — ZUR NÆHEREN KENNTNIS VON
POLYCARPÆ FILIFOLIA WEBB ED. CHRIST UND
ANDEREN KANARISCHEN POLYCARPÆA-ARTEN. ...
+ Joseph Freyn. — PLANTE EX ASIA MEDIA. Enu-
meralio plantarum in Turania a el. Sıntenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica.
transcaspica, lurkestanica, præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
menlum-) (Hortselzung folge), 20.2.2... 00
Casimir de Candolle. — L'HERBIER DE GASPARD
BAUHIN DÉTERMINÉ PAR A.P.DECANDOLLE {à suivre).
Robert Chodat el Émile Hassler. PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hassuer,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (site)... -..........
Renato Pampanini. — UNE CUNONIACÉE NOU-
VELLE DE LA NOUVEELE-CAELBDONIE. 7 00
- Gustave Beauverd. — SOCIÈTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 44 avril 1904.
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 7831 à
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
Praxcur 1. — Loxsomopsis Costaricensis nov. gen. el spec.
OBSERVATIONS
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2 SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 5.
LOXSOMOPSIS COSTARICENSIS OV. gen. BE SE.
(Typus in herb. CHRIST Basileæ.)
von
Dr H. CHRIST. Basel.
(Mit Tafel I.)
Keine Farnflanze hat das Interesse des Systemalikers stärker erregt,
als das rätselhafte Loxsoma Cunninghamü R. Br. aus dem nördlichen
Neuseeland.
Heute noch ist die Stellung dieser seltsamsten aller Farngestalten
eben so umstritten, als zur Zeit ihrer Entdeckung durch Allan Cun-
ningham, der sie zuerst als Davallia bezeichnete, während sie Harvey
zu Trichomanes zog (siehe Hooker spec. fil. I, 86), bis Robert Brown
sie als besonderes Genus unter dem parodox klingenden Namen auf-
stellte, den John Smith in seiner Historia filicum 416 also erklärt:
loxos oblique, soma band ; the oblique broad ring of the sporangium.
In der That stellt diese Pflanze im Aufbau und den morphologischen
wie anatomischen Merkmalen der vegetaliven Theile eine Davalliacee
dar, während der terminale Sorus eine sehr grosse Aehnlichkeit mit
dem von Trichomanes hat, indem ein unterständiges, glockenförmiges
Indusium und ein säulenförmiges Receptakel vorhanden ist, an welchem
Haare und Sporangien befestigt sind.
Eine ganz eigene, auf ganz andere Beziehungen weisende Bildung
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 D, 30 avril 1904. 26
394 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sn.) (2)
haben freilich die Sporangien. Sie haben einen geschlossenen, schief
verlaufenden Ring; er umfasst nicht das Sporangium in seinem grössten
Umfang, wie etwa Cyathea, sondern er liegt an der Basis einer seitlichen
Protuberanz des Sporangiums (siehe Bower Studies in the morpholopy
of the spore-producing members in Philos. Transact. Royal Soc. London,
Ser. B., vol. 192, Plate II, fig. 65). Dieser Ring hat nur in einem Drittheil
seiner Länge verstärkte Zellwände, im übrigen ist er aus dünnwandigen
Zellen gebildet. Er öffnet sich, ähnlich wie bei Gleichenia und den
Schizæaceæ durch einen senkrechten Schlitz vom Scheitel nach unten
(Bower cit. Plate II, fig. 66, p. 49). Kein Wunder, dass Bommer diese
singuläre, im Aufbau einer Davalliacee, im Sorus einem Trichomanes,
im Sporangium einer Gleichenia oder Schizza ähnliche Form zum
Repräsentanten einer besondern Ordnung : Loxsomaceæ erhob, eine
Stellung, die auch Bower (eod. p. 51) zu der seinigen macht.
Was die Deutung dieser Form so ungemein erschwert, ist ihre bis-
herige totale Isolierung. Läge nicht eine ganz vereinzelte Form, sondern
ein wenn auch beschränkter Formenkreis vor, so wäre es wohl leichter,
irgend einen deutlichen Anschluss an eine andere Gruppe zu finden,
d. h. auszumitteln, welche der mehrfachen Verwandtschaften die über-
wiegende ist.
Die Pflanze Neuseelands ist eine sehr constante, und ausser einer
Varietät mit grüner Unterseite des Blaties (der Typus, oder wenigstens
die zuerst bekannt gewordene Form hat blauweiss bereifte Unterseite:
Hooker spec. fil. 86) ohne jede Veränderlichkeit.
Bei dieser Sachlage wird jeder Farnkundige mein Erstaunen und
zugleich meine Freude ermessen können, als ich in einer Sendung von
Costa-Rica, die mir die Herren Carlos Werckle und Theod. Brune aus
Turrialba machten, unter No 279 eine als « Davalliacee» bezeichnete
grosse Pflanze fand, die auf den ersten Blick die für Loxsoma so höchst
charakteristische Combination einer Davalliacee durch den Aufbau, und
eines Trichomanes für den Sorus zeigle. Ich nenne sie
Loxsomopsis Costaricensis.
Von Loxsoma Cunninghamii unterscheidet sich habituell die Pflanze
durch etwa 3-fache Grösse, durch anliegende Behaarung der Unter-
flächen und durch paarige Fiedern, die an der Basis öhrchenartig
verwachsen sind, was dem Gesammtbild einen Anklang an Pteris
{3) H. CHRIST. LOXSOMOPSIS COSTARICENSIS NOV. GEN. ET SPEC. 395
incisa. Thunbg. giebt. An der Ansatzstelle der Fiedern ist die Spindel
verdickt, die bei den Farnen seltene Asymmetrie durch die Förderung
der vordern Fiedern zeigt sich hier in bedeutendem Grade. Die Textur
ist derb lederig.
Blattbasis, Stipes und Rhizom fehlen mir noch; ich zweifle aber nicht,
dass letzteres ein kriechendes, behaartes Rhizom sein wird.
Was nun den Sorus betrifft, so ist seine Stellung wie bei Loxsoma
terminal an den seitlichen Zähnen des Blattrandes, am Ende der zum
Rande verlaufenden Nervchen. Während aber bei Loxsoma die Sori so
ziemlich in der Richtung der Blattfläche stehen, sind sie hier schief
zurückgebogen nach innen, gegen die Spindel hin.
Das Indusium ist dem von Loxsoma ganz gleich. Es ist eine frei aus
dem Nervenende sich erhebende dünne glockig-cylindrische Hülle,
gelblich, etwas schimmernd, aus einfachen 3 bis 6 eckigen Zellen, die
oben horizontal abgeschnitten ist und keine Spur von Zweitheiligkeit
an der Mündung zeigt. Aus dem Grunde des Indusiums erhebt sich die
durch ihre Dicke auffallende cylindrische Säule (Receptaculum, colu-
mella), welche bis zu dessen Mündung oder auch darüber hinaus reicht,
und über die Mündung ragt siets ein Büschel von Sporangien, mit
Haaren gemischt, empor. Sparongien und Haare, welche aus einfacher
Zellreihe bestehen und an der Spitze nicht verdickt sind, sind der
ganzen Länge der Säule angewachsen.
Bis dahin besteht — man wird es mir zugeben — kein Grund, die
Costa Rica-Pflanze mit dem Genus Loxsoma nicht zu vereinigen. Nun
aber das Sporangium.
Da ist nichts von der Aehnlichkeit mit Schizæa oder Gleichenia zu
sehen, wie wir dies oben für Loxsoma feststellten. Es ist vielmehr das
Polypodiaceen-Sporangium, mit einem Ring, der vertical von der Basis
des Sporangiums zum Scheitel und von diesem wieder zur Basis sich
hinzieht, und zwar in einem etwas gewundenen Verlauf und die Dehis-
cenz ist die quere, horizontale der Polypodiaceen. Allein es ist nicht
der unvollständige Ring der Davalliaceen, der etwa im letzteren Drittel
seines Verlaufs nach der Basis aufhört, sondern es ist ein geschlossener,
vollständiger Ring, wie ihn die Cyatheaceæ zeigen.
Und erst noch weist er eine Besonderheit auf : er ist nicht aus gleich-
arligen, verstärkten Zellen gebildet, sondern es schaltet sich seitlich
nach der Basis hin eine Gruppe dünnwandiger Zellen, etwa 8 an der
Zahl, ein, in deren Bereich die Spalte der Dehiscenz fällt. Loxsoma hat
einen Ring, den man fast einen oblitterirenden nennen könnie, indem
396 ; BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
die zarlen Zellen gegenüber den slarkwandigen den grössern Raum
einnehmen. Endlich ist das Sporangium kurz gestielt, ohne den in der
Regel langen Stiel der Polypodiaceen. Also ein «normaleres » Sporangium
als bei Loxsoma, immerhin aber eher mit dem der Cyatheaceæ, als mit
dem der Davalliacee zu vergleichen, und durch die zartwandige Zell-
gruppe singulär.
Wir dürfen also annehmen, dass durch unsere neue Pflanze eine
bisher nicht bestehende Brücke gegeben ist zwischen Loxsoma und den
Polypodiaceæ, in so fern als unsere Loxsomopsis, die in Aufbau und
Sorusmerkmalen so nahe zu Loxsoma gehört, ein Polypodiaceen-Soran-
gium aufweist, und das ist sicher ein Gewinn für unsere Einsicht in
die systematische Stellung dieses geheimnisvollen Farns. Wenn eine
Art, die in so vielen Beziehungen dem Loxsoma nahesteht, durch ein
Merkmal deutlich zu den Polypodiaceen neigt, so ist eine Verwandtschaft
beider Glieder mit dieser Ordnung nicht zu leugnen.
Aber nun, zu welcher Gruppe der Polypodiaceen leitet diese Affinität ?
Der Aufbau von Loxsoma wird mit Recht mit einer Davalliacee, von
John Smith, dem ein selten erreichtes Formenversländnis zu Gebot
stand, speziell mit Microlepia (History of ferns 263) verglichen.
Der Aufbau unserer Loxsomopsis stehtaen Microlepien bedeutend ferner,
und es stellt sich heraus, dass er ein mehr archaistisches, an die Unre-
gelmässigkeit fossiler Formen anklingendes Gepräge trägt, als Loxsoma.
Nicht nur ist die Textur eine auffallend harte und lederige, sondern
die streng gegenständigen Fiedern sind mit ihrem untersten Fiederchen
am Knotenpunkt mit der Spindei verwachsen. Nur Histiopteris incisa
(Pteris Thunbg.) aus dem ganzen Bereich der heutigen Form zeigt
eine ähnliche Bildung.
Dazu kommt, dass eine starke Asymmetrie der Segmente an der
Basis jeder Fieder auftritt, in dem Sinne, dass das unterste basiskope
Segment verkümmert ist und in einem an die Spindel breit ange-
wachsenen Oehrchen besteht, während das unterste acroskope Segment
auffallend verlängert ist und das nächstobere Fiederpaar erreicht. Diese
äusserst ungleiche Förderung der Fiedernbasis ist aber ein entschieden
archaistischer Charakter und die so gesteigerte Asymmetrie zu Gunsten
der acroskopen Seite überhaupt bei den lebenden Formen eine Selten-
heit. In geringem Grade ist diese acroskope Förderung bei lebenden
Formen zwar häufig, aber in einem so hohen Grade, wie bei Loxsomopsis,
wo das untere Segment zu einem Oehrchen reduziert ist, kaum erhört.
Bei Loxsoma stehen sich die untersten Fiederchen an Entwicklung
(5) H. CHRIST. LOXSOMOPSIS COSTARICENSIS NOV. GEN. ET SPEC. 397
ungefähr gleich, ja sie erscheinen öfter basiskop gefördert, was bei so
vielen Davalliaceen, besonders den Arten mit deltoid verbreiterter Blatt-
basis, die Regel ist.
Wir müssen uns also mit der immerhin wertvollen Erwerbung
begnügen, dass ein mit Loxsoma nahe verwandtes Gebilde sich nicht
etwa mehr an Gleichenia oder die Schizeacese anlehnt, also nicht dem
Zuge der reproductiven Sphäre folgt, sondern auch im Sporangium
mehr der Gruppe zuneigt, wohin der gesammte Aufbau weist : den
Polypodiaceæ, ohne dass wir noch weitere Leitung empfangen zu dem
speziellen Genus hin, an das nun anzuknüpfen wäre. Diese Leitung
fehlt uns um so mehr, als der Aufbau von Loxsomopsis eher auf eine
archaistische Affinität weist.
Es ist also wenigstens die Reihe Loxsoma, Loxsomopsis, Polypodiacese
gewonnen, wenn nicht auch schon die Reihe Loxsoma, Loxsomopsis,
Polypodiaceæ, Microlepia. Wenn Bower cit. p. 51 sich über die Stellung
von Loxsoma dahin ausspricht : the attempt should not be made to
force it (Loxsoma) into ony other tribe of living ferns, so kann ich dies
wohl begreifen, aber ich bin durch das Auftreten der Loxsomopsis doch
überzeugt, dass der Anschluss von Loxsoma an die Polypodiaceæ unan-
tastbar ıst.
Legen wir vielleicht nicht allzuviel Werth auf gewisse einzelne Merk-
male? Lassen wir uns nicht vielleicht zu sehr imponieren durch die
Merkmale der die Sporen unmittelbar umgebenden Organe?
Ich will das Indusium herausgreifen. Wenn ich in den Farnkräutern
der Erde, p. VI, in Bezug auf Loxsoma äusserte, dass es eine Tendenz
der Farn aller Gruppen sei, in einzelnen isolirten Formen zu den
Gestallungen anderer weit entlegener Gruppen zurückzuschlagen oder
sich zu erheben, so mag dieser Satz dahin erweitert werden, dass diese
isolirten Formen auch aufbewahrte Reste sein können, die uns eine
Etappe in der Entwicklung der heutigen Formen aus ältern Formen
ergänzen, welche ältere Formen ein Gemisch von heute schärfer
getrennlen und strenger geordneien Merkmalen zeigen. Gerade bei
den Davalliaceæ zeigt sich z. B. eine Variation, welche Hooker zu seinem
überaus gekünstelten Genus Deparia (Hook. Grev.) zählt. Es ist eine
Form, die spezifisch wohl nicht von Dennstædtia obtusifolia (Willd. Dick-
sonia) syn. Dicksonia adiantoides H. B. Kih. getrennt werden kann,
“aber den Sorus über die Spitze des fertilen Zahns hinaus an einem
kurzen Stiel trägt, wobei das Indusium selbständig aus dem Rande
hervortritt und dadurch eine Becherform annimmt. Hooker bildet diese
398 BULLETIN DE L HERBIER BOISSIER (2e séR.). (6)
Form Spec. I, Tab. 30 als Deparia Mathewsii Hook. ab und bemerkt,
indem er sich nach echt Hooker’scher Weise (gezwungen durch die
Starrheit seines Systems) durch die Gestalt des Sorus den Blick in die
Verwandtschaft der Pflanze gänzlich trüben lässt : (p. 85) its nearest
affinity is with Loxsoma and Trichomanes, setzt aber doch sehr
bezeichnend hinzu : «the capsuls, however, are different from both, of the
ordinary structure, but situated on very long stalks.» In der Diagnose
seines Genus Deparia giebt er auch zu, dass das « Receptacle elevated,
but short and wholly included within the involucre » ist. So viel steht
immerhin fest, dass in Bezug auf Lage und Form des Indusiums
Annäherungen von Davalliaceen an unsere Pflanze nicht ganz unerhört
sind, wovon freilich noch ein Schritt ist bis zu der völligen Gleichheit.
mit Loxsoma, die unsere neue Costa Rica-Form in Betreff des Indusiums
aufweist.
Dass sich die Unterbringung dieser Art unter das Genus Loxsoma,
trotz aller gemeinschaftlicher Sorus-Merkmale, bei einem so grund-
verschiedenen Sporangium und bei den starken Differenzen im Aufbau
verbietet, muss ich immerhin zugeben.
Dass Loxsoma und Loxsomopsis Palæophyten sind, ist wohl nach dem
Gesagten mehr als deutlich. Die Art, welche den entschiedensten
archaistischen Charakter trägt, ist ohne Frage Loxsoma : es vereinigt
die, überall sonst getrennt auftretenden Merkmale der Davalliaceen
(Aufbau), der Gleichenien oder Schizæaceen (Theile des Sporangiums) und
des Trichomanes (Sorus). Um eine Stufe jünger ist Loxsomopsis, denn
hier entfällt das Merkmal der Gleichenien oder Schizueen und auch das
Sporangium leitet zu den Polypodiaceen, speziell den Cyatheen; immerhin
ist ein archaistischer, vielleicht hinter Loxsoma zurückgreifender Rück-
schlag in der stark ungleichen Förderung der Fiederbasis wahrnehmbar.
Also eine Pflanze, die in der Reproductionssphäre jünger, im Leibe älter
erscheint als Loxsoma !
Dass sich nun diese neue Art, dieses «halbe Loxsoma» nicht in der
Nähe der altoceananischen Heimat von Loxsoma Cunninghami, sondern in
Central-Amerika fand, ist ein Grund mehr für das hohe Alter dieser
aberranten. die Merkmale weit entlegener Gruppen vereinigenden
Seltenheilen. Die Entfernung der Standorte bringt uns deutlich die
Reliquiennatur dieser Formen zu Bewusstsein. Dass die Loæsomopsis
einen von Loxsoma auch in systematischer Beziehung ganz verschiedenen
Ausgangspunkt habe, und sich mit ihr nur zufällig in ähnlicher Aus-
prägung begegne, folgt aus der räumlichen Trennung durchaus nicht,
(7) H. CHRIST. LOXSOMOPSIS COSTARICENSIS NOV. GEN. ET SPEC. 399
und ist mir, als einem Anhänger der Einheit der Schöpfungscentren,
ausgeschlossen.
Costa Rica ist, das wird durch das Auftreten der Loxsomopsis zum
Ueberfluss erhärtet, ein Bildungs- und Sammel-Herd allerersten Ranges,
dessen Endenismus noch lange nicht erschöpft ist. Ich erinnere nur an
die von Endres entdeckte, von Werckle und Brune in den Schluchten
von Carillo wieder aufgefundene Danæa crispa, deren Sorustragendes
Blatt eine Dana, deren vegetaliver Wedel aber ein durchsichtiges fein-
getheiltes und krauses Blatt eines Trichomanes darstellt : eine Ver-
einigung von Bildungen, die fast noch auffallender ist, als die von
Loxsoma gebotene.
Ich gebe nunmehr die Diagnose der neuen Pflanze:
LOXSOMOPSIS n. gen.
Filix pilifera nec squamifera magna rhachi nodosa, fronde bipinnata,
valde coriacea, pinnis asymmetricis latere acroscopo auclis, nervatione
pinnala libera, soris extramarginalibus in nervulis terminalibus calyci-
formibus, indusio calyciformi margine integro, receptaculo cylindrico
elongato crasso, piloso sporangiis subsessilibus, annulo verticali clauso,
cellulis annuli inæqualibus i. e. cellulæ plerumque incrassatæ, cellu-
larum tenerrimarum serie brevi interruptæ. Dehiscentia horizontali.
Loxsoma R. Br. differt dehiscentia verticali, annulo obliquo rudimentario
laterali, majorem in partem cellulis tenuibus constituto; statura triplo
minore, pinnis plerumque imparibus; symmetricis.
Loxsomopsis Costaricensis n. sp.
Rhizomate stipiteque adhue ignotis.
Rachi valida dura rufobrunnea opaca glabra sursum pilis adpressis
sparsa, ad inserlionem pinnarum incrassata.
Foliis amplis bipinnatis fere tripinnatifidis 52 ‘/2 cm. longis
25 cm. latis (nondum completis!) elongato-ovalis apice caudato-elon-
gato.
Pinnis oppositis e nodo racheos oriundis, valde remotis (interstitiis
inferioribus 10 cm. medis 8 et 6 cm. superioribus 4 et 3 cm. metien-
400 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (8)
tibus) sessilibus ad basin late connatis patentibus versus apicem
ascendentibus 20 cm. longis 10 cm. latis deltoideo-ovatis acuminatis,
asymmetricis : latere basiscopo angustioribus, latere acroscopo valde
auctis i. e. pinnulis basiscopis brevioribus, pinnulis acroscopis longio-
ribus, pinnula catadroma basali valde reducta et mere auricula late
adnata. Pinnulis circa 12 infra apicem pinnæ incisum approximatis,
inferioribus oppositis, pinnulis basalibus acroscopis longissimis rachi
adpressis 7 cm. longis 1'/. cm. latis. Pinnulis profunde, inferioribus
ad costam incisis, lobis confertis (sinu non interjecto) acutis ovato-
triangularibus 6 ad 8 utroque costæ latere, grosse dentatis, adnatis
subinæqualibus deorsum decurrentibus, lobo infimo late adnato. Costulis
nervisque subtus prominentibus, facie superiori folii nuda, latere
inferiore imprimis ad nervos costasque adpresse pilosa, pilis simplicibus
cellulis uniseriatis, fuscis. Nervulis obliquis, in lobis pinnatis, furcatis,
liberis, in dentes productis, manifestis. Textura rigide coriacea, colore
atroviridi, subtus pallidiore nec glauco, faciebus opacis.
Soris extra marginem protrusis, rarius paullisper intramarginalibus,
terminalibus ad apices dentium lateralium loborum, summo nervulo
fertili oblique coslam versus insidientibus numerosis (sæpe 2 aut % in
lobo) ochraceis,nitentibus, 4'/2 mm. longis 1 mm. lalis cylindraceis
calyciformibus, sporangiis brunneis ex ore indusii emergentibus. Indusio
membrana calyciformi cellulis tri- ad sexagonis consistente formato,
ore lato horizontali, margine integro nec inciso nec bilabiato. Columella
(receptaculo) sporangifera indusio æquilonga aut longiore, incrassata,
cylindrica, sporangia multa pilosque simplices apice non incrassatos
ferente. Sporangiis sessilibus, annulo elastice verticali subtortuoso com-
pleto (clauso), cellulis annuli pierumque incrassatis, sed interstitio
cellulas tenerrimas circa 8 continente interposite. Sporangio horizon-
taliter dehiscente. Sporis obtusis tetrædris lævibus.
Hab. Costa Rica, N° 279, leg. C. Werckle et Th. Brune.
45. Februar 1904.
Sa
401
ACANTHACEÆ AMERICAN I
AUCTORE
G. LINDAU
(Suite et fin.)
© Trybliocalyx pyramidatus Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa ramis lignosis lineis 2 sparse pilosis, eystolithis non cons-
pieuis. Folia petiolis e. 1,5 em. longis, pubescentibus, ovata apice acu-
minata, basi sensim in petiolum angustata, usque ad 10 x 4 cem.,
interdum majora, sæpissime paullo minora, pubescentia, eystolithis
supra vix conspieuis. Panicula terminalis, folia superans, laxa, basi
foliata, apice foliis bracteiformibus, subulatis, sensim in regionem folii-
geram transiens, peduneulis rhachibusque sparse pilosis. Bracteæ subu-
late, pilosæ, 2—5 mm. long&. .Bracteole supra medium pedicelli
pilosi, 5—15 mm. longi affixæ, vix 2 mm. longæ, subulatæ. Calyx cupu-
latus, 5 mm. altus, sparse pilosus, apice lobis 5, subtriangularibus,
4—5 mm. longis, 3,5 mm. basi latis instructus. Corolla lilacina, glabra.
Tubus 11 mm. longus, basi 4, apice 5 mm. diam. Labium posticum
9 mm. longus, medio 6 mm. latus, apice lobis 2 rotundatis, 3 X 3,5mm.
met. instructum, anticum lobis 3 rotundatis, 10 x 5 mm. Filamenta in
medio tubi affıxa, 7 mm. longa. Antheræ 3 mm. long&, muticæ. Stami-
nodia postica, ‘/2 mm. longa, filiformia. Pollinis granula subglobosa,
55—60 y diam. Discus 1 mm. altus. Ovarium 2 mm. altum. Stylus
6 mm. longus, ad anthesin inelusus, pilosus. Capsula ignota.
Hab. in Guatemala prov. Huehuetenango prope Nenton in fruticetis
ad viam (Seler n. 3276). Flor. Sept. 1896.
Psilanthele grandiflora Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Frutex 1—4 metralis, ramis lignosis, glabris, subgriseis, cum
foliorum deciduorum cicatricibus notatis, simplieibus, sed in axillis
102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (18)
cum ramulis brevibus instructis. Folia ad ramos ramulosque termi-
nalia, ad basin versus decidua, petiolis '/.—1 cm. longis, puberulis:
tenuibus, lanceolata, usque ad 10 X 3 em., sed ea ad ramulos axillares
affixa circa dimidio minora, glabra, interdum ad marginem vel ad costas
sparse pilosa, eystolithis vix conspicuis. Flores axillares, fasciculati,
ad spicam multo abbreviatam orti, pedicellis tenuissimis, glabris,
1—2 em. longis. Bracteæ bracteolæque ad basin pedicelli affixæ:
minutæ, puberulæ. Calyeis lobi lanceolati 6—4,5 X 1 mm., quorum
anteriores paullo breviores, glabri. Corolla alba, violaceo-tincta,
glabra. Tubus 4 mm. longus, 2—2,5 mm. diam. Labium posticum
5 mm. longum, 3 mm. latum, apice lobis 2 rotundatis, 1 mm. diam.,
anticum S mm. longum, lobis lateralibus 5,5 x 3 mm., medio
6x 3,5 mm. Filamenta 2, vix 1 mm. longa. Antherarum loculi paullo
inæquales, mutici, e. 1 mm. longi. Staminodia 2, minuta, c. ‘/4 mm.
longa. Pollinis granula typica, fere globosa, c. 38 w diam. Ovarium
1,5 mm. longum. Stylus 5 mm. longus, basi pilosus. Capsula ignota.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Fuan-Guerra ad Tarapoto
(Ule n. 6493). Flor. Octob. 1902.
Von der bisher einzigen Art Psilanthele Eggersii durch die viel grösseren
Blüten, die verkürzten Blütenslände und die Staminodien scharf unterschieden.
ei den winzigen Blüten von Psilanthele Eggersii finden sich keine Staminodien.
In der Gatlungsdiagnose ist das Vorhandensein dieses Merkmals bei der hier
heschriebenen zweiten Art noch nachzutragen.
Juruasia Lindau nov. gen. Odontoneminarum. !
Calyx 5 partitus. Corolla iis Justiciæ generis similis, labio postico
obseure bidentato, ereeto, labio antico apice 3 lobo. Stamina 4, postiea
uniloculata, antica loculis 2 superpositis, mutieis. Pollinis granula
subglobosa, iis Odontoneminarum æqualia. Capsula parva, 4 sperma.
Inflorescentia spicata bracteis magnis imbrieatis, bracteolis lanceolatis.
Die Gattung steht unter den Odontoneminen wegen ihrer Staubgefässe ganz
isoliert da. Wenn % Stamina, was höchst sellen ist, ausgebildet sind, so haben
sie 2 Fächer. Hier aber tritt der seltene Fall ein, dass nur die vorderen Staub-
fäden 2 Fächer tragen, während die hinteren nur noch eines besitzen. Bei der
Gruppe der Imbricat® findet sich ein ähnlicher Fall nur bei der zu den Asys-
tasieen gehörigen Gattung Chamæranthemum.
1 Genannt nach dem Rio Juruà, einem Nebenfluss des oberen Amazonen-
stromes.
(19) G. LINDAU, ACANTHACEÆ AMERICANÆ IN. 405
Juruasia acuminata Lindau nov. spec. — Typ. in herb. Berol.
Planta ascendens, ad nodos radicans, ramosa, caule lineis 2 pubes-
cente et cystolithis albostriolato. Folia petiolis e. 5 mm. longis, pube-
rulis, ovata apice obtusa, basi angustata, 4—-7 cm. longa, 2—3 cm.
lata, basi et subtus ad costas pilosa, utrinque eystolithis striolata. Spicæ
terminales, simplices vel basi ramosæ, foliis multo breviores, pauci-
floræ. Bracteæ ovatæ, apice acuminat&, ad marginem longe ciliatæ,
10 mm. longæ, 5 mm. latæ. Bracteolæ lanceolatæ, ciliatæ, 7 X 1 mm.
Calycis lobi lanceolati, minute puberuli, 3X */4 mm. Corolla alba, tubo
et labio antico purpureis, extus pilosa. Tubus 7 mm. longus, basi 2,
apice 3 mm. diam., intus pilosus. Labium posticum 4 mm. longum, basi
3 mm. latum, antieum 5 mm. longum, in medio e. 5 mm. latum, lobis
lateralibus 1,5 X 1,5 mm., medio 1,5 x 2 mm. Filamenta in fauce
affixa, 2 mm., postica 1 mm. longa. Antherarum loeuli °/« mm. longi.
Pollinis granula non visa. Discus parvus. Ovarium 1 mm. altum.
Stylus 8 mm. longus, basi pilosus. Capsula S mm. longa, vix 2 mm. lata,
usque ad medium fere stipitata, apice pilosa. Semina 4 rugulosa,
ce. 1,5 mm. diam. Jaculatores teneræ, rectæ, vix 1 mm. longæ.
Hab. in Brasiliz civ. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5701, 5848).
Flor. Julio, fruct. Octob. 1901.
Auch bei dieser Art liegt der eigentümliche Fall vor, dass selbst die jüngsten
Knospen nicht die Spur von Pollen enthalten. Trotzdem besteht an der Gattungs-
zugehörigkeit kein Zweifel, wie die Beschreibung der folgenden Art zeigen
wird.
Juruasia rotundata Lindau nov. spec. — Typ. in herb. Berol.
Ramosa ramis novellis puberulis, dein glabris eystolithis incon-
spieuis. Folia petiolis 4—12 mm. longis, pilosis, ovata, utrinque angus-
tata, 4—10 cm. longa, 1,5—4 em. lata, glaberrima, eystolithis utrinque
striolata. Spicæ terminales, simplices vel basi ramosæ et interdum
subecapitatæ, foliis multo breviores, paucifloræ. Bracteæ ovatæ, apice
rotundatæ, sæpe ad apicem mucronulo brevi instructæ, 11 mm. longæ,
8 mm. late, glabræ. Bracteolæ lanceolatæ, 4 X 1 mm. glabræ.
Calyeis lobi lanceolati, 3,5 X °/ı mm., glabri. Tubus 10 mm. longus,
basi 2, apice 3 mm. diam., extus glaber, intus pilosus. Labium
-
posticum 5 mm. longum, in medio 4 mm. latum, anticum 6 mm.
longum, 5 mm. latum, lobis lateralibus 1,5 x 1,5 mm., medio
15><2 mm. Filamenta 3 resp. 1,5 mm. longa. Antherarum loculi
1'/ı mm. longi. Pollinis granula subglobosa, 45—58 y diam. Discus
40% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (20)
brevis. Ovarium 1 mm. altum. Stylus 12 mm. longus, basi pilosus.
Capsula deest.
Hab. in Prasiliæ eiv. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5573). Flor.
Jul. 1901.
Die beiden Arten unterscheiden sich durch die Bracieen, die bei Juruasia
acuminata spitz, bei Juruasia rotundata abgerundet sind. Die Blätter dagegen
verhalten sich genau umgekehrt. N
Odontonema adenostachyum Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa ‘/2—1 metralis, ramis tetragonis, novellis pubescentibus,
adultis glabris, epidermide solvente. Folia quasi sessilia ovata apice
acuminata, basi sensim angustata et quasi petiolum formantia,
12—20 %x3—10 em., glabra, tenuia, eystolithigera. Spica terminalis,
pedunculata, foliis longior, simplex, tota gianduloso-pubescens, laxa.
Bracteæ subulatæ, 2—3 mm. longæ, interdum 2 floræ, glanduloso-
pubescentes. Bracteolæ similes, sed breviores. Calyeis laciniæ subulatæ,
6X 1 mm., glanduloso-pubescentes. Corolla lilacina, puberula. Tubus
9 mm. longus, e. 2. mm. diam., intus puberulus. Labium posticum 10 mm.
longum, lobis 2 obtusis, 8 mm. longis, 3,5 mm. latis, anticum 9 mm.
longum, lobis lateralibus subobliquis, obtusis, 6 X 3,5 mp. medio
obtuso, 5 XX 3 mm. Filamenta 10 mm. longa, pilosa. Antheræ 2 mm.
Jongæ. Pollinis granula typiea, 42—58 y longa, 55—38 y lata. Stami-
nodia 2, filiformia, 1'/z mm. longa. Ovarium 1'/ mm. altum. Stylus
20 mm. longus, pilosus. Capsula tota 3 cm. longa, c. 6 mm. diam.
pubescens, stipite ce. 17 mm. longo. Semina 4, verrucosa, 3 mm. diam.
Jaculatores hamati, 4 mm. longi, pilosi.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Yurimaguas in silva (Ule
n. 6287), prope Leticia (Ule n. 6215). Flor. et fruct. Jun.-Aug. 1902.
Durch die Behaarung sehr ausgezeichnet. In der Blatlform dem Odontonem«
variegatum nahe stehend.
Streblacanthus (?) chirripensis Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Herba erecta, usque ad 30 em. alta, caule simpliei tereti, puberulo,
tum glabrato, eystolithigero. Folia petiolis vix 1 em. longis, pilosis,
ovata apice parum acuminata, basi sensim angustata, 5—9 em. longa,
2,5—4,5 em. lata, basi ad costam mediam pilosa, cystolithis striolata.
Spicæ terminales, folia c. 2plo superantes vel in axillis superioribus
(21) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ IH. 405
axillares, folia subæquantes, semper laxæ, pedunculat&, rhachi pubes-
cente. Bracteæ lineares, 2 mm. longæ, bracteolæ 1,5 mm. longæ, pube-
rulæ. Flores lilacini, extus puberuli. Calycis laciniæ 5 puberulæ, 5 mm.
longæ, 1 mm. latæ, anticæ 6 mm. longæ. Tubus 6 mm. longus, basi 1,
apice 1,5 mm. diam. Labium superum 5 mm. longum, 2 mm. latum,
brevissime 2-dentatum, inferum 4 mm. longum, lobis 1,5 mm. longis,
c. 2 mm. latis. Filamenta 2 glabra, 5,5 mm. longa, exserta. Antherarum
loeuli superpositi, 1 mm. longi, loculo inferiore basi mucronato. Pollinis
granula 54—58 m longa, 35—38 y diam. (Spangenpollen), poris 2.
Ovarium 1,5 mm. altum, pilosum. Stylus 10 mm. longus, basi pilosus-
Capsula e. 11 mm. longa, usque ad medium fere stipitata, puberula,
4 sperma. Semina c. 2 mm. diam., glabra. Jaculatores 1,5 mm. longi,
tenues.
Hab. in Costa Rica prope Hacienda de Chirripö, 200 m., in loeis
umbrosis (Pittier n. 16046). Flor et fruct Febr. 1900.
Ich stelle diese Art nur mit Vorsicht zu Streblacanthus. Der 5 lappige Kelch,
die sich nach oben erweiternde Kronröhre und der 2 paarige Pollen unter-
scheiden die Art von den bisher bekannten beiden. Wahrscheinlich haben wir
es hier mit einer neuen Gattung zu thun, deren Benennung ich solange unter-
lassen möchle, ais die Systematik der ganzen Gruppe mit Spangenpollen nicht
genügend geklärt ist.
Duvernoia americana Lindau nov. spec. — Typ. in herb. Berol.
Fruticosa ramis puberulis, dein glabris, eystolithigeris. Folia petiolis
tenuibus, 1—2,5 em. longis, puberulis, oblonga, utrinque angustata,
12—16 em. longa, 4—7 cm. lata, glabra, cystolithis notata. Spies foliis
multo breviores, axillares sæpe 2, vel ramosæ, peduneulatæ, laxifioræ.
Bracteæ bracteolæque subulatæ, minute puberulæ, 1—1,5 mm. longæ.
Calyeis laciniæ minute puberulæ, 3>X1 mm. Corolla eitrea labiis
fusco-violaceo-notatis, extus puberula. Tubus 4 mm. longus, apice 2,
basi 1,5 mm. diam. Labium posticum 3 mm. longum, 2 mm. diam.,
apice obscure bidentatum, anticum 3,5 mm. longum, 2,5 mm. latum,
lobis lateralibus 1,5 X 1,5 mm., medio 1,5X2 mm. Filamenta 2,5 mm.
longa. Antherum loculi superpositi, superiores 1 mm. longi, mutici,
inferiores ealcarati, 1,5 mm. longi. Pollinis granula typica, poris tribus,
3,5 y longa, c. 23 x diam. Discus °/ı mm. altus. Ovarium 1 mm. altum.
Stylus 5 mm. longus, pilosus. Capsula 13 mm. longa, 3,5 mm. lata,
puberula, 4 sperma. Semina 2—2,5 mm. diam. Jaculatores hamati,
2 mm. longi.
496 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me Ssur.). (22)
Hab. in Prasiliæ eiv. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5574).
Flor. et fruct. Juli. 1901. |
Man wird sich wundern, dass ich die afrikanische Gattung Duvernoia auch
nach Amerika versetze. Indessen sehe ich in der Organisation der Blüten und
des Pollens keinen Unterschied zwischen der altweltlichen und der vorliegenden
neuweltlichen Art. Ich belasse sie deshalb bei Duvernota, in der für die Gattung
von mir definiertem Umfang.
Duvernoia E. Mey., die zuerst auf eine Art begründet wurde, ist von mir in
beträchtlich erweitertem Umfange wieder hergestellt worden. Ich verstehe
darunter diejenigen Formen mit Justicia-Blüten, welche Spangenpollen mit
3 Poren haben. In der Organisation der Blüten ist gegenüber den Blüten von
Justicia (in dem von mir angenommenen Umfange) kein Unterschied zu konsta-
tieren, dagegen differiert die Form des Pollens. Während Justicra Knötchen-
pollen mit 2 Poren hat, besetzt Duvernora Spangenpollen mit 3 Poren. Ein
Uebergang zwischen diesen beiden Arten von Pollen ist mir noch niemals auf-
gestossen und liesse sich höchstens zwischen Knölchenpollen und Spangenpollen
mit 2 Poren konstruieren. Für solche ebenfalls existierende Formen letzterer
Art könnte man in der Unterbringung zweifelhaft sein, für die übrigen aber
herrscht kein Zweifel an ihrer Stellung. Clarke hat in der Flora of Tropical
Africa die Gattung Duvernoia wieder aufgelöst, indem er die Arten in ver-
schiedene Gattungen verteiit hat. Wenn er Duvernoia pumila Lindau zu Peri-
strophe stellt, so gebe ich ihm Recht, nicht aber bei der Verteilung der andern
Arten in die Gattung Justicia und Adhaloda. Clarkes Vorgehen beruht auf
seiner völligen Verkennung der Wichtigkeit der Pollenmerkmale. Augen -
scheinlich hat sich der sonst so geübte Kenner der Familie nie ernstlich darum
bemüht, sich die Bedeutung des Pollens klar zu machen. Wenn bei sonst gleicher
Organisation der Blätter die Pollenkörner verschieden sind, so bedeutet das für
mich eine generische Differenz. Die Form der Blüten und vieles andere können
von aussen beeinflusste Merkmale sein, niemals aber die Form der Pollenkörner.
Wir haben bei den Acanthaceen das vielleicht einzig dastehende Beispiel im
Pflanzenreich, dass die Formen des Pollens eine hervorragende phylogenetische
Bedeutung besitzen. Man hat meiner Ansicht nach die Bedeutung des Pollens
für das System der Acanthaceen noch nicht genügend gewürdigt. Mein eigenes
System hat zwar einen Versuch dazu gemacht, aber es bedarf in vieler Beziehung
jetzt einer Ergänzung und Erweiterung. Meines Erachtens sollte jetzt die Form
des Pollens das allein Ausschlaggebende für die Beurteilung der Stellung einer
Gattung sein. Wir sehen dann wie sich innerhalb dieser durch die Pollenform
definierten Reihen, immer wieder dieselben Differenzierungen in den Blüten-
formen, Früchten uud Blütenständen wiederholen. Es sind nur wenige derartige
Merkmale vorhanden, aber sie bilden im Verein mit dem Pollen eine unabsehbare
Menge von Combinationen, die zum Teil schon bekannt sind. Man könnte also
sehr wohl die Gattungen von vorn herein konstruiren und die Auffindung
(23) G. LINDAU, ACANTHACEÆ AMERICANÆ IU. 407
bestimmter Combinationstypen voraussagen. Dies mag paradox klingen, aber
da die Natur bei einer bestimmten Familie die Differenzierung stets nur nach
ganz bestimmten Richtungen hin eintreten lässt, so lassen sich von vorn herein
Schlüsse auf etwa zu erwartende Typen ziehen. So habe ich den Duvernora-
Typus in Amerika längst erwartet, aber erst die vorliegende Art bringt den
Beweis, dass er vorhanden ist.
Justicia (Amphiscopia) concavibracteata Lindau nov. spec.
— Typ. in herb. Berol.
Fruticosa, ‘/2—1 m. alta, ramis teretibus, pubescentibus. Folia ovata,
apice acuminata, obtusiuscula, basi cuneatim ad petiolum angustata,
sed petiolo vix manifesto, usque ad 20 cm. longa, 6—7,5 cm. lata,
glabra, subtus ad costas pilosa, supra eystolithis conspicuis. Spies
simplices, axillares, erectæ, 2—3 em. longæ, imbricatæ, foliis ad apicem
rami ad bracteas reductis, itaque quasi panicula strieta terminali
elongata formata. Bracteæ ovatæ, rotundatæ, 6 mm. longæ, 4—5 mm.
latæ, excavatæ, puberulæ præsertim ad marginem. Bracteolæ similes,
5 X 3 mm. Calyeis lobi glabri, lanceolati, 3 1 mm. Corolla lilacina,
extus sparse pilosa, intus sub filamentorum insertione puberula. Tubus
4 mm. longus, apice 3, basi 1,5 mm. diam. Labium posticum 3,5 mm.
longum, in medio 2 mm. latum, apice obseure bidentatum, intus rugula
instructum, anticum 4 mm. longum, lobis 2,5 X 1.5 mm. Filamenta
4 mm. longa. Antherarum loculi superpositi, 1 mm. longi, inferiore
calcarato. Pollinis granula typica, 38—40 y longa, 27 u diam. Discus
brevis. Ovarium 1 mm. altum. Stylus glaber, 5 mm. longus. Capsula
deest.
Hab. in Brasiiæ civ. Amazonas ad fiumem Juruà super. prope
Bocca de Tejo (Ule n. 5456). Flor. April. 1901.
Justicia (Amphiscopia) tremulifolia Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Fruticosa ramis purpureo-pubescentibus. Folia petiolis pilosis,
8—11 cm. longis, tenuibus, ad folia novella brevioribus, ovata, basi
rotundata, apice sensim acuminata (eis Populi tremulæ similia), usque
ad 12 cm. longa, 8 cm. lata, sæpe parum minora, glabra, ad costas
eystolithigera. Spicæ axillares, subsessiles, erectæ, 3—5 cm. longæ,
imbricatæ. Bracteæ ovatæ, apice acuminatæ, basi stipitiformiter angus-
tatæ, 7 mm. longæ, 2 mm. latæ, margine albo-ciliatæ. Bracteolæ
lanceolatæ, 6—7 X 1,5—2 mm., margine albo-ciliatæ. Calyeis lobi
408 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (24)
45% 1 mm, lanceolati, minute puberuli. Corolla pallide flava, fauce
purpurascente, extus pilosa. Tubus 6 mm. longus, basi 1,5, apice
3 mm. diam. Labium posticum 5 mm. altum, in medio 3 mm. latum,
obseure bidentatum, intus rugula instructum, anticum 65 mm., lobis
2 mm. longis, medio latiore. Filamenta 5 mm. longa. Antherarum
loculi fere superpositi, inferior basi calcaratus, 2 mm. longus, superior
1'/2: mm. longus. Pollinis granula typica, 58 u longa, c. 30 w diam.
Diseus parvus. Ovarium 1 mm. altum. Stylus glaber, 10 mm. longus.
Capsula 9 mm. longa, 2'/2 mm. lata, puberula, usque ad medium
stipitata. Semina 4, jaculatoribus hamatis, 1,5 mm. longis.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Pongo de Cainarachi in silva
(Ule n. 6402). Flor. et fruct. Sept. 1902.
Aehnelt in den Inflorescenzen etwas der Justieia umbrosa (Nees) Lindau, ist
aber durch die pappelähnlichen Blätter von allen Arten der Gruppe weit entfernt.
Justicia (Amphiscopia) nylophila Lindau nov. spee. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa, ‘/2—1'/2 metralis, ramis glabris, cystolithigeris. Folia
petiolis glabris, 1—4 em. longis, oblonga, utrinque angustata, usque
ad 20 em. longa et 6,5 em. lata, glabra, eystolithis notata. Spiez
axillares vel terminales, foliis multo breviores, breviter pedunculatæ,
densiusculæ. Bracteæ subulatæ, minute puberulæ, 3X 1,5 mm. Brac-
teolæ similes, 2X °®/« mm. Calycis laciniæ 5, subulatæ, minute puberulæ,
5 X 1 mm. Corolla extus puberula, alba, labio antico violaceo-tincto,
palato violaceo-strigoso, labio postico viridescente, apice violaceo.
Tubus eylindrieus, 5 mm. longus, 1,5 mm. diam., intus pilosus. Labium
posticum 5 mm. longum, 2 mm. latum, apice vix bidentatum, anticum
5 mm. longum, 4 mm. latum, lobis lateralibus 1,5 x 1,5 mm., medio
1,5 X2 mm. Filamenta 4 mm. longa. Antherarum loculi superpositi,
superiores 1 mm. longi, mutici, inferiores calcarati, 1'/2 mm. longi.
Pollinis granula typica, 45—50 y. longa, 27—31 y. diam. Discus parvus.
Ovarium 1,5 mm. altum. Stylus 8 mm. longus, pilosus. Capsula 13 mm.
longa, 4 mm. diam., minute puberula, usque ad medium stipitata.
Semina 4, verrucosa, 3 mm. diam. Jaculatores subrecti, 2,5 mm.
longi.
Hab. in Brasiliæ eivit. Amazonas ad Jurua Miry (Ule n. 5700).
Flor. et fruct. Aug. et Sept. 1901.
Durch die Blütenstände sehr ausgezeichnet.
(25) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ IM. 409
Justicia (Dianthera) vitzliputzli Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa ramis teretibus pubescentibus, dein glabris. Folia petiolis
3—10 mm. longis, puberulis, ovata apice plus minusve acuminatis, basi
in petiolum angustatis, 3—10 em. longis, 1,5—5 em. latis, puberulis vel
glabratis, eystolithigeris. Spicæ præsertim axillares, erectæ, folia
æquantes jisve breviores, pubescentes, laxæ. Bracteæ bractéolæque
subulatæ, 2—3%X 1 mm., pubescentes. Calyeis laciniæ 4, lanceolatæ,
pubescentes, 6x1 mm. Corolla pallide kermesina, puberula. Tubus
6 mm. longus, apice 4, basi 2 mm. diam. Labium posticum 5 mm.
longum, basi 3 mm. latum, obscure 2 dentatum, anticum 7 mm. longum,
e. 7 mm. latum, lobis lateralibus 2,5 X 2,5 mm., medio 2,5 x 3,5 mm.
palato rugoso. Filamenta 4 mm. longa. Antheræ loculi superpositi,
mutici, 1 mm. longi. Pollinis granula typica, 46—48 u longa, 27—32 y
diam. Discus parvus. Ovarium 1,5 mm. altum, apice pilosum. Stylus
10 mm. longus, pilosus. Capsula deest.
Hab. in Mexico eiv. Chiapas (distr. Tuxtla) prope Hacienda Tetapa
in silvarum margine (Seler n. 1966). Flor. Febr. 1896.
Gehört zur Gruppe der Justicia polygonoides H. B. K., in der sie durch die
Behaarung der Aehren ausgezeichnet ist.
Justicia (Dianthera) flavidiflora Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa ramis subteretibus, puberulis, dein glabris, eystolithis
notatis. Folia petiolis e. '/ em. longis, puberulis, oblonga, apice acumi-
nata, rarius rotundato-acuminata, basi angustata vel ex rotundato
angustata, 6—14 cm. longa, 2,5—4,5 em. lata, glabra, cystolithis dense
striolata. Panicula terminalis, foliis sæpissime multo longior, e spicis
composita, laxissima, longe pedunculata, peduneulis rhachibusque
puberulis. Bracteæ bracteolæque subulatæ, 1,5 mm. longæ, °/ı mm.
latæ. Calyeis lobi 5, minute glanduloso-puberulæ, 3 X 1 mm. Corolla
albo-flavida, fauce atropurpureo-punctata, glabra. Tubus 5 mm. longus,
apice 2,5, basi 1,5 mm. diam. Labium posticum 5 mm. longum, 4 mm.
latum, obscure bidentatum, anticum 44 mm., lobis parvis, palato
ruguloso. Filamenta 4 mm. longa. Antherarum loculi superpositi,
inæquales, mutici, superiores 1,5, inferiores 1 mm. longæ. Pollinis
granula typica, 27—30 ı longa, 20 u diam. Discus parvus. Ovarium
1,5 mm. altum. Stylus 7 mm. longus, pilosus. Capsula deest.
Hab. in Brasiliæ civ. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5699); in
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1904. 27
10 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m® SÉR.). (26)
Peruviæ prov. Maynas in silvis umbrosis prope Tocache (Peppig
n. 1813). Flor. Jul.-Sept. 1901.
Im Habitus an Leptostachya sich anschliessend und daher von Poppig mser.
als Leptostachya flavida bezeichnet. Das Ule’sche Exemplar wuchs als Ueber-
pflanze auf einem Stamme.
Justicia (Dianthera) tarapotensis Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Adscendens basi ad nodos radicans, ramosa, usque ad '/s metralis,
ramis albo-pubescentibus. Folia petiolis usque ad 1 cm. longis, albo-
pubescentibus, oblonga, apice oblique acuminata, basi ex rotundato
angustata, sæpe obliqua, 4—7 em. longa, 1,5—3,5 cm. lata, sæpissime
folia opposita magnitudine inæqualia, puberula, subtus cystolithis
notata. Spicæ terminales, rarius axillares, breviter peduneulatæ, folia
minora æquantes, paucifloræ. Bracteæ ovatæ, apice rotundatæ, imbri-
catæ, pubescentes, 10 X 5 mm. Bracteolæ lanceoïlatæ, 4 X 1 mm.
puberulæ. Calyeis lobi 4, lanceolati, puberuli, 3X °/ mm. Tubus
pilosus, eylindrieus, 10 mm. longus, 1,5 mm. diam. Labium posticum
4 X2 mm., apice obscure 2 dentatum, anticum 6 mm. longum, 4 mm.
latum, lobis lateralibus 2 XX 2 mm., medio 2X 3 mm. Filamenta 4 mm.
longa. Antherum loculi subsuperpositi, ‘/ mm. longi, mutiei. Pollinis
granula tyipca, 43—49 y. longa, 23 » diam. Discus brevis. Ovarium
1,5 mm. altum. Stylus 11 mm. longus, glaber. Capsula 7 mm. longa,
2 mm. lata puberula. Semina 4, castanea, 1 mm. diam. Jaculatores
1 mm. longæ. Ä
Hab. in Peruvia orientali prope Tarapoto (Spruce n. 4938).
Durch die ungleichen Blattpaare und die Behaarung sehr ausgezeichnet. Aus
der Verwandtschaft von Justicia catharinensis Lindau.
Justicia (Dianthera) loretensis Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Fruticosa ramosa, ramis sublignosis glabris, novellis pilosis, eysto-
lithigeris. Folia petiolis tenuibus, 3—5 mm. longis, pilosis, oblongo-
Janceolata, apice sensim et suboblique acuminata, basi angustata,
3—6 em. longa, 1—2 cm. lata, glabra, cystolithis sparsis. Spicæ termi-
nales, rarius axillares, folia subæquantes, laxe imbricatæ; peduneulo
rachique pubescentibus. Bracteæ ovatæ, acuminatæ, 8 x 3 mm.,
puberulæ. Bracteæ lanceolatæ, puberulæ, 5—6 X 1 mm. Calyeis lobi
(27) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICAN II. AA
4, puberuli, 4 X °/ı mm. Corolla alba, purpureo-punctata, puberula.
Tubus 7 mm. longus, ec. 2 mm. diam. Labium posticum 4 mm. longum.
in medio 2 mm. latum, apice obscure bidentatum, anticum 4 mm.
longum, 4 mm. latum, lobis lateralibus 1,5><1 mm., medio 1,5>xX2 mm.
palato ruguloso. Filamenta 2,5 mm. longa. Antherarum loculi super-
positi, mutici, */ mm. longi. Pollinis granula typica, 42 y longa, c. 23 u.
diam. Discus parvus. Ovarium 1,5 mm. altum. Stylus 5 mm. longus,
basi pilosus. Capsula 7 mm. longa, 1,5 mm. lata, puberula. Semina 4,
castanea, 1 mm. diam. Jaculatores 1 mm. longi.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto, 1200 m., Cerro de Escaler (Ule
n. 6876). Flor. et fruct. Jan. 1903.
Verwandt mil J. tarapotensis Lindau, aber durch die Blätter u. die spärliche
Behaarung sofort zu unterscheiden.
Justicia (Dianthera) fittonioides Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Berol.
Fruticosa ramis flavohispidis. Folia petiolis 1—2 cm. longis, flavo-
hispidis, oblonga, utrinque angustata, 5—9 cm. longa, 2—4 cm. lata,
subtus flavohispida, supra scabra, eystolithis inconspicuis. Spicæ axil-
lares vel terminales, sessiles, foliis sæpissime minores, densissimæ,
fulvohispidæ. Bracteæ ovatæ, basi breviter stipitatæ, apice acuminatæ.
fulvohispidæ, 9 mm. longæ, 5 mm. latæ. Bracteolæ lanceolatæ, pubes-
centes, 6 X 1,5 mm. Calyeis lobi 5, pubescentes, 3—4 X !/ mm.
Corolla violacea, glabra. Tubus 6 mm. longus, c. 2 mm. diam. Labium
posticum 3,5 mm. longum, 2 mm. latum, vix bidentatum, anticum
4 X 4 mm., lobis e. 1 X 1 mm. Filamenta 2 mm. longa. Antherarum
loculi superpositi, °/ı mm. longi, mutici. Pollinis granula typica.
33—42 y longa, 20—23 y diam. Discus parvus. Ovarium 1,5 mm.
altus. Stylus 7 mm. longus, glaber. Capsula 6 mm. longa, e. 2 mm. lata,
puberula. Semina 4, vix 1 mm. diam. Jaculatores vix 1 mm.
longi.
Hab. in Brasihiæ eiv. Amazonas ad flumen Juruä super. prope Bocca
de Tejo in terra firma (Ule n. 5457). Flor. et fruct. Apr. 1901.
Durch die Behaarung in der Untergattung sehr ausgezeichnet.
Justicia (Dianthera) yurimaguensis Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Fruticosa, ramosa, ramis pubescentibus. Folia petiolis 8—12 mm.
412 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Me SÉR.). (28)
longis, pubescentibus, ovata, apice acuminata, basi rotundata, interdum
obtuse ex rotundato subacuminata, 2—7 em. longa, 1—3,5 cm. lata,
sæpe folia opposita magnitudine inæqualia, supra glabra, subtus ad
costas pilosa, eystolithis conspicuis. Spicæ terminales, erectæ, folia sub-
æquantes, densæ, pedunculo brevi rachique pubescentibus. Bracteæ
ovatæ, acuminat&, pubescentes, 6 mm. longæ, 3,5—4 mm. latæ. Brac-
teolæ lanceolatæ, 5 X 1,5 mm., pubescentes. Calyeis lobi 4, puberuli,
4. °/ı mm. Corolla alboflava, fauce violacea, glabra, ad labium
anticum subtus pilosa. Tubus 6 mm. longus, basi 2, apice 3 mm. diam.
Labium posticum 4 mm. longum, 3 mm. latum, intus rugula instruetum,
anticum 5 mm. longum, 5 mm. latum, lobis lateralibus 1 X 1 mm.
medio 1 X2 mm. Filamenta 3 mm. longa, linea puberula decurrentia.
Antherarum loculi fere æquialte affixi, mutici, 1 mm. longi. Pollinis
granula typica, 27—31 w longa, ec. 20 w diam. Discus parvus.
Ovarium 1,5 em. altum. Stylus 7 mm. longus, basi pilosus. Capsula
deest.
Hab. in Peruvie prov. Loreto prope Yurimaguas in paludibus (Ule
n. 6877). Flor. Aug. 1902. ;
Gehört zur Gruppe der J. Ruiziana (Nees) Lindau und zeichnet sich durch die
vielfache Verästelung, die meist ungleichen Blattpaare und die behaarle
Aehre aus. ‘
Justicia (Dianthera) potamogeton Lindau nov. spee. — Typ.
in herb. Berol.
Fruticosa usque ad 1 metralis, ramis novellis lineis 2 puberulis, dein
glabris et eystolithis striatis. Folia petiolis */:—2 em. longis, puberulis,
ovata, apice acuminata (sæpe obliqua), basi rotundata (sæpe obliqua),
4—10 em. longa, 2—5 cm. lata, opposita sæpe magnitudine inæqualia,
ad costas subtus sparse pilosa, cystolithis notata. Spicæ axillares vel
terminales, foliis æquales vel longiores, laxe imbricatæ, erectæ, pedun-
culo rachique puberulis. Bracteæ sæpissime 2 floræ, rhomboideo-ovatæ,
margine pilosæ, 7 X 2 mm. Bracteolæ lanceolatæ, puberulæ, 5 X<1 mm.
Calyeis lobi 4, puberulæ, pilis glanduligeris minutis immixtis, 4—5 X
°/ mm. Corolla albida lilacino-punctata, glabra. Tubus 5 mm. longus,
basi 1, apice 1,5 mm. diam. Labium posticum 5 mm. longum, 2 mm.
latum, apice subintegrum, anticum 5 mm. longum, 5 mm. latum, lobis
lateralibus 2X 1,5 mm., medio 2 X 3 mm., palato ruguloso. Fila-
menta 3 mm. longa. Antheræ loculi superpositi, mutici, 1 mm. longi.
Pollinis granula typica, 27—31 y longa, 18—21 y diam. Discus parvus.
(29) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICAN I. 413
- Ovarium 1 mm. altum. Stylus 3,5 mm. longus, glaber. Capsula
deest.
Hab. in Brasiliæ civ. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5502). Flor.
Maj. 1901.
Verwandt mit J. Rurziana, aber durch die lockeren Aehren u. die Blätter
verschieden.
Justicia (Dianthera) viridiflavescens Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Frutieosa, ‘/:—1 m. alta, ramis novellis lineis 2 puberulis, dein
giabris et ‚ystolithigeris. Folia petiolis ‘/2—1 em. longis, puberulis,
ovata apice acuminata (spe obliqua), basi ex rotundato subacuminata
{sæpe obliqua), 3—-6 em. longa, 1'/2—3 em. lata, opposita interdum
parum inæqualia, subtus ad costas pilosa, cystolithis utrinque notata.
Spicæ terminales, erectæ, foliis multo longiores, tenues, longe pedun-
culatæ, laxe imbricatæ, peduneulis rhachibusque puberulis. Bracteæ
rhomboideo-lanceolatæ, 6 x 1—1,5 mm., pilosæ, 2—3 floræ. Bracteolæ
lanceolatæ, puberulæ, 4x1 mm. Calyeis lobi puberuli, 4—5 X °/ı mm.
Corolla viridiflava, fauce et labii antici lobis violaceo-tinctis, puberula.
Tubus 4—5 mm. longus, basi 1,5, apice 2 mm. diam. Labium posticum
4 mm. longum, 1,5 mm. latum, anticum 4 X 4, lobis lateralibus
1,5 X 1,5, medio 1,5 X2 mm. Filamenta 3 mm. longa. Antherarum
loculi superpositi, mutiei, °/ mm. longi. Pollinis granula non visa.
Discus brevis. Ovarium 1 mm. altum. Stylus 4 mm. longus, glaber.
Capsula 7 mm. longa, 1,5 mm. lata, puberula, 4 sperma. Jaculatores
$/4 mm. longi.
Hab. in Brasilie eiv. Amazonas ad Juruà Miry (Ule n. 5698). Flor.
et fruct. Aug. 1901.
Sehr nahe mit Jusficia potamogelon Lindau verwandt, aber durch die sehr
langen dünnen Aehren, die schmäleren Bræcteen und die Blütenmasse genügend
als Art verschieden. Pollenkörner habe ich selbst in den jüngsten Knospen
nicht gefunden.
. Justicia (Dianthera) dubiosa Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol. |
. Herbacea, usque ad ’/2 metralis, simplex, caule pilis rectis appressis
fulvidis instructo, dein glabrato. Folia petiolis usque ad 1 cm. longis,
hispidis, oblonga utrinque acuminata, 8—11 cm. longa, 3—4,5 cm.
414 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ZMe SER. ). (30)
lata, supra glabra, subtus ad costas appresse pubescentia, interdum
subbullata, eystolithis subtus ægre conspicuis. Spica terminalis, folia
subæquans, erecta, densa, pedunculo brevi rhachique hispidis. Bracteæ
ovatæ, apice acuminatæ, pubescentes, imbricatæ, 104 mm. Bracteolæ
lanceolatæ, pubescentes, 4—5 X 1 mm. Calycis lobi 4, puberuli,
3X */; mm. Corolla albida fauce purpureo-punctata, sparse pilosa.
Tubus eylindrieus, 7 mm. longus, 1,5 mm. diam. Labium posticum
5 mm. longum, in medio 2,5 mm. latum, indivisum, anticum 5 X4 mm..
lobis parvis, palato ruguloso. Filamenta 3 mm. longa, minute pube-
rula. Antherarum loculi superpositi, inæquales, mutici, superiores
1 mm., inferiores */ mm. longi. Pollinis granula typica, 38—
45 y longa, Discus parvus. Ovarium ce. 1,5 mm. altum. Stylus
9 mm. longus, glaber. Capsula 6 mm. longa, 1 mm. lata, puberula,
disperma.
Hab. in Brasiiæ eiv. Amazonas ad Jurua Miry prope Belen in
terra frma (Ule n. 5852). Flor. et fruct. Sept. 1901.
Gehört in die Nähe von Justicia Ruiziana (Nees) Lindau, ist aber von den
verwandten Arten durch die Behaarung sofort zu unterscheiden.
Justicia (Dianthera) cyanantha Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Ramosa ramis novellis lineis 2 pubescentibus, adultis glabris eysto-
lithis dense notatis. Folia petiolis '/«—1 em. longis, pubescentibus,
oblongo-ovata, apice acuminata et sæpe obliqua, basi plus minusve
angustata, 7—12 em. longa, 3—4 cm. lata, glabra, supra ad costam
mediam pilosa, colore obscuro-viridi, utrinque cystolithigera. Spice
terminales vel axillares, simplices, initio foliis breviores, dein elongatæ
et longiores, laxifloræ, pedunculatæ, pedunculo rhachique pubes-
centibus. Bracteæ lineares, 41 mm., puberulæ. Bracteolæ similes,
3x1 mm. Calycis lobi 4, lanceolati, puberuli, 61 mm. Corolla
cyanea, extus sparse pilosa, sed ad apices labiorum pubescens. Tubus
8 mm. longus, 1,5 mm. diam. Labium posticum 4 mm. longum,
21/: mm. in medio latum, apice 2 dentatum, anticum 4 mm. longum,
Jobis lateralibus 2X 1,5 mm., medio 2x2 mm. Filamenta 4 mm.
longa. Antherarum loculi superpositi, 1 mm. longi. Pollinis granula
typica, apice attenuata, 45—50 y longa, 25—27 y lata. Diseus bilobus.
‘/2 mm. altus. Ovarium 1,5 mm. altum. Stylus glaber, 9 mm. longus.
Capsula c. 12 mm. longa, 2,5 mm. lata, puberula, usque ad medium
(31) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ IN. 445
stipitata, 4 sperma. Semina 1,5 mm. diam. Jaculatores 1,5 mm
longi.
Hab. in Brasiliæ eiv. Amazonas in inferiore regione fluminis Madeira
prope St. Maria de Marmellos (Ule n. 6112). Flor. et fruct. Febr. 1902.
Vergl. die folgende Art.
Justicia (Dianthera) pseudoamazonica Lindau nov. spec. —
Typ. in herb. Berol.
Ramosa ramis lineis 2 puberulis, dein glabratis, eystolithis notatis.
Folia petiolis vix 1 cm. longis, puberulis, ovata, apice acuminata et
sæpe obliqua, basi angustata, 7—10 cm. longa, 3—4,5 em. lata, glabra,
eystolithigera, pallide viridia. Spies terminales vel axillares, simplices,
initio foliis breviores, tum elongatæ, pedunculatæ, laxifloræ, peduneulo
rhachique puberulis. Bracteæ subulatæ, puberulæ, 3 X 1 mm., brac-
teolæ similes, 2 X 1 mm. Calyeis lobi 4, lanceolati, puberuli, 6 X 1 mm.
Corolla alba, violaceo-punctata, extus puberula. Tubus 7 mm. longus,
2 mm. diam. Labium posticum 5 mm. longum, 2 mm. latum, apice
bidentatum, anticum 6 mm. longum, 5 mm. latum, lobis lateralibus
1X 1,5 mm., medio 1 X2 mm. Filamenta 2 mm. longa. Antherarum
loeuli superpositi, 1 mm. longi. Pollinis granula typica, apice rotundata,
38—43 y. longa, 23—26 y diam. Discus bilobus '/s mm. altus. Ovarium
1,5 mm. longum. Stylus 10 mm. longus, pilosus. Capsula ignota.
Hab. in Prasiliæ eiv. Amazonas ad regionem inferiorem fluminis
Juruà prope Fortaleza (Ule n. 5929). Flor. Nov. 1901.
Mit der vorigen ausserordentlich nahe verwandt, aber durch die Blütenmasse,
die Blattfarbe, Blütenfarbe, Pollenkörner und kleine Merkmale der Behaarung etc.
zu unterscheiden. Beide Arten gehören in die Nähe von Justicia amazonica,
sind aber durch die viel grösseren und breiteren Blätter verschieden. Die Gruppe
dieser und der verwandten Arten gehören zu den schwierigsten Abteilungen der
Acanthaceen, da die einzelnen Arten nur durch minimale Merkmale von
einander abweichen. Die ganze Gruppe ist scheinbar noch in kräftiger Fort-
entwicklung begriffen.
Beloperone monopleurantha Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Frutex, 2 metralis ramis lignosis, teretibus, novellis lineis 2 pilosis,
dein glabris. Folia petiolis /2—1:/2 em. longis, glabratis, oblonga,
apice oblique caudata, basi angustata, usque ad 23 cm. longa et 6 cm.
416 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (32)
lata, ad apicem ramorum parum minora, glaberrima, cystolithis notata.
Spica terminalis, folia æquans, peduneulata, secundiflora, rhachi pubes-
cente. Bractæ ovatæ, acuminatæ, 24X7 mm., pubescentes, pilis glandu-
ligeris intermixtis. Bracteolæ similes, 18 X2 mm. Flores sanguinei,
puberuli, pilis glanduligeris intermixtis. Calycis lobi lanceolati,
c. 17 mm. longi, 1,5 mm. lati, puberuli, pilis glanduligeris intermixtis.
Tubus 35 mm. longus, basi 3,5 mm., apice 5 mm. diam. Labium
posticum 25 mm. longum, medio 9 mm. latum, apice obscure 2-den-
tatum, anticum 27 mm. longum, 8 mm. latum, apice lobis rotundatis 3,
lateralibus 2 XX2 mm., medio 2X3 mm. Filamenta in fauce affixa,
20 mm. longa, glabra. Antherarum loculi superpositi, superiores
3,5 mm. longi, inferiores cum calcare 4 mm. longi. Pollinis granula
typica, 33—37 y longa, 20 y diam. Discus 1 mm. altus. Ovarium 2 mm.
altum. Stylus 54 mm. longus. Fructus ignotus.
Hab. in Peruvia prope Tambo Issilama ad viam a Sandia ad Chun-
chusmayo in silva, 1000 m. (Weberbauer n. 1202). Flor. Jun. 1902.
Durch die einseitswendigen, drüsenhaarigen Aehren und die schief geschwänzten
Blätter sehr ausgezeichnet.
Beloperone adenothyrsa Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Fruticosa, 1,5 m. alta, ramis lignosis, glabris, teretibus. Folia petiolis
2—3 mm. longis, pilosis, oblonga, apice sensim acuminata, basi rotun-
data, 8—12 cm. longa, 2,5—4,5 lata, glaberrima, subtus eystolithis
minutissime punetulata. Paniculæ terminales vel axillares, plus minusve
ramosæ, e spieis longe peduneulatis compositæ, patentes, laxissimæ,
peduneulis rachibusque pubescentibus, pilis glanduligeris intermixtis.
Bracteæ lanceolatæ, S—9 mm. longæ, 1,5—2 mm. latæ, dense glandu-
loso-puberulæ. Bracteæ æquales, e. 4 x 1 mm. Calyeis lobi lanceolati,
4 X 1 mm., dense glanduloso-puberuli. Flores pallide rubri, glandu-
loso-puberuli. Tubus 16 mm. longus, 3 mm. diam. Labium posticum
10. mm. longum, in medio 7 mm. latum, apice obscure 2 dentatum,
anticum 12 mm. longum, 6 mm. latum, dentibus rotundatis, lateralibus
2% 2, medio 2 X 3 mm. Filamenta ad faucem affixa, 3 mm. longa.
Antherarum loculi superpositi, 2 mm. longi, loculo inferiore breviter
calcarato. Pollinis granula typica, 65—70 y longa, 34—38 y diam.
Ovarium 2 mm. altum. Stylus 21 mm. longus, glaber. Fructus deest.
Hab. in Mexico prope Banor Gros (Ehrenberg n. 229); in Sierra
(33) G. LINDAU. ACANTHACEE AMEBICANE I. 417
Madre ad terram graniticam (Langlasse n. 902), Flor. Febr.
1399.
Durch die drüsigen Blütenstände sehr ausgezeichnet.
Beloperone pyrrhostachya Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Frutex scandens ramis lignosis novellis puberulis, dein glabris. Folia
densa petiolis 2—4 mm. longis, pilosis, dein glabratis, ovata apice sub-
obtuse acuminata, basi subrotundata, 3—6 em. lata, 1,5—2,5 em. lata,
glabra vel basi et supra ad costam pilosa. Spies terminales vel ad
apicem ramorum axillares, folia æquantes eisve minores, rhachi pilosa.
Flores sanguinei, glabri. Bracteæ phylloideæ, purpureæ, ovatæ, acu-
minatæ, præsertim ad marginem sparse eiliat®, subscariosæ, 27 X
13 mm. vel parum minores. Bracteolæ similes, 16 X 17 mm. Calyeis
lobi lanceolati, margine subhyalini et ciliati, 12—13 mm. longi, 2—
2,5 mm. lati. Tubus 27 mm. longus, basi 4, apice 5 mm. diam. Labium
posticum 16 mm. longum, in medio 5 mm. latum, apice obscure 2 den-
tatum, anticum 15 mm. longum, 7 mm. latum, apice trilobum lobis
lateralibus 6 X 3, medio 6 X 4 mm. Filamenta ad faucem affixa,
11 mm. longa, glabra. Antherarum loculi superpositi, basi breviter cal-
carati, c. 3 mm. longi. Pollinis granula typica, 58—70 y longa, 34—38 1.
diam. Ovarium 2 mm. altum. Stylus 34 mm. longus, parce pilosus.
Fructus ignotus.
' Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Leticia in silva (Ule n. 6214).
Flor. Jun. 1902.
Verwandt mit B. ramulosa Mor., aber durch die viel grösseren Bracteen,
Bracteolen und Blüten sofort zu unterscheiden.
Jacobinia elegantissima Lindau. nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Frutex, 0,5—2 metralis, ramis lignosis subtetragonis, subglabris.
_Folia petiolis 1—2 cm. longis, glabris, oblonga, utrinque sensim acumi-
nata, usque ad 28 cm. longa, 10 em. lata, glabra, eystolithis striolata.
Spica terminalis, densissima, foliis multo minor, rhachi flavopubescente.
Bracteæ lanceolatæ, 12—13 mm. longæ, 2—3 mm. latæ, margine pube-
rule. Bracteolæ lanceolatæ, 2—3 mm. longæ. Flores flavi, minute pube-
ruli. Calycis lobi rubri, lanceolati, ad marginem minute puberuli, ante-
riores 15 X 2,5 mm., laterales 27 x 3 mm., apice subobliqui, posticus
448 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (34)
28 x 6 mm. Tubus 34 mm. longus, 4—5 mm. diam. Labium superum
25 mm. longum, €. 9 mm. in medio latum, integrum, inferum 25 mm.
longum, 3 mm. latum, apice obscure 3 lobum. Filamenta supra basin
tubi affixi, 20 mm. longa, glabra. Antheræ 5 mm. longæ, obtusæ. Pol-
linis granula typica, 60—73 y longa, 30—35 y. diam. Ovarium 2 mm.
altum. Stylus 52 mm. longus, glaber. Fructus ignotus.
Hab. in Peruviæ prov. Loreto prope Cerro de Ponasa, 1200 m., in
silva (Ule n. 6289). Flor. Mart. 1203.
Eine sehr ausgezeichnete Pflanze, die sich durch die Merkmale in der Blüten-
region von allen mir bekannten Arten weit unterscheidet.
Jacobinia mendax Lindau nov. spec. — Typ. in herb. Berol.
Suffrutex 1 metralis ramis lignosis, flavo-pubescentibus. Folia petiolis
5—8 mm. longis, flavo-pubescentibus, ovata apice acuminata, basi
rotundata, usque ad 5 em. longa, 3 em. lata, utrinque flavo-pilosa, cys-
tolithis inconspicuis. Spicæ terminales, pedunculatæ, densæ, folia sub-
æquantes, rhachi flavo-pubescente. Bracteæ ovatæ, acuminatæ, 10 X
6 mm., flavo-pilosæ. Bracteolæ æquales, 8 X 1,5 mm. Flores purpurei,
pilosi. Calyeis lobi lanceolati, 7 x 1 mm., puberuli. Tubus 13 mm.
longus, basi 2, apice 3 mm. diam. Labium superum 11 mm. longum,
5 mm. in medio latum, integrum, inferum 12 mm. longum, 7 mm. latum,
lobis lateralibus 3 x 2, medio 3 x 3 mm. Filamenta fauci affixa,
10 mm. longa, glabra. Antherarum loculi 1,5 mm. longi, subinæqui-
alte affixi, obtusi. Pollinis granula typica, 54—62 y longa, 25—28 u
diam. Ovarium 1,5 mm. altum. Stylus 24 mm. longus, pilosus. Capsula
9 mm. longa, 2 mm. lata, puberula, usque ad medium stipitata. Jacula-
tores 1 mm. longi, semina 1 mm. diam.
Hab. in Peruvia prope Sillacunca ad viam a Sandia ad Chunchus-
mayo in fruticetis, 1500 m. (Weberbauer n. 1296). Flor. et fruet. Jul.
1902.
Aehnelt habituell manchen Beloperone-Arten, aber durch die stumpfen
Antheren zum Genus Jacobinia gehörig. In dieser Gattung durch die Blüten-
stände und die kurzen Antherenfächer ausgezeichnet.
419
Beiträge
ZUR KENNTNIS
der
ostsehweizerischen Brombeeren
von
D'. ROBERT KELLER.
(Fortsetzung und Schluss. )
38. Rubus Sonderi R. Keller spec. nov.
Schössling kantig gefurcht, reichlich mit leicht gebogenen, am Grunde
verbreiterten Stacheln bewehrt, mit spärlichen Büschelhaaren und sehr
vereinzelten Stieldrüsen. Mittlere Laubblätter fussförmig fünfzählig.
Blattstiel reichlich mit leicht gebogenen Stacheln besetzt, zottig behaart,
zerstreut stieldrüsig. Blättchen oberseits sehr zerstreut anliegend behaart,
unterseits durch Sternhaare und abstehende, einfache Haare grau-
filzig, weich sammetartig, seidig schimmernd. Endblättchen elliptisch
bis verkehrteiförmig, doppelt so lang, als breit, etwa 4-5 mal so lang, als
sein Stiel, am Grunde abgerundet, vorn plötzlich in eine lange Spitze
ausgezogen. Zahnung wenig tief, ungleich; äussere Blättchen deutlich
gestielt. Blütenstand bis zur Mitte durchblättert, Blätter dreizählig. Blüten-
standachse abstehend behaart, mit gebogenen Stacheln und + zahl-
reichen Stieldrüsen, die kürzer, als die Haare sind. Blütenstand bis zur
Spitze fast gleich breit. Untere Aestchen 3-7, obere 3 oder 2 blütig. End-
blüte von den nächst tieferen Aesichen überragt. Kelchblätter nach der
Blüte zurückgeschlagen. Kronenblätter rötlich, länglich verkehrleiförmig.
Staubblätter etwa griffelhoch. Fruchtknoten langhaarig.
Am Sonder ob Affoltern ; Dielsdorf.
Focke schreibt zu dieser Pflanze; «Kräfliger, als Rubus rudis, mit
drüsenarmem, spärlich büschelhaarigem Schössling. Scheint mir dem
Rubus rudis am nächsten zu stehen. »
39. Rubus racemigerus Gremli.
Auf dem Plateau des Brühlberges bei Winterthur; Höhe des Schau-
berges am Waldrand gegen Schlatt.
4230 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SR.) (18)
40. Rubus macrostachys P. J. Müller.
Ob Reutlingen.
41. Rubus scaber Wh. et N. (?)
Eschenbergerhof bei Winterthur.
42, Rubus pallidus Wh. et N. (?)
Lindberg ob dem Gütli bei Winterthur. Focke schreibt zu diesem
Rubus: « Aehnlich dem Rubus pallidus. Ob wirklich dahin gehörig?»
43. Rubus foliosus Focke.
Heurüli am Schauberg; Lindberg bei Winterthur; Eschenberg bei
Winterthur; Vogelsang bei Winterthur; Wolfensberg bei Winterthur;
Brühlberg bei Winterthur; Ebnet ob Töss; zwischen Hohwülflingen u.
dem Ebnet ob Töss.
44. Rubus saltuum Gremli.
Ob Hüntwangen ; Edelmann bei Wasterkingen; Sanzenberg bei
Weiach; Huggenberg bei Elgg; Brühlbachtobel bei Kyburg; Brühlberg
bei Winterthur; Wolfensberg bei Winterthur; Beerenberg bei Wülf-
lingen ; Ebnet ob Töss; ob Adlikon.
45. Rubus albicomus Gremli.
Sanzenberg bei Weiach; Rosentann zwischen Effretikon und Illnau;
Brühlbachtobel bei Kyburg.
46. Rubus caudatus R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund oder stumpfkantig, zollig behaart, mit zahl-
reichen ungleichen Stieldrüsen und Stachelborsten, die durch Ueber-
gänge mit den grösseren, am Grunde schwach verbreiterten, nadel-
formigen Stacheln verbunden sind. Blattstiel zottig behaart, stieldrüsen-
und stachelreich. Nebenblätter hoch entspringend, fädlich. Blätter drei-
zählig oder fussförmig 4-5-zählig. Blättchen oberseils grün, anliegend
behaart, unterseits blassgrün, glänzend, etwas dichter behaart, Behaarung
indessen nicht einen zusammenhängenden Filz bildend, daher auch
die jüngeren Blätter grün. Endblättchen 3-4 mal länger als sein Stiel,
länglich verkehrt-eiförmig, am Grunde abgerundet, vorn in eine lange,
sehr schmale, fein gezähnelte Spitze auslaufend. Zahnung sehr scharf,
namentlich nach vorn sehr ungleich und ziemlich tief. Seitenblättchen
deutlich gestielt, ca. 3 mal länger als breit, lang und fein zugespitzt.
Blütenstandachse zotlig behaart, mit zahlreichen, sehr ungleichen, zum
Teil die Haare überragenden Stieldrüsen und nadelförmigen Stacheln.
Grössere Stacheln spärlich, gerade, nadelförmig. Untere Blütenstand-
ästchen entfernt stehend, blatiwinkelständig, unter der Mitte meist drei-
teilig, oben gedrängt stehend, einen kurzen Blülhenstand bildend.
(19) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 421
Kelchblätter linealisch-lanzettlich, lang zugespitzt, nach der Blüte auf-
recht, auf dem Rücken mit zahlreichen Stieldrüsen und nadelförmigen
Stacheln. Kronenblätter länglich verkehrteiförmig. Staubblätter die
Griffel etwas überragend. Fruchtknoten kahl.
Kuchiholz zwischen Seelmatten und Elgg.
Focke schreibt : «Wohl zu Rubus albicomus Gremli.» Die Form der
Blättchen ähnelt jenen des Rubus albicomus. Sie sind aber nicht nur
schmäler, sondern vor allem viel feiner zugespitzt. In der Behaarung
weichen sie von Rubus albicomus durchaus ab, indem auch die jüngsten
Blätter nie unterseits eine geschlossene, einen Filz bildende Haardecke
besitzen. Der Blütenstand ist schwächer als bei Rubus albicomus, die
Staubblätter länger als bei diesem, die Fruchtknoten kahl.
0. X Rubus fastigii R. Keller hybr. nov.
Rubus bifrons Vest. X Rubus saltuum Focke (?)
Tannerberg ob Giebel.
Rubus bifrons X Rubus albicomus schrieb ich früher zu dieser
Pflanze. Focke schreibt : «Eine schöne, offenbar unfruchtbare hybride
Pflanze, ausgezeichnet durch die sich aufrichtenden Fruchtkelche.
Kreuzung einer grossen. discoloren und einer kleinen reichlich stiel-
drüsigen Art. Rubus bifrons X saltuum ? »
47. Rubus apiculatus Wh. et N.
Zwischen Dietlikon und Kloten; bei der Kiesgrube zwischen Effretikon
und Dietlikon; Lindberg bei Winterthur.
var. polyacanthus Rob. Keller var. nov.
Eine durch relativ starke Behaarung und starke Entwicklung
namentlich der nadelförmigen Stacheln und stacheligen Drüsenborsten
ausgezeichnele Abänderung, die von Focke (in sched.) dem Formen-
kreise des Rubus apiculatus W. et N. eingeordnet wird.
Schössling + stark behaart, ausserordentlich dicht mit feinen nadel-
förmigen Stacheln und stacheligen Drüsenborsten bekleidet. Stärkere
Stacheln, weniger zahlreich und kräftig als an der typischen Form.
Laubblätter oberseits reichlicher, aber doch zerstreut, unterseits dicht
sammtartig-weichfilzig behaart. Blütenstandachse + dicht filzig behaarl,
ohne oder nur mit spärlichen abstehenden Haaren. Stieldrüsen dunkel-
rot gefärbt, nadelförmige Stachel auch an den Blütenstielen länger und
zahlreicher als an der typischen Form. Rücken der Kelchblätter mit
zahlreicheren, fast schwarzroten Stieldrüsen und langen, gelben, nadel-
förmigen Stacheln besetzt. Fruchtknoten an der Spitze zottig behaart.
Rosentann zwischen Effretikon und Illnau.
422 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.) (20)
48. Rubus podophyllus J. P. Müller.
Rosentann zwischen Effretikon und Illnau; zwischen Effretikon und
Baltenswil; Eschenberg bei Winterthur.
419. Rubus Caflischii Focke.
Effretikon gegen Baltenswil.
Focke schreibt zu dieser Pflanze : « Mittelform zwischen Rubus rudis
und Rubus bifrons, sehr ähnlich dem Rubus Gaflischü. »
50. Rubus denticulatus Kerner.
Effretikon, im Walde ob der Station.
5l. Rubus brevis Gremli.
Altberg bei Dänikon; Eschenberg bei Winterthur; Lindberg bei
Winterthur, am Wege nach Reutlingen; Tössertobel ob dem Rychenberg
bei Winterthur; Irchel ob Dättlikon.
52. Rubus Wartmanni R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund bis stumpfkantig, locker behaart, mit sehr zahl-
reichen, kürzeren und längeren Slieldrüsen, drüsigen und drüsenlosen
Stachelborsten, die durch Uebergänge mit den kräftigeren Stacheln
verbunden sind; diese seitlich zusammengedrückt, ziemlich lang, aus
breitem Grunde leicht gebogen bis gerade. Laubblätter dreizählig
gefingert oder fussförmig 4-5-zählig. Untere Seitenblättchen hoch ent-
springend. Blattstiel sehr dicht stieldrüsig und stachelig; Stacheln in
grosser Zahl auf die Mittelrippe der Unterseite der Blättchen übergehend.
Blättchen oberseits dunkel-, unterseits hellgrün, beiderseits zerstreut
behaart. Endblättchen 4-5 mal länger als sein Stiel, eiförmig bis
elliptisch, mit herzförmigem Grunde, lang zugespitzt. Blütenzweige
kurz anliegend behaart, mit sehr zahlreichen rötlichen Stieldrüsen,
drüsigen und drüsenlosen Stachelborsten und langen, ungleichen, nadel-
förmigen Stacheln. Blütenstand reichlich durchblättert, nach oben etwas
verschmälert, doch mit breitem Blütenkorymbus abschliessend. Aestchen
sehr reichlich mit langen, ungleichen Nadelstacheln und rötlichen Stiel-
drüsen bewehrt, untere mehrblütig, obere in der Mitte sich trugdoldig
teilend, meist dreiblülig. Achse mit dreiblütigem Korymbus abschliessend.
Blütenstiele lang, dicht bewehrt. Kelchblätter aussen grünlich, am Rande
weissfilzig, mit langem, linealischem Anhängsel, dicht mit langen, roten
Stieldrüsen und nadelförmigen Stacheln besetzt, nach der Blüte aufrecht.
Staubblätter die Griffel überragend. Fruchtknoten kahl; Früchte gut
entwickelt.
Tweralp ob Wattwil.
Focke schreibt : «Wenn die Pflanze nicht die aufrechten Fruchtkelche
(21) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 423
hätte, würde ich sie unbedenklich für eine kleine Form von Rubus Kôhleri
halten.» Ich reihe die Pflanze, welche ich zu Ehren meines verstorbenen
Freundes, Herrn Museumdirektor Wartmann in St. Gallen, benenne,
den Köhleriani ein, als Art, die den Verwandtschaftskreis des Rubus
Köhleri mit jenem des Rubus apricorum und Rubus pilocarpus verbindet.
35. Rubus thyrsiflorus Wh. et N.
Gereiswil am Schauberg; an der Fahrstrasse nach Kyburg ob der
gedeckten Tössbrücke; Eschenberg ob Seen; Eichbühl zwischen Station
Seen u. Räterschen ; Eschenbergerhof bei Winterthur; Lindberg am
Weg nach Reutlingen ; Wolfensberg bei Winterthur ; Vogelsang bei
Winterthur ; Ebnet ob Töss; Irchel ob Rorbas ; Winterberger Steig;
Altberg ob Dällikon; Albis-Hochwacht.
54. Rubus acridentulus J. P. Müller.
Altberg ob Dällikon.
95. Rubus turicensis R. Keller spec. nov.
Schössling kräftig, niederliegend oder schwach bogig sich erhebend,
fast stielrund bis stumpfkantig, fast kahl, mit sehr zahlreichen, schwarz-
roten, meist ziemlich kurzen Stieldrüsen, von denen auch die längsten
kaum die Länge des vierten Teiles des Schösslingsquerschnittes erreichen,
die kürzeren kaum einen Achtel. Stacheln etwas ungleich, schwach
entwickelt, die Kräftigeren unter sich ziemlich gleich, zahlreich, aus
etwas verbreitertem Grunde plötzlich pfriemlich verschmälert, gerade
oder leicht gebogen, rückwärts geneigt, am Grunde schwarzrot, gegen
die Spitze gelblich. Laubblätter dreizählig oder fussförmig 4-5-zählig.
Nebenblälter klein, fädlich, ziemlich hoch entspringend, mit drüsig
gewimpertem Rande. Blatistiel ca. 2'/s mal so lang als der Stiel des
Endblätichens, zerstreut kraushaarig, mit zahlreichen kurzgestielten,
roten Drüsen und spärlichen Drüsenborsten. Stacheln nadelförmig,
schwach, leicht gebogen bis gerade, rückwärts geneigt, zahlreich.
Blättichen beiderseits grün, zerstreul behaart bis fast kahl. Zahnung
ungleich, nach vorn oft etwas eingeschnitten, Zähne breit, mit auf-
gesetzter Stachelspitze. Endblättchen 3-4 mal so lang als sein Stiel, bis
10 cm. lang, breitelliptisch bis fast kreisförmig, am Grunde herzförmig
ausgerandet, bald mit breiter, bald mit schlanker, leicht gebogener
Spitze. Seitenblättchen deutlich gestielt, bei den dreizähligen Blättern
tief gelappt; äussere Seitenblättchen hoch entspringend. Laubblätter der
‚Blütenzweige dreizählig, die oberen einfach, beiderseits grün, locker
behaart. Blütenstandachse abstehend behaart, mit zahlreichen, die Haare
nicht überragenden, roten Stieldrüsen. Stacheln schwach, leicht gebogen,
424 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SsÉR.). (22)
rückwärts gerichtet. Blütenstand ziemlich reichblütig, fast bis zur Spitze
durchblättert. Untere Aeste entfernt stehend, obere genähert, über der
Mitte geteilt, dreiblütig, sellener schon am Grunde geteilt und dann oft
zu zweien aus einem Blattwinkel entspringend. Blütenstiele filzig und
abstehend behaart, mit kürzeren und längeren, die Haare nur zum Teil
überragenden Stieldrüsen und nadelförmigen Stacheln. Kelchblätter
aussen filzig, mit zahlreichen schwarzroten Drüsen und vereinzelten
Stacheln ; nach der Blüte abstehend oder zurückgeschlagen. Kronenblätter
länglich verkehrt-eiförmig. Staubblätter einreihig, viel kürzer als die
Griffel. Fruchtknoten an der Spitze mit einigen steifen Haaren, sonst kahl.
Ramsberg ob Turbental.
Nach Focke dem Formenkreise des Rubus thyrsiflorus einzuordnen.
56. Rubus helveticus Gremli.
Orfelen bei Stäg; Lindberg bei Winterthur; zwischen Affoltern :
und Regensdorf.
57. Rubus densiflorus Gremli.
Altberg bei Dällikon.
58. Rubus fallens R. Keller spec. nov.
Schössling stumpfkantig, kahl, mit ziemlich zahlreichen Stieldrüsen,
kürzeren Stachelborsten und zahlreichen kräftigen, kurzen Stacheln.
Laubblätter dreizählig. Blattstiel fast kahl, stieldrüsig, mit rück wärts-
gerichteten, leicht gebogenen Stacheln. Nebenblätter hoch entspringend,
linealisch-lanzettlich, am Rande zerstreut stieldrüsig. Blättchen etwas
starr, Zahnung ungleich, scharf, wenig lief, oberseits fast kahl, unter-
seits graugrün, weichhaarig, fast sammetartig anzufühlen, schimmernd.
Endblättchen fast kreisförmig, mit herzförmigem Grunde, vorn kurz
zugespitzt, ca. 4 mal so lang als sein Stiel. Blütenstandachse mit Büschei-
haaren besetzt, mit ungleichen Stieldrüsen und Stachelborsten, die
längeren Stieldrüsen die abstehenden Haare überragend ; rückwärts
gerichtete Stacheln ziemlich zahlreich, die unteren kaum länger als die
oberen. Blütenstand schmal, nach oben kaum verjüngt, bis zur Mitte
durchblättert, untere blattwinkelständige Aestchen abstehend, mehr-
blütig, traubig, obere gedrungen, zwei- oder oft einblütig; Endblüte von
den benachbarten Seitenblüten überragt. Blütenstiele ziemlich lang,
filzigzottig, mit zahlreichen ungleichen Stieldrüsen und nadelförmigen,
rückwärts gerichteten Stacheln. Kelchblätter breiteiförmig, ziemlich
lang zugespitzt, aussen weissfilzig, mit Stieldrüsen und Stacheln bewehrt,
nach der Blüte aufgerichtet. Staubblätter ungefähr griffelhoch. Frucht-
knoten kahl. Früchte gut entwickelt.
OC
(23) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 49;
Vor Allenwinden am Hörnli.
Focke schreibt : « Dürfte in den Formenkreis des Rubus helvelicus und
thyrsiflorus gehören, wenn auch von beiden Typen verschieden.»
59. Rubus thyrsifloroideus R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund, niederliegend oder bogig aufsteigend, dicht
behaart, mit sehr zahlreichen ungleich langen Stieldrüsen und Stachel-
borsten, sowie mit kurzen, schwachen, am Grunde etwas verbreiterten,
braunroten, ziemlich gleichen Stacheln. Laubblätter dreizählig oder
fussförmig fünfzählig. Nebenblätter hoch am Blattstiel entspringend,
linealisch. Blattstiel fast dreimal länger als der Stiel des Endblättchens,
dicht behaart, mit zahlreichen Stieldrüsen und Stachelborsten: nadel-
formige Stacheln spärlicher, gerade, rückwärts gerichtet. Blätichen
oberseits dunkelgrün, sehr zerstreut anliegend behaart, unterseits hell-
grün, an den Nerven mit seidigschimmernder Behaarung, breit, mit den
Rändern sich deckend. Zahnung/wenig tief, etwas ungleich. Endblättchen
rundlich-eiförmig, etwa 2'/s mal so lang wie sein Stiel, am Grunde tief
herzförmig, vorn in eine scharfe, kürzere oder längere Spitze zusammen-
gezogen. Blütenstandachse dicht abstehend behaart, mit zahlreichen
ungleichen Stieldrüsen und borstigen Stacheln. Blütenstand schmal,
unterbrochen ; untere blattwinkelständige Aestchen entfernt stehend,
dreiblütig, obere gedrungen, wenig über dem Grunde dreiteilig. Kelch-
blätter weissfilzig, schmal zugespitzt, auf dem Rücken drüsigborstig, der
Fruchtanliegend.GriffeldieStaubblätterüberragend. Fruchtknoten behaart.
Eschenberg bei Winterthur.
Mittelform zwischen Rubus thyrsiflorus Wh. et N. und Rubus helve-
ticus Gremli.
Die Pflanze ähnelt namentlich in der Gestalt der Blätter und der Form
des Blütenstandes, wie auch Focke schreibt, dem Rubus thyrsiflorus,
unterscheidet sich aber unter anderem durch die der Frucht anliegenden
Kelchblätier. Durch die Schmalheit der Stacheln erinnert sie wieder
mehr an Rubus hirsutus und Verwandle, mit denen sie auch die Stellung
der Kelchblätter nach der Blüte gemein hat, so dass vor Jahren Favrat
und Gremli in ihr einen Verwandten von Rubus hirtus vermuteten.
Sie nimmt in der Tat zwischen diesen beiden Typen eine mittlere
Stellung ein, ihrem ganzen Habitus nach allerdings dem Rubus thyrsi-
florus vie! näher stehend. Da die Früchte wenigstens zum Teil gut
‘entwickelt sind, ist unsere Art, wenn auch vielleicht ein Abkömmling
eines Kreuzungsproduktes von Rubus thyrsiflorus mit Rubus hirtus oder
einer Verwandten unter den Glandulosi, doch keine hybride Pilanze.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 D, 30 avril 190%. 28
426 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (24)
60. Rubus thyrsifloroglandulosus R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund oder stumpfkantig, sehr spärlich behaart, mit
zahlreichen, ungleichen, gelblichen Stieldrüsen, Stachelborsten und
schwachen, rückwärts gerichteten Stacheln. Laubblätter dreizählig, ober-
seits dunkel-, unterseits hellgrün, beiderseits sehr spärlich behaart.
Endblättchen sechs bis sieben mal länger als sein Stiel (bis 141/2 cm.
lang und 12 cm. breit), rundlich-verkehrt-eiförmig, am Grunde tief
herzförmig, unsymmetrisch, vorn in eine schmale Spitze plötzlich
zusammengezogen. Seitenblätichen deutlich gestielt. Blütenstandachse
hin und hergebogen, kurz und spärlich behaart, sehr reich an ungleich
langen Stieldrüsen, Stachelborsten und geraden Stacheln. Blütenstand
unten unterbrochen, oben gedrungen, untere Aestchen mehr, obere
meist dreiblütig. Kelchblätter nach der Blüte aufgerichtet, graugrün,
weiss berandet, auf dem Rücken mit Stieldrüsen und Stacheln. Frucht-
knoten sehr spärlich behaart. Griffel die Staubblätter etwas über-
ragend.
Albis-Hochwacht.
Diese schöne, durch die prächtigen, grossen, zarten Blätter auffallende
Pflanze gleicht im Blütenstand durchaus einem Rubus thyrsiflorus. Die
Blätter sind indessen bedeutend grösser als bei irgend einer von mir
beobachteten Form dieser Art. Der grosse Drüsenreichtum deutet wieder
mehr auf eine zu den Glandulosi gehörige Art. Focke schreibt : « Blatt-
gestalt und Blütenstand von Rubus thyrsiflorus, Stacheln und Drüsen
mehr wie bei einer Glandulose. »
r. X Rubus tomentosus Borkh. x Rubus thyrsoideus (?).
Brühlbachtobel bei Kyburg. ;
Von mir ursprünglich für Rubus lomentosus X Rubus radula gedeutet.
Diese Art ist nun eigentümlicher Weise in meinem umfangreichen
Material durch kein einziges sicheres Specimen vertreten. Focke schreibt:
« Bastard des Rubus tomentosus, aber schwerlich mit dem drüsenreichen
Rubus radula, eher mit Rubus thyrsoideus. »
61. Rubus humifusus Wh. et N.
Eschenberg bei Winterthur.
62. Rubus flaccigifolius J. P. Müller.
Sanzenberg bei Weiach ; Altberg ob Dällikon.
63. Rubus Bellardi Wh. et N.
Zwischen Wasterkingen und Eglisau; Vogelsang bei Eglisau; Hatten-
berg bei Trüllikon ; Schauenberg bei Schlatt; zwischen Kyburg und
Kemptial; Altberg ob Dällikon.
(25) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 427
64. Rubus hirtus W.K.
Im Vogelsang bei Eglisau, eine Form, die an eine Kreuzung von
Rubus Bellardi X Rubus hirtus erinnert; Schauenberg ob Schlatt, eine
- kurzdrüsige, nicht ganz iypische Form ; Ramsberg ob Turbental, eine
dem Rubus rivularis genäherte Form; Vogelsang im Brühlbachtobel bei
Kyburg; Lindberg bei Winterthur; Effretikon; im Walde bei Oberglatt.
Nieselberg bei Wil; Rimmersberg im Toggenburg; Giebel ob Wald.
65. Rubus posoniensis Sabranski.
Ob Kappel im Toggenburg, eine sehr schmalblätterige Brombeere aus
dem Formenkreis des Rubus hirtus, die sich von Sabranskis Art, einer
«mehr hochwüchsigen Form » (Focke), dadurch unterscheidet, dass sie
wenig hoch ist. Mit Rubus posoniensis teilt sie die übrigen Kennmale,
namentlich die Gestalt der Blätichen.
66. Rubus erythradenes Focke.
Heurüti am Schauberg ; Käferholz bei Oerlikon; ob Watt gegen
Rümlang.
67. Rubus sordidus Gremli.
Ob Atlikon, eine etwas kräftigere Form.
Focke schreibt hierzu : «Dem Rubus sordidus Gremli sehr ähnlich,
aber besser entwickelt. Schwerlich von Rubus erythradenes zu trennen.
68. Rubus Harcynicus Focke.
Altberg ob Dällikon; ob Watt-Dielsdorf.
69. Rubus Bayeri Focke.
Zwischen Dietlikon und Kloten; Winterberger Steig; Brühlberg bei
Winterthur.
70. Rubus Güntheri Focke.
Rappengubel ob Steg im Tösstal; zwischen Elgg und Heurüli; Beeren-
berg ob Pfungen; Altberg ob Dällikon; Affoltern bei Regensdorf ;
Schnabel im oberen Sihlwald.
Altenegg-Rindal im Toggenburg.
71. Rubus Güntheri Focke.
lobatoserratus R. Keller var. nov.
Tannerberg ob Giebel.
Zahnung der Blättchen ungleich, tief eingeschnitten, Laubblätter zum
Teil gelappt.
Die Stieldrüsen sind etwas heller als an dem typischen Rubus Güntheri.
Focke schreibt : «Form des Rubus Güntheri mit beginnender Schlitz-
blätterigkeit. » |
. 72. Rubus polysetosus R. Keller spec. nov.
Achse stielrund, abstehend behaart, mit sehr zahlreichen roten Stiel-
428 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (me SÉR.). (26)
drüsen und Stachelborsten, die Uebergänge zu den zahlreichen rötlichen
Stacheln zeigen. Laubblätter dreizählig oder fussförmig fünfzählig.
Blattstiel dicht mit Stieldrüsen, Stachelborsten und leicht gebogenen,
rückwärts gerichteten Stacheln besetzt. Blättchen oberseits dunkelgrün,
fast kahl, unterseits weichhaarig, sammetartig anzufühlen, schimmernd.
Zahnung ungleich, wenig tief, scharf. Endblättchen eiförmig, ca. 3 mal
so lang als sein Stiel, am Grunde herzförmig, vorn allmählich und
ziemlich lang zugespitzt. Blütenstand und Blüten wie bei Rubus Güntheri.
Kiesgrube zwischen Katzensee und Adlikon.
Sie ist als «kleine Art» dem Rubus Güntheri unterzuordnen. Focke
schreibt : «Von Rubus Güntneri durch die unterseits weichhaarigen
Blättichen verschieden. Dem Gremlischen Rubus polyacanthus ähnlich,
bei dem indessen statt der Borsten gekrümmie pfriemliche Stacheln
vorhanden sind. »
73. Rubus Kaltenbachii Meisch.
Ramsberg ob Turbental; Vogelsang im Brühlbachtobel ob Sennhof;
Schauberg ob Heurüti; Eschenbergerhof bei Winterthur ; zwischen
Affoltern und Regensdorf.
Tannerberg ob Giebel; Kappel im Toggenburg.
74. Rubus inclinabilis Gremli.
Heurüli am Schauberg.
Gehört nach Focke dem Formenkreise des Rubus Kaltenbachii an.
75. Rubus pilocephalus Gremli.
Lobenstall bei Seelmatien.
Gehört nach Focke dem Formenkreise des Rubus Kaltenbachit an.
76. Rubus Rimmersbergensis R. Kelier spec. nov.
Schössling niederliegend, zotlig behaart, mit + zahlreichen ungleichen,
blassen Stieldrüsen, Stachelborsten und nadelförmigen Stacheln bewehrt.
Laubblätter dreizählig. Nebenblätter fädlich, nahe dem Grunde ent-
springend. Blattstiel dicht abstehend behaart, mit zahlreichen, die Haare
zum Teil überragenden Stieldrüsen und mit rückwärts gerichteten,
nadelförmigen Stacheln. Blättchen dicklich, oberseits dunkelgrün, kahl,
unterseits hellgrün, weichhaarig, glänzend. Zahnung etwas ungleich,
scharf, wenig tief. Endblätichen eiförmig, ca. 5 mal länger als sein Stiel,
am Grunde herzförmig, vorn in eine lange Spitze ausgezogen. Blüten-
standachse zottig behaart mit zahlreichen, ungleichen, zum Teil langen
Stieldrüsen besetzt. Nadelförmige Stacheln lang, gerade, etwas nach
rückwärts gerichtet. Blütenstand nach oben sich verjüngend, bis zur
Mitte durchblättert. Untere Aestchen drei- oder zwei-, obere einblütig;
(27) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 429
oberer Teil des Blütenstandes traubig. Blüten langgestielt. Blütenstiele
filzigzotüig, dicht stieldrüsig, mit langen, nadelförmigen Stacheln. Kelch-
blätter nach der Blüte abstehend bis aufgerichtet. Griffel die Staubblätter
überragend. Fruchtknoten lang zottig behaart. Früchte gut entwickelt,
zerstreut zollig.
Rimmersberg im Toggenburg.
Die Blätter ähneln jenen des Rubus albicomus. Focke findet aber,
dass die Pflanze richtiger in die Hirtusgruppe gestellt, als zu jenem
gezogen wird.
77. Rubus incisus NR. Keller spec. nov.
Schössling stielrund bis stumpfkantig, niederliegend bis bogig auf-
steigend, spärlich behaart, mit sehr zahlreichen ungleichen Stieldrüsen,
Stachelborsten und Stacheln. Stieldrüsen kaum ein Viertel so lang, als
der Querdurchmesser des Schösslings, Stachelborsten etwa einhalbmal
so lang. Laubblätter fussförmig fünfzählig, äussere Seitenblättchen hoch
entspringend. Blattstiel kurzhaarig, mit sehr zahlreichen, kurzen Stiel-
drüsen, Stachelborsten und feinen nadelförmigen, rück wärts gerichteten
Stacheln, ca. 3-4 mal so lang als der Stiel des Endblätttchens. Neben-
blätter fädlich, hochangewachsen. Biättchen freudiggrün, oberseits fast
kahl, unterseits sehr zerstreut behaart, mit unregelmässiger, tief ein-
geschnittener Zahnung, so dass die Blättchen fast gelappt sind. End-
blättchen breiteiförmig. am Grunde tief herzförmig, vorn lang und
schmal zugespitzt. Blütenstandachse zerstreut behaart, mit sehr zahl-
reichen kürzeren und längeren Stieldrüsen und Stachelborsten besetzt;
die meisten Stieldrüsen nur etwa halb so lang wie der Querdurchmesser
der Achse. Stacheln sehr fein nadelförmig. Blütenstand fast bis zur
Spitze durchblättert, pyramidenförmig. Untere Aeste gedrungen, viel-
blütige Trugdolden bildend, obere meist dreiblütig. Kelchblätter grau-
grün, weiss berandet, auf dem Rücken mit zahlreichen, gelblichen,
nadelförmigen Stacheln und rôtlichen Stacheldrüsen, nach der Blüte
aufgerichtet. Kronenblätter schmal, länglich verkehrt-eiförmig. Staub-
blätter die Griffel wenig überragend. Fruchtknoten kahl.
Im Wald ob Giebel bei Wald.
Focke schreibt : «Von Rubus hirtus durch die Stieldrüsen und tief
herzförınigen Blätter verschieden.» Durch die tiefe Zahnung, die an
vielen Blättern zur deutlichen Lappenbildung führt, zeigt diese Pflanze
. Neigung zur Schlitzbätterigkeit.
p. Rubus tomentosus Borkh. X Rubus spec. glandulosæ.
Ob Effretikon, im Schlage bei den Häusern am Waldrand nahe der
430 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (28)
Station; zwischen Hüntwangen und Eglisau an der Strasse im Wald.
Form mit monströser Blattbildung. Blätter der Blütenachsen einfach,
pelargonienähnlich.
s. Rubus rudis Wh. ei N. x Rubus hirtus W.K.
Sanzenberg bei Weiach; Vogelsang bei Eglisau, eine stark nach Rubus
rudis hinneigende Kreuzung.
Dazu schreibt Focke : « Rubus rudis; Bestachelung deutet auf Kreuzung
mit Rubus hirtus, doch sind die Eigenschaften des rudis weil über-
wiegend. »
r. Rubus saltuum Focke X Rubus hirtus W.K.
Schneitenberg zwischen Andelfingen und dem Hausersee. Zu einer
ähnlichen Form vom Lindberg ob Oberwinterthur schreibt Focke :
«Vielleicht aus Kreuzungen (des Rubus saltuum) mit Formen von
Rubus hirtus hervorgegangen.» Auch eine Brombeere vom Käferberg
bei Oerlikon scheint nach Focke diese Kreuzungsform zu sein.
9. X Rubus pseudo-Bellardi R. Keller hybr. nov.
Rubus Bellardii Wh. etN. x Rubus hirtus W.K.
Ezlisau, im Vogelsang.
Auch Focke gibt die Möglichkeit zu, dass diese Pflanze die ange-
gebene Kreuzung ist.
78. Rubus lamprophyllus Gremili.
Winterberger Steig.
Tweralp ob Wattwil, nicht ganz typisch.
79. Rubus gracilicaulis Gremli.
Ebnet ob Töss.
80. Rubus divexiramus P. J. Müller.
Zwischen Andelfingen und Oberwil; Storchenegg am Hörnli.
8l. Rubus serpens Wh.
Ramsberg ob Turbental.
82. Rubus chlorostachys P.J.M.
Vogelsang bei Eglisau; Irchel; Altberg bei Dällikon: Schnabel im
oberen Sihlwald.
Tweralp ob Wattwil.
83. Rubus Schaubergensis R. Keller spec. nov.
Schössling stielrund, abstehend behaart, ausserordentlich dicht mit
ungleich langen, wenigstens zum Teil die Haare überragenden, rötlichen
Stieldrüsen, Drüsenborsten, Stachelborsten und zarten Stacheln besetzt.
Laubblätter dreizählig oder fussförmig fünfzählig, langgestielt, Blattstiel
fast 4 mal länger als der Stiel des Endblättchens, sehr dicht mit Stiel-
(29) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 438
drüsen, Drüsenborsten und Stachelborsten besetzt. Stacheln leicht
gekrümmt, rückwärts geneigt, nur wenig kräftiger als die stärkeren
Stachelborsten. Nebenblätter fädlich, hoch entspringend. Blätichen
beiderseits anliegend behaart, oberseits sati-, unterseits blassgrün.
Zahnung ungleich; Blattrand eingeschnitten gezähnt, Zähne mit feinen
Zähnchen. Endblättchen 3-4 mal länger als sein Stiel, eiförmig, am
Grunde herzförmig, vorn breit zugespitzt. Blütenstandachse kurzhaarig,
aber dicht mit kürzeren und längeren Stieldrüsen, Stachelborsten und
feinen Stacheln. Blütenstand sehr schmal. Untere Aestchen 2-3-blülig,
obere einblütig. Blütenstiele ziemlich lang, dicht mit rötlichen Stiel-
drüsen und Stachelborsten besetzt. Kelchblätter länglich-eiförmig, zuge-
spitzt, nach der Blüte zurückgeschlagen, dicht mit hellgefärbten Stiel-
drüsen und Stachelborsten besetzt. Staubblätter ungefähr griffelhoch.
Fruchtknoten kahl.
Am Schauberg: gegen Oberschlatt.
84. Rubus botryoides R. Keller spec. nov.
Schössling niederliegend, rundlich, leicht bereift, behaart. ausser-
ordentlich dicht mit nadelförmigen, gelblichen Stacheln und roten
Stieldrüsen bekleidet. Zwischen den kräftigeren Stacheln, den drüsen-
losen Stachelborsten und Stieldrüsen mannigfache Uebergänge. Grössere
Stacheln leicht gebogen mit breitem Grunde. Laubblätter fussförmig
fünfzählig. Blattstiel oberseits flach, dicht mit ungleich langen Stieldrüsen
und nadelförmigen Stacheln bewehrt, behaart. Nebenblätter linealisch
bis fädlich, ziemlich hoch angewachsen. Blättchen deutlich gestielt, fast
lederartig, oberseits anliegend behaart, unterseits weich sammetartig,
glänzend. Endblättchen fast kreisrund, mit tief herzförmigem Grunde,
vorn in eine lange, säbelförmig gekrümmte Spitze zusammengezogen,
ca. 3 mal länger als sein Stiel. Zahnung wenig tief, fast gleichmässig.
Blütenstandachse behaart, sehr dicht mit ungleich langen Stieldrüsen
und nadelförmigen Stacheln bekleidet. Längere Stieldrüsen die Haare
überragend. Stärkere Stacheln leicht gebogen, rückwärts gerichtet.
Laubblätter der Blütenstandachse dreizählig. Blütenstand traubig, unten
durchblättert, nach oben sich verjüngend. Blütenstiele dicht mit rot-
braunen Drüsen und nadelförmigen Stacheln bewehri, behaart. Kelch-
blätter weisswollig, mit roten Stieldrüsen besetzt, oft fast stachellos, an
der Frucht aufrecht; Staubblätter etwa griffelhoch. Fruchtknoten behaart.
Rappenhalde bei Effretikon.
Focke schreibt zu dieser Pflanze : «Gleicht in den meisten Beziehungen,
insbesondere in der Blattgestalt, Behaarung und Bewehrung dem Rubus
1432 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.)
7
(30)
cordigerus P. J. M. et Wrig. Durch den Blütenstand, der nicht einfach
traubig ist, weicht diese Form indessen von der vorliegenden Pflanze ab.
Im Blütenstand übereinstimmend aber in andern Merkmalen verschieden
ist Rubus stenobotrys P. J. Müller.»
85. Rubus cæsius L.
Ueberall in Hecken und Gebüsch.
x. Rubus cæsius L. X Rubus Idæus L.
Steg im Tösstal; vor Mettmenstetten-Oberembrach in der Eigelhart
ob Pfungen.
Zwischen Wil und Batzenheide.
hd. Rubus cæsius L. X Rubus sulcatus Vest.
Brühlberg bei Winterthur ; Lindberg bei Winterthur ; Wolfensberg
bei Veltheim; Bruderhaus bei Winterthur; Brühlbachtobel bei Kyburg;
Atlikon.
Focke bemerkt zu diesen bald mehr dem Rubus cæsius, seltener dem
Rubus sulcatus sich nähernden Zwischenformen «dem norddeutschen
Rubus gothicus und Rubus Laschu ähnlich. »
oa. Rubus cæsius L. X Rubus candicans Weihe.
Eichbühl zwischen Seen und Räterschen.
Focke : «Scheint mir ein Rubus cæsius X candicans zu sein.»
as. Rubus cæsius L. X Rubus bifrons Vest.
Thalheim; Schwärzi bei Hettlingen; Kyburger Rain (an Rubus cæsius
XX Rubus macrostemon ?); Braahalde bei Zünikon (an Rubus cæsius
x Rubus macrostemon 2); ob Rickenbach.
ßß. Rubus cæsius L. X Rubus macrostemon Focke.
Ob den Reben von Dynhard-Grüt; ob den Weinbergen von Rickenbach.
yy. Rubus cæsius L. X Rubus tomentosus Borkh.
Wildensbuch am Kohlfirst ; Hattenberg bei Trüllikon ; zwischen
Kyburg und Kemptal; Brühlberg bei Winterthur; im Haard bei Zweidlen ;
Zweidler Graben; Bähntal bei Kollbrunn; Eichbühl zwischen Räterschen
und Seen: Lindberg bei Winterthur; zwischen Windlach und Hochfelder ;
Emperg zwischen Raat und Zweidlen.
Vielerorts tritt diese Kreuzung viel häufiger auf als Rubus tomentosus.
Sie ist auch an Orten zu finden, wo ich letztere Elternart nicht
beobachtete.
0. Rubus bifrons Vest. X Rubus cæsius LL. X Rubus
tomentosus Borkh. (?)
Winterberger Steig; ob dem Haldengut bei Winterthur.
Von mir unter der Bezeichnung Rubus dumetorum ausgegeben. Focke
(34) ROBERT KELLER. OSTSCHWEIZERISCHE BROMBEEREN. 439
schreibt: «Man könnte an eine Kreuzung von Rubus bifronus mit Rubus
cæsius X lomentosus denken. »
es. Rubus cæsius L. x Rubus vestitus Wh. et N.
An der Strasse zwischen der Stalion Martalen und Rheinau. Focke
schreibt hierzu : «Könnte auch als Form des Rubus chlorophyllus Gremli
mit unterseits weichhaarigen Blättern aufgefasst werden »: Huggenberg :
hei Weiach.
CE. Rubus cæsius L. X Rubus rudis Wh. et N. (? Focke).
Zwischen Kyburg und Kempttal.
86. Rubus Acheruntinus Ten.
Kyburger Schlosshalde.
57. Rubus Warmingii G. Jensen.
Zwischen Kyburg und Kempttal bei Kämleten.
88. Rubus Villarsianus Focke.
Ebnet bei Weiach; im Hasli bei Zweidlen: am Hausersee bei Trüllikon ;
bei Storchenegg, eine gegen Rubus chlorophyllus abweichende Form;
unterhalb des Schauberges bei Elgg: Schauberg ob Heurüti; zwischen
Kollbrunn und Weisslingen; Eggwald beim Ruchegg; Wiesendangen ;
Lindberg bei Winterthur; Effretikon im Walde ob der Station; Effretikon
bei den Kiesausschachtungen an der Bahnlinie gegen Dietlikon; Strass-
hurg bei Hochfelden, bier auch eine durch auffallend starke Behaarung
ausgezeichnete Form. «Die Behaarung ist wohl standörtlich bedingt,
macht aber die Pflanze dem Rubus Bregutiensis ähnlicher» : ob Affoltern
bei Regensdorf; Schnabel im obern Sihltal.
Tannerberg ob Giebel.
rn. Rubus Güntheri Wh.etN. X Rubus Vilarsianue Focke.
Altberg ob Dällikon, inter parentes. Auch Focke anerkennt die inter-
mediäre Stellung zwischen den genannten Arten.
89. Rukus chlorophyllus Gremli.
Hattenberg bei Trüllikon; Sennhof bei Hulftegg; zwischen Kyburg
und Kempttal; Eschenberg bei Winterthur; Brühlberg bei Winterthur;
Multberg bei Wülllingen; Irchel ob der Hub; Eichengrie zwischen
Effretikon und Illnau; Hard bei Bassersdorf; Altberg bei Dällikon ;
zwischen Affoltern und Regensdorf; im Walde ob Adlikon ; Hönggerwald.
90. Rubus rhodius R. Keller spec. nov.
Schössling niederliegend, stielrund, abstehend behaart, fast ohne
Stieldrüsen. Stacheln gerade, mit verbreitertem Grunde, mässig stark.
Laubblätter dreizählig. Blattstiel ziemlich lang (ca. 3 mal länger als der
Stiel des Endblättchens), dicht abstehend behaart, mit sehr vereinzelten
43% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que SÉR.). (32)
Stieldrüsen. Nebenblätter fädlich, am Rande mit einzelnen Stieldrüsen.
Blättchen oberseits dunkelgrün, unterseits hellgrün, beiderseits zerstreut
anliegend behaart. Endblättchen elliptisch, am Grunde herzförmig. vorn
kurz und breit zugespitzt. Seitenblättchen kurz gestielt. Blütenstandachse
dicht abstehend behaart, unten mit spärlichen abwärtsgerichteten, nadel-
förmigen Stacheln und sehr vereinzelten Stieldrüsen oder Stachelborsten.
oben mit zahlreicheren nadelförmigen Stacheln und kürzeren oder
längeren, die Haare wenigstens zum Teil überragenden Stieldrüsen.
Untere Aestchen dreiblütig, obere einblütig. Blütenstiele lang, filzig-
zotlig, mit Stieldrüsen und nadelförmigen Stacheln + dicht bewehrt.
Kelchblätter breiteiförmig, mit kurzer Stachelspitze, aussen filzig behaart,
mit Stieldrüsen und Stacheln, nach der Blüte zurückgeschlagen. Kronen-
blätter breitverkehrt-eiförmig, fast kreisförmig, rötlich. Staubblätter mit
rötlichen Staubfäden, die Griffel etwas überragend. Fruchtknoten kahl.
Eschenbergerhof bei Winterthur.
Focke bemerkt zu der Pflanze : «Scheint mir in die Verwandtschaft
des Rubus orthacanthus zu gehören; hybrid.»
Wenn einerseits die kurzgestielten Seitenblättchen in der Tat auf die
von Focke vermutete Verwandischaft hindeuten, so spricht, so weil
meine Beobachtungen gehen, die Drüsenarmut der Schösslinge — weite
Strecken sind völlig stieldrüsenlos — kaum für diese Beziehung. Sie
erinnert vielmehr in Verbindung mit der Behaarung an jene Arten der
Vestili, die durch spärliche Behaarung der Blätter ausgezeichnet sind,
Verwandie des Rubus obscurus Kaltenbach, der allerdings bei uns meist
durch etwas grösseren Drüsenreichtum ausgezeichnet ist, doch auch in
drüsenarmen Formen auftritt.
Vielleicht liegt also eine Kreuzung sinken einer der Arten der
Orthacanthi mit einer der spärlich behaarten Arten der Vestiti vor.
91. Rubus pseudopsis Gremli.
Lindberg, ob dem Gütli bei Winterthur. Favrat und Gremli vermuteten
in dieser Brombeere Rubus pseudopsis ; Focke schreibt : « Corylifolü
subglandulosi, gehört in den Formenkreis von Rubus spinosis-
simus P. J. Müller und Rubus Ba Gremli; Lindberg, Weg nach
Reutlingen; Effretikon.
92. Rubus callianthus J. P. Müller.
Eichbühl ob der Station Seen (var. supercæsius); Irchel ob der Hub
bei Neftenbach.
Wil am Oelberg; Rimmersberg im untern Toggenburg; Altenegg bei
Lülisburg im untern Toggenburg.
Zur näheren Kenntnis
VON
POLYCARPÆA FILIFOLIA Webb ed. Christ
anderen kanarischen POLYCARPAA-Arten.
Von
H. SOLEREDER. Erlangen.
Veranlassung zu der vorliegenden Mitteilung bot die Bestimmung
einer von Herrn D' Andreas auf den Kanaren gesammelten und dem
Münchener-Staatsherbar zugewiesenen Pflanze, welche sich als Poly-
carpæa filifolia Webb herausstellte.
Polycarpæa ‚ilifolia fehlt in Webb et Berthelot, Phytogr. Canar.
Sectio I (Hist. nat. des îles Canaries, T. III, 2”° partie, Paris, 1836-
1840) und ist zuerst in Webb’s Synopsis inedita beschrieben worden.
Die Diagnose Webb’s hat Christ in dem Spieilegium canariense (in
Engler’s Bot. Jahrb. IX, 1888, p. 103) mitgeteilt. Die Exemplare von
Bourgeau des Herbarium Florentinum, welche der Beschreibung der
seltenen Pflanze zu Grunde liegen, stammen von der Insel Teneriffa
und zwar aus der Nähe von Buenavista; an ganz demselben Standort,
welcher nach den Bemerkungen auf dem Bourgeau’schen Original nur
20 Fuss im Durchmesser misst, hat später auch Hillebrand die Pflanze
gesammelt. Das Material von Herrn Andreas stammt hingegen von
einem neuen Standort, nämlich von der im Westen von Tene-
riffa gelegenen Insel Gomera.
Die exomorphe und endomorphe Untersuchung von
P. filifolia ergab einige bemerkenswerte Befunde, welche zunächst
436 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (2)
mitgeteilt werden sollen. Die Insertion der Blüthe ist bei P. fiu-
folia im Gegensatz zu den meisten anderen Arten des Genus fast
perigyn. Am Grunde des etwas ausgehöhlten Blüthenbodens entspringt
der kurzgestielte Fruchtknoten; am Rande des Blüthenbodens befinden
sich kurze, den Kronblättern nach innen vorgelagerte und mit den
Staubblättern alternierende Diskusdrüsen. Gleiches wird von
Webb (1. e., p. 161) richtig! für eine andere Art, P. Smithii Link, mit
den Worten « petala in urceolum infundibuliformem cum calyce con-
creta» und « stamina..... glandulis 5 parvis ovatis (staminibus abor-
tivis), petalis oppositis alternantia» angegeben, ist aber auf seiner
Tab. 23 nicht zum Ausdruck gekommen. Ob die erwähnten Drüsen
Staminodien sind, ist sehr fraglich. Die Staminodien, welche bei zwei
anderen, die Sektion Aylmeria Mart. bildenden australischen Arten, bei
P. violacea Benth. und staminodina F. v. Müll. (s. Bentham, Flora
Australiensis I, 1863, p. 164 sqq.) vorkommen, sind anders beschaffen,
nämlich kurz fadenförmig. Bei dieser Gelegenheit sei nebenher
bemerkt, dass solche Drüsen auch in der Blüthe der von Bentham-
Hooker (Gen. II, p. 15) den Illecebraceen zugezählten Gattung
Pollichia mit P. campestris Soland. vorhanden sind und von den
genannten Autoren nicht als Staminodien angesehen werden, wie aus
der weiteren Angabe «staminodia 0 vel minima » gefolgert werden
muss. Ich füge dem bei, dass in der Blüthe von P. campestris zwischen
den Kelchblättern und den Drüsen, und zwar den letzteren gegenüber
gestellt, noch sehr kurze und breite hyaline Blattgebilde, zweifellos
Kronblätter, entwickelt sind. In zweiter Linie ist für P. fiifoha das
Vorkommen von wenigen, nämlich von nur drei Samenanlagen
hervorzuheben. Von den meisten Systematikern (s. z. B. Bentham-
Hooker, Gen. I, p. 152 sqq. oder Pax in Engler-Prantl III. Teil,
Abt. Ib, p. 86 sqq.) wird die Zahl der Samenanlagen für die Mehrzahl
der Polycarpeen-Gattungen als gross angegeben und so auch für Poly-
carpea und zwar für dieses Genus im Gegensatz zu den derseiben
Tribus zugehörigen Gattungen Pyenophyllum und Lyallia. Nur bei
Baillon, Hist. d. pl. IX, 1888, p. 119 finde ich in der Gattungsdiagnose
von Polycarpæa ohne nähere Begründung die Angabe «ovulis paueis
vel ©». Ich führe noch an, dass ich bei weiterer Umschau auch bei
P. corymbosa Lam. (Schimper n. 823, Abyssinien, Herb. Erlang.) und
1 Nach Untersuchung eines im Herb. Berolinense vorhandenen Exemplares
von P. Smilhir.
(3) H. SOLEREDER. POLYCARPÆA FILIFOLIA WEBB ED. CHRIST. 437
P. linearifolia DC. (Kotschy n. 206, Abyssinien, Herb. Erlang.) nur
wenige Samenanlagen angetroffen habe, dagegen viele bei P. spi-
cata Wight (Schimper n. 940, Djedda, Unio itiner. 1837, Herb. Erlang.),
P. aristata Chr. Sm., P. tenuis Webb u. a.
In anatomischer Hinsicht mag zuerst erwähnt werden, dass
die Achse von P. filifolia den analogen anomalen Bau, aufweist,
wie die in dieser Hinsicht schon untersuchten Wurzeln anderer Arten,
nämlich von P. corymbosa Lam., fragilis Del. und Teneriffæ Lam.
(s. hierüber meine Syst. Anat., p. 123, Fig. 25D u. 126, sowie Jösting,
Beitr. z. Anat. d. Sperguleen ete., im Beibl. z. bot. Centralbl. XII,
1902, p. 170 u. Taf. 4, Fig. 11). Derselbe ist bereits in Achsenstücken
mit 3 mm. Durchmesser zu konstatieren. Der Querschnitt eines solchen
Achsenstückes zeigt einen ziemlich breiten, das Mark einschliessenden
primären Gefässbündelring, dessen Holzkörper von kleinen, rundlich-
lumigen Gefässen, einreihigen, verholzten Markstrahlen und dick-
wandigen, meist hofgetüpfelten Holzfasern gebildet wird. Extra-
faszikular, im parenchymatischen Perieykel, nach innen von dem
durch Bastfasergruppen gebildeten sklerenchymatischen Pericykel und
noch nach innen von dem innerhalb dieses sklerenchymatischen
Perieykels aufgetretenen mehrschichtigen Korkgewebes, das von
relativ weitlumigen Zellen zusammengesetzt wird, hat das Sekundär-
meristem einen schmalen sekundären Holzbastring entwickelt. Zwischen
den beiden Ringen des Fibrovasalsystems finden sich einzelne weit-
lumige Steinzellen mit grossen Einzelkrystallen von der gewöhn-
lichen Form. Die Einzelkrystalle des Kalkoxalates verdienen eine
besondere Hervorhebung, nachdem sie bisher in den vegetativen
Organen bei den Caryophylleen noch nicht konstatiert waren.! Die
anomale Struktur des Gefässbündelsystems wird wohl fast allen Arten
der Gattung Polycarpæa, wenigstens in den kräftiger entwickelten
! Siehe meine Syst. Anat., p. 122 und auch p. 733. Auch in den später
erschienenen und mir zugänglich gewesenen Arbeiten über die Anatomie der
Caryophylleen finde ich keine bezügliche Angabe (s. W. Meyer, Beitr. z. vergl.
Anat. d. C. u. Primuleen, Diss. Göttingen, 4899 u. Jösting, I. c.; die Abhand-
lung von Clements, Contrib. to the Histogenesis of the Caryophyllales I, in
Transaet. Americ. Microsc. Soc., Vol. XX, 1899 u. Contrib. from the bot Lab.
Univ. of Nebraska, Hist. Ser. 1, 1899 konnte ich nicht einsehen). Ich füge hier
noch bei, dass in der Samenschate von Polycarpea aristata Chr. Sm. u.
tenuis Webb der oxalsaure Kalk in Form von kleinen stäbchenförmigen
Krystallen und kleinen Sphäriten ausgeschieden ist.
438 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4)
Achsen oder Wurzeln, zukommen. Ich konstatierte dieselbe noch bei
den folgenden Arten : P. aristata Chr. Sm. (Achse mit 2 mm. Durchm.,
Original d. Herb. Florent.), F. carnosa Chr. Sm. (Achse mit 4 mm.
Durehm., Bornmüller n. 619, Teneriffa, Herb. Zürich), P. latifolia Poir.
(Wurzel, Hillebrand, Teneriffe, Herb. Zürich), P. microphylla Cav.
(Achse mit 2'/: mm. Durchm., Bourgeau n. 390, Lancerotta, Herb.
Zürich) und P. Smithii Link (Achse mit 4 mm. Durchm., Exemplare des
Herb. Barbey-Boissier und Herb. Berol.). Des weiteren ist für P. il-
folia und auch für andere Polycarpea-Arten das Vorkommen mehr-
zelliger, verzweigter Trichome hervorzuheben, welche mir
bisher in dem Verwandschaftskreis der «Caryophylleen in der Um-
grenzung von Benth.-Hook. Gen.» auch noch nicht bekannt waren
(s. Syst. Anat., p. 124), dagegen bei der von anderen Systematikern
den Caryophylleen zugezählten Gattung Pollichia (s. ebenda unter
Illecebraceæ, p. 733). Verzweigte Trichome sind übrigens, wie ich
neuerdings in der Literatur gefunden habe, von Rohrbach (in Lin-
næa XXXVII, 1871-1873, p. 298 u. Martius, Flora brasil. XIV, 2,
1872, p. 281-283) schon für zwei Arten der Gattung Cerastium
hervorgehoben worden, nämlich für Cerastium mollissimum Poir.
(incl. ©. andinum Benth., non Philippi) « pili stellato-ramosi» und
für ©. dicrotrichum Fenzl « pili apice bi-vel tribrachiati », hier mit
Uebergängen zu einfachen Trichomen. Die Trichome von C. mollis-
simum, welche ich an einem von Rohrbach zu var. « genuinum
lusus 2 gerechneten, von M. Wagner in den westlichen Anden
von Centralamerika gesammelten Exemplar des Münchenerherbars
untersuchen konnte, sind als Kandelaber- oder Sternhaare aus-
gebildet und haben einen sogenannten sympodialen Aufbau. Sie
lassen sich auf Kandelaberhaare mit einzellreihigem Hauptstamm
zurückführen, dessen Zellen nach verschiedenen Richtungen je in
einen meist ziemlich langen Haarstrahl (erster Ordnung) ausgezogen
sind. Dazu kommt, dass stellenweise die Basalteile zweier Haarstrahlen
(erster Ordnung) neben einander an der Bildung des Hauptstammes
teilnehmen, weiter dass in den Haarstrahlen erster Ordnung mitunter
Querwände auftreten und dass auch Haarstrahlen zweiter Ordnung
vorkommen, welche letzteren entweder an ihrer Basis durch eine Zell-
wand von dem Haarstrahl erster Ordnung getrennt sind oder aber
seitliche strahlenartige Ausbuchtungen von Zellen eines mehrzelligen
Haarstrahls erster Ordnung bilden. Von der verschiedenen Entwick-
lung des Haarstamms und der Verzweigung hängt das kandelaber-
oder sternhaarartige Aussehen der Trichome ab. Die nach Y-Form
(3) H. SOLEREDER, POLYCARP A FILIFOLIA WEBB ED. CHRIST. 439
zweiarmigen oder auch mehrarmigen Haare von Ü. dierotrichum
(Mosen n. 818, Minas Geraes, Herb. Berol.) haben ebenfalls einen
sympodialen Charakter. Ohne auf die manigfachen Formen derselben
einzugehen, mag hervorgehoben sein, dass sich dieselben zumeist
entsprechend den nebenher vorhandenen Uebergangsformen von einem
gewöhnlichen einzellreihigen Trichom ableiten lassen, dessen Zellen
zum Teil in einen kürzeren oder längeren seitlichen Haarstrahl aus-
gezogen sind, wobei der letztere entweder lediglich eine seitliche
Aussackung der betreffenden Zelle bildet oder von ihr durch eine
Querwand an oder über seiner Basis getrennt ist. Die einfachste Haar-
form sind zweiarmige, dreizellige Haare von Y-Form, bei welchen
die Längswand der zweiten Zelle die haarstrahlartige Ausbuchtung
zeigt. Was nun zunächst die Trichome von Polycarpza filifolia
anlangt, so sind dieselben auch zweiarmig oder etwas mehr verzweigt
und folgen dem gleichen Bauprinzip, wie die Haare von Ü. diero-
trichum. Ihr anderes Aussehen ist namentlich dadurch bewirkt, dass
die Haarzweige meist in einer zur haartragenden Organoberfläche
parallelen Ebene liegen. Aehnliche Trichome, wie bei P. filifolia, bald
wenig, bald reicher verzweigt, finden sich auch bei P. aristata Chr. Sm.,
corymbosa Lam., glabrifolia DC. (Kotschy n. 83, Nubien, Herb. Erlang.),
latifoha Poir., microphylla Cav., Smith Link (nur an den repro-
duktiven Organen) und teauis Webb (Herb. Florent.). Anders beschaffen
sind die Trichome der stark behaarten Stipulargebilde bei der sonst
kahlen P. carnosa Chr. Sm. Dieselben sind einzellreihig, an der Basis
oft zweizellreihig, mitunter im unteren Teile zu mehreren verwachsen,
ihre Zellen zuweilen durch schiefe Scheidewände getrennt und dabei
mit ihren dem Haarende zugekehrten Teilen seitlich in einen sehr
kurzen Strahl ausgezogen, wodurch eine Annäherung an die sympodial
gebauten Haare zu Stande kommt. Schliesslich sei noch mit Rücksicht
auf die sehr nahe Verwandtschaft der kaum zu trennenden Gattungen
Polycarpea und Polycarpon angeführt, dass Polycarpon Lef-
hngiæ Benth.-Hook. (Polycarpea memphitica Del., Cairo, Herb.
Erlang.) ebenfalls sympodial gebaute Trichome, nämlich solche vom
Typus der Haare von Cerast. mollissimum aufweist, nur dass die Zahl
der Haarstrahlen eine sehr geringe ist.
Ich lasse nun, da die von Christ publizierte Originaldiagnose von
P. filifolia sehr kurz ist, die ausführliche Beschreibung der
genannten Art folgen:
Polycarpæa filifolia Webb Syn. inedita in Christ, Spieileg.
canar. in Engler, Bot. Jahrb. IX, 1888, p. 103-104. Fruticulus
KA0 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). (6)
ramosus, pilis bi-vel pluribrachiatis pubescens, ramis gracilibus,
strietis, teretibus, nodosis erassioribus fasciculis fibrovasalibus secun-
dariis instructis, Junioribus pubeseentibus. Folia plerumque pseudo-
verticellata vel opposita, subulato-filiformia, carnosala, puberula,
enervia; stipulæ parvæ scariosæ. Paniculæ terminales vel axil-
lares, densæ, e cymis dichotomis, gracilibus, laxis, pubescentibus
compositæ. Flores parvi, numerosi, infra calycem bibracteolati, sub-
perigyni, bracteis bracteolisque parvis, scariosis, albis. Sepala 5,
imbricata, lanceolato-oblonga, acuta, carinata, margine latius albo-
scariosa. Petala 5, sepalis minora. hyalina, fasciculis fibrovasalibus
nullis instructa, integra, ovato-oblonga, apice plus minusve obtusa, cum
staminibus leviter perigyna. Stamina 5, petala dimidia superantia,
filamentis subulatis, antheris ovatis dorso affixis. Discus lobatus,
lobis 5 latis brevibus rotundatis, petalis oppositis. Ovarium parvum,
perspieue brevissimeque stipitatum, globosum, 3-carpellatum, unilo-
eulare, stylo brevi superne trifido, eruribus stigmatis suboblongis,
stylum dimidium adaquantibus; ovula 3, subanatropa, basilaria.
Fructus capsularis, trivalvis Semen maturum unum, paullum
curvatum, extus non granulatum, sed glabrum, albumine amylaceo,
embryone arcuato, cotyledonibus radice paullum longioribus, non
accumbentibus.
Rami crassiores diametro 3 ‘/2 mm. Internodia ramorum inflores-
centias gerentium 6-10 mm. longæ, diametro ad 1 mm.; pulvini plus
minusve nigro-glandulosi. Panicule 14-15 mm. longæ; bracteæ
bracteolæque 1 mm. non æquantes. Flores ad 2 mm longi, sepalis ad
1'/;: mm. longis, ad ?/: mm. latis, petalis I mm. vix superantibus,
staminibus antheris '/ mm. longis adjectis ad 1 mm. longis.
E. Bourgeau (Plantæ canarienses n. 530), Teneriffa: «in convalle
b° de Buenovista prope villam comitis heptæpegai sive de siete
Fuentes, Mai 1846, » Herb. Florent. — Hillebrand, Buenavista. 26. V.
1879, Herb. Zürich. — Andreas, « in insula Canariensi Gomera : in
locis rupestribus, am Pisco zwischen Valle Hermigua und Agulo, ober-
halb Vista Allegre, April 1897,» Herb. Monae. et Andreas.
Ich komme zum Schlusse nun noch auf die mir anlässlich der
Bestimmung der Pflanze von Andreas zu Gesichte gekommene
Polycarpæa aristata Webb, non Chr. Sm. (in Phytogr.
Canar. I, p. 159-160 u. Tab. 24) zu sprechen, welche Webb später in
der Synopsis inedita als neue, von P. aristata Chr. Sm. verschiedene
Art mit dem Namen P.tenuis bezeichnet hat, sowie auf ihre Unter-
scheidungsmerkmale gegenüber P. aristata Chr. Sm. Die von
(7) H. SOLEREDER. POLYCARPÆA FILIFOLIA WEBB ED. CHRIST. Qu |
Christ im Spicilegium (Il. e.) mitgeteilten Diagnosen Webb’s aus der
Synopsis inedita belehren uns im grossen und ganzen richtig und
in genügender Weise über die Unterschiede der beiden in Rede
stehenden Arten. Doch mag dazu folgendes bemerkt sein.
Polycarpæa tenwis stützt sich auf das im Herbar von Florenz
befindliche, mit den zwei unten: eitierten Etiketten versehene und aus
drei auf einer Plagula vereinigten Exemplaren bestehende Material,
welches in der Phytographia irrtümlich als P. aristata Chr. Sm.
beschrieben wurde. Meine Befunde an den Originalpflanzen stimmen
mit den Angaben der ausführlichen Diagnose in der Phytographia
völlig überein. Besonders hervorzuheben sind in dieser Hinsicht die
folgenden Merkmale der Diagnose : « Radix lignosus..... Rami diffusi,
decumbentes, filiformes..... »; « Stylus... stigmate parvo capitato »;
«Ovula plurima »; « Semina..... brevissime punetulata »; « Embryo
leviter-areuatus, cotyledonibus ovatis, angustis». Bezüglich der Tafel 24,
welche P. tenuis darstellt, sei bemerkt, dass das Habitusbild nicht
glücklich ausgeführt ist. Es hat den Anschein, als ob die Hauptwurzel
zuerst in eine kürzere oder längere Hauptachse übergehen würde,
weiche sich dann diffus verzweigt. Merkwürdiger Weise schreibt nun
auch Webb in seiner Diagnose von P. tenuis in der Synopsis inedita :
«caule debili ereetiuseulo ramis tenuissimis,» wovon in der
Phytographia nichts gesagt ist. Diese Angabe in der Diagnose von
P. tenuis ist unrichtig; mir scheint fast, als ob sich Webb bei seiner
zweiten kurzen Beschreibung hierin mehr an die Tafel 24, als an die
Originalpflanzen gehalten hat.
Von der Art, welche mit Webb Synopsis inedita als P. aris-
tata Chr. Sm. angesehen wird, haben mir reichliche Materialien
aus den Herbarien von Florenz und Zürich? vorgelegen, darunter
1 Die zwei in gleicher Handschrift geschriebenen Etiketten lauten : «1. Poly-
carpia aristala. In regione alta «la Cumbre, Teneriffæ »; 2. Polycarpia aristata,
Illecebrum aristatum Hori. Kew. ed. 4, Mollia aristata Hort. Kew. ed. 2,
caulis diffusus, ad basin Montis alte Nivariæ «Pico de Teyde» et in cratere
magno de las Canadas in montibus circumjectis Filo de las Canadas.» Zum Ver-
gleich führe ich die Standortsangabe für P. tenuis (P. aristata Webb Phytogr.)
in der Phytographia an : «in montosis excelsis ad radices montis alte Nivariæ
Pico de Teyde seu de Teneriffe, in cratere primævo las Cañadas et in montibus
eircumjectis Filo de las Canadas» ; ebenso die Standortsangabe in der Synopsis
inedita: «In Teneriffæ Las Cañadas sub monte La Montana blanca. »
2 Es sind diese : Aus dem Herbarium Florenz : Bourgeau n. 273, Teneriffa,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 5, 30 avril 1904. 29
442 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). (8)
auch die von Bourgeau nach der Edition der Webb’schen Phyto-
graphia, Sektio I gesammelten Materialien des Herbarium von Florenz,
welche Webb in der Synopsis inedita zu seiner kurzen Diagnose von
P. aristata Chr. Sm. benutzt hat (vergl. das bei Christ angeführte
und das unten citierte Material). Die Verhältnisse von Blüten und
Samen dieser Art stimmen mit denen von P. tenuis sehr überein;
die Beschaffenheit der Narbe, die Zahl der Samenanlagen und auch
die Oberflächenbeschaffenheit des Samens ist dieselbe,
wie dort. Unrichtig ist daher die Angabe von «seminibus lævibus »
für P. aristata gegenüber P. tenuis mit «seminibus..... punctulatis »
(vergl. oben) in der Synopsis inedita. An den drei Bourgeau’schen
Materialien des Herbars von Florenz (Chifico, n. 273 u. 1344) und
ebenso an dem von Bornmüller gesammelten Exemplar n. 627 des
Züricherherbars fand ich die reifen und auch unreifen Samen mit
derselben papillösen Epidermis versehen, wie bei P. tenuis, und
deshalb auch punktiert. Bei P. aristata wechseln, wie ich schliesslich
noch sagen will, Form, Grösse und Behaarung der Blätter in beträcht-
lichem Grade. Zunächst begegnen wir stark behaarten Blättern von
lanzettlichem Umriss und mit kurzem Blattstiel, gewöhnlich 3'/.-4 mm.
lang und dabei etwa 1 mm. breit («folia lanceolata»), weiter Blättern
mit ähnlicher Spreite, welche häufig glabrescent sind, zum Teil eine
Länge von 9-17 mm. bei einer Breite von 2-3 mm. erreichen und
einen 4'/2-6 mm. langen, deutlich abgesetzten Blattstiel aufweisen
(«f. majora»), endlich linealen Blättern von 7-10 mm. Länge und
kaum 1 mm. Breite («f. linearia»). Eine Scheidung der Exemplare
nach diesen Verhältnissen in gut abgegrenzte Formen ist nicht möglich.
in regione alpina, 1845 (specimina plurima cum foliis lanceolatis, unum c. f.
majoribus) ; Bourgeau, Bco de Chinico Guimar, 2. Juin 1846 (c. f. majoribus)
Bourgeau, Bco de Badajos Guimar, Ténériffe, 5. Juin 1846 (c. f. majoribus) ;
Bourgeau n. 273 mit der zweilen Etikette : Arenas negras, Chaine de las
Cañadas de Pico de Teyde, Teneriffe, 20. Mai 1846 (c. f. lanceolatis) ; Bour-
geau n. 1344, Teneriffa, Canadas del Teyde, in rupestribus, 7. Juli 1855 |
(partim e. f. lanceolatis, partim c. f. linearibus). Aus dem Herbarium Zürich :
Bourgeau n. 273, Teneriffa, in regione alpina (c. f. linearibus); Boinmüller
n. 627, Teneriffa, Aqua Mansa in rupibus, 1. VII. 1900 (ce. f. linearibus).
Ueber die Bezeichnungen «folia lanceolata etc.» sieh oben im folgenden ;
über die Synonymie der zuerst in Aiton, Hortus Kewensis, Ed. I, Vol. I,
1789, p. 290 als Illecebrum aristatum aufgeslellten und 1780 durch Masson
aus den kanarischen Iuseln in den Kew-Garten eingeführten Art, s. De Can-
dolle Prodr. III, 1828, p. 373-374.
ed N
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
‘additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in: Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ti sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in | ]positi sunt.‘
AUCTORE
+ J. FREYN
.(Fragmentum).
(Suite.)
— Sphærosphysa salsula DC. Chiwa, ad Kunja Urgentsch in cultis
blühend, 30. VII. 1899, (Ove Paulsen 2041); Ferghana, ad Andidshan
in eultis blühend und mit Früchten, 28. V. 1898, [0. Paulsen 311];
Buchara, ad Chok-i-Mullamir, in cultis, 25. V. 1899, Aline
[0. Paulsen 1706).
— Eremosparton aphyllum Fisch. Mey. Transkaspia, in desertis
arenosis ad Karaul Kuju, 2. VI. 1899, [lg. Ove Paulsen, exs. 1747]. «Frutex
vel ärbor 1-1,5 m. altus. Flores rubri.» (0. Pauls. in sched.).
339. Smirnowia turkestana Bunge in Act. h. Petr. IV (1876), p. 339.
Aschabad, in deserto arenoso inter Annaja et Gjaurs, 48. V. 1900,
verblüht; Repetek, in deserto Kara-Kum, 2. VI. 1899, überreif lg.
Ove Paulsen (exs. 1650). — Dieser merkwürdige Strauch wurde zuerst
(aber erst von Smirnow !) in der Wüste von Kisil-Kum, also im Gebiete
des Aralsees gefunden. Er ist aber offenbar bis zu den persischen Rand-
gebirgen verbreitet.
— Halimondendron ar gentum DC. InoasiRabad, ad flum. Au
Daria, 21. VI. 1899, fast fruchtreif [Paulsen exsic. 1846]; Buchara,
cultis ad Chok-i-Mullamir, 25. V. 1899, mit ausgewachsenen pa
Früchten ; 0,5 m. hohe Sträucher bildend [O. Paulsen N° 1710]; Prov.
huN BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ue sen.). (82)
Ferghana, ad Margelan in cultis, 27. V. 1898, blühend [Ove Paulsen
No. 290]; Pa mir, prov. Goran, ad Seis 2600 m. s. m., 5. X. 1898,
«frutex vel arbusculus,» belaubte Zweige [Paulsen No 1460).
12805, von mir abgetheilt. Caragana mollis Bess. — C. frutescens DC.
ß. mollis DC. Led. fl. ross. I, 570. Reg. et Herd. pl. Semenov. in Bull.
Mose. 1866 II, p. 570! Krasnowodsk, in arenosis maritimis.
25. X. 1900, belauble Zweige — kurzdorniger Strauch mit aufrechten
parallelen Aesten und gestielten 2 paarigen, beiderseits dicht fast silber-
weiss seidig-behaarten, slachelspitzigen Blättchen, die länglich elliptisch
sind. Blüthen und Früchte fehlen.
1280a. C. grandiflora DC., Led. I. ross. I, 570, mit der Vorigen. Aeste
horizontal abstehend, daran erheblich grössere Blätter; diese 1-2 paarig,
gestielt; die Blätichen lineal-lanzettlich bis fast lineal, kurz-stachelspitzig,
beiderseits dicht, fast silberweiss-seidig behaart. Blüthen und Früchte
fehlen.
— C. jubata Poir., Led. fl. ross. I, 572. — Robinia jubata Pall. Astrag.
tab. 85! Pamir, ad Bordo Bà prope pratum Alai, in nive, 26. III. 1899,
| Paulsen 1607].
— Kostyczewa trifoliata Korsh. Prov. Ferghana, ad Gultsha
1600 m. s. m., 17. VI. 1898, mit Früchten [Ig. 0. Paulsen 272]. Die
Blätter und die keulenförmig erbreiterten Hülsen sind erheblich grösser
als bei den mir von Lipsky mitgetheilten, ebenfalls der Prov. Ferghana
entstammenden Stücken; doch hängt dies offenbar von dem Entwicklungs-
grade ab. Das grösste Terminal-Blättchen hat 2,5 cm. Durchmesser; die
am meisten entwickelte (auch noch nicht reife!) Hülse ist 7,5 cm. lang,
vorn 1,2 cm. breit und von da ab zum spitzen Grunde geradlinig ver-
schmälert.
603a, 1887. Glycyrrhiza glabra L. ß asperula Reg. Herd. Bull. Mose.
1866, 2., p. 564 Karakala, in pratis montis Sundsodagh, 2. VI.,
blühend und 4. VIl. 1901, fast fruchtreif (1887); Asehabad, in steppa
inter Bagir et Aktepe, 17. VI. 1900, mit Blüthen und Früchten (603«);
Chiwa, ad ripam fl. Amu-Daria inter Chiwa et Tshardshui valde fre-
quens, 48. VI. 1899, mit Früchten [Ove Paulsen No 1810).
— G. hirsuta Pall.; G. glabra + hispidula Reg. et Herd. I. c., p. 564-5.
Chiwa, in virgullis ripariis fluminis Amu-Darja ad Tshak-Rabat inter
Tshardshui et Chiwa, 25. VII. 1899, blühend [Ove Paulsen N° 1874).
6035. G. glandulifera W. K.; G. glabra à glandulifera Reg. et Herd.
l. c., p. 565. Germab, inter Kulkulab et Mergen-ulja, 20. VII. 4900,
init Früchten.
(33) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 445
— 6. asperrima L. fil. ß desertorum Reg. Herd. 1. c., 567. Pamir.,
prov. Wakhan; in cultis ad Langarkish, 3000 m. s. m., 8. IX. 1898, fast
fruchtreif (Paulsen 1276) et in alveolo fluminis Pandsh, 5000 m.,
10. IX. 1898, blühend (Paulsen 1349).
248, 719. G. triphylla F. M. Boiss. fl. or, II, 203. Aschabad, in
montibus rupra Nephton, 26. V. 1900, blühend (248); Germab, in
montibus ad Skobelewka, 29. VII. 1900, fast fruchtreif (719).
723. Sewerzowia turkestanica Reg. et Schmalh. in Act. h. Petrop. \.
(1877), p. 581. Suluklü, ad fines Persiæ, in agris ad montem Aker-
berg, 4. VII. 1900, fast fruchtreif. Die Blüthen sind nach Sintenis in
sched. roth.
— Astragalus (UT. Ophiocarpus) Paulsenii Freyn n. sp. Annuus, plis
basifixis simplicibus rigidis patulis hirsutus, caulibus tenuibus prostratis
vel erectis foliosis basi subramosis, stipulis oblique breviterque triangu-
laribus Uberis, summis breviter acuteque acuminatis, foliis patentibus,
foliolis parvis 4-5 jugis obovato-oblongis retusis glandulæ luteæ conspicuæ
insidentibus ; racemis (1-)2-3 (-4) floris breviter peduneulatis folio brevio-
ribus, bracteis minimis breviter triangularibus, pedicellis bractea 4-5 plo
longioribus mox recurvis, floribus minutis, calycis campanulati fere ad
medium fissi dentibus lanceolato-linearibus aculis, petalis pallide-roseis ?,
vexillo calyce duplo longiore obovato emarginato basin versus cuneato,
carina alis sublongiore et 3 plo cire. latiore antice in sicco violaceo-maculata
emarginata, stigmate glabro, legumine hirsuto uniloculari transverse et
incomplete septulato polyspermo elongato tenui (juvenili) tereti recto et
flexuoso exsulcato maturo sine dubio + annulari. seminibus ignotis. ©)
Pamir, in planitie arida ad Shatshan prope flum. Murghab alt 3000 m.,
41. VI. 1898, in flor. et leguminibus novellis Ig. Ove Paulsen [exs. 731].
Maasse: Stengel bis 10 cm. lang, Blätter 1,8-2 cm. lang, Theil-
blättchen 6 mm. lang und ausgebreitet im obersten Viertel bis 3 mm.
breit oder kleiner; Kelch kaum 3 mm., Fahne 6 mm., Schiffchen 5 mm.
lang, Hülse noch nicht ganz ausgewachsen 3,5 em. lang und nur
1 mm. dick.
Eine infolge der reichlichen, abstehenden Behaarung graugrüne dem
A. ophiocarpus Benth. ganz ähnliche kleine Pflanze, von der genannten
Art durch das Indument und die traubig angeordneten (nicht in den
Blattachseln zu 1-2 sitzenden) Blüthen deutlich unterschieden. Die 2t Art
der Sektion Ophiocarpus !
1568, 1596. A. tribuloides Del., Bunge Alex. Lehm. reliq. botan. in Arb.
naturf. Vereins Riga I (1852), tab. 14, fig. 1. Kasandschik, inter
446 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (84)
Usun-su et Uschak, 28. IV. 4901, fast ganz abgeblüht und mit reifenden
Früchten (1596); Krasnowodsk, in saxosis maritimis, 20. IV. 1901,
(1568).
Die Buckeln am Grunde der Hülsen sind bei No 1596 sehr deutlich,
bei No 1568 durchaus fast gar nicht ausgesprochen, an einzelnen Hülsen
aber sehr deutlich. A. cornu bovis Lipsky ist aber wegen der sonstigen
Beschaffenheit der vorliegenden Pflanze, nämlich der Form der Blättchen,
Indument, etc. ausgeschlossen.
1585, 158c und d, 24ka. A. fllicaulis Fisch. Mey. in Led. fl. ross. Il,
637. Forma vegetior a desrciptione originali diversa statura majore
usque pedali, foliolis 5-7 jugis, capitulis 8-10 floris, leguminibus centime-
tralibus.
Aschabad, in pratis montanis Tangeri-Gargan supra Nephton,
4.V. 1900, blühend (244 a); in collibus inter Annaju et Gjaurs, 26. TV. 1900,
blühend (1585); Mekrowa ad rivulum, 12. V. 1900, mit reifenden
Früchten und nur mehr wenigen Blüthen, besonders robust bis 6,5 cm.
hoch (158c) et in cultis, 7. V. 1900, blühend und mit Früchten; etwas
grauer (1584).
In der fl. ross. dürften Zwer evene beschrieben sein und die jetzt
vorliegenden Stücke dürften der normal entwickelten Pflanze angehôren.
1650. À. rytilobus Bunge, Astrag. turkest., p. 208. Kisil-Ar wat,
in collibus, 5. V. 1901, abgeblüht, mit reifenden und fast reifen Früchten.
— Prope fl.Syr-Daria, in steppa ad Kundikud, 10. V. 1898, blühend
|Ove Paulsen exs. 146]. — Diese letztere Form hal.zwar nur ganz junge
deutlich aufrechte, gedrängt stehende, langbehaarte Früchte; ob sie
runzlig sind, ist noch nicht bemerklich. Ich stelle sie also nach der
Tracht zu A. rylilobus, weil nach den angeführten Merkmalen die sonst
noch in Betracht kommenden Arten, nämlich A. filicaulis F. M. und
A. leptodermus Bge. ausgeschlossen sind.
158 ist von mir getheilt in a und d. 158a nenne tn À. (Oxyglottis)
agrestis n. sp. Annuus viridis pilis albis rigidiusculis basifixis simpli-
cibus subadpressis sparse hirsutus, caulibus diffusis + prostratis foliosis
teretibus tandem striatis inferne subramosis, stipulis inter se et a petiolo
liberis minutis triangularibus summis acuminatis et nigropilosis, foliis
rectangule patentibus, foliolis (2-)5-6(-7)jugis elliptico-oblongis obtusis
vel vix retusis glandulæ flavidæ insidentibus supra tandem subglabris,
capitulis 5-9floris longe pedunculatis, pedunculis folia æquantibus v.
subsuperantibus tenuibus striatis patulis, bracteis minutis e basi anguste
triangulari. subulatis, floribus minutis brevissime pedicellatis, calyeis
(85) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 4.47
mox membranacei campanulati dentibus filiformi-subulatis acutis tubo
subduplo brevioribus, petalis albis vel (sicco) lilacinis, vexillo calyce
fere 2 ‘/2plo longiore lineari-oblongo emarginato-bilobo carina alis longe
superata sesquilongiore, stigmate glabro, leguminibus 2locularibus 10-ovu-
latis subito post anthesin reflexis summis stellato-expansis triangulare
lanceolalis seminulari-arcuatis apice recurvis intimis carinalis dorso late
sulcalis supra basin depresso-planis apice a latere compressis nervis anos-
tomosantibus reticulato-angulosis breviter adpresse albo-pilosis el
insuper pilis albis patentibus sparse hirsutis, seminibus parvis renifor-
mibus olivaceis ©) Aprili, Majo.
Aschabad, in cultis, 7. V. 4900, blühend und mit fast reifen
Früchten.
Maasse: Stengel bis 20 cm. lang, Blätter nur 3-4 cm. lang mit
0,6-1,3 cm. langem Blattstiel, die jungen kleiner; Blätichen 7x 3,3 mm.
lang und über der Mitte breit oder kleiner, Pedunkulus 3,5-4 cm. lang,
die obersten kürzer; Kelch 2,5 mm. lang, Fahne 6 mm., Schiffchen etwas
über 3 mm. lang; Hülse, fast reif, 9 mm. lang und am Grunde 3,5 mm’
breit. |
Vermöge ihrer netzig-runzeligen Hülsen steht A. agrestis nur dem
A. filicaulis F. M. und A. rytilobus Bunge nahe und zwar wegen der
reflexen Hülsen, die oben sternförmig ausgebreitet sind und nicht
zusammenneigen, besonders der ersigenannten Art, von der er aber
durch die Gestalt der Hülsen entschieden verchieden ist. Solche im
untern Drittel von oben her scharf zusammengedrückte Hülsen wie
A. agrestis hat jedoch nach der Beschreibung A. leplodermis Bge., der
aber schon durch glatte, nicht runzelige Hülsen leicht zu unterscheiden ist.
244b. A. (IV. Oxyglottis) Kunigudensis Freyn n. sp., Annuus, gracilis,
viridis, pilis albis subadpressis superne patentibus et insuper immisxtis
nigris subhirsutus, caule erecto patenti-ramoso vel simplici tereti striato,
stipulis liberis herbaceis e basi lata anguste triangularibus subulato-
acuminatis sparse albo-setosis, foliis erecto-patulis, petiolo gracili
suffultis, foliolis glandula lineari lutescente insidentibus, foliorum infi-
morum (1-)2-3 jugis latioribus, elliptico oblongis obtusissimis supremorum
oblongo-linearibus et linearibus obtusiusculis 5-jugis, capitulis 2-8 floris
laxissimis longe pedunculatis, pedunculis gracilibus folio subbrevioribus
vel id subæquantibus tenuiter striatis erecto-patulis, bracteis minutis
_triangulari-subulatis pedicello brevi crassiusculo longioribus, floribus
minutis patentibus, calycis crebre nigro-setosi campanulati ad medium
fere fissi dentibus anguste-triangularibus acutis, pelalis in sicco ochro-
448 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me siR.). (86)
leucis, veæillo carina antice sæpe violaceo-maculata alas superante et
ipsis multo latiore vix longiore, calyce plus duplo longiore oblongo rectan-
gule truncato, stigmate glabro, leguminibus (novellis tantum notis) 2 locu-
laribus eirc. 10-ovulatis post anthesin subito r'eflexis sursum arcuatis cylin-
dricis (ut videtur late sulcatis subtus subearinatis) lævibus breviter adpresse
hirtis et patule longiusculeque hirsutis pilis albis apice uncinatis, semi-
nibus ignotis @) Majo.
Aschabad, in pratis montis Tangeri-Gargan supra Nephton cum
A. filicauli F. M., 4. V. 1900, defloratum cum leguminibus juvenilibus
(Sintenis 2445); et prope flum. Syr-Daria, in steppa prope Kunikud,
10. V. 1898, flor. et cum legum. novellis [Ove Paulsen 148].
Maasse: Stengel 10-15 cm. hoch mit bis 10 cm. langen Aestens
unterste Blätter nur 1,8cm. lang, wovon 1,0 cm. auf den Blattstiel kommen,
obere Blätter 4,5-6 cm. lang, wovon 1-1,5 cm. auf den Blattstiel entfallen;
Foliola der untersten Blätter 6% 3 mm. lang und über der Mitte breit,
der oberen Blätter 12x 2,5 mm. lang und in oder unterhalb der Mitte
breit oder kleiner; gemeinsamer Blüthenstiel 4-6.3 cm. lang, jener der
obersten Köpfe kürzer; Kelch 2,5 mm. lang, Fahne 5 '/2, Flügel # !/s,
Schiffchen 5 '/ mm, Hülse (anscheinend ausgewachsen) 12-15 mm. lang.
Eine durch die eigenthümliche Beschaffenheit der Hülsenhaare dem
A. oncotrichus Bunge und A. compylotrichus Bunge — letzterer eine
Art der Sektion Cycloglottis — ähnlich, von letzterem aber nebst den
Sektions-Unterschieden sofort durch die kahle nicht bärtige Narbe zu
unterscheiden. A. oncotrichus ist dagegen durch den divarikaten Wuchs,
das seidig-graue Indument, das Fehlen der schwarzen Haare, die arm-
paarigen Blätter, die kürzeren Blüthenstiele, noch kleineren Blüthen
und die mit den Spitzen gänzlich zusammengeneigten Hülsen durch-
greifend verschieden.
2266. A. o.cyglottis Stev. Kisil-Arwal, beim Filter, 3. V. 1901, nur
mit Früchten.
159. 1595. A. corrugatus Bertol‘, Boiss. fl. or. I. 232. Aschabad,
in forlalitio antiquo Gjaurs, 27. IV. 1900, mit reifenden Früchten (159);
Kasandschik, inter Usun-su et Uschak. 28. IV. 1901, mit reifenden
und reifen Hülsen (1595).
241, 1623d. A. campylorhynchus Fisch. Mey., Boiss. fl. or. li, 233.
Kisil-Arwat, in collibus arenosis, 3. V. 1891, (1623d); Aschabad,
ad vias et in cullis, 7. V. 1900, abblühend und mit reifen Früchten (Sin-
tenis 241); Prov. Fergana, ad Gulischa 1600 m. s. m., 17. VI. 1898,
(Ove Paulsen 374).
(87) 3. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 449
1605. A. ankyiotus Fisch. Mey.; Bunge, Alex. Lehm. reliq. botan. in
Arbeiten naturwiss. Vereins Riga I (1852), p. 245-6; Astragal. turkest.,
p- 211. — Vom folgenden durch die verlängert-traubigen (nicht an der
Stielspitze gedrängten) netzigen Hülsen und die steifliche, abstehende
Behaarung unterschieden.
Kisil-Arwat,in collibus, 3. V. 1901.
160a. A. commixtus Bunge in Alex. Lehm. reliq. bot. 1. c.. p. 246-7,
tab. 10, fig. A. In herbidis ad Gjaurs.
729, 730a. A. (Eu-Hypoglottis) brachyanthus Freyn et Sint. n. subsp.
e rhizomate plurieipiti pluricaulis, elatus, gracilis, herbaceus, inermis,
pilis basifixis brevioribus rigidis partim subadpressis partim patulis et
longioribus mollioribus patulis et subreversis hirsutiusculus, caulibus
erectis subramosis foliosis teretibus striatis, ramis ereclo-patulis brevibus
foliosis, stipulis majusculis reflexis herbaceis viridibus liberis petiolo basi
tantum brevissime adnatıs oblique ovatis acuminatis et elongalo-triangu-
laribus longe angustatis acutis intus glabris extus albo-hirsutis, foliis
patentibus internodia æquantibus brevissime petiolatis, foliolis 10-14 jugis
planis glandula flavicante petiolulatis elliptico-oblongis mucronatis
utrinque hirsutis, pedunculis folio duplo longioribus erecto-patulis rigidis
teretibus hirsutis superne canescenlibus et pilis parcissimis nigris patule
setulosis. capitulis pedunculo 4-5plo brevioribus densissimis multifloris
basi bracteis nonnullis lanceolalis involucratis, floribus sessilibus bası
bractea inferne membranacea lanceolato-lineari acuta hirsutissima tubum
ealyeis superante suffultis, calycis tubulosi albo-hirsuti tandem albo-
membranacei nervosi basi obtusi dentibus filiformi-subulatis divaricatis
tubo longioribus viridibus hirsutissimis ; petalis sulfureis interdum in
sicco tandem violascentibus calyce manifeste brevioribus parvis glabris,
vexillo obovato cuneato breviter bilobo in unguem sensim angustato, alis
vexillo multo brevioribus fere rectangulis bilobis, carina alis breviore
oblongo-obovala lateralibus subapiculata. stylo stigmateque glabro, legu-
mine dispermo parvo calyce incluso membranaceo inflato ellipsoideo
breviter rostrato subcarinato haud sulcato dense albo-hirsuto, seminibus
fere maturis rotundato-reniformibus olivaceis fuscescentibus %. Junio-
Julio.
Suluklü, ad versuras monlis «Ackerberg», 4. VII. 1900, deflorens
(No 729) et c. fructibus fere maturis (N° 7354).
Maasse : Stengel bis 70 cm. hoch und nur 2 mm. dick, Aeste bis
18 cm. lang, Stipeln 1 cm. lang, am Grunde 3-4 mm. breit; Blätter
8-10 cm. lang, wovon etwa 7 mm. auf den Blatistiel kommen oder kleiner;
450 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (88)
gemeinsamer Blüthenstiel bis 15 em. lang; Köpfe 3 cm. hoch, 2 cm. dick
oder kleiner; Kelch 10,5-11 mm. lang, 2'/s mm. breit wovon 4 mm. auf
die Röhre kommen; Fahne gestreckt 9,5-10 mm.. Flügel 8 mm., Schiffchen
7 mm. lang; Hülse (fast reife) 4,5 mm. lang, 3 mın. dick ; Samen 2,5 mm.
lang, 2 mm. hoch, 1 mm. dick.
Nach der Beschreibung steht A. brachypetalus Trautv. in Act. hert.
Petrop. IX (1884), p. 447-448, eine in Karabagh (östliches Transkauk-
asien) vorkommende Art, die ich noch nicht gesehen habe, der oben
beschriebenen Form so nahe, dass man letztere als deren Rasse anzusehen
hat. Identisch sind beide nicht, denn A. brachyanthus ist noch erheblich
grösser, die gemeinsamen Blüthenstiele sind 4-5 mal (nicht nur 3 mal)
länger als die Köpfchen. die schwarzen Haare fehlen im Indument fast
gänzlich (auch an dem Kelche), die Kelchzähne stehen weit ab, die
Blüthenfarbe ändert vom schwefelgelb in bleich-schmutzig-violett, die
Flügel sind fast rechteckig (nicht lineal und an der Spitze breiter), etc.
Die Früchte des A. brachypetalus sind unbekannt, können also nicht
verglichen werden.
7305, 1889. idem ß. erythranthus a priori non differt nisi pelalis mox
roseis (sicco fusco-violaceis) et foliolis sepe acutioribus.
Suluklü, in herbidis montis Messenew, 2. VII. 1900, verblüht (7305);
Karakala, in monte Sundsodagh, 2. VI. 1901. blühend und mit
Jungen Früchten.
A. (XVIII. Euhypoglottis) Olufsenii Freyn n. sp. caudice multicipiti
repens, viridis adpressissime pilosus, pilis basifixis albis in partibus supe-
rioribus plantæ mere nigris, caulibus brevibus subramosis flexuosis foliosis
teretibus, stipulis ad medium coalitis basi petiolum amplectentibus
scariosis parte libera elongato-triangularibus acuminatis acutis margine
subhirsutis, foliis brevissime petiolatis patulis, foliolis (7-)10-12 jugis.
obtusissimis vel subretusis breviter petiolulatis, foliorum infimorum
oblongo-ellipticis summorum oblongis, pedunculis rigidis erecto-patulis
folio manifeste brevioribus apicem versus crebrius nigro-pilosis. bracteis
lanceolato-linearibus acutis nigrohirsutis pedicello crassiusculo brevi 3 plo
longioribus, floribus in grege majusculis in capitulum approximatis,
calycis tubulosi lutescenti-viridis nigro-hirti dentibus tubo quadruplo brevio-
ribus angusle triangularibus acutis ob pilos densissimos atratis, petalis
glabris, vexillo (sicco cæruleo) obovato bilobo marginibus replicato alas
pallidas oblique bilobas carina obtusissima eximie longiores valde supe-
rantibus, stigmate glabro, legumine (perjuvenili tantum noto) breviter
cylindrico longe angustato, adpresse albo-hirsuto. 2. Junio.
(89) 5. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. - 451
Sufi-Kurgan in mont. Alai alt. 2100 m., 18. VI. 1898, leg. Ove Paulsen
jexs. 421]. In prato Alaiensi alt. 3300 m., 27. VI. 1898, |0. Pauls 5895].
Pamir, in monte arido ad lacus Jashil-Kul alt. 3800 m., 28. VIT. 1898,
[Paulsen 973] et ad rivulum prope lacus Bulung-Kul alt. 3800 m..
25. VII. 1898, [O. Paulsen 1168].
Maasse: Ganze Pflanze 5-9 cm. hoch; das grösste von mir gesehene
mittlere Blatt, einschliesslich des 0,5-0,6 em. langen Stieles 6,2 cm. lang.
alle andern kleiner, jene der Zweige substituirenden Blattbüschel kaum
halb so lang; Theilblättchen 9,5 mm. lang und fast in oder etwas unter
ihrer Mitte 3.5 mm. breit, selten eiwas grösser, oft jedoch kleiner,
Pedunkulus zur Zeit der Blüthenfülle (1,2-)3-3,5 cm. lang; kopfförmige
Traube bis 3 cm. hoch bei 2,5 cm. Durchmesser, gewöhnlich aber kleiner;
Kelch 8 mm. lang (wovon 2 mm. der seitliche Zahn), 3 mm. breit; Fahne
18 mm., Flügel 16 mm., Schiffchen 1% mm. lang.
Die Tracht dieses schönen Astragalus erinnert ganz ausserordentlich
an A. danicus Retz, wesshalb ich die neue Art dem Urheber der dänischen
Forschungsreise, Herrn Olufsen zu Ehren benenne A. danicus
ist aber durch die abstehende, reichlichere Behaarung, kleinere, anders
gefärbte Blülhen, nicht 2lappige Fahne, ganze, nicht ungleichlappige
Flügel und die stumpfen oder stumpflichen fast elliptischen Stipulæ sehr
verschieden. Nächstverwandti scheint mir A. Laxmanni Pall. zu sein,
eine bleich blühende, robustere Art von nördlicherer Verbreitung mit
ganzrandiger Fahne und desgleichen Flügeln, die aber ausserdem durch
den geringen Grad ihrer Behaarung unterschieden ist. Die Länge der
Kelehzähne beider Arten ist ausserdem grösser als an A. Olufsenü.
737. A. (XIX. Stereothrix) suluklensis Fr. et Sint. n. sp. e caudice
induralo pluricipiti fasciculos florigeros et foliiferos gerens, pilis basi-
fixis albis hirsutissimus subcanus, stipulis herbaceis porrectis ad quintam
v. sexlam suæ longitudinis parlem connalis lanceolato-linearibus acutis
intus glabris, extus hirsutis, foliis omnibus fere basilaribus erectis strictis.
petiolo ipsorum tertiam partem wquanie lereti basin versus supra
planiusculo suffultis, foliolis glandulo flavida petiolulatis foliorum radi-
calium (6-) 10-11 jugis, caudiculorum 12-13 jugis planiusculis oblongo-
ellipticis obtusis utrinque sed subtus densius hirsutis ab infimis ad
media accrescentibus et a medio ad apicem decrescenlibus, caule
brevissimo vel subnullo rigido duro crasso peliolis sparsis velustis sero
‚marcescentibus vestito, scapo crasso rigido tereti foliis subbreviore pilis
inæquilongis + patulis dense molliterque hirsuto, apice floribus brevis-
sime pedicellatis interdum per paria approximatis initio subcapitatis (?)
452 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (90)
tandem in racemum spiciformem scapo breviorem laxiusculum dispersis,
bracteis anguste triangulari-lanceolatis acutis persistentibus tubo caly-
cino subæquilongis, calycis tubulosi nervosi albo-hirsutissimi tandem
rupti membranacei dentibus anguste-subulatis tubum dimidium sub-
æquantibus, florum colore ignoto (petalis majusculis ex rudimentis
descriplis), vexilli alis carinam acutiusculam æquantibus eximie longioris
lamina oblonga breviter biloba basi subito in unguem ea subbreviorem
angustala, ovario ut videtur 48 ovulato legumine sutura profunde inflexa
biloculari albo-hirsutissimo semiovato basi acuto apice in rostrum
acutum sensim acuminato ventre carinato dorso sulcato, seminibus
paucis oblique ovatis impresso-punctatis fuscis. 2%, vere.
Suluklü, in herbidis, 4. VIL 1900, cum fructibus maturis maxima
parte jam delapsis.
Maasse : Pflanze 14-27 cm. hoch; Stengel, wenn vorhanden, bis
6 cm. lang, Basalblätter sammt dem 3,3 cm. langen Blattstiele 11,5 cm.
lang, Stengelblatt sammt dem 4,5 cm. langen Blattstiele 13 cm. lang;
mittlere Theilblättchen bis 16 mm. lang und in der Mitte 5 mm. breit;
Stipeln 16 mm. ihr freier Theil 13,5 mm. lang und nur À mm. breit.
Gemeinsamer Blüthenstiel zur Fruchtzeit 7,5-12 cm. lang und bis 3 mm.
dick; die fruchttragende Traube bis 11'/z em. lang; Brakteen 10 mm.
lang, */ mm breit; Blüthenstiel 41 mm, Kelch 10 mm. lang, wovon 6 mm.
auf die Zähne kommen; Fahne 20 mm. lang, wovon 9 mm. auf den Nagel
entfallen, Flügel und Schiffchen 16'/2 mm. lang, Hülse (reif) 12 mm. lang,
5 mm. breit, 3 mm. dick, aber auch schmäler und dünner; Samen 3 mm.
lang, das vortretende Würzelchen eingerechnet 2,4 mm. breit und etwa
0,6 mm. dick. s
Die Blüthen sind nur nach den zur Zeit der Fruchtreife noch anhaftenden
Resten bekannt und gemessen; ihre Farbe ist unkenntlich. Wegen der
sehr kurzen Blüthenstiele ist die Untergattung Phaca ausgeschlossen ;
somit kann die Art, da ihre Haare einfach und die Kelche zur Fruchtzeit
unverändert sind, nur der Untergattung Hypoglottis zugezählt werden.
Was die Sektionen dieser Untergattung betrifft, so ist A. suluklensis von
Dasyphyllum und Malacothrix wegen seiner fast zur Gänze freien Stipeln,
von Hypoglotlis durch Stengellosigkeit, von Hetrozyx durch die paar-
weisen, nicht kreuzsländigen Theilblättchen, von Poliothrix durch die fast
bis zum Grunde 2fächerigen Hülsen ausgeschlossen, während seiner
Einreihung zu Stereothrix nichts entgegen steht. Unter den Arten dieser
Sektion ist aber keine näher verwandt, am ehesten ist noch À. hirtus
Bunge, der aber nur im Knospenzustande bekannt ist, zu vergleichen.
(91) °J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 453
Er ist aber durch kleinere Blätter und Theilblätichen, letztere von linealer
sestalt, viel kürzere Blüthenstiele und das borstliche Indument auch
ohne Berücksichtigung der Blüthen und Früchte verschieden. Alleanderen
Arten der Seklion kommen noch weniger in Betracht.
A. (XXVI. Hemiphragmium) ferghanicus n. subsp. e caudice gracili
plurieipiti pluricaulis, viridis, pilis albis et immixtis nigris basifixis sparse
hirtus et hirsutus, caulibus arcuatis striatis foliosis, stipulis infimis ad
dimidium, superioribus breviter fantum connatis, omnibus basi petiolo
subadnatis mediocribus, parte libera infimorum ovato-oblonga obtusa
superiorum ovalo-lanceolata acuta sparse albo nigroque hirsuta, foliis
internodio longioribus erecto patulis petiolo brevi strialo rigidiusculo
suffultis, rhachide stricta subcanaliculata, foliolis 10-12-jugis emarginatis
vel retusis, foliorum infimorum minoribus obovato-elliplicis, mediorum
oblongo-ellipticis, summorum oblongis, pedunculo porrecto gracili
folio valde longiore superne racemum capituliformem ipso 4-6 plo bre-
viorem 10-11 florum ovatum laxiusculum gerente, bracteis lanceolato-
Jinearibus acutis adpresse sparseque nigropilosis a basi ad medium
membranaceis superne herbaceis pedicello brevi crassiusculo atterrimo
> plo longioribus calyci -+ adpressis, calycis campanulati basi obtusissimi
_pilis crebris adpressis nigri dentibus porrectis tubo duplo fere longioribus
subulatis atris, petalis (in sicco ochroleucis) glabris, vexillo calyce vix duplo
longiore late-obovato reflexo inciso interdum nervis sordide coeruleis
lineato carina apice macula atroviolacea notata alas subsuperante manifeste
longiore, ovario lanceolato albo-hirto longe stipitato, legumine ignoto.
%.Junio.
Prov. Fergha na; Syk Bulak ad flum. Langor, 16. VI. 1898, [Paulsen
No 357].
Maasse: Ganze Pflanze bis 30 cm. hoch, mehrköpfig, zur Fruchtzeit
wahrscheinlich auch noch höher, jedenfalls aber auch niedriger; Stipeln
der mittleren und oberen Blätter etwa 1 cm. lang; diese Blälter sammt
dem 1,2-1,8 cm. langen Blattstiel 9.7-11 cm. lang; Theilblättchen der
mittleren Blätter 1,7 0,85 cm. lang und in der Mitte breit oder kleiner;
gemeinsamer Blüthenstiel (unterster) 44-10 cm. lang, Traube 2,8 cm.
hoch, 2,5 cm. über dem Grunde im Durchmesser; Kelch fast 9 mm. lang,
wovon 3,5 mm. auf die Kelchröhre kommen; Vexillum (gestreckt) 14 mm.
Carina 13 mm., Alae 12 !/s mm. lang.
Die vorliegende Pflanze sieht wie ein robuster A. alpinus L. aus,
welcher Hauptart sie auch als Rasse anzugliedern ist. Sie ist durch die
grossen Blüthen, verhältnismässig langen Kelch und die auffallend
454 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR.). (92)
ungleichen Kelchzähne, deren längere fast doppelt so lang sind wie die
Kelchröhre, endlich durch die verhältnismässig lange Fahne von dem
europäischen A. alpinus L. unterschieden.
A. (XXVI. Hemiphragmium) olginensis n. subspec.. omnino ut prior,
sed minor, pube adpressa in foliorum parte supera deficiente, foliolis
(3-)6-7(-10) jugis minoribus, capitulis pauci-(3-8) Noris, floribus minoribus
mox deflexis, calycis dentibus magis inæqualibus, brevioribus tubum
æquantibus quinto 1llo sesquilongiore, vexillo calyce fere 3 plo longiore
diversus.
‚In sylva Juniperi Olgin-Bug in montibus Alai alt. 2600 m., 20. VE,
blühend [0. Paulsen 440).
.Maasse: Ganze Pflanze 8-11 cm. hoch, ganz von db Tracht des
europäischen A. alpinus L., längstes Blatt 6,5 cm, wovon 1,8 cm. auf den
Blattstiel kommen; grösste Blättchen 9 mm. lang bis 4'/s mm. Breite in
ihrer Mitte, gewöhnlich aber kleiner; gemeinsamer Blütenstiel 4,5-5,4cm.
lang; Köpfchen 1,8 cm. hoch, 1.5 breit ; Kelch einschliesslich des längsten
Zahnes 6,5 mm. lang, wovon 3,5 mm. auf den Zahn entfallen, die kürzeren
Zähne 3 mm. lang; Fahne gestreckt 14 mm., Schiffchen 12 mm., Alae
11 '/2 mm. lang.
Von A. alpinus L., also der europäischen Form, ist A. olginensis durch
die etwas grösseren, bleichen Blüthen und den Kelch verschieden, dessen
Zähne pfriemlich, nicht schmal-dreieckig, und deren kürzeste immer
noch so lang wie die Kelchröhre, nicht diesen gleich lang sind. —
Asalpinus L., A. ferghanicus m., A. olginensis m. und der A. alpinus Autt.
sibir. bilden zusammen eine Gruppe eines Formenkreises, dessen einzelne
Glieder hauptsächlich durch die Beschaffenheit der Kelchzähne und deren
Längenverhältnis zur Kelchröhre, dann durch das Längenverhältnis des
Kelches zu den Petalen verschieden sind. Daneben grosse Unterschiede
in der Zahl und Grösse der Blüthen und Theilblättchen. Der sibirische
A. alpinus, von dem ich ein von Augustinowicz an der Kolyma
gesammeltes Exemplar vorliegen habe, ist ganz aufrecht, ziemlich reich-
blüthig, seine Blätter vielhaarig, die Kelche nur so gross wie an der euro-
päischen Pflanze aber mit der ungleichen Bezahnung der asiatischen
Formen und ist von der europäischen Pflanze jedenfalls auch verschieden ;
er. steht zwischen dieser und A. olginensis und dürfte mit der kauka-
sischen (von mir nicht gesehenen) Form, die nach Boiss. Fl. or. auch
längere Kelchzähne hat, als die europäische, identisch sein.
A. (XX VI. Hemiphragmium) polychromus n. sp. glaucus humilis e
caudice {andem crasso lignoso pluricipiti parce vel pluricaulis, pilis basi-
(95) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 498
fixis sparse hirtulus glabrescens. caulibus flexuosis decumbentibus sæpe
brevissimis striatis foliosis glabris sæpe rubro suffusis, stipulis sub-
membranaceis viridi-nervosis rubro suffusis subeiliatis, petiolo + breviter
adnalis alte connatis, infimis tubum formantibus parte libera rotundata
obtusa, summarum pars libera rotundato-ovata apiculata v. breviter
acuminata, foliis parvis rigidis (ut videtur carnosulis) patentibus infimis
longiuscule cæteris breviter petiolatis, foliolis (4-)5-6 jugis glandula flavi-
cante petiolulatis acutis foliorum infimorum ovatis supremorum oblongis,
supra glabris subtus parce adpresseque hirtulis glabrescentibus; pedun-
culis folio bis- ter superatis adscendentibus rigidis pilis albis et nigris
adpressis parce-hirtulis apice racemo subcapitato laxiusculo terminatis,
bracteis mox reflexis lineari-oblongis acutiusculis v. obtusis membranaceis
rubro suffusis supra glabris subtus nigro-hirsutis pedicello brevi cire. 3 plö
longioribus, floribus tandem ut videtur reflexis, calycis tubuloso-campa-
nulati roseo-viriduli breviter nigro-hirsuti dentibus ipsius tertiam partem
æquantibus elongato-triangularibus acutis ob hirsutiem brevem densam
atterrimis, petalis initio ochroleueis (siecco) tandem roseis obscurius strialis
vexillo calyce duplo longiore obovato-rotundato inciso-bilobo alas inæqua-
liter bilobas carina rotundata obtusa antice atroviolacea valde longiores
eximie superante, ovario fusiformi (videtur 10-ovulato) glaberrimo stipite
ipsi fere æquilongo suffulto, stigmate nudo. legumine ignoto. Z Julio-
Augusto.
Pamir, ad flum. Muskol 4300 m. s. m.. 2. VI. 1898, blühend
[O. Paulsen No 665].
Maasse : Stengel, sammt Blüthenstande bis 10 cm. lang (zur Zeit der
Blüthenfülle) ; untere Stipeln 5,5 mm. lang, wovon 4 mm. auf den
verwachsenen Theil kommen, an der Theilungsstelle 3,5 mm. breit:
oberste Stipeln ebenso lang und breit. aber die Verwachsungsstelle nur
3,5 mm. lang; mittlere und obere Stengel-Blätter sammt dem kaum
5 mm. langen Blattstiel kaum 2 cm. lang; Theilblättchen derselben 5 mm.
lang und in der Mitte 2,0 mm. breit (da beide Ränder etwas eingerollt
sind, scheinbar 1,5 mm. breit); gemeinsamer Blüthenstiel bis 4 cm. lang;
Köpfchen (das grösste) 2,5 cm. hoch und fast 3 cm. im Durchmesser. -
Brakteen fast 3,5 mm. lang; Kelch mit den Zähnen fast 7 mm. lang, an
der Mündung 3,5 mm. breit, die Zähne etwas über 2 mm. lang, am
Grunde 1,5 mm. breit; Fahne (gestreckt) 1,6 cm., Alae 1.4 cm, Schiffchen
-4,1 cm. lang.
Diese reizende, durch ihre bunten Farben schon getrocknet auffallende
Art, gehört nach dem violett gemakelten Kiel und den gestreiften Petalen
456 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me Sin.). (94)
ebenfalls zweifellos zu Hemiphragmium, wo sie der Verwandtschaft des
A. alpinus L. am ähnlichsten ist, von der sie aber durch hoch hinauf
verwachsene Stipulæ, andere, seegrüne, wie es scheint dickliche, viel
kleinere Blätter, grössere Blüthen mit erheblich breiteren Kelchzähnen
und vor allem durch die 2lappigen (nicht ganzrandigen) Flügel, die
erheblich länger sind als das Schiffehen etc. sehr abweicht. Nach der
Beschaffenheit der Alae ist A. polychromus mit den um A. australis L.
und A. vaginatus Pall. gruppirten Arten näher verwandt, indessen von
beiden genannten in vielen Stücken so verschieden, dass der Vergleich
überflüssig ist. Abgesehen von der Hülse, die von A. polychromus unbe-
kannt ist und daher nicht verglichen werden kann, ist die neue Art auch
mit A. Pseudaustralis F. M. (durch 8paarige, gewimperte Blätter und
kurz gestielte Fruchtknoten verschieden) und A. trigonocarpus (lang-
stengelig, Früchte aufrecht, Traube verlängert) zu vergleichen, aber
auch von diesen gänzlich verschieden — soweit dies nach den mir
zugänglichen Beschreibungen beurtheilt werden kann.
— A. brachytropis Bunge in Reg. Herd. enum. plant. in region. cis-
et transiliensibus a cl. Semenovio anno 1857 collect. in Bull. soc. nat.
. Mosc. 1866, n° 3, p. 19! Pamir, ad fl. Alitschur, in palude 3900 m. s. m..
16. VII. 1900, blühend [Ig. Ove Paulsen N° 806]; ad fl. Mardjanaj minorem
ad lucus Jashil-Kul, 3800 m., 5. VIII. 1898, fast verblüht mit jungen
Früchten [O. Paulsen 1052]; ad rivulum prope lacus Bulung-Kul, 3800 m.,
25. VII. 1898, mit reifenden Früchten [O. Paulsen 1165].
— A. (XXVIa Cenanthrum) Tecti Mundi Freyn n. sp. læte virens
elatus pilis basi fixis sparse hirtulus subglaber, caulibus a basi breviter
obliqua erectis strietis fistulosis albidis tenuiter striatis subangulatis
glaberrimis dense foliosis, stipulis scariosis mox evanescentibus inter
se et a petiolo liberis elongato-triangularibus acutis reflexis parallele
nervosis glabris infimis aphyllis, foliis breviter petiolatis magnis erecto-
patulis novellis pilis albis paucis adspersis tandem glaberrimis, foliohs
(4-) 5 jugis ovato-oblongis obtusiusculis brevissime petiolatis rhachide
latiuscula leviter sulcata insidentibus, pedunculis poreclis strictis rigidis
- teretibus glabris folia sesqui- vel duplo longioribus apice racemo brevi
paucifloro interdum subcapitato tandem laxo terminatis, bracteis scariosis
patulis oblongo- ovatis acutis mox fissis et marcescentibus glabris
margine subeiliatis pedicello recurvo nigrohirto sublongioribus summis
oblongis, bracteolis nullis, floribus horizontalibus tandem pendulis,
calycis manifeste tubulosi recti basi gibbi apice truncati dorso ad
medium fissi pallide virenlis parce adpresse nigro-pilosi tandem mem-
(95) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 457
‚branacei dentibus inferne approximalis brevissimis concoloribus breviter
triangularibus acutis, vexilli a reliquis petalis remoti glabri flavi lamina
rotundato-elliptica basi in unguem sensim atlenuata antice subincisa
marginibus arcte replicata alis pallidis sublongiore, carinam ochroleucam
ad ‘/s ipsius laminæ fissam æquante, tubo stamineo longe persistente albo-
chartacaceo, ovari 10 ovulali dense nigro-hirsuli fusiformi stipite calyce
breviore, sligmate glabro, leguminibus pendulis majusculis membrana
ceis diaphanis unilocularibus lanceolato-fusiformibus (ut videtur vix
compressis) acutis pallide virentibus sparse nigro-hirtis, seminibus per-
fectis sed immaturis oblique-ovalis parvis fnscis brevibus. 2, Augusto.
Pamir, Kisil Krashim ad fl. Pamir-Daria alt. 3600 m., ad rivulum
10. Paulsen 1260].
Maasse: Die ganze Pflanze an 90 cm. hoch, der Stengel etwa 5 mm.
dick; Stipel der Stengelmitte 1,7 cm. lang, am Grunde 6-7 mm. breit;
Blattstiele der untersten Stengelblälter bis 3 em. lang, aber rasch bis
0,8-1,0 em. verkleinert, Blätter selbst in der Stengelmilte 13 cm. lang,
die untersten etwas kleiner, Theilblättchen bis 5 cm. lang, im untersten
Viertel 1,7 cm. breit, meist kleiner, selten wenig grösser; unterster
gemeinsamer Blüthenstiel zur Fruchtzeit 15-18 cm., die Traube ausserdem
bis à em. lang; Pedizellen 3-4 mm. lang; Kelch sammt den nur */; mm.
langen Zähnen 9 mm. lang; Vexillum 1.8, Alae 1,7, Schiffchen 1,8 cm.
lang, Stipes zur Fruchtzeit 9 mm. lang, Hülse 3,4 cm. lang, 10,5 mm.
hreit; Samen 2'/s mm. lang, 1°/ı mm. hoch, flach zusammengedrückt.
Diese «ausgezeichnete Art» ist nur mit A. frigidus DC., A. exaltatus Bge.
(den sein Autor selbst wie mir scheint unrichtig mil A. secundus DC. ver-
einl; man vergleiche die Original-Beschreibungen!) und A. lepsensis Bge.
zu vergleichen. A. frigidus DC. ist jedoch durch viel niedrigeren Wuchs,
krautige, lange ausdauernde Stipeln von anderer Gestalt, kraulige,
längliche, stumpfe Brakteen, dünnere, auffallend netzaderige Blätter,
die unterseits auch ausgewachsen etwas behaart sind, erheblich kleinere
Blüthen. zwar schief gestutzten aber nicht gespaltenen Kelch und erheblich
kleinere Hülsen unterschieden. A. exaltatus Bge. ist nach der Beschrei-
bung des A. frigidus B exallatus Bunge in Led. fl. ross. I, 570, nur 1-2’
hoch und nach Bunge in Generis Astragali species gerontog. (Clavis
p. 24-25) zwar auch stark verkahlt, sein Kelch ist aber nicht geschlitzt
und die Hülse nur schwach weich behaart; endlich ist A. lepsensis Bge.
Astr. geront. Clavis p. 24-25 und Enum. p. 29, ebenfalls niedrig, dazu
weichhaarig, die zwar häutigen Stipeln sind aber lineal-lanzettlich, die
Blättchen 6-7 paarig, eilanzettlich, spitz, der Kelch aufwärts gekrümmt,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 190%. 30
4538 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (96)
verkahlt (aber geschlitzt), die Brakteen 8 mm. lang, der Kelch etwas
grösser, das Vexillum auch etwas länger, die Carina erheblich kürzer
als das Schiffchen, etc.
XXX a Macropodium n. sectio subgeneris Phaca: Herbæ acaules herba-
ceæ, pube basifixa adpressa subsericeæ; stipulis (quod ægre observandum!)
a se liberis petiolo brevissime adnatis, folliis impari-pinnatis mulli-
jugis, petiolis induralis nec tamen spinosis, floribus in racemis longis
pedunculo radicali insidentibus laxis, bracteis cito caducis, et bracteolis
binis vel nullis, calyce manifeste tubuloso haud increscente nunguam
rupto pilis albis vestito, brevidente, corolla lutea decidua ; vexillo subrecto
lamina suborbiculari, alis integerrimis vexillo brevioribus carin® æquilatis
“et æquilongis, filamentis intermediis subaltius inter se connalis, ovarıo
glabro stipite calyce valde longiore suffulto sligmate nudo, legumine
longissime stipitato planissime compresso unilocnlari duro oligospermo.
Habitant jugos elatos Turkestaniæ rossicæ.
Nach meiner Ansicht mit keiner andern Seklion als mit Lithophilus Bge.
spec. Astrag. geront. clav. p. 20-30, aber auch mit dieser nicht nahe
verwandt. Mit ihr hat Macropodium die zahlreichen grundständigen
Blätter gemein, deren Theil-Blättchen leicht abfallen und deren Axen zu
langen zähen Stielen verhärten (aber nicht stechend werden); die Stipeln
beider sind frei und nur mit dem Grunde an den Blattstiel etwas ange-
wachsen; beide Seklionen sind ferner stengellos, bei beiden stehen die
Blüthen in grundständigen Trauben. beide haben gelbe Blüthen, gestielte
Fruchtknoten und Hülsen, sowie kahle Narben. — Dagegen stehen die
Trauben von Macropodium auf langen. starren Stielen, die Kelche sind
ausgesprochen röhrig und sehr kurz-zähnig, die Fruchtknoten sind ganz
ausserordentlich lang gestielt (wie bei keiner andern Artengruppe in
dieser Gattung) und die hängenden Hülsen so platt zusammengedrückt,
wie es mir bei keiner Artengruppe der Gattung Astragalus vorgekommen
ist. Im System ist Macropodium zwischen Lithophilus und Diplotheca
einzureihen, zwischen welche sie auch mit Rücksicht aufdie geographische
Verbreitung der einzelnen Formen am besten hineinpasst. Lipsky hat
die Sektion schon angedeulet (Act. h. Petrop. XVII [1900], p. 27), aber
weder beschrieben noch benannt. Man kennt bisher nur 2 Arten,
nämlich den von Lipsky 1. c., p. 26-28, beschriebenen A. Macropodium
und die folgend beschriebene:
(Fortsetzung folgt.)
459
L'HERBIER DE GASPARD BAUHIN
DÉTERMINÉ PAR
A. P. DE CANDOLLE
(Suite.)
195
Nymphæa alba.
I — Nymphæa alba.
II = Nymphæa alba.
IH — Hydrocharis morsus ranæ — Michelfeld.
Nymphæa lutea.
I — Nuphar lutea.
IE = Villarsia nymphoides.
19%
II — Villarsia nymphoides.
Tribulus aquaticus.
— Trapa nalans — ex Alsalia.
Sagitta.
I — Sagittaria sagittifolia,
Il — Sagitiaria sagittifolia var.
IT — Sagittaria sagitlifolia var. angustifolia.
195
Dracuntium.
Il = Arum dracunculus,
IV — Calla palustris — Hamburg.
Arum.
I= Arum italicum — ex Italia.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SER.). (54)
197
Asarum.
== Asarum europæum.
Tussilago.
I — Tussilago farfara.
II = Tussilago alpina.
II = Tussilago alpina.
IV = Senecio doronicum à — e Baldo.
Pelasites.
I — Tussilago petasites.
II — Tussilago alba.
198
Cacalia.
I — Cacalia pelasites — ex m. Wasserfall.
III — Cacalia alpina.
Lappa.
II — Lappa lomentosa, var. foliolis involucri ext.
et inf. bracteiform. amplis foliaceis.
III = Lappa tomentosa.
VI = Xanthium strumarium — Basileæ.
199
Viola Martia rotundifolia.
I — Viola odorata.
I — Viola canina — e Basilea et ex Vigan sub nom.
V. Martia frutescens.
III — Viola hirta — e Basilea.
Viola Martia folüs oblongis.
II — Viola grandiflora var. purp. et V. calcarala var. purp.
et in alia carta V. montana.
V = Viola tricolor var. hortensis.
(35) A; P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 461
200
VI — Viola tricolor arvensis — e Basil. et Monsp.
VIT = Viola grandiflora N. flavo.
IX = Viola tricolor var. alpestris?
Leucoium incano folio hortense.
I = Cheiranthus incanus.
I = Cheiranthus incanus.
IV = Cheiranthus incanus.
201
Leucoium incanum maritimum.
I — Cheiranthus sinuatus — Monsp.
III — Cheiranthus littoreus — Monsp.
VI — ? — ex littore maris prope Tora.
Leucoium Creticum.
IV = Alyssum ? folia solum extant.
V = Cheiranthus chius ?
Leucoium luteum folio hirsuto.
I = Alyssum elypeatum.
II — Alyssum sinuatum — ex horto et ad Danudii [sic] rip.
prope Melck [Austria].
IV = Alyssum gemonense.
202
Leucoium folio virid.
I = Cheiranthus.
Il — Cheiranthus cheiri ?
IV — Cheiranthus cheiri?
’ — Cheiranthus cheiri.
VI = Cheiranthus cheiri.
IIX = Erysimum diffusum — e Gallia.
Viola matronalis sive Hesperis.
I — Hesperis matronalis — ex horto.
Il — Hesperis matronalis foliiflora.
an
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (36)
V = Hesperis inodora — ex horto Dei.
VI — Hesperis syriaca DC.
VII — Hesperis tristis.
IX — H. tristi affinis, sed hispidissima.
IX = Hesperis laciniata — e mont. Galloprovinciæ.
203
Viola Lunaria.
I = Lunaria annua.
HE = Lunaria rediviva — ex Alsatia et Mte Sumano.
Lychnis coronaria.
I = Agrostemma coronaria — ex horto.
204
IE = Agrostemma coronaria, flore pleno.
IV == Lychnis dioica, fl. albo — Basileæ.
V = Lychnis dioica, flore pleno.
VIT = Lychnis dioica, flore rubro — e Basilea.
IX = Lychnis dioica, mulliplex.
Lychnis segetum.
I = Agrostemma Githago — e Basilea.
II — Agrostemma Githago.
III = Saponaria vaccaria — Basileæ.
205
Lychnis sylvestris.
I — Cucubalus behen — Basileæ.
II = Silene conoidea — Monsp., Huningæ.
IV = Silene noctiflora — Huningæ.
Lychnis viscosa.
— Silene nutans — ex monte Mulelo.
Il == Lychnis quadridentata.
IV = Lychnis viscaria.
VI = Silene armeria — e Valesia.
Ds
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN.
206
X = Silene otites — e Verona.
Lychnis aipina.
I = Saponaria ocymoides — Geneva, Monspelii.
IV — Silene acaulis — ex Helvetia et Pyrenæis.
Saponaria.
| == Saponaria officinalis.
207
Caryophyllus flore pleno.
HE — Dianthus caryophyllus et specim. aliarum specierum
indeterm.
209
Caryophyllus barbatus et prolifer.
V == Dianthus armeria — Basileæ.
\
Vi = Dianthus prolifer — Basileæ.
Caryophyllus sylvestris.
I == Dianthus barbatus.
LH = Dianthus carthusianorum.
IV — Dianthus alpinus « — ex Austria.
VI = Dianthus — Monsp. et Genevæ.
Caryophyllus simplex laciniatus.
i = Dianthus superbus, cum D. monspessulano mixtus.
210
Vi = Lychnis flos cueuli.
[IX — Lychnis flos cuculi, flore pleno.
Caryophyllus holostius arvensis.
i — Cerastium.
IV — Holosteum umbellatum — Basileæ.
Ÿ — Stellaria holostea — Basileæ
et var. angustifolla — ex Italia.
VE = Stellaria graminea — Basileæ.
46% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (38)
Caryophyllus holostius alpinus.
I = Cerastium latifolium —- ex monte Gemmi.
HE — Lychnis quadridentata.
211
Caryophyllus montanus.
| = Statice armeria.
II = Statice armeria.
Caryophyllus saxatilis.
I = Gypsophila repens ?
il = Gypsophila repens.
IV = Silene saxifraga — ex Italia et Massilia.
V = Gypsophila saxifraga — Genevæ.
IX — Gypsophila muralis.
Antirrhinum.
I! — Antirrhinum majus.
II —= Antirrhinum latifolium — ex horto et ex Massilia
(Burser).
Ÿ — Antirrhinum Orontium.
VI = Antirrhinum minus.
Linaria erecta latifolia. _
NI = Anarrhinum bellidifolium — e Vigan.
Linaria erecta angustifolia.
HT — Linaria vulgaris.
213
VI = Chrysocoma linosiris — ex Austria.
VII = Chrysocoma linosiris.
XV = Thesium linophyllum — Basil.
Linaria pumila seu repens.
IV = Linaria alpina — in littore Danubii.
V — Linaria supina — ex Jura.
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 465
214
Linum latifolium.
I = Linum usitatissimum.
Linum syl. angustifolium.
I = Linum narbonense.
I = Linum suffruticosum aut tenuifolium — Massiliæ.
HT = Linum tenuifolium — Lutetiæ.
218
Hyssopus.
XI — Lythrum Hyssopifolia — Pons. [?]
220
Serpyllum.
I = Thymus serpyllum lanuginosum.
IV = Thymus serpyllum.
V — Thymus serpyllum var. — circa Landskron.
VI = Thymus serpyllum var. — e Fontebellaquio.
IX — Thymus serpyllum var. — e Geneva.
IX — Thymus serpyllum var. foliis basi ciliatis punctatis
ovalo-sublanceolatis — e Monspelio — non vero
Th. Zygis.
Polium.
I — Teucrium montanum — e Basilea.
221
Ageratum.
IE — Erinus alpinus — e Jura.
222
Pulegium.
IT — Mentha pulegium var. rotundifolia.
IV est in herb. sine nom.
466
BULLETIN DE LHERBIER BUISSIER (2m SÉR.).
223
Origanın.
I = Origanum vulgare.
II —= Origanum vulgare, var. flore albo.
7
994
ui
ı
Clinopodium.
I = Clinopodium vulgare — e Basilea.
225
Il = Thymus acinos — e Basilea.
IV = Thymus alpinus — e Baldo.
226
Mentha saliva.
— Tanacelum balsamita — ex horto.
227
IH — Mentha gentilis.
V — Mentha crispa.
VII = Mentha viridis.
Mentha sylvestris sive Mentastrum.
— Mentha rotundifolia.
II — Mentha sylvestris.
Mentha aquatica.
I = Mentha aquatica — e Basilea.
228
I = Mentha aquatica var.
Mentha cataria.
I = Nepeta cataria — e Basilea.
V — Nepeta nuda — ex horto,
VI = Nepeta nepetella — ex horto.
(40)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE 6. BAUHIN.
Calamintha.
I — Thymus acinos, villosior — ex Helvetia.
III —= Melissa Calamintha — e Basilea.
999
on =
V = Melissa nepeta.
VI — Mentha arvensis.
Melissa.
I = Melissa officinalis.
230
Marrubium nigrum.
I == Leonurus Cardiaca — e Basilea.
IE — Lycopus europæus.
IV — Ballota fœtida.
Marrubium album.
I — Marrubium vulgare — e Basilea.
Galeopsis sive Lamium
I = Lamium purpureum — e Basilea.
231
IE = Galeopsis Galeobdolon.
IV — Lamium maculatum.
VE = Lamium amplexicaule.
Vi! — Lamium amplexicaule.
IN == Stachys sylvatica.
X == Mellitis melissophyllum.
232
Urtica urens.
IH = Urtica urens.
Urtica fatua aculeata.
I — Galeopsis tetrahit — e Basilea.
I! — Galeopsis grandiflora — e Basilea.
=
[1
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.).
233
Sideritis hirsuta.
I — Sideritis scordioides — e Monspelio.
IV = Stachys recta — e Basilea.
IX = Sideritis hyssopifolia — e Geneva.
X — Stachys arvensis — ex Argentina.
Siderilis glabra.
[ = Stachys annua — e Basilea.
Il — Galeopsis ladanum — e Basilea.
Euphrasia.
I — Euphrasia officinalis.
234
Hi — Euphrasia odontites. Adest eliam caule fasciato.
IV == Euphrasia latifolia.
VE = Euphrasia lutea — e Basilea.
VII — Tozzia alpina — e Pyren. et Austria.
Melampyrum.
I = Melampyrum arvense.
II — Melampyrum pratense — e monte Muteto.
V — Melampyrum cristatum — e monte Muteto.
VI — Ceratocephalus falcatus —- Nemausi.
235
Betonica.
E— Betonica officinalis.
II = Betonica offieinalis, flore albo.
Serratula.
(1) = Serralula tineloria.
Serophularia.
I — Scrophularia nodosa.
1] — Scrophularia aquatica.
HT — Serophularia aquatica.
(42)
(43) A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 469
236
V = Scrophularia vernalis.
VIE = Scrophularia canina ?
IIX — Scrophularia canina — e Basilea.
Stachys.
— Stachys germanica — e Basilea.
IT diversa videtur a specie Linnæi [S£. erelica]. Caulis elon-
gatus lanatus. Verticilli distantes.
HE — Stachys alpina — ex J. B. [J. Bauhin} et e monte
Wasserfall.
VIE = Stachys palustris — e Michelfeld.
238
Horminum.
IV = Salvia glutinosa — ex monte Muteto.
V — Salvia verticillata — ab J. B.
VI — Salvia pratensis.
239
Verbascum.
IH — Verbascum thapsus — e Basil. — et V. pulverulentum.
240
V = Verbascum lychnitis — e Basilea.
VI = Verbascum nigrum — e Basilea.
Blattaria.
I == Verbascum blattaria — ex Michelfeld.
241
Verbasculum flore simplici.
I = Primula elatior.
I = Primula officinalis — e Basilea.
IH = Primula acaulis.
in
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
242
Verbasculum flore mulliplicr.
I = Primula officinalis multiplex.
IV — Primula acaulis calycanthema.
Verbasculum alpinum.
I = Primula farinosa.
IE == Primula farinosa.
Sanicula alpina folus serratrs.
I = Primula auricula. flore luteo.
I — Primula integrifolia.
243
=
Sanicula foliis non serralis.
HT — Primula vitaliana ! (non est P. minima).
Sanicula rotundifolia.
1, 2 — Cortusa Mathioli.
I = Saxifraga rolundifolia.
II — Saxifraga stellaris.
V — Pinguicula vulgaris et P. flavescens.
(#4)
NB. Saxifraga granulata adest sub nom. Saxifraga bulbosa
Column. ex Neapoli.
Digitalis folio Verbascı.
I — Digitalis purpurea.
24%
II — Digitalis purpurea, flore albo — ex horlo.
Adest eliam caule fascialo.
Digitalis folio virescente.
— Digitalis grandiflora. -
Il = Digitalis parvifiora — e Basilea.
245
Lysimachia lutea.
I = Lysimachia vulgaris — 3 varr. e Basilea.
A.“P. DE CANDOLLE, L'HERBIER DE G. BAUHIN. ATA
IV — Lysimachia thyrsiflora — ex Lusatia.
VY — OÜenothera biennis — ex horto.
250
Alsine.
I. Veronica hederacea est in herb. sine nom. sed adj. icone
Tabern.
Il = Veronica arvensis.
II — Veronica agrestis — e Basilea. Huic C. B. junxit spe-
cimen V. ocymifoliæ e Lutetia ut varielalem minorem.
IV — Veronica triphyllos — e Basilea.
VI — Cuecubalus baccifer — ex Styria.
VIT — Stellaria nemorum.
X — Siellaria.
XI = Arenaria trinervia.
XII = Alsine media ?
XII = Arenaria serpyllifolia.
XV — Androsace elongala ?
XVI = Androsace maxima — ex hort.
Alsine Spergula dicta.
I. Spergula arvensis est sine nom. in herb. et Spergula
pentandra cum superser. Spergula Sagine, e monte Effel.
Il = Arenaria rubra marina — ex Venetia.
IN = Arenaria rubra var.
Alsine palustris.
II. Sub hoc nomine |Alsine fontana, Tab. Ger.| est Sagina
procumbens — e Monspelio.
II = Callitriche verna var. +.
IV = Montia fontana.
" — Peplis portula.
VII = Arenaria marginata — Monspelii.
IX = Spergula nodosa — Lusatia et Scotia.
X — Mœhringia sedoides — in Fliehen prope Solo-
durum.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (46)
Alsine alpina.
I — Silene rupestris — ex Salzburg.
II — Arenaria laricifolia — Genevæ.
IT = Moehringia sedoides.
IV = Androsace carnea ) est unica planta cum his
V — Androsace carnea \ 2 nominibus.
Alsine hirsuta arvensis.
1 — Cerastium.
IH — Cerastium, forsan duo mixt.
Anagallis terrestris.
ı = Anagallis phoenicea — e Basilea.
II = Anagallis cœrulea — e Basilea.
Il —= Anagallis monelli.
IV = Lysimachia nemorum — e Basilea.
Anagallis aqualtıca.
H — Veronica beccabunga.
HE — Veronica anagallis.
IV = Veronica anagallis var.
V = Isnardia palustris. |
VI — Samolus Valerandi.
IIX = Veronica scutellata — Helv., Lusatia.
Elatine.
| = Linaria spuria — e Basilea.
253
II = Linaria elatine.
HE — Linaria — e Monspelio. Videlur diversa a priore.
Caulis multo magis villosus, magis strietus; folia minus
auriculata.
Heliotropium.
I = Heliotropium europæum — e Basilea.
NV
ET
Ce!
...
CS
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN.
254
Auricula muris sive Echium scorpioides.
E = Myosotis arvensis — Monsp. et Basileæ.
Il sine flore — ex horto Dei.
HE = Myosotis palustris — e Basilea.
Echium.
I = Echium asperrimum — e Monspelio.
II —= Echium vulgare — e Basilea.
Var. caule fasciato — e Monspelio.
IV = Echium aff, australi sed fol. ang. — ex horlo et ex
ins. Steech.
VIT = Campanula thyrsoidea — ex Geneva.
NB. Echium italicum adest in herb. sub nom. Lycopsis flore
purpureo.
ass
255
Anchusa.
I — Onosma echioides — Lugduni, J. Bauhin.
II — Lithospermum apulum, altero admixto — Monspelii
et Massiliæ.
V — Onosma. Flores sparsi pauei. Calyces villosi. Corolla
calyce duplo fere longior, flavida oblique Lruncala.
Genilalia non exserta.
Buglossum sativum.
I — Borrago officinalis.
HE — Anchusa officinalis.
V — Anchusa angustifolia et italica — Monspelii.
Buglossum sylvestre.
IE — 1,ycopsis arvensis — e Basilea.
257
’ = Asperugo procumbens.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1904. 31
KIA
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (48)
Cynoglossum.
II = Cynoglossum officmale — e Basilea.
IV — Cynoglossum montanum.
VIL — Cynoglossum pictum.
X — Myosotis Lappula — ex Rhæla (et ex Columna p. 179).
Cerinthe.
I = Cerinthe major.
IV — Cerinthe minor.
Lithospermum.
II — Lithospermum officinale — e Basilea.
IV videtur Lithospermum officinale var. minor.
V = Lithospermum purpureo-cæruleum — e Basilea.
VIT — Lithospermum arvense — e Basilea.
259
IX = Stellera Passerina — Basileæ.
IX = Stellera Passerina; cum priore mixta — e Monsp.
Symphytum.
I = Symphytum officinale — e Basilea.
Symphytum maculosum, sive Pulmonaria.
T — Pulmonaria officinalis.
260
III = Pulmonaria angustifolia.
Consolida media.
= Ajuga pyramidalis.
II = Ajuga reptans — e Basilea.
IV. Icon bona nisi spica in specimine breviore — e Baldo.
Jaulis vix pilosus, folio glabriusculo. Flores elongati.
Brunella.
I = Brunella vulgaris — e Basilea,
(A suivre.)
PLANTE HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
D' Enter ASS LT Aa (SUISSE)
de 1885 à 1902
le Prof. D° R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Buechnera elongata Sw.
Flor. Ind. oceid. Il, 1061: Schmidt Flor. Bras. VII, ı, p. 327.
forma graminifolva.
Foliis caulinis linearibus acuminatis 1-1,5 mm. latis 30-50 mm. longis
basalibus obovatis vel late lineari-lanceolatis.
Herba 0,3-0,6 m. petala cœrulea, in campo humido pr. Paraguary, Dec.,
n. 6963; id. petala rosea, in stagnis Cordillera de Altos, Jan., n. 3840.
forma virescens.
Foliis omnibus lineari-lanceolatis 3-4 mm. latis 40-60 mm. longis, viridibus
haud nigricantibus dense alba squammosis.
Herba 0,6-0,8 m. corolla lilacina, in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6379.
forma genuina.
Foliis caulinis lineari-lanceolatis, basalibus obovatis paucidentatis.
Herba 0,5-0,8 m. petala lilacino-coerulescentia, in campo Ipe hu, Oct.
n. 5061.
forma grandıflora.
Foliis ut in f. graminifolia, corolla ad 8 mm. longa, lobis ad 6 mm. longis,
calyce ad 6 mm. longo.
Herba 0,2-0,% m. petala violacea, in campo humido pr. Paraguary, Dec.,
n. 6481.
Buechnera juncea Cham. et Schlechtd.
Linnæa II, 590; Schmidt Flor. Bras. VII, 1, p. 329.
- Herba 0,5-1,2 m. corolla lilacina, in campis uliginosis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8179.
Buechnera rosea H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. If, 342; Schmidt Flor. Bras. VIH, 1, p. 324.
Var. 8 congesta Schmidt.
Flor. Bras. VII, 1, p. 328.
Suffrutex 1-1,2 m. corolla lilacina, in campo humido in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8167.
476 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (390)
Var. guaranitica nob
Caulis glabrescens, folia caulina lineari-lanceolata acuta 90/4 75/3 mn. sparse
apprese pilosula, albido verrucosa, 4-3 nervia basalia, oblongo-lanceolata 50/8
30/5 mm. apice acula; calyce anguste campanulato ad 10 mm. longo, decemstriato,
in siriis albo-pilosulo, corolla ad 48 mm. longa. lobi spathulati ad 6 mm.
longi, 1,5-2 mm. lati irregulariter dentati vel subintegri, extus glabri, intus
pilosi, capsula ovata calyce brevior.
Herba 0,4-0,8 m. corolla cæsia, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7045.
LEGUMINOSA
Cfr. Plant. Hassierian. I, p. 31: Bull. Herb. Boissier VI, Append. I,
p. 31.
Marc Micheli : Contributions à la Flore du Paraguay I. Légumineuses.
IE. Supplément aux légumineuses; Morong and Britton : Enumeration of
the Plants coll. in Paraguay Leguminosæ, p. 78 et seq; Lindmann : Legu-
minosæ austro-americanæ in Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band
24. Afd. IH, n. 7; Malme : Ex Herbario Regnelliano, Particula tertia,
Leguminosæ in Bih. t. K. Svensk. Vet. Akad. Handl. Band 25 Afd. II, -
n. 11.
La famille des Legumineuses occupe au Paraguay avec 996 espèces connues
actuellement le premier rang parmi les phanéroyames de ce pays.
Notre énumération contient i nouveau genre et 35 nouvelles espèces; en
outre, 111 des espèces citées sont nouvelles pour la flore paraguayenne.
Les énuméralions antérieures ont donné pour le Paraguay les chiffres
suivants : Michel: (I) 493 espèces déterminées; Micheli (II) 51 espèces: Morong
14 espèces, Lindmann 5 especes!, Malme k espèces, nouvelles pour la flore para-
guayenne; soit un total de 264 espèces citées par les publications antérieures.
Les 396 espèces de Légumiueuses se divisent de la facon suivante : Papilio-
nataæ 55 genres avec 207 espèces — 52 °/0, Mimoseæ 14 genres 113 espèces —
30 0, Cæsalpiniew 20 genres 76 espèces — 18 °/0.
Les genres principaux de Légumineuses paraguayennes sont les suivants :
Mimosa représenté par 58 espèces: Cassia A% espèces; Phaseolus 22 espèces:
Galactia 15 espèces; Desmodium ei Eriosema 13 espèces; Acacia 12 espèces:
Crotalaria, Aeschynomene et Rynchosia Al espèces: Pithecclobium 10 espèces:
Bauhinia 9 espèces; Stylosanthes el Centrosema 8 espèces; Calliandra, Pipta-
denia, Indigofera, Tephrosia et Macherium 7 espèces : Inga 5 espèces: Neptunia.
1 M. Lindmann cile 9 cives novi dans ses Leguminose austro-americanæ ,
dont % ont été publiés antérieurement Pterogyne nilens Tul. dans Michel
Contrib. I, p. 48; Myrocarpus frondosus Allem. Contrib. II, p. 86; Arachrs
marginata Gard. et Gassia aculeata Pohl. in Plant. Hassl. I, p. 33 et 38; Bull.
Herb. Boissier VE, 1, Avril, 4898. App. I, p. 33et 38.
(391) B. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 477
Gesalpinia, Sesbania, Aruchis, Vicia, Clitoria, Gamptosema el Canavalia
4 espèces; Prosopis et Hymenea 3 espèces.
Les espèces sylvatiques sont au nombre de 37 espèces; c’est-à-dire le 10 °° du
total des espèces.
Forêts 19 espèces. Forêts riveraines 17. Forêts rupestres 1.
Mimosee 47 espèces — 46 °/0. Cæsalpinieæ 6 espèces, soit 18 °/o. Papilionatæ
1% espèces, soit 36 °/c du total des espèces syloatiques.
Les espèces des cnpos secs sont au nombre de 262 correspondant au 71°/, du total.
Mimosee® 67 espèces, soil 25 °/0. Cæsalpinieæ 44 espèces, soit 17 °/0. Papilio-
nate A151 espèces, soit 58 %/o du total des espèces des campos secs.
Dans les campos secs, on trouve 80 espèces communes à toutes les zones,
correspondant au 21 °/, du total des Legumineuses paraguayennes.
Mimoseæ 24 espèces — 9 %/o: Cesalpinieæ 14 — 5 °/o; Papilionatæ 42 soit
16 9/0 du total des espèces des campos secs.
Dans les campos secs du Centre : 50 espèces outre les espèces répandues
partout correspondant au 13 °/o du total des espèces.
Mimoseæ 2% espèces — 9 %/0: Gesalpiniee 8 espèces — 3 °%/o: Paprlionate
31 espèces — 11 °/0 du total des campos secs.
Dans les campos secs du Nord-Est outre les espèces communes à la zone du
Nord et Nord-Est, on trouve 60 espèces particulières à cette région qui, ainsi
que nous l'avons démontré pour une série d’autres familles, est la plus riche en
espèces. -Les Césalpiniées et les Mimosees atteignent ici leur plus haut chiffre. Les
60 espèces correspondent au 16 °/o du total des espèces.
Mimosee 18 espèces — 7 °/0: Cæsalpinieæ 12 espèces — 5 °/0; Papilionatæ
30 espèces — 11 9/0 du total des espèces des campos secs.
Dans les campos sees du Nord, outre les espèces communes aux zones du Nord-
Est et Nord, 39 espèces correspondant au 14 °/o du total des espèces.
Mimosew 6 espèces = 2 °/0: Cœsalpinieæ 6 espèces — 2 °/5; Papilionate
27 espèces — 10 °/6 du total des espèces des campos secs. i
Communes aux campos du Nord ei Nord-Est outre les espèces répandues
parlout, 16 espèces correspondant au % 1/: %o du total des espèces.
Mimosew 3 espèces — 1 °/,; Ceæsilpinieæ 2 espèces — 0,8 °/0; Papilionatæw
A %/0 du iolal des campos secs.
11 espèces —
Dans les campos rupestres outre les espèces répandues partout et un grand
nombre des espèces du Centre on trouve 17 espèces particulières à cette forma-
tion, correspondant au à °/o du total des espèces.
Les campos humides el marecages sont représentés par 31 espèces correspon-
dant au 9 %/o du tolal des espèces.
Mimoseæ 11 espèces — 35 0; Céæsalpinieæ 2 espèces — 7 °/o; Papilionatæ
18 espèces — 58 °/9 des espèces des canpos humides.
Les argiles et sables salins höbergent 10 espèces correspondant au 3 °/ du
total des espèces.
478 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (392)
Mimoseæ 6 espèces — 60 %/0; Cæsalpinieæ 2 espèces — 20 ‘/,; Papilionatæ
2 espèces — 20 °/ des espèces halophytes.
Les espèces rudérales sont au nombre de 19, nous n’y avons inclus que les
plus répandues; un grand nombre des espèces des campos se retrouvent
fréquemment aussi dans les friches et anciennes cultures.
Les 19 espèces rudérales correspondent au 5 °/ du total.
Les données statistiques ci-dessus énumérées sont basées sur le chiffre total de
367 espèces; nous nous sommes abstenus de classer par zones et slations les
espèces qui ne nous sont connues que par la littérature.
Des 367 Légumineuses :
78 espèces sont des arbres, Mimoseæ 3%, Cæsalpinieæ 19, Papilionate
25 espèces.
85 espèces sont des arbrisseauxr, Mimoseæ 37; Cæsalpinieæ 13; Papilionatæ
39 espèces.
20% espèces sont des plantes suffrutescentes ou herbacées, érigées, décombantes,
ou volubiles Mimoseæ 34; Cœsalpinieæ 33; Papilionatæ 137 espèces.
Les Legumineuses fournissent un grand nombre de plantes utiles :
Bois de construction : Piptadenia macrocarpa: P. rigida; Peltophorum
Vogelianum ; Copaifera Langsdorfir; Pterogyne nitens; Hymenwa stilbocarpa ;
H. stigonocarpa; H. Martii; Sclerolobium aureum: Machærium stipitatum :
M. brasiliense; M. nicticans ; Dipterix alata; Ferreirea spectabilis.
Bois d’ebenisterie : Plathymenia foliosa ; Pithecolobium scalare ; Enterolobium
Limbouva; Gesalpinia melanocarpa aussi pour travaux de tourneur; Gleditschia
amorphoides; Holocalyx Balanse; Torresea cearensis: Myrocarpus [rondosus :
M. fastigialus.
Ecorces tannantes : Piptadenia macrocarpa jusqu'à 25 °/ de tannin ;
P. rigida; Plathymenia foliosa.
Le Copaifera Langsdorfii fournit le baume de vopahu; les Hymenwa du
copal: le Torresea cearensis; Myrocarpus frondosus et M. fastigiatus des
resines A odeur de cumarine.
Les Piptadenia et Acacia une gomme.
Des nombreuses espèces d’Acacia, Prosopis, ete. sont utilisées comme combus-
tible, le Parkinsonia aculeata comme arbre de haie.
Le bois léger d’Enterolobium timbouva fournit à V’indigene la matière première
pour la fabrication des canols.
L’Indigofera anıl; J. campestris macérés donnent de l’indigo.
Le Phaseolus vulgaris, P. lunatus, Arachis hypogæa, Medicago sativa,
M. denticulato sont l’objet de cultures considérables.
Dans les jardins et les pares on cultive : Poinciana regia, Cæsalpinia pulcherrima,
Albizzia Lebbeck comme arbres d'ornement; Tamarindus indica et Ceratonia
siliqua duleis pour leurs fruits.
Innombrables sont les emplois des Légumineuses et de leurs produits dans la
médecine indigène.
(393) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 479
LEGUMINOSE
MIMOSEÆ
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 39; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 39.
Les Mimosées sont représentées par 143 espèces appartenant à 14 genres.
44 espèces et 25 variétés sont nouvelles et 15 citées pour la première fois. Ce
sont :
* Espèces nouvelles :
Acacia Hassleri; Pithecolobium guaraniticum; P. Hassleri; Mimosa uliginosa;
M. maracayuensis; M. sabulicola ; M. graminiformis; M. serpens: M. quarani-
tica; M. Hassleriana; M. lupinoides; M. monadelpha; M. petræa; Piptadenia
Hassleriana.
Varietes nouvelles :
Plathymenia foliosa var. paraguariensis; Pipladenia macrocarpa var. veslila;
Inga uraguensis var. parotfolia; Mimosa paupera var. longepedunculata;
M. callosa var. microphylla; M. Velloziana var. Malmeana var. glaberrima var.
atrostipulata, var. inermis, var. guaranitica; M. viscosa var. zinermis;
M. Regnellii var. aculeata; M. Balansæ var. robusta; M. papposa var. uninervis;
M. invisa var. echinocarpa; M. millefoliata var. glaberrima; M. conferta var.
mullifoliolata, var. quaranitica; M. hirsutissima var. pseudodistans, M. subse-
ricea var. sirigosa, var. sirigoso-aculeata, var. hirsuto-strigosa, var. oblonga;
Calliandra brevicaulis var. glabra; Desmanthus virgatus var. Santaniensis.
Espèces nouvelles pour la flore paraguayenne :
Stryphnodendron rotundifolium; S. obovatum; Plathymenia foliosa; Acacia
Cavenia; A. polyphylla; A. Martii; Pithecolobium Saman; Calliandra brevipes ;
Mimosa nuda; M. incana; M. millefoliata; M. rigida; M. acerba; M. hirsutis-
sima; M. echinocarpa.
Le genre Mimosa avec 58 espèces représente plus de la moitié des espèces de
Mimosées de ce pays.
Dans les forêts on trouve : Arbres : Pipladenia macrocarpa (aussi dans les
campos) et sa var. cebil; P. rigida (aussi campos); Inga marginata (aussi
campos); aux bords des forêts et dans les clairières : Acacia riparia (aussi
campos); A. polyphylla; A. paniculata; A. velutina, les quatre, des arbres ou
des arbrisseaux; Calliandra bicolor; C. Tweediei; C. foliolosa arbrisseaux
appelant de loin l'attention par leurs belles fleurs.
Dans les forêts riveraines : Arbres : Pithecolobium multiflorum; P. quarani-
tieum; Prosopis ruscifolia; tantôt sous forme d’arbres moyens ou petits, tantôt
sous forme d’arbrisseaux : Péthecolobium reductum; P. cauliflorum; Acacia
Hassleri; Mimosa hexandra et sa var. Vepres; Piptadenia paraguayensis.
Partout dans les campos : Arbres : Inga uraguensis; Enterolobium Timbouva;
480 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (394)
Pithecolobium scalare; P. Hassleri; Prptadenia vigida; P. macrocarpa is se
trouvent ou isolés dans les campos ou formant avec d’auires arbres des ilots de
forêts d'extension souvent considérable et c'est peut-être pour ce molif que
plusieurs auteurs les ont cités comme arbres de la forêt, dans notre sens (voyez
introduction, p. 2), ils appartiennent à la flore des campos. Arbrisseaux et sous-
arbrisseaux : Calliandra brevicaulis; C. longipes; C. parviflora; Acacia bona-
r'iensis (aussi campos humides): Mimosa Velloziana et ses var.; M. polycarpa ;
M. hirsutissima; M. meticulosa el ses var.; M. callosa; M. eriophylla:
M. acerba; M. conferta; M. subsericea; M. diversipila; M. daleoides; M. Para-
quarie; M. quaranttica; M. invisa.
Dans les campos du Centre : Mimosa Balansæ; M. hirsuta; M. echinocarpa;
M. flagellaris; M. setistipula; M. oligophylla; M. sepiaria; M. Burchelli;
M. graminiformis; M. pedunculosa et M. macrocalyx ces deux dernières
aussi N.-E.
Dans les campos du Nord-Est : Arbres du «Serrado» : Stryphnodendrum
obovatum; Piptadenia peregrina et sa var. falcata; P. colubrina aux bords des
forêts; arbrisseaux et sous-arbrisseaux des campos ouverts : Acacia Cavenia;
Mimosa viscosa; M. pedunculosa; M. incana; M. macrocalyx; suffrutescentes :
M. barbigera; M. lupinoides; M. reptans; M. papposa; M. rigida: M. mona-
delpha; M. cordistipula; M. maracayuensis; Desmanthus virgatus.
Dans les campos du Nord : Arbres du «Serrado» : Stryphnodendron rotundi-
folium; Plathymenia foliosa (dans les campos bas); Acacia Martii souvent sous
forme d’arbrisseau; Arbrisseaux : Mimosa millefoliata; Desmanthus depressus ;
Suffrutescente : Mimosa nuda.
Communs aux campos du Nord et Nord-Est : Pithecolobium Saman un arbre
à belles fleurs rouges: Mimosa paupera et M. serpens suffrutescentes.
Dans les campos rupestres du Centre : Mimosa oblonga et M. petræa: dans les
fentes rocheuses des sommets dénués des collines de Tobaly Mimosa Hassle-
riana un arbrisseau élégant de 3 à 4 m.: aux bords des forêts rupestres Prpta-
denia Hassleriana un arbre de taille moyenne et sa var. fruticosa un arbrisseau
de 2 à 3 m. de hauteur sur les sommels rocheux des Cordillères de Piribebuy.
Dans les campos humides et marécages : Arbrisseaux : Inga affinrs atteint
souvent la taille d’un arbre: Acacia bonariensis: Mimosa Regnellii: M. plumosa ;
M. somnians; M. uliginosa; M. elliptica; M. cinerea; M. asperata; suffrutes-
centes. : Neptunia triquetra; N. plena.
Dans les campos salins : Piptadenia macrocarpa var. vestita un arbre de
moyenne hauteur de la zone Nord: Prosopis juliflora; P. algarobilla el Acacia
Farnesiana des arbrisseaux ou petits arbres fréquents surtout dans la zone du
Chaco, se trouvaut cependant dans presque tous les campos salins de la rive
gauche du Rio Paraguay; Mimosa sabulicola et Neptunra pubescens deux espèces
décombantes dans les sables dénnés.
Espèces rudérales :
(395) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 431
Schrankia leptocarpa; Acacia panieulata; Mimosa Velloziana.
Especes cultivees :
Albizzia Lebbeck.
Inga marginata Willd.
Spec. IV, 4015; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 472.
Arbores.
Foliis nitidis subcoriaceis.
Arbor 8-10 m. petala alba, in silva pr. campo Yeruti, Dec,, n. 5739.
Foliis glaueis opacis.
Arbor 5-6 m. flos albus, in dumetis montanis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6719.
Frutices.
Foliis nitidis membranaceis. :
Frutex 2-3 m. flos albus, in silva Pacoba pr. flumen Corrientes, Sept.,
n. A5l%; in silva paludosa pr. Curuguaty, Sept., n. 4628.
Inga affinis DC.
Prodr. Il, 433; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 496.
Arbor 6-8 m. petala alba, in dumetis humidis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n 6770.
Inga uraguensis Hook. et Arn.
In Hook. Bot. Misc. II, 202; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 495.
Arbor 2-4 m., petala alba in silva humida pr. Igatimi, Oct,, n. 4893; in
dumeto paludoso, Sierra de Maracayu, Nov., n. 5307.
Var. parvifolia nob.
Foliola elliptico-lanceolata, apice acuta, 70/22 45/14 25/10 mm.
Arbor 10-12 m. flos albus, in silvis montanis Cordillera de Altos, Oct.,
n. 339).
forma tomentosula.
Foliolis angustioribus, 60/18 50/15 40/11 mm. subtus ferrugineo tomento-
sulis.
Arbor 6-10 m. flos albus, in silvis campestribus pr. San Bernardino, Nov.,
n. 3462.
Spec. fructubus monstruosis.
In silva campestre San Bernardino. Febr., n. 6055.
Inga spec.
Affinis I. eduli Mart.
Specimen mancum, floribus absentibus, haud certe determinandum.
Arbor 4-6 m. inter rupes aridos pr. Bellavisia, Jan., n. 8374.
Inga leptantha Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 9.
Rengger Paraguay fide Micheli Contrib. I, p. 93.
Enterolobium timbouva Mart.
Herb. Flor. Bras. n. 128; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 456.
Arbor 15-25 m. petala alba in campis San Bernardino, Jul., n. 619, fructifera ;
eod. loco Sept., n. 1132 florifera.
N
482 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2m SÉR.). (396)
Pithecolobium reductum Malme.
In Bihang t. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Band 25. Afd IN, n. 14, p. 43.
Frutex vel arbor parva 2-4 m. flores albi stamina apice rosea, antheræ violaceæ
vel purpureæ, in frulicetis ad rıpam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug.,
n. 7180.
Pithecolobium cauliflorum (Willd.) Mart.
Mss. Herb. Flor. Bras. n. 116; Benth. Flor. Bras., XV, 2, p. 450;
Willd sub Inga in Spec. IV, 1021.
Arbor 3-5 m. flos albus, stamina rosea, in paludosis pr. Limpio, Aug..
n. 3187: in fruticetis ad ripam lagunæ «Saladillo» pr. Concepcion, Aug.,
n. 7220.
Id. n. 408 Pl. Hassl. I, p. 42. sub. Pithecolobium sp ?
Pithecolobium divaricatum Benth.
Hook. Lond. Journ. IH, p. 213; Flor. Bras. XV, 2, p. hi.
Balansa n. 1386 fide Micheli Contr. I, p. 69.
Pithecolobium glomeratum Benth.
Flor. Bras., XV, 2, p. 449.
Balansa n. 1822 fide Micheli Contr. I, p. 63.
Pithecolobium Saman Benth.
Hook. Lond, Journ. II, 216; Flor. Bras, XV, 2, p. 44.
Arbor 6-8 m. petala alba, stamina rosea, in campis glareosis sieeis ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepcion, Oet., n. 7616.
Var. 8 acutifolia Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 442.
Arbor 8-10 m. stamina rosea, in silva arida Sierra de Maracayu, Nov.
n. 5406.
Pithecolobium scalare Gris.
Symb. ad Flor. Arg., p. 123.
Arbor spinosa 4-6 m. flores eburnei, in campis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7527.
forma parvifolia.
Foliola 8-10 mm. longa, 2-3 mm. lala glabra, flores in anthesi 10 mm. longi.
Arbore parvæ 3-4 m. floribus albis, in campis salsis pr. flumen Salado, Oct.,
n. 3300.
Var. hirsuta nob.
Ramulis, petiolis, pedunculis dense hirsulis, foliolis supra el sublus præcipue
in nervis hirsutis.
Arbor 4-6 m. flores albi, dumela formans pr. Coneepeion, Sept., n. 7468.
Pithecolobium multiflorum (H. B. K.) Benth.
In Hook. Lond. Journ. III, 220; Flor. Bras. XV, 2, p. 446; H, B. K.
sub. Acacia in Nov. Gen. et Spec. IV, 277.
(397) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 483
Var. brevipedunculata nob.
Peduneulis 2-5 mm. tantum Jongis.
Arbor 4-15 mm. flos albo-virens, in humidis insulæ Chaco-v pr. Concepcion,
Aug., n. 7217.
Pithecolobium quaranitieum nob. spec. nov.
Arbor procera, ramulis ultimis glabris; folia ce. 3 juga ad #4 juga, peliolo
communi ad 40-11 cm. longo glabro striatulo, parte nuda basilari A-5 cm.;
pinnæ 7-10 em. longæ 10-12 jugæ basi 1 em. Ig. nudæ, foliolis oblongis basi
inæquilateris retusis obtusiusculis longiuscule subulato-mucronulatis supra
obscure viridibus subius multo pallidioribus, læte viridibus, nervo excentrico,
basi quasi glanduloso-articulatis 25/7 18/5 30/7 mm.: inflorescentiæ capituli-
formes 25 mm. diam. longius pedunculatæ 2-3 cm., 2-3 fasciculati secus ramos
racemosi vel in ramum parvulum racemose dispositi;, calvx late iubulosus
5 dentatus dentibus parce ciliatis ad 3 mm. longus: corolla ad 5.5 mm. longa
ad !/s fissa lobis apice dorso puberulis et albide penicillatis (in sicco): tubus
stamineus ad 8 mm. longus, filamenta 12-13 mm. ({ubo adjuneto) Ig.; ovarium
glabrum; legumen ignotum.
Species affinis P. multifloro Benth. a quo differt imprimis pedunculis capitu-
lorum longioribus, floribus duplo majoribus, corolla e lobis apice penicillatis et
puberulis, staminum tubo longe exserto.
Arbor 10-15 m. flos albus, in campis pr. Concepeion, Aug., n. 7272.
Pithecolobium pendulum Lindm ?
Legumin. austr. americ. Bih. t. K. Sv. Vet. Akad. Handl. Bd. 24 Afd.
Non 7.
Paraguay Lindmann A. 2005.
An P. multiflori varielas ?
© W Pithecolobium Hassleri Chod. nov. spee.
P. affinis P. multifloro, Micheli Contr. I, Leg., p. 63: P. affinis:
P. fragrans Urban ex Endl.. p. 14: Piptadenia communis Benth. Morong
and Britt. Enum. Plants coll. Par. p. 9%.
Arbor procera; ramıs ultimis sulcalis ferrugineo-subtomentellis; stipulas haud
vidi; folia plerumque 9 juga vel etiam 41 juga; petiolus communis 7-14 cm.
cano-pubescens supra canaliculatus, basilari parte nuda 18-25 mm. longa supra
medium glandulam subsessilem marginatam ferens; pinnæ breviter petiolulatæ
40-65 mm. (2 mm.) 40-46 jugæ. foliolis lineari falcatis fere imbricatis ad 5 mm.
longis, nervo valde excentrico nervis aliis sat exsculptis plus minus anastomo-
santibus, supra glabrescentibus subtus puberulis; inflorescentiæ axillares folio
ec. & pio breviores, paniculatæ 4,5-6 cm. long&; capitula globosa vel semiorbi-
cularia; calyx campanulalus margine vix denticulatus extus puberulus; corolla
fere triplo longior 2,5-3 mm. longa lobis triangularibus: tubus stamineus
corollam vix excedens; ovarium glabrum; legumen 13/2 cm. 10/2 cm. rectum
planum, tenuiter coriaceum haud articulatum, . valvis marginatis, maturis a
margine plus minus secedentibus (in in L semina ce. 10.
. Ex affinitate P. multiflori Benth. et P. niopioidis Spruce differt foliis, calyce
aliisque.
Arbor 10-15 m. flos albus, in campis et ad marginem silvæ pr. San Bernardino,
Jan., n. 3719: ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis Ap.,
Nov., n. 8006.
* Albizzia Lebbeck Benth.
Hook. Lond. Journ. IH, 87; Flor. Bras. XV, 2, p. 428.
Culta in bortis Asuncion, Febr., n. 7.
484 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sr.) (398)
Calliandra bicolor Benth.
Hook. Journ. Bot. Il, 139; Flor. Bras. XV, 2, p. 495.
Frutex 2-4 m. stamina usque ad medium alba. parte superiore purpurea, ad
ripam fluminis Tapiraguay, Aug., n. #125; in silvis ad ripam fluminis Y-aca,
Dec., n. 6723.
Galliandra scutellifera Benth.
Flor.:Bras. XV, 2, p. 412.
Rengger Paraguay fide Micheli Contr. I, p. 93.
Calliandra brevicaulis Micheli.
Conir. Flor. Parag. I, p. 61.
= genuina (Micheli).
Fruticulus 0,2-0,5 m. stamina alba apice rosea. in campo pr. flumen Carim-
2
batav, Sepl.. n. 4560: in campis siccis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7765.
forma robuste.
Peliolus communis 5-6 em. longus, pinnæ 9-7 em. long» foliola ad 5 mm.
longa 1,5-2 mm. lata.
Frutieulus 0,4-0,8 m. stamina nivea, in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 1980.
8 glabra nob.
Caulibus peliolisque sparse birsulis, foliolis brevissime ciliatis, pedunculo ad
10 cm. longo, glabrescente, pedicelli 0,5-1.5 cm. longı glabri, calyce glabro
OMC ? À 2 « D
5-6 mm. longo, corolla 10-15 mm. longa, staminibus 5-7 em. longis stylis
6-8 cm. longis.
Fruticulus 0.15-0,3 m. stamina alba antheræ persicinæ vel rosew, in campis
pr. Itacurubi, Dec., n. 1628; in campis pr. Caraguatay, Oct., n. 3292: in campis
Cordillera de Altos, Jan., n. 297%; in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4201.
forma roserflora.
Foliis 4-6 jugis, pinnis ad % cm. longis, staminibus terlio superiore roseis.
Fruticulus 0,3-0,5 m. stamina bası alba lerlio superiore rosea, antheræ roseæ,
in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6991.
Calliandra longipes Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 410, tab. CI.
forina nana.
Petiolis 20-25 mm. longis, foliolis 30/20 mm. pedunculi 60-70 mm. corolla
vix 4 min. atlingens.
Frutieulus 0,1-0,2 m. pelala rosea, stamina alba apice rosea ad ripam fluminis
Tapiraguay, Aug., n. 4312.
© Var. valenzuelensis nob.
Staminibus ad 2/3 longiludinis in tubum coalilis. corolla 12-14 mm. longa,
tubus stamineus corollam 6-9 mm. superans, slamina ce. 35 mm. longa.
Fruliculus 0,1-0,3 m. petala rosea, stamina alba, antheræ persicinæ, in anthesi
aphyllus, in campis siccis glareosis pr. Valenzuela, Jan.. n. 7005.
Calliandra Tweediei Benth.
In Hook. Journ. Bot. II, 140 Flor. Bras. XV, 2, p. 424.
Arbor vei frutex 3-4 m. pelala alba, slamina sanguinea, in silva pr. Encarna-
cion, Aug., n. 3168.
(399) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 485
Calliandra foliolosa Benth.
In Hook. Lond. Journ. III, 440; Flor. Bras. XV, 2, p. 424.
Frutex 2-3 m. stamina alba apice rosea, ad ripam rivi Puente de Tabla pr.
flumen Corrientes, Sept., n. 4490, floriferus el 44904 frucliferus.
Calliandra paroiflora Benth.
In Hook. Lond. Journ. HE, 112: Flor. Bras. XV, 2, p. 427.
Frutex 1-2 m.. corolla slaminaque atropurpurea, in campis Atira, Nov.,
n. 3556; in dumetis pr. Vaqueria Capibary, Dee., n. 5943.
Acacia bonariensis Gill.
Hook. Bot. Misc. III, 207; Benth. Flor. Bras.. XV, 2. p. 398.
Frutex 2-4 m. petala alba, in sepibus San Bernardino, Nov., n. 3506.
Id. n. 288 et n. 527 Pl. Hassl. I, p. Al sub. A. velutina DC.
Acacia adhærens Benth.
Flor. Bras , XV, 2, p. 402.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 4.
Acacia plumosa Benth.
Bot. Mag. tab. 3366; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 398.
Balansa n. 3085 fide Micheli Contr. 1, p. 92.
Acacia Langsdorfii Benth.
in Hook. Lond. Journ. I, 521 ; Flor. Bras. XV, 2, p. 401.
Balansa n..1430 fide Micheli Contr. 1. p. 61.
Acacia Farnesiana Willd.
Spee. 1506; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 594.
Frutex 2-4 m. flos aurantiacus, dumeta formans in insula Chaco-y, Aug.,
1 1227:
Morong n. 931 sub. A. aroma Gilt. in Mor. and Britt. Enum. Plants coll.
Parag., p. 9.
Acacia Cavenia Hook. et Arn.
3ot. Beech. 24; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 39.
Frulex vel arbor parva, flores Iutei, in dumetis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4281.
Acacia riparia H. B.K.
Nov. Gen. et Spec. IV, 276; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 403.
Frutex vel arbor, seandens vel ereetus, truncus ramique spinosi, 6-8 m. flos
albus, ad marginem silvarum pr. Tacuaral. Nov., n. 3457.
Id. n. 527 sub. Piptadenia Cebil Gris.? Pl. Hassl. I, p. 39.
Acacia polyphylla DC.
Prod. II, 469; Benib. Flor. Bras. XV, 2, p. 404.
Arbor vel frulex 4-8 ın. flos albus, ad marginem silvæ pr. Bellavista (Apa),
Jan., n. 8358.
486 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me sER.). (400)
Acacia Martii Benth
In Hook. Lond. Journ. I, 519; Flor. Bras., XV, 2, p. 405.
Frutex 2-4 m. pelala alba, in dumelis pr. Concepeion, Sept., n. 7443.
Acacra panieulata Will.
Spec. IV, 107%: Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 405.
Arborea vel frulicosa, scandens, (los aibus, in dumetis pr. Igatimi, Nov.,
n. )484.
Var. ’ncana nob.
Ramuli, pelioli, peduneulique dense fulvo tementosi.
Arbor vel frutex 4-8 m. flores albi, in dumetis glareosis pr. Concepeion, Sept.,
n. 7369.
Acacia Hassleri Ghod. spec. nov.
Frutex vel arbor inermis tempore forum aphyllus: folia 5-6 juga, petiolo
communi siricto fragili supra articulum glanduloso, supra canaliculato,
3,9-0 cm.: pinnæ 20-42 mm. longæ pectinatæ abietineæ, basi in apice articuli
inconspieue bistipellatæ : foliola 25-35 juga linearia glabrescentia breviter acuta
mucronulata nervo valde excentrico, 5 mm. longa, 1 mm. lala: inflorescentiæ in
ramis defoliatis nudis paniculatæ racemosæ vel subglomerat® 8/4 7/3 cm.
oval; capitula globosa pedunculo 6-10 mm., diam. 12 mm.; calyx late campa-
nulatus lobis alte connatis per paria altius connata sepalo imparı profundius
libero; corolia vix duplo longior lobis triangularibus acutis longius quam latis;
filamenta numerosa basi imo brevissime connata quam corolla 3 plo longiora;
legumen rectum immaturum planum 3-7 spermum stipitatum.
’Affinis A. glomerose Benth. a qua differt habitu, foliolis multijugis 25-55 ;
minoribus et angustioribus, ‚paniculis brevioribus, staminibus longioribus.
Frutex vel arbor parva 3-3 m. diam. 0,05-0i m. flos albus, dumeta forınans
ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug., n, 7175.
Acacia velutina DC.
Prodr. II, 459; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 396.
Arbor parva vel frutex subscandens 5-6 m. flos albus vel flavescens, in
silvis pr. Ipe an Sierra de Maracayu, Dec., n. 5573: floribus albis eod.
loco, Nov., n. 5347
Schranckra leptocarpa DC.
Prodr. II, p. #43; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 391.
Balansa n. 1452 fide Micheli Contr. I, p. 60.
Mimosa Velloziana Mart.
Herb. Flor. Bras. 185; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 30%.
Var. genuina (Benth.) nob.
forma hispida nob.
Fructu faciebus magis echinatis.
Suffrutex 0,5-0.8 m. flos roseus in campis pr. Piribebuy, Dec., n. 6786.
Var. glaberrima nob.
Stipulis longioribus ad 4 cm. longis, rhachi foliorum et petiolo glaberrimis.
Suffrutex 0, 2 0,6 m. flos roseus, in campis pr. Tobaty, Oct. n. 3350.
(401) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 487
Var. Malmeana nob.
Cfr. Malme in Bih. t. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Bd. 25, Afd. II, n. 11,
P. 37.
Caulibus setosis et aculealis, aculeis recurvis sat numerosis, foliis minoribus
ad 30 mm. longis petiolis rhachique setis exceptis glabris.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos roseus, in campis San Bernardino, Jan., n. 3778.
forma acufifolia nob.
Foliis magis acutis.
Suffrutex 0,3-0,8 m. flos roseus, in arenosis pr. Valenzuela, Jan., n. 7041.
Var. atrostipulata nob.
Caulibus aculeis valde recurvis minimis raris armatis, selis brevibus nume-
rosis, stipulis ad 10 mm. longis, siccis nigrescentibus, pinnis heterophyllis,
foliolo uno minimo 5 mm. tantum longo, aliis ad 35 mm. longis.
Fruticulus 0,8-1,5 m. flos roseus, in campis arenosis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Jan. n. 8328.
Var. inermis nob.
Caulibus inermibus rigide et palenter setosis, stipulis mediocribus 3-5 mm.
longis
gis.
Suffrutex volubilis, 1-2 m. flos obscure roseus, in campis pr. San Estanislao,
Aug., n. 4263.
Var. guaranitica nob.
Caules inermes, ut petioli rhachisque glaberrimi, stipule ut in var. genuina
2,5-5 mm. longæ.
Suffrutex volubilis 0,5-0,8 m. flos roseus, in campis pr. flumen Capibary,
Dee., n. 5921.
Mimosa viscosa Mart.
Herb. Flor. Bras. 137; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 306.
Suffrutex 1-1,5 m. subscandens petala rosea, in campo pr. San Estanislao,
Aug., n. 4263.
Var. inermis nob.
. À typo recedit pedunculis longioribus 2-5 cm. longis, foliolis minus villosis,
inermitie.
Suffrutex 0,5-1 m. subscandens vel prostratus, petala rosea in campis pr. San
Estanislao,-Aug., n. 4263 0.
forma glabrifolia.
Foliolis glaberrimis cetera ut in var. præcedenti.
Suffrutex subscandens 0,5-1 m. petala rosea, in campis in regione fluminis
Jejui-guazu, Dec.. n. 5715: in campo pr. Igatimi Nov., n. 5531.
Mrimosa nuda Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 362; Flor. Bras. XV, 2, p. 308.
forma minor.
Foliolis 12/6 10/5 9/4 mm.
Fruticulus 0,1-0,3 m. procumbens, petala rosea, in arenosis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Sept., n. 8511.
. Mimosa oblonga Benth. 2
Hook. Journ. Bot. IV, 365; Flor. Bras. XV, 2, p. 313.
Suffrutex 4-1,5 m. petala rosea, in colle Tobaty, Mart., n. 4043.
488 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (402)
Mimosa polycarpa Kunth.
Mim. 8, tab. 3; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 345. à
Frutex 1-2 m. petala rosea, in campo Itacurubi Jan.. n. 3770; in dumetis pr.
Bellavista (Apa), Dec., n. 8200.
Mimosa orthacaniha Benth.
Hook. Lond. Journ. IV, 365; Flor. Bras. XV, 2, p. 315.
Rengger Paraguay fide Micheli Contr. II, p. 90.
Mimesa polydactyla Humb. et Bonpl.
in Willd. Spee. IV, 1033; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 317.
Rengger Paraguay fide Micheli Contr. II, p. 90.
Mimosa Balansæ Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, 52, t. XVIM.
Sufirutex 0,2-0,3 m. petala rosea, in campis pr. Tacuaral, Jan., n. 3809.
Var. robusta nob.
Aculeis majoribus ad 5 mm. longis, pinnis ad 40 mm. longis 10-13 jugis,
foliola 7-10 mm. longa.
Suffrutex 0,2-0,5 m. flos roseus, in campis San Bernardino, Nov., n. 3507.
Mimosa procurrens.
Hook. Journ. Bot. IV, 371; Flor. Bras. XV. 2, p. 322.
Balansa n. 1833 fide Micheli Contr. I, p. 53.
Mimosa barbigera Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 371; Flor. Bras. XV, 2, p. 322.
Sufirutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in campo pr. Igatimi, Sept., n. 4767.
Mimosa hirsuta Spreng.
Syst. Il, 204; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 321.
M. Morrongté Britt. in Mor. and Britt. Plants coll. Parag., p. 97.
Suffrutex procumbens 0,3-0,5 m. flos roseus, in campo Cordillera de Allos,
Mart., n. 1989. -
Mimosa echinocarpa Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 320.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 40.
Mimosa hirsutissima Mart.
Herb. Flor. Bras. 135; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 322.
Var. pseudodistans nob.
Affinis M. distanti Benth. a qua differt foliolis minus rigidis, minoribus haud
marginatis, à M. hirsutissima Mart. differt nervo unico excentrico, foliorum
pilis haud densis.
forma decumbens.
Caulibus prostratis vel adscendentibus, pinnis 2-5-4 cm. longis.
Suffrutex 0,2-0,4 m. flos roseus, in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4237:
in arenosis pr. Vaqueria Capibary, Sept., n. 4395; in campo Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 4948; in campo montano pr. Chololo, Dec., n. 6787; in
campis arenosis pr. Valenzuela, Jan., n. 6989 ad formam sequeniem transiens.
(403) R. CHODAT ET E, HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ, 489
forma erecta.
Caulibus erectis, pinnis 4-7 em. longis.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos roseus in campo pr. flumen Tapiraguay. Aug.,
n. 4308; in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5553; in dumetis pr. Bellavista (Apa),
Jan., n. 8398,
Balansa n. 4465 in Hb. Candoll. sub M. distans Benth. in Micheli 1. cit.
Mimosa lupinoides nob. spec. nov.
Herba perennis caule erecto vel caulibus suberectis basi leviter adscendentibus
hirsulo-setosis selis patentibus mollibus - vel cartilagineis 2-3 mm. longis,
superne angulatis, suleis haud profundis striatis; stipulæ late oblongo-triangulares
striatæ, setis crispulis, ad 10 mm. longæ 3 mm. latæ; folia contracto-bijuga i. e.-
folium subpalmatum inde nomen; petiolus 3-6 em. longus hirsutus; pinnæ basi
breviter (2 mm.) articulatæ, jugi superioris vix rhachi 1-2 mm. longa ab inferio-
ribus separatæ: pinnæ 7-8 cm., 8-14 jug&, foliolis 5-6 mm. distantibus, foliolis
late cultiformibus, supra et subtus pilis albis longis mollibus trinerviis, nervis
supra evanidis, subtus conspicuis, petiolulo distincto 11/5 15/5 mm. ; capitula
axillaria solitaria, juniora sericea et comosa, evoluta diam. 25 mm. depresso-
orbicularia ; peduneulus hirsutissimus 7-9 cm.; bracteæ lineari-lanceolatæ
3-3. mm. longæ ciliis longissimis peclinatæ ; calyx parvus minute campanulatus :
corolla angusta subtubulosa lobis !/4 ad !/s pertinentibus apice extus pubescen-
tibus; stamina %; ovarium glabrum.
Affinis M. macrocephalæ Benth. a qua differt capilulis depresso-globosis nec
oblongis, foliolis haud coriaceis, lobis corollæ pubescentibus.
Suffrutex 0,3-0,5 m. flos roseus in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4978; in alto planitie p. flumen Carimbatay, Sept., n. Aöhrka.
forma glabrescens.
Caulibus foliisque minus hirsutis, peduneulis ad 47 em. longis.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos roseus, in campo pr.- flumen Carimbatay, Sept.,
n. 4544.
Mimosa peduneulosa Micheli. ii
Contr. Flor. Parag. I. p. 55, tab. XIX.
Suflrutex 0,1-0,2 in. petala rosea, in campo pr. flumen Jejui mi, Sept.,
n. 4676, in campo.pr. flumen Carimbatay, Sept., n. 4559.
Mimosa macrocalyx Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 5%, tab. XX.
Frutex volubilis 3-4 m. petala rosea, ad ripam rivuli Ibieuy pr. Curuguaty,
Sept., n. 4601.
Mimosa flagellaris Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 372; Flor. Bras. XV, 2, p. 324.
Suffrutex procumbens 0,3-0,6 m. flos roseus, in campo pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6960.
Mimosa reptans Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 372; Flor. Bras. XV, 2, p. 326.
Sufirutex procumbens flos roseus in campis pr. Curuguaty, Sept., n. 4603 a.
(A suivre.)
Gt
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 à, 30 avril 1904. 32
490
UNE
CUNONTACÉE NOUVELLE
DE LA
NOUVELLE-CALÉDONIE
PAR
Renato PAMPANINI
Codia microcephala sp. n.
Ramuli juniores pubescenles, eito glabri. Folia obovato-elliptica, late
rotundata vel etiam emarginulata, in petiolum brevem attenuata, coriacea,
glabra, integra, subtus pallidiora nervis venulisque reticulatis validis.
Stipul&..... cito caducæ. Capitula gemina axillaria vel terminalia pedun-
culis dense atque breviter tomentosis, brevibus. Calycis loba ovata,
obtusa, utrinque cinereo-tomentosa; petala nulla; stamina lobis calycinis
subæquantia; ovarium superne dense hirsutum, stylis bası hirsutis coro-
natum. Ramulorum internodia 12-20 mm. longa; folia lamina 5-6 cm.
longa, 3 ‘/2 cm. lata, petiolo 6-8 mm. longo; capitula 5-6 mm. lata. pedun-
culis 8-10 mm. longis.
Hab. In Nova Caledonia (Déplanche, n. 45, sub Pancheria sp. — Typ.
in Herb. Barbey-Boissier).
R. Istituto Botanico di Firenze. marzo 190%.
m —— el ——
491
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte remaiu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
2750 séance. — Lundi 44 avril 1904. — Ouverte à
8 h. '/e dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
site, sous la présidence de M. le D' Eug. Penard, vice-président.
Le procès-verbal de la 27%4me séance est adopté sans modification, el la
candidature de M. Rouge, portée à l’ordre du jour, est admise à l’unani-
mité. — En raison de l'absence de deux membres du Comité, qui se sont
fait excuser, la question de la nomination d’une Commission du futur
Bulletin est renvoyée à une prochaine séance. — Les publications
suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Botan. Centralbl., No 4 à 11 de 1904 et Index;
Verhandl. Bot. Verein Brandenburg, vol. 55, Berlin 1903; FRANCE :
Revue du Bourbonnais, Ne 195, Moulins. mars 1904; ETATS-UNIS :
Missouri Bot. Garden, Aime ann., Saint-Louis, 1903; SUISSE : Bull. Herb.
Boissier, avril 1904.
BIBLIOGRAPHIE DES PLANTES SENSIBLES. — Désirant donner suite
à la question soulevée dans la séance du A1 mars par notre collègue
M. le Dr Boubier, M'e Dr A. Rodrigue nous fait, sous le titre indiqué,
une intéressante conférence tant biologique que bibliographique sur tout
ce que l’on connaît des plantes sensibles depuis l'époque des premières
publications de Dutrochet (1824) jusqu’à nos jours. — Cette communi-
cation devant faire l’objet d’un prochain article pour le Bulletin de
l’'Herbier Bossier, nous renvoyons à la lecture de ce travail ceux
qu’interesse plus spécialement l'étude détaillée du sujet.
M. le D' A.-M. Boubier fait ressortir les inconvénients de la multipli-
cité des périodiques mixtes chez lesquels sont dispersés les travaux
souvent les plus disparates, et met en évidence l'utilité des revues
492 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (147)
spéciales qui devraient concentrer la publication des travaux scientifiques
de même ordre afin d’en faciliter la consultation rapide.
M. le Prof. D’ Chodat est heureux de voir cette question de bibliogra-
phie discutée au sein de la Société. La concentration des sujets dans les
revues ad hoc préconisée par M. Boubier est certes désirable, bien qu’elle
ne soit pas non plus sans danger: elle est d’ailleurs en bonne voie de
réalisation, et s’il lui reste encore des progrès à accomplir en botanique,
ii n'en est pas de même pour d'autres disciplines des sciences naturelles.
En chimie, par exemple, l'organe de renseignement bibliographique par
excellence, le Chem. Centralblatt, ayant pris résolument le parti de ne
tenir aucun compte des travaux — fussent-ils d’une importance capitale
— qui n'auraient pas été publiés dans un ouvrage exclusivement
chimique, a obligé de ce fait les chimistes à ne publier dorénavant les
résultais de leurs recherches que dans les revues affectées à cet effet.
RAPPORT SUR L'HERBORISATION DU {er AVRIL 1904 AU DÉFILÉ
DE SAINT-CLAIR ET LAC D’ANNEGY (HAUTE-SAVOIE). — M. G. Beau-
verd expose le but et les résultats de celle herborisation qui, en raison
du mauvais temps qui menacait des la veille, n’a réuni que deux partiei-
pants.
La région visitée, entièrement comprise dans le sous-district botanique
des Alpes d'Annecy, dépend des massifs respectifs de la Filière (chaine
du Parmelan) et de la Tournette (montagne de Veyrier). Au point de vue
du substratum. les terrains explorés appartiennent pour la plupart à des
couches siliceuses (mollasse, marnes, alluvions glaciaires, flysch et
schistes néocomiens); les calcaires compacts -(urgonien) n’affleurent
qu’en quelques points de la voie romaine de Naves et constituent les
formidables parois du défilé de Saint-Clair; réapparaissent au bord du lac
d'Annecy, à l’extrémilé S-W du Mt Rampon.
Bien que cette contrée eut été partiellement explorée par les abbes
Puget et Chevalier ainsi que le Dr Bouvier et quelques membres de la
Société botanique de France en 1866!, sa flore vernale méritait d’être
mieux connue.
Parmi les plantes intéressantes de cette région manquant au bassin
proprement dit de Genève il faut citer Helleborus viridis, Æthionema
1 Cf. Bull. Soc. bot. France, vol. 13, p. p. XXI, xXxvIN, CLXI el CLXXII à
CLXXVI, puis Bouvier, Chaine des Aravis : 73, et Flore de Suisse et de Savoie; le
récent Bull. Soc. bot. Genève, de 1903 a résumé ces résultats et les a complétés
pour ce qui concerne le massif de la Filière.
(148) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENÈVE. 493
saxatile, Clypeola Gaudini, Potentilla caulescens, Gentiana acaulis, Pri-
mula Auricula et Iris Germanica.
. En tenant compte des notes d’une herborisation préliminaire faite
six jours auparavant dans les mêmes parages -—— avec traversée du col de
Veyrier (1200 m.) à la place de celle du col de Bluffy — puis d’une
course complémentaire faite en la même saison aux environs de Talloires,
les nouvelles acquisitions à la flore vernale de cette contrée peuvent se
résumer comme suit :
A. Nouveau pour tout le massif de la Filliere : Corydalis
solida. — Inedit pour la chaîne du Parmelan : Viola alba à virescens et
B scotophylla; Adoxa moschatellina et Asarum europæum (Saint-Clair):
stations inédites de plantes connues en d’autres points du massif : Helle-
borus viridis (pont de Villaz); Viola permixta (Villaz et Saint-Clair);
Carex digitata (défilé de Saint-Clair).
B. Nouveau pour tout le massif de la Tournette :
Erythronwium dens canis (sur Talloires); Leucojum vernum (col de
Veyrier). — Inedit pour la montagne de Veyrier : Narcissus pseudo-
Narcissus, Petasites albus et Polygala Chamæbuxus (très répandu
partout!); nouveaux jalons : Taxus baccata (sur Saint-Clair); Scupus
silvaticus (id.) et Viola alba o, virescens (sur Veyrier).
A noter, comme intéressante par son altitude, la station du Primula
acaulis à 1200 m., à la montagne de Veyrier, et à signaler comme typique
pour la vallée du Fier l'absence ou tout au moins l’excessive rareté —
pas vu un seul pied — de l’Anemone nemorosa si commune dans le
bassin de Genève.
D’autres observations ont été failes sur la présence du Primula Auri-
cula à l'altitude de 519 m., sur le revers nord de la montagne de Veyrier.
Cette plante alpine abonde dans les parois urgoniennes du défilé de Saint-
Clair, en compagnie d'espèces des lieux frais (Cardamine amara, Saxi-
fraga rotundifolia, Arabis alpina, Alchimilla alpina (forma?) Vale-
riana montana, Bellidiastrum Michelii, Veronica Beccabunga, Caliha
palustris, Primula acaulis, Tussilago Farfara et Geranium Robertianum)
ou d’autres plantes de rocailles (Potentilla caulescens, Polygala chame-
buxus, Erinus alpinus, Globularia cordifolia, Sesleria cærulea, Festuca
ovina, Teuerium montanum, ete.), la plupart non encore épanouies lors de
l’herborisalion du 4er avril. — L'hypothèse d’une origine erratique, émise
dans le Bull. Soc. bot. de France (1866, p. xxvir), vraisemblable en ce qui
concerne la plupart des espèces concomitantes citées. ne saurait l'être
pour le Primula Auricula, cette plante manquant à la montagne de Vey-
49% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21€ SER.). (149)
rier au-dessus de 800 m. d’altitude. Deux autres hypothèses restent en
presence : 1° celle d’une relique de l’époque glaciaire, et 2° celle d'un cas
de dispersion à grande distänce par le vent. Aucun fait nouveau n'est
veuu confirmer ni infirmer les raisons émises en faveur de la première
de ces hypothèses: en revanche, quelques remarques permettent de pré-
ciser la seconde hypothèse en ce sens que la constatation de la direction
des vents dominants de la contrée, favorisée par le passage de nom-
breuses giboulées dans les régions supérieures, autoriserait à rechercher
le foyer de dispersion du Primula non point à sa station la plus proche
de la montagne de Veyrier (au Mont-Téret, % kil. à vol d'oiseau), mais au
contraire aux stations plus éloignées des Dents de Lanfond et du Cruet (6-7
kil. au minimum) : quantité d'arbres des plus hautes régions de la mon-
tagne de Veyrier, uniquement inclinés dans cette même direction, attestant
de la violence des courants supérieurs dominants. Au surplus, la station
du Primula Auricula, aux Gorges de la Caille (530 m. d'altitude et 20 kil.
du massif de la Tournelte à vol d'oiseau), est située sur le prolongement
d'une ligne droite reliant les Dents de Lanfond au défilé de Saint-Clair !
— Comme preuve de l'influence que peut exercer la proximité d’une
grande nappe d’eau sur l'avancement de la végétation, des observations
concluantes ont élé faites sur les cinq espèces suivantes, très répandues
sur les versants homologues S-W des montagnes du Lachat (chaîne du
Parmelan, vallée du Fier) et de Veyrier (lac d'Annecy) : les Primula offiei-
nalis, Vinca minor, Glechoma hederacea, Potentilla verna et Polygala cha-
mæbuxus à peine en boutons le 7er avril sur les revers les plus méri-
dionaux de la vallée du Fier, au-dessous de 600 m. d’altitude, étaient en
plein épanouissement le 25 mars, à 800 m. et au-dessus, sur le revers de
la montagne de Veyrier ; le Primula officinalis était mème complètement
fleuri sur cette montagne jusqu'à 1200 m. d’altitude.
UNE URTICACÉE NOUVELLE DU TESSIN. — Sous le nom d’Urtica
dioica var. elegans, M. Paul Chenevard présente deux échantillons
d’herbier — pied mâle et pied femelle — d’une Ortie presque inerme
récoltée pres de la gare de Locarno et se distinguant de l’Urtica dioica
par son port plus gracieux, ses feuilles plus petites à serralure plus pro-
fonde et plus serrée et ses fleurs réduites de moitié. A titre de comparaison,
M. Chenevard fait égalemeut circuler un échantillon du type de celte plante.
NOTES FLORISTIQUE SUR LE VAL VERZASCA. — Au mois d'août
1903, un séjour de deux semaines dans le val Verzasca permettait à
(150) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE. 495
M. Chenevard de réunir assez de matériaux pour qu'on puisse se faire
une idée générale de la flore de cette vallée qui jusqu'ici a été presque
inconnue des botanistes.
Grâce au concours de deux jeunes et zélés collaborateurs, un certain
nombre de sommités ont été visitées dont plusieurs ont donné de bons
résultats !. i
Dans la vallée même, l’abondance du Teucrium Scorodonia, Prenan-
thes tenuifolia, Gentiana Asclepiadea, en exemplaires de 50 cm. de haut,
Plantago serpentina, Garlina longifolia, Carex punctata, Osmunda regalis,
Woodsia alpina, sont à citer.
Quant à la flore alpine et subalpine, l’auteur donne la liste de soixante
espèces intéressantes récollées sur toutes les montagnes, parmi celles-ci :
Draba frigida, Viola Thomasiana, Silene exscapa, Alsine recurva, Arena-
ria biflora, Cerastium uniflorum, Saxifraga oppositifotia, planifolia et
Seguieri, Astrantia minor, Bupleurum stellatum, Laserpitium Panca,
Molopospermum, plusieurs Erigeron, Achillea macrophylla, Saussurea
discolor, Hypochæris uniflora, Hieracium rhæticum, Phyteuma hemis-
phæricum, Gentiana alpina, Eritrischium nanum, Veronica alpina et
bellidioides, Alectorolophus subalpinus, Euphrasia hirtella et minima,
Androsace imbricata, Soldanella pusilla, Daphne striata, Salix herbacea
abondant, Streptopus amplexifolius, Lloydia serotina, Allium senescens,
Poa laxa et Festuca rupicaprina.
PREMIER CATALOGUE BRYOLOGIQUE DES ENVIRONS DE GENEVE.
— M. le prof. Ch.-Ed. Martin donne lecture d'un élégant article sur la
végétation hivernale, signé X. Z. et extrait du Journal de Genève du
19 mars 1791. L'intérêt de cet article, que M. Chodät pense pouvoir
attribuer à la plume de J.-P. Vaucher, réside dans la liste des Mousses
observées à cette époque aux environs de Genève (environs de la Ville,
bois de la Bâtie, pied du Salève et marais de Sionnet) et que nous
publions ci-dessous avec leur synonymie moderne obligeamment établie
par M. Aug. Guinet :
Phascum acaulon L. — Acaulon muticum C. Mull.
Phascum crispum Hedw. — Astomum erispum Hampe.
Phascum subulatum Huds. — Pleuridium subulatum Rabenh.
Phascum curvicollum Ehrh.
! La liste des plantes récoltées sera publiée dans le Bull. Herb. Boissier avec
l’adjonetion de Notes prises dans ses courses géologiques par M. le prof. Natoli,
496 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Bryum apocarpum L.
Bryum pyriforme L.
Bryum trunculatum L.
Bryum extinctorium L.
Bryum rurale L.
Bryum unguiculatum Huds.
Bryum murale L.
Bryum subulatum L.
Bryum fallax (espèce nouvelle de Hedwig).
Bryum striatum I.
Bryum argenteum L.
Polytrichum commune L.
Polytrichum undulatum Hedw.
Hypnum taxifolium L.
Hypnum triquetrum L.
Hypnum rutabulum L.
Hypnum parietinum L.
Hypnum proliferum L.
Hypnum cupressiforme
Hypnum crispum L.
Hypnum viticulosum L.
Aypnum sericeum L.
Hypnum velutinum L.
pe
KL
Hypnum murale Neck. (espèce nouvelle).
Hypnum serpens L.
Hypnum clavellatum L.
(151)
Schistidium apocarpum B. E.
Physcomitrium pyriforme Sch.
Poitia trunculala Lindb.
— Encalypta vulgaris Hoffm.
Barbula ruralis Hedw.
- Barbula unguiculata Hedw.
Barbula muralis Timm.
Barbula subulata Pal. de Beauv.
Barbula fallax Hedw. (1787).
Orthotrichum leiocarpum B. E.
Catharinea undulata Web. et Mohr.
Fissidens taxifolius Hedw.
Hylocomium iriquetrum B. E.
- Brachythecium rutabulum B. E.
Hylocomium Schreberi De Not.
— Hylocomium splendens B. E.
- Neckera crispa Hedw.
— Anomodon vitieulosusHook. et Tayl.
Homalothecium sericeum B. E.
Brachythecium velutinum B. E.
Rhynchostegium murale B. E.
Amblystegium serpens B. E.
— Rhynehostegium murale B. E.
Espèce indiquée comme étant la plus rare dans le courant de l’article :
Dieranum latifolium Hedw.
Desmatodon latifolius B. E.
Apres celte intéressante communication, la séance est levée à 40 h. 'y.
Assislance, quinze membres et invités : MM. Penard, Viret, Beauverd,
Boubier, Chenevard, Chodat, Guinet, Hauri, Hausser, Martin, Mille Martin.
Rodrigue, MM. Schmidely, Subit et Mme X.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
es
ST I PT
eo) 2.1706 joah Di usceraboit ice N ig wi Fe
}
/
’ pu
or V eue nid
13397 2108 tons dornb Hirdoseunsl
4810. Y ‚zussieubnl à 29h has
\ say ‚ealisle is co 9188 A
.1219Ÿ 191048,
“usov ele bitstoqe .
nor ee ‚gBIoge zohaayaingelk
‘4 ls PTS ode sonores À
ED. Juilsn) ai ENG 1sh wohin
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SER.).
Erklärung der Abbildungen.
1. Zwei Lappen eines Fiederchens mit drei Sori. Vergr.
2. Ein Sorus. Vergr.
3. Längsschnitt durch einen Sorus. Vergr.
4. Wand des Indusiums. Vergr.
>. Haare des Blattes. Vergr.
6. Sporen. Vergr.
7. Sporangium. Stark vergr.
8. Aufspringendes Sporangium. Stark vergr.'.
9. Aufgesprungenes Sporangium.
10. Fieder der Pflanze in natürl. Grösse, aus dem obern Drittel des Blattes.
Für die Ausführung der vergrösserten Zeichnungen bin ich Herrn Pro-
fessor C. Schroeter, Zürich, und seinem Assistenten Herrn Dr Baumann zu Dank
verpflichtel, ersierem auch für wichtige Bemerkungen über den mikroskopischen
Befund.
1 Bezeichnet die Zerreissungsstelle.
lanehe 1
LaneNe>L.
B
Torne IV.
1-97
Lg 1 À y" Û
ES
>)
SOMOPSTI
==
&
EI OA (ON
==
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER 2° Ser.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPEGES, VARIETES et NOUS NOUVEAUX
DE
Cryptopames et Phanérorames
publiés dans l’Aneien Monde à partir du A janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. 3ulletin Index
seul. et Bulletin.
ASUS SEE er ee 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonnements : \ re ne ©
( Union postale ... 25 » : 25 » 40 »
Pour Lous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
Spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Siephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur et à mesure de la publication de lou-
vrage. — Le 1e volume (400 pages in-S°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l'Herbier Bossier.
da
Nous référant a l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d’informer nos cor-
respondants que l’Zerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1905, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juno».
L'étude de ces plantes a été confiée à M: le Prof.
D". Scawmz, à Zurich.
ll en a été extrait de petites collections dont ıl reste
encore sept exemplaires renfermant de 102 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambézy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCTENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referale und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt! entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
INTE AFRIENNE.
|
|
Der ut
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
22
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
z
SECONDE SERIE
Tome IV. 1904.
N° 6.
Ce N° a paru le 31 mai 1904.
Prix de Abonnement
90 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 2 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
a —
Les abonnements sont regus
AS HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés
a PARIS | BERLIN
è a EN EEE Sc | ke
PAUL KLINGKSIECK | BR. FRIEDLENDER & SOHN
3, rue Corneille. | 41, Carlsirasse. E
1904 4
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 6. — JUIN 1904.
Pages
I. — Irène Chiapusso-Voli et Oreste Mattirolo. — à
LES BOCHIARDO, BOTANISTES PIEMONTAIS, d’après
leurs manuscrits inédits. (Note pour servir à l'histoire de
la Botanique du Piémont dans le XVIlIme siècle {à suivre). 497
II. — 3. Bornmüller. DRITTER BEITRAG ZUR KENNT-
NIS DER GATTUNG DIONYSIA. (Zwei neue Arten aus
Wesl Bersien. (Mit-Tafen ILund- I) 5:2 2 513
II. — E. Hackel. — SUPPLEMENTA ENUMERATIONIS GRA-
MINUM JAPONIÆ, FORMOSÆ, COREA............... 322
IN. — Paul Chenevard. — CONTRIBUTIONS A LA FLORE
DU TESSIN (avec une gravure dans le texte.) (A suivre.). 533
V. — Robert Chodat el Emile Hassler. PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLer.
dar (Suisse) de 18869.21902 sure) er RER 548
VI — Olga Fedtschenko el Boris Fedtschenko. —
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE (à suivre). 56%
VI. — Ch. Bey m — NOTES BRYOLOGIQUES. I. Contribu-
tion à la flore bryologique du Jura. — If. Note sur une
forme anormale de Orthotrichun LEA avec deux figures
dans Te Lex le) ner Sana AR URSS 980
VII. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 586
IX. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 9 mai 1904... 602
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... : Nos 8131 à 8429
PLANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
PLancHhE 2. — 1. Dionysia revoluta Boiss. — Il. Dionysia Haussknechtii Bornm.
el Strauss. — III. Dionysra Bachliarica Bornm. el Alexeenko. -
IV. Dionysia diapensw olra Boiss.
PrancHE 3. — 1. Dionysia Aucheri (Duby) Boiss. — Il. Dionysia bryoides
Boiss. — Ill. Dionysra tapetodes Bge.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n'est vendue séparément.
Les abonnés sont inviles à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2re SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 6.
Les BOCHIARDO
BOTANISTES PIEMONTAIS
d’apres leurs manuscrits inedits
(Note pour servir à l’histoire de la Botanique du Piémont dans le XVIlIme siècle)
PAR
Mae Irène CHIAPUSSO-VOLI
ET
Oreste MATTIROLO
Il y a quelques mois, en poursuivant des recherches de bibliographie
et d’iconographie botaniques dans la Bibliothèque municipale de Pigne-
rol, nous eûmes l’heureuse chance d’avoir sous les yeux des informa-
tions qui nous ont beaucoup éclairés à l'égard des botanistes piémontais
portant le nom de « Bochiardo ».
La circonstance fortuite qui nous a conduits à connaître et à eom-
pulser la remarquable collection de manuscrits que la susdite biblio-
thèque conserve comme pièces d'histoire locale !, nous permet aujour-
d’hui, grâce à l’exactitude des données que ces documents renferment,
d'exposer ici quelques notes pouvant servir à élider l’epithete d’inconnu
qui suit le nom de Bochiardo dans le Bulletin de l’Herbier Boissier, à
Chambésy (Suisse), tome III, n° 2. Février 1895, page 51.
La famille Boscard ou Bochard, que l’on suppose originaire de
1 C’est à l'extrême obligeance de M. Charles Demo, archiviste et bibliothécaire
municipal de Pignerol, que nous devons l’heureuse ressource d’avoir pu ample-
ment consulter les nombreux documents historiques et artistiques, qui nous ont
élé d'une aussi grande utilité dans le dédale de la ci-jointe enquête.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 341 mai 4904. 33
498 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (2)
France !, vint d’abord s’etablir à Villefranche de Piémont. Elle prit
ensuite place, à partir de l’époque de la Renaissance, entre les notables
de la ville de Pignerol où elle s’installa d’une manière definitive, au
commencement du XVI”: siècle*. La branche aînée obtint de l'Ordre
des Chevaliers des Saints-Maurice-et-Lazare, moyennant acquisition, le
titre transmissible de comte de San Vitale: elle eut des chevaliers de
cape et d'épée, magistrats et officiers distingués ?.
La branche cadette, fondée vers l’an 1450, par le père d’un nommé
« Antonietto [°° »*, tout en ayant conservé armes et blason en simple
souvenir héraldique, ne porta point de titre nobiliaire et s’adonna aux
lettres, aux sciences et au commerce. De cette deuxième souche descen-
dent, de père en fils, trois botanistes, dont deux, Chiaffredo et Bonifa-
cio Felice, ont laissé d’eux un assez brillant souvenir.
Parmiles membres notables de cette famille, nous pouvons citer en pas-
sant : Costantino, pharmacien * ; Jean-Baptiste Donato, médecin ‘ ; l’abbé
1 V. Casalis, Dizionario geografico Storico ecc. ecc. degli Stati Sardi, Torino,
1847, vol. XV, «Pinerolo», p. 344. — V. Carutti, Storia della Città di Pine-
rolo, 1893, pp. 211 et 511. — V. Bibl. Municip. de Pignerol, Alliaudi (Prof.
Camille) Genealogie, volume Il, di documenti importanti circa le più cospicue
famiglie di Pinerolo. Mss. côté I, n. 3, pag. 162. «Famille Bochard, etc. ».
2 V. Carutti, Storia della Città di Pinerolo, 1893, pp. 211 et 51.
3 L'un d'eux, Antonio Bochiardi, demeurant à Villafranca, épousa, vers la
moitié du XIVme siècle, Beatrix, fille naturelle de Filippo di Acaja, prince de la
maison de Savoie. (V. Carutti, loc. eit., p. 511).
Giovanni Francesco, arriere-grand-oncle du premier botaniste, était conseiller
d'Etat, en 1612 et president du Conseil ducal, en 1622. (V. Carutti, loc. cit.,
p- 559).
Cristina Bocchiardi di San Vitale, fut la dernière de sa lignée; elle épousa le
comte Mattone di Benevello, mort en 1854, et dans les Benevello passa la pro-
priété du palais que les comtes Bocchiardi possédaient dans la rue S. Bernardino,
à Pignerol. (V. Carutti, loc. cit., p. 511).
* V. B. F. Bochiardo, Storia genealogica dei Bocchiardi antichi di Pinerolo,
1793. Mss. in Biblioteca Civica, I, N. 3.
5 Costantino Bochiardo, père du botaniste Chiaffredo, fut, en 1646 et en 1664,
syndic des Apothicaires (speziali) de Pignerol, commissaire et contrôleur délégué
par le gouvernement pour la distribution des substances médicales; en 1658, il
prêta son concours à la fondation d’une société entre médecins, chirurgiens et
apothicaires, proclamée à Pignerol, sous le patronage des Saints Cosme et Damien ;
corporation qui subsista jusqu’en 1760, et pendant plus d’un siècle compta parmi
ses adeptes plusieurs praticiens distingués dans les sciences médicales. Il fit son tes-
tament en 1681 et fut ainsi le fondateur de ladynastie des Pharmaciens Bochiardo.
8 Giovanni Battista Donato, médecin, fils cadet du précédent, laissa deux
(3) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 499
Bonifacio Simone, peintre miniaturiste de sujets d'histoire naturelle ?,
Bonaventura ?, habile céramiste et mécanicien: mais nous croyons devoir
nous occuper plus particulièrement des personnages qui, en qualité
livres manuscrits concernant sa profession, ayant pour titre : «Perasuj (sie)
medica, an 1685» et : « tractatum de febribus, an 1688». (Voir: B. F. Bochiardo,
Autob. loc. cit. Alliaudi, pp. 226-27).
Nous n’avons rencontré son nom, ni dans Malacarne, Delle opere dei Medici e
Cerusici, Torino, 1786, ni dans Bonino, Biografia Medica Piemontese, Turin,
1825, les deux historiographes ies plus érudits des médecins du Piémont et des
anciens Etats Sardes.
1 Bonifacio Simone, frère consanguin du botaniste Bonif. Felice, né à
Pignerol, en 1760, prit ses patentes en philosophie et théologie, et fut nommé.
en 1789, pro-vicaire royal dans le pays de Pinasca (environs de Pignerol). Il
mérite d'être ici mentionné en sa qualité d’arliste peintre en miniature à l’aqua-
relle et à la gouache. On a de lui (Bibliot. M. de Pignerol) dans la 2me partie du
livre in-folio destiné par son frère le botaniste aux tables d'histoire naturelle,
une suite ornithologique de 36 tables ou feuillets, en papier foulé très solide,
comprenant 49 variétés d'oiseaux existant dans les alentours de Pignerol, copiés
d’après nature et, pour la plupart, de toute beauté d’exeeulion tant au point de
vue du dessin qu'à celui du coloris.
2 Bonaventura, pharmacien, fils de B. Felice, né à Pignerol, en 1789, continua
honorablement la profession de son père, mais cessa de s'occuper de botanique.
Plusieurs historiographes piémontais* mentionnent l'intelligence et l'habileté
dont il a fait preuve par des inventions mécaniques. Il fut auteur d'un modèle
de «carro forte» pour le transport des colonnes et des massifs en pierre taillée;
en 1829, il présenta à l'exposition industrielle des Etats de Sardaigne, et en
obtint une médaille d’argent** des modèles de creusets fabriqués en graphite,
terre glaise ou argile, matières extraites du sol des collines de Pignerol. Ces
creusets qui furent depuis adoptés dans les principales officines chimiques, résis-
taient, dit-on, trois fois de suite à la fusion des substances métalliques les plus
difficiles à l'épreuve. Il devint un des meilleurs céramistes du Piémont en inven-
tant encore des carreaux dits mattonelles ornementales, émaillées façon marbre,
très solides, comme on n'en connaissait alors que dans les pavés des palais
modernes de la province de Rome. (V. Casalis, loc. eit., p. 344, tom. XV.
— V. Patrucco, loc. cit., p. 356).
Après lui, la branche des Bochiardo qui nous intéresse, lomba en quenouille,
et finit avec sa fille unique Jeanne, qui mourut, mariée à un sieur Jean Caligaris,
en 1865. (Voir Bibl. M. de Pignerol Mss. inédits, Alliaudi, genealogie, A. V.,
p. 29. «Gallicari da Foligno. » '
* V, Casalis, loc. cit., tom. XV, pp. 344-49,
** V, Alliaudi, Note storico-cronologiche di Pinerolo. Mss. in Bibl. Civica : la figure numis-
matique dessinée à la plume de celte médaille de la grandeur d'un écu, portant au recto le buste
du roi Charles Felix, au verso le nom de Bonayentura Bochiardo, Pinerolo, signé «A. Lavy se. ».
Le graveur étant alors (4829) un des plus renommes.
500 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SER.). (4)
de botanistes, sont en rapport direct avec la science qui forme le but
spécial du présent Bulletin.
Chiafiredo Antonio Bochiardo. pharmacien et botaniste, né à Pigne-
rol, en 1667, de Costantino et Clemenza Nana, mort en cette ville l’an
1739.
Il passait pour très instruit en langues grecque, latine et fran-
çaise, de même qu’en sa profession de pharmacien. Ayant commencé
ses études pour devenir médecin, il y renonca ensuite en faveur de
son frère et, en 1689, il acheva sa pratique en pharmacologie chez le
sieur Bernardino Bossone, pharmacien du prince de Carignan, à Turin !.
! Le prince Eugene-Francois de Savoie Carignan, fils de Eugène-Maurice,
comte de Soissons, neveu de Charles Emmanuel I de Savoie, né à Paris le
18 octobre 1663, mort à Vienne le 21 avril 1736, notamment célèbre en
stratégie militaire, fut en même temps un grand Mécène et un collectionneur
passionné.
On sait que, d’après le désir que lui en avait manifesté le botaniste florentin
P.-A. Micheli, ce prince avait fait rechercher en Bohême, en Autriche et en
Hongrie, les plantes que plus d'un siècle auparavant, le célèbre Charles de
l'Ecluze (Clusius) avait patiemment recueillies, collectionnées puis illustrées : ce
fut le botaniste G.-B. Bassand, devenu plus tard « Archiater » de Francois III de
Médicis, qui se chargea de cette délicate et laborieuse recherche. Ces
exemplaires, au nombre de 205, devaient se trouver parmi les plus rares des
collections Micheli, transmis au musée botanique de Florence, selon la
septième lettre de J. J. Ferber (sur la minéralogie et l’histoire naturelle d'Italie),
lettre par laquelle l’auteur assure avoir vu dans le dit musée, l'herbier du célèbre
Clusius, dont le prince Eugène avait fait présent à M. Targioni.
Nul doute que M. Ferber ne se soit trompé sur le nom du destinataire de ce
cadeau ; malheureusemont, malgré les recherches de l’un de nous, il a été impos-
sible de constater que le précieux envoi soit réellement parvenu au musée de
Florence : nous ne l'avons ni trouvé, ni reconnu en aucune facon parmi les
matériaux des collections Micheli, devenues plus tard la propriété des Targioni.
C'est à la page 227 du Nova plantarum Genera, de Micheli (Florence 1729),
que l’on rencontre la première allusion à cette collection d’exsiccata de Clusius
donnée par le prince Eugène, non pas à Targioni comme le dit Ferber, mais
bien à son maitre P.-A. Micheli.
En effet, à propos du nouveau genre «Eugenia» dédié par Micheli au vaillant
prince de Savoie* on peut y lire (p. 227) :
«Ejus præserlim erga rem herbariam studii nobile argumentum esse possit
* Voir l'histoire des nombreux exploits et la biographie de ce prince, en son autobiographie
ainsi que dans plusieurs autres auteurs; mais essentiellement dans le magnifique ouvrage (environ
20 volumes) publié et documenté par l'Etat Major autrichien, dont l'édition italienne Campagne
del Principe Eugenio di Savoie, n'est pas la moindre des preuves de munificence données par le
roi Humbert Ier à sa nation bien-aimee.
(3) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 901
Il revint ensuite à Pignerol où, en 1690, après avoir brillamment
acquis ses patentes, il s'installa comme professionnel. Il recouvrit plu-
sieurs charges honorifiques et patriotiques; fut lui aussi, comme son
père, commissaire-contrôleur délégué par le gouvernement pour la
sûreté de fabrication et la dosimétrie des drogues et substances médi-
cales dans sa province.
I fut du « Consiglio dei Cento della Città » et « lieutenant-capitaine
des Volontaires, sous le due de Savoie ».
Mais toutes ces occupations (y compris deux mariages qui dotèrent
sa famille de vingt et un enfants!) ne l’empecherent point de cultiver
la botanique.
Il est à supposer que le goût du collectionneur se soit réveillé en lui
depuis le temps où il fréquentait, à Turin, l’officine du sieur Bossone,
porté, par sa charge de pourvoyeur herboriste du prince, à se tenir en
rapport avec d’autres amateurs botanophiles. Le fait est, que Chiaffredo
Bochiardo était en correspondance avec le célèbre Jean-Baptiste Trium-
phetti, préfet du Jardin botanique de l’Université (Orto della Sapienza)
de Rome, et tenait de celui-ci une liste manuscrite de quatre-vingts
plantes cultivées dans l’Orto della Sapienza in Roma’, précieuse annexe
de ses collections.
celeberrimus jam toto orbe hortus, ipsi consitus rarioribus plantis undique
conquisilis, nosque ipsi singulare monumentum in museo uostro servamus,
plantas scilicet fere omnes a Clusio descriptas germani soli, a tanto Neræ nobis
missas..... »
Le premier specimen de ce genre de plantes Mvrtacées, parvint en Italie de
Gôa (colonie portugaise dans les Indes) avec plusieurs autres espèces envoyées
au grand-duc Cosme III, selon l'observation de Pierre Bellini dans Neglecta
stirpium cultura, Probl. XXII. L’Eugenia myrtifolia de Micheli passa ensuite
dans les jardins botaniques de Florence et de Pise. (V. Micheli, Nov. Plant.
gen, pag. 226 et tab. 108. « Ausp. Serenissimi Eugenii Principis Sabau-
diæ, etc.»
‘1 M. le professeur Pirotta, préfet de l’Institut botanique de Rome, qui a docte-
ment illusiré les œuvres de J.-B. Triumfetti, et que nous avons consulté au
sujet des rapports de Chiaffredo Bochiardo avec l’ancien botaniste de Bologne,
devenu romain d'élection, a énoncé la supposition que les dits renseignements
concernant peut-être des plantes alpines et jadis transmis de Pignerol à Rome,
auraient pu avoir élé insérés dans l'ouvrage de Lelio Triumfetti* frère du
précédent.
2 V. Autobiog. B.-F. Bochiardo, loc. cit. in Alliaudi, pp. 229 et suivantes.
* Catalogus plantarum alpinarum rariorum lect. a Lelio Triumphetti. deseript. a
J.-B. Triumphetti.
502 - BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (6)
Il s’honorait aussi de l’amitié du docteur Caccia, professeur de bota-
nique à l'Université de Turin '; il fit avec lui et le médecin Caffarelli
de Pignerol, un mémorable voyage à travers les vallées de Lucerne, à
la recherche de plantes, « munis d’un mulet et de porteurs, avec tout
l’attirail nécessaire au transport de leurs trouvailles ?.
Ces courses, qui paraissent aujourd'hui si naïves par la puérilité des
détails, étaient cependant bien méritoires dans leur simplicité antique,
si l’on considère qu’elles preludaient à l’étude des plantes sur place et
tendaient à émanciper le botaniste de la manie qui hanta longtemps les
savants du moyen âge et de la Renaissance, de s’obstiner à n’herboriser
que dans les livres des anciens classiques °.
Les excursions botaniques de Chiaffredo Bochiardo devaient être
1 Caccia Joseph-Barthelémy, fondateur du jardin botanique de Turin (R. Patenti
8 nov. 1729), précepteur d’Allioni (v. Flora Pedemontana, Præfatio, p. II,
tom. I, p. 177) est l’auteur d’un mss. inédit et probablement perdu, sur la flore
de la vallée d’Oulx, dont Allioni se servit pour sa flore (mihi utilem etiam
reliquit loc. cit). (Allioni dans son œuvre fait l'énumération de 16 plantes
de la vallée d’Oulx tirées du mss. de Caccia et de deux espèces récoltées par
le même auteur à Vinovo.) Caccia, correspondant du célèbre P.-A. Micheli
(V. Nova plantarum Genera, p. 119 et G. Targioni Tonetti, Dell vita e delle
opere di P.-A. Micheli, Florence, 1858, p. 281), médecin de valeur et de haute
reuommée, fut premier conseiller du Magistrato del Protomedicato (R. Patenti,
42 février 1742), s’occupa de la botanique au point de vue de la matière médi-
cale, et enseigna cette science dans les Institutions médicales.
Il paraît certain que Caccia est né à Turin, mais on ne connaît ni l’année
de sa naissance, ni celle de sa mort. Sous la direction de Caccia on sait que le
Chev. G.B. Morandi, vint de Milan à Turin, ou il dessina et coloria les espèces
qui forment les trois volumes * qui précèdent le célèbre Iconographia Taurinensis,
commencé plus tard en 1752, par F. Peyroleri, sous la direction de Vitaliano
Donati et continué jusqu'en 1869 par plusieurs artistes distingués qui se succé-
dèrent au Valentino, guidés et protégés depuis par Charles Allioni, Ludowic
Bellardi, J.-B. Balbis et Jos. Moris.
2 V. loc. cit. ut supra «avendo il lor seguito con bestia carica del bisognevole...
Lasciô un Erbario di piante naturali al no di circa 300.»
3 V. J. Camus, Historique des premiers herbiers, Malpighia, tom. IX, fasc. 7,
pp. 4-5.
V. Lo Forte, La Vita delle piante da Teofrasto a Darwin, 1902, p. 48.
«I predecessori di Cesalpino.» (V. ©. Mattirolo L’Opera botanica di Ulisse
Aldrovandi Bologna, 1897, pp. 8-9.
* V. J.-R. Morandi — Accademiæ Taurinensis — 1732-33-34, ex libris Bibl. Nazionale di
Torino, 300 tables de figures botaniques peintes à l'aqusrelle, partagées en trois volumes in-folio,
cotes : O, 44, 79, 76, 77.
(7) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLL ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 503
assez fréquentes, puisque son herbier, en 1690, renfermait déjà deux
cent six variétés de plantes. Son petit-neveu en a donné la note explica-
tive dans l’une des deux copies autographes du Campo botanico Pine-
roliese. (Exemplaire de Pignerol, p. 298, chap. VIL)
Malheureusement. le manuscrit Triumphetti et l’herbier de Chiaffredo
Bochiardo sont devenus aujourd’hui introuvables.
Giovanni Antonio Bochiardo, fils de Chiaffredo, né à Pignerol en
1706, y mourut en 1769.
Fit ses études et prit ses patentes à Turin, d’où il revint à Pignerol
exercer la profession de pharmacien, devenue héréditaire dans sa
famille, et eut, de deux mariages, le beau nombre de seize enfants.
Il se distingua dans la fonction patriotique de «capitano del can-
tone » (espèce de garde nationale) pendant la guerre de 1753; comme
apothicaire, il jouit d’une grande confiance, il comptait, parmi ses
nombreux clients, les Pères Chartreux et plusieurs autres couvents et
œuvres de bienfaisance des environs de Pignerol. Il apprit son art à
nombre de diseiples affectionnés et recouvrit à peu près les mêmes
charges officielles que ses prédécesseurs.
Comme botaniste, quoiqu'il soit défini par son fils « geniale della
botanica » (botanophile), on peut dire qu’il ne fut que le conservateur
des collections de son père, puisqu'il ne publia aucune œuvre spéciale.
Bonifacio Felice Bochiardo, pharmacien et naturaliste, naquit à
Pignerol le 8 septembre 1747 et y mourut le 9 juillet 1794 :.
Son père était Giov. Antonio; sa mère, Anna Maria Porro, fille d’un
médecin de Carrü (Piemont).
Il avait d’abord l’intention d’embrasser la carrière des lettres; mais,
dans le but d’être utile à son père, il changea d’avis et choisit la pro-
fession de pharmacien, après avoir achevé ses études à Turin. Il vint
alors s’etablir à Pignerol, où il se distingua par son savoir et ses apti-
tudes aux sciences naturelles.
A vingt-deux ans, il herita, par la mort de son père, des fonds et
magasins pharmaceutiques ainsi que de la haute clientèle que celui-ci
s'était formée.
Il épousa, en 1782, une demoiselle Jeanne-Marie Dunant et eut d’elle
trois enfants : deux filles et un garcon, le nommé Bonaventura.
L'histoire qu'il trace de sa famille, et qu'il termine par son autobio-
1 Voir Pinerolo, Regisiro Parrocchiale di San Donato, 9 giugno 1794, atto
di morte, Bonifacio Felice Bochiardo del fu Gioanni Antonio, d’anni 46 e mesi 9.
04 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.), . (8)
graphie, s'arrête à l’année 1793. C’est là que nous avons puisé la plu-
part des notes biographiques contenues dans le présent mémoire !.
Nous signalerons, sans les énumérer, les nombreuses charges officielles
et professionnelles ainsi que les essais littéraires (quelques manuscrits
de poésie), de Bonifacio Felice BOCHIARDO et ne parlerons
que de sa qualité dominante : son zèle pour la botanique ©.
Bochiardoétait renseignésur ce quise passait, en fait de progrès et décou-
vertes, au Jardin botanique du Valentino, à Turin, par le D" Pietro Dana‘.
! Voir ici-près le no 5 dans la liste des œuvres de B.-F. Bochiardo «storia
genealogica, ete., etc.
‘2 Il nous a été impossible de savoir ile nom de baptême du Bochiardi de
Pignerol, dont les Annales de l’Académie (alors Impériale) des Sciences de Turin
mentionnent l'élection de membre correspondant dans la classe de sciences
mathématiques, physiques et naturelles, le 10 novembre 1808*.
Le fait d’être admis dans la classe des sciences naturelles a parfois ** contribué
à déférer l'attribution de cet honneur au botanisle pharmacien Bonifacio-Felice
Bochiardo ; mais un document inexorable, le registre mortuaire de la paroisse de
St-Donalo, fait acte de rectification authentique. (Voir la note 1 ut supra).
Probablement, le tourbillon de la domination française en Piémont, alors
guidé par Napoléon ler, souverain porté à de larges vues de renouveau, éleva à
cet honneur Bonaventura Bochiardo, fils du précédent, bien qu'il ne comptât en
1808, que 23 ans, âge tout à fait prématuré pour être admis académicien.
® Dana, Jean-Pierre-Marie, naquit à Barge (Piémont), en 1736 et mourut à
Turin le 21 juin 1801. Elu professeur extraordinaire de botanique (Regie
Patenti 30 Agosio 1770), il fut nommé effectif en 1781 (Regie Patenti 27 Nov.
1781) à la place d’Allioni dont il élail élève (olim meus discipulus nunc in
meum locum suffectus) (V. Flor. Pedemontana 1. Il. p. 34). — Quoique Dana
n'ait pas laissé de nombreux écrits, il ent loul de même une grande influence
sur le développement de celle science en Piémont parce qu'il y enseigna pen-
dant plus de trente années.
Les herborisations et les collections enlomologiques faites par Daua dans tous
les coins du Piémont, ont admirablement servi aux ouvrages d’Allioni, qui men-
lionne son nom bien des fois avec les plus grands éloges :
Scientiæ hujus amore incensus ipse (Dana) Vesulum montem. Pineroliensen
agrum ct Vallem Angustæ Pretoriæ invisit, meisque votis indulgens colles prope
Taurinorum Angustam silos, astensem provinciam et Montisferrati partem
diligens rerum naturalium scrutator pererravit. Anno autem 1766, ut Francisco
Peyroleri præsset eumque in seligendis ad pieturam stirpibus regeret, arduum
iter per Liguriam et Comitatus Nicæensis montes peregit, selectam inde ferens
* Voir JI Primo Secolo della R. Accad. delle Seienze di Torino. Notizie storiche e bibliogra-
fiche, 1783-4883 (par M. le baron A. Manno).
** Voir Carutti, loc. cit., pp. 559 et 573.
*** Voir Palrucco, loc. eit., Al sellecento, pp. 356 el 375.
(9) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 905
Il s'en suivit que l’herbier de Bochiardo s’acerut considérablement
et, avec celui-ci et son ami, le D" Delbecchi, faisait de fréquentes excur-
sions à la plaine et à la montagne. ;
et, ce qui est plus important, les dénominations et la classification de
ses plantes devinrent de toute certitude, garanties qu'elles étaient par
le contrôle de Pietro Dana.
Le Campo Botanico se présente avec une Préface et une Introduc-
tion qui prédisposent très favorablement le lecteur.
Bochiardo s’y révèle auteur à la fois sérieux, sensé, pra-
tique, ayant cempris la valeur de l’œuvre à laquelle il se dévoue.
Les quelques lignes de la Préface marchent droit au but que l’auteur
rariorum stirpium supelleetilem. Mitt! minoris momenti itinera, quæ sua monte
suscepit, quorum occasione multis observationibus Floram meana ditavit.
(Meloeseit=s.p. IV.)
Dana fut une des étoites dans le firmament éclairé par le génie de Charles
Allioni, qui, pour lui témoigner sa bienveillance et son estime, lui dedia en 1785
(V. Flora Pedemontana, pag. 3%, tom. II), un nouveau genre. Le Danaa aqui-
legifolia, All. ne resta pas dans la science, parce qu’on reconnut, quelque temps
après. que celte plante devait être classifiée parmi les espèces du genre
Physospermum élabli déjà en 1782 par Cusson (Mém. Soc. med. Paris, 1782,
p. 279. V. Sprengel, Mém. Soc. mosc. 5. p. A, tav. I, fig. 1 à 3. De Candolle,
Prodrom., tom. IV. p. 246). Louis Colla (Mem. Accad. delle Scienze di Torino,
tom. XXXVIH, 1835) dedia lui aussi à la mémoire de Dana une des espèces
récoltées au Chili par M. D. Berlero. au Monte La Leona (V. loc. cit. Plant»
rariores in regionibus Chilensibus ece., p. 26); mais, par une curieuse fatalité,
le nouveau genre ne devait pas être plus heureux que celui établi par Allioni!
Le Danaa Yegua Colla, illustré par le crayon de Mlle Théophile Colla, dispa-
raissait peu de temps après, pour se transformer en 1837 (c'est-à-dire deux
années après) dans le Senecio denticulatus DC. (V. Prodr., tom. VI, p. #16.
Hortus Kewensis, tom. I, p. 715 et iom. IV, p. 873).
Mais si le nom de Dana n'eut pas de chance dans son application aux Phané-
rogames, il en eut davantage avec les Fougères.
En effet, dès 1793 (V. Tentamen botanicnm de Filicum generibus dorsife-
rarum. Mem. Accadem. delle Scienze di Torino, 1793) Jacobus Edoardus
Smith l'éminent Président de la Société Linnéenne de Londres, dédia à Dana son
nouveau genre Danaa qui comprend à présent environ 4% espèces tropicales et
donne le nom à la famille des Danzees, dont on connait aussi des nombreuses
espèces fossiles (V. Potonié, dans Engler et Prantl, Marattiacees, p. 442).
Dana montra une prédilection spéciale pour l’étude des plantes tincloriales, et
envisagea les moyens convenables pour extraire les couleurs des plantes cultivées
- ou indigènes de la flore du Piemont.
Nous constatons celte tendance soit dans son mémoire sur le Solanum
melanocerasum (Mem. de l’Académ. des Sciences de Turin, 1770-73, vol. V), soit
9 06. BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (40)
se propose, qui est de fournir à ses collègues un manuel de flore médi-
cale des environs de la riante petite ville de Pignerol, pouvant leur
être d'utilité pratique et « far loro apprendere quello che è di assoluto
« dovere e necessità, per chi dell Arte farmaceutica fa professione. »
Bochiardo s'était depuis longtemps préparé à la besogne. Il avait
élaboré minutieusement le plan de l’œuvre et s’en était procuré les
matériaux nécessaires par de longues series d’herborisations conscien-
cieuses, sans égard pour la fatigue et sans épargner son temps (non
perdonandola ne a tempo, ne a fatica) dans les environs de sa chère
ville natale, jusqu'à deux kilomètres à peu pres de l’enceinte !.
Détail très intéressant sur lequel nous tenons à rappeler l'attention
du lecteur, c’est que notre célèbre Allioni a lui-même examiné les
plantes de Bochiardo pour s'assurer, ainsi que nous l’apprend l’auteur,
si, parmi elles, il n'aurait pas trouve quelques espèces dignes d’être
mentionnées dans le Flora Pedemontana.
La preuve des relations amicales d’Allioni avec Bochiardo nous est
fournie aussi par le fait d’avoir trouve, parmi les plantes du Campo
Botanico, quelques espèces qui ont été plus tard éditées par Allioni,
mais communiquées tout d’abord par lui à Bochiardo, qui les nota avec
la phrase : ex edendis Dris Allioni.
A cet égard, nous croyons devoir citer : le Crambe Corvini Allioni,
Calepina Corvini Desv. (Journ. bot., an. 1814, vol. II, p. 158), que nous
trouvons signalée dans le Campo dès 1780, tandis qu’Allioni ne la publia
dans le programme et dans les Instructions publiées avec Allioni, Vasco et
St-Martin lors du concours élabli le 21 février 1791, par l’Académie de Turin
avec le prix de 1000 franes pour : indiquer le moyen le plus facile et en même
temps le plus économique de tirer du Guede (pastel ou Voüéde) ou de toute autre
plante du pays, une fécule bleue, telle qu'on puisse la substituer avantageuse-
ment à l’indigo dans usage de la teinture; et enfin dans ses Observations sur la
préparation du Carthame (V. loc. cit. 1792-1800, vol. XI, imprimé en 1801).
Dana s’occupa avec une véritable passion des questions tinctoriales auxquelles,
dans la deuxième moitié du X VIIIme siècle, le Piémont s'était livré avec ardeur,
comme le prouve l'institution d'un laboratoire chimique pour la leinturerie.
illustré par les Mémoires de MM. les comtes Salnces, St-Marlin, Morozzo et du
Chèv. Napione, publiés dans les Mémoires de l’Académie de Turin.
Nous avons puisé ces délails sur la vie de Dana dans Bonino, Biografia
medica piemontese, vol. II, Turin, 1825, p. 450 et, par ci par la, dans les
œuvres d’Allioni et dans les Mémoires de l’Académie de Turin.
! Tra lo spazio di un miglio o poco pi, écrit Bochiardo. Le mille de Pié-
mont correspond à m. 2469.136.
(11) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 907
qu'en 1785; et un Galium splendens Dris Alliont ex edendis, dont nous
avons pu trouver mention dans les manuscrits du maître et duquel nous
pouvons fixer l'identification avec Galium lucidum All. (G. corrudæ-
folium Vill.).
En raison de ses relations avec les deux botanistes sus-mentionnes,
on peut affirmer que les déterminations de Bochiardo doivent être
dignes de considération, bien que nous n’ayons pu retrouver son
herbier disparu avec celui de son aieul Chiaffredo Antonio. A ce sujet,
nous n’avons négligé aucune recherche, mais, malgré tous nos efforts,
ces intéressants documents ne furent retrouvés.
La nomenclature adoptée pour la classification des espèces était celle
de Linné; sur ce point, Bochiardo s'exprime avec clarté dans la Pré-
face, bien que dans la suite du texte il se soit souvent servi de noms
et de phrases très surannés, même pour l’époque où il écrivait.
L'autorité de Matthioli et de Lobelius ne pouvait plus être qu'un
souvenir en 1780; aussi les noms adoptés par l’auteur prouvent-ils
qu’il était bien plus profond connaisseur des espèces au point de vue de
la pratique apothicaire, que de la pure science; mais en recourant aux
livres de Bauhin, de Richter et surtout aux synonymes du Flora Pede-
montana, nous avons pu retrouver presque toutes les espèces citées par
Bochiardo.
Ainsi nous trouvons le Ficaria ranunculoides, mentionné sous le nom
anciennement employé par Matthioli, de Chelidonium minus. Le Silene
Behen Linné, porte encore celui de Papaver spumeum Lobel. L’Astra-
galus glyciphyllus Linne = Glycyrrhyza sylvestris Lobel. Le Leonurus
cardiaca Linné est appelé par Bochiardo Lycopsis Anguillaræ, nom
que nous n'avons trouvé que dans le Pinax (Lycopsis branca Lupina
Ang. Lib. VI, sect. V., p. 230, édit, 1671). L’Aypericum elegantissimum
Crantz porte ce nom au lieu de celui d’A/yp. montanum Linné.
L’ÆEupatoruun cannabinum Linne est indiqué sous le nom d’Agrimo-
nia, tandis que lAnthyllis vulneraria Linne devient au contraire,
selon Bochiardo, l’Anthyllis Leguminosa belgarum Lob. Sous le nom
de Colus jovis Lob., nous rencontrons la Salvia glutinosa Linne. Le
Pes columbinus primus Cæsalp. = Geranium rotundifolium Linne; le
Bulbus Leucanthemum minor Lob. = Ornithogalum umbellatum Linne;
le Clymenon italorum Lob. = Hypericum androsemum Linn. L’Antir-
rhinum minimum Caput Simie Lob. (Antirrhinum orontium Linn.).
Geranium fuscum Lob. = Geranium phæum Linn. Veronica mas Lob.
— Veronica officinalis Linn. Bochiardo emploie le nom de Chamene-
508 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (12)
rtum de Tourn. au lieu de celui d’Æpulobium et enfin un Æumex, pro-
bablement, si nous Jugeons d’après le nom vulgaire donné par Bochiardo.
le R. Acetosella (nom vulg. asiole di camp pcite) est indiqué dans le
Campo Botanico avec un appellatif dont nous n’avons trouvé aucune
mention dans les œuvres linneennes : Oxalis vervecina L.
Les plantes nous faisant defaut, nous restons quelquefois dans le doute
et nous ne pouvons porter un jugement exact sur certaines especes,
citées par l’auteur avec la terminologie dont nous avons donné quelques
exemples.
Le côté essentiellement intéressant du manuscrit intitulé Campo bota-
nico Pineroliese etc. consiste, comme du reste on l’a déjà parfaitement
remarqué dans le Bulletin de l’Herbier Boissier (tom. III, n° 2,
février 1895), en ce qu'il contient un catalogue de la flore locale de
Pignerol, que nous estimons exact et consciencieux.
Et comme l’adage proclamé par un de nos meilleurs écrivains natu-
ralistes' ne peut faillir, nous pouvons affirmer en toute sûreté. que cette
contribution est d’autant plus appréciable qu'il n’existe point, à notre
connaissance, d’apercu botanique se rapportant aux dites régions.
L’enumeration des plantes enregistrées dans le Catalogue du Campo
botanico, peut nous donner une idée assez complète de la flore des
environs de Pignerol, qui répond dans ses lignes générales à celle que
nous observons dans les localités analogues du Piémont, constituant
une sorte de ceinture à la base des Alpes.
Mais, si l’on fait abstraction de I’ Umbilieus pendulinus, nous pouvons
dire qu'aucune des 600 plantes, n’est en manière spéciale liee à la
station étudiée par Bochiardo. :
L’Umbilieus pendulinus en effet, est une plante xerophile, que
jusqu’en ces dernières années on ne connaissait et on ne récoltait en
Piémont, que sur les vieux murs de Pignerol, ou Bochiardo, en 1780,
et Allioni, en 1785, l'avaient signalée *.
Notre auteur eut soin pourtant de faire constater (V. Campo bot.)
qu'elle ne devait être considérée que comme une espèce d'importation:
observation qui révèle les justes connaissances qu'il avait sur la station
des plantes.
1 Lessona (Michele), naturalisti ilaliani. Roma, 1884, p. 20 : « Tutti i natu-
ralisti sanno quanto grande sia il valore di una Flora locale, quando & fatta con
accuratezza, con coscienza e con dottrina ; il valore cresce col lempo..... »
2 Dernièrement I’ Umbalicus pendulinus a été récolté à Ænvie près de Saluces,
dans les vieux murs.
(13) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORKSTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 509
A cette espèce xerophile nous croyons devoir ajouter l’Æypericun
Androseemum Linné, que Bochiardo enregistra sous le nom de Cly-
menon italorum de Lobel; le Datura stramonium Linné, que l’auteur
fait synonyme de Nux Metella; le Carduus acanthoides‘ Linn. qu'il dit
avoir trouvé à Pignerol dans les fossés! Et enfin l'Olea europæa Linné,
qui fleurit et mûrit ses fruits dans les mêmes localités, ou nous l’avons
récoltée plusieurs fois, mais duquel Bochiardo ne fait point mention.
Malgré la confusion dans la nomenclature, dont nous avons parlé,
nous Jugeons que le catalogue fait par Bochiardo pourrait servir de
guide précieux au botaniste, qui pouvant demeurer sur place, voulût
étudier et récolter la flore des environs de Pignerol.
Nous n’avons pas eru devoir rapporter ici la liste entière des plantes.
parce qu'à défaut d’herbier, on pouvait risquer de faire un travail
sinon inutile, du moins très imparfait. En signalant les espèces princi-
pales, la valeur et les défauts de ce catalogue, nous eroyons pouvoir le
recommander aux botanistes piémontais, qui pourront le consulter
dans la copie que nous en avons faite pour la déposer dans la biblio-
thèque de l’Institut botanique de Turin.
Les connaissances concernant la flore du Piémont ont été, pour ce
qui se rapporte au XVIII” siècle, quasi totalement consignees dans
l’œuvre justement célèbre de Charles Allioni, le Flora Pedemontana
édité en 1785.
Le Campo botanico Pineroliese fournirait done, aujourd’hui encore,
avec ses curieuses notes de synonymie en locutions piémontaises, et en
patois local, une ressource descriptive au résumé monographique de la
flore, et au Folk-lore de la région.
Bochiardo s’interessait essentiellement a la lexicologie et à l’etymo-
logie des termes populaires piemontais. Il dit avoir emprunté les noms
1 L'absence de l’Herbier ne permet point de constater si cette plante a été
réellement observée par Bochiardo, ou s'il ne s'était pas trompé à son égard.
Allioni, qui pourtant avait vu les plantes de Bochiardo, n’enregistre pas
dans sa Flore le Carduus acanthoides comme appartenant à cette localité, et
nous l'indique pour des localités bien différentes telles que Tortone, Garessio,
Ligurie, Nice, et encore avec la note suivante, nascitur non ad fossas. »
Le C. acanthoides n'a plus été trouvé dans les localités indiquées par Bo-
chiardo et nous-mêmes n'avons su trouver l'espèce dens les environs de Pignerol.
Le seul auteur qui fasse mention du ©. acanthoides dans le bas Piemont est
M. D. T. Ferraris, qui dit (v. Contribuzioni alla Flora del Piemonte, Giornale
botanico italiano, vol, VII, oti. 1900, p. 395) l’avoir récolté près de Crescentino,
mais cependant nous n'en avons pas vu les exemplaires!
310 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M° SÉR.). (14)
vulgaires qu'il inscrit pour ces plantes, en partie au vocabulaire
piemontais-italien! «del Pipino» auteur alors très aceredite, et en
partie chez les paysans de ses parages, qu'il ne se faisait jamais faute
d'interroger sur le nom, l'endroit et les propriétés bienfaisantes ou
mauvaises, attribuées par ces bonnes gens aux herbes dites sauvages,
selvagge ou servaie.
La nomenclature des noms vulgaires qui revêt d'un intérêt tout à
fait spécial le travail de Bochiardo est minutieusement précise:
car l’auteur ne se borne pas seulement à écrire des noms, mais
il en étudie l’étymologie, il en soigne l’écriture et il fait des observa-
tions sur la dérivation française ou italienne des noms acceptés dans
son patois.
Ceux qui s'intéressent aux questions de l’évolution des langages,
doivent savoir bon gré à l’auteur de s’être si laborieusement préoccupé
de reproduire les mots du dialecte pignerolais dans leur pureté, d'autant
plus que ce dialecte est parlé dans une ville qui a dû par ses évolutions
historiques, tour à tour éprouver la domination française et piémon-
taise.
En outre, l’auteur indique dans un chapitre à part, l’époque de la
floraison de chaque plante et les principaux usages des végétaux
alimentaires et de ceux qu’on employait dans la médecine domestique.
La nomenclature des plantes en dialecte et en patois, a été de tous
temps objet de vif intérêt pour les botanistes. Sans parler des auteurs
qui, à partir du XVI” siècle ont généralement* imprimé, à côté des
noms latins, les noms vulgaires connus chez les indigènes des divers
pays dont ils ont illustré la flore, on trouve sur ce chapitre plusieurs
1 Vocabolario Piemontese del Medico Maurizio Pipino, Torino, Stamperia
Reale, 1783.
? On peut juger du prix qu'était attaché à ces sortes de recherches, sur
la fin du XVIlIme siècle, par ce fragment de lettre faisant partie de la correspon-
dance entre Villars et Allioni. (V. Bulletin de la Société botanique de France,
tom. VII. Auguste Gras. Correspondance inédite de Villars avec Allioni,
p. 580 «... dans la lettre suivante (30 novembre 1781), il s'agit d'une affaire forl
simple, mais que l'extrême delicalesse et les scrupules de Villars exagéraient
étrangement. Prenant son courage à deux mains, Villars demande à Allioni la
liste et les noms triviaux de toutes les plantes que celui-ci avait fait graver
pour son ouvrage.» (Ibid. à p. 581.) «... Inutile d'ajouter, Messieurs, qu’Allioni
s’empressa d'envoyer sans réserve aucune, la liste demandée.» On peut voir
cette même liste, publiée par Allioni dans le : Æora Pedem., Turin, 1785,
tom. II « Index, p. xxıu ».
(19) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 11
études éparses qui meriteraient d’être résumées monographiquement
pour chaque contrée !.
Dans le manuscrit qui a pour titre /ngresso alla Farmacia
(V. Bibliothèque Municipale de Pignerol, I, n° 126) on voit, dès les
premières pages, au sujet du vocable « Farmacopeo» un soin minutieux
dans la recherche des provenances, des modifications successives et de
la portée de cette locution, que l’on sait avoir été des plus discutées et
approfondies par les philologues modernes *.
Une définition typique, non moins curieuse, que nous estimons
parfaitement originale, est l’appellatif de «Mumie vegetabili» que l’on
rencontre à la page 337 du mss. Campo Botanico etc. (exemplaire de la
Bibl. de Pignerol), pour désigner les plantes desséchées par compression.
L'auteur la place en tête du chapitre où il explique le moyen de
composer un herbier et cette expression élégamment pharaonienne,
revient dans le texte chaque fois qu'il s’agit des «exsiccata», avec un
aplomb et une conviction d'auteur qui a trouvé dans la concision de la
phrase le trait définitif pour fixer son sujet*.
1 Un travail de grand mérile en ce genre, est l'œuvre patiente et savante
de M. Eugène Rolland : Flore Populaire ou Histoire naturelle des
plantes dans leurs rapports avec la linguistique et le Folk-lore, Paris,
1896-1903. L'entreprise est vaste, conduite avec un parfait sentiment de moder-
nité, digne d'attirer la collaboration des gens de lettres et de sciences de tous les
pays s'intéressant à l'étymologie, ainsi qu'à l’origine des traditions populaires
concernant l’histoire universelle des plantes.
Nous mentionnerons toujours, en rapport à nos dialectes, les études de Colla
(Aloysio) Index nomina vernaculorum, un calaloguc de n° 2122 noms piémon-
tais-latins, de plantes, selon le langage de toutes les régions du Piémont, que
l'auteur place en tête du VIfIme volume de l’Herbarium Pedemontanum
Augusta Taurinorum, 1837.
Et : Camisola (Giuseppe) Flora Astese, Asti, 1854, de p. 345 à p. 410 «Indice
dei nomi piemontesi che dal popolo e dagli scritti potei ricavare» (noms de
plantes piémontais-latins) dont le même auteur donne une addition dans :
Giornale di Farmacia, Chimica, etc., Torino 1892, de p. 163 à p. 182.
? Voir à ce propos : Jules Camus, Studio di lessicografia botanica-sopra
alcune note manoscritte del secolo X VI in vernacolo veneto, Venezia, 1884.
® Hortus siccus, hortis hyemalis, herbarium vivum ete., liber herbarius, pour
les collections; cadavera plantarum (squelettes de plantes), exsiccala, aggluti-
nata, etc. pour exemplaires isolés, sont les termes généralement connus et
adoptés pour indiquer les plantes sèches et comprimées, libres ou collees, en her-
bier. (V. J. Camus. Historique des premiers herbiers, Gênes, 1895, pp. 25 et 26).
V.0. Mattirolo, l’Opera botanica di Ulisse Aldrovandi, Bologna 1897, pp. 88-89.
Voir aussi, sans pourtant y rencontrer la pittoresque locution de Bochiardo,
512 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (16)
On rencontre dans les volumes de Bochiardo plusieurs vignettes à la
plume, qu’il se plaisait à intercaler dans ces chapitres. Celles-ci sont
d'assez piètre exécution; des croquis informes que nous ne pouvons
mentionner avec éloge.
Les seules bien dessinées sont des tables’ qui représentent, en propor-
tions considérablement réduites, une suite de modèles de vases, creusets,
amphores, bouteilles à philtre et autres diableries pharmaceutiques ?,
dont les formes bizarres, aujourd’hui hors de cours, peuvent tenir lieu
de documents pour l’histoire des anciennes terres cuites, céramiques et
verreries du Piémont.
Entre les dessins les moins heureux, notre impartialité de critique
doit signaler le frontispice historié de l’in-folio destiné aux peintures.
On y voit une élaboration d’allegories, figures symboliques entrelacées
d’arabesques et de fleurs, et comme trait saillant, trahissant la caracté-
ristique d’une époque de décadence, une note de comique anachronisme :
l’uniformité de costume que le peintre aftuble aux savants de la Renais-
sance; ainsi l’on voit réunis dans un médaillon au bas de la page,
Clusius, Matthioli et bien d'autres, rien moins qu’en toge et rabats,
avec perruque à marteau, comme autant de docteurs du XV III” siècle.
Si Bochiardo était loin d'être bon dessinateur de genre (preuve en
soit le peu de réussite de ses camaïeux!), il mérite par contre d’être
très bien classé comme peintre naturaliste à l’aquarelle. Il est fort à
regretter que le grand volume commencé par lui pour l'illustration de
son herbier soit limité au nombre de dix-sept figures de végétaux,
suivies de vingt-huit figures d'insectes et autres animaux.
la dissertation sur la manière de composer un herbier dans : Spigelii (Adriani),
Philos. et Medici Patavini, Isagoges in rem herbariam, libri duo; Lugduni,
Batavorum, ex officina Elzeviriana, anno 1633.
! Ingr. alla Farm. loc. cit., de p. 298 a p. 306. « Figurazione dell’Istromenti,
vasi e fornelli Farmaceutici, etc. etc.»
2 On peut lire une intéressante dissertation descriptive et technique au sujet
de l’origine de ces formes étranges, décorées d’embl&mes et de noms fantastiques,
dans un livre souvent cité par Bochiardo : Donzelli (Giuseppe) Napoletano,
barone di Dogliola, Teatro farmaceutico, dogmatico, spagirico ete., Venezia,
1743, pp. 11-12. «De vasi che più si costumano dai Chimici.» L'auteur prétend
y exposer : «i piu notabili... per soddisfare al desiderio degl’Eruditi Curiosi. »
(A suivre.)
u
DRITTER BEITRAG
ZUR KENNTNIS DER
Gattung DIONYSIA
(Zwei neue Arten aus WEST-PERSIEN)
J. EORNMÜLLER, Weimar.
(Mit Tafeln IT und 111.)
Kaum waren im Sommer vorigen ‚Jahres meine « weiteren Beiträge
zur Gattung Dionysia» in den Blättern dieser Zeitschrift’ zur Ver-
öffentlichung gelangt, als mir wenige Wochen darauf zwei Dionysien,
die eine aus Persien direkt die andere über St. Petersburg zugiengen,
die sich abermals als neue Arten herausstellten. Beide entstammten
fast dem gleichen Gebiete, und zwar hatte die eine wiederum
Herr Th. Strauss in seinem unermüdlichen Eifer in den Gebirgen
der Umgebung Sultanabads Westpersiens eben erst (im Juni 1903)
ausfindig gemacht, während ich die andere der Liebenswürdigkeit
der Herren D* Litwinow und Alexeenko (in St. Petersburg) verdanke,
weleh’” Letzterer die neue Art auf seiner das Jahr zuvor unter-
nommenen botanischen Reise im Gebiet der Bachtiaren aufgefunden
hatte.
Die bachtiarische Pflanze, Dionysia Bachtiarica Bornm. et Alexeenko,
welehe gleich der anderen zur Gruppe der Arten mit ganzrandigen
Blättern gehört, ist wiederum eine der interessanten Species mit
violetten Blüten, als solche wir sonst nur Dionysia bryoides Boiss. und
Dionysia janthina Bornm. et Winkl. — zwei sonst weit verschiedene
Arten — kennen; die andere von Strauss entdeckte Pflanze besitzt
- dagegen gelbe Blüten und dürfte, obwohl sie sehr kurzrasig ist, zu
1 Tome Ill, no 7 (4903).
BULLETIN DE L'HERBIER POISSIER, n0 6, 31 mai 1904. 34
514 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (2)
Dionysia curviflora Bunge die nächsten Beziehungen haben. Wir
widmen dieselbe, als Dionysia Haussknechtii Bornm. et Strauss,
unserem leider so früh verstorbenen, hochverehrten Freund, dem
um die botanische Erschliessung der westpersischen Gebirgsländer
ganz besonders verdienstvollen Hofrat Professor C. Haussknecht.
Einschliesslich dieser beiden Neufunde beläuft sich somit die Zahl der
in Persien bisher beobachteten Arten der Gattung Dionysia auf 18,
von denen 16 in Persien endemisch sind, also nur 2 Arten die Grenzen
des Landes — und zwar nach Westen Dionysia Aucheri (Duby) Boiss.,
nach Osten Dionysia tapetodes Bge. — überschreiten. Von den sonst
vorhandenen 2 bezw. 3 nicht-persischen Arten steht die nur aus
Kurdistan bekannte Dionysia Sintenisi Stapf der benachbarten
Dionysia Aucheri (Duby) Boiss. sehr nahe, dagegen nimmt die central-
asiatische Dionysia Hissaria Lipsky (aus der Bucharei) eine morpho-
logisch sehr gesonderte Stellung ein. Die dritte ist eine aus dem
östlichen Kaukasus bekannt gewordene, weil blütenlos, unbestimmbare
und als Dionysia überhaupt sehr zweifelhafte Pflanze, auf die wir am
Schluss dieser Zeilen zurückkommen werden.
I. Neue Arten.
Dionysia Haussknechtii Bornm. et Strauss (sp. nov.); typus
in herb. Bornmüller. Fruticulosa, lignose pulvinari-cæspitosa; ramis
tortuosis, brevibus, condensatis, foliis emortuis obsitis sed non colum-
naribus, inferne sæpe denudatis, apice rosulas sæpius elausas geren-
tibus; foliis omnibus æqualibus, minutis (3-4 mm. longis 1-1,5 mm.
latis), oblongis, obtusis, obsolete nervosis, planis, integerrimis, viridibus,
utrimque brevissime glanduloso-pilosis (vel stipitato - glandulosis),
margine pilis longioribus glanduliferis obsitis; floribus apicalibus,
solitariis, sessilibus; calyeis fere ad basin usque partiti laeiniis lineari-
lanceolatis glanduloso-pilosis ; corollæ flavæ tubo tenui (14-16 mm. longo)
ad insertionem antherarum paulo ampliato, glanduloso-puberulo, limbi
laeiniis obovatis; seminibus elliptieis, fuseis vel atratis. — Tab. 2, fig. II.
Persia media occidentalis : in alpibus Luristaniæ, Schuturun-Kuh
in cacumine montis ad rupes superpendentes, ubi mense Julio a. 1903
detexit clarissimus Th. Strauss.
Die zur Beschreibung mir vorliegenden Rasen, von welcher der eine
(reichblühend) 5x 9 der andere 9 X9 cm? misst, gehören der lang-
griffeligen Form an. Der Griffel reicht bis zum Saum der Blumen-
krone, die Antheren sind in der Mitte der Röhre inseriert.
{3) J. BORNMÜLLER. GATTUNG DIONYSIA. 515
Die neue Art gehört, wie aus der Beschreibung ersichtlich ist, somit
zu den Arten mit ganzrandigen, 1-nervigen, am Rande flachen Blättern
und ist von allen hierher gehörigen Arten vorzüglich gekennzeichnet
durch gelbe, aussen drüsigbehaarte Blüten, durch niederen Wuchs,
reiche Drüsenbekleidung (Stieldrüsen) an beiden Blattflächen und
durch die längeren Drüsenhaare am Blattrand.
Dem gegeüber besitzt:
Dionysia curvifiora Bge. : kahle (gelbe) Blüten, drüsenlose, am Rand
weiss bewimperte Blätter, schlank-cylindrische, diehte Polster bildende
Zweige;
Dionysia Kotschyi Bge. : kahle (gelbe) Blumenkronenröhre, schlank-
eylindrische Zweige, am Rand und Blattfläche gleichartig mit Stiel-
drüsen besetzte Blätter;
Dionysia bryoides Boiss. : behaarte (nicht drüsige), violette Blüten,
und Blätter wie Dionysia Kotschyı Bge. ;
Dionysia Bachtiarica Bornm. et Alex. sp. nov. : kahle, violette,
kleine Blüten, am Rand und Oberfläche mit langen, weichen drüsen-
losen Haaren besetzte Blätter.
Dionysia Bachtiarica Bornm. et Alexeenko (sp. nov.); typus
in herb. Bornmüller. Viridis, eæspitosa, vix suffrutescens, radice
tantum lignescente, ramis brevibus, foliorum emortuorum rudimentis
vestitis, rosulam brevifoliam gerentibus; foliis €. 5 mm. longis, oblongo-
linearibus, obtusiuseulis, integerrimis, planis, uninerviis (nervis late-
ralibus obsoletis), eglandulosis; supra pilis perlongis, erispule flaccidis,
ad marginem pilis horizontalibus vestitis, subtus glabris; floribus
versus apicem ramulorum singulis, subsessilibus vel breviter pedun-
eulatis, violaceis, glabris, parvis (12-14 mm. longis), tubo tenui, ealyeis
ad * partiti laciniis oblongo-linearibus 3-4-plo longiore, lobis limbi
obovatis; antheris (formæ longistylæ) infra medium tubum insertis;
stylo non exserto. — Tab. 2, fig. II.
f. autumnalis (vix normalis, ineunte septembri florens) : rami apice
sub anthesi autumnali denuo ramulos flores superantes emittentes;
ramuli tenues, inferne subnudi, pallidi vel brunnei, apice foliis majus-
culis (quam folia vernalia 3-plo fere majoribus, 10-15 mm. longis)),
\æte viridibus, glomerulose congestis terminati.
Persiæ occidentalis : montes Bachtiariei, in umbrosis rupium jugi
Kellar, ubi detexit speciminaque florifera et fructifera d. 3. IX. 1902
collegit elarissimus Alexeenko.
Die mir übersandten Individuen der durch niederen, kurzrasigen
{nicht strauchigen) Wuchs ausgezeichneten Art fielen durch grosse
516. BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (4)
Ungleichheit im Habitus und durch die wechselnde Grösse der Blätter
sehr auf. Die meisten Stämmchen tragen Blüten, nur ein einziges
kleines Polster mit kleinen Blättern, die in Form und Grösse denen
der Dionysia Haussknechtü ähneln, zeigt leere Fruchtkapseln, und dies
dürfte die normal entwickelte Form sein. Die blühenden Individuen,
obwohl am gleichen Tag und am gleichen Standort, nur vielleicht in
tiefem Felsenschatten gewachsen, sind dagegen einem Exemplar ent-
nommen, welches wohl nur ausnahmsweise im Herbst neue Triebe
(fädlich dünn, an der Spitze z. T. mit aussergewöhnlich stark ent-
wickelter Blattvegetation) und zum zweiten mal Blüten entfaltet hat.
Diese Blüten sind zuweilen überragt von neusprossenden Seitenzweigen,
nehmen daher scheinbar keine terminale Stellung ein.’ Die Blätter
solcher Herbsttriebe sind um das Mehrfache (3-4 mal) grösser als an
der normalen Pflanze.
Hinsichtlich ihrer systematischen Stellung ist hervorzuheben, dass
die neue Art des rasigen Wuchses wegen nach Bunge’s Monographie
neben Dionysia aretioides (Lehm.) Duby einzureihen wäre, während
Boissier’s Einteilung sie — der ganzrandigen, 1-nervigen, am Rande
nicht umgerollten Blätter wegen — zu Dionysia curviflora Bge.,
Dionysia bryoides Boiss. und Dionysia Kotschyi Bge. verweist.
Von diesen drei letztgenannten Arten sowie von Dionysia Hauss-
knechtii Bornm. et Strauss ist sie durch die eigentümlich lange,
drüsenlose Haarbekleidung und durch die violetten, kahlen Corollen
sehr leicht zu unterscheiden.
Im Sinne 0. Kuntze's sind die Gattungen Dionysia sowie Androsace,
Aretia, Douglasia einzuziehen und mit Primula zu vereinigen. Es
ist in Bezug auf die hier neu beschriebenen Arten zu bemerken, dass
die gewählten Speziesnamen auch auf diese Gattung übertragbar sind,
d. h. hier noch nicht Verwendung gefunden haben. Sie sind als solche
Primula Haussknechtui und Primula Bachtiarica zu bezeichnen.
II Schlüssel zum Bestimmen der Arten mit
ganzrandigen Blättern.
** folia omnia integerrima Boiss. Fl. or. IV, 21.
+ folia plana flabellatim nervosa (species pulvinatæ columnares).
1 Eine ähnliche üppige Blatientfaltung konnte ich an einem im Herbst blü-
henden Individuum der Dionysia diapensiæfolia Boiss. am class. Standort beo-
bachten : Blätter bedeutend grösser, Blüten (sonst meist einzeln u. sitzend) zu
4-5 auf gemeinschaftlichen Schaft die Blätter überragend! Vergl. Tafel II, f. IV, 6.
(5) J. BORNMÜLLER. GATTUNG DIONYSIA. 517
1. corolla glabra lutea, folia minute glanduloso-punctata ceterum glabra
ovato-spathulata obtusa sæpe brevissima elevatim flabellato-nervosa........
D. tapetodes Bge.
2. corolla hirta lutea, folia hispidulo-velutina spathulata obtusa nervo valido
LEE Et D. Michauxii (Duby)!.
3. corolla hirta violacea, folia pilis densissimis longiusculis erispulis sub-
adpressis albicantia brevissima late spathulata apice obtusissima truncata,
rami tenuiter columnares............... D. janthina Bornm. et Winkl.
percursa subcarinata cerassiuscula....
+ + folia plana uninervia (species pulvinato-columnares vel (D. Bachtiarica et
D. Haussknechtii) cæspitosæ !.
1. corolla violacea.
a. Corolla puberula, folia glandulis minutis subsessilibus obsita, rami bre-
viter.columnaresies an. en AC gl D. bryoides Boiss.
b. corolla glabra, folia glandulosa supra et ad margines patenter longe
pilosa, rami breves glomerulose foliosi....... D. Bachtiarica sp. nov.
2. corolla lutea glabra, rami tenuiter columnares.
a. folia longe stipitaio-glandulosa...... Rd ste Cape D. Kotschyi Bge?.
b. folia eglandulosa ad faciem superiorem et margines albo-ciliata. ........
D. curviflora Bge.
3. corolla lutea glanduloso-puberula, rami breves vix columnares; species
cæspitosa foliis utrinque dense glandulosis margine pilis longioribus glan-
duligeris obsitis (vix ciliatis)............... D. Haussknechtii sp. nov.
+++ folia margine revoluta, corolla lutea (species pulvinatæ).
1. corolla puberula, folia dense hisprdula............. D. rhaptodes Bge.
2. corolla glabra, folia glabra ad petiolos arachnoidea..............:..: É
D. heterochroa a
Adnotationes :
1. Dionysia heterochroa Bornm. sæpius foliis ad marginem revolutis apicem
versus obsoletissime crenulatis est species proxime affinis D. oreodoxe Bornm..,
quæ eodem habitu eximie differt foliis perspicue crenato-dentatis corollis dense
hirtis (nec glabris) etiam siceis luteis (nec virescentibus); cfr. icones utriusque
speciei in Bull. de l'Herb. Boissier, vol. VII (1899), tab. 2.
2. Dionysia diapensiæfolia Boiss., species diversifolia, sæpissime et præsertim
in speciminibus in rupibus apricis crescentibus ME omnibus fere integerrimis
observatur ; folia immixta margine HÉRUUE 1-2-crenata in speeiminibus
! Die fächerförmige Nervatur ist häufig undeutlich, durch das Indument ver-
deckt und nur gegen die Spitze hin bemerkbar. Zur Gruppe «foliis planis uni-
nerviis» gestelll, würde D. Michauxii neben D. Haussknechtii zu stehen
kommen, einer in jeder Beziehung, durch Wuchs und drüsige Behaarung, weit
verschiedenen Art.
3 Sec. Bunge (Bull. Acad. imp. d. sciences, Saint-Petersb. VII, p. 210):
«corolla Intea (?)»; differt a D. bryorde, cui foliis simillima, floribus glabris
longioribus, ramulis elongalis tenuiter columnaribus; specimina florifera non
examinavi.
518. BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SséR.). (6}
umbrosis sunt copiosioria; ceterum est D. diapensiefolia Boiss. species inter
omnes valde notabilis eis supra enumeratis vix affinis, cæspitibus latis, foliis
majusculis obtusis reticulato-venosis dense imbricatis glandulosis odoralissimis
eorollis hirtis luteis maximis insignis. — (fr. tab. II, fig. IV d, e.
III. Neue Standorte.
In meiner ersten Abhandlung über die Gattung Dionysia (Bull. de
l’Herbier Boissier, tom. VII, 66, 1899 : Drei neue Dionysien aus dem
südlichen Persien) habe ich der von Herrn D O. Stapf i. J. 1885 im
südlichen Persien, Provinz Farsistan gemachten Dionysienfunde nur
in einer nachträglichen Notiz kurze Erwähnung thun können. Unlängst
wurde ich nun, einerseits durch das Entgegenkommen der Direktion
des Botanischen Museums der k. k. Universität in Wien, woselbst die
Ausbeute der Stapf'schen Expedition noch unveröffentlicht liegt,
andererseits durch die freundliche Beihilfe Herrn L. Derganc's (Wien)
in die angenehme Lage gebracht, näheres über die Funde zu erfahren,
ja Exemplare oder wenigstens Proben von allen Stapf’schen Arten zu
erhalten. Ich führe dieselben mit gütiger Erlaubnis des Herrn Pro-
fessor von Wettstein hier an. Ferner sei hierbei zweier weiterer Funde
der Herren Th. Strauss und Alexeenko aus dem westlichen und süd-
westlichen Persien gedacht, sowie einer älteren Literaturangabe über
Dionysia tapetodes Bge. aus dem nordöstlichen Persien.
1. Dionysia revoluta Boiss.
Persia austro-occidentalis, prov. Farsistan : inter Schiras et Buschir,
Kotel Doun prope Kaserun, 2200 m. s.m.; 12. V. 1885, leg. D” O. Stapf;
prope Schiras, ad rupes faucium supra Imamsade Säbs Buschom,
29. VI. 1885, leg. D’ O. Stapf. — Cfr. tab. II, fig. 1.
Die Exemplare von Schiraz entstammen dem classischen Standort
Kotschy’s und sind, Ende Juni gesammelt, bereits abgeblüht; jene von
Kaserun wurden Mitte Mai in vollster Blüte angetroffen.
2. Dionysia revoluta Boiss. var. canescens Boiss.
Persia austro-occidentalis : montes Bachtiariei, in umbrosis rupium
jugi Kellar ad vallem Sebse!, 4. IX. 1902, leg. cl. Alexeenko (exsice-
n° 2723).
Die mit kräftigem holzigen Wurzelstock sehr schön eingesammelten
Exemplare stimmen mit dem von Haussknecht am Sawers, Eschker
1 Gelegen in den Gebirgen südwestlich von Ispahan, etwa auf halbem Wege
zum Kuh Daëna.
(7) J. BORNMÜLLER. GATTUNG DIONYSIA. 519
und Kuh Elburs? des gleichen Gebietes vorzüglich überein. Die
Exemplare, Anfang Dezember gesammelt, tragen einige im Herbst zur
Entfaltung gelangte stark abgetrocknete Blüten.
3. Dionysia aretioides (Lehm.) Boiss. var. adenophora Bornm.
(Bull. de !’ Herb. Boiss., 2. ser.. tom III, 1903, p. 593, tab. VI, fig. 5).
Diese in den Gebirgen westlich von Sultanabad West-Persiens an-
seheinend ziemlich verbreitete Species wurde an dem bereits (]. e., p.593)
„bekannt gegebenen Standort Kuh-Sefid-Chane von Herrn Th. Strauss
im Juni d. J. 1903 wiederum aufgesucht und mir in einem in voller
Blüte stehenden Prachtexemplar zugesandt. An diesem üppig ent-
wickelten Individuum sind die Blüten, meist zu zweien auf gemein-
samen kurzem Schaft stehend, verhältnismässig lang gestielt : Schaft-
länge ec. 4 mm., Blütenstielchen 3-4 mm., Bracteen (auch bei den
Einzelblüten je 2) 5 mm. lang. Die an der Spitze etwas hyalinen Kelch-
zipfel sind fast stets abgerundet oder nur schwach gezähnelt. Derart
ausgesprochen 3-spitzige, schmale Kelchzipfel, wie auf Tab. VI (. e.)
der Abbildung (mit etwa um '/s-'/« zu gross gezeichneten Kelchen!)
gehören somit anscheinend nicht zur normalen Form, sind bald mehr
bald minder ausgeprägt, selbst an ein und demselben Individuum, und
es darf die Form der Kelchzipfel somit nicht als diagnostisches
Merkmal Verwendung finden.
Bemerkung zu Dionysia Sintenisii Stapf.
In Bull. de ! Herb. Boiss., 1899, p. 68 habe ich darauf aufmerksam
gemacht, dass sich D. Sintenisii Stapf von der nah verwandten
D. Aucheri (Duby) Boiss. leicht durch die geringere Zahl der Blatt-
zähne (drei, also gegen die Spitze hin seitlich je einer) und dureh die
andere meist fächerförmige Nervatur leicht unterscheidet. Es treten nun
vereinzelt auch 5-zähnige Blätter, naturgemäss mit pinnater Nervatur,
auf und ein solches Einzelblatt ist im Pull. de I’ Herb. Boiss. auf
tab. VI, fig. 3 (Jahrg. 1903) wiedergegeben. Es ist dies in den
textlichen Erläuterungen nicht ausdrücklich hervorgehoben.
4. Dionysia diapensiæfolia Boiss.
Persia austro-occidentalis, prov. Farsistan : in montibus inter
Kaserun et Schiras, Däscht-ärdschen, in rupibus superpendentibus
montis Kuh Bungi, supra Abdui; 17. V. 1885, leg. D’ O. Stapf.
Ein schönes Exemplar dieser stattlichen, diehte Polster bildenden
Pilanze erhielt ich aus dem Wiener Bot. Museum ohne Species-
bezeichnung, doch ist an der Richtigkeit meiner Bestimmung nicht zu
? Südwestlich vom Kuh-Daëna gelegene Parallelgebirge.
5320 - BULLEUN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (8)
zweifeln, da Stapf’s Pflanze genau mit den Kotschy’schen Original-
Exsiccaten (n° 236, Herb. Haussknecht!) übereinstimmt, welche fast
ausschliesslich ganzrandige Blätter tragen. Boissier sowohl in Diagn. I,
7, p. 65 (1846) als auch Dinge in seiner monographischen Arbeit
«die Arten der Gattung Dionysia» (1871) beschrieben ebendieselbe
Kotschy’sche Pflanze mit den Worten «foliis integris» bezw. «foliis
omnibus integerrimis» und erst in der «flora Orientalis» (1879)
schaltet Boissier die exaktere Angabe «vel obtuse utrimque 1-2 crenatis»
ein. Die Art ist, wie oben (Seite 517) bereits erwähnt, je nach Standort
(an sonnigen Felsen dicht-polsterförmig, im tiefen Schatten locker und
mehr in die Breite gehend, rasig) eine vielgestaltige Pflanze, deren
Blätter bald ganzrandig bald gezähnt, und deren Blüten bald einzeln
und sitzend sind, bald zu 2-3-5(!) auf einem gemeinschaftlichen Schaft
sich ziemlich deutlich aus den Blättern emporheben, wie dies meine
im September 1902 gesammelten, also unnormaler Weise im Herbst
blühend angetroftenen Individuen vom elassischen Standort zeigen.
Uebrigens hat auch Sfapf nach brieflicher Mitteilung seine Pflanze
ebenfalls als Dionysia diapensiæfolia Boiss. angesprochen, hatte den
Namen aber den in Wien liegenden Exemplaren nicht beigeschrieben.
Die (nach Boissier) nächst verwandte Dionysia drabæfolia Bge., die
einzige mir noch unbekannte Art der Gattung, ist nach Bunge durch
kahle Corollen, und durch in 2 Formen auftretende, grössere, spitzliche
(nicht abgerundet-stumpfe) Blätter ausgezeichnet (« aliis linearı-
spathulatis integris aliis obovati-oblongis utrinque acute 1-2 dentatis
acutiusculis »).
5. Dionysia Michauxii (Duby) Boiss.
Persia austro-occidentalis, prov. Farsistan : Schiras, in rupibus
summi cacuminis montis Kuh Bamu; 9. VI. 1885, leg. elariss. Stapf.
Die Pflanze wurde, nach einer im Herbar Boissier befindlichen
brieflichen Mitteilung des Herrn D’ ©. Stapf mit dem in Paris im
Herbar Michaux befindlichen Original (gesammelt i. J. 1784) ver-
glichen und für identisch gefunden. Im Habitus und in der Blatt-
nervatur nimmt diese Art eine Mittelstellung zu den Arten der
Gruppe «foliis planis uninervis» ein, worauf bereits oben (Seite 517)
aufmerksam gemacht ist; sie bildet äusserst kompakte Polster.
6. Dionysia tapetodes Bge. — Cfr. tab. II, fig. 1.
Persia boreali-orientalis, prov. Khorassan : «prope Bézd, solo con-
glom. in consortio Campanulæ incanescentis, Parietariæ, Cheilanthis
Szovitsii etc.» Aitchison, Transact. of the Linn. Soc. Lond., ser. 2,
Botany vol. III. (1887) p. 24 et S6. — 16. VI. 1885, leg. Artchrson.
(9) J. BORNMÜLLER. GATTUNG DIONYSIA. >21
7. Dionysia bryoides Boiss.
Persia austro-occidentalis, prov. Farsistan : inter Schiras et Kaserun
prope Dæscht-ärdschen, in cacumine montis Kuh Made (29. V. 1885);
in fissuris rupium montis Kuh Bungi (25-26. V. 1885); in rupibus
superpendentibus lateris meridionalis montis Kuh Bungi prope Abdui
(17. V. 1885); Tang-i-Dschis et Sar-tschar-barfi (26. V. 1885);
leg. D’ ©. Stapf. — Cfr. tab. II, fig. IT.
Die Exemplare, alle in der ersten Hälfte des Mai gesammelt, wurden
sämmltich in voller Blüte stehend angetroffen (Blütenfarbe schön
violett); laxe Formen, vermutlich von schattigeren Plätzen, mit ver-
längerten dünneren Zweigen, ähneln naturgemäss der D. Kot-
schyt Boiss., welche indessen (nach Bunge) gelbe, kahle Blüten besitzt.
Zum Schluss sei noch der « Dionysia spec. indet.» Boiss. in herb.
Acad. St. Petersb. aus dem östlichen Kaukasus gedacht, welche
Ruprecht bereits i. J. 1861 bei Antschabala (Ancabala) gesammelt,
aber leider ohne Blüten angetroffen hatte (vergl. Kusnezow, fl. Caue.
erit. IV, fase. 2). Falls diese zuerst von Boissier als Dionysia ange-
sprochene Pflanze sich thatsächlich als eine dieser Gattung angehörende
Art herausstellt, so ist sie zweifelsohne als eine neue, von den bisher
bekannten (20) Arten weit verschiedene Species anzusehen. Der erste
Anblick der mir durch Herrn D° Litwinow’s Liebenswürdigkeit
zugegangenen Probe erweckte in mir den Eindruck, als wären die
mit glänzend braunen, kahlen, nadelartigen, angedrückten Blättern
besetzten Zweigstücke Fragment gewisser Polytrichum-arten, erin-
nerten wohl auch an Alsine, Saxifraga (8. bryoides) oder an
Andromeda hypnoides. Die schmalen Blätter mit breitlicher Basis sind
von einem sehr starken Mittelnerv durchfurcht, der in einen spitzen
Mukro ausläuft. Der Rand der Blätter ist mit einzelstehenden steifen
Wimperhaaren besetzt. Obwohl ich der Ansicht Boissier’s beipflichten
möchte, so befremdet doch die ausserordentliche Brechlichkeit und
Sprödigkeit der Zweige und der daher leicht abfallenden Blätter,
welche allen andern Dionysien gerade nicht eigen ist. Freilich die Art
der Belaubung (Bältter meist ganz ungleichmässig dicht, oft geknäuelt
stehend) stellt es als nicht unwahrscheinlich hin, dass sich die
rätselhafte Pflanze dereinst, wenn Blüte oder auch nur Frucht auf
gefunden werden wird, doch als eine den Arten der Gattung
Dionysia einzureihende Art entpuppen wird.
Weimar, Februar 1904.
SUPPLEMENTA
ENUMERATIONIS GRAMINUM
JAPONLE, FORMOSÆ, COREÆ
AUCTORE
E. HACKEL
Seit dem Erscheinen meiner Verzeichnisse der Gräser Japans und
der Insel Formosa (Bull. Herb. Boissier, vol. VII [1899]) sowie der
Gräser von Korea (Bull. Herb. Boiss., II”° ser., 1903) habe ich sowohl
von Rev. Pere Urbain Faurie in Aomori, als auch von Professor J. Mat-
sumura in Tokyo neue Sammlungen von Gräsern erhalten, welche
wiederum neue Arten und Varietäten überhaupt, sowie für jene
Länder neue enthalten und überdies eine grosse Zahl neuer Standorte
von aus jenen Gegenden schon bekannten Arten bezeugen. Von den
letzteren werde ich hier nur die aus Formosa und aus Korea voll-
ständig aufzählen, weil aus diesen Ländern überhaupt erst wenig
Standorte von Gräsern bekannt sind: hingegen werde ich von denen
aus Japan nur eine kleine Auswahl von Standorten anführen, dureh
welche die Kenntnis der Verbreitung seltener Arten, namentlich
soleher, welche in der früheren Aufzählung als neu beschrieben
wurden, erweitert wird.
Die mit * bezeichneten Arten und Varietäten sind für die Flora
der betreffenden Länder neu. |
I. Japanische Inseln.
Dimeria ornithopoda Trin. var. subrobusta Hack. in DC. Monogr.
Phanerog. VI., 82 Prope Sado, Faurie 1729.
Miscanthus Matsumuræ Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 640.
Nippon : in monte Katia ad 1200 m. Faurie 5301.
(2) E. HACKEL. ENUMERATIONIS GRAMINUM JAPONLE, ETC. 323
Ischæmum eriostachyum Hack. in DC. Monogr. Phanerog. VI, p. 218.
Niigala, Faurie 1721. Diese Art, von der ich schon in der citirten
Monographie einen Standort (Nagasaki) aus Japan angeführt hatte, ist ın
meiner Aufzählung aus Versehen weggeblieben.
Zoysia macrostachya Franch. et Sav. Enum II, 608. Yakushima in arenosis
maritimis, Faurie 4479.
Panicum violascens Kunth Enum. I, 84. Niigata, Faurie 1756.
*Phalaris arundinacea £ picta Linn. Spec. pl. ed I, 55. Shikoku in
arenosis maritimis, Faurie 4465.
*Garnotia japonica Hack. in Oesterr. bot. Zeitschr. 1902, p. 55. Prope
Bakkan in ins. Kuisha, Faurie 4483.
Phleum alpinum L. Kurilen, ex coll. Matsumura.
*Agrostis Scouleri Trin. in Mem. Ac. St. Petersb. ser. 6, t. 6, p. 83 (1841).
Prope Ose, prov. Iwasiro, ex coll. Malsumura.
Calamagrostis Onoei Franch. ei Sav. Enum. Il, 598. Saraihi, Faurie 1774 ;
in m. Yizogatake, Faurie 5302, 5305.
Calamagrostis longiseta Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 650. In
monte Ontake, prov. Sinano, ex coll. Matsumura.
Calamagrostis arundinacea var. nipponica Hack. |. c., p. 652. In monte
Komagatake prov. Yetsigo, ex. coll. Malsumura.
Calamagrostis Fauriei Hack. 1. c., p. 653. In monte Jidesan, prov. Iwas-
hiro, Faurie 1743 et ex coll. Matsumura.
*Trisetum flavescens Beauv. var. purpurascens Arcang. Comp. Fl. It. ed I,
p. 779; Avena purpurascens DC. Cat. Hort. Monsp., 82. Kurilen, ex
coll. Malsumura.
Trisetum flavescens var. macranthum Hack. 1. c., p. 703; Shikoku prope
Tokushima, Faurie 449%.
Molinia japonica Hack. |. c., p. 704; Riishiri, Faurie 2665.
Melica Onoei Franch. et Sav. Enum. II, 603 = Melica Matsumuræ Hack.
l. e., p. 706. In monte Toriye Tohoge et propo Semba in in prov.
Sinano, ex coll. Matsumura. Die Unterschiede, welche ich zwischen
M. Matsumur@ und M. Onoei zu finden geglaubt hatte, waren in dem
ungleichen Entwicklungsstadium der zur Beschreibung benützten Exem-
plare begründet. Mr. Franchet schrieb mir (31. XI. 1899), dass seine
typischen Exemplare nahezu fruchtreif waren und daher ganz aufrechie
Rispenzweige und Aelhrchen zeigten, dass er aber seither auch blühende
Exemplare gesehen habe, auf welche die Beschreibung meiner M. Mat-
sumur@ passe, so dass an deren fdentität mit M. Onoei nicht zu
zweifeln sei.
Brylkinia caudata F. Schmidt in Mem. Ac. St. Petersb. ser. 7, 42, p. 199.
Shikoku in m. Tsurugi, Faurie 4493 ; Hakodate, Faurie 1738.
524° BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M° SER.). (3)
*Poa tuberifera Faurie ap. Hack. in Oest. botan. Zeitschr. 1902, p. 451.
In humidis secus rivulos silvarum pr. Tsurugi (ins. Shikoku: Faurie 4494).
*Poa kurilensis Hack. nov. spec.
Perennis, rhizomate repente. Culmi solitarii, erecti, robusti, cire.
25 cm. alti, teretes, glaberrimi, plurinodes, nodis in basi culmi aggre-
gatis, summo in Y/s inferiore culmi sito, nudo, reliquis vaginis tectis.
Folia circiter 6 in basi culmi aggregata, 2 superiores ab illis remota,
omnia vegeta, rigida, glauca, glaberrima. Vaginæ teretes, arctæ, inferne
integræ, superne (saltem culmeæ) fisse; tigulæ breves v. brevissimæ
(inferiores 0,5-4 mm., summa ad 2 mm. longa), truncatæ, erosulæ,
ciliolatæ. Laminæ e bası æquilata late lineares, acutæ, planæ, inferiores
ad 25 cm. longæ (culmum æquantes), summa cire. 10 cm. longa, vaginam
suam subæquans, 5-8 mm. lalæ, patentes, rigidæ, eliain marginibus
læves, crassinerves, nervis valde approximatis subtus prominulis. Pani-
cula ovalo-oblonga, strieta, densa, æqualis, cire. 11 cm. 1g., 3 em. It.,
rhachi tereli, crassiuscula, rigida, lævi, ramis patulis plerumque ternis,
tenui-filiformibus teretibus v. obtusangulis lævibus, primario inferiore
panicula subtriplo breviore in !/3 inferiore nudo, secundariis basi breviter
nudis, tertianos 4-3-spiculatos ferentibus, spiculis secus ramos æqualiter
dispositis imbricatis breviter v. (subterminales) brevissime pedicellatis.
Spicule ovale, 3-A-flores, ad 8 mm. Ig., viridule, colore violaceo
levissime variegatæ. Glumæ steriles parum inæquales, fertiles superpositas
fere ad apicem usque tegentes, lanceolatæ, acutæ : I. 5 mm. Ig., 3-nervis,
IT, sub-5-nervis, nervis 2 lateralibus valde prominentibus, carina scabe-
rula. Glumæ fertiles late lanceolato-oblongæ, obtusiusculæ, tota super-
ficie minute setuloso-scabræ,. nervis parum prominulis, in carina ad
1/3 usque, prope margines ad !/4 usque appresse pilosulæ, ipso margine
a basi ad medium ciliatæ, callo pilis rectis haud cohærentibus (cire. A mm.
longis) barbatæ. Palea glumam æquans vel subæquans, oblonga, obtusa,
bidentula, carinis minute ciliolatis. Antheræ 2,5 mm. longæ.
Kurile, ex coll. Matsumuræ.
Wegen den auffallend langen Hüllspelzen ist diese Art in die Verwandt-
schaft der P. macrocalye Trautv. (von der Schantar-Insel) zu stellen.
Diese ist jedoch eine Art von höherem Wuchs, dabei aber viel kürzeren
(etwa 5 em. langen, 4 mm. breiten) Blättern, welche am Rande und auf
der Oberseite rauh und an der Spitze kapuzenförmig zusammengezogen
sind. Das oberste Blatt ist dabei mehrmals kürzer als seine Scheide. Die
Ligula ist eiförmig, bis 4 mm. lang; die Rispenäste sind raub, stehen
meist zu 5, die Aehrchen zerstreut. Wie die spärlichen Wollhaare des
Gallus beschaffen sind, ist in der Beschreibung der P. macrocalyx nicht
näher angegeben, auch ist darin nichts über die Rauhigkeit oder Glätte
der Oberfläche der Spelzen gesagt. P. kurilensis ist insbesondere auf-
(4) E. HACKEL. ENUMERATIONIS GRAMINUM JAPONIÆ, ETC. 925
fallend durch die bei niedrigem aber sehr robusten Wuchs des Halmes
sehr langen und breilen Blätter, wie sie sonst nur bei antarctischen
Arien vorzukommen pflegen, die an allen Teilen ganz glatt sind. Glatt
sind auch die Zweige der dichten Bispe, rauh hingegen die Oberfläche
der Deckspelzen. Die Aehrchen sind ziemlich gross.
Glyceria fluitans var. leptorhiza Maxim. Prim. Fl. Amur. 320; prope
Mororem, Faurie 1745.
Glyceria acutiflora Torr. Fl. amer. 10%; prope Tottori, Faurie 2676.
Asprella sibirica Trautv. in Act. hort. Petropol. V, 132 var. nov. longe-
aristata Hack. Ambigit inter A. sibiricam et A. Hystricem; ab
A. sibirica typica recedit glumis fertilibus in arıstam ea duplo lon-
giorem abeunte, foliis lanceolato-linearibus, spiculis sæpius geminis ; ab
A. Hystrice difiert præsertim rhachi pubescente, glumis fertilibus
superne (præserlim versus margines) aculeolatis atque setulosis.
Arundinaria Matsumuræ Hack in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 716. Shikoku
in fossis et inter ruinas castelli Tokushima, Faurie 4437; Kiushiu in
sepibus pr. Hitovoshi, Faurie 4440.
Phyllostachys Fauriei Hack. I. c. 718. Nippon, eirea Kofu, Faurie 5036;
in monte Sjukagatake prov. Yamato I. Shirai. Nomen japonicum : Hatsik.
Sasa albo-marginata forma minor Makino in Bot. Magaz. Tokyo, XV,
p- 8 (ed sep.). In monte Tsukba, ex coll. Matsumura.
Il. Liu-Kiu Inseln und Bonin.
*Panicum paludosum Roxb. Fl. Ind. I, 307. Liu-kiu insula Oshima in
7 paludosis. Faurie 4481.
V *Panicum tristachyum Hack. nov. spec. e subgen. Digitaria.
Perenne. Culmi cæspitosi, erecti, compressi, glaberrimi, cire. 15 cm.
alli, subsimplices, multinodes, nodis omnibus in !/s inferiore eulmi
conferlis parum conspicuis vaginis teclis. Folia 6-8 in basi culmi aggre-
gata distiche patentia, auctis 2-3 superioribus remotiusculis, glaberrima.
Vaginæ laxæ, compressæ, internodia superantes; ligulæ membranaceæ,
rotundatæ, circ. { mm. longæ. Laminæ e basi rotundata lanceolato-
lineares, tenuiter acuminatæ, planæ, 3-4 cm. Ig., 3,5 mm. It., rigidæ,
patentes, glaucescentes, tenuinerves. Spicæ in apice culmi 3, sibi
approximatæ, rhachi communi cire. 5 mm. longæ insidentes, sessiles,
erectæ, fere sibi applicitæ, cire. 4 cm. le., strictæ, rhachi lineari spiculis
duplo latiore (1,5 mm. lata) glaberrima, dorso plana, ventre crista
longitudinali elevata instructa, ad cujus latera juga transversa alterna
exsurgunt alveolosque ad spiculas recipiendas definiunt. Spiculæ distichæ,
in jugis transversis sitæ pedicellulo minuto fultæ, rhachi appressæ, in
ejus alveolis fere immersæ, horum limitem superiorem paullo superantes
326 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m? SÉR.). (5)
basinque spiculæ superpositæ obtegenles, oblongo-lineares, 3-3,5 mn. Ig.,
planiuscule, pallide brunneo-virides. Gluma I. obsoleta, calliformis ;
II. pusilla (0,6 mm. lg.) ovata. A-nervis, longe ciliata; III. spieulam
subæquans, oblonga, obtusissima, costis 5 prominentibus notala, in
1/2 superiore tenuiter ciliata; IV. lanceolato-oblonga, obtusa, Illfam con-
spicue superans, coriaceo-charlacea, glaberrima, flavo-viridula, tenuiter
3-nervis. Palea glumam æquans, ei simillima. Antheræ 3, 1,5 mm. Ig.
Stigmata ex apice spiculæ exserta.
In insula Bonin. Ex collectione Matsumuræ.
Sehr nahe verwandt mit P. s{enotaphroides Nees in Steud. Syn. I, 44,
bei welchem gleichfalls die Aehrchen in den ausgehöhlten Seiten der
Rhachis grösstenteils eingesenkt sind. Aber bei dieser Art sind die Längs-
verhältnisse der Spelzen andere : die II. Spelze ist nur wenig kürzer als
das halbe Aehrchen, dabei lanzettlich, spitz, fein flaumig, aber nicht
gewimpert; die III. ist so lang als das Aehrchen, ebenfalls lanzettlich
und spitz, zwischen den Nerven und gegen die Ränder äusserst fein
flaumig; auch die IV. Spelze, welche die Ill. nicht überragt, ist spitz.
Bei P. tristachyum sind alle diese Spelzen, besonders die Ill. sehr
stumpf; die II. und III. sind gewimpert. Die Blätter unserer Art sind
ganz kahl, jene von P. sfenotaphroides hingegen mit einem sehr feinen.
nur bei Vergrösserung wahrnehmbaren Flaume dicht bedeckt. Es ist
möglich, dass später noch Zwischenglieder zwischen diesen beiden
Arten gefunden werden, so dass diese neue Art der älteren untergeordnet
werden muss. P. stenofaphroides ist bisher nur von den Paumotu-fnseln
Chain-Island, Wilsons-Island und Bow-Island bekannt und stand bisher
in der Untergaltung Digitaria ziemlich isolirt.
Il. Formosa.
Coix Lacryma Jobi i. Spec. ed I, 972. Prope Taipeh, Faurie 725.
Imperata arundinacea var. Koenigii Benth. Fl. Hongk., p. 419. In arenosis
pr. Tamsui, Faurie 709; in monte Taitum, Faurie 709.
* Miscanthus sinensis Anders.; Hack. in DC. Monogr. Phaner. 6, p. 105.
In collibus pr. Tamsui, Faurie 703.
“Var. (nova) formosanus Hack. differt a iypo vaginis inferioribus
tuberculato-hirsulis, racemis laxifloris gracilibus, spiculis 3,5 mm. longis,
villos involucrantes fulvescenles æquantibus v. subsuperantibus. Prope
Polisja; ex coll. Matsumuræ. Fere species distinela dicenda.
Miscanthus japonicus Anders; Hack. I. c., p. 107. In litore pr. Kelung.
2-3 m. allus, Faurie 704.
Saccharum spontaneum !,. Mant. II, 483. In litore pr. Tamsui, Faurie 748.
(6) W. HACKEL. ENUMERATIONIS GRAMINUM JAPONLE, ETC. 327
*Pollinia imberbis Nees var. Willdenowiana Hack. I. e. 177: in silvis
prope Tamsui, Faurie 706.
*Pollinia monantha Nees: Hack. 1. e., p. 174.
Var. nova formosana Hack. differt a typo spiculis paullo majoribus,
gluma II. aristata, arista glume IV® quam ipsa gluma 3-4-plo longiore.
Insula Kutu-su, ex coll. Matsumura.
*Isch&emum Sieboldii Miqu. var. nova. formosanum Hack. Differt a typo
culmo repente, spicularum gluma I. late oblonga, late alata. In litore
Bivoriisu, Faurie 721.
*Ischæmum aristatum L. var. gibbum Hack. in DC. Monogr. Phan. VI.
p. 20% ; I. gibbum Trin. Mem. Ac. Petersb. ser. 6, vol. 2, p. 295. In
arenosis prope Okaseki, Faurie 710.
*Ischemum timorense Kunth ; Hack. 1. c. 229. In agris pr. Hokuto,
Faurie 712.
Ischæmum ciliare Retz: Hack. I. c. 225. In litore Biyoritsu ; in monte
Taitum, Faurie 719, 853.
Apluda mutica I. Spec. ed. 1,82. In herbidis humidis prope Maruyama,
Faurie 728.
Pogonatherum saccharoideum Beauv. 3 monandrum Hack. |. c., p. 19.
In lateribus terrarum (loco spec. non indicato), Faurie 713.
Rottbosllia exaltata L. fil. var. appendiculata Hack. 1. c., p. 295. Prope
Pachina ; ex coll. Maisumura.
*Arthraxon ciliare Beauv. subspec. nudus Hack. I. e., p. 356. Batra-
therum nudum Nees. In herbidis pr. Tamsui, Faurie 705.
*Andropogon Ischæmum L.; Hack. 1. c., p. 474. In litore pr. Tamsui,
Faurie 707.
Andropogon intermedius R. Brown; Hack. 1. e., 485; A. Vachellit Nees
in Hook. et Arn. Beechey’s Voy., p. 243; Henry, List of pl. f. Form.
In herbidis pr. Tamsui, Faurie 717.
*Andropogon serratus Thunb. 3 nitidus Hack. 1. e., p. 521. In herbidis
pr. Tamsui, Faurie 747.
Andropogon aciculatus Retz; Hack. 1. c., 562. In herbidis pr. Pacheran,
Faurie 714.
Andropogon Nardus var. Geeringii Hack. 1. c., 607. In herbidis pr.
Pacheran, Faurie 711.
Zoysia pungens Willd. in Ges. Nat. Fr. N. Schr. II, 441. In insula
Kutu-su, ex coll. Matsumura.
*Arundinella hispida Hack. (nom. nov.); Andropogon hispidus Willd.
Spec. IV, 908 (1805); Ischemum hispidum H. B. K. Nov. gen. I, 194
(1815); Arundinella brasiliensis Raddi, Agrost. bras., 37, t. I, fig. 3 (1823):
A. nepalensis Trin. Gram. panic., p. 62 (1826); Acratherum milia-
ceum Link. Hort. berol. I, 230 (1827), forma humilior, culmo cire.
328 BULLETIN DE L’BERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (7)
20 cm. alto, panicula cire. 7 em. longa. In margine rivorum, loco
speciali non indicato, Faurie 756.
Arundinella setosa Trin. Gram. panic., 63 (1826). In monte Taitum.
Faurie 751.
Paspalum scrobiculatum L. Mont I, p. 29. In humidis prope Taipeh,
Faurie 732.
*Paspalum distichum L. Amen. ac. V, 391. In arenosis pr. Kelung,
Faurie 740.
*Eriochloa annulata Kunth, Revis. Gram. I, 30. In ins. Kutu-su, ex coll.
Matsumura.
Isachne australis R. Brown, Prodr., 196. Ubique in pratis humidis,
Faurie 742.
*Isachne monticola Büse Pl. Jungh. I, 379 (ex descr.). In silvis humidis
montis Taitum, Faurie 735. Non prorsus certus sum de hac specie.
*Panicum sanguinale L. var. timorense Hack. P. timorense Kunth
Enum. 1, 83: Digitaria propinqua Gaudich. in Freye. It., 410. Ubique
secus vias prope Taipeh, Faurie 745.
*Panicum parvulum Trin. in Mem. Acad. St. Petersb. ser. 6, Ill, 205. In
herbidis prope Kushaku, Faurie 744.
*Panicum indicum L. Mont. Il, 184. Ubique in herbidis humidis, Faurie 748.
Panicum paludosum Roxb. Fl. Ind. I, 307. Inter rudera pr. Taipeh,
Faurie 731.
Panicum neurodes Schult. Mant. Il, 228. P. plicatum Lam.? Henry, List.
In montibus prope Kushaka, Faurie 737.
Panicum patens L. Spec. ed. 4, p. 58 (P. radicans Retz). In herbidis pr.
Kushaka, Faurie 736; in silvis pr. Hokuto, Faurie 738.
Ichnanthus pallens Munro in Benth. Fl. Hongk., 414. In silvis prope
Kushaka, Faurie 715.
Oplismenus compositus Beauv. Agrost., 54. In silvis pr. Hokuto,
Faurie 734.
*Setaria pachystachys Franch. et Sav. Enum. II, 594. In litore pr. Tamsui,
Faurie 730.
Spinifex squarrosus L. Mant. II, 300. In arenosis maritimis pr. Tamsui,
Faurie 704.
Leersia hexandra Sw. Prodr., 21. In herbidis humidis pr. Taipeh, Faurie 727.
* Alopecurus geniculatus L. Spec. ed. 1, p. 60. Prope Maruyamo, Faurie 852.
*Polypogon Higegaweri Steud. Syn. I, 422. In litore pr. Tamsui,
Faurie 729.
Sporobolus elongatus R. Br. Prodr. I, 170. Secus vias, Maruyama,
Faurie 733.
* Agrostis canina L. var. nova formosana Hack. Diflert a typo palea
1/4 glume fertilis æquante. Arista (ut in var. pudica Dell.) medio dorso
glumæ fertilis inserta. Prope Taitum, Faurie 724.
(8) E. HACKEL. ENUMERATIONIS GRAMINUM JAPONLE, ETC. 529.
* Calamagrostis Epigeios var. densiflora Ledeb. Fl. alt. I, 87. in monte
Taitum, Faurie 752.
Cynodon Dactylon Pers. Syn. I, 85. In herbidis pr. Taipeh, Faurie 746.
Eleusine indica Gærtn. Fruct. I, 8. Secus vias pr. Tamsui, Faurie 757.
* Leptochloz chinensis Nees in Syll. Ratisb. I, 4; ibidem, Faurie 758.
Arundo formosana Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 72%; in rupibus
. monbum pr. Kushaku, Faurie 755.
Eragrostis atrovirens Trin. in Steud. Nomencel., p. 562. In herbidis prope
Tamsui, Faurie 772; secus vias pr. Taipeh, Faurie 773.
*Eragrostis bulbillifera Steud. Syn. I, 267 (efr. Hack. in Bull. Herb.
Boiss. 1899, p. 705). Prope Pachiran, Faurie 851; prope Kelung, ex
coll. Matsumura.
In meiner oben eitirten emendirten Beschreibung hatte ich bemerkt,
dass die von Steudel erwähnten «bulbilli minimi ad radicem » etwas
Anomales sein dürften. Durch die Untersuchung der aus Formosa vor-
liegenden Exemplare bin ich jedoch auf den Gedanken gekommen, dass
Steudel damit die am Wurzelstock bisweilen auftretenden kurzen.
schuppigen Knospen der Innovations-Sprosse gemeint hat.
*Eragrostis geniculata Nees et Meyen in Nov. act. Nat. Cur. XVII,
suppl. I, p. 203; Benth. Fl. Hongk., 435. In litore pr. Tamsui,
Faurie 741.
*Eragrostis japonica Trin. Mem. Acad. St. Petersb., ser. VI, 4, 405. In
herbidis pr. Okaseki, Faurie 739.
*Poa palustris L. var. strictula Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 710.
P. strictula Steud. Syn. I, 426. In silvis pr. Kelung, Faurie 753: prope
Bivoritsu, Faurie 75%; prope Kushaku, Faurie 760.
*Brachypodium japonicum Miqu. Prol. 17%. In monte Taitum, Faurie 750.
*Phyllostachys bambusoides Sieb. et Zuce. in Abh. Acad. Münch. III, 745.
In montibus prope Kelung, Faurie 765.
Bambusa stenostachya Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 725. Circa
pagos el secus aquas pr. Taipeh, I0 m. et ultra alta, Faurie 769, 770.
Bambusa Fauriei Hack. nov. spec.
Culmus 8-10 m. altus, diam. superne 2 cm., teres, fistulosus, glaber-
rimus, inermis, fasciculato-ramosus, ramis Aut floriferis foliiferisve
tanlum, aut mixtis, valde elongatis, inermibus, ramulosis, ramulis flori-
feris plerumque 10-15 em. longis 4-6-foliatis. Vaginæ ad basin ramu-
lorum squamiformes, coriaceæ, flavescentes, superiores laminiferæ sese
arcte involventes, internodia longe superantes, teretes, glaberrimæ, ore
haud aurieulato tenuiter fimbriatis fimbriis (cire. 5 mm. longis) mox deci-
duis. Ligula et externa et interna brevissima, marginiformis, glabra.
Laminæ e basi rofundato-cuneala in petiolum brevissimum glabrum con-
tracta lanceolato-lineares, in acumen subpungens attenuatæ, 10-15 em. 1g.,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 190%. 39
530
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (9)
ad 1,5 cm. It., supra glaberrimæ, subtus appresse puberulæ, margine
scaberrimæ, glauco-virides, tenuinerves, nervis primariis utrinque 6-7,
secundariis inter primarios 7-9nis, nullis transversis. Panicula (quæ
adest) magna, e latere culmi erumpens, fere 1 m. longa, a basi ramosa,
laxissima, ramis ramulosis, ramulis eirc. 20 cm. longis gracilibus
teretibus, fasciculos spieularum 6-10 a se invicem internodiis quam ipsi
plus duplo longioribus sejunctos gignentibus, fascieuli modo e spiculis
paucis (2-3), modo e multis facti, quarum plures parvæ, steriles,
3-7 perfectæ, fertiles. Spiculæ ferliles lineari-lanceolatæ, 4-7-flores,
15-25 mm. longæ, teretes, sublaxifloræ, glumis fertilibus ejusdem lateris
ad 1/4 v. !/3 usque sese tegentibus, glabræ, viridulæ, rhachillæ extrinsecus
haud conspicuæ inlernodiis crassiusculis, subelavatis, glaberrimis, quam
glumæ fertiles 2-3-plo brevioribus. Glumæ steriles circiter 6, ab infima
1,5 mm. longa ad summam 5 mm. longam sensim accrescentes, infimæ
sæpe gemmiparæ (1. e. spiculas steriles minutas in axilla foventes), 2 supe-
riores semper, reliquæ sepius vacuæ, ovatæ, acutiuscule ; glumæ fertiles
ovalo-lanceolatæ, 8-10 mm. longæ, obtusiusculæ, mucronulatæ, involutæ,
glaberrimæ, nervis 15-19 extus parum prominulis percursæ, pallide
flavo-viridulæ, intus punctis obscure viridibus notatæ. Palea glumam
æquans, late lanceolata, acutiuscula, integra, carinis ciliolata. Lodiculæ
ovario breviores, ovali-oblongæ, fimbriatæ. Stamina ..... Ovarium
obovato-oblongum, apice incrassatum, inferne subhirsutum, apice pube-
rulum; styli 3, a bası sejuncti, brevissimi ; stigmata cire. 3 mm. longa
late plumosa.
Taipeh, circa pagos frequens, Faurie 767; prope Kelung, Faurie 762.
Nahe verwandt mit B. flecuosa Munro, die jedoch schon durch die
dornigen Halme und Aeste, die weit kleineren (höchstens 7 cm. langen)
unterseits kahlen Blätter 'verschieden ist. Hiezu kommt, dass bei
B. flexuosa die Aehrchen zusammengedrückt sind, mit von aussen sicht-
barer, fiaumiger Rhachilla, und dass die Deckspelzen spitz sind. Bei
B. Fauriei sind sie stumpflich, die Aehrchen drehrund, ihre Rhachilla
glatt, nicht von aussen sichtbar, Halm und Aeste dornenlos, die Blätter
10-15 cm. lang, unterseits flaumig. In derselben Weise unterscheidet
sich B. Fauriei auch von B. stenostachya Hack., die vielleicht nur als
Varietät der B. flexuosa zu betrachten sein wird.
Bambusa Ridleyi Gamble in Ann. Roy. Gard. Calcutta, VII, p. 34, t. 32?
Pacheran, secus aquas, 5-6 m. alta, Faurie 768. In den Blättern stimmt
das vorliegende Exemplar vollständig mit der Beschreibung und Abbil-
dung überein; in den Blüten ist es aber so unvollständig, dass der
Vergleich nicht gut möglich ist.
Bambusa Oldhami Munro in Transact. Linn. Soc. 26, 109. Von Faurie
nicht nur an dem klassischen Standorte Tamsui (n. 765) gesammelt,
sondern auch bei Pacheran gefunden (n. 774).
(10) E. HACKEL. ENUMERATIONIS GRAMINUM JAPONIÆ, ETC. 931
Ausserdem findet sich in der Sammlung Faurie’s noch eine Bambusa-
Art, welche mit B. Fauriei nahe verwandt, aber doch von ihr verschieden
zu sein scheint, deren Aehrchen aber zu unvollständig erhalten sind,
um darnach eine neue Art zu beschreiben. Hingegen haben sich bisher
weder in Faurie’s noch in Matsumura’s Sammlungen die von Munro aus
Formosa beschriebenen Bambusa angulata und B. breviflora gefunden.
Dendrocalamus latiflorus Munro in Transact. Linn. Soc. 26, 152, tab. VI.
Suteilian, ex coll. Matsumura: in montibus pr. Kelung, Faurie 764
(nur Blätter).
IV. Korea.
(Secundum specimina ex collect. Matsumura).
*Miscanthus sacchariflorus Hack. in DC. Monogr. Phan. 6, p. 102.
Prope Goliutu.
V *Miscanthus coreensis Hack. nov. spec.
Culmus arundinaceus, erectus, omnino foliatus, glaberrimus nisi infra
paniculam pubescens, multinodis, simplex. Vaginæ arctæ, internodiis
longiores, teretes, glaberrimæ; ligulæ breves (1-2 mm. 1g.), rotundato-
truncatæ, fulvo-membranaceæ, dorso pilis longis densisque stipatæ.
Laminæ e basi parum contracta lineares, sensim tenui-acuminatæ,
patentes, 5-6 dm. longæ, ad 2 cm. lalæ, rigidæ, supra virides, subtus
glaucescentes, ibique læves et pilis adspersæ, supra glabræ secus nervum
medium crassum scabræ, margine scaberrimæ, tenuinerves. Panicula
ovato-oblonga, densissima, compacta, cire. 16 cm. Ig., rhachi commun
circiter dimidiam paniculam æquante angulosa glaberrima ; racemi
crebri, ad rhacheos nodos cire. 5-7 mm. a se distantes plerumque soli-
tarii, simplices, ereclo-paluli, subfastigiati, inferiores fere ?/4 paniculæ
æquantes (12 cm. lg.), superiores decrescentes, rhachi filiformi compresso-
trigona angulis dorsoque scabra, ad pedicellorum orium barbata, inter-
nodiis circ. 3 mm. longis (spicula 1/4 brevioribus) pedicellis primariis
quam articuli longioribus, secundariis illis duplo brevioribus, utrisque
crassiusculis, subclavatis, porrectis, scabris. Spiculæ lineari-lanceolatæ,
> mm. 1g., pallide brunnescentes v. flavescentes, quam villi involucrantes
copiosissimi fulvo-canescentes 1/3 breviores. Gluma I. lanceolata, acumi-
nata, ipso apice lruncata, versus margines pilis albis glumæ subæqui-
longis dense ciliata, dorso inferne pilis brevibus adspersa, 5-nervis;
II. Iam æquans, lanceolata, acula, toto dorso villosa, 3-nervis;
HT. Tam æquans, oblonga, hyalina, ciliata : IV. quam IL. !/3 brevior,
inierne hyalina, inter apicis dentes aristam exserens cire. 40 mm. longam
perfectam, cujus columna inter glumas lalens subula 3 plo brevior est.
Korea, loco speciali non indicato.
©t
>
LS)
al)
Eine gut charaklerisierte Art, dem M. sinensis zwar nahe verwandt,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sen.)
J
aber schon durch die starke Behaarung der Spelzenränder. resp. des
Rückens derselben, verschieden. In letzterer Hinsicht stimmt sie wohl
mit M. purpurascens And. überein, unterscheidet sich aber von ihm
durch einen ganz anderen Bau der Rispe. Von beiden vorerwähnien
Arten ist aber M. coreensis insbesondere durch die Haarkränze verschieden,
welche die Rhachis der Aehrchen-Trauben an den Ursprungsstellen der
Aehrchenstiele umgeben und von fast gleicher Länge sind wie die
Internodien der Rhachis ; diese erhält dadurch den Anschein einer
Quer-Gliederung, die jedoch in Wirklichkeit nicht vorhanden ist.
*Miscanthus Matsumuræ Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899, p. 640.
Var. nova longiberbis Hack. differt a typo villis involuerantibus
glumæ subæquilongis, villis in margine glumæ [æ sitis hanc ipsam
1/4 superantibus. Prope Tschu-en-li.
Spodiopogon sibiricus Trin. Fund. 1899; in monte Kongusan.
*Pollinia speciosa Hack. in DC. Monogr. Phan. VI, p. 159, var. nova
modesta Hack. differt a typo racemis paueis (3-4) ad 8 cm. longis, arti-
culorum pedicellorum spicularumque villis canescentibus nec gilvis,
gluma I. præter apicem albidum intense rufo-badia. Vaginæ inferiores
basi parcius fulvo-tomentosa. — Prope Ninsen.
Andropogon Ischæmum L. Prope Nansantu.
* Agrostis perennans Tuck. in Sillim. Journ. 2, t. 6, p. 231. Prope Nansan.
Calamagrostis arundinacea Roth. Tent. fl. Germ. I, 33. Prope Maksi.
*Eragrostis japonica Trin. in Mem. Acad. Petersb., ser. VI, 1, p. 405.
Prope Tai-hu.
Diplachne serotina Link. var. aristata Hack. in Bull. Herb. Boiss. 1899,
p. 70%. Prope Haid-sju. Ibidem occurrit forma foliis anguslioribus.
Melica Onoei Franch. et Sav. Enum. II, 603. Prope Tschu-en-li.
Agropyrum semicostatum var. ciliare Hack. in Bull. Herb. Boiss 1905,
p. 506. Prope Yei-iu-ho.
QE
Se
(Ge
CONTRIBUTIONS
A LA
FLORE DU TESSIN
PAR
Paul CHENEVABD
(Smitet.)
1. Alcune notizie sulla Val Verzasca
(Introduzione ad uno studio floristico di P. Chenevard)
PER IL
Dott. Rinaldo NATOII
Delle diverse vallate ticinesi che eonfluiseono verso Locarno, o meglio
verso l’estremitä superiore del Lago Maggiore, una delle più interes-
santi, e pur tuttavia la meno nota, è la Verzasca.
Nel 1785 il Bonstetten*® l’aveva percorsa lasciando deserizione dei
costumi degli abitanti: nel 1835 Stefano Franscini nella sua opera
rimasta elassica *, la additava a chi « ama spigolare là ove la contrada
puo dirsi vergine »; nel 1849 Luigi Lavizzari* vi penetro e la descrisse
assal brevemente, occupandosi specialmente di quanto riguardava la
parte geologica e mineralogiea e dicendo pochissime parole intorno
alla fauna. Il botanico locarnese Alberto Franzoni (m. nel 1886), illu-
stratore della flora ticinese °, eita nel suo elenco ben poche piante come
1 Cf. Contrib. Fl. du Tessin, Bull. Herb. Boissier, 1902, 1903.
2 Riferisce cosi il Lavizzarı. Escursiont nel Gantone Ticino, Lugano 1863.
3 Stefano Franseini. La Spizzera italiana. Lugano 1837. Parte II, pag. 126,
vol. I.
# Lavizzari. Op. cit.
> Alberto Frauzoni. Le prante funerogame della Svizzera insubrica, Zürcher
und Furrer, Zürich.
D94 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.) (2)
appartenenti alla Verzasea e, date le località da lui indicate, si puô
aftermare che non debba aver spinto molto in addentro le sue ricerche.
Non saprei, ne potrei dire, se lo Studer ' vi sia entrato, ne, in caso
diverso, ove abbia attinto le notizie che gli servirono per la compila-
zione della earta geologiea Svizzera? ; certamente vi compie ricerche
sistematiche il Zeolle prima del 1881, come appare dalle modificazioni
introdotte nella sua carta rispetto alle precedenti e come si puô rile-
vare dagli schizzi uniti alla sua diligentissina opera °. Nella Verzasea
dovettero eseguire i loro rilievi i topografi che, sotto la direzione di
@.-H. Dufour ', disegnarono la carta ad ‘/100,000 della Svizzera e, più
tardi, anche quelli che attesero ai lavori, nella scala di ‘/50,000 del-
l’atlante Siegfried’; ma, a questo proposito, si deve Jamentare che i
fogli 515 e 512 di esso ancor oggi non siano in dominio del
pubblico, con grande danno di chi intraprende escursioni nella
valle.
All infuori di quanto dissi, non mi consta che altre ricerche sistema-
tiche siano state intraprese, il che dimostra come un campo assai vasto
rimanga da esplorare nella Verzasca e come le parole del Franseini, da
me eitate, poche modificazioni debbano subire.
Le presenti notizie, raccolte durante aleune escursioni, mi lusingo
che possano servire d’introduzione allo studio floristico di P. Chene-
vard, eontribuendo a far conoscere la natura del paese in cui egli
compie le sue ricerche.
La V. Verzasca, frammezzo alle due maggiori del Ticino e della
Maggia, si stende da N. N.-O. a S. S.-E. misurando, dal Pizzo Barone
al ponte di Tenero, che considero come i due punti estremi, una lun-
ghezza di Chm. 25,100 in linea retta e di 30-31 Chm. invece seguendo
il corso del torrente °. La cartina qui unita pu6 dar un idea abba-
1 B. Studer. Geologie der Schweiz, I, 1854.
2 B. Studer et A. Escher. Carte géologique de la Suisse, 2me édition.
3 F. Rolle. Das südwestliche Graubünden und nordöstliche Tessin. Beiträge
zur geologischen Karte der Schweiz, Lief. XXIII. Bern 1881.
F. Rolle. Blatt. XIX der Karte der Schweiz (Geologische Aufnahme von doct.
F. Rolle.
4 G.-H. Dufour. Topographische Karte der Schweiz. Blatt. XIX.
> Siegfried. Topographischer Atlas der Schweiz. Blätter 514 ; 511 ; 507.
5 Il torrente corre ancora fuor della valle, nel piano alluvionale del Tieino,
per buon tratto.
(3) R. NATOLL ALCUNE NOTIZIE SULLA VAL VERZASCA. PB)
stanza esatta del sistema oro-idrografico meglio di qualsiasi deseri-
zione.
Non solo il naturalista, ma anche il touriste in cerca puramente di emo-
zioni estetiche, nota che il vero ingresso della Verzasca si presenta alquanto
x
Alena
a
ah
NEE N
N
N
Val Verzasea. — Schizzo.
000000 Limite della zona di gneiss con banchi saccar oidi
ed anfiboliei (al S.) con Ja zona di micaschisto (al N.).
Linea di separazione, nello gneiss, fra gli strati
quasi verlicali (al S.) e quelli quasi orizzontali o poco ineli-
nali (al N.).
elevato (cirea m. 200) sopra quello della valle principale del Tieino,
ed & questa la ragione per cui il torrente, sboccando quasi in cascata,
fini, per portarsi al livello del piano alluvionale del Tieino, ad erodere le
rupi che lo rinserravano scavando in esse la pittoresca gola che oggi
ammiriamo. Tal fenomeno. frequentemente grandioso nel 'Tieino, pud
336 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Au sin.) (4)
osservarsi, in minor proporzione, nella vicina valle Maggia a Ponte
Brolla e, poichè spesso accade che una valle secondaria sia la ripeti-
zione in piccolo della principale, ancor lo si vede, nella Verzasca stessa,
la dove sbocca sopra Frasco la Val d’Efra: oltre a cio esso è in rela-
zione con la grande abbondanza di cascate laterali, osservata nella stessä
Verzasca, nella Maggia, nella Val di Blenio, nella Mesoleina gia prima
del 1885 dal Taramelli ! e riferibile alla forte differenza, nella fase di
erosione torrenziale, fra il recipiente et il confluente.
’ E naturale, fa osservare W.-M. Davis ? che, in epoca anteriore alla
odierna, lo sbocco delle valli laterali dovesse trovarsi allo stesso livello
di quel punto, della valle principale, in cui immettevano, essendo questa
la tendenza di ogni corso d’acqua giunto al completo sviluppo; egli
ammette come causa del eurioso fenomeno il ghiaccio che, nell’ epoca
quaternaria, ricopriva tutta la regione giugendo ad un livello assai
elevato, com è indicato dalle evidenti traccie lasciate. Ma il ghiaccio
doveva pure, data la maggior potenza della sua massa, scorrere con
maggior rapidità nella valle principale che non nelle secondarie, in
modo che queste venivano ad essere meno erose ed il loro fondo rima-
neva sopraelevato su quello della principale. Per @. Bonney”, invece,
i ghiacei per nulla o per ben poco avrebbero eontribuito allo scavamento
delle valli alpine (almeno per quella parte della catena alpina da lui
studiata, cioe in particolare le Alpi Pennine nel versante svizzero) :
i ghiacei avrebbero arrestato l’azione fortemente erosiva dei torrenti
nelle parti piü alte della montagna, e reso più intensa quella dei torrent
prineipali e dei grandi collettori. Cosi si sarebbero formate le valli pen-
sili (hanging Vallevs) cioe valli laterali sopra elevate che sboccano oggi
in cascata sulla valle principale, £.-J. Garwood ‘, pure combattendo
l’ipotesi del Davis, profitta delle sue osservazioni fatte nelle Alpi e nel-
PImalaia per sostenere che l’azione dei ghiacei @ preservativa e che
LT. Taramelli. Nolte geologiche sul bacıno idrografico del fume Tieino. Bollet-
Lino della Societa geoloyica italiana, IV o 1885.
2 W.-M. Davis. Glacial erosion in the Valley of Ticino. Appalachia, IX 2,
p. 136-156. Boston 1900. V. pure Bo del Ro Gomitato yeologico italiano. Roma
1901. :
3 G. Bonney. Alpine Valleys in relation to glaciers. The Quarterly Journal of
the Geolog. Soc. Vol. LVII, no 232, p. 690-702. London 1902. V. pure Be Re
Co Go. Roma 1905.
* E.-J. Garwood. On the origin of some hanging Valleys in the Alps and
Himalayas. The Quarterly Journal of the Geolog. Soc. LV. n° 232, p. 703-
748. London 1902. V. pure Bo Ro Co Go, Roma 1903.
(3) R. NATOLI ALCUNE NOTIZIE SULLA VAL VERZASCA. 537
pereiö, mentre i ghiacciai invadevano ancora le valli laterali che trova-
vansi a maggiore altezza, Tacqua poteva intanto più energicamente far
valere la sua azione nella valle principale. Ma egli sostiene pure che sia
avvenuto un aumento nella pendenza media della valle perche, prima
dell’ ultima espansione glaciale, avrebbe avuto luogo un sollevamento
nella parte situata più a monte.
Ho voluto eitare le opinioni di questi diversi autori per istituire un
confronto, delle altre valli tieinesi, colla Verzasca in cui, prescindendo
pure dalle cause, sta il fatto che, tolto il primo tratto brevissimo e ripi-
dissimo, quello eioe in eui si apre la forra del torrente, il rimanente
della valle è quasi pianeggiante, tanto che la strada carrozzabile, dal
ponte di Tenero in su. dopo d’esser stata costretta, in tratto assai
breve, a superare un vero gradino corre dipoi senza pendenze molto sen-
sibili, anzi da Lavertezzo a Sonogno giace sempre sul fondo della valle.
Notevole pure il fatto, che si osserva ancora nella vieina V. Maggia, della
deviazione ad E. dello sbocco del torrente il quale, in epoca più remota,
mentre da più alta e diretta uscita versava le sue acque in quelle del
Verbano, non deseriveva il gomito eui & attualmente costretto dalla
deviazione accennata combinata con l’ostacolo opposto dai materiali
alluvionali in abbondanza traseinati dal Tieino.
Se l’origine della valle devesi prevalentemente ritenere come eso-
gena, vi sono motivi per credere che si possa anche parlare di una frat-
tura, allargata posteriormente dalle aeque. Gia l’Zbel aveva esposto
tale opinione, che ho visto riferita dal Franseini, confermata, secondo
lui, dal fatto che, se l’ingresso della valle si trova ad un livello superiore
a quello del rimanente, solo un’ azione violenta (?) poteva aver deter-
minato la frattura degli strati verticali delle roece. Il Lavizzari dopo
di lui osservo che gli strati verticali « serrano l’ingresso della valle
come se il monte si fosse squarciato per dar passo al solo torrente. »
Con maggior ragione di costoro, pensa il Taramelli come bisogni porre
qualche attenzione al fatto che le alte vallate del Ticino confluiscono,
verso l’estremitä superiore del Verbano, « appunto nel tratto ove si
cangia la direzione delle formazioni, il che lascerebbe intravvedere una
prima origine per frattura delle prineipali soleature, che poi le acque
hanno allargato enormemente, intaccando ed erodendo le masse delle
ineurvate formazioni anche la dove non erano infrante che da rotture
beanti. »
La Val Verzasca fa parte per intiero di quella regione distinta dagli
338 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.) (6)
autori col nome di Massiccio ticinese, mentre solo la sua estremitä meri-
dionale si trova quasi sulla linea di confine fra quello ed il Seegebirge.
La roccia predominante ovunque, fuorche nella parte più settentrionale
in Qui troviamo il micaschisto, è lo gneiss : esso passa sovente alla
varjeta granitoide (granito di Verzasca) apprezzatissima come mate-
riale da costruzione, e talora a varietà assai scistose; in esso si trovanc
banchi di calcare saccaroide qua e la sparsi! e scisti anfibolici.
Gli strati dello gneiss, che sono variamente diretti, passano brusca-
mente dalla posizione verticale, o quasi, a quella quasi orizzontale; la
linea di separazione fra strati cosi diversamente inclinati corre fra il
Pizzo Masne ed il Madone di Giove (a destra della valle), diretta ad un
punto intermedio fra la eima d’Efra e quella di Lierna (a sinistra), com e
indieato abbastanza approssimativamente nella cartina. Questa linea,
gia segnata dallo Studer come partente da Varzo (V. Vedro) e passante
per Crana (V. Onsernone), Lodano (V. Maggia) e Biasca (V. del
Tieino), fu rieonoseiuta aneora dal Rolle, e non rappresenta che un
caso particolare di quella serie euriosa di discordanze che si riscon-
trano In tutta la zona di gneiss del Tieino superiore.
Fra i minerali degni di rimarco, citer semplicemente : diopside
(sopra Frasco; M. Carghe fra Verzasca e Leventina), prehnite (sopra
Frasco; V. Redorta), apatite (sopra Frasco), epidoto e tormalina nera
(alpe Mugaglia in V. Redorta), granato (V. d’Osola), thallite (sopra
Sonogno), mica in bellissime lamine (Lavertezzo e altrove), amianto in
iunghe fibre (all’ ingresso della valle), disteno (in bei eristalli lunghı
em. 7, larghi em. 1, con fascia centrale più oscura, trovati presso la
eima del Pizzo di Vogorno, fra i lastroni che si staccano dalla vetta :
9. 7. 1900), staurotide associata al disteno (analoga perfettamente
a quella caratteristica del Pizzo Forno in Leventina; essa fu rin-
venuta in frammento staccato nell’ Agosto 1903 in V. d’Efra ove
non fu mai trovata nella roceia in posto; potrebbe forse indicare
un legame più antico fra la Leventina e la V. Verzasca), pirite (qua e
la sparsa nella valle : un giacimento abbastanza rieco trovasi quasi allo
sboeeo di V. Vigornessa; ivi le piriti hanno dimostrato, all’ analisi, di
posseder anche un disereto tenore in oro; 1902) 2.
! Parecchi banchı si irovano presso l’ingresso della valle, sui due versanti di
essa ; altri in V. d’Efra, Vigornessa ecc.
2 L. Lavizzari, op. cit. — R. Natoli, Una collezione di Luigi Lavizzari,
Locarno 4900.
me
(7) R. NATOLI. ALCUNE NOTIZIE SULLA VAL VERZASCA. 999
E la Verzasca una valle veramente orrida : chiusa fra dirupi pro-
fondi e tetri, riceve una bellezza particolare dalle numerose cascate
laterali di cui perö la massima parte è temporanea e quindi visibile
solo dopo piogge o quando più attivamente si squagliano le nevi. Dalle
pareti quasi verticali delle montagne enormi massi franano, aleuni sono
franati rimontando perfino il fianco opposto della valle; d’inverno
le valanghe rendono talune località particolarmente pericolose.
I coni di deiezione dei torrentelli laterali sono, armonicamente a tutto
il resto, ripidissimi : fra di essi notevole quello che si trova rimpetto a
Frasco, abbastanza esteso e complieato con una frana. Il terrazzamento
ein aleuni punti sufficientemente distinto; i terrazzi orografici SONO
disposti a formare grandiose ed imponenti gradinate, in special modo
nelle valli di fondo ove i pascoli alpini (p. e. in V. Vigornessa) si trovano
disposti in alto su una vera cornice. Ciö li rende naturalmente d’accesso
difficile ed alcune volte pericoloso. Pur diffieilmente accessibili sono 1
pascoli, di cui aleuni abbastanza pingui, che trovansi sopra terrazzi
d'origine fluviale o fluvio-glaciale.
Anche la Verzasca possiede i suoi laghetti alpini : in V. d’Efra se ne
nota uno, assai piccolo per verita, in V. Vigornessa ve ne sono aleuni
di eui il principale, rimarchevole pel suo carattere selvaggiamente
pittorico, è il Lago Barone a 2360 m., posto al disopra dell’alpe omo-
nima. Esso, gelato per la massima parte dell’ anno, si stende per una
lunghezza di m. 425 eirea su una larghezza di circa 220, serrato da
tre lati dagli alti dirupi di un imponente cireo, e sbarrato pel rima-
nente, a S. S.-O.edaS.. da materiale morenico commisto a sfaseiumi e
detriti di frana.
Il corso d’acqua, la Verzasca, che insinua le sue verdissime onde in
fondo alla valle nei baratri proiondi, non merita il nome di fiume tro-
vandosi completamente nella fase di erosione o torrenziale; a motivo
dei forti diboscamenti avvenuti neila prima metà dello scorso secolo,
nelle sue piene selvagge ed improvvise, minaceia seriamente 1 villaggi
di Brione, Gerra, Frasco e Sonogno. Ora pero l’ispettorato forestale
del canton Tieino !, coadiuvato della popolazione, provvede al rimbo-
schimento della vallein modo che Sonogno .e Brione, minacciati da fra-
namento di roccia, ed il primo anche da valanghe, sono al sieuro;
1 F. Merz. Nel campo forestale.
F. Merz. Forstliche Verhältnisse des Kantons Tessin. Ati della Società elvelica
di Sciense naturali. Locarno 1903, edila a Zurigo 190%.
540 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (28 Si.) (8)
la strada cantonale a Gerra non & piu, come prima, annualmente di-
strutta da un torrentello laterale; le piantagoni di Corippo promettono
di dare un buon reddito, mentre quelle di Vogorno, unite a lavori di
difesa, lo proteggono anche dalle valanghe.
Riguardo alla fauna, per quanto io mi sappia, ben poco si conosce
all’infuori delle scarse notizie laseiate dal Lavizzari e di pochissini
esemplari catturati da altri e da me aceidentalmente nelle varie escur-
sioni. E un campo assolutamente vergine.
Per le condizioni climatologiche pure ben poco si puô dire poiche
solo in Sonogno, dal 1899 in avanti, si misura l’altezza della pioggia
caduta; si nota perä sempre una differenza, talora in piu, talora in
meno, fra la parte più a N. e quella più a S. della valle. Per analogia
colle adiacenti parallele vallate, se l’analogia più valere in simili casi, e
per l’esame degli annali dell’ ufficio centrale di meteorologia!, devesi
ritenere che la precipitazione atmosferica sia rilevante (1700 mm. in
media). Ma & naturale pensare come sia arrischiato il voler giungere,
per tale via, ad una conelusione di qualche importanza.
Sono queste le più rimarchevoli notizie che finora si posson dare sulla
Verzasca, su questa valle interessante per l’orrore delle sue gole e dei
suoi dirupi, per il Campo vergine che ancor laseia inesplorato al natu-
ralista, per il carattere dei suoi abitanti, tanto diversi da quelli delle
altre vallate ticinesi, che meriterebbero di essere accuratamente e det-
tagliatamente studiati, tanto nel loro dialetto * quanto nei loro partico-
larissimi caratteri antropologiei.
Orograficamente, litologicamente ed orogeneticamente si riconnette la
Verzasea colle altre valli adiacenti e col territorio che la eirconda, come
mi sono sforzato di dimostrare; qual sia la sua flora e quali relazioni
passino fra di essa e quella delle regioni circostanti, dira P. Chenevard
che espressamente se ne & occupato.
! Annalen der schweizerischen meteorologischen Gentralanstalt.
3 Credo che il chiarmo filologo prof. Salvioni se ne sia occupato o slia occu-
pandosene.
(9) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. Sal
2. Herborisations dans le Val Verzasea
PAR
Paul CHENEVARD
Le Val Verzasea parait être resté jusqu’iei en dehors des itiméraires
des botanistes qui ont visité le Tessin, car on ne trouve dans la littera-
ture que de très rares renseignements sur cette artère. 1] m'a paru
done utile d'y faire quelques excursions et l’an dernier, durant un
séjour de deux semaines au commencement du mois d'août, il m'était
possible d'y réunir assez de matériaux pour présenter aujourd’hui un
ensemble d'indications propre à faire connaître le caractère général de
cette florule.
Grâce à l’obligeant concours de deux jeunes et zêlés collègues
MM. J. Braun et M. Jæggli, auxquels je renouvelle ici Pexpression de
ma reconnaissance, un certain nombre de sommités ont été visitées. Ces
courses étaient fatigantes car, les points de départ se trouvant tous
dans la vallée même (800-900 m.), de longues marches étaient nécessaires
pour atteindre les arêtes situées entre 2200 et 2800 m. C'est dire aussi
que dans ces conditions, un examen minutieux du tapis végétal n’était
pas possible: mais il ne ressort pas moins de la liste de ces récoltes que
cette partie des Alpes du Tessin n’est nullement aussi pauvre qu'on
l'avait cru.
La vallée elle-même ne nous offrait que peu d'intérêt, soit par une
réelle médiocrité, soit que la saison fût trop avancée pour la flore
æstivale. Cette lacune est, en partie, comblée dans ce travail par les
notes que M. le Professeur Natoli avait prises l’année précédente dans
ses courses géologiques et qu'il a bien voulu me confier. J'y ai Joint
également celles que j'avais pu recueillir dans une courte herborisation
au commencement de juin. Par contre, la flore de la haute alpe s’est
montrée très intéressante; plusieurs massifs ont donné de bons résui-
tats, ainsi : le Pizzo Piancaccia, le Pizzo Barone, la Corona di Redorta
sur la crête de laquelle M. Braun ne récoltait pas moins de einquante-
neuf espèces entre 2770 et 2800 m. d'altitude.
Parmi les espèces intéressantes rencontrées sur toutes ces Alpes se
trouvent : Cardamine resedifolia L., Draba frigida Saut.. Silene exscapa
Al, Cerastium uniflorum Mur. (nouveau pour le Tessin), Sedum
ÆRhodiola L., S. alpestre Vill., Saxifraga oppositifolia L., jusqu'ici peu
connu dans cette région, S. planıfolia Lap., S. Seguieri Vill.
Astrantia minor L., Bupleurum stellatum L., Laserpitium Panax
Gouan, Molopospermum, Erigeron uniflorus L., Achilles macro-
phylla L., Saussurea discolor DC., Centaurea nervosa Willd., Hypochæris
niflora Vill., Hieracium transalpinum NP., H. rhæticum Fr., Phy-
teuma hemispheericum L., Gentiana alpina Vill., Eritrichium nanum
Schrad., Veronica bellidiodes L. V. alpina L. V. fruticans Jacq., Alectorc-
lophus subalpinus Stern., Androsace imbricata Lam., Soldanella pusilla
D42 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (10)
Baumg., Daphne striata Tratt, Salix herbacea L. particulièrement
abondant, Lloydia serotina Rehb.. Paradisia Liliastrum Bert., J'uncus
Jacquini L.. Luzula spicata DC. Poa laxa Hanke, Festuca rupica-
prina Hackel.
Des especes rares constatees seulement sur un ou deux points, il est
à remarquer les suivantes : Thlaspi alpımum Cr. (?), Adenostyles leuco-
phylla Rehb. (nouveau pour le Tessin); Hieracium pseudopicris Arv.-
Touv. (id.), Gentiana Terglouensis Hacq. (id.), Carlina longifolia Rehb.
(id.), Alnus Brembana Rota, Woodsia alpina Gray.
Cette flore presque exclusivement calcifuge ou indifférente ne le cède
donc en rien à tout autre groupe granitique de la chaîne des Alpes et
des recherches ultérieures, en complétant ces résultats, viendront
encore à l’appui de cette appréciation.
Comme je l’ai fait pour mes premières «Contributions» tenant à ce
que mon travail présente le plus d’exactitude possible, j'ai recouru à
l'obligeance des spécialistes pour la determination des genres critiques.
Je remercie done ici bien sincèrement de leur concours MM. Arvet-
Touvet, D' Beck von Managetta, W. Becker, D’ J. Briquet, R. Buser,
D" Buchenau, D' Correns, D' Christ, D’ R. Keller, ©. Kneucher.
D° Riekli, D' von Sterneck, Max Schulze, D’ Volkart, D' Wilezek,
Th. Wolf, D' Zahn. La revision de mes récoltes par ces monographes
offre par conséquent des garanties particulières à mes indieations.
Clematis recta L. De Tenero à Vogorno, assez abondant (Nat.).
Thalietrum aquilegifolium L. De Mergoseia a Gorippo, frequent (Nat.).
TPhalietrum aquilegifolium f. alpestre. Du type, les fruits Ionen
pedicelles, lisses (non sillonnes), les filets violets des étamines
epanouis sous les anthères, mais remarquable par ses dimensions
réduites, tige haute de 22-25 cm., simple, ne portant que
3 feuilles dont les folioles les plus grandes mesurent 8 X
12 mm.; inflorescence contractée, paueiflore (D’ Rickli in sched.).
Alpe Fornaro, v. d’Osola, e. 2100 m.
Thalietrum nunus L. var. Jacquinianum K. Frasco; Brione.
Thalictrum minus L. var. collinum Wallr. Frasco; Cima di Cagnone;
val Vigornesso.
Thalictrum minus L. var. majus K. De Chiosetto a Brione; Frasco.
Anemone Hepatica L. Sous Mergoseia; de Contra à Mergoscia ;
Gorippo; Vogorno (Nat.); Brione.
Anemone nemorosa L. De Mer goscia a Gorippo (Nat.); sous Mergoscia;
Vogorno.
Anemone sulfur ea L. Alpe Bardogaro et Pizzo di Vogorno (Nat.); Dir:
Pegro; Piz. Piancaceia; alpe Motto au Piz. Scaglie, ce. 2200 m.;
Cima di Cagnone; Piz. Barone; alpe di Redorta (Nat.).
Anemone vernalis L. Pigno di Trosa, c. 1860 m. et Madone di Mergoseia,
c. 2053 m. (Nat.) Piz. Piancaccia, c. 2200-2350 m.; Piz. Pegro;
Corona di Redorta, 2200-2400 m.
Banunculıs glacialis L. Piz. Pegro; Piz. Piancaceia; alpe d’Efra;
Corona di Redorta, 2500- 9700 He NP1270 Scaglie; Piz. Barone,
ce. 2500 m.
A sure var. chritmifolius Rehb. Madone di Giovo; Corona
di Redorta
“>
(11) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. Dt
Ranunculus aconitifolius L. Sur Mattro, 1200-1300 m.; alpe di Giovo;
Pizzo Pegro: Pizzo Piancaceia.
Rannnenlus Elammula L. De Lavertezzo à Brione.
Ranunculus repens L. Brione: Frasco; alpe Starlareseio, v. Redorta.
Ranunculus montanus Wild. Sur Mattro, 1200-1300 m.; Madone di
Giovo; Piz. Pegro: Piz. Piancaccia; Cima di Cagnone.
Ranuneulus montanus Willd. var. oreophilus M. B. Val d’Eira,
e. 1009 m.
Ranunculus montanus Willd. var. gracilis Schl. De Contra à Mergoseia
et Gorippo (Nat.); val d’Efra, e. 1100 m.
Ranunculus acris L. var. Boræanus (Jord.) Brione: val d’Osola abon-
dant (Nat.); Frasco; val d’Efra, e. 1000 m.
Ranmmenlus vepens L. Frasco.
Ranunculus nemorosus DC. De Contra à Mergoseia; alpe Barone,
e. 2100 m.: alpe di Redorta, e. 1600 m.
Ranunculus bulbosus L. Fraseo; val d’Osola, e. 1000 m. (Nat.).
Ranunculus bulbosus L. var. albonævus Jord. Sous Mergoseia.
Ranunculus Ficaria L. Mergoseia (Nat.).
Trollius europzeus L. Pres de Brione.
Aquilegia vulgaris L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.).
Aquilegia vulgaris L. var. atrata K. Vogorno.
Aconitum panieulatiom Lam. Piz. Masne, €. 2100 m.; Frasco, bord de
la Verzasea.
Papaver Rheas L. Frequent contre les murs (Nat.).
Chelidonimm majus L. Brione; val d’Osola, fréquent (Nat.); Fraseo.
Fumaria capreolata L. De Gordola a Vogorno.
Fumaria officinalis L. Dans le bas de la vallée, pas fréquent (Nat.).
Nasturtium officinale R. Br. Frequent dans les ruisseaux (Nat.).
Nasturtium palustre DC. Pres Brione.
Nasturtium pyrenaicum R. Br. De Lavertezzo à Brione (Nat.).
Arabis alpina L. Piz. Pegro; Piz. Piancaccia; alpe d’Efra; val Vigor-
nesso; Corona di Redorta, 2500-2700 m.; val Lareceio, c. 2300 m.
Arabis arcuata Schuttl. var. alpestris Burn. Piz. Pegro; Piz. Piancaccia;
Corte di Fondo, v. Vigornesso; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Cardamine resedifolia L. Mergoscia: Piz. di Vogorno (Nat.); de
Chiosetto à Brione; Madone di Giovo; Frasco; Piz. Scaglie; val
d’Efra; val Vigornesso; Piz. Barone; Cima di Cagnone; Corona
di Redorta, 2770-2800 m.
Cardamine hirsuta L. Mergoscia; Vogorno (Nat.).
Cardamine amara L. De Vogorno à Lavertezzo; alpe Starlarescio,
e. 1700 m. ; v. Redorta.
Sisymbrium Thalianum Gay. Frasco; Sonogno.
Albaria officinalis Andrz. De Vogorno à Lavertezzo.
Sinapis arvensis L. Frasco.
Diplotaxis muralis DC. Frasco.
Lunaria biennis Mœnch. Frasco, échappé de jardins.
Lunaria rediviva L. Sous Mergoscia.
Draba tomentosa Wahlb. Cima di Broglio, e. 2400 m.
Draba frigida Saut. Piz. Piancaccia, 2200-2350 m.; Cima di Broglio.
c. 2400 m.; Corona di Redorta, 2770-2800 m.; val Lareceio,
c. 2500 m.
Draba Wahlenbergüi Hartm. var. homotricha Lindl. Pizzo Barone, 2860 m.
44 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (22)
Thlaspi alpinun Crantz ? Eboulis, val d’Efra, 1700-1800 m.
(Obs). N’ayant pas vu la plante en fleurs je note un point de
doute; en fruits elle présente tous les caractères du 7° alpinum Cr.
Biscutella levigata L. Cima d’Efra, e. 2000 m.
Capsella Bursapastoris Mœnch. Abondant dans la partie moyenne de la
vallee (Nat.); Brione; Frasco; val Vigornesso.
Raphanistrum Lampsana Gärtn. Gerra (Nat.)
Hatem vulgare DC. var. obscurum Pers. Mergoseia, pas fréquent
(Nat.).
Helianthemum vulgare DC. var. angustifolium Pers. Sous Mergoseia.
Helianthemum vulgare DC. var. tomentosıun K. Frasco; val Motto;
Cima di Cagnone.
Helianthemum vulgare DC: var. grandiflorum DC. Corona di Redorta,
2200-2400 m.
Helianthemum vulgare DC. var. Scopolii Willk. Cima di Cagnone vers.
orient.
Viola palustris L. De Gerra à Frasco; val d’Efra, €. 1100 m.; alpe
Fornaro, val d’Osola. à 1400 m.: alpe Piodajo, val Vigornesso;
val Lareccio, €. 2300 m.
Viola T'homasiana Perr. Song. Alpe Fornaro, v. d’Osola, e. 1400 m.;
Frasco.
Viola hirta L. Au bas de la vallée, au-dessus de Tenero (Nat.)
Viola odorata L. De Tenero à Vogorno (Nat.).
Viola silvatica Fr. Vogorno.
Viola Riviniana Rehb. De Gordola à Vogorno; val d’Efra, €. 1100 m.;
Sonogno.
Viola montana L. Sous Mergoseia; Lavertezzo; Frasco; val d’Efra.
Viola montana L. f. strieta Gingins. De Contra à Mergoscia.
Viola montana L. v. nemoralis Kütz. Talus herbeux entre Brione et
Frasco.
Viola montana X Riviniana. Frasco.
Viola biflora L. Toute la vallée; de Mergoseia à Gorippo (Nat.): Piz. di
Vogorno (Nat.) Madone di Giovo; Piz. Pegro; Piz. Piancaecia;
Piz. Seaglie; Cima d’Efra; Piz. Barone 2200-2400 m.; Corona di
Redorta 2200-2400 m. :
Viola tricolor L. var. arvensis Murr. Abondant sur la rive droite (Nat.).
Viola tricolor L. var. segetalis Gr. God. Frasco.
Drosera rotundifolia L. De Lavertezzo à Brione, assez fréquent (Nat.);
alpe Fornaro, v. d’Osola, 1100-1500 m.
Parnassia palustris L. Sur Mattro, e. 1300 m. et Valdo Togni, 1100-
1500 m., v. d’Osola; val d’Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso:
alpe Starlarescio, v. Redorta, €. 2300 mm.
Polygala Chameebuxus L. Sur Vogorno, très abondant et vis-à-vis, sur
l’autre versant de la vallée (Nat.).
Polygala pedemontana Perr. Song. Sous Mergoseia; Vogorno.
Polygala vulgaris L. Val d’Osola, très fréquent (Nat.); sur Frasco.
Polygala vulgaris L. var. pseudoalpestris Gxli. Val Motto, e. 1400 m.;
Piz. Masne, €. 2000 m.; val Vigornesso; alpe Starlarescio,
v. Redorta.
Polygala vulgaris L. var. valdensis Chod. Mattro, v. d’Osola, e. 1200 m.;
val d’Efra, €. 1100 m.; Cima di Cagnone, vers. orient. 1700-
1900 m.; alpe di Redorta, €. 1600 m.
(15) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 549
Polygala austriaca Cr. Sous Mergoscia.
Dianthus Carthusianorum L. De Lavertezzo à Brione (Nat.); Frasco;
val d’Efra; sur Sonogno; val Redorta, fréquent (Nat.) alpe
Starlarescio, v. Redorta 1500-1700 m.; fl. albo, de Frasco à
Sonogno.
Dianthus Carthusianorum L. var. nanus Celak. Sonogno.
Dianthus vaginatus Chaix. De Frasco à Sonogno; val d’Efra.
Dianthus vaginatus Ch. v. minor Gaud. Frasco.
Dianthus silvestris Wulf. Val d’Osola, e. 1100 m.
Dianthus silvestris Wulf. var. grandijlorus Reut. Cima di Cagnone
verst. orient., ©. 1700 m.
Saponaria officinalis L. Val d’Efra, e. 1100 m.
Saponaria ocymoides L. De Contra à Mergoscia (Nat.); Vogorno.
Silene inflata Sm. Très fréquent du val della Porta à Brione (Nat.);
Frasco; val d’Efra, e. 1100 m.; al Sasso sur Frasco; Corte di
Fondo, v. Vigornesso; val Redorta, abondant.
Silene alpina Thom. Sous Mergoseia; Cima di Broglio.
Silene Otites Sm. Disséminé, surtout sur les grèves de la Verzasca (Nat.).
Silene acaulis L. Piz. di Vogorno, 2000-2445 m. (Nat.); Piz. Piancaccia;
Cima di Cagnone.
Silene acaulis L. var. elongata Bell. Pizzo Scaglie, sur la crête.
Silene exscapa All. Madone di Giovo; Piz. Piancaceia; Piz. Barone,
2200-2800; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Silene rupestris L. De Contra à Mergoscia et Chiosetto (Nat.); Piz.
di Vogorno (Nat.); Vogorno: Brione; Madone di Giovo; Piz.
Masne; Piz. Pegro; Piz. Piancaccia; Frasco; val d’Efra,
c. 1100 m.; Piz. Scaglie; val Redorta, c. 2200 m. (Nat.); Corona
di Redorta 1700-2000 m.
Silene nutans L. Vogorno; Frasco; val d’Efra, e. 1200 m.: Cima di
Cagnone, c. 1900 m.
Silene nutans L. var. livida Willd. Frasco.
Melandrium vespertinum Martens. Assez fréquent dans la partie
moyenne de la vallée (Nat.); sous Mergoseia; Vogorno; Brione.
Melandrium diurnum Crep. Mergoseia (Nat.); de Vogorno à Brione
(Nat): Frasco; al Sasso sur Frasco; val d’Efra.
Lychnis flos cuculi L. De Vogorno à Brione, assez fréquent (Nat.).
Spergularia rubra Presl. De Chiosetto à Brione; val d’Efra, ec. 1100 m.
Spergularıa rubra Presl. var. pinguis Fenzl. Val d’Efra.
Sagina procumbens L. Brione; Frasco.
Alsine sedoides F. Sch. Piz. Pegro; Piz. Piancaccia: alpe d’Efra; alpe
Cagnone, 2200-2400 m.; Piz. Barone 1900-2800 m.; Corona di
Redorta 2500-2800 m.
Alsine recurva Wahlb. Piz. Piancaceia; Piz. Pegro.
Alsine recurva Wahlb. var. nana Gaud. Corona di Redorta, 2770-2800 m. :
Alsine verna Barth. var. alpina Grli. Piz. Piancaceia.
Alsine verna Barth. var. nıvalis Fenzl. Corona di Redorta, c. 2500 m.
Mehringia trinervia Clairv. Mattro, v. d’Osola, 1300 m.
Moœhringia muscosa L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); pres le pont
de Chiosetto, tres abondant (Nat.); Brione.
Arenaria biflora L. Cima il Motto, v. d’Osola, e. 1800 m.; Corte di
Pianca et alpe Piodajo, v. Vigornesso; Piz. Barone, 2400 m.;
Corona di Redorta 2770-2800 m.
BULLETIN DR L'HERBIER BOISSIER, n° 6, 31 mai 190%. 36
546 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (14)
Arenaria serpyllifoha L. Brione; Frasco.
Arenaria cihata L. Murs à Frasco.
Arenaria leptoclados Guss. Brione.
Stellaria nemorum L. Vogorno; Valdo Togni 1100-1200 m.; Cima il
Motto, v. d’Osola; al Sasso sur Frasco; Cima di Cagnone,
2100 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, 1500-1700 m.
Stellaria media Cirill. de Vogorno à Brione, fréquent (Nat.); val
d’Osola (Nat.) Frasco; Sonogno.
Stellaria uliginosa Murr. Alpe Starlarescio, v. Redorta; alpe di Redorta,
1600 m.
Stellaria graminea L. Sparve, v. d’Osola; alpe Motto au Piz. Scaglie,
e. 1900 m.; val d’Efra, e. 1100 m.
Cerastium trigynum Vill. Piz. Piancaccia: val Vigornesso; Piz. Barone,
©. 2100 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Cerastium glomeratum Thuill. Murs à Mergoscia; val Vigornesso.
Cerastium triviale Link. Sous Mergoseia; de Chiosetto à Brione;
Frasco; val d’Efra.
Cerastium uniflorum Murith. Piz. Piancaceia; Cima di Cagnone, 2300-
2400 m.; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Cerastium arvense L. var. strictum Hænk. Piz. Pianeaccia; alpe Motto
au Piz. Scaglie, e. 2100 m.; Frasco; val Vigornesso jusqu’à
l’alpe Barone; Cima di Cagnone, €. 1900 m.; alpe Starlarescio,
v. Redorta; Corona di Redorta, 2500-2800 m.. Une f. reducta
Piz. Barone, c. 2600 m.
Cerastium arvense L. var. strictum Hanke, f. ad var. holadenium Rehb.
Piz Pegro; Frasco; val d’Efra; Sonogno, alluvions; val Vigor-
nesso, €. 1200 m.
Malva silvestris L. Au bas de la vallee, pas frequent (Nat.).
Malva neglecta Wallr. Brione.
Tilia cordata Mill. Vallon de Gorippo (Nat.); de Chiosetto à Brione.
Tılıa platyphylla Scop. De Lavertezzo à Brione.
Hypericum humifusum L. Val d’Efra, ec. 1200 m.
Hypericum perforatun L. Sous Mergoscia; de Gordola à Vogorno;
Brione; de Frasco à Sonogno.
Hypericum perforatum L. var. veronense Schrk. Frasco.
Hypericum quadrangulım L. De Tenero a Vogorno (Nat.); de Laver-
tezzo a Brione; val Vigornesso.
Hypericum quadrangulum L. var. punctatum Schinz. Cima di Cagnone,
vers. orlent.
Hypericum tetrapterum Fr. De Chiosetto à Brione.
Hypericum montanum L. De Chiosetto à Brione; sur Frasco; al Sasso
sur Frasco; val d’Efra; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Hypericum montanum L. v. scabrum K. Sous Mergoscia.
. Acer Pseudoplatanus L. Vogorno; près Sonogno (Nat.).
Acer campestre L. De Vogorno à Lavertezzo (Nat); val d’Efra,
ce. 1100 m..
Geranium Robertianum L. De Tenero à Vogorno (Nat.); Lavertezzo
(Nat.); val d’Osola (Nat.); murs à Frasco; al Sasso sur Frasco;
val d’Efra.
Geranium silvaticum L. Sous Mergoscia; Vogorno; Brione; Frasco; al
Sasso sur Frasco, e. 1100 m.; alpe d’Efra; Corte di Fondo et
alpe Piodajo v. Vigornesso; Cima di Cagnone, vers. S.,
ce. 2000 m.; Corona di Redorta, 1700-2000 m.
(15) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 347
Geranium sanguineum L. De Tenero à Vogorno, très fréquent entre le
val della Porta et Brione (Nat.).
Gerantum columbinum L. De Chiosetto à Brione; de Frasco à Sonogno.
Geranium molle L. Frequent au bas de la vallée (Nat.); Brione.
Geranium pyrenaicum L. Brione.
Geranium pusillum L. De Contra à Mergoscia (Nat.); Frasco; val
Redorta.
Impatiens noli tangere L. De Chiosetto à Brione; Lovalto, val Vigor-
nesso.
Oxalis acetosella L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); Brione; Valdo
Togni, v. d’Osola, 1100-1200 m.; Piz Scaglie; val Vigornesso.
Oxalis corniculata L. Frequent au bas de la vallée sur Tenero (Nat.).
Frangula Alnus Mill. Frasco.
Sarothamnus scoparius K. De Contra à Mergoseia, très fréquent (Nat.);
Vogorno; val d’Osola: Frasco; val d’Efra ; sur Sonogno, abdt.
Genista germanica L. De Contra à Mergoseia (Nat.); Vogorno; pres
Chiosetto assez abondant (Nat.); val della Porta et alpe Bardo-
garo (Nat.).
Genista germanica L. f. nana. Près Brione.
Genista tinctoria L. Ga et la dans les mêmes localités que le précédent
(Nat.).
Cytisus Laburnum L. De Contra à Mergoscia, très fréquent (Nat.);
vallon della Cagna (Nat.); de Mergoscia à Gorippo.
Cytisus alpinus Mill. Mattro, v. d’Osola, c. 1290 m.
Cytisus nigricans L. Brione; Mattro, v. d’Osola.
Anthyllis Vulneraria L. de Lavertezzo à Brione (Nat.).
Anthyllis Vulneraria L. var. affinis Britt. Cima d’Efra.
Medicago Lupulina L. Brione; Frasco.
Melilotus arvensis Wallr. Fréquent au bas de la vallée (Nat.).
Trifolium arvense L. Frequent dans toute la vallée (Nat.) Brione.
on pratense L. Tres fréquent partout (Nat.); ff. albo, Frasco;
ONOgNO.
Trifolium pratense L. var. nivale Sieb. Val d’Osola, ec. 1450 m.; Piz
Piancaccia; Frasco; val d’Efra, e. 1100-1500 m.; alpe di
Cagnone, 2000-2200 m., v. Vigornesso.
Trifolium alpinum L. Piz. di Vogorno. 2000-2400 m. (Nat.); alpe
Fornaro, v. d’Osola; Passo d'Eva: Piz. Masne; Piz. Piancaceia;
Piz. Pegro; Piz. Scaglie; alpe d’Efra; alpe Cagnone; sur Corte
di Fondo, v. Vigornesso, 1500-1900 m.: alpe Starlareseio.
v. Redorta, avec la f. albiflora; Corona di Redorta 2500-2800 m.;
val Lareceio, c. 2300 m.
Trifolium Thalii Vill. Sous Mergoseia; val Vigornesso; Piz. Barone,
c. 2300 m.
Trifolium montanum L. Frequent dans les prairies subalpines (Nat.);
de Tenero à Vogorno (Nat.); de Chiosetto à Brione; Frasco.
Trifolium repens L. Alpe Bardogaro (Nat.); de Frasco à Sonogno;
Brione: al Sasso sur Frasco; Corte di Fondo, v. Vigornesso.
Trifolium pallescens Schreb. Val d’Osola, e. 1400 m.; alpe Fornaro,
Y. Joe Piz. Piancaccia: Cima d’Efra: Corona di Redorta,
c. 2400 m.
(A suivre.)
x -
548
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émize HASSLER, D’AARAU (SUISSE)
de 1885 a 1902
ET PUBLIEES PAR
le Prof. D" R. CHODAT et le D' E. HASSLER
(Suite.)
Mimosa paupera Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 372; Flor. Bras., XV, 2, p. 327.
Fruticulus procumbens 0,2-0,% m. petala rosea, in campis pr. Concepcion,
Sept., n. 7511.
Var. longepedunculata nob.
Differt pedunculis 4-8 cm. longis.
Suffrutex prostratus 0,2-0,5 m. flos roseus, in campis pr. Curuguaty, Sept.,
n. 2603; in campis pr. Igatimi, Sept., n. 2755; in campo Yeruli, Dec., n. 5804.
Mimosa sabulicola nob. spec. nov.
Decumbens caulibus basi lignescentibus radicantibus, ramis etiam prostratis
adpresse strigoso pilosis aculeis parvis leviter recurvis vel rectis sparsis
armatis; stipulæ latissime ovatæ vel suborbiculares dorso evidenter striat&
2 mm. longæ ad 3 mm. latæ; folia 3-6 juga, petiolo 1-1,5 em. lg. stricto,
strigoso; pinnæ 10-20 jugæ 10-15 mm. Ig., breviuscule petiolulatæ estipellatæ
dense pectinatæ foliolis linearibus inæquilaleralibus subfalcatis 5 mm. longis,
1 mm. latis, margine sparse setoso-ciliatis; pedunculi 30-40 mm., dense adpresse
strigosi; alabastra cylindrico-oblonga ad { em. longa; capitula subglobosa 15/45 mm.
nuce elongata; calyx brevissimus; corolla late campanulata A-mera lobis oblongis
breviter acutis apice crassiusculis, dorso aculeolatis, aculeolis crassiusculis brevis-
sime villosis; filamentis longissimis ad 6-plo longioribus; ovarium dorso ce. 3
setas longas ferens.
Affinis Mimosæ reptanti Benth. differt aculeis, hirsutie, foliis haud unijugis
baud marginatis. An eadem qua M. dolichocephala Harms ?
Fruticulus procumbens, 0,3-0,8 m. flos albus, in sabulosis insulæ Chaco-y pr.
Concepcion, Aug., n. 7209.
Mimosa petræa nob. spec. nov.
Suffrutex parvus 0,1-0,3 m. basi et ramis lignescentibus, radice crassa lignosa,
ramis repetite ramosis rigidulis tenuibus adpresse strigosis; slipule setaceæ
acutissimæ dorso striis 3 notatæ, basi longe ciliatæ, ad 4 mm. longæ ad 0,5 mm.
late vel angustiores; folia subsessilia unijuga petiolo imbricative strigoso sub
lente fere squamato inconspicuo; pinnæ 15-22 mm. longæ dense pectinate 16-19
jugæ rhachi communi robuste sirigoso; foliolis subsessilibus inæqualibus basi
valde obliquis breviter acutis strigoso-ciliatis utroque facie glabris, uninervis vel
subbinervis 2,5 mm. Ig. ad 1 mm. lat.; inflorescentiæ axillares in apice
(405) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 549
ramorum foliosorum racemosi, pedunculo folio breviore, adpresse strigoso, capi-
tulo juvenili ovoideo bracteis scariosis brevissime conico, evoluto globoso
7-8 mm.; bractea lanceolata acuminata pectinata ciliata florem evolutum
subæquans, scariosa: calyx minutus margine subretusus longe ciliato-dentatus cc.
10 plo brevior quam corolla angusta basi glabra lobis oblongis obtusiusculis
usque fere ad medium pertinentibus apice dorso pubescentibus, rhachi inflores-
centiæ strigosa; filamenta staminum 4 crassiucula; ovarium glaberrimum;
flores steriles i. e. ovario abortu masculini numerosi, inde numerus fructum
parvus cc. 3-4, 2-3 articulati moniliformes, articulis quadratis vel ellipticis
marginalis adpresse strigosis ; 10-15/3 mm.
Affinis M. distanti Benth. a qua differt habitu minore foliis minoribus, petiolo
communi breviore, nervo medio minus excentrico, numero foliorum et magnitu-
dine, affinis M. axillari Benth. a qua differt indumento, pinnis brevioribus
subsessilibus petiolo obsoleto, aliisque.
Suffrutex 0,1-0,3 m. flos roseus, in glareosis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6619.
Mimosa meticulosa. Mart.
Herb. Flor. Bras. 135; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 331.
Cette espèce excessivement polymorphe présente des variations tellement multi-
ples qu'il est difficile de déterminer exactement les limites de chacune des formes ;
les différences entre M. dolens Vell. et notre espèce consistent seulement
dans l’absence des poils glanduleux et des épines; dans les herbiers on trouve
des formes multiples de M. meticulosa Mart. qui ne possédent pas ces deux carac-
tères considérés comme spécifiques pour le M. dolens Vell.
Var. genuina.
Petiolis 1-3 cm. pinnis 8-12 jugis, 10-20 cm. longis, foliolis utrinque
glabris peduneulis 1-5 cm. longis, diametro capitulorum ad 3 cm.
forma oblongifolia.
Pinnis 9-11 cm. foliolis oblique oblongis 30/11 22/10 18/8 mm.
Suffrutex 1-2 m. flos roseus, in campis siccis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 8040.
forma ovalifolia.
Pinnis 5-7 cm. foliolis ovalibus, 30/18 28/14 25/11 mm.
Suffrutex 1-2 m. flos roseus in campis pr. Bellavista, Apa, Dec., n. 8293.
forma macrophylla. :
Pinnis ad 20 cm. foliolis ovalibus vel ovali oblongis 45/20 35/17
25/15 mm. racemis 50-80 em. longis.
Suffrutex 2-4 m. flos roseus, in campis pr. Ipe hu, Nov., n. 5249.
Var. peliolaris (Benth.) nob.
Benth. sub. spec. in Hook. Journ. Bot. IV, 376; Flor. Bras. XV, 2,
p. 329.
forma genuina (Benth.).
: Seien depauperatum, folia pauca ad basin caulis tantum, longe petiolata
-8 cm.
Suffrutex 0,5-0,6 m. specimen fructiferum tantum, in campo montano in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6741.
forma polyphylla.
Caulis usque ad inflorescentiam foliatus, internodia 5-6 em. petioli
6-8 cm. longi, pinnæ ad.10 cm. longæ, 8-12 jugæ.
abe:
h
zw
350 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2=* SER.). (306)
Suffruiex 1-1,5 m. flos roseus, in dumetis pr. Chololo, Dee.. n. 6585;
inter rupes aridos in valle fluminis Y-aca. Febr.. n. 7095.
forma iniermedia.
Petiolis 24,5 em. foliohs ut in var. microphylla Benth.
_ Suffruiex 0,8-1.2 m. flos roseus, in campo Ipe hu. Sierra de Maracayı,
Nov.. n. 5228: in campo Cordillera de Altos, Dee., n. 3667.
Var. mierophylla Benth.
Flor. Bras. XV. 2, p. 331.
forma glaberrima.
Caulibus peduneulis petiolisque glabris. foliola 12-16 juga glabra, petioli
1-2,5 cm. pinnæ 5-12 cm. foliola 16/6 12/6 mm. peduncuh ad 3 em. lonsı,
diametrum capitulorum ad 28 mm.
Suffruiex 1-1.5 m. fios roseus. in campo pr. fiumen Carimhaiay, Dee.,
n. 3827.
forma glabrescens.
Caulibus peduneulis petiolisque sparse et disianier seiosulis, peliolis
inferioribus ad & em. longıs.
Suffrutex 1-1.5 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu. Norv.. n. 5285.
Id. n. 1779 Pl. Hassl. I, p. 30. sub M. meticulosa Mari.
forma hérsufa.
Caulibus petiolis. pedunculisque sirigoso-hirsuüs, petiolis in parte supe-
riore caulium subnullis, basi ad 3 cm. longis, pedunculis 2035 mm. longıs.
a. foliolis glabris.
Foliolis præter eilias marginales utrinque glabris ce. 1 em. longis.
Suffrutex 1-1,5 m. flos roseus, in campo pr. Isatimi, Nov. n. 5339; eod.
loco. Dee.,. n. 561%: in campo pr. flumen Jejui-guazu, Dec, n. 5717; inter
saxa in colle arido in regione cursus superioris fuminis Apa, Dee., n. 8092.
b. foliolis strigosulis.
Foliolis subtus sparse sirigosulis.
Sufruiex 0.1-1,6 m. flos roseus in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Nov.. n 5321, eod. loco Nov. n. 5396: in campo pr. Isatimi, Sepi.
n. 4772. :
forma pubescens.
Caule pilis brevissimis sets sirigosis iniermixtis pubescenie hirsuto
foliolis glabris ovali-oblonsis ad 9 mm. longis, petioh 0,5-1 em. pinnæ
5-7.3 cm. 2 es
Sufrutex 0.8-1,2 m. flos roseus in eampis monianis in valle flumimis
Y-aca, Dec. n. 6821.
Mimosa setistipula Benih.
Hook. Journ. Bot. IV, 379: Flor. Bras. XV, 2, p. 340.
Suffrutex 1-1,5 m. flos roseus in dumetis Cordillera de Altos, n. 199&a.
Mimosa callosa Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 376: Flor. Bras. XV. 2, p. 330.
Suffrutex 1-15 m. flos roseus. in arenosis pr. flumen Capibary. Dec,
n. 590%. in campis montanis in valle ffuminis Y-aca, Dee., n. 6820.
Var. microphylla nob.
Foliolis 30-40-jugis maximis & mm. longis 1,5-4,75 mm. latis, petioli
filiformes 20-40 mm. longi.
Suffratex 0.8-1 m. flos roseus, in campis humidis in valle fluminis Y-aca,
Dec. n. 6792.
(407) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 31
Mimosa papposa Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 375; Flor. Bras. XV, 2, p. 357.
Var. uninervis nob.
Differt petiolis ad 5 mm. longis, pinnis ad 7 em. longis, foliolis uninervibus.
Suffrutex 0,3-0,8 m. flos roseus in campis pr. San Estanislao, Aug., n. 4177;
in arenosis pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4290: in campis pr. flumen Jejui-
guazu, Dec., n. 5736.
Mimosa oligophylla Michel.
Contr. Flor. Parag. I, p, 56.
Suffrutex 1-2 m. flos roseus, in campis humidis pr. Valenzuela, Dec., n. 6755.
Mimosa eriophylla Benth.
Hook. Lond. Journ. V, 87; Flor. Bras. XV, 2, p. 332.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, in campo pr. flumen Carimbatay, Dec.
n. 5826; in campo montano pr. Chololo, Dec., n. 6791: in campo pr. Valen-
zuela, Jan., n. 6956.
Mimosa rigida Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 377: Fior. Bras. XV, 2, p. 330.
Sufirutex 0,5-1,5 ın. flos roseus, in campo Ipe hu, Oct., n. 5032; eod. loco,
Oct., n. 5190.
forma puberula.
Foliolis subtus leviter puberulis.
Sufirutex 1-1,5 m. flos roseus, in campo Ipe hu Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5169.
Mimosa acerba Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 378; Flor. Bras. XV, 2, p. 332.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos roseus, in campis Cordillera de Altos, Jan.,
n. 2956 et Oct., n. 3349, in campo pr. Chololo, Dee., n. 6818; in dumetis et
campis in regione fluminis Apa, Nov., n. 7917.
Var. 8 minor Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 332.
Suffrutex 0,3-0,4 m. flos roseus, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6459.
Mimosa conferta Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 331.
Sufirutex 0,5-0,8 m. flos roseus in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5759; in
campis pr. Igatimi, Nov., n. 5440; in campis Cordillera de Piribebuy, Dec.,
n. 6868.
Var. multifoliolata uob.
Caulibus striato-sulealis dense hispido-hirsutis, petiolis in parte superiore
caulis subnullis in parte inferiore ad i em. longis.
Pinnis ad 10 em. longis foliolis 40-25 jugis peduneulis 2,5-10 em. longis.
forma genuina.
Foliolis pilis longiusculis appressis utrinque vestitis, 10/4 9/4 8/3 mn. : pedun-
eulis 3-4 em., capitulis diametrum ad 30 mm.
Suffrutex 4-2 m. flos roseus in campo Cordillera de Altos, Dec., n. 3709; in
campo pr. Igatimi, Dee., n. 5613.
592 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ZW SÉR.). (408)
forma brevipila.
Foliolis pilis brevibus vestitis, coriacioribus.
Suffrutex 1-1,5 m. flos roseus, ad marginem silvæ in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6649.
forma longepedunculata.
Pedunculis 5-10 cm. longis, foliis forms brevipilæ.
Suffrutex-4-1,5 m. flos roseus ad ripam fluminis Carimbatay, Dec.. n. 5848.
Var. guaranitica nob.
Foliis petiolatis 4-1,5 cm. pinnis ad 8 cm. longis foliolis supra et subtus
glabrescentibus vel sparse setosis margine setoso-ciliatis, pedunculis 1-2,5 cm.
longis.
Habitu M. rigidæ Benth. sed calyce obsoleto.
Suffrutex 0,8-1,5 m. flos roseus, in campo glareoso pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7009 et 7009a in campis montanis in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6764.
Id. n. 1916 PI. Hassl. I, p. 41, sub? M. rigida Benth.
forma parvifolia.
Foliolis minoribus 5-9 mm. longis, 3-4 mm. latis; pinnæ 3-5 cm. longæ, pedun-
culi 1,5-3 cm. ; diametrum capitulorum ad 20 mm.
Suffrutex 0,8-1,5 m. flos roseus, in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Jan., n. 8326.
Mimosa subsericea Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 380; Flor. Bras. XV, 2, p. 339.
Var. strigosa nob.
Caule strigis robustis basi tuberculatis adpressis inermi; petiolis dense
strigosis 10- 12 mm., foliolis superne glabrescentibus vel pilis minutissimis raris
adpressis sub lente” puberulis, pagina inferiore adpresse et haud dense setosa
inæquilateraliter elliptico-oblongis subobtusis breviter- mucronulatis 13/3,5
12/4 mm., racemo elongato longius nudo, capitulis quinis 3-nis.
Suffrutex 0,5-1,5 m. flos roseus, in dumetis pr. Piribebuy, Dec., n. 6855 ;
inter rupes aridos denudatos in valle fluminis Y-aca pr. Chololo, Dec, n. 6687.
Var. strigoso-aculeata nob.
A præcedente differt foliolis angustioribus, aculeis infra folia leviter
recurvis elegantibus bası setosis, 5-6 mm. longis valde acerosis; corollæ lobı
apice longe comosi.
Frutex vel suffrutex 1-1,5 m. flos roseus in valle fluminis Y-aca ad marginem
silvæ pr. Chololo, Dec., n. 6636.
forma armata.
Aculeis numerosioribus, minus longis, basi magis conicis alabastris minus
sericeis, foliolis !/3 longioribus apice acutioribus.
Frutex 1-1,5 m. flos roseus, in rupestribus aridis pr. Tobaty, Sept., n. 6407.
Var. hirsuto-strigosa nob.
Inermis caule juvenili sericeo demum strigis adpressis et tomento molli sub
patenter hirsuto-strigoso, foliis breviter petiolatis (2-3 mm.) vel subsessilibus,
foliolis minimis falcatis angustissimis 4-5 mm. longis 0,5 mm. latis valde
imbricalis subtus adpresse sericeis, corollæ lobis apice longe comosis.
Suffrutex 1-2,5 m. flos roseus, in campis pr. Igatimi, Dec., n. 5630;
campis pr. flumen Capibary, Dec., n. 5933.
forma minor.
Strigis brevioribus, pinnis 20-35 mm. tantum longis, foliolis 3 mm. capitulis
breviter pedunculatis (2-3 mm.) minoribus.
(409) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 593
Suffeutex 0,5-0,8 m. flos roseus, in campis pr. flumen Capibary, Dec.,
n. 5933 a.
forma acerosa.
Similis formæ genuinæ var. hirsuto-strigosæ, differt aculeis infraslipularibus
et internodiorum brevissimis vix 1-1,5 mm. longis, corollæ lonis breviter
comosis vel pubescentibus tantum.
Frutex 1-1,5 m. flos roseus, in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2972.
Var. oblonga nob.
Caule strigis subpatentibus vel adscendentibus pilis mollibus intermixtis haud
adpressis; foliis breviter peliolatis 1-3 mm. pinnis ad 35 mm. longis foliolis
linearibus acutis. dorso valde sericeis, facie pubescentibus, capitulis breviter
oblongis, staminibus adjunctis 43-15 mm. longis, 9-10 mm. latis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. flos roseus, in colle rupestre pr. Bellavista, Apa, Dec.,
n. 8072, floriferus.
Suffrutex 0,8-1,2 m. flos roseus, in dumeto aprico, in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7877, fructiferus (Legumen margine longe strigoso-
setosum 2-4 articulatum).
Mimosa monadelpha nob. spec. nov.
Suffrutex 0,5-1 m. caule villoso vel breviter hirsuto, striatulo; stipulæ
lineares acutæ dorso glabrescentes vel leviter puberulæ margine ciliatæ 8-10 mm.,
longæ 1 mm. late; folia contracte 3 juga, pinnis approximatis fere palmata
petiolo striato dense patenterque hirsutulo 8-15 mm.; pinnæ 20-24 jug&,
in quoque folio valde inæquales 35-75 mm., rhachi setoso-hirsuta, foliolis
lanceolato-linearibus basi latiorihus sensim acutatis mucronulatis facie glabris
margine ciliatis, nervo mediano parum excentrico nervis brevibus 2 ad basın fohi
spectantibus adjuncto : inflorescentiæ racemosæ vel racemoso-paniculatæ,
capitula solitaria vel gemina pedunculo villosulo 10-20 mm. diam.; capituli ut
alabastra haud comosa globosi 15 mm.; bracteæ spathulatæ limbo longe
pectinato-ciliato, tubum corollæ æquantes vel superantes; calvx e foliis glumaceis
linearibus vel latioribus albis profunde laceratis dentibus setaceis, tubum corollæ
æquans ; tubus corollæ anguste prismaticus, limbo subito dilatato lobis triangu-
laribus apice longiuscule navicularibus duriusculis obtusiuseulis; filamenta
L longiuscule i. e. ad ?/s tubi corollæ in tubum connata; ovarıum dorso cilia
pauca ferens.
Calyce affinis M. petiolari Benth. a qua differt pinnarum numero, affinis
M. Regnellii Benth. a qua differt structura foliorum indumento aliisque.
Suffrutex 0,5-1 m. flos dilute roseus, in campo silvalico Yeruti, Dec., n. 5795.
Mimosa Regnellii Benth.
Linnæa XXI, 529; Flor. Bras. XV, 2, p. 342.
Var. aculeata nob.
Differt aculeis robustis infrastipularibus, sursum ineurvis, foliis minoribus
petiolo communi 2-3 cm. tantum longo, foliolis 4 mm. longis.
Frutex 2-3 m. flos roseus, in uliginosis in campo Yeruli, Dec., n. 5745.
forma rectispina.
Aculeis rectis vel leviter recurvis.
. Balansa : Tiges simples de 2 m. de hauteur, Pastoreo-mi à l'Est de la Cordillere
de Villa-Rica, Sept., n. 1460.
Mimosa millefoliata Scheele.
Linnæa XVII, 333; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 344.
buy BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Me SÉR.). (410)
Var. glaberrima nob.
Omnino glaberrima.
Arbor parva vel frutex 2-5 m. petala alba, in dumetis in campis siceis regionis
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8299.
Mimosa incana. (Spreng.) Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 386: Flor. Bras. XV, 2, p. 348; Acacia incana
Spreng. Syst. III, 137.
Differt a descript. a cel. Benth data fructubus magis convexis.
Frutex 2-4 m. flos roseus, dumela formans pr. Curuguaty, Sept., n. 4583; in
dumetis pr. Igatimi, Dec., n. 5646.
Mimosa diversipila Michel.
Contr. Flor. Parag. I, p. 57.
Suffrutex 0,5-1,5 m. petala rosea, in campis pr. San Eslanislao, Jan., n. 5989;
in campis aridis et siccis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7894.
Mimosa plumosa Micheli.
Contr. Flor. Parag. Il, p. 91, tab. XXVI.
Frutex 1,5-3 m. flos roseus, in campis humidis in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6579.
Mimosa daleoides Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 389: Flor. Bras. XV, 2, p. 353.
forma paraguariensıs.
Stamina bistipulata, breviler connata, spieis brevioribus 6-11 mm. longis.
Frutex 1-2 m. petala flavo-cilrina dumeta formans pr. Curuguaty, Sept.,
n. 458%; id. in arenosis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6601.
Mimosa sepiaria Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 395; Flor. Bras. XV, 2, 364, t. XCI.
Frutex 2-4 m. flos albo-persicinus. inter rupes collis Cerro hu pr. Paraguary,
Dec., n. 6501.
Mimosa hexandra Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 91, tab. 27.
Frutex vel arbor parva 5-5 m. flos albus, in argillosis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7210 et 7210a (forma depauperata).
Var. Vepres (Lindm.) noh.
Lindm. sub. spee. in Legumin. austro-amer., p. 46.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. petala alba, in arenosis salsis pr. Concepcion,
Sept.. n. 7512.
Mimosa Paraguariæ Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 59, tab. XXII.
Frutex 1-1,5 m. pelala rosea in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4945; in campis pr. Igatini, Dee., n. 5640, in campo Apepu (Tapiraguay),
Dee., n. 5956.
(411) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. Bu)
Mimosa filiformis Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 371.
Suffrutex 1-1,5 m. petala rosea, in dumelo pr. flumen Jejui guazu, Sept.,
n. 4666.
Mimosa Burchellii Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 370.
Suffrutex procumbens 0,3-0,6 m. flos roseus in campis siccis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7022, in glareosis eod. loco, Jan., n. 6953.
Mimosa cordistipulata Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 409; Flor. Bras. XV, 2, p. 368.
Frutex 0,5-1 m. petala rosea, in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5752.
VMimosa graminiformis nob. spee. nov.
Caulis erectus A-angulatus lineis angularibus cartilagineis prominentibus
exsculptus, glaberrimus junceus tenuissimus; stipulæ lanceolato-lineares setoso-
ciliatæ cc. 3 mm. longæ acutissim&; internodia ce. 6 em. longa; folia 2-3 juga
petiolo filiformi stricto profunde sulcato glaberrimo cc. 9 cm. longo, spatium
inter juga cc. 20 mm.: pinnæ 45 mm., petiolulo 3 mm. basi minute stipellato,
6 jugæ, foliola inæquilatera oblonga nervo excentrico vix conspicuo, glaberrima
glauca 3-3,5 mm. longa, ad 1 °/s mm. lata; flores axillares solitarıi pedunculo
profunde sulcato ce. 25 mm. longo; diam. capituli 10 mm.: calyx obsoletus
brevissimus, corolla 4-mera calyce 10 plo longior lobis fere ad medium divisa, lobis
acutiusculis glaberrimis, filamentis 8 glaberrimis corolla triplo longioribus:
fructus ignotus.
Affinis M. paucifoliæ Benth. a qua differt glabritie, numero foliolorum,
caulibus sulcatis, habitu erecto, peduneulis brevioribus.
Suffrutex 0,5 m. flos roseus inter gramina in campo pr. Chololo in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6830.
“ Mimosa serpens nob. spec. nov.
Prostrata caulibus longis decumbentibus ad 2 mm. Ig., striatis et sulcatis
hirsuto-tomentosis ad 3 1/2 mm. crassis; stipulæ setaceæ pilosæ 6-10 mm. longæ ;
folia 9-17 juga 35-60 mm. Ig., petiolo 5-6-7 mm. longo, dense vel laxius
hirsuto: pinnæ supra articulum evidenter beistipellatæ ; pinnæ 7-10 mm. longæ;
foliola 7-9 juga elliplica 1,5-2.2 mm. longa subtus hirsuta pilis longiusculis
hirsuta, supra glabriuscula punctulata; pedunculi 20-35 mm. longi striati
hispidi; capitula globosa diam. 40-11 mm. ; bracteolæ breves lanceolato-lineares ;
calyx obsoletus; corolla glabra A-mera; legumen planum subfalcatum valvis
hirsutis crassiuscule marginatis ce. 10-12 articulatum, 60/5 mn.
Affinis M. gracili Benth. a qua differt caulibus patenter et molliter hirsutis,
pinnarum foliolorum numero aliisque.
Suffrutex prostratus 0,5-2 m. flos roseus in alto planitie pr. flumen Corrientes,
Dec., n. 5833.
Var. glabrifolia nob.
Foliis longius petiolatis ad 20 mm., foliolis supra et sublus glabrescentibus
margine foliolorum interdum rare ciliatis foliis ad 9 cm. longis.
Suffrutex procumbens, 0,5-1,5 m. flos roseus in campo Apepu, Aug., n. 4332.
Mimosa guaranitica nob. spec. nov.
Prostrata dein adscendens caulibus glaberrimis leviter striatis inermibus setis
prorsum deficientibus, stipulæ lanceolato-triangulares apiculatæ 2 mm. longæ,
1,25 mm. lalæ; petiolus et (rhachis) strictus glaberrimus vix 1 mm. longus vel
396 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (412)
in aliis foliis ad 4 mm., rhachi ad 20-30 mm.: folia 5-7 juga; pinnæ 6-9 jugæ
7-10 mm. longæ basi brevissime articulatæ stipellis obsoletis; foliola oblonga vel
obovato elliptica 3/1 mm., glaberrima minute punctulata ‘subenervia : pedun-
culi glaberrimi tenues substriati 33-30 mm. longi; capitula globosa 12 mm.
diam. , juvenilia haud comosa; bracteolæ minimæ : calyx urceolatus dentatus
2/3 mm. longus; corolla trimera anguste campanulata ad calycis orem subito
constricla lobis obovalis acutis glabris: staminibus 6, ovarium ‘glabrum.
Legumen planum rectum breviler acutum 5-8 ar liculatum brevissime et sparse
setoso aculeolatum 32 mm. longum ad A mm. latum seminibus ulroque
riter 5-8 inflatum.
Affinis M. gracili Benth., differt floribus 3 meris, peduneulis folio longioribus,
foliis 5-7 jugis, pinnis 6-9 jugis; proxima etiam M. miseræ Benth. a qua differt
glabritie, M. leptanthæ Benth. et affinibus.
Suffrutex decumbens vel semivolnbilis 0,5-1.5 m. flos roseus, in dumetis
Cordillera de Altos, Febr., n. 3888; in campis Tacuaral, Jan., n. 3817; in
dumetis pr. Bellavista, Dec., n. 8135.
Mimosa somnians Humb. et Bonpl.
in Willd. Spec. Pl. IV, 1036; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 373, t. XCV.
Frutex 0,8-1,5 m. petala rosea, in campo ad ripam lacus Ypacaray, Dec.
n. 3604: in dumeto humido pr. San Estanislao, Jan., n. 6006; in campo humido
in regione Cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8116.
forma viscida.
Caules petiolique dense glanduloso-setosi.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, ad ripam flaminis Corrientes, Dec., n. 5859.
Mimosa trijuga Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 398: Flor. Bras. XV, 2, p. 375.
Balansa n. 142% fide Micheli Contr. I, p. 59.
Mimosa elliptica Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 400: Fior. Bras. XV, 2, p. 382.
Frutex 2-3 m. flos incarnatus, in paludosis pr. Bellavista (Apa), Dee.,
n. 8149, in uliginosis pr. San Bernardino, Oct., n. 1982.
Mimosa asperata L.
Spec. Plant. 1507: Benth. Flor. Bras. XV, 2, 382.
Frutex 1-3 m. flos roseo-violaceus, in palude pr. Caraguatay, Nov., n. 3428.
Mimosa cinerea Vell.
Flor. Flum. XI, t. 35; Benth. Flor. Bras. XV, p. 383.
Frutex 2-4 m. petala dilute rosea, in sabulosis ad ripam fluminis Paraguay pr.
Concepcion, Sept,, n. 7343.
Mimosa invisa Mart.
Herb. Flor. Bras. 121 ; Benth. Flor. Bras. XV. 2, p. 379.
Suffrutex 0,5-1 m. flos roseus, procumbens vel scandens in campo Cordillera
de Altos, Jan., n. 3741 ; in campo Igatimi, Nov., n. 5521 ; in dumeto in campo
humido in valle fluminis Y-aca, Jan., n. 6981 ; ad marginem silvarum in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8020.
Var. echinocarpa nob.
Faciebus fructus setoso-aculealis.
(vas
(415) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. D97
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, in dumeto Cordillera de Altos, Jan., n. 3735.
Id. n. 983. Plant. Hassl. I, sub M. aff. verecunda e Benth.
Mimosa maracayuensis nob. spec. nov.
Prostrata dein adscendens caulibus siriatis sat robustis patenter et robuste
setosis, vel aculeis debilibus setaceis 3 mm. longis basi vix dilatatis; stipulæ
lanceolato-lineares apicem versus selacee glabræ 7-9 mm. longæ: folia cc.
4 jugæ, petiolo siricto striato glaberrimo selis iis caulis similibus laxe hirsuto,
cc. 30 mm. longo: pinnæ basi longiuscule articulatæ (in apice artıculi stipellæ
dus breves erectæ aculeiformes insidentes) 22-30 mm. longæ, ee. 7 jugæ foliolis
glaberrimis inæquilateris 5,5-7-8,5 mm. longis ce. 2-3 mm. latis obtusiuseulis
vel brevissime acuto-mucronatis glaberrimis: peduneuli 32-47 mm. striati,
glaberrimi, setis aculeolati; capitula ce. 12 mın.: bracteolæ parvæ lanceolatæ
corolla 4-5 plo breviores glaberrimæ ; calyx obsoletus glaber ce. 10 plo brevior
quam corolla late campanulata usque ad !/s vel profundius fissa 4 mera, glaber-
rima, ovarium glabrum.
Affinis M. invise Mart. a qua differt setis haud relrorsum aculeolatis, foliis
et peduneulo longissimo, et M. Selloi Benth. numero pinnarum et foliolorum
pedunculoque, affinis etiam M. cinereæ Vell. differt indumento haud adpresso
numero pinnarum et forma foliolorum.
Suffrutex semierectus 1-2 m. flos roseus in campis Ipe hu Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5086.
Mimosa uliginosa nob. spec. nov.
Frulex erectus 2-4 m., ramis divaricatis dense glandulosis, glandulis breviter
stipitatis sparse aculeolatis, aculeis gracilibus ad 1-1,5 mm. longis; stipulæ
janceolato-triangulares intus et extus pubescenles ad 3 mm. longæ; rhachis
foliorum 8-10 cm. longus dense glandulosus aculeis sparsis armatus, folis
6-9 jugis; pinnæ 9-20 jugæ, foliolis margine plus minus dense glandulosis, faciebus
minute punctulatis, 2-3 mm. longis °/ mm. latis, apice breviter mucronulatis;
inflorescentiæ subracemosæ paniculam ovalem formantes, pedunculis infe-
rioribus 2-3 verlicillatis foliis sublongioribus, superioribus bracteis obsoletis multo
longioribus, 20-35 mm. longis dense glandulosis; spicæ ante anthesin oblongo-
cylindricæ 10/4 mm., evolulæ subglohosæ: bracteolæ spathulatæ ciliatæ: calyx
obsoletus ; corolla extus glabra lobis acutis ad !/3-!/2 pertinentibus: ovarium
dense et longiuscule æqualiter pilosum; legumen immaturum dense albo-tomen-
tosum glandulis conspersum, ce. 4-10 articulatum, apiculatum.
Affinis M. adenocarpæ Benth. differt foliolis minoribus stipulis haud setaceis
sed triangularibus, capitulis juvenilibus cylindrico-elliptieis, capitulis subglo-
hosis.
Frutex 2-2 m. viscoso glandulosus, flos roseus, in uliginosis pr. flumen Carim-
batay, Dec., n. 5817.
Mimosa Hassleriana Chod. spec. nov.
Frutex 2-4 m. altus ramis glaberrimis ut petioli et foliola glandulis immersis
effluentibus vernicosis usque ad apicem sublignosis vel lignosis; stipulæ minimæ
iriangulares 1,5 mm. iongæ; folia 2-3-4 juga rhachi/subtus canaliculata supra
semicylindrica sat robusta rigida in quoque jugo ärticulata, petiolo 1-2 cm.
longo, rhachis tota 4-6 em. Ig., pinnæ 5-7 cm, longæ, 12-17 jugæ, foliolis spatio
ad 4 mm. longo separatis, inæquilateris sessilibus elliptico subtrapezifor-
ıibus, obtusiusculis mucronulatis basi subretusis vel auriculo ad basin folii
vertente adjunctis, supra et subtus glandulis immersis punctatis, basi ima
pulvino ut maeula transverse elliptica glanduliformi notatis, 7/3 5/2 6/2.5 mm. ;
inflorescentiæ paniculatæ, racemi capitulorum ramis sæpe geminis vel ternatis
inæqualibus 12-15 mm. longis, capitulis inapertis globosis haud comosis, apertis
diam. ad 2 cm. globosis; bracteæ inconspicuæ vel deficientes; calyx campanu-
latus glumaceus ore subretuso margine ciliolato et parce glanduloso: corolla
388 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (414)
& mera lobis vix ad !/3 pertinentibus : stamina 8; apice incrassalis et apice minute
puberulis; ovarium minute glandulosum vel papillosum.
E sectione Habbasia valde peculiaris nulli arte affinis.
Frutex 2-4 ın. flos roseus, inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6280.
Mimosa Alleniana Morong?
Plants coll. Parag. Ann. N. Y. Acad. Sc. VII, p. 98.
Morong, n. 1501.
Desmanthus depressus Humb. et Bonpl.
In Willd. Spee. IV, 1046; Benth. Fior. Bras. XV, 2. p. 293.
Frutieulus an suffrutex 0,3-0,6 m. flos albus, in campis glareosis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8444.
Desmanthus virgatus Willd.
Spec. IV, 1047; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 293.
Suffrutex 0,3-0,5 ın. flos albus, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6268; in
campis pr. Igatimi, Nov. n. 5561.
forma roserflora.
Sufirutex 0,3-0,5 petala roseo-persicina in dumetis Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3850.
Var. Santantensis nob.
Differt statura 2-3 m. fructubus majoribus 70-80 mm. longis, seminibus
25-30, foliolis 1-1,5 mm. longis.
Suffrutex 2-3 m. petala alba, in dumetis pr. San Estanislao, Jan., n. 5994.
Neptunia triquetra Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 355; Flor. Bras. XV, 2, p. 292.
Suffrutex prostralus 0,15-0,3 m. flos eitrinus, in arenosis pr. Tacuaral, Nov.,
n. 3489. In paludibus pr. Paraguary, Oct., n. 951.
Neptunia pubescens Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 356; Flor. Bras. XV, 2, p. 292, in annotat.
Suffrutex prostralus 0,3-0,5 m. flos citrinus, in arenosis salsis pr. Itacurubi
del Rosario, Jan., n. 6019; in argillosis salsis pr. Paraguary, Dec., n. 6497; id.
n. 1231 Pl. Hass I, p. 39 sub N. friquetra Benth.
Neptunia plena (L.) Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 355; Flor. Bras. XV, 2, p. 291; L. sub Mimosa
Spec. 1502.
Suffrutex erectus 2-3 m. altus, flos eilrinus, ad marginem lagunæ Saladillo pr.
Concepcion, Sep., n. 7332.
Neptunia hexapelala Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 50
Balansa, n. 1442.
Prosopis ruscifolia Gris.
Plant. Lorentz, p. 82.
Arbor 10-12 m. 0,5-0,8 m. diam. petala alba, in silvis ripariis pr. Concepcion,
Aug., n. 7153.
(415) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 359
Prosopis juliflora (Sw.) DC.
Prodr. II, 447; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 289; Swartz sub Mimosa
Prodr. 85.
Arbor parva 4-6 m. 0,1-0,3 m. diam. fructus arcualus, flos lurido-albus, in
arenosis pr. lacus Ypacaray, Nov., n. 3490. ;
Morong, n. 481, sub P. campestrı Gris. in Plants. coll. Parag., p. 95.
Prosopis Algarobılla Gris.
Plant. Lorentz, p. 83; Symb. p. 118.
Frutex 2-4 m. flos albus in argillosis pr. Tacuaral, Sept., n. 1995.
Stryphnodendron rotundifolium Mart.
Herb. Flor. Bras. 117; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 285.
forma refusa.
Arbor 4-10 m. 0,1-0,% m. diam. flos flavo-virens, antheræ coccineæ, in
campis «Serrados » in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7829.
Stryphnodendron obovatum Benth.
Flora Bras. XV, 2, p. 286.
Arbor 4-5 m. flos flavo-virens, in campo «Serrado» pr. Arroyo Mocoy, Sierra
de Maracayu. Oct., n. 4907.
An mere varietas speciei præcedentis ?
Piptadenia paraguayensis (Benth.) Lindm.
Bihang. t. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Band 24, Afd. III, n. 7, p. 39; Pithe-
colobium paraguayense Benth. Trans. Linn. Soc. XXX, p. 574.
Arbor parva vel frutex 2-6 m. flos albus, cortex lignumque fœtida, in silva
riparia pr. Concepcion, Aug., n. 7154.
Piptadenia rigida Benth.
In Hook. Journ. Bot. IV, p. 338; Flor. Bras. XV, 2, p. 278.
Arbor 10-15 m. flos flavo-virens, in silva campestre ad ripam lacus Ypacaray,
Vet, n, 3330:
Piptadenia nitida Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 336; Flor. Bras. XV, 2, p. 276.
Balansa, n. 1435 et n. 1443 fide Micheli Contr. I, p. 49.
Pipladenia macrocarpa Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 344 ; Flor. Bras. XV, 2, p. 281.
& genuina (Benth.) nob.
Foliola eiliata, legumen falcatum.
Arbor 8-20 m. flos albus, ad marginem silvæ pr. Vaqueria Capibary, Sept.,
n, 4449; arbor 4-6 m. flos albus inter saxa pr. Concepcion, Sept., n. 7460;
de m. in silva riparia pr. Concepcion, Oct. n. 7600, eod. loco Sept.,
n. /280.
forma puberula.
Foliolis puberulis, foliis ad 23 jugis.
Arbor 15-20 m. flos albus, in silva campestre pr. Bellavista, Nov., n. 7840.
560 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (416)
& Cebil (Gris.) nob.
Griseb. sub. spec. in Symb. ad Flor. Arg., p. 121.
Foliolis glabrescentibus, legumine recto, ad 20 cin. longo et 22 mm. lato.
Arbor 15-20 m. flos albus in silvis camıpestribs pr. Atira, Oet., n. 3304
florifera, in campo pr. lacus Ypacaray, Oct., n. 3359 fructifera.
forma rupestris.
Foliis 10-12 jugis, jugis ad 4 cm. distantibus: foliola glaberrima.
Frutex vel arbor parva 2-3 m. inter rupes denudatos in collibus pr. Tobaty,
Sept., n. 6375
forma microcarpa.
Legumine vix 10 cm. longo et A8 mm. lato, inflorescentia subpaniculata.
Arbor 6-15 m. flos albus, in silva riparia pr. Cencepeion, Sept., n. 7459, in
dumeto saxoso pr. Concepcion, Sept., n. 7466.
Var. y vestila. nob.
Ramulis petiolis pubescentibus, foliis novellis supra pubescentibus sublus
molliter tomentosulis, adullis supra glabrescentibus margine longe ciliatis,
subtus puberulis, inflorescentiis racemosis, legumine leviter falcato glauco-
nitente margine parum incrassato, 45 cm. longe 18 mm. lato.
Glandula basalis a basi remota, superiores 2 ) ovales ellipticæ
Arbor 5-6 m. flos albus in arenosis salsis pr. Bellavista, Apa, Jan., n. 8348.
Piptadenia Hassleriana Chod. spec. nov.
Arbor 6-8 m., trunco 0,3-0,5 m.; rami ultimi et rachis foliorum glaberrimi
vel glabrescentes ; stipulæ obsoletæ : ol rachis ec. 9-13 em. longa 35-35 Juga,
pinnis 20-27 mm. longis in acumen debilem longiusculum 1,5 mm. Ig. apice
leviter uncinatum productis, 60-68 jugis, folioiis minimis 1,75-2 mm. longis
glabris oblongo linearibus breviter acutis; pars nuda rhachis basilaris ce. 18 mm.
longa, glandula elliptica ce. in medio petioli sita et similes sed minores 4-7 ad
paria superiora pinnarum; inflorescentiæ racemoso-axillares vel subpaniculatæ :
ex axilla cujusvis folit oriuntur pedicelli 2 (rarius 3-4) 10-25 mm. longi
inæquales tenues; capitula ante anthesin globosa haud comosa; calix obverse
pyramidatus lobis brevibus late triangularibus breviler acutis, longiuscule
eiliatis; corolla paullo longior lobis brevibus oblongo-triangularıbus extus apice
tenuissime puberulis ; antheræ late ellipticæ glandula sphærica pedicellata coro-
natæ; legumen 120/12 130/12 mm. rectiusculum valvis crassiusculis haud
distincte articulatis vix marginatis breviter apiculatis, supra haud nitidis stipite
cc. 7 mm. longo.
Affinis P. peregrinæ Benth. a qua differt staminibus glanduligeris, petalis
apice haud mucronatis, sepalis ciliatis et forma petalorum el sepalorum.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. flos albus, in silvis os Cordillera de
Piribebuy, Dec., n. 6641 florifera et 6641 a fructifera. Id. n. 154. Plant. Hassl.
I, p. 41 sub Leucena sp. ?
Var. fruticosa nob.
Frutex 1-2 m. rachis foliorum 5-7 em. longa 10-24 juga, pinnæ 12-20 mm.
longæ 40-50 jugæ, giandula in medio petioli ‘oblonga, trıplo longior, quam in
typo, ad 3 mn. Foliola 0,9-1,1 mm. longa, diametrum capitulorum 7-9 mm.
Frutex 1,5-2 m. flos albus inter rupes denudatos in valle Auminis Y-aca, Dec.,
n. 6688.
Piptadenia peregrina (L.) Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 340 p. p. Flor. Bras. XV, 2, p. 282; Mimosa
peregrina L. Spec. Pl. 450%.
Arbor 5-10 m. flos albus, in campo silvatico in silva Pacobä, Sept., n. 4506;
in campo Ipe hu, Sierra de Maracavu, Nov. n 5292.
(417) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 961
Var. falcata (Benth.) nob.
Benth. sub spec. in Hook. Journ. Bot. IV, 341; Flor. Bras. XV, 2.
p- 283.
Arbor %-5 m. flos albus, in campis Ipe hu, Oct., n. 5146.
Piptadenia colubrina (Vell.) Benth.
Hook. Journ. Bot. IV, 341; Flor. Bras. XV, 2, p. 282; Mimosa colubrina
Vell. Flor. Flum. Ie. XI, tab. 16.
Specimen fructiferum tantum.
Glandula ad basin petioli communis nigrescens, ad apicem petioli glandula una
tantum, foliola ad 6 mm. longa supra nitidula, legumen rectum ad 22 cm.
longum 18 mm. latum margine incrassatum. “
Arbor 3-4 m. in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.. n. 4997.
Plathymenia foliolosa Benth.
In Hook. Journ. Bot. IV, 334; Flor. Bras. XV, 2, p. 271.
Var. paraguariensis nob.
Pinnis 4-6, foliolis 5-10 jugis, membranaceis, discoloribus 20/8 15/8
distinctius reticulatis, legumen maturum cinnamomeo-grisescens glaberrimum,
stipitalum cc. 110 mm. longum 15-18 mm. latum. Semina ce. 8.
Varietas intermedia inter P. foliosam et P. retusam a P. foliosa recedit
numero pinnarum, et foliolorum, foliolis majoribus, legumine haud glaucescente,
a P. retusa glabritie foliolorum, spica glabra, fructu.
Arbor 4-8 mm. diam. 0,1-0,4 m. petala alba, in campo Y-cua pona pr. Concep-
cion, Oct. 7674.
CÆSALPINIEÆ
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 37; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 37.
Les Césalpiniées sont représentées par 76 espèces appartenant à 20 genres.
6 espèces et 2 variétés sont nouvelles, 21 espèces citées pour la première fois.
Ce sont :
Espèces nouvelles :
Cassia guaranitica; C. piribebuyensis; C. apaënsis; Bauhinia Hassleriana ;
Cesalpinia dictamnoides; Copaifera Chodatiana.
Variétés nouvelles.
Cassia barbata var. paraguariensis; G. flavicoma var. paraguarrensis.
Espèces nouvelles pour la flore paraguayenne :
Cassia hirsuta; C. silvestris; G. Desvauxii; C. aculeata; C. trichopoda ;
C. cordistipula; G. gonoclada; C. stenocarpa; C. patellaria; Bauhinia chei-
lantha; B. acurnana; B. rufa; B. membranacea; B. mollis; Krameria Ixina ;
Cæsalpinia rubicunda; Dimorphandra mollis; Sclerolobium aureum ; Hymenoea
stilbocarpa ; H. Martiana; Cercidium andicolum var. petiolatum.
Comme dans les Mimosées le genre Mimosa dans les Césalpiniées le genre
Gassia représente avec 44 espèces plus de la moitié des espèces de ce sous-ordre.
Les espèces habitant la forêt ne sont qu'au nombre de trois; des arbres dont
deux, Apuleia præcox et Gleditschia amorphoides habitent de préférence les
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 4904. 37
562 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° sÉR.). (418)
petits ilots de forêts des campos; le Holocalyx Balansæ seul se trouve dans les
grandes forêts.
Dans les forêts riveraines : Cæsalpinia melanocarpa un arbre atteignant des
dimensions considérables, à bois noir [très dur et Copaifera Chodatiana frutes-
cent ou arborescent.
Dans les foréts rupestres : Peltophorum Vogelianum un arbre aussi très
répandu dans les campos.
Partout dans les campos : Arbres : Plerogyne nitens; Copaifera Langsdorfii;
HymenϾa stigonocarpa; H. stilbocarpa; Peltophorum Vogelianum. Arbrisseaux :
Bauhinia cujabensis; B. Hassleriana. Herbacées et suffrutescentes : Cassia
macrocarpa; C. pilifera; C. paradietyon; C. barbata; C. votundifolia; C. steno-
carpa; C. patellaria.
Dans les campos du Centre : Arbrisseau : Bauhinia quaranitica; Suffrutes-
centes et herbacées : Cassia pudibunda; C. guaranitica (aussi N.-E.) C. piribe-
butensis; C. serpens; C. cordistipula; C. fleruosa ; Hoffmannseggia parviflora.
Dans les campos du Nord-Est : Arbrisseaux : Bauhinia acuruana; B. rufa ;
B. membranacea; Cæsalpinia rubicunda; C. dictamnoides; Suffrutescentes et
herbes : Cassia hirsuta; C. mucronifera; GC. quaranitica; C. hispidula ;
C. gonoclada; C. chamecrısta; C. flavicoma.
Dans les campos du Nord : Arbres : Dimorphandra mollis; Hymenwa
Martiana; Selerolobium aureum; Arbrisseau : Bauhinia cheilantha; Suffrutes-
centes : Cassia trichopoda; C. apaensıs;
Communs au campos du Nord et Nord-Est ; Arbrisseaux : Bauhinia mollis;
Cassia silvestris.
Dans les campos rupestres : Cassia supplex et Krameria Ixina (N.) deux herbes
perennes décombantes.
Dans les campos humides et marecages : Bauhinia microphylla un arbrisseau
des bords de rivières et Cassia aculeata herbe perenne habitant les mêmes
parages.
Dans les sables salins du Nord : Cassia Morongit un arbrisseau lomenteux et
Cercidium andicolum var. peliolatum, arbrisseau épineux d'origine andine.
Espèces rudérales : Cassia bicapsularis; C. leptocarpa; C. occidentalis ;
C. pubescens; C. Tora; C. ulata et Parkinsonia aculeata cultivée comme plante
de haie et subspontanée.
Espèces cultivées : Ceralonia siliqua duleis; Poinciana regia; Cassia pulcher-
rima; Tamarindus indica, tous des arbres.
Dimorphandra mollis Benth.
Hook. Journ. Bot. Il, 102; Flor. Bras. XV, 2, p. 252.
Arbor 4-10 m. 0,2-0,5 m. d. flos ochroleucus fetidus, in campis «Serrados »
in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7959.
(419) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 563
Pterogyne nitens Tul.
Ann. Sc. Nat. II, Ser. XX, 140; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 245.
Arbor 8-12 m. petala alba, in campis ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 3892.
in campis pr. San Bernardino, Jan., n. 1791.
forma parvifolia.
Foliolis oblongis, parvis, emarginatis, 34/11 30/12 32/15 mm. glabris.
Arbor 6-10 m. petala alba, ad ripam fluminis Juqueri, Nov., n. 1478.
Copaifera Langsdorfii Dest.
Mem. Mus. Par. VII, 377: Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 242, tab. LXIII,
fig. 1.
Arbor 6-15 m. petala alba, in campis Cordillera de Altos, Febr., n. 3851 flori-
fera ; in dumetis pr. Caraguatay, Nov., n. 3433 fruclifera.
forma foliolis obovatis retusis.
Frutex vel arbor parva petala alba inter rupes pr. Valenzuela, Febr., n. 69045.
Var. 3 glabra (Vog.) Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 242. Vog. sub spec. in Linnæa XI, 410.
Arbor parva vel frutex 3-4 m. petala alba, inter saxa in colle prope Bellavista
(Apa), Dec., n. 8216.
forma parvifolia.
Foliola 20/10 18/9 25/11 mm.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. petala alba, in colle saxoso arido in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8145.
Var. © laxa (Hayne) Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 242; Hayne Arzneigew. X, 1. 18.
Arbor magna 15-18 m. diam. 0,8-1 m. petala alba, in silva ad ripam
fluminis Apa, Jan., n. 8395.
forma minor.
Foliola 15/8, 20/10 25/10 mm.
Arbor parva vel frutex 2-3 m. altus, petala alba, inter rupes denudatos
Cordillera de Piribebuy, Jan., n. 690%.
Balansa, n. 1486, 1487 sub C. offieinal: L. in Micheli Contrib. I, p. 48.
Copaifera Chodatiana Hassler, spec. nov.
Compte rendu de la Société botanique de Genève, séance du 12 oct. 1903;
Bull. Herb. Boissier, 2me ser. III, p. 1047 (an Copaiba Kuntzei O. K.?).
Arbor 10-12 m. 0,3-0,5 m. diam. sepala intus alba ad ripam rivi Estrella in
regione Cursus superioris fluminis Apa, Nov. 7984.
Var. fruticosa Hassl.
Bull. Herb. Boiss. 2me ser. III, p. 1047.
Frutex vel arbor parva 2-4 ın. sepala intus alba extus nigra albo-marginata,
in sabulosis humidis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 8046.
Balansa, n. 1838 sub C. confertiflora Benth. in Micheli Contrib. I, p. 48.
Verisimiliter ad eandem speciem pertinet Lindmann H., n. 2111 specimen
sterile sub Cynometra bauhiniefolia Benth. in Leg. Austro-americ. p. 34.
(A suivre.)
RE = ——
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE
PAR
Mme Olga FEDTSCHERKO et M. Boris FEDTSCHENKO
(Suite.)
719. Veronica arvensis L.
Env. de Seb.: Balaklawa, le 20 juin, fr.
Côte mérid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, fr.
720. Veronica Buxbaumii Ten.
Cöte merid.: Aloupka, 1895 (Arsenieff).
-
721. Veronica polita Fries.
Reg. des steppes : montagne Petrovskaia à Simpheropol, le 5 juin, fr.
Vers. du nord : Porte de Baidar, le 26 juin, fr.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin. fr. : Inkermann, le 23 juin, fr.
La Taïla : Ai-Petri, le 2 juillet, fr.
722. Veronica hederæfolia L.
Vers. du nord : Tehoufoule kalé, le 10 juin, fr.; monastère Ouspenski, le
40 juin, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
Côte merid.: Aloupka, le 15-20 avril, en fruits (Arsenieff).
723. Euphrasia tatarica Fisch. (teste Wettstein).
Côte mérid. : Tchatyrdag, le 9 juillet 1893, en fleurs.
72%. Odontites glutinosa (M. B.) Benth.
Côte mérid. : Tehatyrdag, le 31 juillet 1901 (Tranzschel).
725. Odontites rubra Pers.
Vers, du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl. ; Skélia, le 31 juillet, fl.
(106) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE.
6
©:
or
726. Rhinanthus crista galli L.
Vers. du nord : Taouchane basar, le 14 juillet, fr.
Côte merid. : monastère Kosma Demiane, le 7 juillet, fl. — Doubki pres de
Ialta, le 10 mai 1901 (Tranzschel).
727. Melampyrum arvense |.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl. ; Taouchane basar, le 1% juillet, fl. etfr.
Côte merid.: aux environs de Jalla, les 17 et 29 juin, en fleurs.
728. Pedicularis comos2 L.
var. Sibthorpii Boiss.
La Taïla : Tehatyrdag, le 9 juillet, fl. ; Ai-Petri, le 2 juillet, fi.
Côte mérid. : montagnes aux environs de lalta, le 13 mai, en fleurs (Tranzschel).
OROBANCHACEÆ
729. Orobanche cæsia Rehh.
var. & borealis Turez.
Region des steppes : près de la station Biiouk Onlar le 16 juin, fi.
730. Orobanche cernua Lefl.
var. Cumana \Wallr.
Reg. des steppes : pres de la station Djankoi, le 15 juillet, fl., sur Artemisia.
Env. de Séb. : sur des rochers près de Balaklawa, le 20 juin, fl. ; à Inkermann,
sur les racines d’Artemisia austriaca, le 23 juin, fl.
Côte merid. : entre la Porte de Baïdar et Kikineis, les 26 et 29 juin, fl.
Soudak, aux environs de la ville, le 20 juillet, fl.
731. Orobanche major L.
Env. de Séb. : entre Sébastopol et le monastère St-Georges, le 19 juin, 1.
732. Orobanche alba Steph.
Vers. du nord: Tavel, le 13 juin, fl., sur Salvia pratensis L. et Stachys recta L.
f. maxima bidentata Beck.
Côte mérid. : entre Alouchta et Taouchane-basar, le 44 juillet, fl.
f. minutiflora G. Beck, Mon.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin.
566 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (107)
733. Orobanche crenata Forsk.
Eav. de Séb. : entre Sébastopol et Balaklawa, le 20 juin, fl.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane Merdvène, le 26 juin.
fl. (var.) ; entre la cataracte Outchane-sou et Aï-Petri, le 2 juillet, fl.
734. Orobanche Hederæ Duby.
Côte mérid. : dans une forêt à Oriande, sur les racines de Hedera Helix L., le
1er juillet 1893, en fleurs!. — Jardin Nikita, mai 1901, en fl. (Tranzschel).
735. Lathræa squamaria L.
Vers. du nord : pres de Kokos, en ascendant vers la laila, le 21 avril 4901
(Tranzschel).
Côte merid. : Kastel, avril 1847 (anonyme).
GLOBULARIEÆ
736. Globularia cordifolia L.
Vers. du nord : versant du Mangoup, le 18 avril 1898, en fl. (Arsenieff).
VERBENACEÆ
737. Verbena officinalis L.
Vers. du nord : près de la station Bakhtchissaraï, le 14 juin, fl. ; Biiouk-Lam-
bat, le à juillet, fl. : Karassou-bachi près de Karassou-basar, le 2% juillet, fl.
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juin, fl.
Côte merid. : Miskhor, le 20 juin. fl. (Arsenieff).
738. Verbena supina |..
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, fleurs.
739. Vitex agnus castus L.
Göte merid. : Aloupka, le 1er juillet.; Alouchta, le A1 juillet, boutons. —
Alouchta, 1892, fl. (Mlle Bauer).
! Nous avons été les premiers à indiquer cette espèce pour la Crimée, où elle
a été jusqu'alors inconnue (voir : « Liste des Orobanchaceæ de l’herbier
d'O. A. Fedtschenko et B. A. Fedtschenko » dans les « Matériaux pour la con-
naissante de la faune et de la flore de l’Empire russe », Botanique, livraison
3, Moscou).
(108) OLGA FEDISCHENKO ET BORIS FEDISGHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 567
LABIATE
740. Mentha silvestris L.
Vers. du nord ; entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet, fl.
Côte mérid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Demiane, le 7 juin, en fl.
Soudak. le 20 juillet, en fleurs.
741. Mentha aquatica L.
- Vers. du nord : près du moulin à Skélia, le 30 juillet, fl.
Côte mérid. : près de la caracte Outchane-sou, le 2 juillet.
712. Mentha arvensis L.
Côte mérrd. : Miskhor, le 11 août, en fleurs (Arsenieff).
743. Lycopus europæus |.
Reg. des steppes : Djankoï, le 15 juillet, fl.
Vers. du nord: Skélia, le 31 juillet, fl.
744. Lycopus exaltatus L. fil.
Vers. du nord : entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet, fl. ; entre Toilé et
Katchikalene, dans la vallée de Katcha, le 27 juillet, fl.
745. Origanum vulgare I.
Reg. des steppes : entre Karassou-basar et Zouïa, le 25 juillet, fl.
Vers. du nord: Taouchane-basar, le 14 juillet, fl. : dans la vallée de Katcha,
entre Tolle et Katchikalène, le 27 juillet, fl.
Côte mérid. : aux environs de lalta, le 14 juin 1901, en fl. (Tranzschel).
746. Thymus serpyllum L.
Reg. des steppes : environs de Simpheropol, le 43 juin, fl. ; jardin Worontzoff
à Simphéropol, le 6 juin, fl. et montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fl.
Vers. du nord: Tavel, le 43 juin, fl. ; Tiberti, le 9 juin, fl. : Tolle, le 6 juin,
fl. : entre Tollé et Katchikalène, le 8 juin, fl. ; Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
Côte merid. : lalta, le 28 avril 4901 (Tranzschel).
subsp. hirsutus M. B.
La Taïla : Ai-Petri, le 2 juillet 4893. — Môme localité, le 29 juin 1901
(Tranzschel). :
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, en fl.
568 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (109)
subsp. odoratissimus M. B.
Vers. du nord : Tchatyrdag, le 9 juillet en fl. — Méme localité, 1892,
(Mlle Bauer),
La Iaila : près de la Porte de Baidar, le 28 juin.
Côte merid. : Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, en fl.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 16 juin, en fl.
747. Satureja montana L.
Vers. du nord : Mangoup-Kale, le 29 juillet, fl. ; dans la vallée de Katcha,
entre Tolle et Katchikalène, le 27 juillet, fl. — Tehorgoune, le 19 juin 4901, fl.
(Tranzschel).
Soudak, montagne Altchak-kaia, le 21 juillet, fl.
748. Micromeria serpyllifolia (M. B.) Boiss.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Toll& et Katchikalène, le
27 juillet, fl.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, fl.
749. Calamintha grandifiora (L.) Mench.
Côte merid. : dans une forêt pres du monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet,
en fl. — Au pied de Tehatyrdag, le 31 juillet 1901, en fl. (Tranzschel).
750. Calamintha Nepeta (L.) Clairv.
Vers. du nord : dans la vallée de Kaicha, entre Toll& et Katchikalene, le
8 juin, fl.
Côte mérid, : Alouchta, le 41 juillet, fl. ; cimetière à Ialta, le 30 juin, fl. ;
Aïdanil, le 5 juillet, Al.
751. Calamintha Clinopodium Benth.
Vers. du nord : Tchatal-kaïa, le 25 juin, fl.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fl.
Côte mérid. : pres du monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl.
752. Calamintha Acinos Clairv.
Reg. des steppes : Simphéropol, le 42 juin fl. et montagne Petrovskaïa, le
5 juin, fl.
Vers. du nord: dans la vallée de Katcha, entre Toll& et Katchikalène, le
8 juin, fl.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, en fleurs.
La Taïla : Aï-Petri, le 2 juillet, en fleurs.
Côte mérid. : pres de lalta, le 24 juin et au Tchatyrdag, le 31 juillet 4904
(Tranzschel).
(110) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMEE. 969
759. Calamintha graveolens (M. B.) Benth.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl.
Vers. du nord : Tchatal-kaïa, le 25 juin, fl. ; dans la vallée de Katcha. entre
Tolle et Katchikalene, le 8 juin, fl.
Côte mérid.: Tehatyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
75%. Melissa ofücinalis L.
Vers. du nord : Mangoup-Kalé, le.29 juillet, fi. ; Katcha, jardin de M. Koula-
koff, le 28 juillet, fl.
755. Ziziphora capitata L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 46 juin, fl.
Vers, du nord : Tiberti, le 7 juin, il. ; dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalene, le 8 juin, fl.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fl.: Balaklawa, le 20 juin, fl.
Côte mérid. : aux environs de lalta, le 8, 20-24 juin, en fl. (Tranzschel).
756. Salvia grandifiora Eitling.
Vers. du nord : Katchikalene, le 27 juillet, ; entre Karalès et Mangoup-kalé,
le 29 juillet, fl. ; Tchatal-kaïa, le 25 juin, fl.
Côte mérid. : aux environs de Jalta, au-dessus de la cataracte Outchane-sou, le
7 juin 1901, en fl. (Tranzschel). — Miskhor, le 16 juin, en fleurs (Arsénieff).
Env. de Seb. : Khersonès ancien (anonyme).
757. Salvia scabiosæfolia Lam.
(= S. Hablitziana Willd.)
Reg. des steppes : aux. environs de Simphéropol, le 43 juin, fl.
Vers. du nord: Katcha, le 4er août, fl. ; dans la vallée de Katcha, le 26 juillet,
fl. ; Tolle, les 6 et 7 juin, fl. ; Ak-kaïa près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
758. Salvia glutinosa L.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, le
26 juin ; Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.
Côte mérid. : monastère Kosma Démiane, le 7 juillet, fl.
759. Salvia Sclarea [.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fl. ; Inkermann, le 23 juin, fl.
Côte mérid. : près de lalta, le 20 juin 1901, en fl. (Tranzschel).
760. Salvia Aethiopis L.
Rég. des steppes : jardin Worontzoff, à Simphéropol, le 6 juin; environs de la
ville, le.13 juin, en fl.: près de la station Biiouk-Onlar, le 16 juin, en fl.
ay
570 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (411)
Vers. du nord: Alma, le 6 juin, fl.; pres de la station Bakhtchissaraï, le
11 juin, fl. — Tschorgoune, le 31 mai 1901, en fl. (Tranzschel).
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin.
761. Salvia austriaca L.
Rey. des steppes : montagne Petrovskaia, le 5 juin, en fl. et jardin Worontzoff,
le 6 juin, en fl., à Simphéropol. — Simphéropol, 1897, fl. (Tsebrikoff).
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 18 mai 1901, en fl. (Tranzschel).
762. Salvia pratensis L.
Vers. du nord : Tchatal-kaïa et entre Sébastopol et Tchatal-kaïa, le 25 juin, fl.
Env. de Séb. : ruines de Khersones, le 22 juin, fl.; entre Sébastopol et le
monastère St-Georges, le 19 juin, fl. : entre Sébastopol et Balaklawa, le 20 juin, 1l.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, fl.; entre Alouchta et le village Korbekly,
le 9 juillet, fl.
763. Salvia silvestris [.
Reg. des steppes : jardin Woronlzoff, à Simphéropol, le 6 juin, fl.
Vers. du nord : près de la station Alma, le 6 juin, fl.; Tiberti, le 9 juin, fl.;
Taouchane-basar, le 14 juillet, il.
764. Salvia nutans !.
Reg. des steppes : aux environs de Simpheropol, le 43 Juin, fl.
Vers. du nord : pres de Taouchane-basar, le 20 mai 1901, en fl. (Tranzschel).
765. Salvia verbenaca L.
Côte mérid. : monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl. — Aloupka, le
30 avril 1901, en fl. (Tranzschel).
766. Salvia Horminum |.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, le 15 juin, fl. entre
Karassou-basar et Zouia, le 25 juillet, fr.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tolle et Kalchikalene, le 8 juin,
fr.; Tiberti, le 7 juin, fl.; Alma, le 6 juin, fl.; Tehorgoune, le 7 mai 1901,
en fl. (Tranzschel).
Env. de Séb. : enire Sébastopol et le monastère St-Georges, le 19 juin, fl. et
fr.; Balaklawa, le 20 juin, fr.
767. Salvia verticillata |.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, il.
Vers. du nord : dans la vallée de Kalcha, entre Tollé et Katchikalène, le
27 juillet, fl.; Tiberti, le 7 juin, fl.
(112) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 971
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fl. — Balaklawa, le 27 mai
1901 (Tranzschel).
768. Rosmarinus officinalis L.
Côle merid.: Aloupka, le A juillet, an cult.?
Crimée, 1895, en fleurs (Arsenieff).
769. Nepeta Cataria L.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.; Karassou-bachi, près de
Karassou-basar, le 24 juillet, fl.
Soudak : le 20 juillet, en fleurs.
770. Nepeta nuda 1.
Vers. du nord : Tehatyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
La [aila : Ai-Petri, le 2 juillet, en fleurs.
771. Glechoma hederacea L.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff, à Simphéropol, le 6 juin.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 18 mai 1901, en fl. (Tranzschel).
772. Scutellaria orientalis L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, le 26 juillet, fl. — Tehorgoune, le
48 juillet 1901, en fl. (Tranzschel).
Entre Soudak et Novy Svete, le 22 juillet, fr.
773. Scutellaria altissima L.
Vers. du nord : Mangoup-kale, le 29 juillet, fr.
Côte mérid. : monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl
774. Scutellaria albida L.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, fr.: Tchatal-kaïa, le 25 juin, fl. ;
Skélia, le 30 juillet, fr.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fl. —
Issar, pres de lalta, le 24 juillet en fl. (Tranzschel). — Massandra inférieure, le
40 juillet et Oriande, le 45 juillet (Prof. Kaufman).
775. Brunella vulgaris L.
Vers. du nord : vallée de Jossafate, le 10 juin. fl.; bois de hêtres entre
Chaitane-Merdvene et le village Skélia, le 26 juin, fl.
Côte merid. : Issar pres de Ialla, le 8 juin 1901, en fl. (Tranzschel).
572 . BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (443)
776. Brunella alba Pall.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin, en fl.; Tehatal-kaia, le 25 juin, fl.
Côte merid. : Issar, près de lalta, le 8 juin, en fl. (Tranzschel).
777. Sideritis montana |.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Pelroyskaia, le 15 juin, fl., et
jardin Worontzoff, le 6 juin, fl.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 14 juin, fl.; dans la vallée de Katcha, entre
Tolle et Katchikalène, le 8 juin, fl. ; entre Théodosie et Stary Krym, le 19 juil-
let, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, en fleurs.
Côte merid. : près de lalla, le 20 juin 1904 (Tranzschel).
778. Sideritis taurica M. B.
Vers. du nord : Tiberti, le 14 juin, boutons; Tehatyrdag, le 9 juillet, boutons.
Env. de Seb. : entre Söbastopol et le monastère St-Georges, le 49 juin, fl. —
Balaklawa, le 27 mai 1901, en fi. (Tranzschel).
Côte merid.: Koutchouk Lambate, le 25 août, fl. (Prof. Kaufman).
Soudak, le 20 juillet, dernieres fleurs.
779. Marrubium peregrinum |.
Reg. des steppes : environs de Simphéropol, le 43 juin, f.: pres de la stalion
Djankoi, le 45 juillet, fl.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin, boutons; Tiberti, le 7 juin, premières fleurs.
— Tchorgoune, le 31 mai 1901, en fl. (Tranzsche)).
Env. de Seb. : Cimetière Bratskoïé, le 23 juin. fl.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fl.
.780. Marrubium vulgare L.
Reg. des steppes : Simpheropol, montagne Pelrovskaïa, les 5 et 45 juin, fl.
Soudak, le 20 juillet, fleurs.
781. Betonica officinalis L.
Vers. du nord : Tehatyrdag, le 9 juillet, fl.; Skelia, le 34 juillet, fl.
782. Stachys lanata Jacq.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fi.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin, fl.; Tiberli, le 7 juin, fi.; dans la vallée de
Katcha, entre Tolle et Katchikalene, le 27 juillet, fl.; Karassou-bachi près de
Karassou-basar, le 24 juillet, en fl. — Tehorgoune, le 31 mai 1901, en fl. (Tranz-
schel).
(114) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 979
Côte merid. : Aidanil, le 5 juillet, fl.; Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.; Alouchta,
les 8 et 13 juillet, fl.
Sébastopol, cimetière Braiskoie, le 23 juin, fl.
783. Stachys germanica L.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet, fl.
784. Stachys silvatica L.
Vers. du nord : vallée de Jossafate, le 10 juin, fl.; bois de hêtres entre
Chaïlane-Merdvène et Skélia, le 26 juin, fl.
Côte mérid.: monasière Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl. et fr.
785. Stachys palusiris L.
Vers. du nord : Katcha, jardin de M. Koulakoff, le 28 juillet. fl.
786. Stachys recta L.
Reg. des steppes : environs de Simphéropol, le 13 juin, fl.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin, fl.; Tavel, le 13 juin, fl.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fi.
787. Stachys iberica M. B.
forma typica.
Côle mérid. : Aïdanil, le 5 juillet, fl.
8 pallidiflora Boiss.
Côte merid. : Massandra, le 3 juillet, fl. — Issar, pres de Ialta, le 8 juin 1901,
en fl. (Tranzschel).
788. Stachys angustifolia M. B.
m
Côte merid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Démiane, le 7
et fl.; entre Alouchta et Korbekly, le 9 juillet, fl.
juillet, ir.
789. Stachys annua L.
Reg. des steppes : entre Karassou-basar et Zouia, le 25 juillet, fl.
Vers. du nord : Skelia, près du moulin, le 30 juillet, fl.
Côte merid. Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
790. Leonurus Cardiaca L.
Vers. du nord ; Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.
Côle merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fi.
974 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me sn.) (115).
791. Lamium amplexicaule L.
Reg. des steppes : Simpheropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fr.
792. Lamium maculatum |.
La Taïla : près de la Porte de Baidar, le 28 juin, fl.
Côte mérid. : Aloupka, le 15-20 avril 1897, en fl. (Arsenieff)).
793. Lamium purpureum L.
Env. de Séb. : ruines de Khersonès, le 22 juin, fr.
Côte mérid. : Aloupka, le 15-20 avril 1897, en fl. (Arsenieff).
794. Ballota nigra L.
Reg. des steppes : entre Karassou-basar et Zouia, le 25 juillet, fl.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.; Ak-kaia près de Karassou-
basar, le 2% juillet, 9.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, N.
795. Phlomis fruticosa L.
Sebastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin, fl.
796. Phlomis herba venti L.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 20 août, en fl. (Prof. Kaufman).
797. Phlomis tuberosa L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, entre Karassou-basar et Zouïa, le
25 juillet, fl.
Vers. du nord : Tehorgoune, le 31 mai 1901, fl. (Tranzschel).
798. Ajuga genevensis L.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fl. — Simphé-
ropol, 1897, en fl. (Tsebrikoff).
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 48 mai 1901, fl. (Tranzschel). — Vallée
de Jossafate, le 10 juin, fl.
La Iaila : Ai-Petri, le 26 avril, en fl. (Tranzschel).
Côte merid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
799. Ajuga orientalis L.
Reg. des steppes : aux environs de Simpheropol, le 15-17 avril 1897, en fl.
(Tsebrikoff).
(116) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 575
Vers. du nord : vallée de Jossafate, le 10 juin, fl.
La ITaïla : Aï-Petri, le 2 juillet, fl.
Côte merid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
800. Ajuga Chia Schreb.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. et fr.; jardin Worontzoff, à
Simphéropol, 6 juin, fl. et fr.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juiliet, fl. ; vallée de Katcha, entre Tolle
et Katchikalene, le 8 juin, fl. |
Env. de Seb. : entre Sebastopol et le monastère Saint-Georges, le 19 juin, fl.;
Balaklawa, le 20 juin.
Entre Soudak et Novy Svète, le 22 juillet.
Côte merid. : Massandra, le 8 juillet 1901, en fl. (Tranzschel); pres de lalta,
le 24 -juin 1904, en fl. (Tranzschel).
801. Ajuga Laxmanni Benth.
Reg. des steppes : aux environs de Simpheropol, le 43 juin, fl.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl.; vallée de Jossafate, le 10 juin, fl.;
Tavel, le 43 juin, fl.; Karassou-bachi, pres de Karassou-basar, le 24 juillet, fl.;
entre les stations Saly et Elbouzly, le 49 juillet, fl. — Taouchane-basar, le
18 mai 1901 (Tranzschel).
802. Teucrium scordioides Schreb.
Côté merid. : 1870 en fl. (Prof. Kaufman); pres de Jalta, le 29 juin 4901
(Tranzschel).
803. Teucrium chamædrys L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl.; Simpheropol, montagne
Petrovskaia, le 5 juin et jardin Worontzoff, le 6 juir, fl.: entre Karassou-basar
et Zouïa, le 25 juillet, fl.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin, fl. ; dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalène, le 8 juin, fl.; Tehatal-kaia, le 25 juin, fl. :
Env. de Seb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fl.; cimetière Bratskoïe à
Sebastopol,.le 23 juin, fl.: ruines de Khersones, le 22 juin, fl.; Inkermann, le
23 juin, fl.
Côte merid. : Oriande, le 4er juillet, fl.; Aïdanil, le 5 juillet, fl. —
Tehatyrdag, 1892, il. (Mlle Bauer).
Soudak, le 20 juillet, fl. et fr.
804. Teucrium montanum L.
Côte merid. : Tchalyrdag, le 9 juillet, fleurs.
La laila : Aï-Pelri, le 2 juillet, fleurs.
576 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SséR.). (117)
805. Teucrium Polium |.
Vers. du nord : vallée de Katcha, entre Toll& et Katchikalene, le 8 juin,
boutons; Karassou-bachi, pres de Karassou-basar, le 2% juillet, fl. — Tchorgoune,
le 31 mai 1901? en fl. (Tranzschel).
Sébastopol, cimetière Braiskoïe, le 23 juin, fl.
Côte mérid. : Oriande, le 4e° juillet, fl. — falta, le 4% juillet, fl. (Prof.
Kaufman).
Soudak, aux environs de la ville, le 20 juillet, fl. et au bord de la mer le
20 juillet, fl.
PLUMBAGINEÆ
806. Goniolimon tataricum (L.) Boiss.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. : Djankoï, le 15 juillet, fi.
Vers. du nord : Ak-kaia, près de Karassou-basar, le 2% juillet, fl.
Sébastopol : cimetière Bratskoïé, le 23 juin, fl.
807. Statice Gmelini Willd.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin.
808. Statice caspia Willd.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, fl. — Eupatorie, salines, 1892, en
fleurs (Mlle Bauer).
PLANTAGINEÆ
809. Plantago major L.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, fleurs et fruits.
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, il.
810. Plantago media !.
Reg. des steppes ; environs de Simpheropol, le 43 juin, fl.
811. Plantago lanceolata L. :
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 15 juin, fl.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 14 juillet; vallée de Katcha, le
26 juillet, fr.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet, fl. et fr.
r
812. Plantago arenaria W. K
Côte merid. : Alouchta, au bord de la mer, le 14 juillet, fl.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fl.
(118) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO,. FLORE DE LA CRIMÉE. 977
SALSOLACEÆ
s13. Beta vulgaris L.
Vers. du nord : entre Karalès et Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl.
814. Beta trigyna W.K.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl.; au bord de la rivière Katcha près de
Tiberli, le 28 juillet, fr.; dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène,
le 27 juillet, fr.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, jeunes fruits.
815. Chenopodium Vulvaria L.
Vers du nord : Tchoufoute-kalé, le 10 juin; Katcha, le 2 août.
Sébastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin, fr.
816. Chenopodium album L.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fleurs.
817. Chenopodium murale L.
Soudak, le 22 juillet, en fruits.
818. Chenopodium urbicum L.
Vers. du nord : Katcha, le 22 juillet, en fleurs.
819. Chenopodium Botrys L.
Vers. du nord : Kalcha, le 2 août, en fleurs.
820. Blitum virgatum ji.
Vers. du nord : Tchoufoute-kalé, le 10 juin, fruits.
821. Atriplex hastatum L.
Soudak, le 20 juillet.
822. Atriplex laciniatum L.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, fleurs.
Soudak : aux environs de la ville, le 20 juillet, fl., et au bord de la mer le
21 juillet, fl.
823. Atriplex rosea L.
Var. dentata.
Crimée, 1870 (M. le Prof. N. Kaufman).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 34 mai 1904. 38
578 BULLETIN DE L'HÉBBIER BOISSIER (2me SÉR.). (119)
824. Atriplex pedunculatum L.
Obione pedunculata Mocq.-Tand.
Reg. des steppes : Près du lac salé à Saki, 1870, fruits (Prof. N. Kaufman).
825. Atriplex verruciferum M. B.
Obione verrucifera Mocq.-Tand.
Crimée, 1870, en fleurs (Prof. N. Kaufman).
826. Ceratocarpus arenarius L.
Reg. des steppes : Siwache (jeunes plantes), le % juin; Simphéropol, montagne
Petrovskaia, le 15 juin.
827. Camphorosma perennis Pall.
Soudak, le 20 juillet.
828. Kochia prostrata (L.) Schrad.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin ; Djankoi, le 15 juillet.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
27 juillet; Ak-kaïa, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
Soudak, environs de la ville, le 20 juillet, fr. ; au bord de la mer, le 21 juillet,
fl.; entre Soudak et Novy Svète, le 22 juillet, fl.
829. Kochia sedoides (Pall.) Boiss.
(= Echinopsilon sedoides Mocq.-Tand.).
Crimée, 1870 (Prof. N. Kaufman).
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
830. Kochia hyssopifolia (Pall.) Boiss.
(= Echinopsilon hyssopifolium Mocq.-Tand.).
Crimée, 1865, fl. (Bertoldi).
831. Salicornia herbacea L.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet. — Eupatorie, 1892 (Mlle Bauer).
832. Suæda altissima (L.) Pall.
Vers. du nord : Ak-kaia, pres de Karassou-basar, le 2% juillet.
Env. de Seb. ; Inkermann, le 23 juin.
Soudak et montagne Altchak-kaia, le 21 juillet, fl.
(120) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 579
833. Suæda salsa Pall.
Reg. des steppes : Près du lac salé à Saki, le 27 août 1870, fl. (Prof. Kaufman).
834. Suæda maritima L.
Reg. des steppes : Djankoi, le 45 juillet, fl.
835. Salsola brachiata Pall.?
Soudak, au bord de la mer, le 21 juillet.
836. Salsola kali L.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet. jeunes plantes: Biiouk-Onlar, le
16 juin, jeunes plantes.
Vers. du nord : Ak-kaia, pres de Karassou-basar, le 2% juillet.
Côte mérid. : Alouchta, bord de la mer, le 14 juillet.
Soudak, bord de la mer, le 20 juillet.
837. Salsola tamariscina Pall.
Soudak, le 10 septembre 1860, fr. (Prof. Tehistiakoff).
838. Salsola laricina Pall.
Soudak, le 10 août 1860 (Prof. Tchistiakoff).
839. Petrosimonia volvox (Pall.) Bge.
== Halimocnemis volvox C. A. M.)
Vers. du nord : monastère Ouspenski (anonyme).
810. Petrosimonia crassifolia (Pall.) Bge.
(= Halimocnemis crassifolia C. A. M.).
Crimee, 1870 (Prof. Kaufman).
841. Petrosimonia brachiata (Pall.) Be.
(= Halimocnemis brachiata C. A. M.)
Reg. des steppes : Kertch (anonyme). — Djankoi, le 15 juillet, en fleurs?
(Notre plante est trop jeune pour pouvoir être déterminée avec certitude).
(A suivre).
580
NOTES BRYOLOGIOUES
PAR
Ch. MEYLAN
1. CONTRIBUTIONS A LA FLORE BRYOLOGIQUE DU JURA
Dans le courant de 1905. j'ai fait de nombreuses herborisations au
cours desquelles j'ai récolté plusieurs espèces nouvelles pour le Jura, et
découvert de nouvelles stalions pour des espèces peu répandues. C'est à
ces herborisations que se rapportent toutes les indications suivantes.
Ephemerum serratum Hampe. Cette espèce commune jusqu'à 1100 m.
monte au Chasseron à 1450 m. |
Weisia Wimmeriana Br. Eu. Suchet. 1550 m. --
Oncophorus virens Bd. Mont Sallaz, 1450 m.
Dieranella subulata Schpr. Suchet, 1350 m.
Dicranella rufescens Schpr. Monte au Chasseron jusqu'à 1450 m. Sur
l'argile séquanienne.
Dicranum flagellare Hedwg. Sur un tronc pourri dans la tourbière de
la Vraconnaz.
Dicranum strictum Schl. Chasseron, 1300 m.
Dicranum Sauteri Br. Eu., st. aux Aiguilles dé Baulmes, c. fr. Creux-du-
Van, 1400 m.
Dicranum Mühlenbecki Br. Eu. c. fr. La Chaux, 1050 m.
Dicranum elongatum Schwgr. Nouveau pour le Jura. Sous un Pinus
pumilio au Cret du Creux de la Neige, 1650 m. (Meylan. Amann et
Pfæhler). Cette station est fort intéressante à plusieurs points de vue. J'ai
(2) CH. MEYLAN. NOTES BRYOLOGIQUES. 581
déjà signalé dans un précédent travail! la presence au Reculet de Anomo-
bryum concinnatum ei de Didymodon. giganteus, ce dernier croissant
abondamment sur les rochers frais, comme c’est le cas dans les Alpes
tandis que, plus au nord, M. Hetier et moi n'avons recueilli cette espèce
que sur des sols lourbeux ou souvent inondes; or en considérant que
d’autres espèces encore, telles que Heterocladium squarrosulum, sont
abondantes dans cette partie du Jura et deviennent de plus en plus
rares en remontant vers le nord, il me semble possible d'établir un paral-
lèle entre les flores bryologique et phanérogamique de la haute chaine
comprise entre le Colombier de Gex et le Credo, soit : que ces deux
flores ont un caractère alpin plus prononcé dans cette partie du
Jura que dans la partie plus septentrionale de la chaîne, ce caractère
ayant été d’ailleurs nettement établi en ce qui concerne les phanéro-
games. De plus, cette portion du Haut-Jura étant précisément la moins
bien connue au point de vue bryologique, je crois être dans le vrai en
admettant que les futures observations viendront confirmer ce parallé-
lisme plutôt que de l’infirmer.
En ce qui concerne Didymodon giganteus croissant dans les marais,
il peut, je crois, rentrer dans le groupe des Muscinées qui, telles que
Hypnum trifarium, turgescens, intermedium, Ginchdium, Paludella, etc.,
sont les restes de l’ancienne flore glaciaire.
Campylopus subulatus Schpr. Mont Tendre, 1400 m.
Fissidens osmundoides Hedwg., st. au Suchet, 1400 m. c. fr. tourbiere
de Combenoire (vallée de Joux).
Trichodon cylindricus Schpr. c. fr.! Creux-du-Van, 1300 m.
Ditrichum pallidum (Tim.) au N.-W. du hameau de la Vraconnaz,
4150 m. Station fort intéressante tant par son altitude que par ses con-
ditions physiques. La plante croît sur la marne dénudée d’une pente
(pâturage) froide et tournéé vers le nord. Espèces associées : Ceratodon,
Bryum cirratum et erythrocarpum.
Ditrichum homomallum Hedwg. Creux-du-Van, 1450 m.
Trichostomum cylindricum C. M. Nouveau pour le Jura. Mont Sallaz,
Mont Tendre, Chasseron, Mauborget, de 1250 à 1450 m. Sur l'argile
fraiche.
Trichostomum viridulum Br. En montant de Thoiry au Reculet
(M. Amann, Pfæhler).
Desmatodon latifolius Br. Eu. Chalet à Roch (vallée de Joux).
! Revue bryologique, 1902, n0 6. |
582 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (3)
Tortula mucronifolia Schwgr. Creux-du-Van.
Tortula montana (Nees). Grand Savagnier, La Chaux, Vallorbes, Vallée
de Joux.
Schistidium atrofuscum Schpr. Roche Bresanche (vallée de Joux).
Grimmia anodon B. Eu. Roche Bresanche (vallée de Joux).
Grimmia elatior Br. Eu, Sur un erratique, près de Ballaigues.
Encalypta longicolla Br. Mayaz (groupe du Chasseron) et Crêt du Creux
de la Neige (Meylan, Amann, Pfæhler).
Tayloria acuminata Hsch. & Raineriana Vent. Sur une vieille fourmi-
liere au Mont Salaz, 1450 m.
Entosthodon ericetorum Schpr. Neuveau pour le Jura. Mont d’Or,
1250 m. J’ai découvert cette espèce sur un terrain argileux, humide et
froid sur la pente boisée N. E. qui descend au-dessous du chalet de la
Pique-Miette dessus. Elle croît là en compagnie de Cephalozia bicuspi-
data, Aneura multifida, Pellia Neesiana, etc. C'est une station fort
curieuse, Entosthodon ericetorum étant plutôt une plante de plaine.
Webera elongata Schpr. Près de Mauborget, 1250 m.
Webera commutata Schpr. c. fr. pres de Mauborget. Sterile au Creux-
du-Van, Mont d'Or et Crêt du Creux de la Neige.
Meesia minor Bd. Creux-du-Van.
Amblyodon dealbatus P. B. Cret du Creux de la Neige et Mont de Bière.
Bartramia ithyphylla Bd. Chasseron.
Timmia austriaca Hedwg. Mont de la Mayaz.
Timmia norvegica Zett. Reculet: abondant au-dessus du Chalet de
Thoiry. Cette espèce forme également d'énormes touffes dans les dépres-
sions rocheuses du plateau de la Sèche des Amburnex près du Mar-
chairuz.
Pogonatum nanum P. B. Entre les Cluds et Mauborget, 1300 m.
Polytrichum alpinum Rochl. Aiguilles de Baulmes; Crêt du Miroir et
Mayaz (Chasseron); Hasenmalte. J'ai aussi trouvé cette plante sur la
molasse a 150 m. des maisons de La Chaux. soit à 1050 m. d’alti-
tude.
Polytrichum juniperinum Willd. var. alpinum Br. Eu. Cret du Creux de
la Neige, comme ailleurs dans les endroits argileux où la neige reste très
longtemps.
Polytrichum perigoniale Michx. J'ai trouvé pour cette espèce plusieurs
stations aux environs de La Chaux, mais la plante n'est très bien carac-
térisée que dans une seule, sur le sable molassique frais. La forme du
pore des cellules de l’exothecium est très variable, comme l'ont remarqué
(4) CH. MEYLAN. NOTES BRYOLOGIQUES. 383
déjà plusieurs bryologues : dans une même capsule, on trouve assez sou-
vent des pores petits et ronds, mélangés à d'autres ovales ou même
allongés et étroits, faits qui rendent ce caractère peu important.
Des feuilles périchétiales toutes scarieuses peuvent coexister avec
des pores semblables à ceux d’un exothecium typique de P. commune, de
sorte que l’on ne peut guère considérer le P. perigoniale autrement que
comme une variélé du P. commune, croissant dans des endroits plus secs
et moins ombragés dont les conditions déterminent un moins grand
développement de toutes les parties de la plante.
Heterocladium squarrosulum Lindg. Reculet; Crêt du Creux de la
Neige; Mont Tendre. De 1300 à 1650 m. Cette espèce paraît abondante
dans tout le Jura meridional, et s’avance en diminuant de fréquence jus-
qu'au Mont Tendre. Malgré de nombreuses recherches, il ne m'a pas été
possible de le constater plus au nord, bien que sûrement il doive s’y ren-
contrer en des stations disséminées.
Eurynchium striatulum Br. Eu. Très développé et typique, 1350 m.
aux Aiguilles de Baulmes. Comme je l’ai déjà fait remarquer dans un
précédent travail !, ce n’est pas une espèce de la région basse seulement,
mais plutôt répandue de la base au faîte de la chaîne, et condensant les
différentes parties de son appareil vegetalif à mesure que l'altitude aug-
mente; elle prend alors parfois un aspect très particulier dans la région
alpine.
Amblysteqium varium Sull. Typique et très fertile parmi les Carex
dans un bas marais près des Bolles (Côte aux Fées, Neuch.); Mont de
Bière.
Hypnum polygamum Schpr. Abondant dans les prés humides pres de
la tourbiere du Brassus (vallée de Joux); bord de la tourbiere de La Chaux,
sous une forme se rapprochant de la var. fallaciosum par sa ner-
vure courte et disparaissant presque complètement dans certaines
feuilles.
Hypnum fertile Sendt. Montagnes de Boudry, 1000 m.
Hypnum Bambergeri Schpr. Chasseron, 1600 m.
Hypnum giganteum Schpr. Couvert de fruits dans un marais pres de
Bolles (Cöte aux Fees).
Hypnum purum S. Monte jusqu’au sommet de la dent de Vaulion dans
les escarpements entre les rocherst
Hylocomium brevirostre Br. Eu. Montagne de Boudry, sur un erratique.
1 Cf. Bull. Herb. Boiss.
584 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (5)
Hylocomium Oakesü Sull. var. latifolium mihi. Creux-du-Van et Crêt
du Creux de la Neige.
La Chaux (Sainte-Croix). janvier 1904.
II. NOTE SUR UNE FORME ANORMALE DE ORTHOTRICHUM AFFINE
Au mois de juillet 1899, en herborisant sur les arbres qui bordent la
route allant de Sainte-Croix au Val de Travers, à 900 m. environ, je mis
la main sur une louffe d’Orthotrichum affine Schrad. dont le peristome,
vu à Ja loupe, me parut curieux.
Reprenant, au microscope, l'analyse de cette mousse, grande fut ma
surprise en constatant que toutes les capsules de la touffe possédaient un
Fig. 1. Fig. 2.
peristome identique anormal, lel que le représentent les figures ci-jointes,
ei duquel je vais essayer de donner une description.
Composé d'une seule piece annulaire se détachant en bloc, le peris-
tome externe (fig. 1) est fort irrégulier, tant au point de vue de la bor-
dure supérieure que de la constitution cellulaire. Cette bordure est fort
déchiquetée, bien qu'ici et là on puisse distinguer des lignes de division,
assez perpendiculaires pour que l’on puisse y voir les lignes de sépa-
ration des dents avortées ou la ligne divisurale du milieu de chaque
dent. Très peu papilleuses, les cellules supérieures sont très nettement
délimitées par de fortes lignes, tandis que la partie inférieure. très papil-
leuse, est formée de cellules très irrégulières, à contours souvent peu
nets, tantôt carrées, tantôt sinueuses et souvent, vers la base, en forme
de rectangles assez allongés rappelant alors la constitution véritable
d’un péristome normal.
(6) CH. MEYLAN. NOTES BRYOLOGIQUES. 585
Le péristome interne, tout aussi singulier (fig. 2), est formé de pièces
rappelant de loin les cils. Ce sont des cellules assez sinueuses, lisses,
accolées sans ordre, plus ou moins en files avec d’autres à la base par-
fois régulières, allongées-hexagonales.
Les autres parties de la capsule sont constituées comme dans la plante
normale; les stomates sont superficiels et très bien conformés; les spores
de 15 à 20 y et papilleuses; la paroi cellulaire de la capsule et l’opercule
n'ont rien d’irregulier. Il est donc curieux de constater que seuls les
peristomes, et surtout l’externe, ont subi l'influence de causes abortives
qu’il est assez difficile de définir, mais qui sont sûrement d'ordre interne,
car une cause externe aurait influencé d’autres organes et les touffes vo!-
sines, lesquelles, au contraire, élaient absolument normales.
Cette plante curieuse est l’homologue de ’Orthotrichum cal-
listomum Fisch., forme anormale de l’Orthotrichum stramineum Hsch.
chez lequel c'est le périsiome interne qui est formé d'une seule piece,
il est vrai, mais sûrement déformée par une cause accidentelle. C'était
d’ailleurs l'opinion de Philibert à qui j'avais fait voir mon Orthotrichum
anormal.
Bien que les formes tératologiques ne soient pas très rares chez
les mousses, celle-ci m’a paru digne d’être décrite, d'autant plus qu'elle
affecte un des organes les plus essentiels de ces cryptogames.
La Chaux. septembre 1903.
586
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHAN
(Suite.)
479. Plagiochila Quintasii Si. n. sp.
Sterilis major spectabilis rigidiuscula, flavo-virens dense cæspitosa.
Gaulis ad 10 cm. longus simplex vel parum ramosus tenuis fuseus el
rigidus. Folia caulina adulta 3,6 mm. longa, dense imbricata, apicibus
liberis subrecte patula postice breviter inserla anlice longius decurrentia,
basi postica valde ampliata in eristam nudam alle conniventia ceterum
plano-disticha optimeque peclinala, in plano anguste triangulata basi
amplissima apice 7 plo angustiora, margine anlico e basi sinuata spinulosa
stricto nudo, postico e basi alte rotundata substricto haud armato, apice
emarginalo-bi vel Lridentliculato, dentibus inæqualibus medio longiore,
sinubus inæqualibus. Folia ramulina breviora caulinis simillima sub apice
paucispinulosa, apice recte truncato angusto spinuloso. Cellulæ apicales
22% 36 y trigonis magnis obtusis, basales 27 X 45 u trigonis maximis
angulalis.
Hab. Insula San Thomé (Quintas).
Diese Pflanze steht der P. mauritiana sehr nahe; sie hat auch den
gleichen Bau der Blattzellen; die fein dornige, dorsale Blattbasis jedoch
und das viel schmälere Blatt unserer Art sind constante Merkmale. Auch
andere westafrikanische Arten unserer Galtung haben im östlichen Theile
dieses Continents nahe Verwandte, ein Verhältnis, welches lebhaft an
die Aehnlichkeit mancher Hepatice von Java einerseits und dem Hima-
laya anderseits erinnert.
480. P. Perrotana St. n. sp.
Sterilis-mediocris sed longa et gracilis olivacea laxe cæspitosa vel
pendula. Caulis ad 8 cm. longus tennis fuscus rigidiusculus repetito
furcatus, furcis longis divergentibus. Folia caulina vix 2 mm. longa conferta
imbricata subrecte patula angulo 80° plano-disticha utrinque sat longe
decurrentia poslice parum ampliala caulem tegentia, basi amplissima apice
splo angustiora, anguste oblongo-trigona. margine antico substricto nudo,
poslico e basi breviter rolundala stricto valide dentalo, dentibus ad 12
{m
437
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 387
anguste trigonis oblique patulis superne remotiusculis basi aggregatis,
apice truncalo similiter armato, dentibus sub 3. Folia ramulina simillima
minora. Cellulæ apicales 18 u, basales 18 X 27 y trigonis oplime nodu-
losis ejreularibus.
Hab. Madagascar, Tamatave (Perrot)
cum P. mauritiana comparanda.
481. Plagiochila Sikoræ St. Bull. Soc. bot. belge 1893, Vol. 32.
p. 108.
Dioica magna robusta olivacea vel rufo-brunneola longe prostrala vel
pendula, corticola. Caulis ad 15 cm. longus sæpe simplex. interdum pauci-
ramosus, validus-fuscus et rigidus. Folia caulina vix 3 mm. longa, imbri-
cala, apicibus liberis, subrecte patula, sæpe decurvula, in sicco arcte
homomalla, postice breviter inserla ampliata alteque cristata, antice longe
angusteque decurrente, ambitu oblongo-trigona, basi amplissima apice
kplo angusliora. margine antico leniter sinuato superne stricto, denti-
culato, ala decurrente atlenuala infima parte spinulosa, margine poslico
e basi rolundata substricto, regulariter spinuloso subsetaceo. spinis sub
15 brevibus remotiusculis, apice oblique emarginato-bispinoso, spinis
validis anguste triangulatis acuminalis, sinu setuloso. Cellulæ apicales
iS u trigonis magnis acutis vel truncatis, basales ISX 536 y trigonis
ınaximis late truncatis. Folia flor. caulinis vix majora simillima spinis
parum validioribus. Per. compresso-obconica ore late truncato dense
setuloso setulis subæqualibus fragillimis. Andræcia mediana parva ovalo-
fusiformia, bracteis ad 7jugis, conferlis superne patulis dentatis.
Hab. Madagascar (Sikora); Bourbon (Delessert) ; Comores Insulæ
(Hildebrandt).
182. P. valida St. n. sp.
Dioica major robusta et rigida, flavo-rufescens dense cæspitosa. Caulis ad
10 cm. longus validus flexuosus pauciramosus, sæpe simplex vel ramis longis
simplieibus. Folia caulina vix 3 mm. longa imbricata apicibus liberis sub-
recte patula (angulo 80°) utrinque decurrentia, basi postica valde ampliata
alteque crislala, crista subnuda, in plano oblongo-trigona basi amplissima
apice 3 plo angustiora, margine antico e basi sinuata substricto nudo ala
decurrente tantum spinulosa, 'spinulis sub 6 approximatis recte patulis,
margine postico e basi valde ampliata quasi ventricosa leniter sinuato vel
substricto, normaliter remote deniato, dentibus ad 12 brevibusrecte patulis,
sæpe omnino deficientibus vel ad angulum reduetis, apice oblique truncato
irregulariter dentato, dentibus validis, 2-3 multo majoribus, dente ante-
riore semper maximo. Cellulæ apicales 27 y lrigonis maximis obtusatis
438
588 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sen.) Plagiochila.
vulgo late confluentibus, basales 27 X54 u trigonis maximis optime
nodulosis. Folia flor. caulinis parum longiora apice et margine postico
breviter ciliala, ciliis recte patulis vel hamatis. Perianthia optime obovata.
ore leniter angustato truncato dense setuloso. Andræcia mediana parva
in planta multo minore, bracteis 8jugis confertis superne late foliaceis
squarrose recurvis. apice rotundalo denticulato.
Hab. Mascareignes (Rodriguez); Madagascar (Besson. Forsyth-Major).
483. Plagiochila drepanophylla Sande Lacoste.
Syn. : P. dierana Mitten. Journ. Linn. Soc. 1886, Vol. 22. p. 320.
Dioica mediocris sed longa et gracilis, flaccida olivacea vel plus minus
brunneola, interdum optime rufescens, dense intricalim cæspitosa vel
pendula. Caulis ad 8 em. longus tenuis fuscus et rigidus, repetilo furcatus
furcis longis divergentibus. Folia caulina conferta. # mm. longa. in plano
falcata, disticha. antice longe decurrentia, basi postica nuda valde ampliata
ideoque alte cristata, ambitu oblongo-trigona, basi amplissima superne
longe angustata, apice 6 plo angustiora, margine antico nudo bene sinuato,
sub apice stricto paucidentieulato, postico e basi semicirculari substricto
6 spinoso. spinis remolis validis oblique patulis apice normaliter 3spinoso
spinis anguslis validis longe attenuatis inæqualibus varieque patulis,
antica sæpe majore. Cellulæ apicales 18 X 36 mw, basales 18 X 45 u.
trigonis ubique magnis aculis. Amph. rudimentaria pauciciliata. Folia flor.
caulinis similia parum majora, longius et hamatim spinosa. Perianthia
(sterilia) ore rotundato longissime ciliato. Andræcia parva, valida, mediana,
bracteis ad 10 jugis confertis, medio supero longe acuminato squarrose
recurvo pauciciliato.
Hab. Madagascar (Besson, Campenon, Camboué, Talazac. Berthieu :
Forsyth-Major, Hildebrandt. Montant); Réunion (Frappier, de V’Isle,
Lepervanche).
484. P. Rodriguezii St. Bolan. Gaz. 1890, p. 290.
Dioica, major valida olivacea vel rufescens laxe cæspilosa. Gaulis ad
6 cm. longus, validus fuscus et tenax, simplex superne flabellatim pluri-
ramosus, ramis strictis divergentibus. Folia caulina 3 mm. longa conferla
el dense imbricata, oblique patula angulo 58° utrinque parum decurrentia,
alis attenuatis, basi postica ampliata, caulem in plano tegentia semper
quidem plus minus late recurva, ambitu oblongo-trigona, subsymmetrica
basi amplissima apice plus 3 plo angustiora inlegerrima, apice rotundato
marginibus strietis poslico inferne crispalo ibidemque dente solitario
armato. Folia ramulina minora ligulata integerrima postice magis crispata
Cellulæ apicales 18 y, basales 18%X 36 np, trigonis majusculis, basi sub-
439
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATFICARUM. 389
nodulosis. Folia flor. caulinis æquilonga, ovalo-oblonga, marginibus eris-
patis, anlico paucisetuloso, postico et apice irregulariter spinosis, spinis
angustis brevibus recte patulis. Per. (juvenilia) ore compresso truncato
ciliato, ciliis creberrimis longiuseulis strictis subæqualibus.
Hab. Bourbon (Rodriguez).
Mit P. Cambouena St. zu vergleichen.
VI. Folia caulina late-trigona.
485. Plagiochila imerinensis SI. n. sp.
Sterilis, mediocris rigidiuseula, olivacea dense cæspitosa.. Caulis ad
6 em. longus validus fuscus et tenax, superne pluriramosus, ramis longis
porrectis subfascieulatis. Folia caulina 2.5 mm. longa imbricata apicibus
liberis, oblique patula angulo 67° leniter decurva, in sicco arcie decurvo-
homomalla, utrinque decurrentia, postice valde ampliata alte cristata vel
caulem plano-superantia, ambitu late trigona i. e. basi amplissima apice
quintuplo angustiora ibidemque oblique truncala # denlata, dentibus
brevibus validis aculis subæqualibus porrectis marginibus celerum omnino
nudis, anlico stricto, postico inferne valde arcuato superne stricto. Cellulæ
apicales 14 X 21 y. basales 14 X 28 u, trigonis magnis.
Hab. Madagascar, Imerina (Camboue).
Die Pflanze steht der P. effusa St. (Usambara) ausserordentlich nahe,
ist aber wesentlich grösser und robuster, die Blätter breiter-triangulär.
486. P. pinniflora St. Hedwigia 1891. p. 212.
Dioica major rigida flavo-virens corticola laxe cæspilosa. Caulis ad 8 em.
longus, regulariter pinnalus, pinnis simplicibus brevibus recte patulis, in
planta mascula longioribus et minus regulariter consecutivis. Folia caulina
2 mm. longa, imbricata, apicibus liberis oblique patula angulo 45° utrinque
longe decurrentia postice valde ampliata crispula erecta, in plano late
trigona 1. e. basi amplissima apice triplo angustiora sub apice constricta,
margine anlico nudo stricto postico e basi ventricosa leniter sinuato nudo,
apice truncato plus minus irregulariter denticulato vel solum angulato,
sæpe obtusato integerrimo. Folia ramulina minora simillima. Amphi-
gasiria magna ad basin fere plurifida, laciniis lanceolatis varie divisis
crispatis maxime irregularibus. Cellulæ apicales 18 <27 y trigonis majus-
culis, basales 18 X 36 y trigonis magnis acutis vel nodulosis. Folia
floralia caulinis æquimagna simillima, margine postico crispato apiceque
grosse dentalis. Perianthia parum exserta late cylindrica ore compresso
440
>90 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser). Plamochila.
truncalo spinuloso. Andrecia mediana ovata, bracteis ad 7 jugis confertis
superne late foliaceis squarrose patulis integerrimis.
Hab. Kamerun (Dusén. Staudt. Zenker).
487. Plagiochila multispica St. n. sp.
Dioica, mediocris rigidiuscula. flavo-virens. laxe cæspitosa. Caulis ad
D cm. longus, lenuis, fuscus, rigidus, simplex. superne multiramosus,
ramis divergentibus. primarlis approximalis regulariter alternantibus,
longis superne furcalis floriferis. Folia caulina adulta pro planta magna,
plus 3 mm. longa, imbricata, oblique patula. angulo 58°, utrinque decur-
rentia, poslice ampliata caulem tegentia vel reflexula, in plano lale trigona
1. e. basi amplissima apice plus 3 plo angustiora, margine antico leviter
sinuato sub apice bidentato, postico e basi nuda rotundata stricto pauci-
dentato. apice rotundato 3-4 dentato, dentibus ubique æqualibus brevibus
validis triangulatis acutis, sinubus parum lunatis. Folia ramulina valde
desciscentia mulloties minora oblongo-trigona, apice oblique truncato
3 dentato, marginibus sub apice paucidentatis, dentibus subæquimagnis
valıdis oblique porrectis dente apicali anteriore vulgo majore. Cellulæ
apicales 18 w, basales 18 X 36 w, trigonis magnis acutis. Andrecia
mediana valde numerosa valida, bracteis 8 jugis confertis, medio supero
longe foliaceo patulo paueidenticulato.
Hab. Kamerun (Jungner).
488. P. ericicola Si. n. sp.
Sterilis magna robusta rigidiuscula flavescens laxe cæspitosa. Cauiis ad
15 cm. longus crassus fuscus et tenax, superne purpureus apice expalles-
cens, regulariter pinnatus, pinnis longiuseulis superis simplieibus, inferis
paucipinnulatis. Folia caulina plus 3 mm. longa, remota, oblique patula,
angulo 58° sæpe squarrose recurva utrinque parum decurrentia, basi
poslica valde ampliata, caulem in plano late superantia vulgo quidem late
replicata, asymmetrica late trigona i. e. basi amplissima apice 3 plo angus-
tiora, margine antico stricto nudo vel sub apice paucidentato, postico e
basi semicirculari et quasi ventricosa, stricto dentato-spinoso, spinis ad
18 subæqualibus basalibus remotis, reliquis approximatis validis recte
patulis, apice truncato 6 spinoso spinis similibus. Folia ramulına simillima,
minora minus late ventricosa. Cellulæ apicales 18 u trigonis majusculis,
basales 27 X 45 y trigonis magnis ovali-nodulosis, (in foliis ramulinis
ubique parvis).
Hap. in monte Runssoro (Stuhlmann) in Ericarum regione corticola.
489. P. gibbiflora St. n. sp.
Dioica, major rigida gracilis, flavo-rufescens. Caulis ad 6 cm. longus
441
Plagiochila. FRANZ STEPHANL SPECIES HEPATICARUM. 591
tenuis rigidus striclissimus superne pauciramosus, ramis remolis longis
strictis lateque divergentibus, in planta feminea brevibus floriferis haud
innovalis. Folia caulina 2,5 mm. longa imbricata, oblique patula angulo
67° utrinque breviter decurrentia, basi poslica ampliata crislala, ceterum
plano-disticha, ambitu late ovato-trigona, tertio infero amplissima apice
plus 3 plo angustiora, margine antico strico nudo vel sub apice 1-2 dentato,
postico e basi nuda simicireulari substricto 7-8 dentato, dentibus remotius-
culis validis acutissimis recte patulis æquimagnis, apice truncato similiter
armato, dentibus ad 4. Folia ramulina simillima parum minora. Cellulæ
apicales 27 y trigonis magnis aculis, basales 27 X 48:1. trigonis magnis
truncatis. Folia floralia caulinis minora simillima validius armata dentato-
spinosa. Perianthia late obovata inflata ore truncato compresso breviter
angusteque spinuloso. Alæ utrinque latissimæ complelæ, basi in caulem
decurrenles integerrimæ vel minute spinulosæ.
Hab. Insula San Thomé (Quintas).
190. Plagiochila Berthieui St. Soc. bot. belge 1893. Vol. 32,
p- 6.
Dioica, mediocris rigidissima dilute olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad
6 cm. longus crassus durus et fuscus plus minus ramosus interdum
subfasciculatim longe ramosus, ramis squarrose patulis. Folia caulina
adulta ad # mm. longa contigua subrecte patula anlice longius decurrentia
plano-disticha, oblique ovato-trigona. basi amplissima apice plus 3 plo
angustiora, postice valde ampliata cauli quidem anguste incumbentia,
valde asymmetrica, margine anlico e basi profunde Sinuata longe leniterque
arcuato et quasi gibboso, postico e basi nuda maxime protracta et angu-
latim rotundata substricto denlato. dentibus ad 12, brevibus validis acutis
recte patulis remotiusculis regulariter consecutivis, apice truncato irregu-
lariter 4 dentato, dentibus parum validioribus. Folia ramulina remota
mullo minora, ullima exigua, dentibus acuminatis. Cellulæ apicales 18 n,
basales 13x 27 u. rectangulares, trigonis ubique parvis in parietibus
validis. Folia floralia caulinis similia longius dentata vel subspinosa.
Perianthia e basi campanulata oblonga, ore oblique truncato breviter
ciliato, cils strictis confertis.
Hab. Madagascar (Berthieu).
491. P. flabellata Si. in Engler, Bot. Jahrb., Vol. 8. p. 82.
Dioica magna robusta rigida olivacea vel flavo-virens. Caulis ad 12 cm.
longus crassus fuscus et tenax longe ramosus, ramis inæqualibus bipin-
natim ramosis flabellam effusam formantibus. Folia caulina adulta
magna 3,6 mm. longa, parum imbricata oblique patula angulo 67°, haud
442
592 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e se). Plagiochilu.
decurrentia marginibus recurvis concava, late (rigona basi amplissima
apice plus 2plo angustiora, basi postica ampliata recurvo-erecta, (haud
erislata) margine antico substricto nudo, postico e basi angulatim rotun-
data substricto dentato, dentibus sub 16 remotiuseulis brevibus aculis
recle patulis, apice oblique truncato similiter arcuato dentibus sub 6.
Folia ramulina adulta mullo minera vix 2,5 mm. longa, basi postica
multo minus ampliata ambitu ovato-trigona, similiter armata. Folia ultima
minora simillima, parum angustiora, dentibus minus numerosis. Cellulæ
apicales 18X 27 y, basales 15x 54 y trigonis parvis. Folia floralia ramu-
linis æquilonga ovalo-rolundata dentalo-spinosa, margine antico nudo.
Perianthia obovato-oblonga inferne valde inflata ore obliquo rotundato
crebre spinoso, spinis anguslis subæquilongis. Planta mascula multo
minor el minus ramosa. Andrecia in ramulis terminalia angusta bracteis
ad 12 jugis minus confertis. medio supero recurvo-patulo obtusalo denti-
culato.
Hab. Insula San Thomé (Moller, Quintas); Kamerun (Dusén).
492. Plagiochila decurrens St. n. sp.
: Dioiea minor gracilis flaceida viridis dense cæspitosa, in ramis nn
Caulis ad 5 cm. longus, apice fasciculatim multiramosus, ramis diver-
gentibus flabellatim ramosis. Folia caulina 1,5 mm. longa. parum imbri-
cala apicibus liberis, oblique patula angulo 58° basi postica breviter inserla
ampliala caulem Jonge angusteque tegentia vel leniter recurva, antice
longissime attenualim decurrentia (ala folio æquilonga) plano-disticha,
oblique ovata, tertio infero amplissima, apice 5 plo angustiora, margine
antico inferne sinualo superne parum arcuato sub apice paucidentato,
poslico a basi ad apicem leviter arcuato 3-4 dentato, apice emarginalo-
bidentulo, dentibus ubique parvis triangulatis recte patulis. Folia ramu-
lina minora anlice minus longe decurrentia celerum simillima. Cellulæ
apicales 18 y. basales 18 X 36 y trigonis majusculis acutis. Folia floralia
late ovata caulinis multo latiora, haud decurrentia, apice late truncata,
fere cireumeirca valide irregulariterque dentata. Perianthia semiexserta
anguste obconica. ore compresso truncato breviter dentalo-spinoso. ala
antica completa latiuscula integerrima vel superne spinulosa.
Hab. Kamerun (Dusen, Preuss); Angola (Welwitsch).
493. P. Stuhlmannii St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895, p. 313.
‚Dioica, majuscula debilis fusco-olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
ongus fuseus validus subregulariter pinnatus, pinnis longiuseulis oblique
patulis simplicibus, in planta © paucipinnulalis. Folia caulina 2,5 mm.
longa remotiuscula oblique patula, angulo 58° leniter arcuata, basi postica
hu
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.).
LEGENDE DE LA PLANCHE I
(Alle Abbildungen in natürlicher Grösse.)
I. Dionysra revoluta Boiss. nach einem von Dr Slapf bei Kaserun gesammelten
Exemplar; Habitusbild.
IL. Dionysia Hausskneehtrr Bornm. et Strauss, spec. nov. Habitusbild eines blü-
henden festen Rasens vom Schuturukuh (leg. Strauss).
II. Dionysia Bachtiarica Bornm. et Alexeenko, spec. nov. Drei Rasenstücke
mit starker unnormaler Blattentwickelung: bei e. Blüte von den
Blättern überragt (Herbstformen !).
IV. Dionysia diapensiæfolia Boiss.
a. Fruchtkelch.
b. F. pluriflora (autumnalis). Blüten zu 3-5 auf gemeinsamen, die
Blätter überragenden Sliele. Exemplar von Persepolis (leg. Born-
müller).
c. Blätter desselben Individuums, bald ganzrandig bald gezähnt.
d, e. Stücke eine kompackten im Frühjahre blühenden Polsters; Blüten
fast völlig ungestielt oder sitzend, meist einzeln. Exemplar vom
Kuh Bungi (leg. Stapf).
A) ai WA me au Hau; dé. + Fol, me
À : 4 : > 1 | re te
089..8H1 an uhæquilo! jan
(.s220x) soon m wg all),
fus ramosa. Andracia IN Tan jerminalia angusta
all: arı3szay, un agent. ia, Agsie; all; Hay L'ISNIER slnsırezzipkhnnen St sage Fans j
„blidzilidsll : “ares ;
id 29a hlidznkidsH von
ADMET oi 60 552 |
ash ao Sei ars Loiret she on Tor
2MOSS. 2 rede Han u
bd VORTEILEN shift io a a
nn. catien
= 3%
PTR,
“ns au SUNENNE. en iind nie
mon An. rakii in ose deu DOTE FENTE rl
des 18 u, MEME NE ee ige lea)
aa DMX er, hand decurrentia, api
sdiariterque dentata. Per ianth
eoRso trune al breviter denta
»antiea complete kai Murerrina vel.superme-spinul
ER Hab; ‚Kamen a TER PE ıgola (Welwitsch}: ?
2 Kane b. Étui ke Là tra n in pr Bot. Jahırb. 184
<a
er one us just She fee 0-0 ‚acea, laxe crespitosa à
ongus: füseis va ii # ob: daritor pinmatus, pinnis
nis! simiplieibus; alas © | wcipinmulalis. Folia car
af ven ing oi pots u ee
9
VA
me IV, Pl.
Te
à
à EN nf
/
es
=
ps
m
Fa
fx]
=
D
ja)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20° SER.).
LÉGENDE DE LA PLANCHE 11
(Habitusbilder in natürlicher Grösse.)
I. Dionysra Aucheri (Dubv) Boiss. nach von Haussknecht in Kurdistan (Pir
Omar Gudrun) gesammelten Exemplaren.
Il. Dionysia bryordes Boiss. nach von Dr Stapf in Süd-Persien (Däscht-
aerdschän : Kuh Bungi) gesammelten Stücken.
II. Dionysia tapetodes Bye.: Exemplare von Dr Litwinow in Turkmenien beı
Aschabad gesammelt.
HEART AA A HAN
(.322Ö01«) sslsilninen ai sahlidzmlıdsH)
id) ii tie fai idhamlzenell. 107 den . a er ho
Komme IV PIS"
BuL.LETIN DE L'HERBIER BoissiER, 2” ser.
Plagiochila. FRANZ STEPHANT. SPECIES HEPATICARUM. 593
breviter inserta angulatim ampliata caulem tegentia vel recurvula, antice
angusie et longissime decurrentia (ala folit longitudinem superante)
ceterum late trigona i. e. basi amplissima apice subtriplo angustiora,
margine antico stricto 5 dentato dentibus majusculis acutis, postico e basi
rotundata stricto valide dentato, dentibus sub 12, late triangulatis acutis
oblique porrectis, ipso apice truncato, sinubus plus minus profundis irre-
gulariter deutato, dentibus 5-6 validis varieque patulis. Folia ramulina
mullo minora, ovala poslice parum ampliata similiter arınata, dentibus
quidem parvis et minus numerosis. Cellulæ apicates 18 y, basales 18536 y.
trigonis parvis basi majusculis. Folia flor. 3.5 mm. longa brevissima basi
inserta subrectangularia subduplo longiora quam lata, margine antico
nudo ceterum grosse irregulariterque dentata. Per. (juvenilia) ore late
rotundalo grosse spinoso. spinis longis angustis parum attenuatis mino-
ribus mixtlis; ala antica angusta compleia superne breviter serrata.
Andræcia in pinnis mediana angusta, bracteis ad 6 jugis superne squarrose
recurvis obtusatis integerrimis.
Hab. Bukoba (Stuhlmann).
494. Plagiochila abyssinica Mitt. Journal Linn. Soc. 1886. p. 321.
Syn : P. Schimperiana St. in Engler, Bot. Jahrb. 1895, p. 312.
Dioica, major, valde robusta, fusco-olivacea, laxe cæspitosa, corticola.
Caulis ad 7 cm. longus, crassus, fuscus et durus, regulariter pinnatim
ramosus, ramis remotiusculis, longiusculis, simplieibus, oblique patulis.
Folia caulina 2,5 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 58°
utrinque longissime decurrentia, plano-disticha, basi postica ampliata
caulem in plano superantia vulgo quidem replicata vel ad cristam conni-
ventia, ambitu late ovato-trigona, basi amplissima apice triplo angustiora,
margine antico substricto nudo vel sub apice paucidenticulato,. postico e
basi valde arcuata substricto regulariter dentato, dentibus ad 12 approxi-
matis brevibus validis recte patulis, apice truncato-rotundato similiter
armato, ala decurrente postica integerrima crispata. Folia ramulina vix
breviora subduplo angustiora, oblongo-trigona ceterum caulinis simillima.
Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis sæpe late trabeculatim confluentibus,
basales 18 X 36 y trigonis magnis acutis. Amphig. rudimentaria, varie
divisa setulosa vel pilifera, pilis ramosis. Folia flor. caulinis simillima, vix
majora grossius dentata. Per. ore late rotundato crebre spinoso, spinis
validis breviusculis, basi interdum denticulatis. Ala antica lata sub ore
desinente, integerrima superne spinulosa.
Hab. Abyssinia (Schimper, Traversi).
Der Autor hat den lang herablaufenden ventralen Blattflügel nicht
BULLETIN Di LHERBIER BOISSIER, NO 6, 34 mai 1904. 39
.
594 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2we SÉR.). Plagiochila.
bemerkt; er ist beim Präpariren abgerissen und stehen geblieben ; daher
nennt er den Stengel «mit ramentis crispulis besetzt.» Demzufolge war
die Pflanze auch nicht wieder zu erkennen und Mittens Speciesname
sollte von Rechts wegen eigentiich eingezogen werden.
495. Plagiochila Gambouena St. Botan. Gaz 1890.
Dioica mediocris rigida fulva, dense cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus,
validus fuscus et tenax, simplex superne pinnatim ramosus, ramis brevibus
vulgo recte patulis longioribus interdum paucipinnulatis. Folia caulina
vix 2 mm. longa conferta oblique patula angulo 58° in plano late trigona
1. e. basi amplissima apice 3 plo angustiora, margine antico stricio nudo.
postico e basi rotundata substricto integerrimo maxime crispato, apice
rotundato normaliter integro interdum paueidenticulato ale decurrentes
longissimæ et latissimæ, ala antica plana nuda quam folium longiore
postica folio duplo breviore erecta maxime crispata integerrima. Cellulæ
apicales 18 y. basales 18 36 y trigonis magnis acutis. Amphigastria
maxima profunde varieque pluriloba, lobis erispatis. Folia floralia caulinis
multo majora subrotundata margine remote grosseque spinosa maximeque
crispata. Perianthia immersa late inflato-campanulata ore compresso late
rotundato grosse remoleque Spinoso crispalo, spinis sæpe hamalis, ala
antica complela angusia superne similiter armala. Andrecia ım
ramulis ultimis terminalia apice vegetativa oblonga bracteis 12 jugis con-
fertissimis medio supero late foliaceo squarrose recurvo integerrimo
torio. |
Bab. Madagascar (Hildebrandt. Camboué, Campenon., Sikora. Forsyth
Major).
496. P. madagascariensis SL n. sp.
Dioica mediocris flaccida flavo-rufescens, muscis consociala. Caulis ad
3 cm. longus, multiramosus fuseus debilis. Folia caulina 2 mm. longa
imbricata, apicibus liberis, valde concava. subrecte patula angulo 80°,
utrinque late decurrentia, (ala antica longe attenuata), postice ampliala
ereclo-recurva (ala latissima decurrente). in plano late trigona 1. e. basi
amplissima apice sub 3plo angustiore, margine antico leniter sinuato
nudo, postico valde arcuato maximeque crispato, superne striclo subplano
remote grosseque dentato, dentibus sub 10. irregularibus sinubus plus
minus profundis recurvis. Cellulæ apicales 18 27 u, basales 18 X 45 u
trigonis magnis aculis distinctissimis. Amphig. magna, valde irregularia,
anguste varieque lacinulata, marginibus recurvis crispatula. Folia floralia
caulinis simillima. laliora vix grossius dentala. marginibus ubique cris-
patis. Perianthia haud exserta late cupuliformia inflata, ore late truncato
445
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 395
erispato paucidentato, dentibus validissimis. Ala antica completa latiuscula
plana integerrima.
Hab. Madagascar (Hildebrandt).
497. Plagiochila candelabra St. n. sp.
Dioica mediocris rigida olivacea laxe cæspitosa corlicola. Caulis ad 7 cm.
longus regulariter pinnalus, pinnis subopposilis vel per paria approxi-
matis, recte patulis, inferis longis paucipinnulalis versus apicem caulis
sensim brevioribus, simplicibus. Folia caulina vix A mm. longa conferta,
oblique patula, angulo 45° utrinque longissime decurrentia, basi postica
valde ampliata alte cristata, optime trigona vix longiora quam lata ubique
integerrima. margine antico strieto, postico e basi rotundata substricto,
apice obtusato, ala antica longissima folii longitudinem fere duplo supe-
rante, postica duplo breviore haud attenuata obtuseque desinenle. Cellulæ
apicales 1827 y trigonis magnis aculis, basales 18x 45 trigonis
maximis acutis. Amphig. magna varie profundeque inciso-lobata, lobis
longis lanceolatis vel linearibus vel parce constrietis, simplicibus vel
ramosis varie tortis et hamatis. Folia floralia caulinis vix majora ovata
haud decurrentia integerrima, marginibus ubique crispatis. Amphigastria
floralia maxima lanceolata integerrima. Perianthia obovato-oblonga ore
parum angustalo truncato dense setuloso.
Hab. Kamerun (Zenker, Dusén).
Mit P. Cambouena zu vergleichen, die unserer Pflanze sehr nahe steht.
4198. P. Ruspoliana St. n. sp.
Sterilis magna et robusta grandifolia, in rupibus umbrosis dense
cæspitosa. Caulis fuscus validus et durus ad 10 cm. longus regulariter
pinnatus, pinnis approximalis brevibus obliqre patulis paueis elongalis
iterum pinnulatis. Folia caulina ad 3 mm. longa flaccida tenerrima et
fragillima conferta, oblique patula angulo 67°, utrinque longe decur-
renlia, basi amplissima, apice 3 plo angustiora, in plano late iriangulata,
margine anlico substricto regulariter denticulato, dentibus ad 20, brevibus
oblique porreclis, poslico e basi late rotundata leviter curvato usque ad
ipsam basin denticulato, dentibus parvis irregularibus majoribus mixtis
hic illie in spinam mutatis, apice truncato-rotundato denticulato, dentibus
» remotiusculis, ala decurrente antica attenuata, postica longiuscula
latissima, cum folii lamina late coalescente haud erecta sed late reflexa
sæpeque crispata. Folia ramulina minora ceterum simillima. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 45 y trigonis magnis acutis. Amphigastria
fere ad basin usque multifida, segmentis setaceis confertis.
Hab. Somaliland (Riva); Abyssinia, Bogos (Beccari).
546
596 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
4199. Plagiochila dschaggana St. Hedwigia 1891, p. 265.
Dioica major robusta, fragillima, brunneola dense cæspitosa. Caulis ad
10 cm. longus validus fuscus et rigidus, pauciramosus. ramis longis
parum divergentibus plus minus regulariter pinnatis, pinnis brevius-
culis late divergentibus floriferis (4 et ©) haud innovatis. Folia caulina
adulta vix 2,5 mm. longa. conferta oblique patula (in sicco arcte decurva)
angulo 67° utrinque longissime decurrentia (alis latis, postica erecta
crispala plus minus denticulata, in facie lacinulis sparsim obsita) in
plano late trigona 1. e. basi amplissima apice Aplo angustiora, marginibus
strictis. antico nudo postico irregulariter dentato, dentibus ad 20 brevibus
aculis, apice truncato similiter armato, deutibus sub 5. Folia ramulina
angustiora argulius armata. Cellulæ apicales 18 y, basales 18 X 36 y
trigonis ubique magnis acutis. Amphig. numerosa maxime irregularia,
sæpe magna varieque lacinulata, laciniis crispalis interdum longe setosis.
Folia floralia caulinis similia vix magis armata postice valde ampliata
medio supero abrupte angustato. Perianthia parva vix exserta pyriformia
vel clavata ore truncato breviter spinoso, spinis angustis irregularibus.
Capsula parva in pedicello brevissimo. Spore 18 u quoad magnitudinem
valde irregulares rufescentes minute alteque papillatæ. Elateres 220 y vel
breviores altenuati spira solilaria tereli laxe lorla. Andrecia robusta
decurva, bracteis ad 20 jugis confertissimis medio supero squarrose
recurvo crispalo denticulato.
Hab. Dschagga (Dr Hans Meyer); Usambara (Holst); Leikipia (Höhnel) ;
Ukinga (Gœtze); Runssoro (Scott Elliott); Tanganjıka (Guilleme) ;
Bourbon (Rodriguez); Madagascar (Hildebrandt).
500. P. crispicrista St. n. sp.
Sterilis major humilis olivacea flaccida corticola. Caulis ad 3 cm
longus, simplex fuscus sed debilis, validus. Æolia caulina vix 3 mm.
longa oblique patula angulo 58°, basi postica valde ampliata alte cristata,
longe in caule decurrentia, maxime crispata, plus minus longe spinosa,
ambitu late ovato-trigona 1. e. basi amplissima apice plus triplo angus-
tiora, margine antico stricto nudo sub apice 3 dentato, postico e basi
semicirculari substricto parum crispato valde spinoso, spinis sub
1% majusculis approximatis aculis recte palulis, apice truncato-rotundato
6 spinoso, spinis vix validioribus recte patulis. Cellulæ apicales 18 y,
basales 3645 y trigonis magnis acutis. Amphigastria rudimentaria
vel nulla.
Hab. in monte Runssoro (Scott Elliott); Abyssinia in monte Saber
(Penzig).
447
Plagiachila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 397
Die abyssinische Pflanze hat Blätter, deren apicale Zellen weniger
verdickte Zelldecken zeigen, doch ist das von geringer Bedeutung, da
ein feuchter Standort erfahrungsgemäss solche Abweichungen bei allen
Lebermoosen hervorruft; die Pflanze reagirt auf die Standortsverhältnisse
und von einer Varietät kann keine Rede sein. Bei den weit divergirenden
heutigen Anschauungen ist es angebracht, auf diese Thatsache hier
besonders hinzuweisen.
501. Plagiochila squamulosa Mitt. J. Linn. Soc. vol. 7, 1863,
p. 169.
Dioica mediocris rigida brunneola vel rufescens. laxe cæspilosa, corli-
cola. Caulis ad 6 cm. longus validus rigidus fuscus breviter pinnatus.
Folia caulina 2.5 mm. longa, imbricata apicibus liberis oblique patula
angulo 45° utrinque longissime decurrentia. plano disticha. ambitu late
trigona, apice quam basis 3plo angustiore, margine antico nudo sub
apice denticulato, postico leviter curvato vel stricto ad 10 spinuloso,
apice rotundato-truncato similiter armato, spinulis approximalis recte
patulis subæqualibus apice paucis validioribus; ala decurrente postica
folio subæquilonga margine crispala inlegerrima vel infima parte
dentala. Folia ramulina simillima parum minora. Cellulæ apicales 27 w,
basales 27 X 54 u trigonis magnis. Amphigastria magna profunde
irregulariterque lacinulata, laciniis lanceolatis varie curvalıs lorlisque.
Folia floralia caulinis simillima parum latiora validius dentato-spinosa.
Perianthia semiexserta anguste obcuneala ore oblique truncato-rotundato
crebre spinoso, spinis angustis validis breviusculis, dentibus parvis
regulariter interjeclis; ala antica completa angusla, superne dentata.
Andræcia in trunco lateralia apice vegetaliva, bracteis ad 9 jugis basalibus
magnis superis multo minoribus inflato-apertis. medio supero late
foliaceo squarrose recurvo torto obtusalo denliculato.
Hab. Kamerun (Mann, Dusén) 2500 m.
502. P. sinuosa Mitt. J. Linn. Soc. 1886, vol. 22, p. 319.
Dioica. major sed parvifolia flaccida olivacea pendula. Caulis ad 15 cm.
longus inferne validus fuscus et durus superne viridis debilis irregulariter
pinnalim et bipinnatim ramosus. Folia caulina vix 2 mm. longa oblique
palula angulo 45° contigua valde concava utrinque longissime decur-
rentia alis attenuatis folio fere longioribus, postica optime crispala;
folia ceterum si alas exeipis late triangulata apice quam basis fere 4 plo
angustiore, subsymmetrica margine antico strieto nudo, postico e basi
leviter arcuala substrieto undulato plus minus denticulato. apice maxime
irregulari, interdum integerrimo in aliis longe acuminalo aculo vel obtuso.
44S
598 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser). Plagiechila.
Folia ramulina similia postice minus longe decurrentia. Cellulæ apicales
18 y, basales 27 X 45 y trigonis magnis acutis. Amphigastria majuscula
rudimentaria usque ad basin plurifida, laciniis setiformibus ramosis.
Andræcia in ramis et ramulis ultimis numerosa lateralia apice vege-
tativa valida, bracteis ad 1% jugis conferlissimis, medio supero late
foliaceo squarrose recurvo crispato subintegerrimo.
Hab. Kilimandscharo (Bishop Hannington); Usambara (Holst).
In der Originaldiagnose ist der weit herablaufende ventrale Blattflügel
nicht erwähnt; ich habe nur die Pflanze vom Kilimandscharo gesehen
und nenne Mittens andere Standorte daher nicht, da diese Exemplare
vielleicht nicht hierher gehören; dagegen ist Holst’s Pflanze identich
mit dem Original.
3. Ampliatze. Australia.
I. Folia caulina ovata.
503. Plagiochila Colensoi Taylor.
904. Plagiochila queenslandica St. n. sp.
5305. Plagiochila multifurcata St. n. sp.
506. Plagiochila bellenderiensis St. n. sp.
507. Plagiochila Brotheri St. n. sp.
II. Folia caulina oblongo-trigona.
508. Plagiochila Kirkii Mitten n. sp.
509. Plagiochila Sinclairii Mitten.
510. Plagiochila Rutlandii St. n. sp.
Stil. Plagiochila Ferdinandi Mülleri St. n. sp.
II. Folia caulina late-trigona.
512. Plagiochila microdictyum Mitten.
513. Plagiochila conturbata St. n. sp.
51%. Plagiochila radiculosa Milten.
515. Plagiochila circumdentata St. n. sp.
916. Plagiochila decurvifolia St. n. sp.
517. Plagiochila fasciculata Ldbg.
918. Plagiochila gigantea (Hooker).
519. Plagiochila Stephensoniana Mitten.
520. Plagiochila Taylori St. n. sp.
921. Plagiochila Traversi St. n. sp.
522. Plagiochila Helmsii St. n. sp.
523. Plagiochila deltoidea Ldbg.
449
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 599
224. Plagiochila Howeana St. n. sp.
925. Plagiochila annotina (Menzies).
26. Plagiochila arbuscula (Bridel).
IV. Folia caulina subrotunda.
527. Plagiochila ineurvicolla (Taylor).
38. Plagiochila strombifolia (Taylor).
529. Plagiochila fuscella (Taylor).
930. Plagiochila gregaria (Taylor).
531. Plagiochila Banksiana G.
V. Folia sursum recurva.
532. Plagiochila eireinalis L. L.
539. Plagiochila Beckeltiana St. n. sp.
53%. Plagiochila biserialis L. L.
535. Plagiochila ramosissima (Hooker).
936. Plagiochila retrospectans Nees.
537. Plagiochila pusilla Mont.
VI. Conjugateæ.
538. Plagiochila connexa Taylor.
539. Plagiochila conjugata (Hooker).
540. Plagiochila prolifera Mitten.
I. Folia caulina ovata.
503. Plagiochila Colensoi Tayl. J. of Bot. 1846, p. 269.
Dioica parva fusco-olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 25 mm. longus,
varie ramosus, tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina adulta remota
subrotunda superiora parum imbricata, disticha valde concava, oblique
patula angulo 34° utrinque breviter decurrentia, in plano ovato-elliptica
4 e. medio amplissima basi apiceque duplo angustiora, margine antico
parum curvato nudo arcte recurvo, postico leniter arcuato inæqualiter
dentalo-spinoso, spinis ad 12 magnis, e lata basi acutissimis subrecte
patulis minoribus mixtis, apice emarginato-bispinoso, sinu late lunato
spinis parvis armato. Cellulæ apicales 13 y trigonis parvis vel subnullis,
basales 15 27 y trigonis majusculis. Folia flor. caulinis æqualia, nec
majora nec spinosiora, perianthio appressa. Perianthia parva, obovato-
clavala, ore compresso-rotundalo grosse spinoso, spinis porreclis sub-
450
600 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
æquimagnis. « Andræcia mediana, lanceolata, bracteis 7-8 jugis arcle
appressis. »
Hab. New Zealand (Colenso).
Adhuc haud reperia.
504. Plagiochila queenslandica Si. n. sp.
Dioica longa parvifolia gracillima olivacea in arborum ramis pendula.
Caulis ad 6 em. longus tenuis fuscus rigidus superne capillaceus et
viridis, basi simplex superne repetito-furcatus, in planta © ob inno-
vationes subflorales maxime effuseque ramosus. Folia caulina 2 mm.
longa parum imbricata oblique patula angulo 45° disticha parum concava,
postice ampliata caulem tegentia vel recurvula (nusquam cristata) antice
longe decurrentia in plano late ovata tertio infero amplissima, apice vix
duplo angusliora, asymmetrica, margine antico siricto nudo, postico
leviter arcuato basi nudo superne 6-7 dentato, dentibus approximatis
validis brevibus acutis recte patulis, apice oblique truncato 5 dentato,
dentibus validioribus, anteriore interdum multo majore. Folia ramulina
minora (ullima minima) longius decurrentia, dente apicali anteriore
dominante acuta. Cellulæ apicales 18 », basales 18 X 36 y trigonis nodu-
losis majusculis, basalibus validioribus. Folia floralia caulinis similia
valide spinosa spinis irregularibus. Perianthia (fertilia) parva vix exserla,
late campanulata ore Lruncato dense Spinoso, spinis longiusculis anguslis
validis varie patulis; ala antica lata, sub ore desinente integra apice
truncato bidentulo. Andræcia in ramulis superis mediana, bracteis ad
6 jugis confertis apice patulo acuto,subintegro.
Hab. Queensland (Baïley); New-South Wales (Camara, Shaw, Stephen,
Johnson, Watts, F. v. Müller). ;
505. P. multifurcata St. n. sp.
Dioica major longa et gracilis flaccida olivacea inferne flavo-virens,
in ramulis arborum pendula. Caulis ad 10 cm. longus tenuis fuseus et
tenax irregulariler pinnatim ramosus ramis superne longe furcalis.
Folia caulina 2,5 mm. longa, conferta, disticha, oblique patula, angulo
68°, postice parum ampliala cristata, antice longe decurrentia, in plano
oblique ovata, tertio infero amplissima apice 2plo angustiora, margine
antico inferne substriclo, medio supero leviter arcuato 8 dentato, dentibus
approximatis validis brevibus acutis oblique patulis, postico e basi stricta
nuda leviter rotundato superne substrieto argute spinoso, spinis confertis
validis longiusculis æquimagnis oblique patulis regulariter consecutivis,
apice truncato similiter armato. Folia ramulina subæqualia minora.
Cellulæ apicales 18 u, basales 18 36 y trigonis magnis acutis bene
451
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUMe 601
definitis. basi maximis interdum subnodulosis. Folia floralia 5 juga,
intima caulinis multo majora late elliptica, poslice maxime ampliata
ventricosa et perianthio circumvoluta, cireumcirca grosse spinosa, spinis
numerosis irregularibus recte patulis, basi antica nullis. Perianthia
(juvenilia) ore bilabiato, labiis dense lacinulatis laciniis lanceolalis longe
altenuatis flaceidis; ala antica angusta brevis basi perianthii accrela,
apice truncato dentato vel setuloso.
Hab. Australia, Queensland (Bailey).
506. Plagiochila bellenderiensis Si. n. sp.
Dioica longa parvifolia gracillima rigidula pallide virens in ramis
arborum effuse cæspitans. Caulis ad 8 cm. longus validus fuscus superne
capillaceus irregulariter ramosus, ramis late divergentibus sæpe curvalis,
parvifoliis. Folia caulina 2 mm. longa tenera et fragillima parum imbri-
cata oblique patula angulo 45° plano dislicha, postice parum ampliata
caulemque tegentia, antice longius decurrentia, in plano anguste trigona,
basi amplissima apice plus duplo angustiora, margine anlico stricto nudo,
postico e basi breviter rotundata Sstricto irregulariter 5-5 dentato,
dentibus majusculis validis oblique patulis, apice vulgo oblique truncato
grosse 3 dentato, dentibus æquimagnis vel anteriore majore. Folia
ramulina caulinis æquilonga, duplo angustiora, margine postico remote
2-3 spinoso, spinis validis oblique patulis apice 2-3 spinoso, spinis recte
patulis sæpe oblique porrectis anteriore vulgo multo longiore et validiore.
Cellulæ ubique fere æquimagnæ (18 36 y) trigonis magnis acutis,
basales grosse nodulosæ. Andræcia terminalia ex apice vegelaliva sæpe
geminala, bracteis ad 6 jugis conferlis apice squarrose recurvo aculo
integerrimo vel denticulato.
Hab. Queensland (Bailey).
(Fortsetzung folgt).
& 602 .
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
2760: séance. — Lundi 9 mai 1904. — Ouverte à
8 h. '/s dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
sité, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 275me séance est adopté sans modification:
M. L. Viret, retenu à domicile par suite d’un accident de bicyclette, s’est
fait excuser. — Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Denkschriften der kgl. bot. Gesellschaft in Regensburg ;
FRANCE : Annales de la Société botanique de Lyon; Revue scientifique du
Bourbonnais, N° 196 (Moulins, 190%); HONGRIE: Magyar botanikai lapok ;
ITALIE : Bollettino del Laboratorio ed Orto botanico di Siena; Preda :
Flore algologique du golfe de Genes (don de l’auteur, reçu avec remer-
ciements); RUSSIE : Bulletin du Club Alpin de Crimée, Nos 1-2, de 190%;
SUISSE : Bulletin de l'Herbier Boissier, No 5, 190%; Bull. Soc. Hortic. de
Genève, avril 1904.
M. le Président rappelle l'alinea d de l’art. 2 des statuts de la Société.
relatif à la publication aussi fréquente que possible d’un Bulletin qui est
envoyé à tous les Sociétaires, puis expose les résultats des diverses
démarches faites par le Comité pour assurer la publication régulière de
ce Bulletin. Après une courte discussion à laquelle prennent part
Mie Dr Rodrigue et MM. DrBoubier, C. de Candolle, Martin et Dr Penard, le
point de vue du Comité est mis aux voix et adople, puis le comité de
rédaction prévu par les statuts est élu séance .tenante: il est composé de
MM. Aug. de Candolle. Romieux, Virel. Lendner et Martin.
OBSERVATIONS TERATOLOGIQUES. — M. Casimir de Candolle com-
mence par rappeler qu'il désigne sous le nom de monstruosites laxino-
miques les anomalies consistant dans la modification ou la production de
caractères de l’ordre de ceux employés pour la classification des plantes.
Il fait ressortir combien s’est accru l'intérêt de l'étude de ces mons-
truosités depuis l'apparition de la théorie de la Mutation de M. H. de Vries
et les recherches d’autres auteurs sur la morphologie expérimentale, Il
présente ensuite des échantillons d’herbier ainsi que diverses photogra-
phies se rapportant à deux catégories distinctes de monstruosités taxino-
miques observées chez les feuilles. à savoir :
1° La bifurcation latérale du limbe. consistant en ce que le sommet de
cet organe se bifurque latéralement par rapport à l’axe de la tige, de
manière à former deux lames juxtaposées dans le même plan que le
limbe. M. de Candolle montre des feuilles de laurelle présentant ce cas
qui est d'ailleur des plus fréquents dans la nature.
20 La bifurcation antero-posterieure dans laquelle le sommet du lımbe
se bifurque dans le sens du plan méridien passant par l’axe de la tige, de
manière à former deux feuillets superposés, ou, ce qui revient au même,
(153) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 603
placés l’un devant l'autre, si l’on suppose la feuille redressée le long de
l’axe qui la porte.
Ce genre de bifurcation, beaucoup plus rare que le précédent, peut lui-
même se présenter de deux manières différentes, selon que les tissus des
deux feuillets sont orientés en sens inverse ou dans le même sens.
Comme exemple du premier cas, on peut citer les surfeuilles souvent
signalées chez diverses plantes, notamment chez le Brassica oleracea.
Cette structure constitue même un caractère normal chez le Senecio
sagithifolius, singuliere Composée découverte il y a quelques années par
M. Edouard Andre, dans l’Uruguay.
Bien plus rares sont les cas dans lesquels les tissus des deux feuillets
superposés sont orientés dans le même sens. M. de Candolle a cependant
eu l’occasion de l’observer chez quelques monstruosiles de feuilles qui
lui ont été signalées dans ces derniers temps par divers observateurs,
notamment par M. le Prof. Wilczek, à Lausanne et M. Th. Lullin, à
Genève. Il montre. par exemple. des feuilles à ascidies de Potentilla
atrosanguinea et de Prunus Laurocerasus, dont les ascidies insérées à
la face dorsale d’un limbe raccourci sont, comme la face ventrale de
ce limbe, tournées du côté supérieur par rapport à l'axe. Un cas de ce
genre, particulièrement intéressant, se présente chez certaines feuilles
du noyer (Juglans regia). Leur foliole terminale porte à quelque distance
au-dessous de son sommet, une petite foliole, insérée sur la nervure
médiane de sa face dorsale et dont les tissus ont la même orientation que
ceux de cette foliole terminale.
La foliole dorsale a fort souvent la forme d’une ascidie munie d'un
pétiolule et s’ouvrant du côté supérieur. Mais elle est ordinairement
beaucoup moins développée que cela et. dans la plupart des cas. elle est
réduite à l’élat d’un simple filament qui peut facilement passer inapercu.
Bien qu'elle n'ait encore été signalée par personne, cette monstruosité
de la feuille des noyers est extrêmement fréquente sur les pousses adven-
tives : il n’y a guère d'arbres pourvus de ce genre de pousses, qui n’en
fournissent des exemples. Elle se rencontre aussi sur les jeunes plantes
de noyer, mais jamais sur les pousses normales des arbres adultes. Enfin
il est à noter qu'elle n’affecte que la foliole terminale des feuilles.
La grande fréquence de cette monstruosite, ainsi que sa localisation
dans une partie déterminée de la feuille et chez les pousses d’une même
catégorie, semblent indiquer qu'il existe chez le noyer une prédisposition
spéciale à la produire. C’est ce qui conduit M. de Candolle à faire un rap-
prochement entre la monstruosite en question et celle qui consiste dans
la présence de folioles surnuméraires à la face supérieure du rhachis,
autre anomalie dont il a précédemment entretenu notre Société !.
Il y voit une confirmation de sa theorie?, d’après laquelle la fleur mâle
des Juglandées, y compris sa bractée concrescente avec le réceptacle,
devrait être considérée comme le produit du développement d'un seul
phyllome. Il fait remarquer que si l'on rencontrait une feuille mons-
trueuse présentant à la fois la foliole dorsale et des folioles surnu-
méraires de la face supérieure du rhachis, cette combinaison tératolo-
gique réaliserait le type de la fleur mâle du noyer. Dans ce cas, en effet,
la foliole dorsale correspondrait à la bractée supposée concrescente.
ı Voir Bulletin Herbier Boissier, 2me ser., T, p. 334.
® Voir : Théorie de la feuille, dans Arch. des sc. phys. et nat., i. 32, p. 56,
et : Bull. Boiss., voi. I, p. 124.
604 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Fre SER.). (154)
tandis que le périgone el les elamines de la fleur seraient représentées
par les folioles surnuméraires de la face supérieure.
Sur une remarque de M. le D' Chodat, l'auteur de cette interessante
communicalion se déclare d'accord avec le savant professeur pour consi-
dérer la fleur du Noyer comme un organe sui generis, Sans homologie
possible avec les fleurs de la plupart des dicotylees; selon M. Chodat,
leur appareil femelle ressemble fort à celui des Progymnospermes et, de
ce fait, la famille des Juglandees constiluerail un Iype des plus primi-
tifs des phanerogames dicolvlés.
UN CASTILLOA ELASTICA A FEUILLES ASCIDIENNES. —
M. Casimir de Candolle a recu de M. le Dr Sendiner el présente un
certain nombre d'exemplaires de feuilles de cette Moracée provenant d’un
arbre de Java, dont toutes les feuilles étaient épiascidiennes.
ADDITIONS A LA FLORE DES ALPES D’ANNECY. — M. Gustave
Beauverd, qui a publié, en septembre 1903, le résultat de ses diverses
herborisations dans les Alpes d'Annecy (massifs de la Filière, des Annes
et des Aravis)? présente un cer ain nombre de plantes de cette région
dont plusieurs n'avaient pas été signalées dans le travail indiqué. Ces
adjonetions portent à vingt-neuf le nombre des nouvelles acquisitions
faites en 1903 pour toule la flore des Aravis et à cinquante-huit celui
des nouvelles stations de plantes rares de cette chaine. Nous les énumé-
rons ci-dessous avec les observations qui les accompagnaient.
| Massif des Aravis et des Annes. — Un récent travail de
M. E.-G. Camus? donne un apercu de la bibliographie botanique des
Aravis à parlir de décembre 1865; il convient de compléter la liste des
Wavaux énumérés en remontant à 1811 el en citant les travaux suivants
iraitant également de la flore des Aravis, principalement du mont Méry :
1811. — Gaupix, Agristologia helvetica : mentionne entre autres la
découverte du Poux minor au mont Méry. — La présence de cette
plante dans la chaîne des Aravis n'a depuis lors été recensée par
aucun travail sur la region, ce qui nous a fait dire à tort, en 1905,
que la plante était nouvelle pour les Aravis!
1828-1835. — Gaupin. — «Flora helvetica » mentionne plusieurs bonnes
plantes du Méry.
1832 et 1861. — Reurer. « Catalogue des environs de Genève » : nom-
breuses indications sur la flore du Méry et de la vallée du Repo-
soir.
1883. — Sunr-Lacer, Catalogue des plantes vasc. du bassin du Rhône,
consigne la plupart des découvertes floristiques publiées jusqu'alors
sur toute la chaine des Aravis.
1894. — Buser, D' R. in Bull. Herb. Boiss., vol. I, « Les Alchimilles
subnivales », pp. 44-48 et 106-109.
1894. — Briquer. Dr J.. in Bull. Herb. Boiss., vol. 1, « Indications d’Eper-
vieres, eic. ». pp. 621. 651 et 632.
1 CF. Bull. Herb. Boiss. (1903), « Notes floristiques sur les Alpes d’Anneey » :
942 à 952, et l. e. (1904) « Errata » : 60.
2 Cf. Revue Savoisienne 1902. fase, & : E.-G. Camus, « Notes florisliques sur
la chaine des Aravis », Annecy 4905.
(155) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 605
En outre, grâce à l’obligeante collaboration de M. le Dr Emile Steimann,
qui nous a communiqué son carnet de noles consciencieusement rédi-
gées sur place, les lacunes relatives à la nomenclature topographique des
Aravis ont pu être comblées en grande partie et les principales stations
anonymes ou faussement dénommées ont recu leur nom local facile à
identifier avec les cotes d'altitude de la carte d'état-major. — Voici la liste
des plantes à ajouter à l’enumeration du Bulletin de l’Herbier Boissier
(1903, pp. 949-952) :
A. Nouveau pour toute laschaîne Ges Aravis.
1. Anthoxanthum odoratum L. var. nov. rigidum Beauverd, remar-
quable par sa souche cespiteuse à odeur très felide à l’état frais et émet-
tant de nombreux rejets stériles dressés, très rigides, à feuilles de lon-
gueurs inégales atteignant (et parfois dépassant) les épis mürs à chaumes
de 30-45 cm. lisses; gaines des feuilles inférieures d’un violet foncé,
velues-hérissées, longues de 4-10 cm.; limbe glabre, terne sur la page
supérieure ei d'un vert foncé luisant sur la page inférieure, coriace,
rigide, large de 0,4 à 0-8 cm., long. de 12-30 cm., parfois replié ou
enroulé. — Epillets à glumes inférieures glabres, à glumes supérieures
barbues inférieurement et plus longues d'un tiers (4 '/ı mm. au lieu de 3)
que celles du type et des autres variétés : ovaire pyriforme-allongé
(2 mm.), cilié au sommet.
Hab. — Limite supérieure de la région silvatique, parmi les rhododen-
drons entre 1700-1900 m. et en compagnie des Silene rupestris, Poten-
tilla grandiflora, Vaccimum Vitis-Idæa, Serratula præulta et Hypochæris
maculata : sur l’arête de gault Séparant la combe de Bellachat de celle
du Grand-Crêt, 22 août 1905.
2. Pou nemoralis L. var. nov.? an var. miboroides Asch. et Græb.
Synopsis 2 : 408 (1900) ? — Cadre assez bien avec le diagnose d’Ascher-
son et Græbner, I. c.. par les rameaux de la panicule ne portant qu’un
seul épillet el donnant à cette graminée un vague aspect de Mibora
minima; toutefois les rameaux de notre plante. bien que très robustes,
sont moins nombreux (1-3. très rarement 4) que l'indique la diagnose
citée (2-5) el ne portent jamais à la base de rameaux géminés chez les
échantillons les plus forts. — D'autres différences portant sur le nombre
plus grand des fleurs dans chaque épillet et d’autres particularités de
feuilles et des glumes ne nous permettent pas d'identifier sürement celte
plante avec la variété d’Ascherson et Græbner, que ces auteurs n’ont
rencontrée jusqu'à présent que près de Pirna en Saxe! — Nos échantil-
lons, qui ne sont assurément pas de simples formes appauvries, pro-
viennent de différentes stations du Parmelan (massif de la Fillière) et de
la Rouelle (Aravis septentrionaux). entre 1600-1700 m.. sur roches sili-
ceuses (schistes néocomiens et gault, où prospère également le type). —
Cette forme se montre très constante en ses diverses stations.
3. Poa Cenisia All. var. 6 flexuosa (Wahlb.) Reichenbach, Icon. 1,
tab. LXXXIV, fig. 1633 (1834); tab. CLNI : 398 (1850). — Le véritable
Poa flexuosa Wahlb. Fl. Suecica : 108 (1824) non Host nec al. est une race
intéressante du Poa cenisia, duquel il diffère entre autres par sa panicule
plus lâche à rameaux etales (non dressés ou contractés) et même réflé-
chis. — Selon Ascherson et Græbner (Syn. Il: 40%), cette plante appar-
tiendrait à la région arctique seule ei manquerait à notre flore : la riche
station que nous en avons découverte dans les débris liasiques de la
606 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2me <ER.), (195)
Pointe d’Almet, vers 2000 m., infirme cette assertion en dotant les Alpes
d'Annecy d'une plante nouvelle, non seulement pour la flore française,
mais encore pour Loul le domaine des Alpes. — Selon echantillon conservé
à P’herbier Boissier. se retrouve identique dans la région himalayenne!
4. Alopecurus geniculatus P. Beauv. — Plante commune des lieux
humides de la plaine. mais très rare ou peu observée dans les Alpes :
lac des Confins, sur La Clusaz. à 1500 m. — Nouveau pour les Alpes
d'Annecy.
5. Holcus mollis L. — Assez commune dans les forêts et clairières de
la plaine, mais peu observée dans les Alpes : Reuter (Cat. Genève) le
signale en un seul point des Alpes d'Annecy. a Mont-Saxonnex, massif
du Vergy. — Murs de pälurages, en montant à l’Aiguille Verte, sur La
Clusaz. vers 1500 m. — Une espèce voisine. le A. lanatus |... est très
commune partout.
6. Alnus incana DC. — Peu observé dans les Alpes. — Rives du Nom.
entre La Clusaz et Thönes. tant sur le lerriloire des Aravis que sur celui
de la Filière, — Les fruits des échantillons de cette station sont sou-
vent alleints d’une déformation cécidienne provoquée par un Ascomycele,
l'Eroascus alnitorguus, Signalé prineipalement sur FAlnns glutinosa.
7. Erigeron Villarsi var. rupestris |Schl., Cal. et exsiec. (1821),
non Hoppe in Bl. et Fing. (1825)] Nob.; = E. Villarsii à albus Gaud., fl.
helv. V : 270 (1829); — E. Schleicheri Gremli N. B. (1880) non Moritzi
(1832); — E. mixtus 8 latifolins Kouy, fl. Fr. MIE : 155 (1905). — Plante
nouvelle pour toutes les Alpes d’Annecy : Golet de la Creuse. sur le
fiysch. à 1800 m. environ. — Après examen des échantillons authenti-
ques de Schleicher et d’Arvet-Touvet. nous ne pouvons identifier celte
plante avec l'E. mixtus de ce dernier auteur (exsice. No 681 in Soc.
Dauph. 1892) : par ses pédoncules latéraux tous feuillés (3-7 feuilles !), la
plante dauphinoise offre une physionomie spéciale qui la place à lune
des extrémités de l'échelle de VE. Villarsii Bel. dont l’autre extrémité
est occupée par la plante de Schleicher caractérisée entre autres par son
long pedoneule terminal à 0-2 bractées et son pédoncule latéral supérieur
„u ou exceptionnellement muni d'une bractée unique. les inférieurs
seuls à 1-3 bractées! —- L'existence de formes intermédiaires les relie
toutes deux au type, comme Gaudin lavail déjà fait des 1829 pour la
plante de Schleicher tout en Ja débaptisant à tort à ce nouveau rang.
Grâce aux obligeantes determinations de M. le Dr Buser d’une part. et
MM. Arvet- Touvet et Gautier d’autre part, nous pouvons mentionner les
formes suivantes d’Alchimilles et d’Epervieres inédites pour les Aravis !:
8. Alchimilla chirophylla Buser, et 9. A. nitida Buser (Alpines);
10. A. lineata et AA. A. glaberrima (Vulgares); 12. A. flabellata (Pubes-
centes) : abondants en différents points de la chaîne compris entre la
Porte-des-Aravis et la Grande-Forclaz, 1800-2500 m.. versant occidental.
15. Hieracium prætensum* Arvet et Brig. (Grand-Crêt, 1750 m.):
14. H. amphigenum Arv.-T. (Grande-Forelaz; la Rouelle); A. perpilosum
1 Nous sommes heureux de saisir cette occasion pour exprimer une fois de
plus à ces Messieurs l'expression de toute notre reconnaissance.
2 Bien que nous ne sovons pas en tous points d'accord avec la nomenclature
binaire adoptée par MM. Arvet-Touvel et Gautier pour désigner des unités
évidemment subordonnées. nous citons leurs delerminations sans autre en
laissant à de plus compétents que nous le soin de remettre au point cetle nomen-
clature de manière à indiquer les affinités des plantes désignées.
(157) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 607
Arv-T. et Brig. (Grande-Forelaz); 15. H. scorzonerifolium var. calvescens
A.-T. (la Rouelle, 2100 m.); 16. H. Balbisianum A.-T. et Brig. (Bombar-
delle): 17. H. Berardianum Arv-T. (Combe de Layté).
B. Stations nouvelles de plantes rares des Aravis.
1. Agrostis rupestris Roth. (Combes du Grand-Crêt et de Tourdevant;
Cret du Loup); 2. Elyna Bellardi (All. 1785) Koch (Trou à la Mouche);
3. Epilobium Fleischeri Hochst. (Croisse-Baulet: l’Arondine); #. Pyrola
media SW. (Golet de la Creuse); 5. Leontodon pyrenaicus Gouan (toutes
les hautes régions); 6. Leontodon alpinus Vill. (Pointe d’Almet).
A signaler encore les deux stations nouvelles de Leontopodium alpinum
(Praz-Bord et Tourdevant) pour leur exposition en plein S.-W. tandis que
partout ailleurs en Savoie celle plante est exposée à lorient; puis une
anomalie observée sur deux pieds de Chlorocrepis staticefolia (Col des
Aravis) à hampes portant 2-3 fascicules alternes de longues feuilles (le
Lype est loujours scapiforme); ces fascicules de feuilles remplacent vrai-
semblablement autant de rameaux florifères avorles, qui naissent parfois
à l’aisselle de feuilles raméales chez les échantillons vigoureux.
ll. Massif de la Fillière, nouveau pour loute la flore : Carer
firma Host (Soudine, à la Truie): Corydalis solida SW. (Parmelan, au
Pont de Saint-Clair, herborisation de la Soc. bot. du Fer avril 190%);
Pyrola media Sw. (Tete-Ronde de Lachenaz); Knautia Sirtina Brig.
(Soudine, à la Truie) et les Epervieres suivantes obligeamment déter-
minées par MM. Arvet-Touvet et Gautier: Hieracium Balbisianum Arvet-
Touvet (les Auges. au Loup): A. Molinerianum Arv.-T. et Gaut. (Hier.
Gall. exsice. n° 869, 1903) (forêt des Collets); H. callianthum Arv.-T.
(Soudine, à la Truie); A. prætensum Arv.-E. et Brig. (les Auges, au
Loup); A. elongatum et var. intermedium Arvet-T. (les Auges, au Loup);
H. villosum var. subcordatum A.-T. (les Auges); A. fuleratum A.-T. in
Brig. (Morelte; Pont-de-Pierre d’Ussillon) et H. Gremlii A.-T. (Mont
Lachat des Traversiers). Total : 12 plantes.
Pour terminer, M. Beauverd présente quelques spécimens de la flore
des prairies subalpines, tels que Myosotis alpestris et Phyteuma orbiculare,
très sensiblement modifiés par leur adaptation à l'existence dans les
éboulis, où ces plantés ont été récollées en compagnie des Saussuren
depressa el Erysimum ochroleucum des Aravis. Des croquis et des photo-
graphies donnant une idée de l’aspect désolé de la haute région des
Aravis illustraient cette communication.
NOUVELLE STATION DU POLYGALA CHAMÆBUXUS AU GRAND
SALEVE. — M. Auguste Guinet présente quelques beaux échantillons
de cette plante récoltés sur la pente orientale du Grand-Saleve, à l’entrée
des bois, sur Essert. à l'altitude de 700 m. environ.
MONSTRUOSITES TAXINOMIQUES OBSERVEES SUR DES FEUILLES
DE TRIFOLIUM. — M. le D° Eug. Penard a récollé et présente plu-
sieurs échantillons d’un Trèfle dont les feuilles anormales présentent
tantôt une quatrième, tantôt une cinquième foliole supplémentaire.
608 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (158)
LE GLOBULARIA NUDICAULIS A LA MONTAGNE DE VEYRIER
ET AU SALEVE. — M. G. Beauverd signale la grande abondance de
cette plante sur les pentes méridionales du Mont-Baron. montagne de
Veyrier, à l'altitude de 1100 m. environ, soit à 800 m. au-dessus du
niveau du lac d'Annecy et cinq kilomètres à vol d'oiseau des Dents de
Lanfond, massif de la Tournette, la plus proche station connue. A ce
sujet, il demande si l’on a connaissance de l'authenticité de la station
d’Archamp (Salève), publiée par Puget, puis indiquée avec doute par
Fauconnet, en 1867, et Reuter, dans l'édition de 1861 de son Catalogue,
tandis que notre collègue, M. le Dr Briquet, la passe complètement sous
silence dans son chapitre « Botanique » de la Monographie du Saleve,
éditée par le Club alpin. — M. le Dr Penard croit se souvenir que l’un
de ses parents a bien réellement trouvé la plante en question au-dessus
d’Archamp.
SUR LE DEVELOPPEMENT DU LIEGE DES ORMES. — Au nom
de notre collègue M. Rouge, M. le Prof. Chodat fait une communication
sur le liege qui se développe d’une manière particulièrement abondante
chez les Ormes (Ulmus campestris) de notre contrée. Cette production de
liège correspondrait avec la présence très abondante de champignons
dans le periderme et pourrait s'expliquer par une excitation provoquée
par le parasite dans les couches du phellogène. En d’autres termes, le
liège surajouté de l’Orme serait dû à un phénomène d'ordre pathologique.
UN ORCHIS PURPUREA HUDS. ANORMAL. — M. le D' A. Lendner
a récolté aux environs de Monniaz, près Jussy (canton de Genève), un
Orchs purpurea Huds. présentant sur le même épi des fleurs d’une
anomalie d’autant plus accusée que la fleur se rapproche du sommet de
l’épi. Cette anomalie consiste, pour les fleurs inférieures, en la présence
de deux étamines supplémentaires de chaque côté de l’étamine normale;
plus haut, le labelle se transforme même en quatrième étamine, et chez
les fleurs du sommet les pièces du périgone deviennent presque rudi-
mentaires. — Des dessins et un échantillon conservé dans l'alcool accom-
pagnent cette communication qui, d’après la remarque de M. Casimir de
Candolle, tendrait à prouver qu'il n’y a pas de spécification des cellules.
La séance est levée à 40 h. ‘/4. — Vingt assistants : MM. Augustin de
Candolle, Penard, Beauverd, Bertrand, Boubier, Bouchard, Casimir de
Candolle, Chodat, Fredericks, Frey-Gessner. Guinet, Hausser, Lendner,
Martin, Mes Martin. Rodrigue, MM. Revaclier, Rouge, Subit, Mme X.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPEGES, VARIÉTÉS et NOUS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phansrogames
publiés dans PAneien Monde à partir du 4 janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
RSS RURAL 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonnements : \ SR :
( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour lous les aulres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
Lons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements uw
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo- Rz
raleur M. Franz Stephan. .
Ces abonnements seront livrés au prix de A fr. 25 la feuille (16 pages)
el expédiés franco au fur el à mesure de la publicalion de lou-
vrage. — Le 1er volume (400 pages in-8o) est en vente au prix de 30 fr.
el les 11 premières feuilles parues du vol. 2 seront immédiatement
envoyées aux abonnés par l'Herbier Boissier.
PLANTE APRICANE
‘ Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que l’Zerbier Bossier a de nouveau reçu,
en 1903, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juno».
L'étude de ces plantes a été confiée à M. lei Prof.
DE FI. Schumz, A Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont il reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambézy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SIC ND TI MNT GC O LO GTCÆ UNIVERSE
Organ für die Gesammlinleressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referale und kritische Besprechungen wichliger myeologischer Publi-
ealionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteralur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaboraleur est responsable de ses lravaux.
SECONDE SERIE
Tome IV. 1904.
N° 7.
Bon à tirer donné le 30 juin 1904.
l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés
ée.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
en
tant soigneusement contröl
r
numéro é
Les abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | EEBEREIN
PAUL KLINCKSIECK R. KRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue (Corneille.
: 1904
44, Carlstrasse.
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
VI.
IX.
BI
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 7. — JUILLET 1904.
Hermann Christ. — FILICES FAURIEANZÆ,. V. Fili-
ces Formosanæ. — VI. Filices Japonic®...............
Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%
ASSUIDTE) Sa. ER A REA Te ARE
Paul Chenevard. — CONTRIBUTIONS A LA FLORE
DUTESSIN Sun) 2 ee ae
®. von Seemen. — DAS VON H. PITTIER UND
AD. TONDUZ IN COSTA-RICA GESAMMELTE QUERCUS-
NEASDER DALE ee RBB SR EN er
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgt)..........
Josef Bornmüller. — EIN BEITRAG ZUR KENNT-
NIS DER OROBANCHENFLORA VORDERASIENS.......
Robert Chodat el Émile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTEES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (swüe)...:...........
Hans Schinz. — MITTEILUNGEN AUS DEM BOTA-
NISCHEN MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXI.
— I. LEPIDIUM-STUDIEN (Fortsetzung folgt)..........
_ Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 13 juin 190%.
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 8430 à
OBSERVATIONS
ILLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
69%
717
8729
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit graluitement à trente exemplaires en tirage a part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qu suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE U HERBIER BOISSIER
2 SERIE. — TOME IV. — 1904.
NY 7:
FILICES FAURIEANA
PAR LE
Dr H. CHRIST. Bâle.
V. FILICES FORMOSAN Æ
En mai et juin 1903, le Rev. Père Urbain Faurie, auquel nous
devons déjà tant de bonnes trouvailles dans l’Extrême-Orient, a exploré
l’Ile de Formose et a eu la bonté de me soumettre les fougères de
cette récolte. Loin d'être complète, cette collection contient pourtant
probablement le nombre le plus considérable d'espèces qui aient
jamais été récoltées à Formose dans une seule expédition botanique.
et révèle très bien le caractère ptéridologique de cette île : c’est à peu
près la florule de la Chine méridionale (y compris le Japon, qui n’en
est qu’une dépendance) mêlée à des formes endémiques comme du
reste chaque province de la Chine en offre à peu près dans la même
proportion. Beaucoup de grandes formes, qui se trouvent encore dans
le Yunnan, n’ont pas pénétré jusqu’à notre île; toutefois, le Dipteris
Horsfieldii et quelques Cyatheacées nous démontrent que l'élément
franchement tropical y est dominant. Le caractère général est très
humide, comme cela va sans dire dans une île aussi boisée, et les
formes xérophiles y sont fort rares : on y remarque un nouveau Pellæa.
Voici la liste des espèces :
1. Trichomanes auriculatum Blume.
Hab. Kushaku in arboribus serpens, juin. 638.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 7, 30 juin 1904. 40
610 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (2)
2. Trichomanes Japonicum Franchet Savat.
Hab. In umbrosis Kushaku, juin. 640.
3. Egenolfia appendiculata (Wild.) Schott.
var. Helferiana Kze.
Hab. Mont. Kushaku, juin. 680. Hokuto, mai. 650.
4. Gymnopteris repanda (Blume) Christ.
Hab. Mont. Kushaku. 637.
5. Gymnopteris Bonii Christ n. sp. — Typus in herb. Christ Basileæ.
Magna. Rhizomate brevi obliquo ascendente digiti erassitie, lignoso.
Stipitibus subfasciculatis (3 ad 4). Stipite tenui ad basin inerassato
rufobrunneio, squamis nitidis fuscis subulatis 1 em. longis dense vestito.
Folii sterilis stipite 25 cm. longo, folii fertilis stipite 40 ad 45 em. longo.
Fronde sterili deltoideo-pinnata 25 ad 30 cm. longa 20 em. lata,
pinna terminali ampla triloba (interdum biloba aut integra) ovato-
acuminata 20 ad 25 em. longa, lobo terminali 15 cm. longo 8 cm. lato
cum lobis lateralibus aliquantum minoribus ad basin late, sæpe oblique
connato decurrenti, a pinnis lateralibus spatio 5 cm. metiente sepa-
rato. Pinnis duabus lateralibus paribus (una utroque racheos latere),
ovatis, rarius decurrentibus. Pinnis et lobis integris aut leviter undu-
latis. Costis rufescentibus. Nervis lateralibus fere usque ad marginem
conspicuis, 7 mm. inter sese distantibus, areolis magnis nervulis
multis ramosis liberis elavatis repletis.
Fronde fertili conformi, sed valde reducta, 10 cm. longa, lobis
pinnisque 7 em. longis 1 em. latis lanceolato-linearibus acutis erenato-
repandis, facie inferiori sporangiis confertis brunneis omnino repleta,
vix costa emergente.
Textura herbacea, facie glabra, colore brunneo-viridi. Ad @. Har-
landi (Hook. Acrostich.) Chin meridionalis (Hong-Kong C. Faber)
accedens, qu& multo minor, valde coriacea.
Hab. Tonkin Gall. Ninh-Thoi C. P. Bon, 22. XII. 1888, N° 4070,
5410. Formosa in rupestribus littoris Kelung C. Faurie, mai. 612.
6. Vittaria lineata Sw.
Hab. In rupibus Kelung, mai. 617. In arboribus Mont. Kushaku,
Juin. 618.
7. Antrophyum plantagineum Klfs.
Forme petite, peu caractérisée.
Hab. 675. Aussi collecté à Formose par A. Henry.
(3) H. CHRIST. FILICES FAURIEANA. 611
8. Hemionitis Griffithi Hook. Thoms.
var. Wilfordii Hook.
Hab. in silvis Kushaku rariss., juin. 617. Aussi du Japon : Toso
. Makino.
[7
9. Polypodium formosanum Bak.
Hab. In arboribus repens Kushaku. 639.
10. Polypodium Chinense Mett. ex Hieronym.
Rhizomate repente pennæ corvinæ crassitie, brunneo, squamis
minutis ovatis griseis adpressis vestito, stipite 15 cm. paucis squamis
ovalibus acutis prædito fronde 55 cm. longa, 5 cm. lata, acuminata,
longe decurrente, costa valida, lutea. Nervis lateralibus tenuibus non
conspicuis, jam medio spatio inter costam et marginem evanidis, areolis
eirca 5 oblongis, magnis, nervulis liberis ramosis clavatis. Soris in
centro convergenti plurium nervulorum positis, uniseriatis costæ vicinis
parvis nigrieantibus, modice immersis; facie glabra, nitente, textura
coriaceo-papyracea, colore lætevirente.
Hab. In silvis Taitum. 611.
11. Polypodium ensatum Thnbg.
Hab. In montibus Kushaku. 613.
12. Polypodium Buergerianum Miquel.
Hab. In arboribus Taitum, mai. 635.
13. Polypodium obliquatum Blume.
Hab. In rupibus Kushaku, juin.
14. Polypodium Wrightii Hook. Gymnogramme.
Hab. Maruyama, mai. 668.
15. Drymoglossum subcordatum Fee.
var. obovatum Harringt. Journ. Linn. Soc. 16. 33.
Hab. Moruyama, mai. 633.
16. Niphobolus adnascens (Sw.) Kifs.
Hab. In arboribus serpens Maruyama, mai. 610.
17. Niphobolus polydactylon (Hance) Giesenh.
Hab. In rupibus Taitum ad 1500 m., juin. 609.
18. Drynaria Fortunei (Kze.) J. Sm.
Hab. Pachiran in arbor serpens, juin. 601.
612 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (&}
19. Dipteris Horsfieldii (R. Br.) Reinwardt.
Hab. Mont. Suitenka, juin. 608.
20. Adiantum capillus veneris L.
Forme naine, peu incisée.
Hab. In rup. Kelung. 631.
21. Onychium Japonicum Kze.
Hab. Ubique communis. 614.
22. Pellæa Fauriei Christ. n. sp. — Typus in herb. Christ Basileæ.
Espèce très singulière, des plus petites, simple et diaphane.
Rhizomate oblique adscendente, pennæ corvinæ crassitie, squamis
brunneis fibrillosis brevibus tecto. Stipitibus numerosis fasciculatis
castaneis lueidis 5 em. longis tenuibus. Fronde 5 ad 7 cm. longa,
lanceolata, pinnata. Pinnis remotis quinque-paribus infra apicem hasti-
formem 2 aut 4 lobis obtusis instructum, pinnis ovato-rotundatis
subæqualibus ‘/2 em. longis dilute viridibus diaphanis integris, nervis
subflabellatis simplicibus rarius furcatis tenuissimis. Soris margi-
nalibus vel totam pinnæ marginem occupantibus, vel interruptis,
crassis, brunneis, indusio nullo aut si vis margine vix reflexo tenuis-
simo constituto. Plantula glabra. Habitu P. Bridgesii Hook. Amer. bor.
Hab. In rupestribus Hakuto, mai. 691.
23. Pteris semipinnata L.
var. dispar Kze.
Hab. Hokuto, mai. 627.
24. Pteris formosana Bak. Journ. bot. 1885. 103.
Hab. Hokuto, mai. 627.
25. Pteris Grevilleana Wall. Clarke fil. north. Ind. Tab. 54.
Hab. In rupib. litt. Kelung. 685.
26. Pteris quadriaurita Rhz.
Hab. Maruyama, mai. 628.
27. Pteris serrulata L. fil.
var. obtusa n. var.
Pinnis fertilibus obtusis subintegris.
Hab. Maruyama, mai. 621.
28. Blechnum orientale L.
Hab. In lacunis Hokuto, mai. 605.
(5) H. CHRIST. FILICES FAURIEANÆ. 613
29. Woodwardia orientalis Sw.
Pinnæ à base très inégale : pinnules du côté postérieur supprimées,
celles du côté antérieur très développées, allongées incisées.
Hab. In lacunis Hokuto rara, mai. 603.
30. Asplenium heterocarpum Wallich.
Hab. In rupibus Kushaku, juin. 664.
31. Asplenium Formosæ Christ n. sp. — Typus in herb. Christ
Basileæ.
Inter Asplenium diversifolium Blume et Asplenium Sumatranum Hk.,
a primo pinnis petiolulatis, nodis haud incrassatis et soris remotis, a
secundo pinnis paueis, rachi non alata, soris remotis diversum. Stipite
fusco 30 em. longo, fronde 25 em. longo pinnis paueis valde remotis
erecto-patentibus, 5 infra pinnam terminalem conformem, alternis,
infimis paribus, breviter petiolatis, 20 em. longis, 3 em. latis, late
lanceolatis acuminatis, basi euneatis subæqualibus, margine minute
undulatis, nervis tenuibus furcatis, simplicibus intermixtis, soris
remotis inæquilongis costam fuscam non tangentibus, a margine spatio
*/a em. lato remotis, angustis fere 1 em. longis, obliquis, indusio griseo
®/ı mm. lato. Planta flaccide coriacea, glabra, fusco viridis.
Hab. In silvis Kushaku, Juin. 669.
32. Asplenium davallioides Hook.
Hab. In rupibus Suitenko, juin. 662.
33. Asplenium cuneatiforme Christ n. sp. — Typus in herb. Christ
Basileæ.
Très pres d’Asplenium cuneatum Lam., mais la fronde est lanceolée-
allongée, à peine bipennée.
Stipite 20 cm. longo cum rachi ebeneo-castaneo nitente tenui. Fronde
20 em. longa 7 em. lata pinnis eirca 25 utroque racheos latere, breviter
petiolatis deltoideo-obovatis 5 cm. longis 2 cm. latis acuminatis basi
lobatis supra grosse dentatis basi inferiori cuneatis, basi superiore
auriculatis, auriculis rotundis, auricula prima pinnarum inferiorum
libera, superiorum adnata, pinnis superioribus ovato-cuneatis grosse
dentatis, soris in auricula 5 brunneis '/s em. longis indusio brunneo.
Textura herbacea, colore brunneo-viridi, glabra.
Hab. In rupibus humidis Kushaku, juin. 661.
34. Allantodia Javanica (Blume) Beddome.
Hab. Kushaku, juin. 666.
614 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
35. Diplazium Bantamense Blume.
Hab. Mont. Kushaku, juin. 667.
36. Diplazium Oldhami (Hook.) Asplenium Japonicum ß Old-
hami Hooker, Syn. fil. ed 11 : 235 (1874).
Hab. Kelung, mai. 673.
37. Diplazium latifolium Don.
var. cyclolobum nov. var. Pinnis fertilibus angustis, petiolulatis,
lobis semiorbiculatis, soris flabellatis.
Hab. Kushaku. Plante de 2 mètres. Taitum, mai, juin. 679.
681. 684. :
38. Polystichum Hancockii Bak. Summary 54.
Hab. Kushaku, juin. 695.
39. Polystichum obliquum (Don) Moore (= Aspidium cæspi-
tosum Wall.).
Hab. In rupibus Mont. Kelung, mai. 648.
40. Polystichum varium (Sw.) Presl.
Hab. In silvis Kushaku, juin. In silvis Tamsui, mai. 652. 654.
41. Aspidium (Nephrodium) sophoroides (Thnbg.) Sw. Syn. 48.
Hab. In fossis Taipeh, mai. 655. 656.
42. Aspidium (Nephrodium) molle Sw.
Hab. Taipeh, mai. 840.
43. Aspidium (Nephrodium) unitum R. Br.
Hab. In paludosis Hokuto, juin. 643.
44. Aspidium (Nephrodium) lobulatum Christ n. sp. — Typus in
herb. Christ Basileæ.
Amplum, foliis 160 em. longis (stipite 70 cm. fronde 90 cm. longis)
fronde 25 em. lata.
Stipite et rachi dilute violaceo-brunneis, primo penn& cygni crassitie,
squamis lanceolatis acutis brunneis sparso, pinnis patentibus, inter-
stitio vix latitudinem pinnæ æquante separatis, infimis haud abbre-
viatis, 14 cm. longis 1'/2 cm. latis acuminato-caudatis sessilibus, basi
hastato-dilatatis duobus lobis prominentibus oblongis instructis, pinnis
usque ad ‘/s partem laminæ incisis, lobis parvis confertis ca. 50 utroque
costæ latere, subacutis 3 mm. latis obliquis, nervis inconspicuis 5 ad
6 utroque costulæ latere, unam areolam costalem formantibus cæteris
non conjunctis. Soris 5 ad 6 utroque costulæ latere, minutis, indusio
(7) H. CHRIST. FILICES FAURIEANZ. 615
parvo fugaci. Textura tenuiter herbacea, colore obseure viridi, faciebus
subglabris, opacis.
Hab. In humidis silvarum, mai. 642.
45. Aspidium (Nephrodium) jaculosum Christ n. sp. — Typus in
herb. Christ Basileæ.
E grege Aspidium mollis, ditiert glabritie, pinnis magis remotis,
caudato-acuminatis, versus frondis basin valde distantibus (interstitio
4 cm. lato) et abbreviatis, 2 paribus infimis fere ad auriculas reductis,
lobis minus profundis, subacutis, colore atrovirente.
Hab. Kelung, mai. 657. Taipeh, juin. 840. Kushaku, juin. 646.
46. Aspidium (Lastrea) glanduligerum Kze.
Hab. Tamsui, mai. 696.
47. Aspidium (Lastrea) patens Sw.
Hab. Tamsui, mai. 697.
48. Aspidium (Lastrea) patens Sw.
var. pilosum.
Hab. Marumayo, mai. 695.
49. Aspidium /Lastrea) decursive pinnatum (Hall) Kunze Mett.
Hab. silvæ pr. Kelung, mai. 649.
50 Aspidium (Spinulosa) viridescens Baker.
Hab. Taitum, mai. 699.
51. Aspidium (Lastrea composita) leucostipes Baker. Journ. bot.
1885. 105.
Hab. In silvis Kelung. In montibus Kushaku, juin. 658. 659.
52. Aspidium (Spinulosa) formosanum Christ n. sp. — Typus in
herb. Christ Basileæ.
Se distingue par la longueur du stipe, ses frondes deltoides à segments
nombreux, petits et surtout ses pinnæ inférieures plus composées
antérieurement que postérieurement, ce qui est l'inverse de tous les
autres membres du groupe Spinulosa.
Stipite stramineo 25 em. longo, infra squamis atrofuseis lanceolato-
acuminatis 5 mm. longis dense vestito. Exdem squamæ sed minores
in rachi ad internodia.
Fronde 20 cm. longa 20 cm. lata deltoidea tripinnata pinnis petio-
latis, infimis recte patentibus, dimidiate deltoideis, sursum (nec
deorsum) auctis i. e. pinnulis anterioribus longioribus, posterioribus
reductis; pinnulis sessilibus, anterioribus usque ad 5 cm., posterioribus
616 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (8)
solum 2 em. longis, segmentis III ordinis 6 mm. longis rhombeo-ovatis
subauriculatis obtusis dentatis nec aristatis; textura herbacea, colore
late virente, glabra, soris in segmento circa 5 utroque costulæ latere,
minutis vix 1 mm. latis, indusio persistente griseo reniformi.
Hab. Hokuto in lacunis, mai. 687.
53. Aspidium (Spinulosa) subexaltatum Christ n. sp. — Typus in
herb. Christ Basileæ.
Voisin, pour le port, d’Aspidium spinulosum Smith (euspinu-
losum Aschers.) var. exaltatum Lasch. particulièrement par les paires
des pinnæ inferieures très éloignées, à interstices de 6 em. Diffère par
un stipe très long {38 cm. fronde 35 cm. de long et de 15 cm. de large),
des pinnules inférieures petiolées deltoïdes, des lobes obtus, faiblement
crénelées-aristées. Sores petits, nombreux, à indusie fugace, reni-
forme.
Hab. In silvis Suitenka, juin. 653.
54. Aspidium (Leptogramme) auritum (Hook.).
Hab. In parietibus pagorum Kelung, mai. 647.
55. Aspidium (Lastrea composita) oligophlebium Baker Summary 64.
Hab. In humidis Marayama, mai. 664.
56. Aspidium (Sagenia) subtriphyllum (Hook. Arn. Polypod.).
Forme bien plus large que celle figurée par Beddome Handb. 216.
fig. 110. C’est avec hésitation que je fais la determination.
Hab. Mont. Kushaku, juin. 631.
57. Hypolepis punctata (Thnbg. sub Polypodio).
Hab. Taitum, 1500 m., juin. 623.
58. Lindsaya orbiculata (Lam. sub Adianto) Hook.
Hab. Hokuto, mai. 619.
59. Lindsaya tenuifolia (Sw. sub Davallia) Blume.
Hab. Hokuto, mai. 620.
60. Davallia Griffithii Hook.
Hab. Mont. Hokuto, mai. 607.
61. Microlepia Speluncæ (L.) Moore.
Hab. In basi Mont. Tamsui, mai. 625.
62. Microlepia rhomboidea (Wall.) Moore.
Hab. Mont. Kelung, 1 ad 2 m. alt., mai. 678.
(9) H. CHRIST. FILICES FAURIEANÆ. 617
63. Dennstædtia scabra (Wall.) Moore.
Hab. In herbidis Taitum, 1500 m., juin. 622.
64. Dennstædtia Formosæ Christ n. sp. — Typus in herb. Christ
Basileæ.
Très voisin de Dennstædtia Javanica (Blume enum. 240 Dick-
sonia) Racib. Pteridophyt. Buitenzorg 120, mais les pinnules de
III ordre sont plus courtes, les lobes plus courts et plus larges, et par
là le port différent, se rapprochant de Dennstedtia rubiginosa (Sw.).
Les caractères sont à peine différents de Dennstædtia Javanica.
Hab. Kushaku, 3 ad 3 m. alt., juin. 676.
65. Dennstædtia moluccana (Blume) Moore.
Echantillon à pinnules de III ordre plus larges et plus irrégulière-
ment lobées que dans la plante de Java et de Célèbes.
Hab. Super terram longe serpens Mont. Kushaku, juin. 621.
66. Cibotium Barometz Link.
Hab. 1 ad 3 m. alt., Mont Hokuto, mai. 677. 687.
67. Alsophila latebrosa Hook.
Hab. In mont. Kelung, mai. 642.
68. Alsophila denticulata Bak. Journ. bot. 1885. 102.
Hab. In lacunis Taitum, 1 ad 2 m. alt., mai. 689.
69. Alsophila formosana Bak. Summary 10.
Plante vacillante entre Alsophila glabrata Hook et Alsophila podo-
phylla Hook.
Hab. In lacemis montium, in silvis Kelung, mai, juin. 630. 660. 694.
70. Gleichenia linearis Burm.
Hab. In dumosis Hokuto, mai. 666.
71. Lygodium microphyllum Sw.
Hab. Hokuto, mai. 615.
72. Lygodium Japonicum Sw.
Hab. In herbidis Hokuto, mai. 616.
73. Ceratopteris thalictroides Brongn.
Hab. In oryzetis Hokuto rara, juin. 692.
74. Angiopteris angustifolia Prsl.
Hab. In lacunis Hokuto, mai. 604. 698.
618 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (10)
VI. FILICES JAPONICÆ
Le Père U. Faurie a bien voulu ajouter à son envoi quelques
fougères du Japon, parmi lesquelles il faut noter les suivantes :
1. X Woodwardia intermedia Christ hybr. nov. — Typus in herb.
Christ. Basileæ. Woodwardia Japonica X radicans.
Plante exactement intermédiaire entre les 2 espèces : lobes et nervures
plus développées que dans Woodwardia Japonica, mais n’atteignant
pas le degré de Woodwardia radicans. Port exactement intermédiaire.
En outre, les caractères sont mêlés irrégulièrement avec juxtaposition,
comme dans bien des hybrides phanérogames.
Rachi dense squamis atrofuseis vestita, planta non prolifera. Pinnæ
20 em. longæ 5 cm. latæ, profunde lobatæ, usque ad '/s em. a costa
incisæ, lobis eirca 15 utroque costæ latere, acutis, triangularibus aut
_ late lanceolatis nee ovato-convexis, inæqualibus i. e. 2!/2 usque ad 5 em.
ab apice ad costam longis, minute denticulatis, soris in una serie secus
costulas, soris lateralibus nullis, nervis inter sorum et marginem unam,
rarius duas series irregulares areolarum formantibus.
Hab. Kiushu in silvis Takeo, avril 1903. 5309.
2. Diplazium isobasis Christ n. sp. — Typus in herb. Christ Basileæ.
Diplazio Wichure proximum, sed lobis profundioribus, soris
brevioribus magis inæqualibus, indusia fugaci, et u pinnis basi
subcordatis fere æqualibus differt.
Diplazium Wichuræ pinnis valde inæqualibus, infra truncato-
decussatis supra valde aurieulatis prima facie diversum.
Hab. Kiushu in declivitatibus humidis Takeo, avril 1903. 5308.
3. Polypodium Shensiense Christ. nouv. Giorn. bot. Ital. IV,
1. jan. 1897.
var. filipes Christ n. var.
Differe du type de la Chine centrale par ses stipes extrêmement
minces et ses sores très rares, très petits, noirätres. Nouveau pour le
Japon.
Hab. Nippon, in rupibus montis Sizogataki. 5311.
619
ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904.
VON
Carl MEZ.
I. Bromeliaceæ.
Greigia Sodiroana Mez nov. spec. — Foliis usque ad °/4 longil.
omnino inermibus vel prope basin spinulis perpaucis minulis distanti-
busque præditis ; inflorescentiis lateralibus, pedicellis brevibus quam
maxime compressis stipilatis; bracleis ad partem superiorem spinulis
paucis brevibusque sed manifestis auctis; sepalis mucrone terminali
(nec dorso inserto) armatis.
Folia basi in vaginas perconspicuas, ellipticas vel elongate elliplicas,
dissite densiusve lepidibus maximis umbrinis obtectas integerrimas
sensim dilatata, anguste linearia, apicem longe subulatum versus per-
sensim acuta nec pungentia, plus quam 4 m. longa, medio ad 28 mm.
lata, subtus lepidibus crebris pallidis conspersa, apicem versus spinulis
vix 0,5 mm. longis sursum uncinatis pallidis aucta. Inflorescentia ad
12-flora, simplicissima, capitatim ellipsoidea apice breviter acula, tota
castanea ; bracteis late triangularibus, carinatis, paullo pallide marginatis,
opacis vel non nisi paullo nitidulis, fere glabris, dorso sub lente minu-
tissime pallido-punctulatis, in parte superiore spinulis nonnullis dense
dispositis vix À mm. longis superne uncinalis insignibus. Flores non nisi
fructiferi cogniti hoc statu petalis neglectis 40 mm. longi, subsessiles ;
sepalis 20 mm. longis, glabris, carinulatis. Ovarium fructiferum triangulo-
fusiforme, apice in tubum epigynum brevem transiens.
Ecuador, in valle Nanegal : Sodiro n° 174/Aa. — Fructificat Octobri.
(Herb. Mez.)
Obs. Bene monente clarissimo Sodiro Greigiæ Landbeckü Phil.
affinis.
620 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (34)
Aechmea inermis Mez nov. spec. — Foliis præter spinulas
minulissimas facile prætervisas inermibus, apice breviler aculis; vaginis
scapalibus cum bracteis integerrimis; inflorescentia apicem usque e
ramis brevibus, suberectis, simplicibus vel infimis subdichotome divisis,
+ 8-floris composita, subglabra; bracteis florigeris optime distichis e
latissime ovato late acutis et in spinulam minutam apicalem desinentibus,
integerrimis, margine cum axi haud connalis, fioris ovarium sub-
æquantibus; floribus sessilibus, 13 mm. longis; sepalis liberis, apice
omnino inermibus; pelalis apice in mucronem brevem conicum con-
torlis, paullo super basin ligulatis; ovario glabro; placentis loculis apice
affixis; ovulis caudatis.
Folia subpauca obconice rosulata, basi in vaginas elliplicas, utrinque
lepidibus e majoribus brunneis perappressis consilas, integerrimas pro-
ducta, 4 0,7 m. longa el 55 mm. lata, sicca subcoriacea, apice in acumen
subpungens desinentia, margine spinulis omnino punctiformibus infra
0,25 mm. longis, viridibus prædita, subglabra. Scapus validus, erectus,
folia subæquans, furfuraceus demum pro maxima parte glabratus, laxe
vaginis subinflatis, e late elliptico acutis, glabris, ereclis, quam inter-
nodia brevioribus auctus. Inflorescentia multiflora, dense panniculata,
folia superans, circuitu ellipsoidea apice breviter nunc brevissime acuta,
+ 0,13 m. longa et 70 mm. diam. metiens; ramulis subæquilongis (ad
45 mm.), suberectis, compressiusculis; bracteis scarlalinis primarlis late
lanceolatis, subereclis, inferioribus ramulos axillares subæquantibus vel
iis brevioribus; bracteis florigeris patentibus, pateriformi-concavis,
3-3,5 mm. longis, symmetricis. Flores aurantiaci (Weberbauerl|),
suberecto-erecti; sepalis 6 mm. longis, coriaceis, emarginalis, valde
asymmetricis latere tecto in alam apicem superantem produclis. Petala
in laminas erectas, angusie ellipticas, apice subilo in mucronem con-
traclas producla. Slamina petalis bene breviora filamenlis ser. II. alte
cum illis connatis; antheris mucronulatis.
Peruvia, prov. Sandia ad Chunchusmayo, in silvis epiphylica, alt. 900 m.:
Weberbauer n° 1183. — Floret Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Juxta Aechmeam Gumingü Bak. systemati inserenda.
Aechmea aciculosa Mez ei Sodiro nov. spec. — Vaginis scapa-
libus spinulis laciniosis mollibus præditis; inflorescentia simplicissima,
laxe spicata, cylindrica ; bracteis permanilestis, lanceolatis, integerrimis ;
floribus sessilibus; sepalis fere ad '/s connatis, apice spinis singulis
maximis sublongioribus insignibus.
Acaulis, florifera + 0,6 m. alta. Folia subpauca (+ 6) dense subeylin-
(35) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 621
driceque rosulata, basi in vaginas elongale ovalo-ellipticas, lepidibus
minulis brunneis dense punctulatas cet. pallidas producta, linearia,
super vaginas haud contracta, apice breviter acula mucronalaque, sicca
coriacea, margine spinulis parvis omnibus sursum versis subatris serru-
lata, -+ 0,6 m. longa et 35 mm. lala, supra subglabra sublus densissime
et quasi foveolatim lepidota albida, haud picta. Scapus erectus, tenuis,
foliis multo brevior, inferne pallide superne brunnee dense lepidotus,
vaginis lanceolalis, stricte erectis, internodia superantibus, apice acutis-
simis, teneris, dorso pallide floccosulis demum giabratis indutus. Inflores-
centia non nisi juvenilis et valde manca cognila pauci- vel subpauciflora,
erecta, foliis longe superata; axi lenui, paullo angulato, dense badio-
tomentoso; bracteis apice in acumen perlongum aciculiforme producetis ad
10 mm. longis, ıntegerrimis, glabratis. Floris ovarium dense badio-
tomentosum ; sepala asymmetrica, acula, spinis apice atris. — Cet,
ignota.
Ecuador, in silvis tropieis prope la Palma : Sodiro n° 171/25. — Floret
Septembri. (Herb. Mez.)
Obs. Aechmeæ Drakeanæ André proxima.
Billbergia oxysepala Mez nov. spec. — Foliis margine spinulis
parvis armatis, haud manifestius vittatis; inflorescentia submultiflora,
densiuscule cylindrice spicata, albo-farinosa; bracteis minulissimis (infra
2 mm. longis), e late squamiformi acutis; floribus sessilibus; sepalis
inæquilongis, e basi in apicem sensim angustatis triangularibus, acutis;
petalis per anthesin spiraliter revolutis; ovario haud granuloso.
Epiphyta (ex cl. Ule!), acaulis, florifera vix ultra 0,5 m. alta. Folia
pauca, basi in vaginas anguste elliplicas, appresse subobscureque lepidotas
quam laminæ vix latiores producta, angusle linearia, valde elongata
usque ad 0,8 m. longa nec ultra 22 mm. lata mihi visa, apice sensim
aculissima, spinulis minutis prope apicem raris nonnunquam fere
evanescentibus armata. Scapus gracillimus, pendulus, albo-farinosus,
vaginis membranaceis, lanceolatis, longe acutis, integerrimis, internodia
superanlibus auctus. Inflorescentia pendula, foliis perlonge superata,
+ 0,2 m. longa et 45 mm. diam. metiens; rhachi dense farinosa, recta;
bracteis omnibus subæqualibus minutissimis. Flores suberecto-erecti,
85 mm. longi; sepalis altero 11 reliquis 13 mm. longis, paullo farinosis.
Pelala ex sicco virentia, loriformia, ad 60 mm. longa, apice acula.
Stamina petalis longiora, per anthesin porrecta; antheris 15-17 mm.
longis. Ovarium sulcatum, æqualiter dense farinosum; tubo epigyno
magno.
622 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (36)
Brasilia sept., civit. Amazonas, in Rio Jurua superiore ad Bocca do
Tejo : Ule n° 406. — Floret Majo. (Herb. Berol.)
Obs. Species nobilis, Billbergiz violaceæ Beer proxima.
Pitcairnia Werckleana Mez nov. spec. — Foliis super vaginam
brevem in petiolum manifestum, canaliculatum, ad basin valide spinosum
contraclis tum in laminam elliplicam, omnino inermem dilatatis; scapo
ignoto; inflorescentia densiuscule racemosa, bene secunda; bracteis lan-
ceolalis, peracutis, pedicellos breves multo superantibus sed quam sepala
brevioribus; sepalis aculis, haud carinalis; petalis stamina superantibus,
ligulis rotundalis, paullo erenalis præditis: ovario ad */s supero.
Folia haud decidua, super vaginam ovato-triangularem, crassam, inte-
gerrimam vel non nisi prope apicem minutissime spinulosam in petiolum
+ 170 mm. longum, persensim in laminam transeuntem, ad basin spinis
subatris, patentibus, usque ad 2,5 mm. longis superne spinulis minutis-
simis punctiformibus armatum contracta tum in laminam + 0,45 m. lon-
gam et 60 mm. latam, apice pungenter peraculam, pergamaceam, glabram
dilatata. Inflorescentiæ adest pars 0,21 m. longus, ex axi validiusculo,
araneoso, subangulato floribusque multis dense disposilis, patentibus,
usque ad 40 mm. longis composita; bracteis florigeris teneris membra-
naceis, glabris, persensim aculis, + 20 mm. longis ei 3 mm. lalis;
pedicellis vix ultra 4 mm. longis, crassis. Flores (ex sicco rubri?) fere
omnino glabri; sepalis ad 26 mm. longis non nisi ad marginem apicemque
paullo barbellatis, apice sæpius recurvulis. Petala lingulata, apice rotun-
data. — Ce. ignola.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 108. —
(Herb. Mez.)
Obs. A reliquis Americæ centralis Pitcairniis abhorret, sed proxime
andinis nonnullis, imprimis P. brachyspermæ Ed. André affinis.
Pitcairnia Sodiroi Mez nov. spec. — Foliis omnibus persisten-
tibus exterioribus perelongate triangularibus tolo margine longissime
aciculosis, interioribus super vaginam in peliolum longum fere tolum
dense aciculosum, canaliculatum contractis; scapo manifesle vaginis inter-
nodia superantibus longe aciculato-spinosis; inflorescentia dense race-
mosa, umbrino-furfuracea; bracteis triangularibus, peracutis, pedicellos
brevissimos perlonge superantibus; sepalis acutis, haud carinatis; petalis
ex sieco rubris (vel cœruleis?), ligulatis, stamina paullo superantibus;
ovario ultra ®/ı supero; ovulis caudatis.
Caulis elongatus quandoque scandens metralis et ultra. Folia exteriora
{nunc omnia caulem vestientia ?) vaginacea, submembranacea, brunnes-
(37) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 623
centia, in apicem aciculosum persensim anguslala et margine spinis
tenuibus aciculosis, suberectis, usque ad 6 mm. longis dense armata;
folia interiora (rosulæ) e vagina brevi, brunnea, membrana livida lepidota
obtecta in petiolum + 0,1 m. longum contracta tum in laminam anguste
lanceolatam, utrinque acutissimam, omnino inermem, + 0,35 m. longam
et 22 mm. latam, chartaceam, glabram vel subglabram persensim dila-
tala, ut videtur omnia fasciculatim erecta. Scapus erectus, validus, teres,
foliis optime brevior, dense lanuginellus, vaginis ovalo-triangularibus,
omnibus in apicem aciculosum desinentibus, summis exceplis margine
spinis tenuissimis brunneis subpatentibus usque ad 4 mm. longis
armatis, dorso ad basin saltem pallide puberulis. Inflorescentia multiflora,
ut videtur optime secunda, densissima, florum magnitudine valde nota-
bilis, ad 0,16 m. longa, folia paullo superans; axi valido, subangulato,
tomento lepidoto umbrino insigni; bracteis ex sicco pallidis, subchar-
taceis, superne saltem glabris, inflorescentiæ mediis ad 20 mm. longis;
pedicellis brevissimis (vix ultra 5 mm. longis), secunde curvatis, pilis
stellatis umbrinis obtectis. Flores inferiores (defuncti ?) reflexi, medii
(vigentes) superioresque (juveniles) oplime patentes, 75 mm. longi;
sepalis triangularibus sensim acutissimis, subcoriaceis, dorso pilis stellatis
umbrinis censpersis demum glabratis, + 25 mm. longis; pelalis per
anthesin °/o zygomorphis, defloratis porrectis nec contortis, anguste
lingulatis, apice subrotundatis, altiuscule supra basin ligula singula
maxima, late emarginata auctis. Slamina omnia libera, petalis paullo
breviora; antheris tenuibus, + 11 mm. longis. Ovarium subpyramidatum.
Ecuador, in silvis subandinis montium Pichincha, Corazon, Pululahua :
Sodiro n° 171/10. (Herb. Mez.)
Obs. Species ordinis totius e pulcherrimis, P. corallinæ Linden habitu
quodammodo accedens, characteribus P. quaritermæ André, P. brachys-
permæ André proxima.
Pitcairnia nobilis Mez el Sodiro nov. spec. — Foliis omnibus
persistentibus exterioribus vaginaceis elongale triangularibus spinulis
parcis minutissimisque mollibus præditis, interioribus super vaginam in
petiolum longum, inermem, canaliculatum contractis; scapo manifesio,
vaginis quam internodia longioribus inlegerrimis indulo; inflorescentia
dense racemosa, umbrino-furfuracea; bracteis perconspicuis, ex ovato-
elliptico longe acutis, pedicellos brevissimos multo superantibus; sepalis
acutis, haud carinalis; petalis ligulatis, stamina superantibus; ovario
ultra °/4 supero, ovulis caudatis. |
Acaulis, florifera metralis. Folia exteriora vaginacea, submembranacea,
624 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (38)
pallida, apice haud aciculosa, margine spinulis distantibus vix ultra
0,5 mm. longis, paullo sursum uncinatis, pallidis prædita; folia interiora
(rosulæ) e vagina elongata, triangulari, dorso pallide furfuracea, margine
sicut folia extrema spinulosa in peliolum usque ad 0,2 m. longum,
inermem contracta demum in laminam anguste lanceolatam, utrinque
persensim acutam, + 0,6 m. longam et 23 mm. latam, charlaceam,
glabram vel subglabram, integerrimam dilatata, ul videtur omnia fascicu-
latim erecta. Scapus decurvus?, validus, teres, leviter furfuraceus, foliis
certe sal brevior, vaginis ex elliptico acuminatis, membranaceis, in sicco
pallidis, dorso ad basin saltem pallide puberulis indutus. Inflorescentia
mulüflora, ut videtur pendula et quaquaversa, densa, florum magnitudine
valde notabilis, ad 0,24 m. longa; axi valido, subangulato, dense tomento
umbrino obtecto; bracleis ex sicco pallidis, primum item umbrino-
tomentosis demum glabratis, subchartaceis, ex ovato-elliptico acuminatis,
inflorescentiæ mediis ad 23 mm. longis; pedicellis brevissimis (vix ultra
5 mm. longis), reflexis, pilis stellatis umbrinis obtectis. Flores per
anthesin omnes refracli, 85 mm. longi; sepalis triangularibus sensim
aculissimis, subcoriaceis, dorso pilis stellatis umbrinis obtectis demum
glabratis, + 28 mm. longis; petalis per anthesin °/o zygomorphis, deflo-
ratis porrectis nec contorlis, lingulatis, apice subrotundatis, altiuscule
ligula singula late emarginata præditis. Stamina libera, petalis paullo
breviora; antheris 45-16 mm. longis. Ovarium subpyramidatum.
Ecuador, prov. Riobamba prope Pangar : Sodiro n° 171/11. — Floret
Octobri. (Herb. Mez.)
Obs. Pr&serlim præcedenti affinis cui tamen petiolis, vaginis scapa-
libus inermibus dissimilis.
Pitcairnia elliptica Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis omnibus
persistentibus, exterioribus intimisque vaginaceis apice in laminas
quam maxime reduclas filiformes reflexas productis, mediis super
vaginas in petiolos longos tenuesque, canaliculatos, omnino inermes vel
margine non nisi prope basin spinulis valde reductis quasi punctifor-
mibus præditos contractis, laminis late ellipticis; scapo erecto, vaginis
quam internodia multo brevioribus prædito; inflorescentia simplicissima
dense racemosa, pallide furfuracea ; bracteis mediis superioribusque pedi-
cellos subæquantibus; sepalis apice late rotundatis, haud carinais;
petalis eligulatis, stamina superantibus; ovario ultra °/« supero; ovulis
caudalis. |
Acaulis, florifera ad */1 m. alta, gracillima. Folia exteriora intimaque
vaginacea, submembranacea, elongate triangularia, integerrima, sub-
(39) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 625
glabra, apice longe filiformi dependente valde insignia; folia normalia
basi in vaginas brevissimas, carinatas, brunnescenles, subglabras producta
tum in petiolos gracillimos usque ad 0,4 m. longos, profunde canalicu-
latos dorso acute carinatos contracta demum in laminas + 200 mm.
longas et 9 mm. lalas, submembranaceas, supra glabras subtus
lepidolas, basi longius apice breviter sed egregie acuminatas, glaberrimas
dilatata. Scapus tenuis, foliis sat brevior, teres, glaber vel obscure furfu-
raceus, vaginis distantibus, valde reductis, inferioribus filiformi-acumi-
natis, inlegerrimis præditus. Inflorescentia subpauciflora, erecta, quaqua-
versa, foliis bene superata, dense racemosa, cylindrica, + 410 mm.
longa, pallide furfuracea; bracteis suberectis vel subpatentibus, ex ovato
aculis, parvis. Flores erecti, ex sicco aut pallide rubri aut lutei, pedicellis
gracilibus vix ultra 5 mm. longis stipitati, ad 30 mm. longi; sepalis
lingulatis, + 12 mm. metientibus, glabris vel dorso paullo furfuraceis,
teneris; petalis defloratis contortis, linearibus, apice rotundatis; ovario
pyramidato. — Cet. ignota.
Ecuador, secus flumen Toachi et in vulcano Mindo, reg. trop. et
subtrop., alt. 800-1200 m. : Sodiro n° 171/14. — Floret Augusto. (Herb.
Mez.)
Obs. Pitcairnia lancifoliæ Mez proxima.
Pitcairnia rigida Mez nov. spec. — Foliis homomorphis, super
basin linea recla ipsis sese desecanlibus et ad partem persistentem
spinosis cet. integerrimis, nullo modo petiolatis, adultis utrinque glabris;
scapo permanifesio, vaginis internodia paullo tantum Superantibus
pr&dito; inflorescentia paupere panniculala; bracteis florigeris anguste
triangularibus, inferioribus mediisque pedicellos superantibus vel
æquantibus; sepalis apice late rolundatis; petalis rubris, ligulatis,
stamina superantibus; ovario ultra !/2 supero; ovulis caudatis.
Frutex semimetralis (ex Weberbauer!). Folia dense fasciculata,
basi in vaginas breves triangulares producta, ad partem laminæ infimum
persistentem spinulis aciculosis usque ad 2,5 mm. longis prædita,
linearia, in apicem acutissimum persensim anguslata, + 210 mm. longa
et 9 mm. lata, rigidula. Scapus gracilis, ereclus, parce furfuraceus demum
glabratus, leres, vaginis ex ovalo-lanceolato longe acuminatis, appressis,
integerrimis prædilus, folia subduplo superans. Inflorescentia subpauci-
flora, e racemo elongatiore terminali el ramis perpaucifloris basalibus
2-5 composila, ul videtur subsecunda, parce furfuracea, usque ad 0,21 m.
longa mihi visa; bracteis florigeris longe aculis, superioribus magnitu-
dine sal diminutis. Flores patentes vel reflexi, pedicellis gracilibus (vix
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 7, 30 juin 1904. A
626 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (40)
ultra 5 mm. longis) stipilati, glaberrimi, 40 mm. longi; sepalis 12 mm.
metientibus, late linearibus, paullo carinulatis, apice minute emargi-
nellis; petalis lingulatis, apice rotundatis, infime ligula magna late emar-
ginala instructis. Stamina filamentis liberis, antheris 11 mm. longis.
Ovarium pyramidatum, sensim in stylum transiens, ovulis breviter cau-
diculatis.
Peruvia, in fruticelis supra Tambo Cochicachi : Weberbauer n° 1303.
— Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Pitcairniæ inermi Meyer accedit.
Pitcairnia lutescens Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis dimor-
phis, exterioribus e vagina in laminam aciculiformem productis interio-
ribus per aestatem deciduis, inferne nec angustalis nec petiolatis, præter
parlem persistentem inermibus, adultis glabris: scapo permanifesto,
vaginis internodia superantibus: inflorescentia racemosa; bracteis lanceo-
latis, acutis, omnibus pedicellos breves longe superantibus; sepalis
acutis, vix carinalis; petalis luteis, eligulatis, per anthesin haud revolutis,
stamina superanlibus; ovario ad */4 longit. supero; seminibus introque
polo caudatis.
Acaulis, florifera 0,4-0,5 m. alta, gracilis. Folia exteriora setiformia,
valide pungentia, nunc integerrima nunc spinulas paucas suberecto-
patentes aciculiformes præbentia. castanea, paucis squamiformi-triangu-
laribus item persistentibus margine aciculoso-spinuligeris intermissis in
interiora transeuntia; folia interiora fasciculala, per æstatem linea recta
super basin ipsa sese desecantia, ad partem basalem persistentem aciculi-
formi-spinulosa cet. omnino inermia, linearia, apicem versus sensim
peracuta, ad 0,4 m. longa et 13 mm. lata, juniora subtus saltem tomento
pallido araneoso obtecta mox glabrata, sicca submembranacea. Scapus
validiusculus, vaginis stricte erectis, longe acutis, inferioribus margine
Sæpius spinulosis præditus el cum illis araneoso-tomentosus, folia
subæquans vel paullo superans. Inflorescentia subpauciflora, angusta,
usque ad 90 mm. longa et 25 mm. diam. meliens mihi visa, modice densa
nec basi interrupla; rhachi recta, cum bracteis dense arachnoideo-
lanuginosa. Flores pedicellis lanuginosis vix ultra 5 mm. longis stipitati,
erecti, 50 mm. longi; sepalis 20 mm. metientibus, triangularibus. Petala
ad 45 mm. longa, per anthesin tubulose conniventia.
Ecuador, in declivitate montis Corazon prope Miligally : Sodiro
n° 171/5*. — Floret Julio. (Herb. Mez.)
Pitcairnia palmoides Mez el Sodiro nov. spec. — Foliis persis-
tentibus, homomorphis, e vaginis ın petiolos elongatos valide spinuli-
(41) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 627
geros contractis tune in laminas maximas, elliplicas, apice breviter
acutas, integerrimas dilalatis; scapo manifesto, vaginis internodia subæ-
quantibus vel paullo superantibus, integerrimis prædito; inflorescentia
simplicissima racemosa, appresse umbrino-tomentella; bracteis percon-
spieuis, ellipticis, pedicellos optime superanlibus; sepalis linearibus,
aculis, haud carinatis; petalis eligulatis, sltamina superantibus: ovario ad
°/s supero; ovulis caudalis.
Caulis valde elongatus, crassiusculus, dense vaginis subatris, dorso
alutaceo-tomentosis vel glabratis, in petiolos longos laminasque diminutas
productis involutus. Folia super vaginas ovalas, margine prope apicem
dense atro-spinosas, dorso membrana lepidota obtectas in petiolos per-
manifestos, canaliculatos, usque ad 0,5 m. longos mihi visos, margine ad
partem inferiorem spinis atris usque ad 3 mm. longis, subpatentibus
armalos contracta tunc in laminas obovatas, usque ad 0,4 m. longas et
130 mm. lalas, basin versus persensim, apice breviter acutas et hic in
mucronem brevem atrum desinentes, coriaceas, glabras, subtus pallide
virides dilatata, ut videlur omnia fasciculatim erecta. Scapus ereclus,
folia subæquans, validissimus, leres, pallido-tomentellus demum gla-
bratus, vaginis elliptico-lanceolatis, aculis, dorso ad basin saltem pallido-
lanuginosis. Inflorescentia non nisi valde imperfecte in stalu conserva-
tionis putrido mihi ante oculos, submultiflora, simplieissima densiuscule
racemosa, erecla, florum magniludine notabilis, ad 0,3 m. longa;
axi validissimo, lereli; bracteis suberectis inferioribus magnis usque ad
60 mm. melientibus mediis superioribusque subduplo minoribus, sub-
membranaceis, dorso saltem lomenlellis; pedicellis inferioribus ad 20,
mediis + 12 mm. longis, validis. Flores ad 100 mm. longi, deflorati
arcuatim decurvi; sepalis 25 mm. longis. —- Cet. ignota.
Ecuador, in silvis subtropicis prope Pangoa, Riofrio : Sodiro 171/13. —
Floret Aprili. (Herb. Mez.)
Obs. Pitcairnie Kalbreyeri Bak. proxima.
Pitcairnia Weberbaueri Mez nov. spec. — Foliis absque
dubio homomorphis, persistentibus, super vaginas nec angustatis nec
petiolatis, toto margine spinosis, dorso dense lepidotis pallidis; inflores-
centia ample bipinnatim panniculata; bracleis florigeris ellipticis, quam
pedicelli perconspicui bene brevioribus; sepalis pilis stellatis et maximis
ferrugineis laxius dispositis præsertim basin versus reperiendis et parvis
albidis densissime obteclis cinereis, apice (explanatis) breviter acutis;
petalis sordide violaceis, eligulatis, super basin callis 2 adscendentibus
prædilis, stamina superantibus; ovario ad ?/s supero ovulis ala angusta
dorsali præditis.
623 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (42)
Maxima, usque ad 3.5 m. alta (Weberbauer!). Folia non nisi imper-
fecle cognita certe 0,75 m. vel ultra longa, basi in vaginas brevissimas
inconspicuasque utrinque glabras producta, late linearia, apicem ignotum
versus sensim angustala, super vaginas usque ad 50 mm. lala, perrigida,
margine spinis inferioribus usque ad 12 mm. longis densissime horrida,
supra glabra nilidaque subtus in nervorum valleculis dense sed perad-
presse lepidota. Scapus ignotus. Inflorescentiæ absque dubio amplissimæ
adsunt rami complures + 0.35 m. longi, in parte superiore laxe et ut
videtur secunde oplime racemose florigeri, appresse lepidotuli demum
glabrati; bracteis primariis inferioribus margine horride spinosis, flores
infimos nullo modo attingenlibus; bracteis florigeris suberectis, appresse
ciuereo-lepidotis. ex elliptico inferioribus mediisque breviter acutis
summis (geminam ut videtur sterilem efformantibus) rotundalis, + 15 mm.
longis. Flores pedicellis gracilibus, + 20 mm. longis stipitati, 100 mm.
longi; sepalis coriaceis. + 42 mm. metientibus,/anguste vel lineari-trian-
gularibus, haud carinalis. Pelala tæniiformia, super basin ad 7 mm. lata,
apice anguste rolundala. Slamina libera antheris 23 mm. longis.
Peruvia, prope Sandia in pelrosis apricis, alt. 2100 m. : Weberbauer
no 570. — Floret Martio (Herb. Berol.)
Obs. Totius ordinis e maxime notabilibus, Pitcairniæ ferrugineæ R. et
Pav. affinis.
Pitcairnia sceptriformis Mez nov. spec. — Foliis haud
deciduis, super vaginam in petiolum brevem spinosum contraclis cet.
inerinibus, glabris; scapo manifeslo; inflorescenlia densissime elonga-
teque racemosa; bracteis magnıs sed quam sepala brevioribus; sepalis
Seusim aculissimis. Carinalis; pelalis rubris, ligulis destitutis sed callis
binis verticalibus apice auriculiformi-dilatalis præditis, stamina superan-
tibus; ovario plane supero; seminibus caudalis.
Caulescens, florifera certe magna. Folia super vaginam ignotam in
petiolum + 150 mın. longum, canaliculalum, spinis validis patentibus ad
basin usque ad 2 mm. longis mihi visis armalum contracla lum in lami-
nam + 0.6 m. longam, et 70 mm. latam, chartaceo-coriaceam. glabram,
inlegerrimam. apice sensim aculissimam dilatata. Scapus ut videtur
erectus vaginis haud foliaceis, teneris membranaceis præditus. Inflores-
cenlia c-flora. densissima oplime cylindrica. + 0,4 m. longa et 35 mm.
diam. meliens, glabra, imperfecte lanlum cognita; axi validissims;
bracleis teneris membranaceis fere omnibus scissis indeque haud satis
cognilis ul videlur ex ovalo sensim aculis superioribus quoque
ad 20 mm. longis pedicellos perlonge superantibus sed quam sepala bre-
(45) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 629
vioribus. Flores pedicellis 3-4 mm. longis, validis stipitali, 43-48 mm.
longi, erecti, glabri; sepalis rigide coriaceis, in sicco caslaneis nilidisque,
persensim acutis, sublriangularibus, apice in mucronem suelo recurvulum
desinentibus, + 24 mm. longis. Petala sepalis ad 17 mm. longiora,
lingulata, apice manifeste mucronata, genilalia superantia. Antheræ
‘8 mm. longæ, apice acutæ, Ovarium pyramidalum, sensim in stylum
transiens.
Peruvia, dept. Loreto, Cerro de Ponasa, alt. 1300 m. in arboribus
scandens : Ule n° 62p. — Floret Februario. (Herb. Berol.)
Obs. Species valde insignis dubiæque affinitatis, ut videtur transitum
inter Eu-Pitcairniam et Phlomostachydem præbens, sed nimis imperfecte
cognila.
Puya longisepala Mez nov. spec. — Inflorescentia ample panni-
culata ramis elongatis, apicem usque fertilibus, haud scopiuro-decurvis ;
bracteis florigeris ex elliplico longe aculis, margine serrulatis, quam
sepala manifeste brevioribus; sepalis apicem versus sensim peracutis,
dorso pilosis; petalis coerulescenti-viridibus, intus nudis.
Valde spectabilis, usque ad 2 m. alta (Weberbauer!). Folia mihi
præsentia + 0,75 m. longa, super vaginam valde incrassalam ad partem
superiorem €astaneam nilidamque -+ 30 mm. lata inde in apicem per-
sensim angustala, sublus dense lepidota alba, supra glabra nilidaque,
spinis validissimis inferioribus usque ad 8 mm. longis superioribus sat
decrescentibus, omnibus sursum speclanlibus armata. Scapus ignolus.
Inflorescentia -flora, certe semimetralis vel ultra, 4 0,3 m. diam.
meliens, laxiuscula, 2-pinnatim panniculata; axibus validis, minute fur-
furaceis passim glabrescentibus, angulalis imprimis secundariis basin
versus oplime compressis ; ramis subpatentibus, usque ad 0,25 m. longis
mihi visis, inferioribus 20-30-floris ; bracteis primariis ex ovato-elliplico
acutis apice subpungentibus, margine optime serralis, fere glabris,
patentibus, ramulorum axillarium flores infimos conspicue atlingentibus;
bracteis florigeris prioribus isomorphis sed angustioribus, item serratis,
erectis, sepala ad °/s vel paullo ultra æquantibus. Flores pedicellis
crassis sed manifestis + 10 mm. longis stipitati, suberecti, 50-55 mm.
longi; sepalis usque ad 30 mm. longis, dorso adpresse pallido-furfuraceis,
perelongate triangularibus sensim acutissimis. Petala linearia, apice
aculiuscula, sepalis ad 20-25 mm. longiora. Filamenta libera. Ovarium
pyramidatum.
Peruvia, prope Sandia in saxis, alt. 2100 m.: Weberbauer n° 550. —
Floret Martio. (Herb Berol.)
Obs. Species insignis, Puyæ floccosæ Ed. Morr. affinis.
630 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (44)
Puya glomerifera Mez et Sodiro nov. spec. — Inflorescentia
perconspicue 2-pinnatim panniculata densissima sceptriformi ramis
apicem usque fertilibus in strobilos perfecte globosos densissime per-
longeque lanatos quam bracteæ primariæ reflexæ vix longiores, sessiles
mutatis; bracteis florigeris latissime obovatis, præclare rotundatis,
integerrimis, dorso persistenter densissime lanuginosis, quam sepala vix
brevioribus; floribus subsessilibus.
Caulescens, statura conspicua. Folia basi in vaginas breves inferioribus
latas suborbiculares apicem versus membranaceo-marginatas et hic
breviter laciniose spinulosas, brunnescentes, præsertim dorso prope
apicem membrana pallida lepidota obtectas, superioribus breviter trian-
gulares glabras producta, linearia, + 0,55 m. longa et 20 mm. lata.
in apicem validissime pungentem persensim angustala, supra glabra
nitidula læte viridia subtus densissime lepidota alba vel albida, margine
spinis magnis (usque ad 5 mm. longis) adscendentibus vel infimis sub-
patentibus horrida. Scapus crassus, erectus, glaber teresque, vaginis
breviter triangularibus mediis superioribusque vix laminigeris, glabris
laxe præditus. Inflorescentia -flora, lanugine perinsignis, + 0,35 m.
longa et 70 mm. diam. meliens, et ramulis omnibus et spica terminali
in glomeros subglobosos 4- 35 mm. diam. metientes, ad 10-floros
mutatis quam maxime notabilis; bracteis primariis e late ovato triangu-
laribus, apice recurvo- vel revoluto-reflexis hic + glabratis, margine
minutissime serrulalis; bracteis florigeris dense imbricatim sibi incum-
bentibus flores totos præter petala emergentia recipientibus, sat concavis
nec carinatis, + 35 mm. longis et 22 mm. latis, coriaceis, intus nudis.
Flores percrassi, fere omnino sessiles, 40 mm. longi, erecti; sepalis
dorso lana densissima perlongaque obtectis, crasse coriaceis, liberis, late
obovatis, apice optime rotundatis paullo asymmetricis, explanatis 25 mm.
longis et 15 mm. latis. Petala deflorata contorta. — Cet. ignota.
Ecuador, in regione andina montium Pichincha et Huamani : Sodiro
P. no 2. — (Herb. Mez.)
Obs. Species nobilissima Puyæ Bonplandiane Schult. fil. accedit.
Puya Sodiroana Mez nov. spec. — Inflorescentia optime bipin-
natim panniculata ramis apicem usque fertilibus flores in strobilos
densos ellipticos brevissime sed manifeste stipitatos collectos præbente ;
bracteis florigeris elliptieis, apice bene rotundatis, integerrimis, dorso
dense tomentosis, quam sepala permulto brevioribus; sepalis lingulato-
linearibus, apice rotundalis, dorso tomentosis; petalis ex sicco luteis
intus nudis.
(45) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 631
Florifera plurimetralis caule crasso -- 35 mm. diam. metiente, inferne
foliorum delapsorum cicatricibus pallidis transverse annulatim lineato
cet. brunneo nitidoque. Folia e vaginis breviter ovato-triangularibus,
inlegerrimis, supra glabris sublus prope apicem membrana pallida
lepidota obtectis in laminas + 0,6 m. longas, basi ad 30 mm. latas in
apices subulato-pungentes persensim angustalas, .utrinque membrana
albida lepidota obtectas supra glabratas nilidas, spinis usque ad 6 mm.
longis brunneis sursum spectantibus armalas producta. Inflorescentia
scapo percrasso certe metrali vel ultra! in specimine nostro glabro, non
nisi vaginarum rudimentis prædito elata, c-flora, densissima cylindrica
vel claviformis, certe maxima; axi pallide tomentoso mox glabrato;
bracteis primariis parvis quam strobili axillares multo brevioribus,
ovalo-triangularibus, acutis, margine serratis, dorso tomentosis; spicis
18-28-floris, stipitibus manifestis sed vix ultra 12 mm. longis prædilis,
suberectis. apice rotundatis, + 80 mm. longis et 45 mm. diam. metientibus;
bracteis florigeris inferioribus sallem reflexis, subcoriaceis, + 13 mm.
longis. Flores pedicellis brevibus crassisque sed manifestis stipitati, sub-
erecti, 42 mm. longi; sepalis liberis, crasse coriaceis, nullo modo
carinalis; petalis lingulatis, apice rotundatis, 40 mm. longis. Stamina
filamentis utriusque seriei liberis basin versus paullo dilatatis. Ovarium
pyramidatum stylo petala subæquante.
Ecuador, in rupestribus subandinis prope Paluguillo : Sodiro P. n° 5.
— Floret Septembri. (Herb. Mez.)
Obs. Species nobilissima, Puyæ Bonplandianæ Schult. fil. proxima.
Puya oxyantha Mez nov. spec. — Inflorescentia ample 2-pin-
natim panniculata ramis subelongatis sed dense florigeris substrobili-
formibus, apicem usque fertilibus; bracleis secundariis ex ovalo aculis
apice longe aciculosis, integerrimis, sepala superantibus; sepalis apicem
versus sensim peraculis, dorso lanatis; petalis coeruleo-virentibus, intus
nudis.
Spectabilis, ex fragmentis florifera certe metralis. Folia generis e
minoribus + 0.7 m. longa super vaginas vix ultra 20 mm. lata, anguste
linearia, apicem longissime subulatum, recurvum versus persensim
acula, præsertim sublus lepidibus valde elongatis, flexuosis, piliformibus
furfuracea utrinque virentia, spinis usque ad 5 mm. longis superioribus
parvis valde sursum hamatis armata. Scapus validissimus, paullo furfura-
ceus, dense vaginis stricte erectis apice longissime filiformi-subulatis,
margine spinosis, internodia multo superantibus involutus. Inflorescentia
multiflora, basi laxa sal interrupta apice densior, semimetralis, + 0,18 m.
632 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). (46)
diam., subpyramidalim acuta; axibus validissimis in sicco saltem
angulalis secundariis basin versus bene compressis; ramis usque ad
130 mm. longis 10-15-floris, subpatenlibus; bracteis primariis percon-
spieuis inferioribus sallem in laminas perlongas subuliformes, recurvas
produetis, integerrimis, glabratis; bracteis florigeris subimbricatim
ereclis, 4- 33 mm. longis, rigidulis, dorso venoso-lineatis, glabratis. Flores
fere sessiles, erecti, bracteis fere omnino celati, + 45 mm. longi; sepalis
+ 32 mm. metientibus, angustissime triangularibus apice plane acicu-
losis. Petala sepalis + 8 mm. longiora, apice acuta et hic (num norma-
liter?) pilorum nonnullorum coma auctis. Stamina libera antheris 6 mm.
longis, utrinque obtusis. Stigma antheras superans.
Peruvia, Sandiam inter et Tambo Azalaya, in via inter Sandiam et Chun-
chusmayo, in saxis alt. 1500-2000 m. : Weberbauer n° 1058. — Floret
Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Puyæ Bonplandianæ Schult. fil. accedit.
Puya ferox Mez nov. spec. — Inflorescentia ample 2-pinnatim
panniculata spieis apicem usque fertilibus elongate strobiliformibus, longe
stipitalis, bracleas primarias multo superantibus; sepalis apice rotun-
dalis, dorso lanatis demum glabralis; petalis cæruleo-virentibus, intus
nudis.
Spectabilis, ex fragmentis absque dubio ultra metralis. Folia linearia,
certe plus quam 1 m. longa, 35-40 mm. lata, in apicem pungentem per-
sensim angustala, spinis maximis usque ad 13 mm. longis, corneis
densissime horrida, supra glabra nitidula subtus non nisi in nervorum
valleculis valde appresse lepidotula pallidiora sed utrinque bene viridia.
Scapus ignotus. Inflorescentia non nisi fragmentarie cognila absque dubio
magna ; axibus crassis primario subtereti omnino glabrato, secundariis
in sicco subangulatis basin versus conspicue compressis, dense furfuraceis
demum inferne item glabralis, usque ad 150 mm. longis mihi visis,
suberecto-patentibus; bracteis primariis conspicuis quidem sed tamen
quam ramuli axillares permulto brevioribus, subpatentibus, crasse coria-
ceis, inlegerrimis, glabralis et dorso + nitidulis; bracteis florigeris sub-
imbricalim erectis, quam sepala evolula paullo brevioribus, e late ovato-
elliptico acutis apice breviter aciculosis, integerrimis, + 37 mm. longis,
rigidis, dorso glabratis optime nitidis rugulosis nec lineatis, flores fere
omnino obtegentibus. Flores breviter percrasseque pedicellati, erecti,
ipsi percrassi, 50 mm. longi; sepalis 30 mm. metientibus, perrigidis,
carinatis, subelliplicis, apice bene rotundatis minuteque mucronulatis.
Petala latissima sepalis + 20 mm. longiora, apice late acuta. Stamina
(47) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 633
libera antheris 11-12 mm. longis apice subrotundatis, quam stigma
brevioribus.
Peruvia, in via Sandiam inter et Chunchusmayo, inter Tambo Yunca-
coya et Ramospata, locis apertis fruticosis, petrosis, alt. 2200-2400 m. :
Weberbauer n° 1344. — Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Puyæ venustæ Phil. Chilensi accedit.
Puya Weberbaueri Mez nov. spec. — Inflorescentia ample
2-pinnatim panniculala spicis elliplico - strobiliformibus, subsessilibus,
apicem usque fertilibus. bracteas primarias integerrimas bene supe-
ranlibus; sepalis apice breviter acutis quam bracteæ lloriger& inlegerrim&
brevioribus, dense lanatis; petalis coeruleo-virentibus, intus nudis.
Spectabilis, metralis vel ultra, caule crasso, semimetrali, paullo ramoso,
suelo decumbente (Weberbauer!). Folia anguste linearia, + 17 mm.
lata, in apicem aculissimum persensim anguslala, margine spinis usque
ad 5 mm. longis inferioribus sursum uncinatis armata, dorso non nisi per-
obscure lepidola omnino glabrorum speciem præbentia. Scapus gracilis,
teres, glaber, laxiuscule vaginis e basi ovato-triangulari in laminam
peranguste linearem, spinosam, stricte erectam productis, internodia
superanlibus præditus. Inflorescentia multiflora, lasiuscula, + 0,3 m.
longa et 120 mm. diam. apice breviler acula ; axi subangulalo, densissime
albo-lanuginoso; bracteis primariis e late ovalo acuminatim aculis,
reflexis vel patentibus, dorso primum lanuginosis demum glabratis nilidis,
rigide coriaceis, prominenti-venosis; strobilis inferioribus plane sessilibus,
ellipsoideis, apice breviter aculis, -+ 55 mm. longis et 33 mm. diam.
melientibus, dense 12-18-foris; bracteis florigeris imbricatim sibi
incumbentibus, ereclis, ex ovalo-elliptico breviter acutis, primum
lanatis demum + glabrescentibus tune nitidis, prominenti-venosis, ad
25 mm. longis. Flores erecti. breviter crassiusculeque pedicellati, 45 mm.
longi; sepalis dorso dense lana alba obteclis, crasse coriaceis. carinatis.
—+ 48 mm. longis. Pelala lata Jaminam maximam, ellipticam, apice rolun-
datam formanlia, sepalis ad 25 mm. longiora. Stamina libera antheris
6 mm. longis, utrinque rotundatis, stigma superantibus.
Peruvia, prov. Sandia prope CuyϾnyo, in saxis all. 3100 m., frequen-
tissima : Weberbauer n° 847. — Floret Aprili. (Herb. Berol.) — « Tica »
incolis.
Obs. Præcedenti affinis species.
Puya Pichinchæ Mez et Sodiro nov. spec. — Inflorescentia per-
conspicue 2-pinnatim panniculala ramis apicem usque fertilibus flores in
racemos laxiusculos, manifeste stipitatos collectos præbente: bracleis flo-
63% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (48)
rigeris e late elliptico inferioribus mediisque saltem contracte brevissime
acuminatis, integerrimis, dorso pallide tomentosis mox glabratis, quam
sepala permulto brevioribus; petalis ex sicco luteis vel virentibus, intus
nudis.
Caulescens, florifera certe conspicua. Folia (caulis superiora solum
cognita) e vaginis brevissime triangularibus, margine prope apicem dense
lacinioseque spinosis, glabris in apicem subulato-pungentem sensim
angustala, + 0,4 m. longa et ad basin 27 mm. lala, supra glabra læte
viridia subtus dense lepidota albida, margine spinis distantibus, brunneis,
sursum hamatis, usque ad 6 mm. longis mihi visis horrida, rigidula.
Scapus validissimus, teres, glaber, inferne foliis normalibus superne
vaginis distantibus ut videtur breviter triangularibus meis omnibus con-
fractis, glabratis laxe præditus. Inflorescentia multiflora, thyrsoidea, +
0,6 m. longa et 150 mm. diam. metiens, apice in racemum longum laxum-
que florum patentium transiens; ramis suberecto-patentibus apice adscen-
denti-curvalis, usque ad 150 mm. longis, pallide lanuginosis mox gla-
bratis; bracteis primariis ovato-ellipticis, margine serralis, utrinque
adpresse tomentosis siccis cinereis, quam racemi axillares permulto bre-
vioribus, recurvatis; bracleis florigeris reflexis, subcoriaceis; racemis late-
ralibus 30-40-floris, quam terminalis 50-60-florus aliquid densioribus.
Flores suberecto-patentes, pedicellis crassis sed permanifestis + 10 mm.
longis, angulatis, pallide tomentosis mox glabratis stipitati, crassi, ad
45 mm. longi; sepalis liberis, dorso dense lanuginoso-tomentosis demum
glabratis, crasse coriaceis, + 21 mm. longis et 10 mm. latis, explanatis
ellipticis apice paullo asymmetrice rotundalis, conspicue venoso-linealis;
petalis quam sepala subduplo longioribus defloratis contortis, ex ungue
longo lineari in laminam ellipticam apice rolundatam dilatatis, stamina
bene superantibus. Filamenta seriei utriusque Jibera basin versus paullo
dilatata; antheris crassis, versatilibus, vix 10 mm. longis. Ovarium plane
superum, ovoideo-pyramidatum, tricoslatum.
Ecuador, in pascuis andinis orientalibus ad prædium Paluguillo et in
monte Pichincha : Sodiro P. 4 (e. p.). — Herb. Mez.
Obs. Puyæ Pastoënsi (Bak.) Mez affinis.
(à suivr'e.)
635
CONTRIBUTIONS
A LA
FEORE DU TESSIN
PAR
Paul CHENEVABD
(Suite.)
Trifolium badium L. Brione (Nat.); val Motto vis-à-vis Gerra, e. 1400 m.
Trifolium patens Schreb. Mergoseia.
Trifolium campestre Sehreb. Assez fréq. dans les champs et les prés (Nat.).
Trifolium aureum Poll. Brione.
Lotus uliginosus Schrb. Lieux marecageux (Nat.) Tenero, sous le pont
(Nat.)
Lotus corniculatus L. Tres frequent dans toute la vallee (Nat.), Vogorno;
Brione; alpe Piodajo, v. Vigornesso.
Lotus corniculatus L. var. alpinus Gaud. Madone di Giovo; Piz. Pegro;
Piz. Piancaceia; Cima d’Efra.
Lotus sors L. var. ciliatus K. Sous Mergoscia; Frasco; val
’Efra. -
Lotus corniculatus L. f. suffrutescens. Terrains vagues à Sonogno.
Phaca alpina Wulf. Rochers au-dessus de l’Alpe Barone, c. 2300 m.
Astragalus glycyphyllus L. Val Vigornesso; Cima di Cagnone,
ce. 2000 m.
es Emerus L. De Contra à Mergoscia (Nat.); de Vogorno à
rione.
Hippocrepis comosa L. De Vogorno à Brione; Corona di Redorta, 2200-
2400 m.
Vicia Cracca L. De Contra à Mergoscia, fréquent (Nat.); de Tenero à
Vogorno (Nat.); Frasco.
Vicia sativa L. De Lavertezzo à Brione, pas fréquent (Nat.).
Vicia angustifolia Reich. Fréquent dans les lieux herbeux (Nat.); de
Lavertezzo à Brione (Nat.).
Lathyrus silvestris L. De Contra à Mergoseia (Nat.).
Lathyrus montanus Bernh. De Contra à Mergoscia (Nat.) (!).
Prunus Cerasus L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); val d’Osola (Nat.).
. Prunus avium L. Brione; Frasco.
Spirea Aruncus L. De Tenero à Vogorno (Nat.); de Contra à Mergoscia
(Nat.); Valdo Togni, val d’Osola. 1100-1500 m.; Frasco.
Ulmaria pentapetala Gil. var. concolor Neilr. De Vogorno à Brione.
Geum urbanum L. Brione; Frasco; val d’Efra, e. 1100 m.
636 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (17)
Sieversia montana Sprgl. Piz diVogorno, entre l’alpe Bardogaro et le
sentier, €. 2000 m. (Nat.): sur Mattro, v. d’Osola, 1200-1300 m. ;
Madone di Giovo; Piz. Pegro; Piz. Dromegio, c. 1800 m.; alpe
d’Eira: alpe Redorta (Nat.); Corona di Redorta, 2500-2800 m. ;
alpe Cagnone; alpe Piodajo, v. Vigornesso.
Sieversia montana Sprgl. f. nana. Piz. Piancaccia; Corona di Redorta.
Rubus saxatılıs L. Val d’Efra, e. 1200 m.
Rubus Idæus L. De Frasco à Sogno; Piz. Masne, c. 2030 m.
Rubus serpens Weihe? Mattro, v. d’Osola, e. 1300 m.
Rubus ulmifolius Schott. fil. De Lavertezzo à Brione, abondant.
Rubus Winteri Focke? Frasco.
Fragaria vesca L. Mergoscia (Nat.); de Vogorno à Brione (Nat.); val
d’Efra; Frasco; vai Vigornesso.
Potentilla rupestris L. Tres fr&quent sur les rochers (Nat.); de Vogorno
a Lavertezzo (Nat.).
Potentilla Tormentilla Scop. De Vogorno à Lavertezzo; Brione; Piz.
Pianeaceia; val d’Efra; Sonogno; Cima di Cagnone, c. 2300 m.
Potentilla reptans L. De Vogorno à Lavertezzo (Nat.); Brione; Frasco.
Potentilla argentea L. Brione.
Dun ungenen L. var. grandiceps Zinn. Près Brione; Frasco; val
d’Efra.
Potentilla aurea L. Sur Mattro, v. d’Osola, e. 1300 m.; Madone di
Giovo; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; val d’Efra; alpe Motto au
Piz. Seaglie, ©. 1900 m.; alpe Piodajo, v. Vigornesso; alpe
Barone, c. 2100 m.; Corona di Redorta, 2200-2800 m.
Potentilla aurea X salisburgensis. Alpe Barone, c. 2200 m.: Cima di
Cagnone, e. 1900 m.
Potentilla salisburgensis Hænke. Piz. di Piancaceia: Corona di Redorta,
2770-2800 m.
Potentilla Gaudini f. glandulosa. Sonogno; f. eylandulosa, Brione.
Potentilla Gaudini Grli. var. longifolia Borb. Val d’Efra.
Potentilla Gaudini Grli. var. benacensis (Zim.) Th. Wolf. Frasco, cône
de déjections.
Potentilla grandiflora X salisburgensis. Alpe d’Efra.
Potentilla grandıflora L. Piz. Costiseio; Piz. Masne, c. 2100 m.; alpe
Motto au Piz. Scaglie, e. 2000 m.; Cima di Cagnone, 1800-
2000 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, 1700-2000 m.
Potentilla frigida Vill. Val d’Efra, abondant au-dessus de 1400 m.;
Piz. Barone; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Sibbaldia procumbens L. Cima il Motto, v. d’Osola, 1500-1700 m.;
Madone di Giovo, €. 2100 m.; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro;
Corona di Redorta, 2200-2800 m.
Agrimonia Eupatoria L. Brione.
Rosa pendulina L. Piz. Masne; alpe Cima il Motto, v. d’Osola, 1800-
2000 m.; Frasco; alpe Starlareseio, v. Redorta; val Lareccio,
ce. 2300 m.
Rosa pomifera Herrm. var. recondita Pug. Alpe Fornaro, v. d’Osola.
Rosa pomifera Herrm. var. microphylla Crep. Val Motto sur Gerra.
Rosa uriensis Lag. et Pug. var. typıca R. Kell. Frasco, cône de déjec-
tions.
Rosa uriensis Lag. et Pug. var. wniserrata R. Kell. Frasco, cône de
déjections.
(18) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 637
Rosa uriensis Lag. et Pug. var. glabriuscula R. Kell. De Frasco à
Sonogno.
Rosa uriensis Lag. et Pug. var. pubescens R. Kell. Frasco, cône de
déjections.
Rosa tomentella Lem. ad var. affinis Rau. Brione.
Rosa rubrifolia Vill. Val Vigornesso.
Rosa glauca Vill. var. typica R. Kell. Brione.
Rosa glauca Vill. var. Mayeri R. Kell. Frasco, cône de aéjections.
Rosa glauca Vili. var. subcanina R. Kell. Au- dessus de Frasco.
Rosa canina L. var. Lutetiana Bak. Au-dessus de Frasco et cône de
dejections.
Rosa canına L. var. dumalis Bechst. Brione.
Rosa canina L. var. biserrata Bak. Frasco, bords de la Verzasca.
Alchimilla pentaphylla L. Piz. Piancaccia; alpe d’Efra; Corona di
Redorta.
Alchimilla saxatilis Bus. Sur Frasco; Piz. Dromegio; Corte di Fondo,
v. Vigornesso; Piz. Barone.
Alchimilla alpına fe Alpe Bardogaro (Nat.); Piz. Piancaceia; val
d'Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso; Cima di Cagnone;
Corona di Redorta. 2500-2800 m.
Alchimilla subsericea Reut. Madone di Giovo; Piz Pegro; val d’Efra;
Cima di Cagnone; alpe Piodajo, v. Vigornesso; Piz. Barone:
Corona di Redorta.
Alchimilla pubescens Lam. Frasco.
Alchimilla flabellata Bus. Piz. Piancaccia, 2200-2300 m.; Sonogno;
Cima di Cagnone, 1900 m.; alpe Barone, ce. 2300 m; Corona di
Redorta.
Aichimilla fallax Bus. Frasco; val d’Efra, e. 1100.
Alchimilla glaberrima Schmidt. Piz. Piancaceia; Cima di Broglio,
ec. 2400 m.; Madone di Giovo; val d’Efra, abondant; Cima di
Cagnone, ce. 1800 m.; alpe Barone; Corona di Redorta, ce.
2600 m.
Alchimilla alpestris Schmidt. Frasco; val d’Efra.
Alchimilla frigens Bus. Val d’Efra, e. 1100 m.
Alchimilla minor Huds. Corona di Redorta, 1600-1800 m.
Alchimilla strigosula Bus. Val Redorta, fréquent (Nat.).
Alchimilla vulgaris L. Val Vigornesso.
Alchimilla pratensis Schmidt. F rasco ; Cima di Cagnone.
Sanguisorba dietyocarpa Spach. Sur Frasco: val d’Efra.
Mespilus monogyna Jacq. De Lavertezzo à Brione (Nat.); Frasco.
Pyrus Malus L. Brione.
Sorbus Aucuparia L. Frequent dans le bas de la vallée (Nat.); pres
Brione; Mattro, v. d Osola, 1200-1300 m.; al Sasso sur Frasco;
val d’Efra.
Sorbus Aria Cr. Brione; Piz. Masne.
Aronia rotundifolia Pers. De Contra à Mer goscia (Nat.); pres Brione;
Mattro, v. d’Osola, 1200-1300 m.; val d’Efra.
Epilobüum spicatum Lam. Sous Mer goscia.
en spicatum Lam. var. brachycar pa (Light.) Hausskn. Cima di
agnone,
Epilobium rosmarinifolium Hänke. Val Vigornesso.
Epilobium Fleischeri Host. Frasco; val Vi igor nesso.
638 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (19)
Epilobium montanum L. Frasco.
lahm collinum Gmei. De Lavertezzo a Brione; Frasco; val d’Efra;
val Redorta.
Epilobium palustre L. Vogorno.
Epilobium adnatum Griseb, Frasco, gazons humides.
Epilobium alsinæfolium Vill. Corte di Pianca, v. Vigornesso; alpe Star-
larescio et alpe Redorta.
Epilobium anagallidifolium Lam. Cima d’Efra.
Circæa Lutetiana L. Sous Mergoscia; de Lavertezzo à Brione.
Circæa alpina L. Piz. Piancaccia.
Circæa intermedia Ehrh. Brione.
Callitriche vernalis Scop. Brione.
Callitriche vernalis Scop. var. platycarpa Kütz. Frasco.
Lythrum Salicaria L. Fréquent dans le bas de la vallée (Nat.); de
Vogorno à Frasco (Nat.); Gordola.
Scleranthus annuus L. De Lavertezzo à Brione; Frasco; val d’Efra;
Sonogno.
Sedum Rhodiola L. Piz. di Vogorno (Nat.); Piz. Costiscio, ec. 2200 m.;
Madone di Giovo; Cima il Motto et alpe Fornaro, v. d’Osola;
Piz. Masne, très abondant, ec. 2100 m.; Piz. Piancaceia; Piz.
Pegro; al Sasso sur Frasco; alpe d’Efra; Sonogno; Cima di
Cagnone; alpe Barone; Corona di Redorta; val Lareceio,
c. 2300 m.
Sedum maximum Sut. Brione; Frasco.
Sedum annuum L. De Vogorno à Lavertezzo (Nat.); Brione; Frasco;
val Motto en face de Gerra, ec. 1500 m.; val d’Efra; alpe Pio-
dajo, v. Vigornesso; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Sedum album L. Vogorno, frequent, et val della Porta (Nat.); Brione;
Frasco; Sonogno, greves du torrent.
Sedum dasyphyllum L. Vogorno et val della Porta (Nat.); Frasco.
Sedum alpestre Vill. Piz di Vogorno, 2447 m. (Nat.); Madone di Giovo;
val d’Efra; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro; Corona di Redorta,
2200-2800 m.
Sedum sexangulare L. Brione; Frasco; val d’Efra. -
Sedum acre L. Vogorno, frequent et val della Porta (Nat.).
Sedum rupestre L. De Chiosetto a Brione.
Sempervivum arachnoideum L. Alpe Bardogaro, c. 2000 m. (Nat.);
Brione; Piz. Piancaccia; val Lareccio, e. 2300 m.
Sempervivum tectorum L. Frasco; Sonogno (Nat.).
Sempervivum montanum L. Madone di Giovo; Piz. Piancaceia; Piz.
Pegro; Frasco; Sonogno (Nat.); Cima di Cagnone, c. 2000 m.;
alpe Starlarescio, v. Redorta; Corona di Redorta, 2500-2800 m.;
val Lareccio, €. 2300 m.
rose oppositifolia L. Piz. di Vogorno (Nat.); Piz. Piancaceia; Cima
i Broglio; Cima d’Efra; Cima di Cagnone, c. 2000 m.; Piz.
Barone, e. 2860 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val
Lareccio, c. 2300 m.
Sascıfraga Cotyledon L. De Gorippo à Vogorno (Nat.); Brione; Cima il
Motto, 1800-2000 m.; Piz. Masne; Piz. Pegro; Frasco; val d’Efra,
Cima di Cagnone; alpe Barone; val Redorta (Nat.); Corona di
Redorta, ec. 2400 m.
Saxifraga Aizoon L. De Frasco à Sonogno (Nat.); Piz. Piancaceia; Piz.
(20) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 639
Pegro; Corona di Redorta, 2200-2800 m.; val Lareccio, c.
2300 m.
Saxifraga Arzoon L. var. intacta Willd. Cima d’Efra; alpe Barone,
c. 2200 m.
Saxifraga Aizoon L. var. minor Gaud. Piz. Piancaceia; Piz. Barone,
2860 m.: Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Saxifraga stellaris L. Piz. di Vogorno, e. 2000 m. (Nat.); sur Sparve,
v. d’Osola, 1200-1700 m.; alpe di Giovo, c. 1400 m.; Piz. Pian-
caccia; alpe d’Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso; alpe Barone;
Cima di Cagnone, c. 1800 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta; val
Lareccio, e. 2300 m.
Saxifraga aizoides L. Gravier des torrents jusqu’à Brione (Nat.); Valdo
Togni, v. d’Osola, 1100-1500 m.: alpe d’Efra; Corte di Fondo,
v. Vigornesso; Cima di Cagnone; alpe Starlareseio, v. Redorta ;
val Lareccio, ec. 2300 m.
Saxifra aizoides L. var. crocea Gaud. Corte di Pianca, v. Vigornesso,
e. 1500 m.
Saxifraga aspera L. Piz. di Vogorno, de l’alpe de Bardogaro au
sommet, 1800-2400 m. (Nat.); val della Porta, tres frequent
(Nat.); alpe Cima il Motto, 1800 m. et alpe Fornaro, v. d’Osola;
alpe Motto, au Piz. Scaglie, e. 2200 m.; alpe d’Efra; Corte di
Fondo et alpe Piodajo, v. Vigornesso; Cima di Cagnone, 1700-
2000 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta; val Lareccio, e. 2300 m.
Saxifraga bryoides L. Madone di Giovo; Piz. Piancaecia; Piz. Pegro;
Cima d’Efra; Piz. Scaglie, 2100-2300 m.; Cima di Cagnone,
1800-2300 m.; Piz. Barone, 2100-2800 m.; Corona di Redorta,
2200-2800 m.; val Lareccio, ec. 2300 m.
Sazxıfraga cuneifolia L. De Mergoscia a Gorippo (Nat.); de Lavertezzo
à Brione (Nat.); Vogorno; al Sasso sur Frasco.
Saxifraga exarata L. Piz. Piancaccia; Piz. Pegro; Cima d’Efra; Cima
di Cagnone, 1800-1900 m.; Piz. Barone, c. 2400 m.; Corona di
Redorta, 2200-2800 m.; val Lareccio, c. 2300 m.
Saxifraga moschata Wulf. Cima d’Efra; Cima di Cagnone; Corona di
Redorta, 2770-2800 m.
Saxıfraga moschata Wulf. f. compacta. Alpe Barone, e. 2300 m.; Corona
di Redorta, 2770-2800 m.
Saxifraga muscoides All. Piz. Piancaccia; Cima d’Efra.
age planifolia Lap. Cima d’Efra, ec. 2000 m.; Piz. Barone;
orona di Redorta, 2770-2800 m.
Saxifraga androsacea L. Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Sascıfraga Seguieri Vill. Madone di Giovo ; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro;
alpe et Piz. Barone; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Chrysosplenium alternifolium L. Sous Mergoscia.
Sanicula europæa L. Près Brione.
Astrantia minor L. Monti de Cortone (Nat.); alpe Bardogaro (Nat.);
val della Porta (Nat.); sous Mergoscia; de Chiosetto à Brione;
Madone di Giovo; Piz. Pegro; Piz. Dromegio; Piz. Piancaccia ;
de Frasco à Sonogno; al Sasso sur Frasco; val d’Efra; Corte di
Fondo, val Vigornesso; Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val
Lareccio, €. 2300 m.
Eryngium campestre L. Le long de la route dans le bas de la vallee et
entre Lavertezzo et Brione (Nat.).
640 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (24)
Petroselinum sativiun Hoffm. Frasco, murs de jardin.
Aegopodium Podagraria L. Cima di Cagnone. 2100 ın.
Carum Carvi L. Frasco; val Vigornesso; Corte di Fondo, v. Vigor-
nexsO : alpe Barone. €. 2200 m.
Pimpinella Saxifraga L. Frasco; val d’Efra; Sonogno ; Corte di Fonde,
v. Vigornesso ; alpe Barone.
Bupleurum stellatum L. Val d’Osola; Valdo Togni; Piz. Costiscio;
Piz. Dromegio; Piz. Piancaccıa; Piz. Masne; alpe Cima il Motto,
tres abondant, @21400 M: Piz. Pegro; Piz. Scaglie au N.-W,
e1900, mE; val d’ Efra ; val Vigornesso : alpe Starlarescio, Y.
Redorta ; Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val Larectio, (&
2300 m.
Foeniculum officinale All. Vogorno.
Ligusticum Mutellina All. Alpe Brughera et Piz. di Vogorno (Nat.);
alpe Cima il Motto; v. d'Osola, e. 2000 m.; Piz. Piancaccia; Piz.
Pegro; alpe d’Efra: alpe Piodajo, V. Vigornesso: alpe Barone,
2100-230) m.; Corona di Redorta, 2200-2800 m.; val Lareccio,
ec. 2300 m.
Lagusticum simplex All. Piz. Scaglie; alpe Barrone; Corona di Redorta,
2770-2500 m.
Angelica silvestris L. Frasco.
Peucedanum Ostruthium K. Bois a Mergoscia; Valdo Togni, 1100-
1500 m.; val d’Efra; Piz. Piancaceia : Piz. Pegro; val Lareccio,
e 2300 m.
Heracleum Sphondylium L. Brione, Frasco.
Laserpitium Panax Gouan. Sur Mattro, 1300-1900 m. et alpe di Giovo,
1400-1800 m.; val d’Osola; Piz. Coxtiscio, €. 2200 m.; Pız.
Masne; Piz. Scaglie, ©. 2400 m., Frasco; alpe d’Efra; val Vigor-
nesso jusqu’à l’alpe Barone; alpe Starlarescio; v. Redorta.
Daucus Carota L. Frequent dans les deux parties basses et moyennes
de la vallee (Nat.); Frasco.
Torilis Anthriscus Gmel. Frasco.
Anthriscus silvestris Hoffm. Vogorno.
Anthriscus silvestris Hoffm. var. alpestris W. et Gr.? (A. nitida
Garcke). Frasco.
um hirsutum L. var. Cicutaria (Vill) Briq. Mergoscia;
ITASCO.
Chærophyllum hirsutum L. var. Villarsü (K.) Brig. Piz. Masne; Piz.
Piancaccia, 2200-2350 m.; val d'Efra, 1100-2000 m.; val Vigor-
nesso, jusqu’à 1900 m.
Molopospermum cicutarıum D.C. Valdo Togni, 1100-1500 m.; Cima il
Motto, v. d’Osola; Madone di Giovo: Piz. Masne; Piz. Drome-
gio; F rasco, cône de déjections; al Sasso sur Fraseo; au-des-
sous de l’alpe Cagnone, c. 1600 m.: : val Vigornesso, grèves du
torrent.
Hedera Helix L. De Contra à Mergoscia (Nat.).
Cornus mas L. Val d’Osola, à e. 800 m.
Sambucus nigra L. Pres Brione.
Sumbucus racemosa L. De Chiosetto à Brione.
Lonicera coerulea L. De Contra à Mergoscia (Nat.); alpe Fornaro; val
d'Osola; Corona di Redorta, 1700-2000 ın.
Lonicera nigra L. Sur Mattro; v. d’Osola, c. 1300 m.; bois sur Frasco.
(22) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 641
Asperula odorata L. Sous Mergoseia.
Galium pedemontanum All. Murs à Mergoscia.
Galium Cruciata Scop. De Contra à Mergoscia et de Lavertezzo à
Brione (Nat.).
Galium vernum Scop. var. typicum Beck. Vogorno; Brione; Frasco,
cône de déjections; Sonogno; val d’Efra, ec. 1100 m.
Galium vernum Scop. var. hirticaule Beck. Mergoseia.
Galium verum L. Monti de Cortone (Nat.); de Chiosetto à Brione.
Galium rubrum L. Abondant dans toute la vallée; val d’Efra, c. 1100
m.; al Sasso sur Frasco; val Vigornesso jusqu’à l’alpe Cagnone.
Galium lævigatum L. Mergoscia (Nat.).
Galium Mollugo L. ssp. Gerardi (Vill.) Brig. De Contra à Mergoscia
(Nat.); de Tenero a Vogorno (Nat.); sur Sonogno, c. 1200 m.
(Nat.); val Vigornesso.
Galium Mollugo X verum. Vogorno.
Galium asperum Schreb. ssp. montanum (Vill.) Brig. Alpe Bardogaro
au Piz. di Vogorno (Nat.).
Galium asperum Schreb. ssp. lineare, var. austriacum Brig. Madone di
Giovo; Piz. Masne; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro.
Galium asperum Schreb. ssp. anisophylhun (Vill.) Brig. Corona di
Redorta, 2770-2800 m.
Galium asperum Schreb. ssp. tenue (Vill.) Brig. Piz. Barone, 2200-
2400 m.
Galium asperum Schreb. ssp. tenue f. glabratum Brig. Madone di
Giovo; Piz. Barone, 2860 m.
Galium palustre L. Val d’Osola, e. 800 m.; Frasco, grèves de la
Verzasca.
Valeriana officinalis L. var. angustifolia Tausch. De Chiosetto à
Brione; Frasco; alpe Barone.
Valeriana montana L. Vallon de Mergoscia, à e. 600 m. (Nat.); Piz. di
Vogorno, e. 2200 m. (Nat.); Cima di Broglio.
Valeriana tripteris L. Frasco, cône de dejections; val d’Efra.
Valerianella olitoria Poll. Murs de Mergoscia.
dou ya Heufl. Val Motto, en face de Gerra, ec. 1000 m.; val
"Efra.
Succisa pratensis Moench. De Lavertezzo à Brione (Nat,); Frasco.
Scabiosa agrestis W. K. Val d’Efra, c. 1100 m.
an Columbaria L. De Contra à Mergoscia (Nat.); de Chiosetto à
rione. '
Scabiosa Columbaria L. var. pachyphylla Gaud. Frasco; val d’Efra,
e. 1200 m.; Cima di Cagnone, c. 1800 m.; alpe di Redorta,
ce. 1600 m.
Eupatorium cannabinum L. De Gordola à Vogorno.
Adenostyles leucophylla Rehb. Cima di Broglio, c. 2300 m.
Adenostyles hybrida D.C. Cima di Broglio, c. 2300 m.
Adenostyles albifrons Rehb. Piz. Dromegio; Piz. Piancaccia, e. 2200 m.
. Homogyne alpina Cass. Piz. di Vogorno, fréquent (Nat.); sur Mattro,
v. d’Osola, c. 1200 m.; Madone di Giovo, 2260 m.; Piz. Pian-
caceia; Piz. Pegro; Piz. Scaglie; alpe d’Efra; Cima di
Cagnone; alpe Starlarescio, v. Redorta; val Lareccio, c. 2300 m.
Homogyne alpina Cass. f. flosculosa. Piz. Barone, c. 2300 m.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 juin 1904. 42
642 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me sÉR.). (23)
Bellidiastrum Michel Cass. Vogorno; Piz. di Vogorno, 2447 m.
(Nat.); pres Brione; Valdo Togni, 1100-1500 m.; Piz. Pian-
caccia; Piz Pegro, au-dessus de 2300 m.; val d’ Efra : Corte di
Fondo, v. Vigornesso ; alpe Barone; alpe Starlarescio, Y.
Redorta.
Bellis parennis L. Val Verzasca, fréquent (Nat.).
Stenactis annua Nees. Frequent ‘dans la partie basse de la vallee (Nat.);
de Contra à Mergoscia.
Erigeron canadensis L. De Tenero à Vogorno, frequent (Nat.); de
Vogorno à Brione.
Erigeron acris L. Brione ; Frasco.
Erigerou acrıs L. 1. reducta. Tige 11-13 cm. Partout dans la vallée,
jusqu’à Sonogno; Frasco, cône de déjections.
Erigeron angulosus Gaud. Grèves de la Verzasea sous Tenero.
Erigeron uniflorus L. Mattro, v. d’Osola, e. 1200 m.; Madone di Giovo,
7 22607m%: Diz: Pegro, au-dessus de 2300 m.; : Piz. Piancaccia,
9200-2350 m.: Cima WEfra, c. 2400 m.; alpe Barone, c. 2300 m.;
Cima di Cagnone, e. 2000 N. Corona de Redorta, 2200-
2800 m.
Erigeron uniflorus L. var. minimus Rickli (Cf. Bull. soc. suisse bot.,
IV, 1904). Plante naine 1-3 em. de haut, tige plus courte ou à
peine aussi haute que les feuilles basilaires. Corona di Redorta,
2770-2800 m.
Erigeron Christuü F. ©. Wolff. = (E. uniflorus X Schleicheri). Cima di
Cagnone, c. 2000 m.
Erigeron rheticus Brügg. Rochers au-dessus de l’alpe Barone, c.
0 m.
Erigeron alpinus L. Brione; al Sasso sur Frasco, e. 1200 m.; val
d’Eima €. 00m; Piz. Scaglie, au N.-W., ec. 1400 m.; val
Lareecio, e. 2300 m.
Erigeron alpinus L. f. elongata Rickli. Tige 18-28 em. de haut, grêles.
Brione; Cima d’Efra, e. 2400 m.; sur Sonogno, c. 1000 m.: Cima
di Cagnone, vers. orient., C. 1900 m.
Erigeron alpinus L. var. intermedius Schl. Sonogno; Cima di Cagnone,
vers. orient., c. 1900 m.
Solidago Virga aurea L. De Gordola à Vogorno; Brione; al Sasso sur
Frasco; val d’Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso.
Solidago Virga aurea L. var. angustifolia Gaud. Frasco, cône de déjec-
tions; Cima di Broglio, e, 2400 m.; val Redorta.
Solidago Virga aurea L. var. ‘alpestris W. K. Piz. Masne, ce. 2200 m.;
jus Piancaccia; Cima di Cagnone; alpe Starlarescio, v. Redorta
1900 m
M salicifolium L. var. grandiflorum (L.) Près Frasco (Nat.).
Bidens tripartita L. KFréquent dans le bas de la vallée (Nat.).
Bidens cernua L. Avec le précédent (Nat.).
Gnaphalium luteo album L. De Tenero à Vogorno (Nat.).
Copa supinum L. Madone di Giovo, 2260 m.; Piz. Piancaccia;
Pegro; Corona di Redorta, 2200-2800 m.; val Lareccio,
& "2300 m.
Gnaphalium silvatıcum L. De Vogorno à Lavertezzo; sur Mattro,
v. d’Osola; de Frasco à Sonogo: Corona di Redorta.
Gnaphalium norvegicum Gunn. Alpe Fornaro, v. d’Osola, e. 2100 m.;
(24) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 643
Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; alpe Cima il Motto, e. 1800 m.;
Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Gnaphalium Hoppeanum L. Cima d’Efra, c. 2400 m.
Leontopodium alpinum Cass. Cima d’ Efra, vers. N.
Antennaria dioica Gärtn. Piz. di Vogorno (Nat.); Piz. Piancaccia: val
d’Efra, e. 1100 ın.; Cima di Cagnone, ce. 1900 m.; alpe Barone,
v. Vigornesso, c. 2100 m.
Antennaria car pathica Bl. et Fing. Piz. Piancaceia; Piz. Pegro, au-
dessus de 2300 m.; Cima di Cagnone, e. 2200 m.; Cima d’Efra,
c. 2400 m.; alpe Barone, 2200-2400 m.; Corona di Redorta,
2200-2800 m.
Artemisia Mutellina Vill. Cima di Broglio, c. 2300 m.; alpe Barone,
v. Vigornesso, €. 2300 m.
Tanacetum vulgare 1. Brione; Piz. Piancaccia : Frasco.
Achillea Ptarmica L. Murs de j jardin à Frasco.
Achillea macrophylla L. Sur Mattro, e. 1300 m. et Valdo Togni, 1100-
1500 m. v. d’Osola; alpe di Giovo, 1400-1800 m.; Piz. Piancaccia,
2200-2350 m.; Piz. Scaglie; val d’Efra; val Vigornesso à Corte
di Fondo, ce. 1450 m.; ‚ alpe di Redorta, ce. 1900 m. (Nat.).
Achillea nana L. Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Achillea moschata Wulf. Alpe Bar dogaro au Piz. di Vogorno (Nat.);
Madone di Giovo, c. 2260 m.; Piz. Piancaceia, 2200-2350 m.;
Piz. Pegro; Cima di Broglio, c. 2450 m.: »Bız: Scaglie au N. W.:
Cima d’Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso; Cima di Cagnone:
Piz. Barone, 2000-2700 m.; Corona di Redorta: val Lareccio,
c. 2300 m.
Achillea atrata L. Madone di Giovo; Piz. Scaglie.
Achillea stricta Schl. var. lanata (Sprengl.). Piz. Masne, c. 2080 m.;
Cima di Cagnone, pentes Sud, e. 1900 m.
Achillea Millefolium L. De Gordola à V ogorno; de Vogorno à Laver-
tezzo (Nat.); Piz. Dromegio, fl. roseis, c. 1900 m.; Frasco; val
d’Ffra, ©. 1100 m.; al Sasso sur Frasco; Corte di Fondo,
v. Vigornesso, c. 1450 m.; val Redorta.
Achillea M illefolium L. v. lanata K. Val d’Efra, c. 1100 m.
ars Chamomilla L. De Lavertezzo a Brione, frequent (Nat.);
rasco.
Chrysanthemum alpinum L. Sur Mattro, v. d’Osola; Madone di Giovo,
e. 2250 m.; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro, au-dessus de 2300 m.;
Frasco, greves de la Verzasca; Piz. Scaglie; Cima d’Efra; Cima
di Cagnone; val Vigornesso; alpe et Piz. Barone; alpe Starla-
rescio; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Chrysanthemum Leucanthemum L. De Contra à Mergoscia, très fréquent
(Nat.); dans toute la vallee.
Chrysanthenum Leucanthemum L. f. nana. Cima di Cagnone; Corona di
Redorta, 2770-2800 m.
Chrysanthemum Leucanthemum L. var. lobatum Brig. Près de Brione;
Frasco; Cima di Cagnone, c. 1500 m.
Chrysanthemum Parthenium L. Frasco.
Aronicum Clusii K. Madone di Giovo, 2260 m.; Piz. Masne, c. 2100 m.;
Piz. Piancaccia; Piz. Pegro, c. 2300 m.; : Cima d’Efra; Cima di
Cagnone; alpe Barone: Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Arnica montana L. De Contra à Mer goscia et Gorippo (Nat.); Laver-
644 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (25)
tezzo (Nat.); alpe Bardogaro (Nat.); Madone di Giovo, 2260 m.;
Piz. Piancaceia; alpe d’Efra; al Sasso sur Frasco; Cima di
Cagnone; Corte di Fondo, v. Vigornesso; val Redorta (Nat.);
Corona di Redorta, 2500-2700 m.
Senecio vulgaris L. De Tenero à Contra.
Senecio abrotanifolius L. Entre le chemin du Piz. di Vogorno et
Costiscio (Nat.).
Senecio Fuchsti Gmel. De Chiosetto à Brione; Valdo Togni, v. d’Osola,
c. 900 m.
Senecio Doronicum L. Alpe Fornaro, v. d’Osola, 1600-1700 m.; Piz.
Costiscio, 2000 m.; Piz. Pegro, e. 2300 m.; alpe Motto au Piz.
Seaglie, ce. 2200 m.; Piz. Barone, 2400 m.; alpe Cagnone,
2200 m.; val Lareccio, e. 2300 m.
Senecio Doronicum L. var. tomentosus DC. Alpe Cagnone, 2000-2200 m.
Senecio Doronicum L. var. glabratus Heg. Piz. Masne, e. 2050 m.
Senecio Doronicum L. var. Jegglianus m. — CALATHIDES grandes, soli-
taires au sommet de pédoncules rapprochés en corymbes, à
fleurs d’un jaune orangé. PéricziNE à folioles linéaires sub-
aiguës ou obtuses au sommet, les extérieures couvertes d’un
léger duvet aranéeux, les intérieures glabrescentes sauf au
sommet. AKÈNES glabres, une fois plus courts que l’aigrette.
Feuizces relativement molles d’un vert foncé, couvertes d’un
maigre duvet aranéeux, inégalement dentées; les basilaires
ovales-oblongues assez brusquement atténuées en un pétiole lar-
ement ailé et laineux, longues de 10 à 13 em. et larges
‘environ 6 em. TiGEs, environ 30 em., un peu floconneuses
surtout au sommet. Cette variété, dont les capitules sont ceux du
S. Doronicum, diffère du type par la LARGEUR de ses feuilles
irrégulièrement sinuées-dentées, de CONSISTANCE PLUS MINCE
ET PLUS MOLLE et d’un vert bien moins grisätre. Elle se rap-
proche de la var. rotundifolius (Lap.) signalée par R. Keller
dans les Alpes du val Blenio, mais en est distincte par sa tige
ramifiée et la pubescence de toutes ses parties. Je l’ai déjà
récoltée en Valais au-dessous du sommet de Pierre à Voir,
versant N., ac. 2300 m. C’est à la même altitude que l’a trouvée
M. M. Jæggli, dans les rochers au-dessus de l’Alpe Barone au
val Vigornesso.
Calendula officinalis L. Frasco, murs de jardins.
Cirsium lanceolatum Seop. var. #emorale Rehb. Lavertezzo; de
Chiosetto à Brione; Frasco; alpe Cagnone, e. 1650 m.
Cirsium palustre Scop. Brione; Frasco.
Cirsium heterophyllum All. Valdo Togni, 1100-1500 m. et sur Sparve,
1200-1700 m.; v. d’Osola; alpe Cima il Motto, e. 2000 m.; alpe
Cagnone, ec. 1750; val d’Efra.
Cirsium spinosissimum Scop. Piz. Piancaccia; Piz. Pegro, 2300 m.;
Cima di Cagnone; alpe Barone, 2100-2300 m.; Corona di
Redorta, 2200-2700 m.
Carduus nutans L. De Vogorno à Brione, fréquent (Nat.).
Carduus defloratus L. De Vogorno à Brione (Nat.); Piz. Piancaceia;
Piz. Masne; Cima di Cagnone.
Carduus defloratus L. var. crassifolius Willd. Sous Mergoscia; de Chio-
(26) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 645
setto à Brione: val d’Efra; Corte di Fondo, v. Vigornesso,
ce. 1450 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, e. 1700 m.
Lappa minor DC. var. pubens Bor. Frasco.
Carlına acaulis L. avec la var. caulescens. Brione; Frasco; Cima di
Cagnone; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Carlina vulgarıs L. Alpe Bardogaro au Piz. di Vogorno (Nat.); sous
Mergoseia; sur Mattro, v. d’Osola; Frasco.
Carlina vulgaris L. var. longifolia Rehb. Près Vogorno; Frasco, cône
de dejeetions (Obs.). Dans une note sur le Carlina longifolia
Rehb. (Bull. Soc. Murith. X, p. 80 et 81, ann. 1881) je conside-
rais déjà cette plante comme une variété du C.vulgaris, les carac-
teres differentiels donnés par Koch (Syn.) et Gr. God. (Fl. de
France) etant illusoires. Quelque temps plus tard, montant
d’Outre-Rhöne à Dzeman, j'avais eu la confirmation de ce fait
en trouvant de nombreux iutermédiaires, le type se trouvant seul
dans les collines arides de la vallée et les feuilles s’allongeant et
devenant plus étroites en raison de l'élévation de la localité;
cette variété me paraissait alors une forme altitudinaire extrême.
La présence de cette plante à Vogorno, à l'altitude de 650 m.,
indique plutôt une transformation due à la fraîcheur des lieux
herbeux et ombragés des montagnes dans lesquels elle végète.
Au cône de déjections situé en aval de Frasco, on trouve
plusieurs intermédiaires.
Saussurea discolor DC. Piz. Piancaceia; val d’Efra; val Lareccio,
ce. 2300 m.
Centaurea Jacea L. v. transalpına (Schl.) Brig. Sous Mergoseia; Chio-
setto; pres Brione.
Centaurea nervosa Willd. Alpe Fornaro, v. d’Osola, c. 2100 m.; Piz.
Masne, c. 2100 m.; Piz. Piancaceia; Cima di Cagnone; alpe Star-
larescio, v. Redorta, ec. 1700 m.
sons montana L. var. Triumfetti Briq. De Vogorno à Lavertezzo
(Nat.)
Centaurea montana L. var. Triumfetti, f. calvescens Briq. Sous Mer-
goscia.
Centaurea Cyanus L. Fréq.après la moisson dans toute la vallée (Nat.).
Lampsana communis L. Brione; Frasco.
Cichorium Intybus L. De Tenero à Vogorno (Nat.); Brione.
Leontodon autumnalis L. Brione; val d’Osola; sur Frasco; Sonogno;
val Redorta.
Leontodon pyrenaicus Gouan. Sur Mattro, v. d’Osola; Madone di Giovo,
2260 m.; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro; alpe d’Efra, c. 1700 m.;
alpe Motto, au Piz. Scaglie, ec. 2000 m.; al Sasso sur Frasco;
Cima di Cagnone, 1900 m.; alpe Piodajo, v. Vigornesso,
ce. 1900 m.; Piz. Barone, 18-2400 m.; Corona di Redorta, 2770-
2800 m.
Leontodon hispidus L. Pres Brione; sur Frasco; val d’Efra; Cima di
Cagnone, c. 2000 m.
Leontodon hispidus L. var. hastilis (L.) Brione; Frasco.
Leontodon hispidus L. var. hyoserioides Welw. Frasco; val d’Efra.
Picris hieracioides L. De Gordola à Vogorno; de Chiosetto à Brione;
de Frasco à Sonogno; Cima di Cagnone, c. 1600 m.
646 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (27)
Tragopogon pratensis L. De Vogorno à Brione (Nat.); Sonogno; Cima
dı Cagnone, 1200-1400 m.
Hypochæris radicata L. De Chiosetto à Brione; Frasco.
Hypochæris uniflora Vill. Alpe Fornaro, 1600-1700 m.; Piz. Pian-
caceia; Piz. Masne, ec. 2100 m.; Piz. Scaglie, arête, c. 2300 m.;
val d’Ffra; Cima di Cagnone, 2100-2200 m.; alpe Starlarescio,
v. Redorta, 1700-2000 m.; alpe Barone, ce. 2150 m.
Taraxacum nigricans Rehb. Sous Mergoseia.
Taraxacum officinale Web. Toute la vallée, fréquent (Nat.); Madone di
Giovo, ec. 2260 m.; Piz. Pegro, ec. 2300 m.; alpe Motto, au Piz.
Seaglie, c. 1900 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Taraxacum lævigatum DC. Fraseo; val d’Efra.
Prenanthes purpurea L. Bois sur Frasco; al Sasso sur Frasco.
Prenanthes purpurea L. var. tenuifolia (L.) Gmel. De Chiosetto à
Brione; sur Mattro, v. d’Osola; alpe di Giovo, 1400-1800 m.
Pheenixopus muralis K. Mergoscia; Vogorno; de Chiosetto à Brione.
Mulgedium alpinum Cass. Valdo Togni, v. d’Osola, 1100-1500 m.
Sonchus oleraceus L. Frasco.
Barkhausia fetida DC. De Gordola à Vogorno.
Crepis virens Vill. De Gerra à Frasco (Nat.).
Crepis aurea Cass. Piz. di Vogorno, 2447 m. (Nat.); Cima d’Efra; Cima
di Cagnone, €. 1900; Corte di Pianca, v. Vigornesso, 1600 m.;
alpe Barone, e. 1900 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, c. 1900m.
Crepis grandiflora Tausch. Sur Brione, c. 700 m.; val d’Efra. e. 1100 m.;
sur Sonogno, 1100-1500 m.; Cima di Cagnone, ce. 1900 m.; alpe
Starlarescio, v. Redorta, c. 1700 m.
Crepis alpestris Tausch, Alpe di Vogorno (Nat.).
Crepis paludosa Meench. Sur Sparve, v. d’Osola, e. 1300 m.
Hieracıum staticefolium All. Brione; Frasco, grèves de la Verzasea ;
Sonogno.
Hieracium Hoppeanum Schult. var. genuinum N. P. Cima di Cagnone,
pentes Est, e. 1900 m.
Hieracium Hoppeanum Schult. var. subnigrum N. P. Alpe Fornaro,
v. d’Osola, e. 1700 m.; Cima di Cagnone, c. 1900 m.; alpe Motto
au Piz. Scaglie, e. 2000 m.; alpe di Giovo, €. 1800 m.
Hieracium Hoppeanum Schult. ssp. viridiastrum N. P. Val d’Efra,
pâturages, ec. 1600 m.; Cima di Cagnone, versant oriental,
c. 1900 m.; alpe Piodajo, v. Vigornesso, ec. 1900 m.; alpe et Piz.
Barone, 2100-2600 m.
Hieracium Peleterianum Merat. Alpe Starlarescio, v. Redorta, 1700-
2000 m.
Hieracium Pilosella L. ssp. melanops N. P. Val Vigornesso.
Hieracium Pilosella L. ssp. fulviflorum N. P. Val Vigornesso.
Hieracium Pilosella L. ssp. angustius N. P. Frasco, cône de déjections ;
val Vigornesso; val Redorta. e. 1200 m.
Hieracium Pilosella L. ssp. subvirescens N. P. Mergoseia.
Hieracium Pilosella L. ssp. inalpestre N. P. Alpe Cima il Motto,
v. d’Osola, e. 1350 m.; Frasco; Cima di Cagnone, versant
oriental, e. 1900 m.
Hieracium Pilosella L. ssp. trichadenium N. P. Frasco, cône de dejec-
tions; val Vigornesso.
(28) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 647
Hieracium Pilosella L. ssp. transalpınum N. P. De Chiosetto à Brione;
Frasco, cône de dejections; val d’Efra, e. 1100 m.; Sonogno.
Hieracium Auricula L. ssp. melaneilema N. P. Val d’Efra; val Vigor-
nesso; Corona di Redorta, e. 2100 m.
Hieracium Auricula L. ssp. Auricula N. P. De Chiosetto à Brione;
Frasco; val d’Efra.
Hieracium glaciale Lach. ssp. pseudoglaciale N. P. Val d’Efra; Cima di
Cagnone, 1900-2000 m.
Hieracium glaciale Lach. ssp. glaciale N. P. Piz. Piancaccia; Cima di
Cagnone, versant oriental, ec. 1900 m.;alpe Starlarescio, v. Redorta,
1700-2000 m.
Hieracium glaciale Lach. ssp. subglaciale N. P. Cima di Cagnone, ver-
sant oriental, ©. 1900 m.
Hieracium latisquamum N. P. ssp. latisquamum N. P. Piz. Piancaccia;
Cima di Cagnone, versant oriental, c. 1900 m.
Hieracium latisgquamum N. P. ssp. stenolepium N. P. Cima di Cagnone,
versant oriental, ec. 1900 m.
Hieracium furcatum Hoppe ssp. meiocephalum N. P. Alpe Motto, Piz.
Scaglie, ©. 2200 m.
Hieracium furcatum Hoppe ssp. clariceps N. P. Alpe Motto au Piz.
Scaglie, c. 2200 m.; Cima di Cagnone, versant oriental, ec. 1900 m.;
Corona di Redorta, ec. 2100 m.
Hieracium furcatum Hoppe ssp. megalanthes N. P. Alpe d’Efra,
c. 1800 m.
Hieracium brachycomum N. P. ssp. fissum N. P. Alpe Barone, c.
0m.
Hieracium brachycomum N. P. ssp. amplisguamum N. P. Alpe Piodajo,
v. Vigornesso (Nat.); Piz Barone, c. 1900 m.
Hieracium florentinum All. ssp. subfrigidarium N. P. Piz. di Vogorno
(Nat.); Lavertezzo; Brione; Frasco: Sonogno.
Hieracium subelongatum N. P. Cima di Cagnone, 1700-1900 m.
Hieracium piliferum Hoppe, Piz Masne sur la crête, c. 2050 m.; Corona
di Redorta, 2200-2400 m.
Hieracium amphigenum Arv.-Touv. Piz. Piancaceia, 2200-2350 m.; Piz.
Pegro, ce. 2400 m.; alpe d’Efra, ce. 1700 m.; alpe Barone,
c. 2300 m,; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Hieracium glanduliferum Hoppe ssp. genwinum N. P. Madone di
Giovo, ec. 2260 m.; Piz. Piancaceia; Mattro, v. d’Osola, c. 1200 m.;
Corona di Redorta.
Hieracium glanduliferum Hoppe ssp. hololeptum N. P. Piz. Piancaccia;
Cima d’Efra, 1800-2000; alpe Barone, v. Vigornesso, e. 2300 m.
Hieracium glanduliferum Hoppe ssp. pilicaule N. P. Corona di Redorta,
2770-2800 m.
Hieracium alpinum L. Piz. Piancaceia; Piz. Pegro, 2300-2400 m.; alpe
. Starlarescio, v. Redorta, 1700-2000 m.
Hieracium alpinum L. v. Halleri (Vill.). Piz. Piancaccia; val d’Efra,
C. 1100 m.
Hieracium alpinum L. f. foliosum. Cima di Cagnone, versant oriental,
c. 1900 m.
Hieracium alpınum L. f. pumilum (Hoppe). Corona di Redorta, 2770-
m.
648 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (29)
Hieracium rhæticum Fr. Passo d'Eva, v. d’Osola, c. 1830 m.; alpe di
Giovo, ce. 1800 m.; Cima di Cagnone, versant oriental, c. 1900 m.;
val d’Efra, c. 1800 m.; alpe Motto au Piz. Scaglie, c. 2000 m.
Hieracium pulmonarioides Vill. De Lavertezzo à Brione; Frasco.
Hieracium amplexicaule L. Mattro, v. d’Osola; val d’Efra, e. 1100 m,;
Cima d’Ffra, e. 2400 m.; Cima di Cagnone.
Hieracium atratum Fr. Frasco, greves de la Verzasca; Cima di
Cagnone, c. 2000 m.
Hieracuum vulgatum Fr. Près Brione.
Hieracium murorum L. De Contra à Mergoscia (Nat.); Brione.
Hieracium murorum L. var. alpestre Schultz. Sous Mergoseia; Piz.
Masne; ce. 2100 m.; Frasco; Cima d’Efra; Corona di Redorta,
2200-2400 m.
Hieracium murorum L. var. subpræcox A.-T. Sous Mergoscia.
Hieracium tenuiflorum Arv.-Touv. Mergoscia; de Vogorno à Brione.
Hieracium subcæsium Fr. ssp. psammogenes Zahn. in K. Syn. Val
d’Efra, €. 1100 m.
Hieracium anfractum Fr. Frasco, cône de dejections; val Redorta.
Hieracium juranum Fr. Cima di Cagnone, 1700-1900.
Hieracium pseudopicris Arv.-Touv. Cima die Cagnone, c. 1700 m.
Hieracium intybaceum Wulf. Piz Costiscio, val d’Osola, e. 2000 m.; Piz
Masne, ce. 1750 m.; Cima d’Efra, e. 2400 m.; Cima di Cagnone,
ce. 1750 m.; Corte di Pianca, v. Vigornesso, c. 1500 m.; alpe Star-
larescio, v. Redorta.
Jasione montana L. Vogorno, fréq. (Nat.); de Vogorno à Brione, 3/8;
de Contra à Mergoscia, abdt.
Phyteuma Scheuchzeri All. De Contra à Mergoscia (Nat.); val della
Porta (Nat.); de Vogorno à Brione; val d’Osola, abdt.; Madone
di Giovo; Piz. Masne, e. 2100; val d’Efra; Piz. Scaglie, c. 2300 m.;
al Sasso sur Frasco; de Fraseo a Sonogno; alpe et Piz. Barone,
2000-2860 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, e. 1700.
Phyteuma orbiculare L. Val d’Efra.
Phyteuma hemisphæricum L. Piz di Vogorno, c. 2400 m. (Nat.); Madone
di Giovo; Piz. Masne; Piz. Dromegio; Piz. Piancaccia; Piz.
Pegro; alpe Barone, c. 2300 m.; alpe di Redorta; Corona di
vedorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, €. 2300 m.
Phyteuma spicatum L. De Contra à Mergoscia (Nat.); de Lavertezzo à
Brione (Nat.); Valdo Togni, v. d’Osola.
Phyteuma betonicifolium Vill. Mergoscia; val della Porta (Nat.); de
Lavertezzo à Brione, freq. (Nat.); Piz Dromegio; Piz. Pian-
caccia; al Sasso sur Frasco; val Vigornesso; Corte di Fondo;
alpe Barone; alpe Starlarescio, v. di Redorta.
Campanula barbata L. Alpe Bardogaro au Piz. di Vogorno (Nat.);
Brione; Madone di Giovo; Piz. Masne: Piz. Dromegio; Piz.
Piancaceia; Piz. Pegro; al Sasso sur Frasco; alpes Piodajo et
Barone, v. Vigornesso; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Campanula barbata L. var. uniflora P. C. Val d’Efra; Piz. Barone, c.
2400 m.; Corona di Redorto, c. 2100.
Campanula pusilla Hanke. val d’Osola; val Vigornesso, jusqu’à 2100 m.;
Cima di Broglio, c. 2300 m.
Campanula rotundifolia L. Près Frasco (Nat.); al Sasso sur Frasco.
(30) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 649
Campanula Scheuchzeri Vill. Madone di Giovo; Piz. Dromegio; Piz.
Piancaceia; Piz. Masne, c. 2100 m.; alpe d’Efra, e. 1700 m.; Corte
di Fondo, v. Vigornesso; Corona di Redorta, 1700-2200 m.
Campanula Rapunculus L. Fréq. dans le bas de la vallée (Nat.).
Campanula persicifolia L. De Tenero à Vogorno (Nat.).
Campanula Trachelium L. De Chiosetto à Brione; de Frascoä Sonogno.
Vaccinium Vitis idea L. Sur Mattro. v. d’Osola, 1300-1900 m.; Madone
di Giovo, 1600-1800 m.; Piz. Piancaceia :Piz. Pegro; Piz. Sca-
glie; val Vigornesso, jusqu'à l’alpe Barone; val d’Efra; Corona
di Redorta, 1700-2000 m.
Vaccinium Myrtillus L. Mergoseia; Monti di Cortone (Nat.); alpe di
Bardogaro au Piz. di Vogorno (Nat.); de Chiosetto a Brione;
Madone di Giovo ; Piz. Dromegio ; Piz. Piancaccia; al Sasso sur
Frasco; alpe Barone, 2100-2300 m.; Corona di Redorta, 2500-
2800 m.
Vaccinium uliginosum L. Madone di Giovo; Piz. Masne; Piz. Drome-
gio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Piz. Scaglie; Cima d’Efra;
alpe Barone, 2100-2300 m.; Corona di Redorta, 1700-2800 m.
Arctostaphylos uva ursi Sprgl. Alpe Bardogaro au Piz. di Vogorno,
tres abdt. (Nat.); val Redorta (Nat.).
Calluna vulgaris Salisb. De Contra à Mergoscia (Nat.); Brione; alpe
Fornaro, v. d’Osola; Madone di Giovo; Piz. Dromegio; Piz.
Piancaccia; al Sasso sur Frasco; Piz. Scaglie; Frasco; alpe
d’Efra; alpe Piodajo, v. Vigornesso: alpe Starlarescio, v.
Redorta.
Erica carnea L. De Contra à Mergoseia (Nat.), très abdt. sur tous les
rochers de la vallée (Nat.); de Mergoscia à Gorippo.
Azalea procumbens L. Alpe Cima il Motto, v. d’Osola, ce. 2000 m.;
adone di Giovo; Piz. Masne; Piz. Pegro; val Lareceio,
c. 2300 m.
Rhododendron ferrugineum L. De Mergoscia à Gorippo. abdt.; alpe
Bardogaro au Piz. di Vogorno (Nat.); Piz Masne; Madone di
Giovo; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; alpe d’Efra; Corte di Fondo,
v. Vigornesso; val Redorta.
Ligustrum vulgare L. Pas rare à l’entrée de la vallée (Nat.); val d’Efra.
Fraxinus excelsior L. Près Vogorno.
Syringa vulgaris L. Quelques exempl. naturalises pres Contra (Nat.).
Vincetoxicum officinale Moench. De Contra à Mergoscia (Nat.); de
Lavertezzo à Brione, très abdt. (Nat.); val d’Osola, abdt.; Frasco;
val d’Efra; al Sasso sur Frasco; Sonogno; alpe Cagnone, v.
Vigornesso.
Vinca minor L. Pas rare dans le bas de la vallée: de Tenero à
Vogorno (Nat.).
una lutea L. Sous le Pigno di Trosa, du côté du val Verzasca
(Nat.)
Gentiana purpurea L. Mattro, 1300-1900 m. et Valdo Togni, 1100-
1500 m.; v. d’Osola; alpe Fornaro et alpe di Giovo; sur Croso ;
Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; près Frasco ; Corona di Redorta,
. 2500-2700 m.
Gentiana latifolia Gr. God. Madone di Mergoseia et Pigno di Trosa
(Nat.); Piz. di Vogorno, tres abdt. (Nat.); Madone di Giovo; Piz.
Masne; Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; alpe Pio-
650 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (31)
dajo, v. Vigornesso; var. albiflora, alpe Barone, c. 2100 m.;
Corona di Redorta, 1700-2000 et 2500-2800.
Gentiana alpina Vill. Cima d’Efra, ec. 2400 m.; au-dessus de l’alpe
Barone, ce. 2300 m.
Gentiana campestris L. Val d’Osola; val d’Efra; de Frasco à Sonogno.
Gentiana obtusifolia Willd. Piz. Masne, v. d’Osola; Corte di Fondo.
v. Vigornesso; Piz. Barone; Corona di Redorta.
Gentiana asclepiadea L. var. pectinata W. et S. Rochers de la route
pres Vogorno, en exempl. de 80 cm. de haut.; al Sasso sur
Frasco.
Gentiana bavarica L. Pizzo Barone, c. 2800 m.
Gentiana bavarica L. var. imbricata Schl. Corona di Redorta, ce.
2600 m.; Piz. Barone, 2800 m.
Gentiana verna L. Piz. Pegro, ec. 2400 m.; Piz. Barone, c. 2400 m.
Gentiana Terglouensis Hacq. Pizzo Barone, ce. 2860 m.
Gentiana brachyphylla Fröl. Piz. Piancaceia, e. 2400 m.; Piz. Barone,
Erythræa Centaurium Pers. Pas rare dans le bas de la vallée (Nat.);
de Tenero à Vogorno (Nat.); de Chiosetto a Brione.
Convolvulus sepium L. Dans le bas de la vallée (Nat.).
Convolvulus arvensis L. Dans les champs au bas de la vallée, pas
fréq. (Nat.).
Cuscuta europæa L. Brione.
Cynoglossum officinale L. Brione.
Eritrichium nanum Schrad. Pizzo Barone, 2860 m.; Corona di Redorta,
2500-2800 m.
Myosotis palustris Roth. Vallon de Mergoscia et val d’Osola (Nat.);
Brione; alpe Motto au Pizzo Scaglie, e. 2300 m.; val d’Efra,
ce. 1100 m.; al Sasso sur Frasco; val Redorta.
Myosotis palustris Rath. var. strigulosa Rehb. Frasco, graviers
humides.
Myosotis palustris Roth. var. cæspiicia DC. Lavertezzo; Monti di
Giovo.
Myosotis cæspitosa Schultz. Sous Mergoseia.
Myosotis alpestris Schmidt. Piz. di Vogorno (Nat.); Madone di Giovo;
Pizzo Piancaccia ; Piz. Pegro; sur Sonogno; alpe Barone 2200-
2300 m.; Corona di Redorta, 2200-2400 m.; val Lareccio,
e. 2300 m.
Echium vulgare L. De Contra à Mergoscia; de Tenero à Vogorno
(Nat.); de Chiosetto à Brione.
Anchusa officinalis L. Disséminé dans la vallée moyenne et basse (Nat.).
Pulmonaria azurea Bess. Sous Mergoscia ; de Mergoscia à Gorippo ;
Vogorno.
Solanum Dulcamara L. Brione.
Solanum nigrum L. Brione.
Verbascum Thapsus L. Freq. dans le bas de la vallée (Nat.).
Verbascum montanum Schrad. Sonogno, alluvions; sur Sonogno, €.
1000 m.
Verbascum phlomoides L. Freq. dans le bas de la vallée (Nat.).
Verbascum Lychnitis L. De Chiosetto à Brione; Frasco; val Vigor-
nesso, €. 1600 m.
(A suivre.)
651
Das von
H. PITTIER und Ad. TONDUZ in Costa-Rica
GESAMMELTE
QUERCUS-MATERTAL.
BEARBEITET VON
O. von SEEMERN
Vorbemerkung.
Von dieser Sammlung liegen 17 Nummern aus dem Herb. Inst.
physico-geogr. nat. costaricensis, dem Herb. du Jardin botanique de
l'État, Bruxelles, und dem Museum bot. Berolinense vor. Die Exemplare
sind nur teilweise so vollständig gesammelt, dass eine sichere Bestim-
mung getroffen werden kann, während ein Teil derselben nur aus
Blatizweigen besteht. Auch die Nummerierung ist nicht durchweg in
voller Ordnung durchgeführt. So findet sich die Nummer 773 bei einem
Exemplar der Q. Pittierii Wesmæl und einem andern der Q. oleoides Cham.
et Schldl.; Nummer 2263 bei einer Q. eugeniæfolia Liebmann und einer
0. Galeottü Martens; Nummer 2607 bei einer Q. oleoides Cham. et Schldl.
und einer prob. O0. costaricensis Liebmann und endlich Nummer 7374
bei einer Q. Pilgeriana 0. v. Seemen und einer Q. Seemannii Liebmann.
Die bei den meisten Exemplaren bereits gegebene Bestimmung konnte
nicht in allen Fällen für richtig gehalten werden. So war No 747 als
0. costaricensis Liebmann bestimmt, während sie nach Vergleichung
mit dem Liebmannschen Originalexemplare zweifellos für Q. citri-
folia Liebmann zu halten ist. No 871, die als Q. reticulata bestimmt war,
ist zweifellos Q. Humboldtii Bonpl. Die Nummern 2197 und 7871 pro
parte waren als Q. corrugata Hooker bestimmt. Die Form und Zahnung
652 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (2)
der Blätter, sowie die Form der allerdings nicht voll entwickelten
Früchte passen jedoch nicht zu dieser Art. Diese Exemplare mussten
vielmehr als zu einer neuen Art gehörig, die Q. Pilgeriana benannt
wurde, gehalten werden. N° 2263 pro parte, die als 0. Warscewiczii Lieb-
mann bestimmt war, ist nach der Behaarung und Zahnung der Blätter
für Q. Galeottü Martens zu halten. No 2607 war als Q.citrifolia Liebmann
bestimmt; sie ist aber bei den in dem Herb. Inst. physico-geogr.
nat. costaricensis und im Mus. bot. Berol. befindlichen Exemplaren
(). oleoides Cham. et Schldl. und bei dem im Herb. du Jard. bot., Bruxelles
befindlichen prob. Q. costaricensis Liebmann. Möglicherweise könnte
dieses Exemplar, das zu unvollständig für eine sichere Bestimmung
ist, auch zur (Q. Pittierii Wesmæl n. sp. gehören.
Als neue Arten hatten bereits Pittier (?) eine (. rapurahuensis und
Alf. Wesm&l eine Q. Pittieri aufgestellt. Die Q. rapurahuensis steht
zweifellos der Q. acutifolia Nee var. conspersa A. DC. nahe, während die
Verwandschaft der Q. Pittierit sich aus dem nur unvollständigen Material
nicht sicher erkennen lässt. Ausserdem konnten noch neu aufgestellt
werden : ©. Pilgeriana, die zur Gruppe der Prinoides gehört, und
O0. Tonduzü, die zur Gruppe der Lawrifoliæ zu stellen ist.
Verzeichnis der einzelnen Nummern.
747. Quercus citrifolia Liebmann in Overs. Danske Vidensk. Selsk.
Forh. (185%), 187.
Forêts de Chicoa au versant S. de l’Irazu ; alt. 3200 m.; 12. XII. 1888 ;
leg. H. Pittier. 2
Im Herb. Inst. physico-geogr. nal. costaricensis, Herb. du Jardin bot. de
l'État, Bruxelles, Mus. bot. Berol.
Von Wesmaæl als Q. costaricensis Liebm. bestimmt und so ausgegeben.
773. Quercus Pittieri Wesmæl n. sp. !, pro parte.
Potrero del Alto, massif du volcan de Poas; alt. 2460 m.; I. 1889; leg.
H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
Nur ein Blatiexemplar ohne Blüten und Früchte!
773. Quercus oleoides Cham. et Schldl. in Linnæa V, 79 (1830), pro parte.
Potrero del Alto (2460 m.) au flanc S. W. du volcan de Barba; I. 1889;
leg. H. Pittier.
Im Herb. du Jardin bot. de l’Etat, Bruxelles; war ohne Bestimmung und ist
von mir als Q. oleoides Cham. et Schldl. bestimmt worden.
! Cilat mir augenblicklich unbekannt.
(3) 0. VON SEEMEN. QUERCUS-MATERIAL. 653
871. Quercus Humboldtii Bonpl. PI. æquin. II, 155, tab. 130 (1809).
Sabana Azül, pres du Reventado ; 2200 ın. ; 25. I. 1889; leg. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis, Herb. du Jard. bot. de l'État,
Bruxelles, und Mus. bot. Berol.
War von Wesmel als Q. reticulata H. B. K. bestimmt und so ausgegeben.
1953. Quercus citrifolia Liebmann |. c.
Forêts du Barba; 6. II. 1890 ; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. du Jardin bot. de l'État, Bruxelles. Diese Nummer fehlt bei den
aus Costa-Rica von H. Pittier geschickten Originalexemplaren ganz. War nicht
bestimmt.
2197. Quercus Pilgeriana 0. v. Seemen n. sp. in Bull. Herb. Boiss.
2me ser., IV, p. 678 (1904),
Bords du Rio Ciruelas; 15. Ill. 1890 ; leg. Ad. Tonduz.
Im herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis, Herb. du Jard. bot. de l'État,
Bruxelles.
War von Alf. Wesmæl als Q. corrugata Hooker hestimmt; aber sowohl in
der Form und Zähnung der Blätter wie in der Form der Früchte weichen die
Exemplare wesentlich von den Merkmalen dieser Art ab.
2262. Quercus eugeniæfolia Liebmann in Overs. Danske Vidensk. Selsk.
Forh. (1854), 185.
Bois de San Lorenzo de Dota; alt. 1250 m. ; 3. IV. 1890; leg. H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Herb. du Jard. bot.
de l’État, Bruxelles.
2263. Quercus eugeniæfolia Liebmann I. c., pro parte.
Bois de S. Lorenzo de Dota; 3. IV. 1890; leg. H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
2263. Quercus Galeottii Martens in Bull. Acad. Brux. X, II, 220 (i863),
pro parte.
Bois de San Lorenzo; alt. 3250 m. ; 3. IV. 1890; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Herb. du Jard. bot.
de l'État, Bruxelles.
Nur Blatizweige, die von Alf. Wesmel als Q. Warscewiezii Liebmann
bestimmt waren; die nur geringe Behaarung an der Mittelrippe auf der unteren
Blattseile, sowie die nur flache Zahnung des ganzen Blattrandes deuten aber
nicht auf diese Art, sondern auf Q. Galeottii Martens hin.
2378. Quercus insignis Mart. et Gal. in Bull. Acad. Brux. X, II, 219 (1843).
Vallée du Rio Navarrito; alt. 1400 m.: 3. V. 1890; leg. H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Herb. du Jard. bot.
_de l’État, Bruxelles.
2607. Quercus oleoides Cham. et Schldl. 1. c., pro parte.
Forêts du Guanacaste, entre le Rio de los Ahogados et Liberia : alt. 60 m.;
VII. 1890; leg. H. Pittier.
654 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (4)
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis, im Herb. du Jard. bot. de
l'État, Bruxelles, und im Mus. bot. Berol.
Die im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Mus. bot. Berol.
befindlichen Exemplare sind von Alf. Wesmel als Q. citrifolia Liebm., dagegen
das im Herb. du Jard. bot. l’État, Bruxelles, als ©. Pittieri sp. nov. bestimmt.
2607. Prob. Quercus costaricensis Liebmann in Overs. Danske Vidensk.
Selsk. Forh. (1854), 175, pro parte.
Forêts du Guanacaste, entre le Rio de los Ahogados et Liberia; alt. 60 m.;
juillet 1890 ; leg. H. Pittier.
Im Herb. du Jard. bot. de l’Etat, Bruxelles.
Von Alf. Wesmel als Q. citrifolia Liebmann bestimmt. Da das Exemplar
nur aus einem Blattzweig mit wenig entwickelten Blüten besteht, ist eine genaue
Bestimmung nicht zu treffen ; möglicherweise gehört es zur ©. Pittieri Wesmel.
7871. Quercus Pilgeriana O. v. Seemen n. sp. in Bull. Herb. Boiss. 1904
l. c., pro parte.
Cüesta de Tarrazu ; alt. 1900 m. ; IV. 1893 ; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
War von Alf. Wesmel als Q. corrugata Hooker bestimmt (vid. No 2197).
7871. Quercus Seemannii Liebmann in Overs. Danske Vidensk. Selsk.
Forh. (1854), pro parte.
Cüesta de Tarrazu ; alt. 1900 m. ; IV. 1893 ; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. du Jard. bot. de l'État, Bruxelles und im Mus. bot. Berol.
War von Alf. Wesmel nicht bestimmt.
10553. Quercus depressa H. et B., Pl. æquin II, 50, tab. 92 (1809).
Cüesta de los Borucas ; I. 1897; leg. H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Herb. du Jard. bot.
de l'État, Bruxelles.
10788. Quercus Tonduzii O. v. Seemen n. sp. in Bull. Herb. Boiss.
2me ser., IV, p. 656 (1904).
Forêts de l’Achiote (Poas) ; alt. 2200 m.: XI. 1896; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis und im Herb. Jard. bot.
de l’État, Bruxelles.
War ohne Bestimmung.
11697. Quercus guatimalensis A. DC. in Prodr. XVI, II, 78 (1864).
Lisière des pâturages au Copey ; alt. 1800 m. ; II. 1898; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
War ohne Bestimmung.
11795. Quercus rapurahuensis! Pittier msc. in schedula.
Lisiere de la forêt au Copey ; alt. 1800 m. ; II. 1898 ; leg. Ad. Tonduz.
1 Ist diese Art schon beschrieben ? Ich konnte bisher nicht ermitteln, ob sie
bereits veröffentlicht ist.
(5) 0. VON SEEMEN. QUERCUS-MATERIAL. 655
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis, Herb. du Jard. bot. de l'État,
Bruxelles, und im Mus. bot. Berol.
Steht in der Form und Behaarung der Blätter, sowie in der Stielung und Form
der Früchte (es liegen nur Exemplare mit jungen, nicht ganz entwickelten
Früchten vor) der Q. acutifolia Nee var. conspersa A. DC. nahe.
11827. Quercus Pittierii Wesmæl n. sp.
(Cerro del Roble) Forêts du Copey ; alt. 1800 m. ; IV. 1898 ; leg. Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
Dieses Exemplar besteht aus Zweigen mit voll entwickelten Früchten, aber
mit nur wenigen, meist bereits abgefallenen und beschädigten Blättern, sodass
diese keinen sicheren Anhalt bei der Bestimmung bieten.
12231. Quercus guatimalensis A. DC.
Lisiere de la forêt a Santa Rosa du Copey ; alt. 1800 m. ; IV. 1898 ; leg.
Ad. Tonduz.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
War ohne Bestimmung.
14120. Quercus costaricensis Liebmann |. c.
Papales de S. Juan, V. Jrazu; alt. 2800 m.; Jan. 1900; leg. H. Pittier.
Im Herb. Inst. physico-geogr. nat. costaricensis.
Beschreibung der neuen Arten.
Quercus Pilgeriana 0. v. Seemen n. sp.
Rinde der Zweige : hell-graubraun, kahl; junge Triebe kurz, dünn
(an der Spitze filzig) gelbgrau behaart. Blätter : gestielt (Stiel bis
1,5 cm. lang, sehr kurz grau behaart, später kahl), eiförmig bis lanzettlich,
bis 44 cm. lang 4,5 cm. breit, zugespitzt, am Grunde ebenfalls spitz
oder stumpf bis abgerundet, Rand an der oberen Hälfte des Blattes
ungleich kerbig gesägt, untere Hälfte ganzrandig, auf der oberen Fläche
glänzend und auf der Mittelrippe sehr kurz grau behaart, auf der unteren
Fläche etwas heller, matt, auf der Mittelrippe zerstreut grau behaart;
Mittelrippe oberseitig schwach, unterseitig stark hervortretend;; Seiten-
nerven 10 bis 12 Paare, wie das dichtmaschige Aderneiz oberseitig fein
und deutlich hervortreiend, unterseitig stärker und schärfer hervor-
tretend. Früchte (junge) : einzeln oder zu zweien, sehr kurz gestielt;
Stiel dichtkurz grau behaart; Näpfchen flach kugelig, bis 1,5 cm. im
Durchmesser, 4 cm. hoch; Schuppen breit eiförmig, gewölbt, stumpf,
dichtkurz graufilzig behaart, schmal häutig berandet; Eichel fast ganz
eıngeschlossen, das Näpfchen nur wenig überragend, spitz, kurz dicht
grau behaart.
656 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
Costa-Rica : Bords du Rio Ciruelas (Ad. Tonduz, 15. III. 1890, N° 2197);
Cuesta de Tarrazu, 1900 m. alt. (Ad. Tonduz, IV. 1893, No 7871).
Diese Eiche ist ursprünglich von Alf. Wesmaæl als Q. corrugata Hook.
(Hooker icones plantarum In. ser., No 403 [1842]) bestimmt worden.
Bei dieser Art sind jedoch die Blätter bedeutend länger (bis 4 cm. lang)
gestielt, bedeutend länger und dabei verhältnismässig schmäler (bis
15 cm. lang, 5 mm. breit), am Rande viel tiefer und spitzer gesägt und
sowohl auf dem Stiel als auf den Flächen ganz kahl. Ferner sind die
Früchte bei der! Q. corrugata Hook. grösser und die Näpfchen nicht am
Stiel abgerundet, sondern konisch.
Unter der No 7871 befindet sich im « Herbie du Jardin botanique de
l'État» zu Brüssel eine Q. Seemanni Liebmann.
Quercus Tonduzii 0. v. Seemen n. sp.
Rinde der Zweige : braun, weiss behäutet, getüpfelt. Knospen : spärlich
grau behaart. Blätter : kurz gestielt (Stiel bis 0,7 cm. lang, bei jungen
Blättern kurz grau behaart, später kahl), breitlanzettlich bis oblong, bis
41 cm. lang, 4 cm. breit, scharf zugespitzt, am Grunde in den Stiel
verschmälert, ganzrandig (Rand wellig gebogen), auf beiden Flächen
gleichfarbig, kahl (nur bei jungen Blättern unterseits an der Mittelrippe
spärlich kurz behaart), oberseitig glänzend, unterseitig matt; Mittelrippe
oberseitig wenig, unterseilig breit und stark hervortretend ; Seiten-
nerven etwa 10 Paar, oberseilig vertieft, untersetig scharf hervortretend,
am Rande verzweigt; Nervalur kaum bemerkbar. Früchte : einzeln oder
zu zweien, sehr kurz gestielt oder sitzend; Näpfchen halbkugelig, am
Grunde etwas konisch (namentlich bei den noch nicht ganz entwickelten
Früchten), 2 cm. im Durchmesser und 1 cm. hoch; Schuppen lang
eiförmig, stumpf, am Rande schmal häutig, an der Spitze und am Rande
kurz dünn behaart; Eichel breit eiförmig, spitz, bis 2,5 cm. lang, 2 cm.
im Durchmesser, fast ganz aus dem Näpfchen herausragend, an der
Spitze kurz, dünn behaart.
Costa-Rica : Forêts de l’Achiote (Poas), 2200 m. alt. (Ad. Tonduz,
X. 1896, No 10788).
DIE LAUBMOODE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
52. Weisia crispata (Bryol. germ.) (Hymenostomum) R. 73. Kleiner
als Hymenostomum tortile, dem es habituell sehr ähnlich ist.
Blattränder stärker eingerollt, so dass sich die Blatthälften gegen-
seitig berühren, oder doch nur die Rippe ungedeckt bleibt. Kapsel
mit engerem Mund, Perisiom wenn auch ofl rudimentär, vorhanden.
An sonnigen Kalkfelsen, sehr selten ; südliche Art.
V. Freiburg (W. B. in » die Laubmoose des Grossh. Baden, »
Mitt. d. bad. bot. Vereins, No 119), meine Exemplare vom
Isteinerklotz, vergl. Mitt. d. bad. Vereins, N° 163, möchte
ich bei dem mangelhaften Erhaltungszustand der Kapseln
nicht mit Bestimmtheit als Weisia crispata aufführen.
Eueladium B. S. (1846).
53. Eucladium verticillatum (L.) R. 81. Dichte, aussen blaugrüne,
innen weisse bis gelbliche, bis 4 cm. tiefe Räschen oder Polster
bildend. Pflänzchen an der Spitze meist weich, weiter abwärts
durch Kalkincrustation hart u. zerbrechlich. Leicht an den im
Blattgrund weit heraufreichenden, hyalinen, rectangulären Zellen
u. der beim Uebergang von den hyalinen in die grünen Blattzellen
sich findenden Serratur des Blattrandes zu erkennen. Kapsel
elliptisch, braun. Peristomzähne unregelmässig 2-3 spallig, durch-
löchert. Fruchtet ziemlich selten, u. oft sind die Früchte ver-
kümmert.
An feuchten Kalkfelsen u. auf Tuff; auch an feuchten Mauern,
an denen es entweder von kalkhaltigem Wasser überrieselte
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 juin 1904. 43
658 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 SÉR.). (34)
Stellen oder mit Mörtel gefüllte Ritzen bewohnt. Besonders im
Süden weit verbreilet.
B. Ziemlich häufig : Konstanz (Leiner), Salem, Hödingertobel,
Ueberlingen (Jack!, H.). J. Eulenmühle bei Hüfingen
(Engesser), zwischen Bad Boll u. Wutachmühle (H.), nahe
der Schwarzwaldgrenze zwischen Neustadt u. Bad Boll (H.).
V. Am Isteinerklotz (H.), Bamlach (H.), Oelberg bei Ehren-
stetten u. Schönberg (H.), Hochburg bei Emmendingen (H.).
K. Am Badberg bei Vogtsburg (Sickb., Goll!, H.). E. Am Tuni-
berg bei Munzingen (H.), an einer Mauer beim Leimstollen
b. Freiburg (H.), Krautheim (Sickb.), Ichenheim (W. B.!),
Altenheim (H.). O. Lengfurt bei Wertheim (W. B., Stoll).
Dieranoweisia Lindb. 1864.
Grosse, quadratische, braune Blattflügelzellen vorhanden !
54. Dicranoweisia cirrata (L.), (Weisia Hedw.) R. 78. Habituell
dem Dicranum montanum sehr ähnlich. Unterscheidet sich von
diesem leicht durch die längs eingerollien, fast unversehrten Blatt-
ränder, während Dieranum montanum eine unregelmässig grob
gezähnte Blattspitze besitzt. Kapsel gerade, cylindrisch.
Auf Baumwurzeln, Dächern, an Felsen, ziemlich selten.
S. Feldberg (Gerwig), Alpersbach am Feldberg (C. Müller !);
Baden-Baden (A. Br.), Lichtenthal (S.), Gernsbach (W. B.),
Ettlingen (A. Br.). 0. Wertheim (Stoll).
55. Dicranoweisia crispula (Hedw.) R. 79. Kalkscheu ! Freudig-
grüne bis schwarzgrüne 1-2 cm. hohe Räschen u. Pölsterchen
bildend. Charakteristisch ist die starke Verbiegung u. Kräuselung
der Blätter in trockenem Zustand und die aufrechte, schmal-
eylindrische meist zimmetbraune Kapsel mit lang geschnäbeltem
Deckel.
An freiliegenden Felsen u. gröberem Geröll, besonders in der
hochmontanen u. subalpinen Region.
B. Im Katharinenwald b. Konstanz (Brugger!). S. Feldberg,
Seebuck, Zastlerloch (Sickb., H.), Krinne am Belchen
(Dr W. u. W. B.), Nordwand des Belchen (H.), Alpers-
bach am Feldberg (Kneucker), Kleines Spiesshorn u. am
Hebelweg (H.), Hofsgrund und Notschrei (Geheeb); Ge-
roldsau (S.).
(35) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 659
VI. Fami. RHABDOWEISIACEE
Rhabdoweisia B. S. 1846.
Sehr kalkscheue Moose !
56. Rhabdoweisia fugax (Hedw.) R. 82. Meist niedrige, dichte,
reichfruchtende Räschen bildend. Stets zu erkennen an der kleinen,
gelbroten, achtrippigen, entdeckelt achtfurchigen Kapsel. Blätter
in der typischen Form ganzrandig. In manchen Fällen erreicht
die Pflanze eine solche Grösse, dass sie leicht mit Rhabdoweisia
denticulata verwechselt werden kann, zumal dann auch eine mehr
oder weniger starke Serratur des Blattrandes u. eine Verbreiterung
der Blatispreite dazu kommt. Sind die Peristomzähne noch nicht
abgebrochen, so ist die Unterscheidung der beiden Arten sehr
leicht. Während nämlich Rhabdoweisia denticulata ziemlich breite,
im oberen Teil kreuzweis schief gestreifte Peristomzähne hat, sind
die von Rhabdoweisia fugax sehr dünn, fadenförmig u. knotig
u. brechen sehr leicht ab. Fehlen dieselben, so ist allerdings eine
Verwechslung mit var. acutifolia der Rhabdoweisia denticulata
möglich, doch kann hier immer noch das engere Zellnetz und
die Serratur unterscheiden, die bei Rhabdoweisia denticulata
immer unregelmässiger u. gröber als bei Rhabdoweisia fugax ist.
An schattigen u. sonnigen Felsen der Bergregion, besonders
in humuserfüllten Ritzen.
S. Jedenfalls in der ganzen Bergregion weit verbreitet ;
wenigstens im südlichen Schwarzwald von mir sehr häufig
gefunden u. zwar meist in der var. subdenticulata Boul.,
z. B.: Feldberg, Seebuck, Belchen, Blauen, Herzogenhorn,
Schauinsland, Höllenthal, Kandel, Menzenschwand, Oberried,
Wild-Gutach, etc. ; im nördl. Teile: Teufelsmühle bei Gerns-
bach (W. B.) u. in der var. subdenticulata bei Kalten -
brunn (W. B.).
57. Rhabdoweisia denticulata (Brid.) R.83. Sehr lockere, dunkel-
grüne. '/-% cm. hohe, flatterige Räschen bildend, Stämmchen
saftig, Blätter sehr breit, weich, beim Trocknen rasch zusammen-
schrumpfend, an der breiten Spitze grob u. sehr unregelmässig
gesägt. Sägezähne sehr genähert u. oft fast gespreizt abstehend.
Zellnetz locker. Ueber das Peristom siehe bei Rhabdoweisia fugax°
660 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (36)
An feuchten, schattigen Felsen der Bergregion, zuweilen in
grosser Ausdehnung und sehr üppig; in dieser kräftigen
Entwicklung u. weiten Verbreitung für den Schwarzwald charak-
terislisch.
Nur S. Unteres Zastlerloch am Feldberg (C. Müller u. H.), Ober-
riederthal (H.), Steinwasen (H.), Kapplerwand u. Pflugschar-
fels am Schauinsland (H.), sehr üppig im Grubercouloir an
der Belchen-Nordwand (H.), im Wildgutach (H.); Melkerei-
kopf (W. B.), Geroldsauer Wasserfall (Jack u. Leiner).
Zu var. acutifolia, die Limpricht in «die Laubmoose Deutschl.,
Oesterr. u. d. Schweiz » pag. 277, I. Abt. erwähnt, rechne ich eine
Pflanze, die ich an Felsen des Rammersbachthälchen bei Staufen
fand. Sie hat mindestens halb so schmale, viel spitziger zulaufende
Blätter, die bedeutend schwächer als bei der typischen Form
gezähnt sind. Doch besitzt sie ein lockreres Blattzellnetz als Rhab-
doweisia fugax var. subdenticulata u. das Peristom von Rhabdo-
weisia denticulata.
Ein weiterer Fundort dieser bemerkenswerten Varietät ist das
Zastlerloch am Feldberg bei ca. 1400 m. (H.).
Cynodontium (Bryol. eur. 1855).
58. Cynodontium polycarpum Ehrh. R. 89. Ziemlich ausge-
dehnte, hell- bis dunkelgrüne, glanzlose Rasen bildend, die meist
reichlich fruchten. Blätter trocken ziemlich stark gekräuselt, lang
linealisch-lanzettlich, gegen die Spitze gesägt, schwach mamillös.
Kapsel undeutlich kropfig, mehr {oder weniger geneigt, Deckel
geschnäbelt. Peristomzähne bis zur Mitte dünn 2schenkelig.
An schattigen, trockenen u. feuchten Felsen der Bergregion ;
kalkscheu !
Im Schwarzwald weit verbreitet!
59. Cynodontium strumiferum (Ehrh.) R. 90. Vorigem im
Habitus sehr ähnlich. Unterscheidet sich jedoch stets von
ihm durch die hochrückige, gekrümmte u. deutlich kropfige
Kapsel.
An trockenen Felsen der höheren Bergregion, nicht häufig;
kalkscheu !
S. Feldberg (Jack, H.), Bärenthal (Jack), Belchen (W. B.),
Heidenstein beim Belchen (H.), Herzogenhorn (H.), Schauins-
(37) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 661
land (H.), Oberrieder- u. Löffelthal (H.). Kandel (H.), Walds-
hut (Jack).
Der Fundort Hüfingen (Engesser) ist mir sehr fraglich.
®reoweisia de Not. (1869).
60. Oreoweisia Bruntoni (Smith) (Dieranoweisia Schimp.) R. 94.
Im Habitus fast wie das weit häufigere Cynodontium pelycarpum,
doch gewöhnlich schwächer ; unterscheidet sich auf den ersten
Blick von diesem durch die regelmässige, aufrechte, glatte Kapsel
u. durch die dicht spitzmamillösen, oben unregelmässig gezähnien
Blätter.
An schattigen, trockenen Felsen, häufig in Gesellschaft von
Pterogonium gracile u. Eurhynchium velutinoides.
S. Ziemlich zerstreut: Feldberg (Sickb.), Alpersbach (Kneucker),
Höllenthal (Dr Werner. H.), Gfällfelsen bei Oberried (H.), Kyb-
felsen bei Freiburg (H.), Scharfenstein im Ober-Münsterthal
(H.); Schiltach (Goll), Forbach, Gaggenau, Yburg, Altes
Schloss bei Baden-Baden (Bausch). Murgthal (A. Br.), Edel-
frauengrab (Dr W. u. W. B.), Raumünzach (W. B.), Falken-
fels am Plältig (Röll!).
61. Oreoweisia serrulata (Funck) R. 92. Freudiggrüne, lockere
Räschen bildend, in den vegetativen Teilen an hochstengelige
Formen von Ahabdoweisia denticulata erinnernd. Leicht zu
erkennen an den weichen, breiten, leicht schrumpfenden Blättern,
den beiderseits zapfenartig vorspringenden Mamillen der lockeren
Blatizellen und an der langen, cylindrischen Kapsel.
Hochalpines Moos, welches in feuchten Felsklüften wächst.
Nur im hohen S. Am Hoh-Kelch (Belchen) vom Verf. entdeckt;
findet sich in mehreren Kaminen der steil abfallenden
Felswände bei ca. 1270 m., an einzelnen Stellen üppig,
im Allgemeinen aber doch recht spärlich.
Dichodentium Schimp. 1855.
62. Dichodontium pellucidum (L.) R. 93. Habituell der stels
weit kräfligeren Dieranella squarrosa ähnlich. Blätter zungen-
förmig, breit zugespitzt, oben gesägt. Blaltzellnetz eng, mamillös.
Sela gelb, dünn. Kapsel geneigt bis horizontal, eiförmig.
662 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SER.). (38)
Namentlich an Bachläufen der Bergregion, wo es gern perio-
disch überrieselte Felsblöcke oder feuchten Sand bewohnt.
Ziemlich häufig und gewöhnlich fruchtend.
S. Oberes Wutachthal (F. Brunner, H.), Wehrathal (de Bary),
Zastler- u. Höllenthal (Sickb!, H.), Fürsatz, Seebuck (Dr W,
H.), Sirnitz (W.B.), Badenweiler (A. Br.), Breitnau (Sickb.);
Schiltach (Goll), Allerheiligen, Gernsbach (Dr W.), Teufels-
mühle (W. B.). O0. Wolfsschlucht bei Eberbach (W. B.),
Wertheim (Stoll). E. Stadigraben in Achern (Dr W.).
63. Dichodontium flavescens (Dicks) (Dichodontium pellucidum
var. y. serratum Schimp.) R. 94. Kräftiger als vorige Art und
gewöhnlich im Wasser untergetaucht. Blätter viel stärker säge-
zähnig, zuweilen mit Doppelzähnen. Sporenreife etwas später.
Vielleicht nur eine Standortsform von Dichodontium pellucidum.
S. Höllenthal (W. B.), Oberrieder- und Zastlerthal (H.), Stein-
wasen (H.); Gertelbach (W. B.), Geroldsau (H.). E. Ichen-
heim (W. B.).
VII. Fame. DICRANACEZÆ
Dicranella Schimp. 1855.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter sparrig abstehend.
a. Grosse Art, Sumpfmoos (5-10 cm.).................... D. squarrosa.
b2 Kleine Art, Erdmoos (kaum A cm.) nen. 2. ee D. Schreberi.
B. Blätter nicht sparrig.
a. Bl. schmal lineal-lanzettlich, nicht borstig-pfriemenförmig.
I. Rippe schwach, Bl. flügelzellen fehlend, Kapsel aufrecht. D. rufescens.
II. Rippe kräftig, BI. flügelzellen vorhanden, Kapsel geneigt... D. varia.
b. Bl. lang borstig-pfriemen/örmig, Rippe sehr kräftig.
I. Seta gelb.
Ra psc En ATODIE SS ee ee D. cerviculata.
APR TSE NO NET OD IEEE NERO ERREUR D. heteromalla.
II. Seta rot.
nRapseligeneigisshoechrückie.. RE er D. subulata.
2. Kapsel aufrecht, Blälter sichelförmig-einseilswendig... D. curvata.
64. Dicranella squarrosa (Starke) R. 98. Dieses schöne, aus-
gezeichnet sparrig beblätterte Moos kann von Anfängern leicht
(39)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 663
mit Dichodontium pellucidum verwechselt werden, ist jedoch
durch das Blattzellnetz gut von ihm zu unterscheiden. Dieses
ist bei Dieranella squarrosa sehr locker, unregelmässig weit-
maschig und die Zellen fast völlig glatt, bei Dichodontium sehr
regelmässig. eng und ziemlich dicht mamillös. Charakteristisch
sind auch für Dicranella squarrosa die dicken, fleischigen, blut-
roten bis rotbraunen Seten und die dicken Kapseln.
An Quellen und Bächlein, in den Gräben der Hochmoore, aus
der subalpinen Zone in die Bergregion hinabsteigend. Sehr selten
fruchtend !
Nur im hohen $S., hier aber weit verbreitel : Rings um den
Feldberg sehr häufig (de Bary, Sickb., Dr W. u. W. B., H.),
im Zastlerloch c. fret.! (H.), hinuntersteigend bis Hinter-
zarten ca. 850 m. (hier c. fret. C. Müller!) und ins Ober-
riederthal ca. 500 m. (H.), am Fürsatz ce. fret. (H.), am
Belchen in der Multe sehr häufig (H.), am Schauinsland an
der Kapplerwand u. anderseits bis ins Kaltwasser b. Horben
heruntersteigend (H.), Nonnmaltweiher (H.), am Kandel im
Sägentobel (H.), oberes Glotterthal (Janzen!), zwischen
Triberg u. Schonach c. fret. (Gmelin 1812).
65. Dicranella Schreberi (Swartz) R. 99. Räschen niedrig, grün,
wenig ausgedehnt. Habituell an zarte Formen von Dicranella varia
erinnernd. Rippe schwach, nicht vollständig. Kapsel geneigt,
Deckel kurz und schief geschnäbelt.
An Wegrändern, in Gräben, besonders auf Kalkiglehmigem
Boden, selten.
V. Bei Herdern b. Freiburg (Sickb.), nach einer hand-
schriftlichen Notiz von Jäger «hinter dem Hebsack !»
66. Dicranella rufescens (Dicks) R. 102. Die Pflänzchen gehören
zu den kleinsten der Gattung und zeichnen sich durch ihre zart-
rötliche Färbung aus. Seta sehr zart, rötlich. Deckel schief
geschnäbelt.
Auf Ackerboden und an Wegrändern.
B. Salem, Radolfszell (Jack). S. Im Zastlerthal (C. Müller), im
Immenthal u. an der Bodlesau bei Freiburg (Janzen!);
Schiltach (Goll), Murgthal (W. B.), Teufelsmühle u.
Ettlingen (W. B.). V. Hinter dem Hebsack b. Freiburg
(A. Jäger). E. Bei Kirchzarten (Sickb., H.), Wiesloch
(Zeyher).
664 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (40)
67. Dicranella varia (Hedw.) R. 104 Ausgedehnt herdenweis bis
räschenarlig wachsendes, kleines, grünliches Moos. Stengel
allseilig beblättert. Kapsel geneigt und gekrümmt, glatt, unier
der Mündung etwas verengt. Deckel kurz geschnäbelt.
An Wegrändern, in Gräben, Hohlwegen, auf Erdschutt, gern
auf Löss und kalkig-lehmigem Boden.
Häufig in der Ebene und der Hügelregion, selten in die untere
Bergregion aufsteigend.
68. Dicranella cerviculata (Hedw.) R. 107. Schwach seiden-
glänzende, niedrige, dichte Räschen bildend, die meist reichlich
fruchten. Blätter gedrängt, aufrecht abstehend. Rippe sehr breit.
Kapsel engmündig. Deckel lang und schief geschnäbelt.
Auf Torfboden von der Ebene bis ıns Hochgebirge.
B. Konstanz, Salem, Radolfszell, Pfullendorf (Jack!) etc.
J. Hüfingen. S. Bärenthal u. Hinterzarten (H.), noch bei
1300 m. am Zweiseenblick (H.). E. Lehen bei Freiburg (H.),
Graben.
var. ß. pusilla (Hedw.). Kleiner. Blätter kürzer, Kapsel fast aufrecht.
E. Karlsruhe u. Graben (Dr Schmidt u. A. Br.).
69. Dicranella heteromalla (Dill. L.) R. 108. Ziemlich dichte,
mehr oder weniger ausgedehnte Rasen bildend, die sich durch
ihren Seidenglanz auszeichnen. Blätter schwach sichelförmig,
einseitswendig, gegen die Spitze fein gesägt. Seta ziemlich hoch,
geschlängelt. Kapsel geneigt, schwach gekrümmt, gelbrot, jung
etwas glänzend, später trocken gefurcht. Deckel lang und schief
geschnäbelt.
An Waldwegen auf feuchter Erde und an steinigen Hängen
von der Hügelregion bis in die oberste Bergregion gemein,
seltener in der Ebene ; findet ihre Hauptverbreitung in der
unteren Bergregion. Kalkscheu !
var. ß. sericea (Schimp.). Rasen höher, stark seidenglänzend,
Blätter fast allseitig aufrecht abstehend, stärker gezähnt.
S. Feldberg (H.); Schiltach (Goll), Ettlingen.
var. falcata mihi. Im Habitus täuschend an Dicranum falcatum
erinnernd, aber viel kräftiger. Blätter ausgezeichnet hackig-sichel-
förmig, einseitswendig.
S. Am Feldberg : Seebuck (H.), Rinken (H.).
70. Dicranella subulata (Hedw.) R. 105. Habituell der Dicranella
heteromalla recht nahe stehend, aber sofort von ihr durch den
EX
(41) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 665
meist niedereren Wuchs und die rote Seta zu trennen. Blatt-
pfrieme ganzrandig, Kapsel geneigt, eiförmig.
An ähnlichen Standorten wie vorige, aber seltener.
B. Konstanz (Leiner), Salem (Jack). S. Belchen (W.B., H.),
Herzogenhorn (H.), Menzenschwand (H.), Schauinsland (H.),
Unter-Münsterthal (H.); Schiltach (Goll), Baden-Baden (S.).
E. Ichenheim (W. B.), Karlsruhe (S.).
74. Dicranella curvata (Hedw.) R. 106. Im Habitus der vorigen
sehr ähnlich, meist etwas schwächer; beim Sammeln kaum mit
Sicherheit von ihr zu unterscheiden, da auch bei Dieranella subu-
lata zuweilen fast aufrechte Kapseln vorkommen und anderseits
bei Dieranella curvaia hie und da schwach geneigte Spo-
rogone auftreten. Auch die mikroskopischen Unterschiede
sind schwach. Als bester Unterschied kann noch die sichel-
förmige Krümmung der Blätter betrachtet werden, die indes,
allerdings nur seiten, auch bei Dicranella subulata vor-
kommt.
Meist mit Dicranella subulata gesellig, aber gewöhnlich
spärlicher; selten. Schwache Art!
S. Belchen (A. Br., H.); Schiltach (Goll), Baden-Baden (A. Br.!),
Ettlingen (W. B.).
Bicranum Hedw. 1782.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blatirippe ohne mediane Deuter.
a. Blattrippe dünn, PA. einhäusig (Arctoa).
I. Kapsel aufrecht, ohne Kropf, Peristomzähne trocken strahlig aus-
gebreitet. AE Se a ee A D. fulvellum.
II. Kapsel geneigt, kropfig.
1. Blätter papzllös.
«. Bl. allseitig verbogen-geschlängelt abstehend......... D. Blyttii.
8. Bl. stark sichelförmig-einseütswendiy............- D. falcatum.
2 Blätiernzcht papillase er. me ee D. Starkei.
b. Blattrippe sehr breit, die ganze Pfrieme ausfüllend, diese meist gesägt.
Kapsel lang cylindrisch, gerade. (Paraleucobryum).
I. Bl. rippe meist mehr als die Hälfte der Blatibasis einnehmend....... ande
D. longifolium.
I: SBl.snippe %/söbis;?/ader-Blatthasisa er. 2. en. D. Sauteri.
666 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (42)
B. Blattrippe mit medianen Deutern.
a. Blätier zerbrechlich, Lamina der Blattspitze zweischichtig (Crassidicranum).
I. Blattrand gezähnt, Zellen papillös...................... D. fulvum.
II. Blattrand nicht gezähnt, Zellen nicht papillös............ D. viride.
b. Blätter nicht zerbrechlich, Lamina der Blattspitze ein- oder zweischichtig.
I. Kapsel aufrecht u. gerade (Orthodieranum).
1.=Bl..oberwärts stark mamillos 2e eee D. montanum
2: BESTICRE MAMINOS ES ER ee nee RTE D. ilagellare.
II. Kapsel geneigt u. symmetrisch gekrümmt (Eudicranum).
1. Blätter querwellig.
«. Blattzellen im oberen Blattteil verlängert, 1-5 Seten aus einem Peri-
chætium.
$ Blattrippe ohne Längslamellen.................. D. Bonjeani.
$$ Blattrippe mit Längslamellen............... D. undulatum.
8. Bl. zellen im oberen Blattteil unregelmdssig, kurz u. klein.
$ Blätter nzcht papillös (Feuchtigkeit liebend)....... D. Bergeri.
$$ Blätter unterseits sehr paprllös (Trockenheit bevorzugend)......
D. spurium,
2. Blätter nicht querwellig.
“. Alle Blattzellen mit Ausnahme der Alaren länglich, gestreckt.
$ Deuter doppelreihig, Seten meist zu mehren......... D. majus.
$$ Deuter einreihig, Seten meıst einzeln......... D. scoparium.
ß. Nicht alle Blatizellen länglich.
$ Rasen sehr dicht, stark rostfilzig, Blätter glänzend..............
D. Mühlenbeckii
$$ Rasen nicht sehr dicht, mehr oder weniger verfilzt, Blätter fast
ohne Glanz. -
Zellen der Blattspitze quadratisch, Kapsel länger.............
D. fuscescens.
Zellen der Blatispitze unregelmässig (längliche, dreieckige u.
rundliche gemischt), Kapsel kürzer........ D. congestum.
72. Dicranum Blyttii Schimp. R. 111. Habituell etwas an sehr
kräftige Dieranoweisia crispula erinnernd. Bräunlich-grüne Rasen
bildend. Blätter lang-pfriemenförmig, gekräuselt. Deckel am
Grund orange, geschnäbelt.
An kalkfreien Felsen der subalpinen Region, sehr selten.
Nur S. Am Seebuck (Sickb.).
73. Dicranum Starkei Web. u. Mohr. R. 112. Aehnelt manchmal
der Dicranella heteromalla, unterscheidet sich aber von dieser
sofort durch die Anwesenheit von Blattflügelzellen, die viel
(43) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 667
schmälere Blattrippe und den unversehrten Rand. In sterilem
Zustand kann auch Blindia acuia leicht Anlass zur Verwechslung
geben. In diesem Fall sind die Zellen des Blatigrundes mass-
gebend. Während bei Dieranum Starkei nur die Blattflügelzellen
von den übrigen Zellen des Blattgrundes differenziert sind, finden
sich bei Blindia über die ganze Breite des Blattes mehrere Reihen
verkürzter, brauner Basalzellen.
Bildet ziemlich dichte, glänzende Rasen ; Blätter mehr oder
weniger sichelförmig-einseitswendig. Kapsel länglıch-cylindrisch,
gekrümmt, zur Reifezeit gefurcht. Deckel geschnäbelt.
An kalkfreien Felsen der subalpinen Zone, selten.
Nur S. Auf dem Feldberg bei der Zastlerhütte (Sickb. H.), am See-
buck (A. Br., de Bary u. Schmidle), Herzogenhorn (Schmidle).
74. Dicranum longifolium Ehrh. R. 132. Ziemlich ausgedehnte,
tiefe, stark seidenglänzende Polster und Rasen bildend. Blätter
sichelförmig-einseitswendig, sehr lang und schmal piriemenförmig,
mit in der Pfrieme grob und scharf gesägtem Rand. Beiderseits
der Rippe am Blattgrund nur 10-18 Zellreihen vorhanden. Kapsel
gerade, aufrecht; Schnabel des Deckels von Urnenlänge.
An kalkfreien, beschatleten Felsen und alten Baumwurzeln
der Bergregion.
Im Schwarzwald und Odenwald sehr häufig und weit verbreitet,
seltener fruchtend.
Mit Früchten :
S. Schauinsland, Rappeneck, Seebuck, Plattenhof am Kandel
(H.), wahrscheinlich auch anderwärts.
var. ß. subalpinum Milde. Blätter aufrecht allseitig abstehend.
An der Grenze der Waldregion im Schwarzwald, besonders an
Baumstämmen; z. B. am Notschrei u. Belchen (H.).
var. y. hamatum Jur. Blätter sehr siark sichelförmig, fast kreis-
förmig zur Basis zurückgebogen.
Auf Felsblöcken in der oberen Waldregion, z. B. am Schauins-
land (H.).
75. Dicranum Sauteri Schimp. R. 133. Dem Dicranum longifolium
in allen Stücken sehr ähnlich ; unterscheidet sich durch die
weicheren Rasen, die schwächer einseitswendigen Blätter und die
bedeutend schwächere Rippe, die an der Basis nur etwa '/s-'/« der
Blattbreite einnimmt. Kapsel und Deckel wie bei Dieranum longi-
folium.
668 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (44)
An Buchenstämmen und kalkfreien Felsen der oberen Berg-
region, besonders um die Waldgrenze, selten.
S. Von A. Braun am Feldberg u. Belchen, auch von Jack
später am Feldberg gesammelt. Seebuck (H., C. Müller]),
an Buchen auf dem Silberberg bei Todtnau (H.), an einer
Buche zwischen Zastler-Viehhülle und Hüttenwasen am
Feldberg und im obersten Zastlerloch (H.).
76. Dicranum fulvum Hook. R. 130. Lockere, ziemlich aus-
gedehnte, glanzlose Rasen von meist dunkelgrüner bis braun-
grüner Farbe bildend. Blätter sehr lang pfriemenförmig, meist
etwas einseitswendig, sehr brüchig. Rippe sehr breit und lang
auslaufend, an der Basis etwa '/s der Blattbreite einnehmend.
Kapsel aufrecht, gerade. Deckel geschnäbell.
An beschatteten, kalkfreien Felsen in der unteren Bergregion,
selten. (Im hercynischen Bergland ungleich häufiger).
B. Auf Basalt an der Nordseite des Hohenhöwen (H.). S. Alb-
thal bei Tiefenstein (Jäger, Flora 1865), am Kuhkopf bei
St. Blasien (Zickendrath), bei Schönau im Wiesenthal (H.),
Oberriederthal (H.), Höllenthal am Hirschsprung häufig (H.),
Bleichheim im Freiamt (Sickb.); Herrenwies (A. Br.),
Geroldsau (A. Br., S., H.), Frauenalb (Gmelin 1798).
0. Heidelberg (de Bary u. Vonnoh!), Burg Stolzeneck bei
Ebersbach (Leutz), in der Leite bei Wertheim (Stoll),
zwischen Dallau u. Auerbach (H.).
77. Dicranum viride (Sull u. Lesqu.) R. 131. Kleine, reingrüne
Rasen bildend. Leicht zu erkennen an den steif aufrechten, sehr
brüchigen Blättern. Blätter ganzrandig. Sela und Kapsel aufrecht.
Fruchtet sehr selten !
An Waldbäumen, besonders Buchen in der Bergregion. Aus
Baden sind bis jetzt keine Sporogone bekannt. Auch steril in
Baden sehr selten, während es in Württemberg und der Nord-
schweiz z. B. ziemlich häufig ist.
B. Hardtwald bei Salem (Jack). S. Beim Zähringerschloss
(Sickb.), Rosskopf bei Freiburg (Janzen!), Kleines Wiesen-
thal (H.). 0. Hohe Wart bei Eberbach (Leutz), zwischen
Dallau u. Auerbach (H.), bei Wertheim (Stoll).
78. Dicranum montanum Hedw. R. 126. In hellgrünen, gelblich-
bis blaugrünen, unregelmässigen, breiten, sehr dicht verfilzten
Polstern. Wird manchmal, weil gewöhnlich steril, mit Dicrano-
(#5)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 669
weisia cirrhata verwechselt. Näheres siehe bei dieser! In kräftigen
Exemplaren auch dem nächstverwandten Dicranum flagellare
sehr ähnlich. Kapsel aufrecht, gerade bis schwach gekrümmt,
mit geschnäbeltem Deckel.
Namentlich an morschen Baumstrünken der Bergregion, auch
an schattigen Sandsteinfelsen; fruchtet sehr selten! Im ganzen
Gebiet häufig, nur in der Ebene fehlend.
Mit Frucht : bei Salem (Jack).
79. Dicranum flagellare Hedw. R. 127. In weichen, bläulich-
grünen, innen rostroten Rasen wachsend. Blätter sehr lang
pfriemenförmig, oft etwas straff, meist schwach einseitswendig.
Häufig mit klein beblätterten, leicht abfallenden Sprossen. Kapsel
gerade, aufrecht, lang cylindrisch.
Bewohnt Baumstümpfe, kalkfreie Felsen und auch blosse
Walderde von der Ebene bis in die obere montane Region, nicht
gerade häufig.
S. St. Wilhelm (Sickb. !), Belchen c. fret. (de Bary, H.),
Schwarzachthal (H.), zwischen Neustadt u. Röthenbach (H.);
Ettlingen (W. B.). E. Mooswald bei Freiburg (H., de Bary
c. fret), Gottenheimerwald (Goll). 0. Felsenmeer bei Heidel-
berg (Vonnoh!)).
80. Dicranum Bonjeani de Not. (Dicranum palustre B. S.) R. 116.
Kräftiges Sumpfmoos, in gelbgrünen bis reingrünen, lockeren
Rasen. Im Habitus an Formen von Dieranum scoparium mit auf-
rechten Blättern erinnernd. Seten gehäuft, Kapseln gekrümmt.
Auf Sumpfwiesen und in Torfmooren, oft zwischen Sphagnum,
selten fruchtend.
B. Konstanz (W. B., H.), Salem (Jack!), Regnatshauserried,
Sierenmoos etc. (H.). S. Hinterzarten (W. B., H.), Titisee
(Sch., H.), Seebuck (W. B., H.), Nonnmattweiher an der
Sirnitz (H.); Zuflucht (W. B.). E. Littenweiler u. Kirch-
zarten (H.), Lehen (H.).
8. Dicranum undulatum Ehrh. R. 115. Sehr kräftiges, breit-
rasiges, meist bleichgrünes Moos mit allseitig abstehenden bis
schwach einseitswendigen, stark querwelligen Blättern. Das
Stämmchen erhält durch den dicken, weisslichen Wurzelfilz ein
sehr kräftiges, fast plumpes Aussehen. Zellen auch in der Blatt-
spitze lang gestreckt. Seten zu mehreren, Kapseln bleichbraun.
Auf Waldboden und an Felsen, auch zwischen Gras an Wald-
670 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (46)
rändern, von der Ebene bis hinauf zur Baumgrenze häufig; um Frei-
burg an mehr als einem Dutzend Standorten vom Verf. gefunden.
Fruchtet seltener:
B. Salem (Jack!) J. Hatlingen (Görig). S. Pflugscharfelsen am
Schauinsland (H.), Menzenschwand (H.), Spiesshorn (H.);
Ettlingen (W. B.). K. Zwischen Neunlinden und Bicken-
sohl (H.).
82, Dicranum Bergeri Bland. (Dicranum Schraderi Web. u. Mohr)
R. 114. Habituell ähnlich wie Dicranum Bonjeani, doch die
Stengelspitzen gewöhnlich steifer. Seten einzeln.
Vorkommen fast wie Dieranum Bonjeani, meist in Mooren,
zwischen Sphagnum, doch seltener.
Selten fruchtend!
S. Zwischen Steig u. Breitnau, Hinterzarten (Sickb.), Erlen-
brucker-Moor (H.), Schurtensee bei Simonswald (H.), am
Nonnmattweiher, sehr schön u. c. fret.! (H.); Triberg
(Gmelin 1812), Hornisgrinde (W. B.). E. Neureuth (A. Br.).
83. Dicranum spurium Hedw. R. 113. Aehnlich wie Dieranum
undulatum, doch meist schwächer. Leicht an den im Schlüssel
angegebenen Merkmalen zu erkennen.
Auf Sandboden, namentlich in Kiefernwäldern, in der Ebene
und unteren Bergregion ; ziemlich selten.
J. Hüfingen (Engesser). S. Im Reutebachthälchen bei Zähringen
gegen die Zähringerburg (H.). E. Freiburg (de Bary u.
Sickb.), Karlsruhe u. Schwetzingen (A. Br. u. de Bary),
Friedrichsfeld (Vonnoh!).
84. Dicranum maius Smith. R. 117. Breit- und tiefrasiges Moos
vom Habitus eines sehr kräftigen Dicranum scoparium, doch
meist durch einen eigentümlich glatten Glanz ausgezeichnet.
Blätter stark sichelförmig einseitswendig. Seten zu mehreren,
Kapsel sehr stark gekrümmt, glanzlos, kleiner als bei Dieranum
scoparium.
Auf Waldboden und auf Felsblöcken in der höheren Bergregion ;
in Baden, wie es scheint, sehr selten.
S. Feldberg (Sickb., H.), Belchen (H.), Hirschsprung im Höllen-
thal ster. (H.), Blauen (Exsiccaten von Mougeot u. Nestler!).
85. Dicranum scoparium (L.) R. 118. Breile, mehr oder weniger
tiefe, schön grüne, meist reichfruchtende Rasen bildend. Blätter
mehr oder weniger sichelförmig einseitswendig, am Rande scharf
gesägt. Seiten einzeln, selten zu zwei oder mehr. Kapsel gekrümmt
(47) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 671
und gefurcht, lang cylindrisch, mit schief geschnäbeltem Deckel,
schôn braun, etwas glänzend.
Eines der gemeinsten Moose, das bei der Zusammensetzung der
Moosdecke sowohl in der Ebene als auch besonders in der Berg-
region eine wichtige Rolle spielt. Auf Waldboden, an Felsen,
auf Baumwurzeln und dickeren Aesten, selbst auf alten Stroh-
und Schindeldächern zu finden.
Einzelne Formen anzuführen, halte ich für zwecklos, da die
Art trotz vieler habitueller Schwankungen anatomisch vorzüglich
umgrenzt und unverkennbar ist.
86. Dicranum Mühlenbeckii B.S. R. 120. Dichte, tiefe, stark
glänzende Rasen mit rostgelbem Wurzelfilz. Blätter geschlängelt
allseits abstehend bis einseitswendig, trocken gekräuselt-verbogen.
Rippe stark, auslaufend. Die Ränder der röhrigen Blattspitze
grob gesägt. Kapsel gekrümmt und geneigt, mit schief geschnä-
beltem Deckel von Kapsellänge.
Meist auf Triften der Bergregion, Kalk bevorzugend, selten
an Felsen.
B. An Basaltfelsen des Hohentwiel (H.). J. Bei Sigmaringen
im Donauthal (Kolb).
87. Dicranum fuscescens Turn. R. 122. Im Habitus an manche
Formen von Dicranum scoparium erinnernd, aber fast glanzlos,
mattgrün. Blätter allseits flatterig abstehend bis einseitswendig.
Zellen der Blattspitze quadratisch (nach Limpricht dadurch von
Dicranum congestum mil unregelmässigen Zellen der Blatispitze
verschieden). Nach meinen eigenen Beobachtungen kommen
indes bei beiden unregelmässige Zellen vor. Auch die Unter-
schiede in der Kapsel sind nicht constant; es handelt sich immer
nur um ein mehr oder weniger. So stimmen wenigstens
Exemplare von der Schmaleck am Feldberg in den Blättern
durch die unregelmässige Form der Zellen mit Dicranum con-
gestum, durch die starke Zähnung mil Dicranum fuscescens, in
der Kapsel durch die Kürze der Urne und den weiten Mund mit
Dieranum congestum, durch die Form der Epidermiszellen und
die Rippenstreifung jedoch mit Dicranum fuscescens überein,
so dass es mir sogar schwer wird, Dicranum congestum nur als
gut umgrenzie var. congestum auct. plur. abzutrennen. '
! Anmerkung. Vergl. Limpricht, Laubmoose Deutschl., Oesterr. u. d. Schweiz,
672 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (48)
in ausgedehnten Rasen an verrotleteu Baumslämmen, seltener
an schatligen Felsen, in der oberen Bergregion.
Standorte von hie und da zu var. congesium hinneigenden
Formen sind :
S. Feldberg (A. Br., de Bary, Sickb.), St. Blasien (Jack), Zastler-
loch und Schmaleck am Feldberg (H.), Seebuck (H.),
Rinken (Sickb.).
Campylopus Brid. 1819.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blattflügelzellen differenziert, blasiy erweitert, rötlich bis bräunlich gefärbt.
C. flexuosus.
B. Blattflügelzellen nur schwach oder gar nicht differenziert, von den nächst
höheren wenig verschieden, hyalin.
a. Blattspitze rôhrig, kleine Pflanzen................... G. subulatus.
b.Blatispitzeinichbröhrig.. PARENTS C. turfaceus.
G. Blattflügelzellen fehlend, Blattbasis silberglänzend, Blätter brüchig, Rippe die
Pfriemernzcht ausfüllend. ma. 0.0 2.0 ee C. fragilis.
88. Campylopus flexuosus (L.) R. 130. Dichte, stark seide-
glänzende, schön dunkelgrüne Rasen bildend. Blätter sieif auf-
recht abstehend, lang pfriemenförmig ausgezogen. Seta gelblich,
geschlängelt und schwanenhalsartig gebogen, später sich auf-
richtend. Haube gewimperi.
Kalkscheues Moos! An schattigen, feuchten Felsen und auf
Erde, gern in Fichtenwäldern.
S. Bei Menzenschwand (Jack), Wiesneck bei Kirchzarten (H.),
Littenweiler (H.), Obermünsterthal (H.), Gfällfelsen (H.);
im nördlichen Teil häufiger und schöner entwickelt :
Schiltach (Goll), Zuflucht (Dr W. u. W. B.), Herrenwies
(A. Br.), Allerheiligen (Sch. !), Ottenhöfen (Dr W.), Geroldsau
(Bausch, H.). 0. Wolfsbrunnen bei Heidelberg (Bausch),
Stolzeneck bei Ebersbach (Leutz).
var. ß. zonatus (Mol.). Rasen sehr tief, mit carminroiem Wurzelfilz.
S. Bei St. Blasien (Zickendrath).
I. Band, p. 359, wo derselbe sagt : «Das Bestimmen der hier zahlreich auf-
- tretenden sterilen Zwischenformen ist eine undankbare Aufgabe; es müssen
neben D. fuscescens auch D. elongatum, D. flagellare u. D. Mühlenbeckii in
Betracht gezogen werden, u. oft bleibt das Endergebnis doch unsicher.» Ich
möchte diesen Passus, was die Umgrenzung von D. fuscescens u. D. congestum
betrifft, auch auf fertile Pilanzen angewendet wissen,
(Fortsetzung folgt.)
Ein Beitrag
ZUR
Konntnis der OROBANCHENFLORA Vordrasiens
VON
BORNMULLER, Weimar.
Nachdem der Monograph der Gattung Orobanche, Herr Prof. Dr Beck
Ritter von Mannagetta, die Orobanchaceen meines orientalischen Herbar’s
einer sorgfältigen Revision gewürdigt und zahlreiche noch unbestimmte
Exemplare meiner Sammlung kritisch bestimmt hat, scheint es mir
angebracht, die Ergebnisse dieser Arbeit bekannt zu geben, umsomehr
als die Collection auch neue Formen enthält, vor allem aber eine Reihe
bemerkenswerter Standortsangaben zu verzeichnen hat, welche unsere
Kenntnisder Orobanchenflora der von mir besuchten, wenig erschlossenen
Ländereien des Ostens nicht unerheblich erweitert.
Der Aufzählung, welche die Nomenklatur und systematische Reihen-
folge der klassischen Monographie G. von Beck’s genau einhält, füge
ich auch diejenigen Funde bei, welche den Sammlungen P. Sinienis’s
entstammen und als Bestandteile meines Herbars mit revidiert wurden,
ebenso einige von Th. Strauss in Westpersien gesammite Arten, unter
denen sich neben Phelipza — Anoplanthus coccineus M. B. (Poir.) die
äusserst seltene O. cistanchoides Beck eingestellt hatte. Orobanche Sin-
tenisii G. v. Beck nov. spec., deren Diagnose der Autor mir gütigst zur
Verfügung stellte, wurde von Sintenis in Türkisch- Armenien bereits
1. J. 1889 entdeckt, blieb bisher aber unveröffentlicht.
Um gleichzeitig eine Uebersicht der in der asiatischen Türkei und in
Persien bis jetzt beobachteten Arten und deren Verbreitung auf
asiatischem Boden zu geben, habe ich auch alle mir nicht begegneten
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 juin 190%. hl
674 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (2)
Species des Gebietes namentlich mit angefürt und bei sämtlichen nach
Angabe der Monographie, die ja viele Berichligungen der Boissier’schen
Darstellung enthält, Notizen über die bisher bekannten Verbreitungs-
areale beigefügt. Die Neufunde sind bei diesen vorangesetzten allge-
meinen geographischen Angaben noch nicht mit eingeschlossen.
Die von P. Sintenis in den Jahren 1900 und 1901 in Turkmenien
gesammelten Orobanchen sind, als ausserhalb der hier gesteckten
Grenzen liegend, nicht mit aufgezählt, doch wird auf einige der schönsten
Arten dieser Ausbeute aufmerksam gemacht, zumal diese prachtvollen
Wüstenbewohner mit Wahrscheinlichkeit auch im benachbarten Cho-
rassan N. O. Persiens zu erwarten sind. So dürfte auch die Beschreibung
einer neuen Cistanche, C. Sintenisit G. v. Beck, obwohl der Flora Türk-
meniens angehörig, hier einen geeigneten Platz finden.
Schliesslich sei Herrn Prof. G. von Beck für seine Bemühungen und
bereitwilligsten Aufschlüsse über schwierige Nomenklaturfragen auch
hier mein ergebenster Dank ausgesprochen.
l. Orobanche.
Secrio TRIONYCHON Wallr. — Beck, Monogr. 86. (Phelipæa aut., Boiss.
fl. Or. IV, 495-499, non Tournef.).
Orobanche ramosa L. — Monogr. 87. — Area geogr. Asiat. : dubia.
Persia australis : Prov. Kerman, in reg. alpina montis Kuh-i-Dschupar,
3200 m. s. m.; 12. VI. 1892 (Bornm., iter Pers.-ture., n. 3901).
Persia australis : Sinus Persicus, prope Buschir in herbidis arenosis
12. III. 1893 (Bornm., iter Pers.-ture., n. 553).
Das Auftreten dieser Art in Süd-Persien ist insofern bemerkenswert,
als der Monograph (vergl Monogr. und Haläcsy Consp. fl. Gr. IL. 445) betont,
bisher weder griechische noch asiatische Exemplare von 0. ramosa L., die
vielfach mit O. nana No& verwechselt wurde, gesehen zu haben.
Orobanche nana Noë. — Monogr. 91. — Area Asiat. : Anatolia, Syria, Mesopo-
tamia.
Bithynia : in aprieis prope Mudania; 11. V. 1899 (Bornm., iter Anato-
licum III, 1889, sine n.).
Syria : Palæstina, in arenosis prope Jaffa; 2 III. 1897 (Bornm., iter
Syriacum 1897 n. 1231).
Persia bor. : inter Mendschil et Patschinar, 400 m. s. m. 41. V. 1902
(Bornm., iter Persicum II, n. 7896); in valle Sefidrud prope pagum Rudbar
200 m. s. m.; 4. V. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7916).
(3) J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 675
[Thracia : insula Thasos, propre Limenas; 21. V. 1891 (Sint. et Bornm.,
iter Turc. 1891, n. 431)].
Orobanche mutelii Sz. — Monogr. 95. — Area Asiat. : Anatolia etins., Syria
Mesopot., Arabia, Transcaucasia, Persia borealis.
8 angustiflora Beck, Monogr. 96.
Persia borealis : prope Mendschil in arenosis, 4-500 m. s. m.; 10. V.
1902 (Bornm., iter Persic. I, n. 7891).
7 spissa Beck Monog. 96.
Persia borealis : in valle fluvii Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m.;
4. V. 02 (Bornm., iter Pers. II, n. 7902); inter Kaswin et Teheran, ın
planitie arida prope pagum Schahabad, 1400 m. s. m.; 22, V. 1902
(Bornm., n. 7902); montes Elburs, in valle prope Scheheristanek ad basin
borealem alpium Totschal (Schimran), 2200 m. s.m.:; 7. VI. 1902 (Bornm.,
iter Pers. II, n. 7901).
à Sinaica Beck, Monogr. 97.
Persia austro-orientalis : in reg. subalp. montis Kuh-i-Lalesar ad pagum
Lalesar, 3000 m. s. m.; 23. VII. 1892 (Bornm., iter Pers.-ture., n. 3910).
Persia borealis : alpes Totschal montium Elburs, prope pagum Scheheris-
tanek, 2200 m. s. m.; 4. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum Il, n. 7897,
forma verg. ad à Sinaica Beck.)
e typica Beck, Monogr. 97.
Assyria orient. (Kurdistania) : ditionis oppidi Erbil (Arbela) in campis
sterilibus ad pagum Schaklava, 500 m. s. m.; 3. V. 1893 (Bornm., iter
Persico-turc., n. 1642, f. scapo simplice).
Anatolia : prov. Pontus, Amasia, 700 m. s. m.; 7. V. 1890 (Bornm.,
pl. exsicc. Anatoliæ or., n. 243%); prope Tschängelchan inter Tokat et
Amasiam, 3-400 m. s. m.; 13. V. 1889 (Bornm., pl. exsice. Anat. or.,
n. 7875).
Persia borealis : in valle fluvii Sefidrud inter Rudbar et Rustamabad,
100-200 m. s. m. (3. V. 1902); prope Rudbar, 2-300 m s. m. (Bornm.,
iter Persicum II, n. 7895 et 7899); ibidem, 4. V. 41902 (exsicc., n. 7907
f. floribus majoribus); in planitie propre Mendschil, 4-500 m. s. m.
(Bornm., iter Persicum II, n. 7891).
Persia austro-orient. : prov. Kerman, in monte Kuh-tagh-Ali, 2000 m.
s. m.; 28, IV. 1892 (Bornm., iter Persico-ture. sine n.)
f. emarginata Beck, Monogr. 98.
Persia borealis : in valle fluvii Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m.;
6. V. 1902 (Bornm., iter Persic. II, n. 7892, et n. 7903); ibidem,
4. V. 1902 (exsicc., n. 7905 et 7906, specimina verg. ad f. emarginata, ad
Patschinar, 500-600 m. s. m.; 12. V. 1902 (Bornm , exsice., n. 789%).
f. dentibus calycinis longioribus verg. ad O. strieta Moris.
Persia borealis : in valle Sefidrud, prope Rudbar, 200 m. s. m.; 6. V.
1902 (Bornın., iter Persic. II, n. 7888).
676 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mMe SÉR.). (4)
Orobanche Aegyptiaca Pers. — Monogr. 1000. — Area Asiatica : Cyprus,
Syria et Palæstina, Mesopotamia. Transcaucasia, Persia, Affghan., Kaschmir,
Turkestania, India.
« typica Beck, Monogr. 104.
Palæstina : in valle fluvii Jordan prope Jericho; 1. IV. 1897 (Bornm.,
iter Syriacum, n. 1232); ut sequentes omnes hujus speciei « fypicæ in
radice Cucurbitacearum cultarum parasiticæ.
Syria : « Tel-Hum to Khan Minyeh»; 16. IV. 1895 leg. cl. Post (exsiec.
sub P. lavandulacea).
Persia occidentalis : prope Sultanabad; ...leg. Th. Strauss.
Persia australis : prov. Farsistan, Niris, ad lacum salsum (ditionis
oppidi Schiraz) prope pagum Chir, 1600 m. s. m.; 6. X. 1892. (Bornm.,
iter Pers.-turc., n. 3542); ad Siwend in agro Persepolitano, 4900 m. s. m.;
6. XI. 1892 (Bornm., n. 3541).
Persia austro-orientalis : prov. Kerman, in hortis, 2000 m. s. m.; 2. VI.
1892 (Bornm., n. 3903); ad basin montis Kuh Paris, 2000 m. s. m.;
21. IX. 1892 (Bornm., n. 3904, f. simplex).
f. albiflora, corolla candida.
Persia. austro-orientalis : prov. Kerman, Kuh Paris; 21. XI. 1892
(Bornm., n. 3906).
£ tricholoba (Reut.) Beck, Monogr. 103.
Pontus Galaticus : in saxosis montium supra Amasia, c. 500 m. s. m.;
44. V. 1890 (Bornm., pl. exsicc. Anatoliæ orient., sine n.).
Assyria orientalis (Kurdistania) ditionis oppidi Erbil, ad basin m. Kuh
Sefin supra pagum Schaklava, 900 m. s. m.; ad radices Salvie acetabulose
Vahl. parasitica; 22. V. 1893 (Bornm., iter Persico-turcic., n. 1640). — Ad
fines Kurdistaniæ Persicæ in monte Händarin ditionis oppidi Riwandous
(Rowandis), 1300 m. s. m.; 21. VI. 1893 (Bornm., iter Persico-tureic.,
n. 1641).
£ tricholoba forma transiens ad «) typicam.
Persia occidentalis : Sultanabad. c. 1800 m. s. m. (IX. 1890, leg.
Th. Strauss).
Orobanche serratocalyx Beck, Monogr. 104. — Area : mons Libanus
(loe. unie.).
Orobanche lavandulacea Rcehb., -— Monogr. 105. — Area Asiat. : Cilicia,
Palæstina, Syria.
Orobanche oxyloba Beck, Monogr. 108. — Area Asiat. : Cyprus, Anatolia
(Biihynia, Troas, Lydia, Lycia, Pamphylia).
Orobanche Schultzii Mutel. — Monogr. 111. — Area Asiat. : Karpatos, Lydia,
Pontus, Syria, Kurdistania.
Orobanche cælestis Boiss. et Reut. — Monogr. 114. — Area Asiat. : Caria,
Transcaue., Kurdist., Persia, Turkestania.
(5)
J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 677
1. typica Beck, Monogr. 114.
Anatolia orient., prov. Pontus : in fissuris rupium montis Lokman supra
Amasia, ad Micromeriam cristatam Griseb. parasitica, 5-600 m. s. m.;
15. 5. 1890 (Bornm., pl. exsiee. Anatol. or., n. 2437, forma calycis den-
tibus copiose pilosis). — In monte Abadschi-dagh ditionis oppidi Amasia,
1400 m. s. m., in radicibus Centaurea cane S. S.; 41. V. 1890 (Bornm.,
pl. exsicc. Anatoliæ or., n. 2887, f. laciniis denticulatis copiose pilosis).
Persia media : inter Kum et Sultanabad prope pagum Dschekab, VII.
1903 (leg. Th. Strauss).
Persia boralis : Elburs, ad basin borealem alpium Totschal prope Sche-
heristanek, 2200 m, s. m.; 2. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7943,
verg. ad f. confinis Beck.
2. Persica Beck, Monogr. 115.
Persia borealis : in alpibus Totschal (Schimran) supra Teheran, in
frigidis jugi Lädd., 3000 m. s. m.; 29. V. 1902 (Bornm., iter Persicum II,
n. 7915; forma dentihus calycinis brevioribus); in valle Lur montium
Elburs, ad pagum Getschesar, 2200 ın. s. m.; 22. VI. 1902 (Bornm., iter
Persicum II, n. 7909).
3. confinis Beck, Monogr. 115.
Persia borealis : montium Elburs (Alburs) in subalpinis prope pagum
Norion distrietus Talagon (Talkan), 2400 m. s. m.; 30. VI. 1902 (Bornm.,
iter Persicum Il, n. 7911); in valle Lur in montibus supra Getschesar,
2200 m. s. m.; 22. VI. 4900 (Bornm., iter Persicum II, n. 7912).
Orobanche Heldreichii Reuter Monogr. 116. — Area Asiat. : Asia minor
(endem. : Lycaonia, Cataonia).
Orobanche Bungeana Beck Monogr. 119. — Area Asiat. : Persia bor. (endem. :
Siaret, loc. unie).
Persia borealis : in desertis aridis prope Kaswin, 1400 m. s. m.;
16. V. 1902 (Bornm., iter Persicum I, n. 7914). — Der Monograph
erwähnt, von dieser seitenen Art nur ein einziges Individuum (aus dem
Petersb. Herbar) gesehen zu haben ; beider habe auch ich auf der nord-
persischen Reise nur 3 Exemplare angetroffen, deren eins im Herbar
G. v. Beck die andern beiden in meinem Herbar aufbewahrt liegen.
Orobanche Cilicica Beck Monogr. 119. — Area Asiat. (endem.):Cilicia et Syria.
Phrygia : ad radices montis Sultandagh prope Akscheher, 1200 m. s. m.;
21. VI. 1899 (Bornm., iter Anatolicum II, n. 5417 et 54175).
Pontus Galaticus : Amasia, in declivibus saxosis ad Salvia et Phlomis
parasitica, 3-400 m. s. m.; 14. V. 1889 (Bornm., pl. exsicc. Anatoliæ orient.,
n. 786).
Persia austro-orientalis : prov. Kerman, in reg. inferiore subalpina
montis Kuh-i-Lalesar ad pagum Lalesar, 3000 m. s. m.; 12. VII. 1892
(Bornm., iter Persico-Turcic 1892-93, n. 3902). — Bisher war diese Art
678 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (6)
nur zweimal gefunden, von Ehrenberg in Syrien und von Kotschy bei
Güllek Boghas am Bulgar-dagh ; das Auftreten im südöstlichen Persien ist
daher sehr bemerkenswert.
Orobanche cæsia Rchb. (= Philipæa lanugina C. A. M. in Boiss. Fl. Or. IV,
496 p. p.); Monogr. 121. — Area Asiat. : Armenia, Caucasus, Transcaucasia,
Asia centralis.
Orobanche purpurea Jacq. (Ph. cerulea C. A. M. — Boiss. Fl. Or. IV,
495); Monogr. 123. — Area Asiat. : Asia minor, Transcaucasia, India
orient. ; ceterum sec. Boiss. Fl. Or. : Syria, Persia borealis.
1. typica.
Phrygia : ad basin montis Sultandagh in saxosis in radieibus Phlo-
midis Nissolia L. crescens, 1000 m. s. m.; 28. VI. 1899 (Bornm., iter
Anatolic. III, n. 5416).
Pontus Galaticus : Amasia, in rupestribus montis Lokman, 800 m. s. m.,
Lamii striati parasitica; 26. V. 1890 (Bornm., pl. exsicc. Anatoliæ orient.,
n. 2435).
3. Millefolii Reichb. Monogr. 125.
Ponius Galaticus : in monte Akdagh ditionis oppidi Amasia ad Achil-
leam setaceam W. K. parasitica, 13-1400 m. s. m.; 28. VI. 1889 (Bornm.,
pl. exsice. Anatoliae orient., n. 800).
f. Garhwalensis Beck Monogr. 126.
Persia borealis : montes Elburs ad basin septentrionalem in valle prope
pagum Scheheristanek, 2200 m. s. m.; 7. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II,
n. 7930).
Da von n. 7930 nur ein Individuum vorliegt, so ist die Identifizierung
mit der bisher nur aus Nord-Indien bekannten Varietät eine unsichere.
Orobanche arenaria Borkh. — Monogr. 128. — Area Asiatica : Caucasus,
Lycia, Pontus (raro!). \
Anatolia : Pontus Galalicus, prope Amasia, 5-600 m. s. m.; 2. VII. 1889
(Bornm., pl. exsice. Anatoliæ or., n. 1245).
Orobanche cærulescens Steph. — Monogr. 137. — Species ditionis (Ana-
toliæ ?) dubia.
Secrio OSPROLEON Walr. — Beck, Monogr. 132. (= Orobanche L. syst.;
Boiss. FI. Or. V, 502-518).
TriBus a. CÆRULESCENTES.
Orobanche cernua Lefl. — Monogr. 141. — Area Asiatica : Anatolia, Meso-
potamia, Syria, Arabia, Persia, Transcaspia, Asia centr., India orient.,
China.
J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 679
1. desertorum Beck Monogr. 142. (0. pogonanthera Reul., Boiss. Fl.
Or. IV, 515 = lusus cum antheris barbatulis).
Palestina austr. : in planitie Philistæa in arenosis prope Chan Jounis
(ad fines Aegyptie); 28. V. 1897 (Bornm., iter Syriacum a. 1897,
n. 1234).
Persia austro-orientalis : prov. Kerman, Kerman, in monte Kuh-i-
Dschupar, 29-3000 m. s. m. in radice specierum Artemisiæ frutescentium ;
4. VI. 1892 (Bornm., iter Persico-turcicum, n. 3908); in alpinis montis
Kuh-i-Lalesar, 3600 m. s. m.; 18. VII. 4892 (Bornm., n. 3909).
Persia borealis : in desertis inter Mendschil et Patschinar (inter Rescht
et Kaswin), 4-500 m. s. m., et supra Patschinar, 5-600 m. s. m. (Bornm.,
iter Persicum II, n. 7926 et 7927).
Transcaspia (Turcomania) : As-chabad, inter Annaju et Gjauers;
19. V. 1900 (Sintenis, iter Transcaspico-tureicum, n. 350).
f. verg. ad kryptantham Beck, Monogr. 143.
Persia occidentalis : Sultanabad (prov. Jrak), in lapidosis ad pagum
Girdu (3. X. 1892 leg. Th. Strauss); f. kryptantha wurde bisher erst
einmal und zwar von Kolschy am Kuh Daëna im südwestlichen Persien
gesammelt. Die Strauss’sche Pflanze ist von den anderen formen der O. cer-
nua auffallend abweichend durch sehr kurze, dicke, dicht beschuppte Schafte
mit äusserst dicht gedrängter Aehre und kleineren Blüten. Herr Prof.
G. v. Beck bemerkt hinzu» auch mit der mir zweifelhaften 0. camptolepis
B. et Reut. vielfach ubereinstimmend. »
3. typica Beck, Monogr. 143.
Anatolia, prov. Pontus : Amasia, in aprieis, 4-600 m. s. m.;
(Borum., pl. exsice. Anatoliæ orient., n. 801).
Assyria : in desertis inter Bagdad et Mossul ad Kerkuk; 4. IV, 1903
(Bornm., iter Persico-turcicum, n. 1645).
Persia austro-orzentalis : prov. Kerman, in reg. inferiore montis Kuh-i-
Lalesar, in deserlis subsalsis prope pagum Lalesar, 3000 m. s. m.;
3. VII. 1892 (Bornm., iter Persico-turcicum, n. 39095).
Persia borealis : inter Mendschil et Patschinar (Rescht-Teheran), in
aridis, 4-500 m. s. m.; 11. V. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7928)
f. ad cumanam transiens.
Phrygia : in desertis ad basin montis Sultandagh prope Akscheher ad
Artemisia parasitica, 1000 m. s. m.; 12. VI. 1899 (Bornm., iter Anato-
licum III, n. 5402).
Babylonia : in collibus solo salsuginoso montium Dschebel-Hamrin;
23. IV. 1903 (Bornm., iter Persico-tureicum, n. 1643).
8. subgrandis Beck. (nova!) in litt. a. 1903; flores majores, 12-24 mm.
longi limbo majusculo præditi; cetera ut in f. (Orobanche) cumanı Wallr.
Persia borealis : inter Rescht et Kaswin in aridis lapidosis supra sta-
680 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (8)
tionem Patschinar, 5-600 m. s. m.; 12. V. 1902 (Bornm., iter Persicum
alterum, n. 7924).
Orobanche camptolepis Boiss. et Reut. — Monogr. 145. — Area Asiat. :
Cilicia (endem.) e loc. unico nota.
Orobanche Kotschyi Reuter. — Monogr. 146. — Area Asiat. : Persia,
Turkestan (endemica et rarissima).
(0. spectabilis Reuter, Boiss. fl. or. IV, 514 = 0. Kotschyi Reuter
ß spectabilis Beck, Monogr. 147).
a typica Beck, Monogr. 147.
Persia occidentalis : Sultanabad, in neglectis, c. 1800 m. s. m (VII. 1890
leg. Th. Strauss).
à multiplex Beck (nov.!) in litt. a. 1903. «Bracteæ plus minus glan-
duloso-pilosæ, flores 20-22 mm. longi; calycis partes varie partitæ saepius
breviler vel ad medium bidentatæ et denticulis auctæ insertionem staminum
paulo superantes serius (corolle tubo elongato) breviores; filamenta basi
subtiliter puberula vel glabra. »
Persia borealis : montium Elburs in valle Lur ad pagum Getschesär,
2200 m. s. m.; 22. VI. 41902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7931).
TriBus db. AMOEN Æ
Orobanche cistanchoides Beck, Monogr. 150. — Area Asiat. : Persia,
Affghanistania (endemica, rara!).
Persia occidentalis : inter Kom et Sultanabad, ad pagum Dschekab
(VII. 1903 leg. Th. Strauss), Leider hat Herr Strauss nur 1 Exemplar dieser
prächtigen, bisher nur von Hamadan und Kabul bekannten, interessanten
Art angetroffen. Die der gleichen Grüppe angehörende 0. amena C-A. Mey
(Beck, Monogr. 148), welche dem hier in Betracht gezogenen florengebtet
Vorderasiens (Persien und Türkei) nicht angehört, sammelte G. Sintenis
5. V. 1901 in Turkomania, bei Kisil-Arwat in der Sandsleppe auf Artemisia
schmarotzend. Dieselbe gehört der forma Regeliana Beck Monogr. 149 an,
welche bisher nur vom Alatau und von Pamil Turkestans verzeichnet ist.
Becker sammelte bei Kisil-Arwat stattdessen nur die f. tanthina Franchet
(pr. sp.), Beck Monogr. 149.
Orobranche (Osproleon) Sintenisii G. Beck n. sp. — (Typus in Herb. variis.)
« Scapus firmus, 15-30 cm. allus, in basi paulo incrassatus, siccus
striatus, parce glanduloso-puberulus, glabrescens v. totus subglaber, siceus
purpurascens, squamatus; sguame distantes, ovali-lanceolatæ, parce glandu-
loso-pilosæ, glabrescentes, superiores c. 1 cm. longæ. Spica breviter aut
longius eylindracea, sublaxiflora, 6-11 cın. longa, in apice bracteis comata.
Flores erecto-patentes, sessiles, 30-35 mm. longi. Bracteæ late ovali-
lanceolatæ, corollæ dimidio breviores, parce glanduloso-pilosæ, glabres-
(9)
J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 681
centes. Calycis segmenta libera, oblongo-lanceolata, longe acuminata,
integra, corollæ tubo breviores, nervis paucis conspicuis perducta, parcis-
sime glanduloso-pilosa, subglabrescentia. Corolla (Trionychontis modo) sub
staminum insertione tubulosa, inde sensim ampliata, infundibuliformis,
linea dorsali leviter curvata et limbo porrecto, subæqualiter 5-lobo prædita,
sieca in basi papyracea albida, supra staminum inserlionem fusco-lilacina
(viva dilule purpurea?), parce breviterque glanduloso-pilosa, glabrescens.
Labium superum bilobum, lobis ovalibus, rotundatis, porrectis; inferum
lobis æqualibus ovalibus et plicis maximis munitum; lobi omnes in margine
subrepandi v. integri, glaberrimi. Stamina in parte corollæ constricta,
> mm. supra basim inserta. Filamenta tota longitudine breviter glanduloso-
pilosa, pilis minutulis perpaueis in basi immixtis vel nullis; antheræ
oblongæ, acuminatæ, siccæ albide; germen oblongum; stylus longissimus,
parce breviterque glanduloso-pilosus; stigma bilobum (pallidum ?)
Armenia tureica : in vineis prope Kharput et Schuschnas 8. Junio 1889,
leg. Sintenis. [Iter Orient. (1889) n. 696 sub Orobanche spec. (indeterm.)].
A. speciebus tribus Amen® (A. Beck, Monogr. Orob. p. 148) bene
distinguitur.
TriBus c. GALEATÆ
Orokanche caryophyllacea Smith. Monogr. 155. — Area Asiatica : «Asiam
in Georgia (Caucasi) modo intrat».
Phrygia : Akscheher, supra pagum Yasian in m. Sultandagh in radicibus
Euphorbiæ Kotschyane Franc. parasitica, 1200 m. s. m.; 9. VII. 1899
(Bornm., iter Analolicum III, n. 5410).
Persia borealis : Elburs, ad basin montis Demawend, 2000 m. s. m.;
in radice Galii veri L. erescens; 15. VII. 1902 (Bornm., iter Persicum II,
n. 7923; f. macrantha Dietr.-Monogr. 156).
Turcomania : As-chabad, in m. Sundso-dagh (48. V. 1901 leg. P. Sin-
tenis, n. 4788) et Suluklu (16. VII. 1900, leg. P. Sintenis, exsicc.,
n. 2177). Somit erstreckt sich das Verbreitungsgebiet der O. caryophyllaceæ
Sm. bedeutend weiter nach Osten. als bisher bekannt war.
Orobanche Teucrii Holandre. — Monogr. 161. — Area Asiatica : Pontus
Lazicus (?)
? Orobanche alpigena C. Koch. Monogr. 463. — Area Asiatica : Pontus
(Djimil; spec. endem. sed dubia).
Orobanche lutea Baumg. — Monogr. 163. — Area Asiatica : Georgia, Persia,
Songaria, Altai.
Persia borealis : Elburs, ad basin septentr. alpium Totschal in valle prope
Scheheristanek, 2200 m. s. m.; 12. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II,
n. 7922); in subalpinis montium Elburs in valle Lur prope pagum
682 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (10)
Getschesär, 2200 m. s. ın.; 23. 11. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7991 ;
n. 7991 b f. florıbus maximis).
Turcomania : As-chabad, Karakala, in monte Sundsodagh ; 12. VI. 1901
(leg. Sintenis exsice., n. 1938).
Trius d. CURVATÆ
Orobanche Cypria Reuter — Monogr. 173. — Area Asialica (endem.) : insula
Cyprus.
Kurdistania (Assyria) : diionis oppidi Erbil (Arbela) in monte Kuh
Sefin, supra pagum Schaklava, 1100 m. s. m.; 2. VI. 1893 (Bornm., iter
Persico-turcicum 1892-93, n. 164%, in radicibus Pterocephali stricti B. et
Hoh. el n. 1648, Salviæ acetabulose Vahl. parastica).
Persia borealis : montes Elburs, in valle Lur ad pagum Getschesär,
2200 m. s. m.: 22. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7920).
var. (nov.) Pterocephali Beck in litt. et Bornm. exsice. « differt a typo
scapo firmiore, floribus majoribus, 15-17 mm. longis, calycis partibus
profundius bidentatis, lobis corollinis nimis dentatis, filamentis supra
parce glanduloso-pilosis ».
Kurdistania Assyriaca : in monte Kuh-Sefin ditionis oppidi Erbil, supra
pagum Schaklava ad radicem Pterocephali stricti B. et Hoh. crescens,
900-1000 m. s. m.; 30. V. 1893 (Bornm., iter Persico-turcicum, n. 1646).
Orobanche Kurdica Boiss. et Hausskn. — Monogr. 181. — Area Asiatica
(endem.) : Cataonia, Kurdistania Persica.
TriBus e. ARCUATE
Orobanche Anatolica Boiss. et Reut. — Monogr. 19%. — Area Asiatica
(endem): Anatolia (Caria, Pisidia, Paphlagenia : Kadikiöi, Cappadocia, Cili-
cia), Syria bor. Armenia, Transcaucasia, Persia orientalis.
Phrygia : ad basin montis Sultandagh, supra Akscheher, 1100 m. s. m.;
10. VI. 1899 (Bornm., iter Anatolicum III, n. 5401).
Paphlagonia : prope Tossia (17. V. 1892, leg. P. Sintenis, iter Orientale,
n. 4449).
Pontus Galaticus : prope Tokat, 600 m. s. m., in radice Salvie aceta-
bulosæ Vahl parasitica; 11. V. 1889 (Bornm., pl. exsicc. Anatoliæ orient.,
n. 7885); prope Siwas (Wilajet Siwas), 13-1400 m. s. m. (Bornm., n. 3474).
Kurdistania Assyriaca : supra Schaklava in monte Kuh Sefin, 900 m.s. m. :
12. V. 1893 (Bornm., iter Persico-turcicum 1892-93, n. 1647; Salvie aceta-
bulosæ Vahl parasilica).
Persia occident. : Sultanabad, in monte Kuh Schahsinde (VI. 1897, leg.
Th. Strauss; forma gymnostemon Beck, Monogr. 193).
(11) J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 683
Persia borealis : in collibus ad Kaswin, 1400 m. s. m., Salvie polya-
deniæ Boiss. parasitica, 16. V. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7929) ;
montes Elburs, in ditione Talkan (Talagon) supra pagum Dschoistan,
2300 m. s. m., Salviæ hypoleucæ Bth. parasitica; 28. VI. 1902 (Bornm.,
iter Persicum II, n. 0000).
Orobanche leucopogon Boiss. et Hausskn. — Monogr. 19%. — Area Asia-
tica : Cataonia (endem., species subdubia).
TriBus 9. GLANDULOSÆ
Orobanche alba Steph. (0. Epithymum DC.) — Monogr. 208. — Area
Asiatica : Troas, Paphlagonia!, Psidia?, Cilicia, Armenia, Persia bor.,
Sibiria, Himalaia.
Bithynia : Mudania, in aridis ad mare; 14. V. 1899 (Bornm., iter Ana-
tolicum III, n. 5408 p. p.).
[Thracia : in insula Thasos, in olivetis prope Potamia-scala; 27. V. 1891
(Sint. et Bornm., n. 602); Macedonia : in peninsula Hagion Oros, in
monte Athos, prope Panagia ad Thymos parasilica; 24. VI. 1891, Sint. et
Bornm., leg. ].
Persia bor. : montes Elburs, in valle Lur, supra Getschesär, 2300 m.
s.m.; 22. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7919).
10. bidentata Beck, Monogr. 211.
Bithynia : prope Mudania; 14. V. 1899 (Bornm., iter Anatolicum II,
n. 5408 p. p.); ad basin montis Keschisch-dagh (Olympi), supra Brussa,
2-400 m. s. m.; 31. V. 1899 (Bornm., iter Anatolic. III, n. 5409).
Paphlagonia ; in monte Giaur-dagh prope Tossia (10. VI. 1892, leg.
P. Sintenis, exsicc. n. 4552d sub O0. Wiedemann? Boiss. f. bidentata.
Persia borealis : montes Elburs, in valle Lur, supra pagum Getschesär,
2200 m. s. m.; 26. VI. 1902 (Bornm., iter Persicum II, n. 7918).
13. rubra Hooker. -— Monogr. 211.
Paphlagonia : in monte Giaur-dagh prope Tossia (10. VI. 1892, leg.
P. Sintenis, exsicc. n. 4552c sub O. Wiedemann Boiss. — Nota : O. Wiede-
manni Boiss. Fl. Or. IV, 510 est nihil nisi forma O0. albæ Steph. =
f. Wiedemanni Beck Monogr. 212! — O. glabrata G. A. M., Boiss. Fl. Or.
IV, 510 — O. alba Steph. f. glabrata Beck, Monogr. 212.
Orobanche Raddeana Beck, Monogr. 194 — 0. alba Steph. var. Raddeana
Beck in litt. anni 1903. — Area Asiatica : Tuschetia (endem.).
Pontus Galaticus : Amasia, in monte Ak-dagh, Doryneii latifolii Willd.
parasitica ; 18. VI. 1889 (Bornm., exsicc. Anatoliæ orient., n. 789).
! Prope Kastamuni Paphlagoniaa (nec Caucasi).
2 Prope Sagalassus (leg. Heider. — Wettstein, Beitr. z. fl. d. Orientes, in
Sitzb. Acad. Wiss., Wien XLVIII [1899], 379), Salvie grandiflore Etil.
parasitica.
684 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ame SÉR.). (12)
Trieus h. SPECIOSÆ
Orobanche crenata Forsk (0. speciosa DC.) — Monogr. 225. — Area Asiatica :
Analolia (Paphlagonia, Pontus), Syria et Palæstina, Transcaucasia, Caucasus.
Palwstina : in campis prope Jaffa; 7. IV. 1897 (Bornm., iter Syriacum,
n. 1233, n. 1235).
Trisus i. MINORES
Orobanche amethystea Thuill. — Monogr. 229. — Area asiatica : Anatolia
(Paphlagonia, Pontus), Persia bor.
Orobanche versicolor Sz. (0. pubescens Urv., Boiss. fl. Or. IV, 507).
Menogr. 237. — Area Asiatica : Anatolia, Syria bor., Palæstina, Transcau-
casia.
1. homochroa Beck, Monogr. 237.
Bithynia : Brussa, propre pagum Tschekergeh, 200 m. s. m.; 21. V. 1899
(Bornm., iter Anatolicum Ill, n. 5407).
2. typica Beck, Monogr. 237.
Bithynia : Brussa, ad basin montis Olympi in fauce Gügderre, 200 m.
s.m.; 4. VI. 1899 (Bornm., iter Anatolicum III, n. 5405); eandem formam
in insula Thasos legimus : prope Potamia-scala; 27. V. 1891 (Sint. et
Bornm.).
Pontus Galaticus : Amasia, in declivitatibus saxosis montis Lokman,
800 m. s. m.; 26. VII. 1890 (Bornm. pl. exsicc. Anatoliæ orient., n. 2436);
Amasia, in rupestribus ad Lamium striatum S. S. parasitica, 600-900 m.
s. m.; 2. VII. 1889 (Bornm. pl. exsicc. Anatoliæ orient., n. 1244); Amasia
&-500 m, s. m.; 30. V. 1889 (Bornm., n. 2427). ;
Orobanche Grisebachii Reut. (0. Palestina, Boiss., fl. Or. IV., 506, p. p.;
O. striata Reut.). — Monogr. 240. — Area Asialica : Analolia (Pisidia,
Pamphylia), Palæstina.
[Thracia et Macedonia : in insula Thasos, in olivetis pr. Limenas,
VI. 4891; in eadem insula prope Potamia-scala, 27. V. 1891 (Sint. et
Bornm., iter Turcicum, n. 603): in herbidis ad Karyæs peninsulæ Hagion
Oros (Athos), 14. VI. 1901; prope Kerassia inferioris montis Athos,
47. VI. 1901 (Sint. et Bornm., iter Tureicum, n. 80%)].
Phrygia : Akscheher, ad basin montis Sultandagh, 1000 m. s. m.;
14 et 22. VI. 1899 (Bornm., iter Anatolicum II, n, 5403 et 5404).
Paphlagonia : Tossia, in vineis prope Besch-tscham; 3. VI. 1892 (leg.
Sintenis, exsicc. iter Orientale, n. 4150 sub «O0. hedroantha»).
Pontus australis : prope Siwas, 1300 m. s. m.; 9. VI. 1890 (Bornm.,
n. 2433).
Orobanche hadroantha Beck, Monogr. 242. — Area Asiatica : Bithynia
(endem.).
(15) J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA 685
Orobranche Picridis Sz. (0. Palæstina Boiss. fl. Or. IV. 506, p. p.).
Monogr. 245. — Area Asiatica : Palæstina.
Orobanche fuliginosa Reuter. — Monogr. 249. — Area Asiatica : Rhodus
(sec. Boiss.), Lycia.
Orobanche minor Sm. — Monogr. 251. — Area Asialica: Pamphylia, Cilicia,
Mingrelia.
Bithynia : inter Brussa et Mudania, c. 100 m. s. m.; 16. V. 1899
(Bornm., iter Anatolicum III, sine n.).
Paphlagonia : Tossia; VI. 1892, leg. Sintenis (iter Orient. 1892, n. 5349).
Palestina : Haifa, ad basin montis Karmel: V. 1897 (Bornm., iter
Syriacum, n. 5349).
Orobanche Palæstina Reuter. — Monogr. 258. — Area Asiatica : Palæstina
(endem. species vers subdubia).
Orobanche Hederæ Duby. — Monogr. 259. — Area Asiatica : Paphlagonia,
Cilicia.
Orobanche connata C. Koch. — Monogr. 262. — Armenia (species dubia).
Il. Gistanche.
? Cistanche lutea (Desf.) Hoffm. et Link; Boiss. Fl. Or. IV, 500 sub Phelipæa.
— Area Asiat.!: Arabia Petræa, Palæstina australis.
Cistanche tubulosa (Schenk) Wight. Boiss. Fl. Or. IV, 500 sub Pheli-
pea Schenk. — Area Asiatica (sec. Boiss.) : Arabia, Persia.
Palæstina : \in valle flum. Jordan prope Jericho, c. 350 m. sub mari;
29. III. 1897 (Bornm., iter Syriacum, n. 1230).
Sinai : Wädi es SI&, in tamaricetis; 30. III. 1902 (leg. A. Kneucker).
Syria-Mesopotamia : in desertis inter Deir (ad flum. Euphratem) et Anah;
6. V. 189% (leg. Th. Strauss, in herb. Hausskn.),
! Ueber das Vorkommen der C. lutea (Desf.) im Orient sowie über die richtige
Benennung dieser Art teilt mir Herr Prof. G. von Beck in entgegenkommender
Weise folgendes mit : «Die richtige Combination für C. lutea Hofim. Lk. wäre
Cisianche tinctoria G. Beck [= Orobanche tinctoria Forskal, 1775 — Pheli-
pæa lutea Desf., 1800 — Gistanche lutea Hoffm. Lk., 1809 — Phelipæa tinc-
toria Walpr etc. ; Lathræa Phelipæa L. Spec. 606, 1753, ist dagegen eine Misch-
art aus 2 Gattungen : « — Cistanche lutea Hoffm. Lk., 8 = Phelipæa coccinea
(M. B.) Poir.]. Ich habe jedoch noch keine C. lutea Hoffm. Lk. aus Aegypten
gesehen, obwohl sie von dort von Ascherson (Ill. Fl. Aegypt.) angegeben wird,
sondern nur C. tubulosa (Schenk) Wight., die auch gelbblütig (— lutea Wight,
flava Meyer) vorkommt. C. lutea scheint nur in Spaninen, Portugal sowie
Maroco bis Algier vorzukommen. Demnach wäre meines Erachtens Cistanche
lutea Hoffm. Lk. für die spanische Pflanze sicher und gut anzuwenden ».
686 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (14)
Persia orientalis : in desertis inter Yesd el Kerman prope pagum Hormus-
abad, 16-1700 m. s. m.; 17. IV. 1892; plante nutrientes : Tamarix
(Bornm., iter Persico-tureicum, n. 3899). — Die üppigen, bis 70 em. hohen
Exemplare sind an den obern Siengelteilen und Bracteen häufig mehr oder
minder amelhystfarbig, Blüthen goldgelb (Bornm., n. 3899 6).
var. flava Beck (— Phelipæa flava C. A. M. Boiss. Fl. Or. IV, 500).
Persia orientalis : ad Khebuter Chan inter Yesd et Kerman, 16-1800 m.
s. m.; 18. IV. 1892 (Bornm., iter Persico-turcicum 1892-93, n. 3900).
Cistanche salsa (C. A. M.); Boiss. Fl. Or. IV, 501 sub Phelipea. — Area
Asiatica : Syria, Palæstina, Armenia, Persia, Asia media.
Cistanche fissa (C. A. M.) Beck. — Boiss. Fl. Or. IV, 501. — Transcaucasia.
Transcaspia : Krasnowodsk, in arenosis ad Ufra; 21. IV. 1901 (leg.
Sintenis, iter Transcaspico-tureicum, n. 1541). — Sintenis notierte dazu :
Höhe 2-3 Fuss, bis 2 Kilo schwer ; Blüten weiss mit dunkelblauem Saume ;
wird als Gemüse gegessen.
Eine andere ebenso prächtige Cistanche mit reinweissen Blüten und
filzig behaartem Innensaum der Corolla entdeckte P. Sintenis in Turkmenien
am 1%. Mai 1901 bei Chodschakala, also im Grenzgebiet des nordöstlichen
Persiens. Da dieselbe mit grösster Wahrscheinlichkeit im Steppengebiet
Chorassans (Persien) vorkommen dürfte, führe ich die von Herrn Prof.
G. von Beck gütigst zur Verfügung gestellte Diagnose der von ihm mit dem
Namen C. Sintenisie belegten Art hier bei :
Cisanche (Cistanchopsis) Sintenisii G. Beck.n. sp. in Sint. exsicc. n° 1864.
«Scapus firmus, crassus, sgramis lanceolatis acuminatis copiose tectus.
Spica multi- et densiflora, demum in basi laxiflora, apice rotundata. Brac-
tee calycem paulo superantes. Bracteolæ 2, oblongæ, calyce paulo breviores.
Calyx campanulatus, 4-lobus lobis latis rotundatis cum bracteolis ad mar-
ginem villosis; dente quinto nullo, indistincto v. minore. Corolla suberecta,
tubuloso-infundibuliformis, 30-33 mm. longa; laciniæ 5, suborbiculares,
intus et in margine copiose lanato-villosæ, extus glabræ. Filamenta 4-5 mm.
supra basin inserta, basi villosa. Anthere bicrures, cuspidatæ, lanato-
villosæ. Pistillum glabrum; stigma magnum, discoideum, velutinum. »
Ad Artemisiam radices.
Turkomania, in planitie prope Chodschakala; 14, Majo 1901, leg. Sin-
tenis, Exsiec. n. 1864 |
Cistanche Ridgewayana Aitchison et Hemsley, Bot. of the Afghan. Delimit.
Comm., in Trans. Linn. Soc. ser. 2, Bot. III, 93 (1887).
Persia orientalıs : prov. Kerman, inter Kuschkuh et Hormusabad, in
tamaricetis et in radicibus Glycirrhizæ glandulifere W. R. parasitica (?)
1700 m. s. m.; 16. IV. 1892 (Bornm., iter Persico-turcicum, n. 3907); Blu-
menkrone purpurbraun, getrocknet weisslich. — Die auf tab. III ]. c. vor-
züglich dargestellte prächtige Art würde am 23. April und 12 Mai 1885 im
Harirad-thal entdeckt und zwar in w. n. w. Richtung von Herat (vermuth-
(15) J. BORNMÜLLER. OROBANCHENFLORA. 687
lich nordlich von Khusan) in Gemeinschaft einer anderen gleichfalls neuen
Art, C. laziflora Aitch. et Hemsl., auf Tamariz schmarotzend. Im Persien,
von wo sie noch nicht bekannt war, traf ich sie ebenfalls auf Tamarız
wachsend an und zwar gemeinsam mit C. fubulosa (Schenk). An der oben
angegebenen Stelle trat sie zahlreich auf, ist mir aber auf den weiten Wan-
derungen durch die oft meilen weit mit Tamariskenbuschwerk bedeckte
Salzwüste, nicht ein zweites Mal begegnet.
III. Phelipæa Tournef. (Anoplanthus aut., Boiss. fl. Or.).
Phelipæa coccinea (M. B.) Poir.; Lathrea phelipæa L. #2 (non +) Spec. 606
(1753): Orobanche coccinea M. B., Casp. 58 (1800); Willd., Spec., III, 354
(1800); Phelypæa coccinea Poir., Encycl. V, 268 (1804); Pers., Syn. II,
181 (1807); Ph. foliata Lamb. in Trans. Linn. soc. X, 260, tab. 7 (1810);
Ph Biebersteinii Fisch. ex Kalp. Rep. III, 481 (1844/5); Anoplon Biebers-
teinii C. A.M., Enum., 104 (1831); Anoplanthus coccineus Walp., 1. e.;
A. coccineus Reut. in DC., Prodr., XI, 42 (1847) t. cl. Beck. — Area
Asiatica (endem.) : Caria; Cilicia, Syria bor., Armenia, Kurdistania,
Caucasus; sec. Boiss.
Persia occidentalis : prov. Azerbeidjan; Tebriz (Tauris), prope Bababagh ;
V. 1892 (leg. Th. Strauss; herb. Hausskn.); Kurdistania, inter Maruga et
Tukkteri-Soleiman ad Ateschbeg; III, 1892 (leg. Strauss).
Plantæ nutrientes supra indicate novæ.
Artemisia Herba alba Asso vel A. fra-
Doryenium latifolium Willd.........
Euphorbia Kotschyana Fenzl........
Cistanche Sintenisii Beck.
Orobanche celestis Boiss. et Reut.
Orobanche Raddeana Beck.
Orobanche caryophyllacea Sm.
Bamzumsstriatum SN SEE NN 2 Orobanche versicolor Sz.
Micromeria cristata Griseb.......... Orobanche celestis Boiss. et Reut.
EhiomiseNsssohr 22.222... 20er: Orobanche purpurea Jacq.
Pterocephalus strictus Boiss. et Hoh..
Orobanche Cypria Reut. et var. Ptero-
cephali Beck
Salvia acetabulosa Vahl............. Orobanche Aegyptiaca Pers. & tricho-
loba (Reut.)
Salvia acetabulosa Vahl............ . Orobanche Anatolica Boiss. et Reut.
Salvia acetabulosa Vahl............. Orobanche Cypria Reut.
Salvia grandiflora Eitl.............. Orobanche alba Steph.
Salvia hypoleuca Bth............... Orobanche Anatolica Boiss. et Reut.
Salvia polyadenia Boiss.......... .…. Orobanche Anatolica Boiss. et Reut.
688
PLANTÆ HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D’ Émire HASSLER, D'AARAU (SUISSE)
de 1885 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
ie Prof. D" A. CHODAT et le D' B. HASSLER
(Suite.)
Hymenæa stigonocarpa Mart.
Apud Hayne Arzneigew. XI, t. 13: Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 236.
Var. pubescens Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 237; H. Olfersiana Hayne Arzneigew. XI, t. 14.
Arbor 10-15 m. 0,5-0,6 m. diam. petala alba decidua, in silvis campestribus
aridis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7882.
Hymenwa stilbocarpa Hayne.
Arzneigew. XI. t. 11; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 235.
Arbor 10-15 m. diam. 0,5-1 ın. petala alba, in campis pr. San Bernardino,
Jan., n. 1848; in campis Cordillera de Alto, Febr., n. 3879.
Hymenæa Martiana Hayne.
Arzneigew. XI, t. 15; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 237.
Arbor 8-10 m. diam. 0,3-0,5 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. Bellavista
(Apa), Nov., n. 7792.
Tamarindus indica L.
Spec. Plant. 48; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 227.
Arbor 5-8 m. culta et semi-subspontanea Asuncion.
Bauhinia guaranitica Lindm.
Bih. til. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Band 24, Afd. II, n. 7, p. 31.
Frutex 4-5 m. petala alba, in dumeto pr. Cerro pyta, Paraguari, Febr..
n. 1905.
Bauhinia microphylla Vog.
Linnæa XIII, 301; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 195.
Frutex 2-5 m. petala alba, ad ripam fluminis Paraguary in inundatis pr.
Concepcion, Aug., n. 7186 floriferus; eod. loco Sept., n. 7186a fructiferus.
D =,
A
(424) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 689
Bauhinia cujabensis (Bong.) Sleud.
Nom. Bot. ed. If. ad vocem; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 191; Pauletia
cuyabensis Bong. in Mem. Acad. Petrop. VI. Ser. IV, 17.
Frutex 2-4 m. petala alba, in dumetis pr. Concepcion, Sept., 7510.
Var. ferruginea nob.
Calyce extus ferrugineo-tomentello, fois sublus præcipue in nervis ferruginee
pubescentibus.
Frutex 2-4 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. an Mocoy, Sierra de
Maracayu, Nov., n. 5380; in dumetis pr. Concepeion, Aug., n. 7193, et 7192a.
forma vestita.
Foltis supra puberulis, subtus viridi in nervis ferrugineo tomentellis.
Frutex 1-3 m. petala alba, in campo Apepu (Tapiraguay), Dec., n. 5953: ad
marginem silvarum in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6654.
Bauhinia cheilantha (Bong.) Steud.
Nom. Bot. ed. II, ad vocem; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 199. Pauletra
cheilantha Bong. in Mem. Acad. Petrop. VI, Ser. IV, 12, t. 4, 1.5
Frutex 1-2 m. De alba, in dumetis apricis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7874; in rupestribus pr. Bellavista Apa, Dec., n. 8054.
Bauhinia acuruana Moric.
Plant. nouv. Amer. 77, tab. 51; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 187.
Var. nitida Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 187.
Frutex 2-3 m. petala alba, in campo pr. flumen Capibary, Dec., n. 5910.
Bauhinia rufa (Bong.) Steud.
Nomenel. Bot. ed If, ad vocem; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 186;
Pauletia rufa Bong. in Mem. Acad. Petrop. VI, Ser. IV, 15.
Frutex 1-2 m. petala alba, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5199.
Bauhinia membranacea Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 187.
Frutex 0.3-0,8 m. petala alba, in campo combusto, Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct. n. 5101.
Bauhinia mollis (Bong.) Walp.
Rep. I, 849; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 199; Pauletia mollis os in
Mem. Acad. Petrop. VI, Ser. IV, 25, tab. 7, fig. 3.
Var. guaranitica nob.
Foliis minus alle lobalis, petalis magnis ad 70 mm. longis ad 35 mm. longe
spathulatis.
Frutex 0,8- . ‚dm. noctiflorus petala alba, ad marginem dumetoram pr. Curu-
guaty, Dec., 5806; in dumetis pr. Vaqueria Capibary, Dec., n. 5941; ad
marginem damen. in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7908.
forma glabrescens.
Foliis adultis subtus glabrescentibus.
Frutex 4-2 m. petala alba, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5426.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 7, 30 juin 1904. 45
690 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). - (422)
Bauhinia Hassleriana Chod. spec. nov.
Frutex procumbens, ramis puberulis; stipulæ minimæ ovales ad I mm. longæ;
petiolus 4-7 mm. longus superne striatus; limbus usque ad basin fissus lobis
inæquilateris oblongis, apice rotundatis, cultriformibus vel falcatis, vel oblongo
ellipticis rotundatis. nervis 3 supra et subtus leviter exsculptis eleganter-
reticulatis, supra viridibus, subtus glaucescentibus 31/8 35/12 32/11 34/10 37/19
supra et subtus glaberrimis; pedicelli supraaxillares crassiusculi basi inconspicue
bibracteolati 2-40 mm. Ig.; calycis tubus alabastri clavati 25 demum
40-43 mm ; alabastrum extus lineis haud valde elevatis striatum, apice obtu-
siusculum mucronulis sepalorum barbellatum, leviter cinerellum; petala anguste
spathulata 2-2,5 mm. lata obtusiuscula mucronulata; legumen stipite ad
35-40 mm. longo, 11-12 cm. longum 14 mm. latum leviter rostratum glabrum
opacum marginatum.
Affinis B. pentandræ (Bong.) Walp et B. peterandræ Benth. inter ambas
species intermedia.
forma angustifolia.
Foliorum lobis falcato-oblongis 60/9 50/8 50/6 mm.
Frutex 2-3 m. petala alba, in dumetis Cordillera de Altos, Jan., n. 1788 et
2963.
forma latrfolia.
Foliorum lobis late oblongis vel elliptico-oblongis 45/20 40/18 30/15 mm.
Frutex 0,5-1 m. petala alba, in sabulosis pr. San Rafael (Apa), Oct., n. 7656.
forma intermedia.
Lobis foliorum inferioribus ad formam latifoliam, superioribus ad formam
angustifoliam vertens.
Frutex procumbens 0,5-1,5 m. petala alba, in rupestribus pr. Bellavista, Apa,
Nov., n. 7898.
forma acuminata.
Foliorum lobis acuminatis 50/18 40/11 50/5 mm.
Frutex 1-1,5 m. petala alba, in arenosis ad ripam fluminis Y-aca, Febr.,
n. 7076. /
Var. marginata nob.
Foliis distincte marginatis lobis arcuato oblongis, obtuse acuminatis 50/18
40/16 20/10 mm. S
Frutex 1-1,5 m. petala alba, inter rupes aridos pr. Valenzuela, Jan., n. 6958.
Bauhinia fusconervis Steud.
Nomencl. ed. II; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 188.
Balansa, n. 1821 fide Micheli Contr. I, p. A7.
Bauhinia macrostachya Benth.
Hook. Journ. Bot. II, p. 96; Flor. Bras. XV, 2, p. 193.
Balansa, n. 4387 fide Micheli Contr, I, p. 47.
Ceratonia Siliqua dulcis L.
Spec. Plant. 1026.
Culta et rarius subspontanea in hortis San Bernardino Nov.
Apuleia precox Mart.
Herb. Flor. Bras. 123; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 177, tab. XLVI.
Arbor 8-14 m. in silvis : Tacurupucu Alto Parana, Maj., n. 194a sterilis.
(423) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 691
Cassia grandis L. fil.
Suppl. 230; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 93.
Balansa n. 1400 fide Micheli Contr. I, p. 42.
Cassia pudibunda Mart.
Mss. sec Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 102.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 37.
Cassia speciosa Schrad.
Gett. Gel. Anz. 1821, p. 718; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p, 102.
Balansa. n. 1399 et 1399 a fide Micheli Contr. I, p. 43.
Cassia splendida Vog.
Syn. Cass. 17; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 105.
Morong, n. 426 fide Morong and Britt. Plants. coll. Parag.. p. 93.
Cassia bicapsularis L.
Spec. Plant. 538; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 106.
Frutex 1-4 m. petala aurantiaca, in campo sicco arido in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7791; id. in ruderis pr. San Bernardino, Febr.,
n. 3946
forma pilosa.
Nervus medianus et petioluli foliolorum pilis albis barbellati.
Frutex 1-2,5 m. petala lutea, in sabulosis insulæ Choco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7361.
Var. 8 indecora (H. B. K.) Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 107; H. B. K. sub specie in Nov. Gen. et Spec.
VI, 355.
Balansa, n. 1399 (Hb. Boissier) sub C. speciosa Schrad. in Micheli Contr.
Flor. Parag. I, p. 43.
Var. z tenuifolia Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 107.
Frutex 2-3 m. petala lutea, ad marginem silvæ pr. Igatimi, Oct., n. 4867,
Cassia macrocarpa Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 43.
Suffrutex 2-3 m. petala lutea in dumeto pr. flumen Jejui-guazu, Dec., n. 5696.
Cassia affinis C. emarginatæ Clos.
in C. Gay Flor. Chilens. II, 235. Ex herb.
Specimen non satis evolutum.
Frutex arborescens, 2-4 m. ad marginem silvæ pr. flumen Corrientes, Dec.,
n. 5875.
Cassia Hilariana Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 108.
Balansa, n. 1410 fide Micheli Contr. I, p. 43.
692 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M€ SÉR.). (424)
Cassia excelsa Schrad.
Geett. Gelehrt. Anz. 1821, p. 717; Prodr. II, p. 492; Benth. XV, 2,
p. 109, tab. XXXII.
Rengger, Paraguay fide Micheli Contrib. If, p. 88.
Cassia oblongifolia Vog.
Syn. Cass. 23; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 111.
Morong, n. 350 et 1097 fide Morong and Britt. Plants. coll. Parag., p. 92.
Cassia Morongit Britton.
Ann. N. Y. Acad. Sc. VII, 1892, p. 91.
Fruticulus 2-3 m, petala lutea, in dumetis in Espinillares ad ripam flumınis
Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7240.
Cassia leptocarpa Benth.
Linnæa XXII, 528; Benth. Flor. Bras. XV, 2. p. 112.
Suffrutex 2-4 m. petala aurantiaca, dumeta formans in ruderis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7050.
Cassia occidentalis L.
Spec. Plant. 539; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 113.
Herba 0,5-0,8 m. petala aurantiaca, in campis pr. Paraguary, Dec., n. 6487.
forma ovato-lanceolata.
Herba 0,3-0,8 m. petala lutea in arvis pr. Tobaty, Dec., n. 3598.
Cassia pubescens Jacq.
Fragm. 46, t. 57; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 113.
Herba 0,3-0,8 m. pelala aurantiaca, in arvis San Bernardino, Dec., n. 3675.
Cassia hirsuta L.
Spec. Plant. 540; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 114.
Herba 0,3-0,8 m. petala lutea in campo pr. San Estanislao, Jan., n. 6013.
Cassia pilifera Vog.
Syn. Cass. 23; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 115.
Species quoad indumentum, formam et magnitudinem foliolorum valde
varjabilis.
forma sericea.
Ovarium dense adpresse sericeum.
Suffrutex 0.3-0,8 m. petala aurantiaca, ad marginem silvæ pr. Caraguatay,
Sept., n. 3266; in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 3736; in campo Arroyo
Primero, Febr., n. 843%.
forma pilosa.
Ovarium pilis patentibus dense villosum.
a. Foliolis magnis obovatis 60/28 40/23 mm. subcoriaceis glaberrimis.
na procumbens 0,8-1 m. petala straminea, in campo pr. Igatimi, Dec.,
n. VE
b. Foliolis ovatis subacutis pilis longis ciliatis 30/15 25/20 mm.
Suffrutex 0,2-0,5 m. pelala aurantiaca in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4191; in campis pr. Igatimi, Oct., n. 4796.
(425) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 693
c. Foliolis oblique ovatis subacutis glabris 45/25 35/20 mm.
Suffrutex 0,3-0,4 m. petala aurantiaca in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4824.
d. Foliolis parvis supra et subtus adpresse puberulis 25/15 15/10 mm.
Suffrutex 0,3-0,% ın. petala aurantiaca in dumetis in collibus pr. Tobaty,
Sept..n. 6199.
Cassia Tora L.
Spec. Plant. 538; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 115.
Herba 0,3-0,5 m. petala lutea, in humidis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5312; in arvis San Bernardino, Febr., n. 6052. Id. n. 1385. Pl. Hassl. I,
p. 38 sub C. leiophylla Vog.
forma hirsuta.
Ovarium pilis longis patentibus densissime hirsutus.
Foliola suborbicularia supra et subtus puberula 35/32 30/28 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala aurantiaca, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5071.
Cassia mucronifera Mart.
Ex Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 116.
Suffrutex 0,5-1 m. petala citrina, in campo Ipe hu, Nov., n. 5293.
Cassia silvestris Vell.
Flor. Flumin. 169, Ic. IV, tab. 78; Benth. Flor. Bras. XV. 2, p. 125.
forma ferruginea.
Foliolis sublus ferrugineo-tomentosis, oblongo-lanceolatis 75/30 70/32
60/28 mm.
Frutex 2-4 m. petala lutea, antheræ rubræ, in glareosis siceis pr. Bellavista
(Apa), Nov., n. 8017 a.
forma olivacea.
Foliolis subtus sordide olivaceo-tomentosis majoribus ovato-ellipticis subob-
tuse acuminatis, superiora 80/26 70/25, inferiora 70/42 115/58 mm.
Frutex 4-6 m. petala lutea, antheræ rubr& in dumetis humidis pr. Bellavista,
Nov., n. 8017.
Cassia racemosa Mill.
Diet. ed. VII, n. 19; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 126.
Suffrulex 1-2 m. petala lutea in campis pr. Caballero, Sept., n. 1996 a.
(A suivre).
Hitteilungen aus dem Botanischen Museum der Universität Zürich.
EXT:
LEPIDIUM-STUDIEN
A. TIHELLUNG (Zürich).
2
CHENOPODIUM-STUDIEN
VON
J. MURAR (Trient).
BEITRÄGE
ZUR
KENNTNIS DER AFRIKANISCHEN FLORA
(Neue Folge.)
WI.
Herausgegeben von Hans SCHINZ (Zürich)
mit Beiträgen von
J. G. BAKER (Kew). S. MOORE (London).
© B. CLARKE (Kew). E. NIEDENZU (Braunsberg).
Er. KRÆNZLIN (Berlin). R. A. ROLFE (Kew).
Ha :
ZWEI NEUE PIPER-ARTEN AUS CHINA
VON
Cas. DE CANDOLLE (Genf).
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSIT.ET ZURICH. XXI. 695
LEPIDIUM-STUDEEN
von
A. FHELLUNG (Zürich).
Lepidium densiflorum Schrad. (L. apetalum auct. rec. non Willd.) und
seine Synonyme; L. neglectum Thellung n. spec. und L. costari-
cense Thellung n. spec.
I. LEPIDIUM DENSIFLORUM Schrad. (Ind. sem. h.
Götting. 1832, p. 4; Linnæa VIII. (1833) Lit. ber. p. 26).
Dies ist nach meiner Auffassung der richtige Name für die in
Mitteleuropa, namentlich in Deutschland, in letzter Zeit häufig auf-
tretende Adventivpflanze, die früher als L. mieranthum Ledeb. oder
L. incisum Roth bezeichnet wurde, seit 1891 aber, dem Vorgange Ascher-
son’s folgend, allgemein mit dem Namen Z. apetalum Willd. belegt wird.
Prof. Ascherson hat im genannten Jahre in den Verhandlungen des
Brandenb. Bot. Ver. XXXIHI. p. 108 ff. über die Nomenklatur dieser und
einiger verwandier Arten einen vortrefflichen und gediegenen Aufsatz
veröffentlicht. worin eine Reihe längst vergessener Tatsachen wieder
ins richlige Licht gerückt und anderseits viele althergebrachte Irrtümer
widerlegt und aufgeklärt wurden. Ein Irrtum ist jedoch dabei stehen
geblieben, nämlich die bereits von Fischer und Meyer durchgeführte,
dann auch von Ascherson acceptierte, nach meinem Dafürhalten jedoch
unrichtige Identifikation unserer Adventivpflanze mit dem sibirischen
L. apetalum (Willd. (1800) = L. micranthum Led. (1829) — L. incisum
auct. ross. non Roth.
Die Geschichte der Nomenklatur unserer Art stellt sich (mit Benutzung
der Ascherson’schen Abhandlung) folgendermassen dar :
In den 30erjahren des letzten Jahrhunderts wurde in den deutschen
botanischen Gärten häufig ein Lepidium cultiviert und auch in die Her-
barien eingelegt', das 1832 von Schrader im Ind. sem. h. Gotting. p. #
unter dem sehr passenden und durchaus vollgülligen Namen L. densi-
I «L. subdentatum Burch. H. Gotting.». das gleichzeitig cultiviert und auch
mit unserer Art vielfach verwechselt wurde — in den Herbarien finden sich
Exemplare der zwei Arten häufig auf dem gleichen Spannbogen — ist nicht,
wie Ascherson glauble, mit L. densiflorum Schrad. identisch, sondern vielmehr
eine Pflanze des Kaplandes (wohl tatsächlich L. subdentatum Burch. ap. DC.
Syst. II. (1821), p. 545 — L. linoides £ subdentatum Eckl. et Zeyh 38), die
sich von der anderen Art schon durch viel schmaleres (ovallanzettliches)
Schötehen unterscheidet.
696 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.).
fiorum beschrieben wurde. Die ältesten Berliner Herbarexemplare tragen
(noch ohne Speziesname) die Angabe : «Nordpol [sic!] Richardson»;
würden also von Franklin’s Landexpedition ins arktische Nordamerika
(1819), deren botanischer Vertreter J. Richardson war, stammen. 1840
erklärten die russischen Botaniker Fischer und Meyer (Ind. sem. hort.
Petrop. VI, p. 11) die deutsche Gartenpflanze (L. densiflorum Schrad) —
nach meinem Dafürhalten durchaus irrig — für identisch mit dem cen-
tral-, nord- und westasiatischen L. apetalum Willd.’, das damals, da der
Willdenow’sche Name entweder ganz in Vergessenheit geraten war oder
nur für die apetale Form oder Varietät der sibirischen Art verwendet
wurde, als L. mieranthum Led.° oder L. incisum Roth ‘ bezeichnet wurde.
Während der Ledebour’sche Name (1829), auf die Pilanze des Allai-
gebietes gegründet, lediglich aus Prioritätsgründen gegenüber L. apetalum
Willd. (1800), dessen Originalexemplar ebenfalls aus Sibirien stammt,
hinfällig ist, herrscht über die Deutung des Roth’schen Namens grosse
Meinungsverschiedenheit in der Lilteratur. Da die Geschichte des
L. incisum Roth von Ascherson (l. c.) in ihren Anfängen etwas kurz
dargestellt wird, und da ferner der Roth’sche Name noch heute bei
1 Die Originaldiagnose Schrader’s (1. c.) lautet : « Annuum, foliis radicalibus
pinnatis; caulinis lanceolatis apice serratis; floribus diandris confertis, pedi-
cellis fructiferis patentibus silieulam orbiculatam inciso - emarginatam vix
superantibus. — Venit in hortis sub L. præcoci et bipinnatifido, utraque specie
a nostra diversissima.» — Nach dieser dürftigen Beschreibung allein wäre
allerdings eine Agnoscierung der Schrader’schen Art nicht möglich. Da sich der
Autor über die Herkunft seiner Art nicht ausspricht und sich unter dem Namen
«L. densiflorum Schrad.» in den Herbarien mindestens zwei Arten finden,
muss man sich notwendig die Frage vorlegen, welche Arten damals in den
botanischen Gärten, und speziell in Göttingen, kultiviert wurden, und auf
welche derselben sich der Schrader’sche Name mit grösster Wahrscheinlichkeit
bezog. L. virginicum L., das damals häufig gezogen wurde, mag auch in
Göttingen nicht gefehlt haben ; doch darf wohl angenommen werden, dass
Schrader diese Art gekannt hat, auch stimmt die Angabe « pedicellis silieulam
viæ superantibus » nicht wohl damit überein. L. bipinnatifidum Desv. ist, wenn
echt, von L. densiflorum allerdings stark verschieden. L. præcox (Raf.) DC.,
das zu den verschollenen und zweifelhaften Arten gezählt wird, ist mit grösster
Wabrscheinlichkeit — L. virginieum L. (nach Gray und Watson, Synopt. Fl.
Of N. Am I. 1. [1895] 127); was Schrader hier unter diesem Namen verstand,
ist mir nicht bekannt (das einzige Exemplar, das ich bis jetzt unter der
Bezeichnung « L. præcox>» sah, nämlich aus Samen des Erlanger Gartens
gezogen [im Herb. Hofmus. Wien], ist typisches L. densiflorum Schrad.!).
Sicher wurde auch, obgleich Schrader dies nicht erwähnt — oder sollte er sein
« L. przcox » darunler verstanden haben? — nach mir vorliegenden Beleg-
stücken L. subdentatum Burch. (L. linoides ß subdentatum E. et Z.) in
Göllingen kultiviert, auf das jedoch die Beschreibung des Schötchens in der
Schrader’schen Diagnose nicht passt. — Den grössten Anspruch auf Richtigkeit
macht also doch die von den meisten Autoren vertretene Deutung des L. densi-
florum Schrad., nach welcher der Schrader’sche Name sich auf kultivierte
Exemplare der aus dem arktischen Nordamerika stammenden Richardson’schen
Pflanze bezog.
? Linnæi spec. plant. (ed. IV.) tom. III. 4. (1800), p. 439.
a plant. nov. flor. Ross. impr. Altaic. I. (1829), p. 22 et
0.92.
“N. Beitr. zur Bot. I. (1802), p. 224.
DE.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXI. 097
einigen Auloren fälschlicherweise im Gebrauch ist, gestatie man mir, bei
der Geschichte desseiben etwas länger zu verweilen.
Der Roth'sche Name bezog sich auf eine Gartenpflanze unbekannter
Herkunft, die der Autor von Reichard' als » L. Iberidis [Iberis] Pollich »
11777; non L. (1755)] erhalten hatte. Roth glaubte diese Pflanze (eine
Art mit kreisrundem ausgerandetem Schötchen) weder mit L. Iberis L.
[= L. virginicum L., wie wir jelzt wissen; eine damals in den botan.
Gärten häufig gezogene und auch verwildernde Art, ebenfalls mit
rundlichem ausgerandetem Schötchen]. noch mil L. graminifolium 1.
[mit spitzem ganzem Schrötchen] identificieren zu können. und beschrieb
sie daher in seiner Flora Germanica I, 2. (1793), p. 91 als neue Art
unter dem Namen L. Pollichü. Willdenow, dem Roth das Reichard’sche
«L. Iberis Poll.» zur Ansicht mitteilte, war mit der Aufstellung einer
neuen Art einverstanden und führte das L. Pollichii Roth auch in seinen
Spec. plant. Linni Ill, 1. (1500), p. 441 auf. Im Jahre 1801 erhielt dann
Roth von Koch in Kaiserslautern neuerdings Exemplare und Samen des
Pollich’schen Z. Iberis, und zwar vom Originalstandort in der Pfalz, und
erkannte nun. dass Z. Iberis Pollich das wahre L. graminifolium L. sei
und dass Reichard die Ihm zugesandte Pflanze unrichtig benannt halte.
Daraufhin änderte Roth (Neue Beitr. zur Botanik [1802], p. 22%), der an
der specifischen Verschiedenheit der Reichard’schen Pflanze von
L. Iberis L.* festhielt, den Namen ZL. Pollichü, der nun nach dieser
! Reichard hatte (Linnaei syst. plant. IH. [1780], 221) die Bemerkung nieder-
geschrieben, dass L. Iberis des Senckenbergischen Gartens eine jährige 2-männige
Pflanze mit ausgerandetem Schötchen sei, dass mithin das von ıhm selbst (Flora
Mæno-Francof. [1872-78], n. 442) und Pollich (Hist. plant. Palat. II. Kan
209) unter dem Namen L. Iberis verstandene, in der Rheinpfalz wachsende
Lepidium (L. graminifolium L. mit tetradynamischen Blüten und spitzem
ganzem Schötchen, wie wir jetzt wissen) entweder eine neue Art oder mit
L. graminifolium L. identisch sein müsse. Daraufhin suchte sich Roth authen-
tische Exemplare der Pollich’schen Pflanze zu verschaffen.
2 Hier, wie auch noch später, verquickt sich die Geschichte des L. incisum
Roth mit der von L. Iberis L. Da die letztere schon von Ascherson (l. e.) in
ausführlicher und durchaus einwandsfreier Weise dargestellt worden ist,
beschränke ich mich hier auf eine kurze Wiedergabe der Hauptpunkte und des
Endresultates, um eine neueste Beobachtung daran anzuschliessen. — Linné
gründete seine Art auf eine in den holländischen Gärten kultivierte Pflanze, die
er auch in seinem Herbarium besass, und entnahm die Diagnose derselben in
den Spec. plant. II. (1753), p. 645 (« Lepidium ..... floribus diandris ») einer
Schrift von Royen’s über den Leydener Garten (Roy. lugdb. 334). Die der
Beschreibung folgenden Synonyme dagegen, auf die die Diagnose gar nicht
passt, beziehen sıch nach allgemeiner Uebereinstimmung auf diejenige Art, die
Linné selbst später (Syst. veg. ed. X. [Syst. nat. IL] [1759], 1127) als
L. graminifolium beschrieben hat (« L..... floribus hexandris, caule paniculato
virgato »), und die wir auch heute noch so nennen. Die natürliche Folge dieser
Zweideutigkeit des Linné’schen Namens war eine grosse Meinungsverschieden-
heit der Schriftsteller über die Auslegung desselben. Diejenigen Autoren, die,
wie Pollich, Cavanilles. De Candolle ete., sich an die Synonyme hielten, mussten
notwendig L. graminifolium darunter verstehen, während diejenigen Forscher,
die vor allem die Diagnose (und das Herbarexemplar) für massgebend erachteten,
wie Roth, Schkuhr, Koch, Reichenbach ete., die damals häufig (namentlich
auch in den deutschen botan. Gärten) kultivierte und auch verwildernde
Gartenpflanze darin sehen wollten. Ueber die Nomenklatur der letztern kam
698 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me SER.).
Erkenntnis keinen Sinn mehr halte, in L. incisum ab (unter dieser
Bezeichnung figuriert die Art auch in Persoon’s Synops. plant. seu
Encheir. bot. II (1807), p. 188, n. 26). — 1808 verwendete sodann
Marschall v. Bieberstein in seiner Fl. Taur.-Casp. Il, p. 98 — aus welchen
Gründen, ist schwer zu verstehen — den letztern Roth’schen Namen
für die in seinem Gebiet wachsende Pflanze, die nach der Ansicht der
meisten Autoren mit derjenigen Art, die wir heute (mit Ascherson) als
L. apetalum Willd. (= L. micranthum Led.) bezeichnen, identisch ist').
schon Koch dem wahren Sachverhalt sehr nahe, wenn er in Röhlings « Deutsch-
lands Flora» IV. (1833), p. 51% schreibt : «...... Dagegen passt Linne’s
Diagnose des L. Iberis sehr genau auf diejenige Pflanze, welche wir in den
bot. Gärten als L. virginicum ziehen, und welche auch Schweinitz an v. Martius
unter diesem Namen aus Nordamerika geschickt hat..... und welche Schkuhr
t. 180 als L. Iberis abgebildet hat. Aber das hier genannte V.. viriginicum passt
nicht zur Diagnose von Linnés gleichnamiger Art, und doch hat De Can-
dolle das Zeichen hinzugesetzt, dass es sich unter diesem Namen im Herbarium
des grossen Meisters befinde. Ich gestehe, dass ich die Verwirrung zwischen
L. Iberis Linne und L. viriginicum nicht zu lösen im Stande bin.» Hiemit
erklärt also Koch L. Iberis L. für identisch mit der deutschen Gartenpflanze,
dem L. Iberis Schkuhr (Handb. II [ca. 1796]. p. 222 et t. 180) oder L. virgi-
nicum der deutschen Autoren; dagegen trägt er Bedenken, dieselbe auch mit
dem Linné'schen Z. virginicum zu identificieren, wegen der mangelhaften und
gar nicht sehr zutreffenden Diagnose des letztern in den Spec. plant. 11.
(1753), 645 (« floribus subtriandris, foliis linearibus pinnatis » ; 3 Staubblätter
sind allerdings häufig zu beobachten, dagegen muss die Beschreibung der Laub-
blätter zum mindesten als sehr ungenau bezeichnet werden; denn die unlern
Laubblätler sind zwar pinnat, aber nicht lineal. und die obern zwar -+ lineal,
aber nicht pinnat! Linné bemühte sich eben offenbar, in der Diagnose Unter-
schiede von seinem L. Iberis zum Ausdruck zu bringen, die in Wirklichkeit
gar nicht existieren !). De Candolle dagegen, der das Originalexemplar des
Linne’schen L. virginicum gesehen hatte, trug kein Bedenken, in seinem Syst.
nat. (1821) und Prodr. (1824) die deutsche Gartenpflanze (L. Iberis Schkuhr)
damit zu identificieren. Es bestanden also bereits die zwei Gleichungen :
1. L. Iberis L. — L. Iberis Schkuhr (L. virginicum auci. germ.), nach Koch,
und 2. L. Iberis Schkuhr — L. virginieum L. (nach De Candolle); aber die
logischerweise daraus sich ergebende Consequenz, dass notwendig auch
3. L. Iberis L. = L. virginicum L. sein muss, wagte, wohl aus Pietätsgründen,
niemand zu ziehen, bis endlich 1891 Ascherson (l. c.) der Wahrheit die Ehre
gab und den vielumstrittenen Namen L. Iberis L. zum Synonym von L. virgi-
nicum L. degradierte. Diese Ansicht Ascherson’s findet nun noch ihre glänzende
Bestätigung durch eine erneute Prüfung des Originalexemplars des Linné’schen
L. Iberis, die mein verehrter Lehrer, Herr Prof. Schinz hier, bei einem
Aufenthalt in London im Jahre 1902 gütigst für mich vornahm, und die zur
Genüge dartut, dass L. Iberis des Linné’schen Herbars, in völliger Ueberein-
stimmung mit der Diagnose in den Spec. plant., in der Tat ein vollständig
typisches L. virginicum L. darstellt. — Von neuern Autoren hallen meines
Wissens einzig noch Fiori et Paoletti, Fl. anal. d’Italia (Vol. I, part. IL. [4898],
p. 467) an der De Gandolle’schen Interpretation des Linne’schen Namens fest,
indem sie das italienische L. graminifolium als L. Iberis L. aufführen.
! Was ich bis jetzt aus dem taurisch-kaspischen Gebiet als « L. incisum » oder
« L. micranthum » sah, gehört jedoch nicht zu dieser Art, sondern zu der
morphologisch wie geographisch zwischen L. ruderale L. (im Westen und
Norden) und L. apetalum Willd. (im Osten ; vergl. auch Anm. ! auf S. 704) sich
einschiebenden Gruppe, die von Ledebour (Fl. Ross. I. |1842], p. 206) in
3 Arten : L. angulosum D'Urville (Enum. plant. ins. Archipelag. aut litt.
MITTEILUNGEN AUS DEM BUT. MUSEUM DER UNIVERSITET ZURICH. XXL 699
Seiner Auffassung schloss sich auch A. Pyr. de Candolle an, in dessen
Syst. nat. II. (4821), p. 541 und Prodr. I. (182%), p. 205 die taurisch-
kaukasische Pflanze ebenfalls unter dem Namen «L. incisum Roth »
figuriert. Selbst Ledebour, der (1829) die Pflanze des Altai-Gebietes
unier einem eigenen Namen (L. micranthum Led.) beschrieben hatte,
liess sich später durch die Autorität Marschall’s von Bieberstein dazu
bestimmen, in seiner Flora Altaica II. (1851), p. 193 die Art unter dem
Roth’schen Namen aufzuführen. — Eine durchaus abweichende Ansicht
über das Roth’sche L. Pollichü und L. incisum vertraten dagegen die
deutschen Botaniker. Während manche Autoren und Sammler (wohl
wegen der in der ersten Beschreibung des L. Pollichii angegebenen 6
Staubblätier) eine Form des L. sativum L. darin erblicken wollten ',
während ferner De Candolle sich später, durch Zusendung von unrichtig
benanntem Material irregeführt, zu keiner Identification des L. Pollichu
mit einer andern Art entschliessen konnte und dasselbe daher im Syst.
nat. II. (1821), p. 55% und Prodr. I. (1824). p. 208 unter den zweifelhaften
Arten aufführte [für L. ineisum Roth acceplierle er dagegen, wie schon
bemerkt, die Bieberstein’sche Auslegung], — erkannte schon Willdenow
die Unhaltbarkeit der Roth’schen Species, indem er sie, wie Gaudin ?
angibt, in der Enum. pl. hort. Berol. 1809, p. 665 als Synonym von
L. Iberis erklärt. Die gleiche Ansicht vertrat auch Koch, der in
Röhling’s Deutschl. Fl. IV. (1833), p. 514 L. Pollichii und incisum Roth
als zu L. Iberis Schkuhr gehörig bezeichnete. Endlich liegt noch ein
sehr wertvoller Bericht über die Originalexemplare der Roth’schen
Species vor, nämlich von den Petersburger® Botanikern Fischer und
Pont. Euxin. [1822], n. 578), L. fastigiatum Led. und L. pinnatifidum Led.
zerlegt wird. (Ausser diesen 3 Species erwähnt der Autor sein L. micranthum
[= L. apetalum Willd.] noch als besondere Art, zu der er merkwürdigerweise
auch L. incisum M. Bieb. [non Roth] als Synonym und « Tauria» [Krim] und
« Kislar » [in Ciskaukausien] [nach M. v. Bieb., Stev.] neben « Sibiria altaica »
mit! als Fundorte eiliert; es scheint demnach, dass sich Ledebour selbst über
die Abgrenzung seines L. micranthum und der verwandten Arten nicht im
Klaren war). Auf welche dieser 3 Arten M. v. Bieberstein sein «L. incisum Roth»
bezogen haben mag, dürfle schwer mit absoluter Sicherheit festzustellen sein ;
jedenfalls gibt die in der Fl. Taur.-Casp. (l. c.) der abgedruckten Original-
beschreibung Roth’s hinzugefügte Bemerkung : « Flores magnitudine L. rude-
ralis. Petala minutissima linearia fugacia. Pedicelli pubescentes. Silicula orbi-
culatæ levissime emarginata : stigmate sessili » keine sichern Anhaltspunkte
darüber. Noch eher dürfte die einzig gegebene Lokalität « Kisljar » zur Eruierung
führen, vorausgesetzt, dass dort nur die eine Art, diez. B. von Steven gesam-
melt im Herb. Hofmus. Wien vorliegt, vorkommt. — Am einfachsten würde sich
der Fall gestalten, wenn sich die 3 genannten Typen durch die Untersuchung
eines reichen und authentischen Materials als zu einer Spezies gehörig erweisen
würden ; dann müsste diese aus Prioritätsgründen den Namen L. angu-
losum D'Urv. (1822) erhalten, wozu auch L. incisum M. Bieb. non Roth als
Synonym zu ziehen wäre.
17. B. Wierzbicki, Exsiecatum N° 2574, von Szaska im Banat; De Candolle,
Fl. Franc. tom. V. (vol. VI.) (1815), p. 596, n. 4247. — Die Roth’sche Angabe
« pedunculis fructiferis patentibus » bei L. Pollichii widerspricht dieser
Identifikation sehr entschieden.
= EI Helver. IV. (1829), pe 2:
® Die Originalexemplare finden sich nicht in Roth’s Herbar in Oldenburg,
700 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Mme SÉR.).
Meyer, die im Ind. plant. hort. Petrop. II. (1835), p. 40 einen Passus
niederschrieben, der besagt, dass «L. incisum Roth [im Gegensatz sur
Auffassung der übrigen russischen Autoren] von L. micranthum Led.
durchaus verschieden sei, dagegen sehr gut mit L. Iberis Schkuhr
(L. virginicum auct. rec. — etiam Linn&i?) übereinstimme.» L. Iberis
Schkuhr Handb. (ca 1796), p. 222 et t. 180, mit dem die Roth’sche Art
also vielfach identificiert wurde, ist aber. wie schon die treffliche
Abbildung und das Vorkommen — der Schkuhr’sche Name bezog sich
auf die damals häufig cultivierte und auch verwildernde Gartenpflanze
— beweisen, zweifelsohne — L. Iberis L. — L. virginicum L., und
schliesslich ergibt sich hieraus die Consequenz. dass L. Pollichü und
incisum Roth, in völliger Übereinstimmung mit der Originaldiagnose'
und vielen alten Herbarexemplaren®), blosse Synonyme von L. virginieum
L. sind.
Es scheint mir nicht überflüssig, an diese Tatsache, die schon
Ascherson 1891 einwandsfrei dargelegt hat, nochmals mit allem Nach-
druck zu erinnern; denn wie seinerzeit (1335) die Bemerkung von
Fischer und Meyer über das wahre L. incisum Roth nur in den nächsten
Kreisen Eingang gefunden hatte*, so vermochte auch die Autorität
Ascherson’s das alte « /. incisum Roth» nicht ganz aus der Welt zu
schaffen, indem dasselbe z. B. noch in der Fl. v. Centr.-China (1901),
p. 356 von Diels an Stelle von L. apetalum Willd. figuriert. Auch
der von Ascherson vorgeschlagene älteste Name für die sibirische
Art., L. apetalum Willd., fand merkwürdigerweise gerade in der
Heimat der Pflanze, bei den russischen und sibirischen Sammlern,
sehr wenig Anklang — auch in neuern Exsiccaten (z. B. von Freyn
bestimmt) trifft man meist die Bezeichnung L. micranthum Led. ;
dagegen wurde derselbe falalerweise um so intensiver und allge-
meiner für das davon spezifisch verschiedene nordamerikanische
L. densiflorum Schrad. angewendet, und zwar nicht nur von den
deutschen Sammlern für die bei uns eingeschleppten Exemplare, sondern
namentlich auch von den amerikanischen Autoren‘, in deren neuern
sondern gelangten mit dem Herbarium Mertens, dem Roth seine Exemplare
offenbar leih- oder schenkweise überlassen hatte, ans Petersburger Museum.
! An der Angabe « Etiam in planta culta stamina constanter sex vidi » in der
Originalbeschreibung des L. Pollichii hielt Roth später nicht mehr fest, indem
er bei L. incisum über das Andræceum bemerkt : « Variat, licet rarius, floribus
triandris, tetrandris et tetradynamis ». — Auch sonst ist gegenüber der
danebenstehenden Beschreibung des L. Iberis L. (= L. virginicum L.) Kein
Unterschied zu finden.
27. B. im Berliner und Wiener Museum, aus dem Herb. W. Gerhard im
Hb. Haussknecht in Weimar, im Herb. Gessner in Zürich ete.
3 In der Folge führten z. B. Ledebour (Fl. Ross. I. [1842]. p. 205) und
Maximowiez (Fl. Tangut. I. [4889], 73 und Enum. pl. Mongol. I. [1889], 68)
die sibirische Art wieder als L. micranthum Led. (bezw. als « L. ruderale L.
B micranthum Glehn in sched. ») auf, während andere Autoren, wie Boissier
(Fl. Orient. I. [1867], p. 362), Nyman (Consp. fl. Europ. [1878], 64) etc. an
dem althergebrachten Roth’schen Namen festhielten.
* Zuerst erschien der Name L. apetalum Willd., auf die Autorität Ascherson’s
gestützt, in der Synopt. Flora of N. Am. von A. Gray und S. Watson (I. 1.
[1895]. p. 127), und verbreitete sich aus diesem «standard work » auch in die
übrige Litleratur,
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITET ZURICH. XXI. 701
Publikationen nur noch der Willdenow’sche Name gebraucht wird! —
Endlich sei noch erwähnt, dass O0. Kuntze |Verhandl. Brandenb. Bot.
Ver. XXVIT (1885), p. 178] aus «L. incisum Roth» eine Collectiv-
Art gemacht hat, unter deren Namen er nach dem gemeinsamen Merkmal
der + fehlenden Kronblätter und des notorrhizen Embryo eine grössere
Anzahl sehr heterogener Elemente zusammenfasste : ausser unserer
Adventivpflanze [L. densiflorum Schrad.] auch das sibirische L. micran-
thum Led. [L. apetalum Willd.|, ferner L. intermedium A. Gray
[= L. medium Greene], L. ruderale Benth. Fl. Austral. [sowohl von
L. ruderale L. als auch allen andern Arten der Nordhemisphäre durchaus
verschieden], und endlich eine Pflanze von Costa-Rica [eine eigene Art
aus der Gruppe des £. bipinnatifidum Desv., das im Folgenden beschrie-
bene L. costaricense Thellung].
Kehren wir nach dieser Digression über Z. ineisum Roth zur
Geschichte unseres L. densiflorum Schrad. zurück. Als in der zweiten
Hälfte des letzten Jahrhunderts, und namentlich häufig in den
80 erjahren, eine mit dem ehedem cultivierten L. deusiflorum Schrad.
völlige idenlische Art — eben unsere Adventivpflanze — in den
deutschen Bahnhöfen auftrat (ob im Zusammenhang mit der einsligen
Kultur oder durch direkte Einschleppung aus der nordamerikanischen
Heimat, ist mir nicht bekannt, doch scheint mir die letztere Annahme
wahrscheinlicher), da erhielt auch sie von den deutschen Sammlern die
zwei zu tilgenden Namen für die sibirische Art, mit der sie ohne
weiteres identificiert wurde; O0. Kuntze z. B., dem das Verdienst gebührt,
unsere Advenlivpflanze zuerst als von L. virginicum L. verschieden
erkannt zu haben, führte sie in den Verhandl. d. Brandenb. Bot.
Ver. XXVI. (1885), p. 178 als L. incisum Roth auf. während 7. B.
M. Grütter [Deutsche bot. Monatsschrift VIII (1890). p. 79. wo die 1885
beim Bahnhof Lnianno (Kr. Schweiz. Westpreussen) gefundene Pflanze
auch beschrieben wird, und zwar nach der Beschreibung deutlich - ais
L. densiflorum Schrad., im Gegensatz zu L. micranthum Led., kenntlich!]
und A. Winkler [Brandbg. Verhandl. XXXI. (1891), p. 106] den Namen
L. micranthum Led. anwendeten. [Dementsprechend wurde die Heimat
der Adventivpflanze allgemein im Osten gesucht, woran jetzt nicht mehr
gedacht werden kann, da. wie wir im Folgenden sehen werden, die
Pflanze ostwärts nur bis Russland (Prov. Czernigow, ca. 32° ö. L. von
Greenwich) nachgewiesen und weiter östlich auch nicht zu erwarten ist
— es sei denn durch neue Einschleppung]. 1891 zog dann Ascherson
(l. c.) für die sibirische Art den ältesten vollgültigen Namen, L. apetalum
Willd. (1800), wieder ans Licht, und auch er trug kein Bedenken, die
deutsche Adventivpflanze, sowie auch das ehedem cultivierte L. densi-
florum Schrad. damit zu identificieren, trotz der verschiedenen Heimat
des lelztern; zur Hebung dieser Schwierigkeit war Ascherson genöligt,
anzunehmen, dass L. densiflorum nicht aus Nordamerika, wie die älteste
Angabe besagte, sondern aus Sibirien, eiwa von Ledebour’s Altai-Reise,
stammte. Namentlich aber stehen der genannten Identification folgende
morphologische Unterschiede entgegen :
: Grössere Stengelblätter..
| Verzweigung
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.).
L. densiflorum Schrad.
Am. Bor.; Eur. adv. |
L. apetalum Willd.
(L.
As. centr. et bor.
|
schmälert. an der Ansatz- |
stelle oft wieder etwas
verbreitert und dann in
der ganzen Breite ange-
waclısen.
am Grunde stielartig ver- |
mit breitem Grunde sit-
zend. abgerundet oder
etwas herzförmig, nicht
in der ganzen Breite an-
gewachsen, oft geöhrelt!.
mieranthum Leds). |
Obere Laubblätter. .....|
Schötchen
| tennerven.
lineallanzettlich, spıtz,
meist entiernt sägezähnig
und mit deutlichen Sei-
verkehrt eiförmig, an der
Spitze im Umriss abge-
rundet, Ausrandung sehr
schmal (mit fast paralle-
len Rändern).
Behaarung.
a) des Stengels....
b)am Rande der obern |
Laubblätter
Stengel unter der Lupe
fein kurzhaarig. die Haare
kurz, gerade, gleichdick,
+ wagerecht abstehend.
Am Grunde des Blaites
ziemlich schlanke (1
3-4). spitze, schräg ab-
stehende oder (meist) aus
abstehendem Grunde si-
chelförmig nach vorn ge-
krümmte Haare, die ge-
gen die Blaltspitze deeres-
eieren und dieGestalt von
spitzen, vorwärts gerich-
teten Zähnen annehmen.
Blülenstände an den Aes-
ten und Zweigen end-
ständig, verlängert; ver-
kürzte achselständige
Fruchtstände fehlend
oder sehr spärlich.
Siehe Noten 1 und 2 auf Seite 703.
lineal, stumpflich, ganz-
randig, meist einnervig.
eiförmig oder elliptisch,
an der Spitze im Umriss
eckig, Ausrandung brei-
ter (mit deutlich diver-
gierenden Rändern ?).
Stengel mit keulig ver-
dickten Haaren entfernt
beseizt, dadurch unter
der Lupe bekôrnelt er-
scheinend !.
Am Blattgrunde kurze |
(1 : 1-2), gerade, abste-
hende, stumpfe Haare,
die gegen die Blattspitze
ähnlich wie bei der an-
dern Art gestaltet, aber
stumpfer sind.
Neben den endständigen
Blütenständen kommen
an den Aesten (oft auch
am Stengel) zahlreiche
achselständige, auch zur
Fruchtzeit + corymbös
verkürzte Blütenstände
vorlz.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITET ZURICH. XXI. 703
Während Ascherson bei der Abfassung seiner Abhandlung offenbar
nur spärliches amerikanisches Material unserer Art — er erwähnt als
mit derselben völlig identisch einzig ein Vorkommnis aus der Umgebung
von New York — zur Hand hatte, so dass die Vermulung nahe lag, die
Pflanze möchte in Nordamerika nur eingeschleppt sein, liegen mir heule
durch die gültige Vermittlung des Direktors des botanischen Museums
der hiesigen Universität, Herrn Prof. Schinz, aus mehrern grössern
Herbarien zahlreiche mit unserer Adventivpflanze völlig überein-
stimmende Exemplare aus verschiedenen Teilen der Union (New York,
lowa, Wisconsin, Missouri, Nebraska, Utah, Oregon, Washington,
Montana, Wyoming), ferner aus Britisch Nordamerika (Belleville; Lake
Winipeg Valley, Saskatchawan) vor, so dass das Indigenat für Nord-
amerika (und, was besonders wichtig ist, auch für die bei den ältesten
Berliner Exemplaren der Richardson’schen Pflanze angegebene Heimat
derselben) wohl nicht mehr in Zweifel gezogen werden kann. Ferner
steht mir momentan auch reichliches Herbarmaterial des echten sibiri-
schen L. apetalum Willd., von den russischen Botanikern (Meyer,
Ledebour etc.) selbst am Altai etc. gesammelt, zur Untersuchung zur
Verfügung, und endlich hat mein verehrier Lehrer, Herr Prof. Schinz
hier, bei einem Berliner Aufenthalt im Sommer 1903 einen Fragebogen
über das Originalexemplar des Willdenow’schen Herbars* gütigst für
mich ausgefüllt. so dass mir nach der Untersuchung und Vergleichung
dieses reichen Materials wohl ein abschliessendes Urteil gestaltet sein
dürfte, und dieses lautet dahin, dass L. apetalum Willd. und L. densi-
! Blattform, Stengelhaare und Verzweigung trennen L. apetalum Willd. auch
sehr konstant und specifisch von L. ruderale L., L. pinnatifidum Led. und
L. fastigiatum Led. (vgl. Anm. ! auf S. 698/9). Diese körnelige Behaarung des
Siengels sah ich ausser bei dem im Himalaya und in Tibet wachsenden, sehr
nahe verwandten Z, capitatum Hook. fil. et Thoms. (Journ. Linn. Soc. V.
[1860], p. 175) nur noch bei L. sordidum A. Gray (Pl. Wright. I [1852]. 10),
einer in der südlichen Union und in Mexico vorkommenden Art, die sich von
L. apetalum Willd. durch tief geteilte (oft doppelt fiederspaltige), am Grunde
verschmälerte Stengelblätter und sehr kleine, kaum ausgerandete Schôtchen,
die nicht kürzer als die Fruchtstiele sind, unterscheidet. Dieselbe papillös-rauhe
Behaarung kommt, laut Originaldiagnose, auch dem L. chinense Franchel (Plant.
David. ex Sinar. imper. I., Nouv. Arch. du Mus. hist. nat. Paris, 2me serie V.
[1883], p 191, No 84) zu, das auch nach den übrigen Merkmalen in die nächste
Verwandischafl des L. apetalum Willd. gehört und von demselben schwerlich
mehr denn als Varietät verschieden ist.
Die gleiche Schötchenform und Verzweigung weist auch L. ramosissimum
A. Nelson (Bull. Torr. Bot. Club 1899, p. 124/5) auf, eine nordamerikanische
Art, die also in dieser Hinsicht eine Mittelstellung zwischen den zwei obigen
Arten einnimmt, nach der Behaarung und Blattform aber durchaus in die
nächste Verwandschaft des L. densiflorum Schrad. gehört (vgl. S. 705).
8 Diese erneute Untersuchung bestätigte einerseits durchaus die Ansicht
Ascherson’s, dass Willdenow’s Z. apetalum diejenige Pflanze darstellt, die die
russischen Autoren zuvor als L. mieranthum oder L. incisum Roth bezeichneten
(und nicht etwa, wie nach der etwas mangelhaften Originaldiagnose in den
Spec. plant. auch schon vermutet wurde |z. B. von Ledebour, Fl. Allaic. UI.
(1831), p. 195], L. ruderale 1.) ; anderseits aber förderte sie auch, entgegen der
Ascherson’schen Ansicht, die charakteristische Verschiedenheit der Willde-
now’schen Art von unserer Adventivpflanze deutlich zu Tage.
794 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ie SER.).
florum Schrad. zwei geographisch’ und morphologisch durchaus verschie-
dene, nach den obigen Merkmalen leicht zu trennende Arten sind.
Verfolgen wir nun die Geschichte unserer Art auch in ihrer Heimat,
in Nordamerika, wo sie von den Autoren einige unter die Synonyme zu
verweisende Namen erhielt.
Hooker führte sie in seiner Fl. Bor. Am. 1. (1840), p. 68 als « L. rude-
rale L.» auf, und auch andere ältere amerikanische Autoren. z. B. Torrey
und A. Gray in ihren frühern Werken. schlossen sich dieser Bestimmung
an. Macoun (Cat. Canad. Pl. 57) und Mac Millan (Metasp. Min. Val. 257)
wussten unsere Art nich! von L. virginieum L. zu trennen und wandten
daher den letztern Namen für sie an. A. Gray endlich führte sie unter dem
selbst geschaffenen Namen L. intermedium in seinem Man. of bot. ed. II
(1856)-VL auf. Dieser Name ist, abgesehen davon, dass der Schrader’sche
Name (1832) älter ist. schon dadurch hinfällig. dass A. Gray selbst in
einer frühern Publikation [PI Wright. Ti. (1853) p. 15] unter L. interme-
dium eine andere Art verstand, nämlich diejenige, die die Amerikaner
jetzt als L. medium Greene? bezeichnen. Diese zwei Arten wurden lange
nicht auseinandergehalten und demgemäss auch unter dem gemein-
samen Namen L. intermedium Gray aufgeführt. In der Synopt. Fl. of
N. An. von À. Gray und S. Watson [Vol. 1. part. I. fasc. 1. (1895), p. 127]
finden sich dann die zwei Arten getrennt neben einander. und zwar wird
unser L. densifiorum, dem Vorgange Ascherson’s folgend, als L. apetalum
Willd. aufgeführt. Diese Benennung wenden seither auch alle neuern
amerikanischen Sammler und Autoren an, und es ist sehr zu bedauern,
dass der nunmehr auch in Amerika eingebürgerle, also im ganzen
Verbreitungsgebiete der Art angewendele. von Ascherson vorgeschlagene
Name durch eingehende Untersuchung sich als unrichtig erweisen und
an seiner Stelle der längst vergessene und unter die Synonyme
verwiesene Name /. densiflorum Schrad. wieder hervorgezogen werden
muss.
In neuester Zeit wurden von den amerikanischen Bolanikern mehrere
« Mikrospecies » von unserer Art abgelrennt (z. B. L. pubecarpum
A. Nels., L. ramosum A. Nels., L. elongatum Rydbg.), die jedoch nach den
mir vorliegenden Exsiccaten derselben den Variationskreis der Art nicht
1 L. apetalum Willd., dessen Originalexemplar aus Sibirien stammt, sah ich
bisher nur aus Central- und Nord-Asien (vom Altai ostwärts bis zum Amur-
gebiet, zur Mongolei und China [Peking], und südwärts bis nach Tibet);
L. densiflorum Schrad. liegt mir ausser den zahlreichen nordamerikanischen
Vorkommnissen als Adventivpflauze aus Deutschland, Schweden, der Schweiz
und ostwärls noch aus Polen und der Prov. Czernigow (Russland) vor.
2 Erythea III. (1895), p. 36; anstatt des Gray’schen Namens (1853) musste
dieser neue gewählt werden deshalb, weil noch ein älteres Z. intermedium
existiert, nämlich von A. Richard (Yent. fl. Abyss. I. (1847), p. 21); dasselbe
wird zwar von Oliver [Fl. trop. Afr. I (1868) = mit L. ruderale L. vereinigl,
doch sprechen wesentliche Punkle der Originaldiagnose schr entschieden gegen
diese Identificalion : L. intermedium hat eingeschnitten-gesägle (stalt ganz-
randige) obere Laubblätter, 6 (statt 2 [-4]) Staubblätter, kaum ausgerandetes,
durch den (sehr kurzen) Griffel zugespitztes Schötchen (während bei L. ruderale
Griffel und Narbe in der Ausrandung eingeschlossen sind). Wenn also, wie es
scheint. L. intermedium A. Rich. tatsächlich eine eigene Art darstellt, so ist
der jüngere Name L. intermedium A. Gray hinfällig und muss durch L. medium
Greene ersetzt werden. — Ueber die letztere Art vgl. auch S. 707 u. 7i1/2.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXI. 705
überschreiten (vgl. weiler unten die Varietäten). In die gleiche Kategorie
dürfte auch L. divergens Osterhout ' gehören, von dem ich bis jetzt nur
die von L. densiflorum Schrad. sehr wenig differierende Beschreibung
sah. Dagegen scheint L. ramosissimum A. Nels.” eine von unserer Art
verschiedene Spezies darzustellen, die ihr zwar durch die Blattform und
Behaarung sehr nahe kommt, sich aber durch an der Spitze verschmä-
lertes und im Umriss eckiges, durch die ziemlich breite Ausrandung
zweizähniges Schötchen und das Vorhandensein zahlreicher auch zur
Fruchtzeil verkürzter axıllärer Blülenstände unterscheidet. Vom Autor
selbst agnosciert sind folgende Exsiceaten :
Wyoming : Laramie, Albany Co., 1899, A. et E. Nelson, n. 6848
(Herb. Delessert, Herb. bot. “art. Breslau). — Ebenso von Laramie:
A. Nelson. n. 1424 und 5356.
Ferner ziehe ich hieher :
Colorado : Argentine Pass, 10000 ft., 1878, leg. M. E. Jones, n. 742
(als L. intermedium Gray ?). — Herb. Reut. et Barb.
Yellowstone Park . Soda Butte, 1899, leg. A. et E. Nelson, n. 5876
(als L. apetaium Willd.). — Herb. bot. Gart. Breslau.
Saskatchawan (Palliser’s Brit. N. Am. Exped.), 1858, leg. E. Bour-
geau. — Herb. Berlin und Hofmus. Wien, je 2 Exemplare, das eine als
L. virginicum, das andere als L. corymbosum ? bestimmt.
Fassen wir die angeführten Synonyme kurz tabellarisch zusammen, so
ergibt sich :
L. densiflorum Schrad. Ind. sem. h. Gotting. 1832, p. %
. ruderale Hook. Fl. Bor. Am. et auct. americ. veter., non L.;
. virginicum auct. americ. veter. nonnull., non L. ;
. apetalum Aschers. ex p. et auct. germ. et americ., non Willd !
. incisum auct. germ. recenlior., non Roth nec auct. ross.
. micranthum Fisch. et Mey. ex p., et auct. germ., non Ledeb.
. intermedium A. Gray Man. bot. ed. 2 (1856)-6, non A. Rich. Tent.
fl. Abyss. (1847), nec A. Gray Pl. Wright. (1853).
Da sich in allen grössern Herbarien L. densiflorum Schrad., wenigstens
als deutsche Adventivpflanze, reichlich vertreten findet, kann ich hier auf
die Diagnose der typischen Art verzichten (vgl. über die charakteris-
tischen Merkmale den Bestimmungsschlüssel auf S. 712); dagegen
möchte ich bei den Varietäten unserer Art noch elwas verweilen.
L. densiflorum Schrad. ändert ab: :
1. var. pubecarpum (A. Nels.) Thell.
(L. pubecarpum Aven Nelson, Botanical Gazette 1900, p. 189). Schöt-
chen mit bis zur Reife persistenter Pubescenz.
Von A. Nelson selbst agnosciert sind folgende 2 Exsiccatennummern :
Montana : Dwelle’s, Gallatin Co., 1899, leg. A. et E. Nelson, n. 6793.
— Herb. Delessert, Herb. bot. Gart. Breslau.
Yellowstone Park, 1899. A. Nelson, n. 6235.
Ferner ziehe ich hieher Exemplare von :
SSII
Si
1 IN
a
! Bull. Torr. Bot. Club 1903. p. 237.
? Bull. Torr. Bot. Club 1859, p. 124/5.
3 Die Reihenfolge der Varietäten wurde nach der Art eines dichotomischen
Schlüssels gewählt in dem Sinne, dass das für eine Var. hervorgehobene
charakteristische Merkmal für alle folgenden nicht mehr zutrifft.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 juin 1904. 46
706 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
Wyoming : Evanston, 1884, leg. A. Grunow (Hb. Berlin).
Idaho : Snake Plains, near Pocatello, 1893, leg. E. Palmer, n. 8 (gemischt
mit der var. typicum, als L. virginicum bestimmt). — Hb. Univ. Zürich.
Nevada : Palisade, 1882, ieg. M. E. Jones, n. 3785. — Hb. Berlin.
Auch adventiv in Europa:
Schweiz : Orbe (Kt. Waadt), 1886, leg. Moehrlen (als L. incisum). —
Hb. Univ. Zürich (ebenda finden sich auch von Vetter aus dem Samen
dieser Pflanze gezogene Exemplare von 1887 und 88, die die erbliche
Fixierung des Varietälenmerkmals beweisen).
2. var. pubecaule Thell. n. var.
Stengel, namentlich unterwärts dicht behaart (fast zottig), die Haare
relativ lang und oft etwas verbogen.
New Mexico, 1847, leg. A. Fendler, n. 45 (als L. ruderale) — Herb.
Berlin, Boiss.; in a Canon 4 miles east of Santa Fe, 8000 ft., 1897, leg.
A. A. et E. G. Heller, n. 3673 — Herb. Barb.-Boiss., bot. Gart.
Breslau, Univ. Zürich.
3. var. elongatum (Rydberg) Thell.
(L. elongatum Rydberg, Bull. Torr. Bot. Club 1902, 234). Kräftige
Pflanze mit breiten, elwas lederigen, grob gezähnten Laubblättern;
Haare des Stengels, besonders im Blütenstand, meist etwas keulig.
Schötchen relativ gross, 3 '/; mm. lang und 3 mm. breit.
Die 2 folgenden Exsiccalennummern sind vom Autor selbst agnosciert:
Idaho : About Lewiston, Nez Perces Go., 900 ft. 1896, leg. Heller,
n. 3008 (als L. medium Greene). — Herb. Barb.-Boiss., Haussknecht,
Univ. Zürich.
Washington : Almata, 1896. leg. Elmer, n. 21. — Hbh. Delessert.
Hieher gehört auch :
Idaho : Near Upper Ferry, Clearwater River, above Lewiston, leg.
Sandberg, Mc. Dougal and Heller, n. 60. — Herb. Berlin.
4. var. retrohispidum Thell. n. var.
Haare am Grunde des Randes der obern Laubblätter sichelförmig
abwärts gekrümmt.
Southern Texas : At Corpus Christi, Neueces Co., 1894, leg.
A. A. Heller, n. 1421. — Herb. Barb.-Boiss., bot. Gart. Breslau, Univ.
Zürich.
5. var. ramosum (A. Nels) Thell.
(L. ramosum A. Nelson, Bull. Torr. Bot. Club 1899, p. 125). Stengel
von Grunde an (oft dicht buschig) verzweigt.
Vom Autor cilierle Exsiccaten :
Yellowstone River, 1899, leg. A. et E. Nelson, n. 5745. — Herb. bot.
Gart. Breslau, Delessert.
Southern Wyoming : Red Desert Region, 1898, leg. Granger, n. 4682.
Dieser Var. nähern sich + auch Exemplare von :
Colorado : Arboles, 6000 ft.. 1899, leg. C. F. Baker, n. 352 (von
Greene als L. medium Greene bestimmt (!); doch weichen die Exemplare
des letztern vom Originalstandort [in New Mexico] erheblich davon ab).
— Herb. Barb.-Boiss., Breslau, Delessert.
Idaho : Snake Plains, near Pocatello, 1893, leg. E. Palmer, n. 551. —
Hb. Univ. Zürich.
Rocky Mountains, Salzsteppen, 1873, leg. Dönitz. — Hb. Berlin.
6. var. typicum Thell.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSIT.ET ZURICH, XXI 707
Die bei den vorhergehenden var. hervorgehobenen Merkmale treffen
sämmtlich nicht zu :
Schötchen kahl oder nur in der Jugend schwach papillös. Stengel sehr
fein behaart, mit kurzen cylindrischen Haaren. Laubblätter nicht oder
kaum lederig, die obern mit schlanken, nicht tiefen Sägezähnen.
Schôtchen 2-2 '/a mm. breit, + 3 mm. lang. Haare am Grunde des
Blattrandes aufrecht-abstehend, meist sichelförmig vorwärts gekrümmt.
Stengel erst in einiger Höhe verzweigt. — Uber die Verbreitung des
Typus vgl. S. 703 u. S. 704, Anm. :.
Nachträge.
1. Während des Druckes des Aufsatzes über L. densiflorum Schrad.
finde ich bei eingehender Erwägung der einschlägigen Litteratur, dass
das auf S. 701, S. 704 und Anm. ! und S. 706 erwähnte L. medium
Greene (1895) [— L. intermedium A. Gray 1853, non A. Richard 1847]
den ältern Namen L. texanum Buckley (Proc. Acad. nat. sc. Philadelph.
1861 [1862], p. 449) zu führen hat; diese Art wird schon vom Index
Kewensis als Synonym von L. intermedium A. Gray erklärt, und auch
die Originalbeschreibung Buckley’s (l. ec.) summt vollkommen mit den
amerikanischen Exsiccaten des L. medium Greene überein.
2. Die am Schlusse der Anm. ‘auf S. 698/9 ausgesprochene Vermutung,
dass L. angulosum D’Urv., L. fastigiatum Led. und L. pinnatifidum Led.
möglicherweise eine einzige Spezies darstellen dürften, hat für mich
seither an Wahrscheinlichkeit viel gewonnen. Das Verbreitungsgebiet
der Art würde sich dann auf die Krim, den Nordabhang des Kaukasus
und die Steppengebiete rings um das kaspische Meer erstrecken. Aus
diesen Gegenden wurden von ältern Autoren noch mehrere Arten
angegeben oder beschrieben, die ich teils nach der Analogie des
Standorles, teils nach den Beschreibungen oder nach mir vorliegenden
Originalexemplaren ebenfalls zu L. angulosum D’Urv. ziehen möchte.
Das Synonymenregister des letziern würde sich dann folgendermassen
darstellen :
Lepidium angulosum D’Urv. Enum. pl. ins. Archipel. aut litt. Pont.
Eux. (1822), n. 578 («in ruderatis urbis Theodosiæ » [= Feodosia
Kaffa auf der Krim)).
— L. bonariense Pallas Reise II. (1770), p. 392 (Nordufer des kaspischen
Meeres) —- non L.
— L. dentatum M. Bieb. ex Georgi, Beschr. d. Russ. Reich. III, vol. IV.
(1800), p. 1021; «ad fl. Terek» [in Ciskaukasien; citiert nach
Ledeb. Fl. Ross. I. (1842), p. 208]. (Offenbar ohne Beschreibung;
daher ohne Anspruch auf Priorität vor L. angulosum D’Urv.
[1822]. In der Fl. Taur. — Casp. [1808] erwähnt M. v. Bieb.
keine Art dieses Namens; offenbar hatte er sich inzwischen
für die Verwendung des Aoth’schen Namens L. incisum
entschieden). ;
— L. incisum M. Bieb. Fl. Taur.-Casp. IT. (1808), p. 98 (« Hab. Kisljar » [in
Ciscaucasien]); DC. Syst II. (1821), p. 541 et Prodr. I. (1824),
p. 205, ex p. — non Roth N. Beitr. I. (1802), p. 224, nec Ledeb.
Fl. Alt.
708 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.)
— ? L. obovatum Kit. ex Steud. Nom. ed. II, vol. IF. (1840), p. 27.
— L. mieranthum Led. Fi. Ross. I. (1842). p. 295, ex p. (quoad loc.
« Tauria», « Kislar» et « litt. mar. casp.») — non Led. Icon. Fl.
Ross. impr. Altaic. I. (1829), p. 22 et t. 92.
— L. fastigiatum Led. Fl. Ross. I. (1842), p. 205 («Hab. ad Wolgam
inieriorem »).
— L. pinnatifidum Led. Fl. Ross. L c. p. 206 («Hab. in regione astracha-
nensl» ).
— L. flaccidum Roth ex Turez. in Bull. soc. nat. Mosc. XXVil. (155%),
p. 309 (Astrachan).
— L. ruderale var Ledebouru Vatke! med. in Her». Berol.
I LEPIDIUM NEGLECTUM Thell n. spec.
Annuum (rarius bienne). Radix tenuis, fusiformis. pallida. Caulis
erectus, 10-40 cm. altus, pilis brevibus patentibus reclis sub lenie +
pubescens, in medio plerumque ramosus, ramis arcuato-ereclis pubescen-
tibus, in racemos terminales desinentibus. Folia sepe obscure virentia;
radicalia ovata vel large elliptica, crenata vel subpinnatifida; caulina
media petiolatla lanceolata remole serrala; summa subsessilia linearia
integerrima acutiuscula subuninervia, basi angustata, margine pilis bre-
vissimis (1 : 2) reclis + patentibus obsita. Racemi + densi, fructiferi
valde elongati, sæpe flexuosi; rhachide pilis brevibus patulis pubescente.
Flores %-petali (petalis calyce plerumque brevioribus vel rudimentariis),
2-4-andri (staminibus lateralibus nullis). Silicule plerumque orbiculatæ
vel longitudine laliores (rarius large ovatæ), valide compressæ, emargi-
natæ (stigmate incluso), apicem versus alatæ, pedicellis patentibus, pilis
falciformibus sursum curvatis pubescentibus, subbreviores. Semina fusco-
rufa, valde compressa, latere exteriore (ubi radicula) alato-marginata;
embryo notorrhizus.
Cotyledonen (an den Keimpflanzen) länglich, 2 '/s-3 mal so lang wie
breit, etwas länger als ihr Stiel, stumpflich, kahl. Erste Laubblätter
(gegensländig) oval, spitzlich, ganzrandig, mit kurzen, papillenförmigen
Haaren besetzt, lang gestieli. Grundständige Laubblätter im Umriss
oval oder breit elliptisch, gekerbt, die Einschnitte am Grunde der
Biatispreite oft Liefer, so dass ein leierförmig-fiederspaltiges Blatt mit
ovalem, am Grunde keilförmigem Endabschnitt zu stande kommt. Untere
Stengelblälter elliptischlanzettlich, gezähnt gesägt. Zur Blütezeit sind
meist nur noch die mittlern und obern Laubblätter vorhanden : erstere
sind (mit Stiel) + 2-3 cm. lang bei 2-3 mm. Breite, letztere 1-2 cm.
lang und 1-2 mm. breit. Die Blüten sind unansehnlich, grünlich
(scheinbar apetal), die weissberandeten Kelchblätter + 1 mm. lang,
borstlich behaart (namentlich das hintere), die Haare an den Knospen
das Ende des jungen, noch kompakt-abgeplatieten Blütenstandes
überragend und demselben unter der Lupe ein schopfig-behaaries
Aussehen verleihend. Die Kronblätter sind fädlich (den Filamenten oft
sehr ähnlich). meist bedeutend kürzer als der Kelch. Staubblätter sind
2-4 vorhanden, je nachdem die Verdoppelung der medianen Glieder
(des innern Kreises) des AndrϾceums ein- oder beidseilig (d. h. vorn und
hinten) unterbleibt oder eintritt; entsprechend der Zahl der Staubblätter
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITƮT ZURICH. XXi. 709
beträgt die der an ihrem Grunde seitlich befindlichen Honigdrüsen 4-6.
Die Schötchen sind + 3 mm. lang und breit, meist kreisrund oder quer-
elliptisch, seltener breit oval. die Klappen siark zusammengedrückt,
scharf gekielt und vom untern Drittel oder von der Mitte bis zur Spitze
immer breiter (bis zu '/s mm.) geflügelt. Der Griffel ist kürzer als die
ziemlich seichte und schmale, spitzwinklige Ausrandung, die Narbe
daher in derselben eingeschlossen (sie erreicht an der Frucht etwa die
halbe Höhe der Flügelbreite). Ich fand die Narbe, wie bei fast allen
Lepidium-Arten, ringsum -+ gleichmässig entwickelt. während sie nach
Prantl’s Darstellung in den «Natürl. Pflanzenfamilien » (III. 2) bei der
ganzen Gruppe der Sinapeæ, wozu Lepidium gehört, über den Placenten
stärker ausgebildet sein sollte. — Die flach-zusammengedrückten Samen
zeigen auf der lateralen (äussern) Seite, wo das Würzelchen des Embryo
liegt, einen mehrere Zellreihen breiten, membranös-durchscheinenden
Flügelrand.
Die neue Art steht habituell folgenden 4 nordamerikanischen Arten :
L. virginicum L.'. L. texanum Buckl.’, L. densiflorum Schrad.° und
L. ramosissimum A. Nels.* am nächsten, unterscheidet sich aber von
ihnen durch die auffallend Kurzen, papillenförmigen Haare am Rande der
obern Laubblätter, durch welches Merkmal sie mehr an die verwandten
altweltlichen Arten : L. ruderale L.° und L. apetalum Willd.° erinnert.
L. virginicum und L. texanum unterscheiden sich ausser den schlanken
(1 : 4-6). angedrückt-sichelförmigen Haaren am Blattrande auch durch
gut ausgebildete, den Kelch meist stark überragende Kronblätter und
sehr schlanke, das Schötchen an Länge noch deutlicher übertreffende
Fruchistiele, L. virginicum ausserdem durch (fast stets) schief pleuror-
rhizen Embryo und entfernt sägezähnige obere Laubblätter. — L. ramo-
sissimum zeigt die gleiche Behaarung und Blatiform wie L. densiflorum,
und besitzt ferner zahlreiche verkürzte achselständige Blütenslände, die
bei L. neglectum + fehlen, sowie ein an der Spitze + eckiges,
zweizähniges Schôtchen, was für meine Art nicht zutrifft. — Am
schwierigsten gestaltet sich die Trennung von Z. densiflorum, das in
extrem typischen Exemplaren durch schmaleres (2-2 ‘/2 mm. breites),
verkehrteifürmiges Schôtchen, (fast) unberandete Samen, etwas dickere
und kürzere Fruchtstiele, lineal-lanzettliche, deutlich gesägle una
seitennervige, sichelhaarige obere Laubblätter, apetale Blüten etc.
abweicht, sich aber in einzelnen Varietäten und Formen im einen oder
1 Spec. plant. II. (1753), 645. — Einheimisch in N. Am., jetzt auf einem
grossen Teil der Erde verschleppt.
2 Proc. Acad, nat. sc. Philad. 1861 (1862), p. 449 — L. intermedium A. Gray
(1853), non A. Rich. (1847) — L. medium Greene (1895) | Vergl. Fussnote ?
auf S. 704 und Nachtrag i auf S. 707]. — Union und Mexico; annähernd iden-
tisch auch auf den Azoren und verschleppt in Centraleuropa, vergl. S. 712.
® ind. sem. h. Gotting. 1832, p. 4. — Heimat : N. Am.; eingeschleppt in
Europa.
# Bull. Torr. Bot. Club. 1839, p. 124/5. — Rocky Mountains, Saskatchawan.
— Vergl. S. 705.
5 Spec. plant. II. (1753), 645. — Europa und Orient: verschleppt in Nord-
amerika und vielleicht auch in Sibirien und Australien.
6 Linnaei spec. plant. III. £. (1800), p. 439 (— L. micranthum Led. 1829). —
Sibirien und Central-Asien. -
710 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
andern Merkmal dem L. neglectum nähert; doch lassen sich die zwei
Arten, wenn man die Summe der Unterscheidungsmerkmale berück-
sichtigt und sich nicht auf ein einziges versteift, mindestens so scharf
trennen wie etwa L. virginicum und L. medium. — Auch die übrigen
von den amerikanischen Autoren in neuerer Zeit, seit dem Erscheinen
der Synopt. fl. of N. Am. I. 1. (1895), aufgestellten, hier in Betracht
kommenden Arten aus der Sektion Dileptium, die ich in von den Autoren
selbst gesammelten oder doch wenigstens agnoscierten Exemplaren
sah, unterscheiden sich durch + schlanke Sichelhaare am Rande der
obern Laubblätter; es sind dies : L. ramosum A. Nels.', L. pubecarpum
A. Nels.?, L. elongatum Rydberg* (alle 3 nach meiner Auffassung nur als
Varietäten von L. densiflorum Schrad. verschieden; vgl. S. 705/6),
L. idahoënse Heller‘ (das zugleich 6 Staubblätter und sehr ansehnliche
Kronblätter besitzt) und L. austrinum Small? (ganze Pflanze, auch das
Schötchen, mit relativ langen, weissen, abstehenden Haaren dicht
) : L. divergens Oster-
hout® (das vom Grunde abgehende, niederliegende Aeste, apelale Blüten
und elliptisches Schötchen haben soll), L. georginum Rydberg’ (mit
grossen, 4 mm. langen, pubescenten Schötchen) und L. oblongum Small
(Schötchen oblong (2 : 3 mm.), Laubblätter fiederspaltig mit ganz
schmalen Abschnitten), welche 3 Arten also nach den Original-
beschreibungen wesentlich von L. neglectum differieren.
Workommen :
Nordamerika (U. S. A.) und Europa (adventiv), meist auf Ruderal-
stellen. Bekannt gewordene Fundorte :
USA
New York : Bedford Park, 1899, leg. P. Wilson (mit L. densiflorum
Schrad. zusammen auf dem gleichen Bogen, als L. virginicum bestimmt).
— Herb. Univ. Zürich.
Washington, D. C., 1900, leg. Steele (als L. apetalum). — Hb.
Delessert.
Illinois : «Southern Illinois,» leg. Bebb. — Herb. Berlin; Was-
hington Ce, 1873, leg. French (als L. intermedium) — Herb. Reut.
! Bull. Torr. Bot. Club 1899, p. 125.
2 Botanical Gazette 1900, p. 189.
3 Bull. Torr. Bot. Club 1902, p. 234.
* Bull. Torrey Bot. Club 1899, p. 312. — Idaho. — Die Art nimmt eine
eigenlümliche Mittelstellung zwischen L. virginicum L. einerseits und der sonst
isoliert stehenden Gruppe des L. alyssoides Gray anderseits ein; mit ersterm
hat sie das Schötehen und die Behaarung, mit letzierm dagegen die Blütengrösse
und das komplete Andrœceum gemein
5 Fl. of Southeastern U. S. (1903), p. 468. — Texas; Exsice : Heller No 1651.
5 Bull. Torr. Bot. Club 1903, p. 237. — Colorado.
7 Bull. Torr. Bot. Club 1902, p. 234. — Utah.
8 Fl. of Southeastern U. S. (1903), p. 468. — Territ. Indiana.
Bere E
Ve
LEE
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÄT ZURICH. XXI 711
u. Barbey; Bloomington, 1882, leg. L. M. Underwood (als L. virginicum).
— Herb. bol. Gart. Breslau.
Kansas : Roadsides, Riley C°, 1895, leg. Norton n. 25 (als L. apetalum).
— Herb. Univ. Wien, Hb. Haussknecht.
? Texas : Dallas, 1871, leg. G. Boll. — (2 Exemplare im Herb. De Can-
dolle, das eine ein verkümmertes, fast blattloses Fruchtexemplar, das
andere etwas monströs, daher beide nicht sicher bestimmbar).
EUROPA :
Deutschland : Freiburg i./B.'. 1900-03 mehrfach, leg. A. Thellung.
Schweiz : Bahnhof Zürich 1901-03 mehrfach’, leg. Dr 0. Nægeli und
A. Thellung; Maggi-Mühle in Zürich Ill, 1903, leg. Dr Nægeli; Sihlkanal
in Zürich, 1902, leg. Thellung; Bahnhof Embrach (Kanton Zürich) 1902,
leg. Dr Nægeli.
Zum Schlusse der Ausführungen über L. neglectum möge noch für die
Bedürfnisse der Floristen ein Schlüssel zur Bestimmung der in
Gentraleuropa ruderal, bezw. adventiv auftretenden 5 Arten aus der
Gruppe des L. ruderale L. (mit ausgerandelem, gegen die Spitze
+ deutlich geflügellem Schôtchen, in der Ausrandung eingeschlossener
Narbe und 2-4 medianen Staubblättern) folgen :
1. Kronblätter (mit Ausnahme der alierletzten Blüten) relativ ansehnlich, fast
stets länger (bis doppelt so lang) als der Kelch. Embryo (bei uns) schief
pleurorrhiz. Haare? des Stengels und der Laubblätter sichelförmig gekrümmt,
schlank (1 : 4-7), spitz, + angedrückt.
Schötchen kreisrund (meist 3 mm. lang und breit), stark zusammen-
gedrückt, gegen die Spitze immer breiter (bis zu 1/2 mm.) gefiügelt, auf deut-
lich längerm (bis 1/2 mal so langem), abstehendem, sehr schlankem Stiel,
ziemlich dichte Fruchttrauben bildend. Same auf der äussern Seite durch-
scheinend-berandet.
2. Laubblätter grasgrün, die obern lineal-lanzettlich, spitz, fast sämmt-
lich (wenigstens gegen die Spitze) entfernt sägezähnig, deutlich seiten-
nervig. Stengel und Traubenspindeln (bei uns) unter der Lupe +
flaumhaarig, daher etwas matt................. L. virginicum 1.
2*, Laubblätter etwas derber, die obern lineal, ganzrandig, meist nur mit
deutlichem Mittelnerv. Stengel und namentlich die Fruchtstandaxen (bei
uns)stastzkanhl, glänzend. Rs SE ee de co
L. texanum Buckl. (L. medium Greene) (vgl. S. 707).
1 In den Mitteil. des Bad. Bot. Ver. No 184 (1903), p. 295 wurde die Pflanze
von mir irrtümlich als Z. medium Greene aufgeführt, und ebenso in No 189
(1903), p. 335 desselben Blattes: von hier gieng diese Angabe auch in Höck’s
« Ankömmlinge in d. Pfl.welt Mitteleurop. währ. d. letzt. halb. Jahrh. » VIII.
(Beihefte zum Bot. Centr.bl. XV. 2. [1903], p. 387) und in Neuberger’s Flora
von Freiburg i./B. 2. Aufl. (1903), p. XXIV über.
2 Zusammen mit L. virginicum L., L. densiflorum Schrad. und Z. ruderale L.,
von diesen 3 Arten stets deutlich verschieden. Die genannten % Arten kultiviere
ich seit 4901 neben einander im Topf und finde ihre Merkmale sehr konstant.
® Für die Uutersuchung der Trichome ist die Anwendung des Mikroskopes
(schwache Vergrösserung, ca. 60 mal) für den Ungeübten unerlässlich. Doch
wird dieselbe dadurch erleichtert, dass das Aufkochen des Materials in den
meisten Fällen nicht nötig ist, indem sich die zu untersuchenden Teile, die oft
nicht einmal von der Pflanze abgetrennt zu werden brauchen, meist leicht auf
dem Objekttisch bei auffallendem Lichte betrachten lassen.
712 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
Wurde bis jetzt in Centraleuropa einzig im Zürcher Bahnhof, 1902-
1903 (Nægeli und Thellung) beobachtet. Das von den amerikanischen
Autoren (z. B. Synopt. fl. of N. Am. I, 1. [1895], p. 127) angegebene
«specifische» Kennzeichen des notorrhizen Embryo finde ich sehr inkon-
stant (vgl. auch S. 715, Anm.), und bin daher sehr geneigt, L. texanum
Buckl., das sich von L. virginicum L. eiwa in der Weise und in dem
Grade unterscheidet wie Erigeron dr&bachensis Muell. von E. acer L.,
für eine xerophylische (schmalblätterige) Varietät der obigen Art, deren
Abgrenzung vom Typus immer etwas willkürlich und subjektiv bleiben
muss, zu halten.
1*. Kronblätter 0 oder rudimentär, selten (höchstens an den ersten Blüten) so
lang wie der Kelch. Embryo stets notorrhiz. Haare des Stengeis + gerade und
abstehend.
3. Schötchen verkehrt eiförmig, 2-21/2 mm. breit, an der Spitze
abgerundet und deutlich geflügelt, mit schmalem aber ziemlich
tiefem Einschnitt, auf etwa gleich langem, aufrecht-abstehendem,
relativ kräftigem Stiel, dichte Fruchttrauben bildend. Obere Laub-
blätter wie bei L. virginicum gestaltet, aber mehr dunkelgrün,
am Rande mit schief-abstehenden, relativ schlanken (1 : 3-5),
meist sichelförmig vorwärts gekrümmten, spitzen Haaren
besetzt, die gegen die Blattspilze decrescieren und die Gestalt
von vorwärts gerichteten Zähnchen annehmen. — Same (fast)
unberandet. Kronblätter 0 oder rudimentär. L. densiflorum
Schrad. (L. apetalum auct. germ. non Willd.).
Andert ab : var. pubecarpum (A. Nels.) Thell.,
mit auch noch zur Zeit der Fruchtreife +
sammetig-behaartem Schötchen; bis jetzt
in Mitteleuropa einzig bei Orbe im Kanton
Waadt (Schweiz) beobachtet; s. S. 706.
3*. Schötchen oval oder kreisrund oder quer breiter, auf meist eni-
schieden längerm Stiel. Obere Laubblätter lineal. ganzrandig, meist
nur mit deutlichem Miltelnerv, am Rande mit meist kurzen (1 : 2-3),
geraden, abstehenden, stumpflichen, papillenförmigen Haaren, die
gegen die Blattspitze wenig decrescieren, besetzt.
4. Schötchen oval, 11/2 bis höchstens 2 mm. breit, an der
Spitze im Umriss eckig und sehr schmal geflügelt, mit
ziemlich breiter Ausrandung, weniger stark zusammen-
gedrückt als bei den andern Arten, auf bedeutend (meist
1 1/2 mal) längern, aufrecht-abstehenden Stielen, ziemlich
schlanke und lockere Fruchtirauben bildend. Kronblätter
stets! fehlend. Same unberandet.
Ganze Pflanze dunkelgrün, beim Zerreiben von charak-
teristischem stinkendem Geruch, der bei den andern Arten
fehlt (saftige Exemplare derselben riechen angenehm nach
Kresse). Untere Laubblätter mehrfach fiederteilig mit
schmalen, linealen Abschnitten; die Stengelblätter durch
Verminderung der Teilung rasch eine lineale, ganzrandige,
1 Die von Withering, Gouan, Haller, Scopoli, Roth ete., neuerdings auch noch
von Beck v. Mannagetta erwähnte mit Kronblättern versehene Form des L. rude-
rale konnte ich bis jetzt weder in der Natur noch in den Herbarien finden ; ich
bin daher sehr zu der Vermutung geneigt, es möchte sich bei den genannten
Autoren um eine Verwechslung mit ähnlichen Arten (von Seiten der alten
Autoren etwa mit L. graminifolium L.) gehandelt haben: speziell Z. ruderale
£ completum G. Beck (Fl. v. Nied. Oesterr. II. [1892], p. 49%) das «einmal bei
Guntramsdorf» gefunden wurde, dürfte wohl zu L. virginicum oder L. densi-
florum gehören.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXL 713
stumpfliche, oft an der Spitze etwas spatelig verbreiterle
Gestalt annehmend.e ................. L. ruderale 1.
&*, Schôtchen kreisrund oder quer-elliptisch. seltener breit-oval,
meist 3 mm. lang und breit, an der Spitze im Umriss ziemlich
abgerundet, mit schmaler Ausrandung und deutlichen (bis zu
1/2 mm. breiten) Flügeln, auf etwas längern, abstehenden
Slielen, ziemlich dichte, zur Fruchtzeit jedoch stark verlän-
gerte (den Rest des Siengels an Länge oft übertreffende) Frucht-
trauben bildend. Kronblätter. wenigstens in Rudimenten, stels
vorhanden. Same auf der äussern Seite durchscheinend berandel.
Stengelblälter lanzetllich, entfernt sägezähnig. die obern jedoch
lineal; ganzrandig, spitz.....2......... L. neglectum Theil.
‘IL LEPIDIUM COSTARICENSE Thell. n. spec.
Synon. : L. virginicum Polakowsky, Beitr. zur Kenntnis d. Fl. v. Costa-
Rica (Verhandl. d. Brandenb. bot. Vereins XIX [1887], p. 76), non L.
L. bipinnatifidum 3. Donn. Smith in: A. Pütier, Primit. fl. Costari-
censis II, 1. (1898), p. 19, non Desv.
L. Humboldtüi J. Donn. Smith, Enum. plant. guatemalens., etc. IV.
(1895), p. 6', non DC.
Videtur annuum. Caulis plerumque unicus, suberectus, cylindricus
(striatulus), pilis gracilibus falciformibus + adpressis sub lente pubes-
cens, ramosus, ramis ereclo-patentibus pubescentibus in racemos desi-
nentibus. Folia omnia pilis gracilibus (etiam in foliis superioribus 1 :
4-6) faleiformibus sursum adpressis obsita; inferiora longe petiolata,
Iyrato-pinnatiparlita segmentis profunde incisis (laciniis ovato-lanceo-
latis), rhachide basi angusta sed apicem versus in segmentum terminale
(ceteris latius) dilatata; caulina media pinnatifida segmentis divergen-
tibus lanceolalis acutis, terminali latiore, rhachide basi angustala, non
auriculala; superiora lanceolala acula remote serrata vel integra, basi
angustata. Flores inconspicui, fere apetali (petalis rudimentariis); sepala
ovala albo-marginala apicem versus pubescentia, sæpe diu persistentia ;
stamina 2 mediana; glandul& 4
Siliculæ (relative) grandes obovatæ compress& late alalæ profundeque
emarginalæ (sinu angulum aculum formante), pedicellis erecto-patenli-
bus sæpe arcuatis brevissime pubescentibus æquilongæ vel sublongiores ;
racemi densiusculi.
Semina ovoidea compressa fusco-rufa, non alata; embryo notorrhizus
Stengel 15-40 cm. hoch. Untere Laubblätter (mit Stiel) + 5 em. lang,
fiederteilig, mit schmal geflügelter, nur gegen die Spilze verbreiteler
Spindel, schief abstehenden, auf der Vorder- und Hinterseite fiederig-
eingeschnittenen, im Umriss oblongen Abschnitten 1. Ordnung, und
1 Unier diesem Namen führt Smilh das Exsiccalum «Carlago (Costa Rica),
alt. 425 pp., 1888. leg. J. J. Cooper No 5708» auf. Da mir diese Nummer nieht
vorliegt, bin ich über die Bestimmung derselben auf Vermutungen angewiesen ;
am nächsten scheint mir die Annahme zu liegen, dass, da J. Donn. Smith in
den oben erwähnten, 1898 erschienenen « Primit. fl. Costaric. » nur eine einzige
Lepidium-Art, nämlich L. bipinnatifidum «Desv.» erwähnt, die Cooper sche
Pflanze ebenfalls zu L. costaricense zu ziehen ist.
714 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
breitem Endlappen; Abschnitte 2. Ordnung breitlanzettlich, spitz, aus-
wärts gebogen. Mittlere Stengelblätter + 3 cm. lang, leierförmig-fieder-
spaltig, mit lanzettlichen, ganzen, spitzen, stark divergierenden Lappen.
Obere Stengelblätter + 1-2 cm. lang, mit einzelnen schlanken, abstehen-
den Sägezähnen, oder ganzrandig. Kelchblätter relativ gross (1'/ı mm.
lang); Kronblätter vielmal kürzer, borstlich. Staubblätter 2 beobachtet,
doch dürften auch gegentlich, wie bei andern «diandrischen » Arten,
durch Verdoppelung der medianen Anlagen 3-% Staubblätter vorkommen
und die Zahl der Honigdrüsen entsprechend auf 5-6 steigen. Schôtchen
k-41/2 mm. lang, 3-3 VA mm. breit, am Grunde stärker verschmälert als
an der Spitze (die grösste Breite daher im obern Drittel der Scheidewand),.
tief (%/« mm.) ausgerandet, vom untern Drittel bis zur Spitze immer
breiter (bis zu */1 mm.) geflügelt, die Lappen zu beiden Seiten der Aus-
randung dreieckig, spitzlich, nur wenig convergierend, das Schötchen
daher an der Spitze im Umriss etwas eckig. Scheidewand etwas asym-
metrisch (auf der untern Seite stärker convex). Same 1 '/e-1 5/4 mm.
lang, */a-l mm. breit.
Lepidium costaricense gehört in den Verwandischaftskreis des L. bipin-
natifidum Desv.'!, wozu auch L. Humboldtü DC?. (ex deser.) und L. Men-
ziesüu DG°, sowie, obgleich etwas ferner stehend, L. bonariense L.*,
L. pubescens Desv.’ (ex descr. ) und L. racemosum Griseb.® zu ziehen sind.
Diese Gruppe hat etwa folgende Merkmale gemeinsam : tief geteilte (oft
doppelt fiederspaltige), mit schlanken Sichelhaaren besetzite Stengel-
blätter, apelale oder mikropetale Blüten, oft bleibenden Kelch, ausge-
randetes, breit elliptisches oder verkehrteiförmiges, dem oft bogig
gekrümmiten (nach oben convexen) Fruchtstiel an Länge etwa gleichkom-
mendes Schötchen mit in der Ausrandung -+ sitzender Narbe. Die
% zuletzt genannten Arten unterscheiden sich von meiner Spezies schon
durch das bedeutend kleinere, schwach ausgerandete Schôtchen, das oft
(z. B. bei L. Menziesü DC.) durch den schmalen Einschnitt an der Spitze
im Umriss abgerundet erscheint. Nach der Form (namentlich der Aus-
randung) der Schötchens steht Z. costaricense den zwei zuerst genannten
Arten : L. bipinnatifidum Desv. und L. Humboldtü DC. am nächsten,
unterscheidet sich aber von beiden durch die von der Spitze zur Basis
- verschmälerte (statt verbreiterte und am Grunde geöhrelt-stengelum-
fassende) Blatispindel, ferner durch bedeutend grösseres (4-4'/2 stall
+ 3 mm. langes) Schötchen. (Einzig zwei Exemplare aus Brasilien die
mir vorliegen, haben ebenso grosse Schötchen, gehören aber wegen der
zfein verteilten Stengelblätter und der damit lebhaft kontrastierenden
unterwärts breit-geflügelten und geöhrten Rhachis zu L. bipinnatifidum ;
anderseits haben kultivierte Exemplare (und wohl auch Kümmerformen)
1 Journ. bot. III. (1814), p. 165 et 177; De Cand. Syst. nat. II. (1821),
544. — Südamerika mehrfach: auch in Mexiko (verschleppt ?) und angeblich
in der westlichen Union.
2 Syst. nat. II. (1821), p. 532. — Eeuador.
Syst. nat. II. (1821), p. 539. — Weststaaten der Union, Mexiko. -
* Syst. plant. II. (1754), p. 645; De Cand. Syst. nat. II. (1821), p. 542. —
Brasilien ; angeblich auch sonst mehrfach in Südamerika.
5 Journ. bot. IH. (1814), p. 165 et 180; De Cand. Syst. nat. II. (1821),
p. 94%. — Para.
® Geelt. Abh. VI. (185%), p. 116. — Reg. Magellan.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITET ZURICH. XXI. 715
von L. bipinnatifidum bisweilen am Grunde gleichbreite mittlere Stengel-
blätter. während die Spindel der obern durch ihre Verbreiterung deut-
lich die Zugehörigkeit zur genannten Art dokumentiert).
Vorkommen :
L. costaricense ist bis jelzt einzig aus Costa-Rica in Gentralamerika
bekannt. wo es auf der centralen Hochebene in beträchllicher vertikaler
Erhebung (etwa 1000 bis 2000 m.). namentlich als Anderalpflanze,
gedeiht und offenbar den grössten Teil des Jahres hindurch blüht und
fruchtet (die mir vorliegenden Exemplare sind in den Monaten II, HE,
VI, VIE, X und XI gesammelt).
Standorte nach den mir vorliegenden Exsiccaten: Auf dem Jrazu, am
Hause «S. Juen ». 1854/5. leg. C. Hoffmann n. 139. — Herb. Berlin.
Curidabad, 1356. leg. C. Hoffmann n. 460. — Hb. Berlin.
San José : als Gartenunkraut, 1875, leg. Polakowsky n. 78 — Herb.
Berlin, Hofmus. Wien; trockene Abhänge an Wegen, 1875, leg.
Polakowsky n. 333 — Herb. Berlin; Eisenbahndamm zwischen den
Schienen, 1875, leg. Polakowsky n. 533 — Hb. Berlin, Hofmus. Wien,
Univ. Zürich; Chemin entre les cimetières et l’Hospice des Aliénés,
1135 m., 1892, leg. Tonduz n. 437 — Herb. Barb.-Boiss., Delessert, Univ.
Zürich.
Im Herb. Hofmus. Wien finden sich 2 kultivierte Exemplare unserer
Art auf dem gleichen Bogen mit 1 Exemplare von L. virginicum L.,
angeblich aus Mexiko; doch bin ich sehr geneigt, diese Angabe einem
Irrtum (elwa einer Etiquettenverwechslung, wie solche bei in botanischen
Gärten kultivierlen Exemplaren ja häufig genug vorkommen) zuzu-
schreiben, und das Vorkommen in Mexiko, solange dasselbe nicht durch
weitere Funde bestätigt wird, zum mindesten als sehr zweifelhaft zu
bezeichnen.
J. Donn. Smith gibt (l. e. p. 19) für sein « L. bipinnatifidum Desv.»
noch folgende Standorle an: Environs du Rancho Flores, 1700 m., massif
du Barda, leg. Tonduz n. 21295;
Aguacaliente. 1300 m., 1888, leg. Pitter n. 139; Rancho Angulo,
volcan Jrazu, 1888, leg. Pittier n° 1395; Dans les plantations de café à
San Rafael de Heredia, 1850. leg. Tonduz n. 1972. ; Clairières de l’Achiote,
volcan Poas, 2200 m., 1896. leg. Tonduz n. 10936.
Die ältesten, von C. Hoffmann gesammelten Exemplare tragen im
Berliner Museum noch keine Speziesbezeichnung. Polakowsky (Verhandl.
Brandenb. Bot Ver. XIX [1877], p. 76) bestimmte seine Exsiccaten als
L. virginicum L.. von dem die Pflanze von Costa-Rica jedoch durch die
geteillen Stengelblätter. die relativ kurzen (statt das Schötchen an
Länge übertreffenden) Fruchtstiele, die fast apetalen Blüten, das anders
geformle, viel grössere Schötchen, den notorrhizen Embryo! etc. ganz
bedentend abweicht. 0. Kuntze, der die Berliner Exemplare revidierle,
trennte dieselben auf Grund des notorrhizen Embryos! und der +
! Dieses Merkmai allein würde zur Abtrennung einer Art nicht genügen.
Während Webb (Phytogr. Canar I. [nach 1836], p. 97) auf Grund des pleuror-
rhizen Embryos aus L. virginicum L. eine eigene Galtung : Cynocordamum
716 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.).
fehlenden Kronblätter von L. virginicum ab und etiquetlierte sie teils als
« L. ineisum Roth (L. intermedium Gray ')», teils als « L. ruderale L. »,
teils als « Zwischenform von L. ruderale L. und L. incisum Roth.» —
J. Donn. Smith endlich erkannte (Pittier, Primit. fl. Costaric. II. 1. [1898],
p. 19) richtig die nahe Beziehung unserer Art zu L. bipinnatifidum Desv.,
übersah aber die nicht unwesentlichen Unterschiede von demselben, die
nach meiner Auffassung eine spezifische Trennung dieser eigentümlichen,
schon auf den ersten Blick durch die Grösse aller Teile sehr auffallenden,
nach dem jetzigen Stand unserer Kenntnisse für Costa Rica endemischen
Pflanze verlangen.
konstituierte (weitaus die Mehrzahl der Lepidium-Arten besitzt bekanntlich
einen notorrhizen Embryo), während ferner z. B. Reichenbach (Fl. Germ. exc.
[1830-32], p. 662 und Jcon. Fl. Germ. Il. [1837-38], Tab. X, Fig. 4216),
gestützt auf das gleiche Merkmal, die Art als « Iberis virginica» aufführte,
vermutete bereits Ascherson (Verhandl. Brandenb. bot. Ver. XXXIH. [1891],
p. 116) richtig, dass die Lage der Cotyledonen in diesem Falle nicht nur kein
generisches, sondern nichl einmal ein konstantes spezifisches Merkmal darstellt.
in der Tat bildet der schief pleurorrhize Embryo zwar bei 3 Spezies : L. virgi-
nicum L., L. Owahiense Cham. Schlecht. und L. Serra H. Mann (die zwei
letztern endemisch auf den Sandwich-Inseln) die Regel, doch kommen bei
L. virginicum alle Uebergänge zur Notorrhizie vor, und zwar zum Teil in Corre-
lation mit einem Schmalerwerden des Schötchens und geringerer Kompression
des Samens, zum Teil aber auch bei sonst vom Typus in keinem Punkte
abweichenden Exemplaren (solche Uebergangsformen liegen mir namenlich zahl-
reich aus Mexiko vor).
1 Unter diesem Namen führte O. Kuntze (Verhandl. Brandenb. bot. Ver.
XXVIU [1885], p. 178) auch die von ihm selbst am Vulkan Turrialva in Costa-
Kica gesammelte Pflanze auf; vgl. S 701.
(Fortsetzung folgt).
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
int séance. — Lundi 43 juin 4904. — Ouverte à
5 h. ‘/2 dans la salle de la bibliothèque de l’Institut botanique, Univer-
sité, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 276me séance est adopté sans modification. —
M. le Président a le regret d'annoncer la perte que vient de faire la
Société en la personne de M. Ami Perret-Gentil, membre actif.
— Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Mitteil. des Thür. bot. Vereins, vol. XVII. Weimar,
1903; COSTA-RICA : Bol. Instituto fisico-geografico, No 3% (1904):
FRANCE : Revue scient. du Bourbonnais XVII, mai 1904; HONGRIE :
Magyar bot. Lapok, N° 3, Budapest, 4904; ITALIE : Bull. del lab. ed orto
botan. Siena, 190%; RUSSIE : Bull. Club alpin de Crimée, Nos 3-4 (190%);
SUISSE : Bull. Herb. Boissier, No 6; Bull. Soc. horticult. Genève, No 5,
mai 1904.
RAPPORTS SUR L’HERBORISATION DU 12 MAI 1904 AU MONT
VOUANT (PREALPES LEMANIENNES OCCIDENTALES, Hte-SAVOIE).
— Le rapport phanerogamique de cette excursion, très bien réussie
et favorisée par le beau temps, est présenté par M. Gustave Beau-
verd, qui donne tout d’abord lecture d’une très obligeante notice
adressée à la Société par l’un de ses membres correspondants connaissant
à fond la contrée, M. l'abbé Gave, ci-devant professeur à Contamines-sur-
Arve. Cette notice donnait de précieux renseignements sur la topogra-
phie de la contrée et signalait les plantes suivantes plus spécialement
intéressantes : Plantago serpentina Vill.. Comarum palustre L., Polysti-
chum thelypteris Roth., Menyanthes trifoliata L., Nymphæa alba L. var.
intermedia Gave ex Bull. Soc. Dauph., ser. 2, Bull. III : 87, exsicc. No 560
(1892), Asplenium septentrionale Hoffm., Nardus stricta L., Phalangium
Liliago Schreb., Narcissus peticus L., Geranium palustre L., Sarothamnus
Scoparius Koch. (communic. abbé Cartier), Trollius europæus L., Carex
camescens L., Vaccinium vitis-Idæa L., Aira flexuosa L., Stellaria uligi-
nosa Murr.. Geranium dissectum L., Alnus viridis DC. et Thalictrum
aquilegifolium L.
Deux de ces plantes, les Narcissus peticus el Sarothamnus Scoparius
_ furent cherchées en vain. Au sujet de la premiere, notre aimable corres-
pondant nous apprit, à la suite de nouvelles investigations, que cette
plante n’était certainement pas spontanée à la station indiquée de Saint-
André, où elle est cultivée au cimetière: en revanche le N. pseudo-
718 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (160)
Narcissus, spontané le long des ruisseaux avoisinants, s’hybride avec le
N. peticus et produit ainsi le N. incomparabilis Curt. que l’on peut
récolter dans une prairie voisine de l’église. — Quant au Sarothamnus,
il s’agit d'une plante échappée d'un jardin abandonné, et cultivée à son
tour auprès de nombreuses habitations du haut de la vallée de Viuz; elle
est donc à rayer de la liste des plantes spontanées du Vouant.
La récapitulation des 191 plantes vasculaires récoltées en cetle excur-
sion! accuse ainsi :
a 153 espèces appartenant à la flore triviale de l’Europe tempérée ;
b 20 espèces subalpines plus ou moins communes: Anemone hepatica,
Trollius europœus, Polygala chamzbuxus, Saxifraga aizoon, Alchimilla
filicaulis Buser, A. pubescens Lamk., A. pratensis Schmidt, Aronia rotun-
difolia, Astrantia major, Antennaria dioica, Vaccinium Myrtillus, Pyrola
minor, P. rotundifolia, P. secunda, Arctostaphyllos uva-ursi, Myosotis
silvatica, Salix aurita, Ainus viridis, Nardus stricta, Equisetum silvaticum ;
c 3 espèces méridionales (Prunus Mahaleb, Asplenium Adiantum-
nigrum, Plantago serpentina Villars);
d 15 plantes plus ou moins rares ou intéressantes pour les Alpes
Lémaniennes (Orchis Simia, Viola canina, Asplenium septentrionale,
Prunus Padus var. petræus, Carex leretiuscula, Nymphæa alba var.
intermedia, Polystichum thelypteris, Pedicularis palustris, Taraxacum
lævigatum, T. palustre, Cardamine amara et var. hırla, C. silvatica, Ajuga
genevensis f. pluricaulis ined., Comarum palustre; Polygala depressa).
Le rapport bryologique est communiqué par M. Auguste Guinet el
signale les espèces suivantes :
A la surface du terrain glaciaire qui couvre la base du Vouant, dans
les lieux dénudés, herbeux et parmi la bruyère :
Dicranum scoparium, Dieranım undulatum, Didymodon rubellus,
Mnium undulatum, Mnium cuspidatum, Atrichum undulatum, Thuidium
abietinum, Camptothecium lutescens, Cylindrothecium concinnum, Eurhyn-
chium striatum, Eurhynchium prælongum, Hypnum purum, Hypnum
cupressiforme, Hypnum molluscum, Hypnum Schreberi, Hylocomium
triquetrum, Hylocomium splendens ; troncs d’arbres : Homalothecium seri-
ceum; à l'ombre des sapins : Fissidens adiantoides ; sur un bloc siliceux :
Grimmia pulvinata, Polyhichum piliforme; rochers calcaires ombragés :
Barbula tortuosa, Grimmia apocarpa, Neckera crispa.
Les lieux marécageux tels que les tattes pres des « Bourguignons » et
les environs du « marais de la Pierre-aux-Morts » nous offrent quelques
unes des espèces particulières à ce genre de station, ce sont :
Climacium dendroides, Philonotis fontana, Mnium affine var. elatum ?
Aulacomnium palustre, Hypnum stellatum et un Sphagnum non déter-
mine. Cette constatation est interessante (elle est due à M. Beauverd),
car a cette faible altitude de 700 à 750 mètres, les sphaignes sont rares
dans notre région.
Le long des pentes el au sommet, sur le conglomérat :
Barbula ruralis, Barbula muralis, Racomitrium heterostichum, Raco-
mitrium canescens (très abondant), Hypnum rugosum; bois de sapins :
1 La liste complète des plantes récoltées est annexée au Registre des procès-
verbaux de la Société, avec le récit détaillé de l’herborisation.
(161) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 719)
Thuidium tamariscinum; sur une souche: Isothecium myurum; à terre:
Ceratodon purpureus, Polytrichum juniperinum ; lieux particulièrement
humides : Hylocomium squarrosum ; un peu en dessous pres Saint-André,
à terre, le long d’un chemin ereux : Pogonatum aloides; sur un tronc de
pommier : Leucodon sciuroides.
De plus, quelques espèces pour la détermination desquelles le temps a
fait défaut.
Enfin. le rapport mycologique présenté par M. le prof. Ch.-Ed. Martin
signale :
Dans la mousse sous les sapins, près du «Marais de la Pierre-aux-Morts » :
Collybia tenacella Pers.
Ibid. sur des aiguilles de sapin : Marasmius androsaceus Lin.
Ibid. un Omphalia arrivé à la maison dans un état indeterminable.
Dans les pâturages au delà du marais : Bolbitius vitellinus Pers.
Sous des sapins, au sommet du col de Viuz: Hygrophorus caprinus Scop.'
Sur le sentier, sous les pins, au sommet de Vouant, exemplaire tout
rabougri d’Hypholoma fasciculare Huds.
EXCURSION BOTANIQUE EN TUNISIE ET EN ALGERIE: — M. Henri
Romieux nous résume les excellentes impressions qu'il vient de rap-
porter d’un voyage pendant lequel il a successivement herborisé aux
environs de Tunis et Carthage, Sfax, Gafsa, puis en Algérie, principale-
ment aux environs de Biskra et dans l’Atlas. De nombreux échantillons
d’herbier merveilleusement desséchés nous ont fait faire connaissance
avec les types d’entre les plus caractéristiques des flores littorale, déser-
tique et même alpine de l’Afrique septentrionale. Des séries de belles
photographies et de cartes postales phototypiées bien choisies illustraient
la conférence de M. Romieux, sur laquelle il y aura lieu de donner plus
de détails lors de la prochaine communication sur le même sujet promise
pour une séance ullérieure.
ANOMALIES FLORALES CHEZ LES ELÉAGNACÉES. — Au nom de
M. Camille Servettaz, professeur à Thonon, M. le Dr A. Lendner signale
quelques anomalies florales extraites d’un travail sur les Eléagnacées
entrepris dans le laboratoire de botanique dirigé par M. le prof. Chodat.
Chez l’Hippophaö rhamnoides, qui est normalement dioique, M. Ser-
veltaz a observé quelques individus mâles fournissant également des
fleurs : 1° hermaphrodites, soit par l’adjonction, au centre de la fleur,
d’un carpelle rappelant le carpelle unique de la fleur femelle, soit par la
modification d’une ou plusieurs étamines en carpelles, avec présence ou
absence d’un carpelle central; 2° femelles, soit par la présence d’un car-
pelle central et avortement des étamines, soit par le développement des
elamines en carpelles (avec ou sans carpelle central). — M. Servettaz
explique le développement inégal des étamines en carpelles par l’étude
des pressions résultant de la présence anormale du carpelle central.
Ces anomalies se rencontrent surtout et assez fréquemment à l’extré-
‘ mité des rameaux des plantes jeunes et bien nourries, et se rapprochent
! Cette espèce n'avait pas encore été rencontrée par M. Martin dans notre région.
-
4
1X
20 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 2 #46)
d'autant plus du type femelle qu'elles sont plus voisines du sommet de
l'inflorescence et de la pointe du rameau.
Quant aux anomalies de la fleur femelle. elles sont beaucoup moins
importantes que dans la fleur mâle et semblent être restreintes à la pré-
sence d’un carpelle supplémentaire, soit deux carpelles au lieu d’un.
Eleagnus angustifolia. — La fleur normale est hermaphrodite; elle pré-
sente un carpelle uniovulé et quatre étamines alternant avec les quatre
pièces du périanthe; mais très fréquemment, les fleurs de l'extrémité
des rameaux ont de cinq à huit pièces au périanthe avec un nombre égal
d’elamines. Ces pièces supplémentaires sont inervées comme les nor-
males : un faisceau médian et deux marginaux; on observe cependant de
nombreuses anomalies dans celte inervalion.
En outre, lorsque les étamines sont nombreuses et les pièces du
périanthe étroites, il se produit souvent des géminations entre étamines
voisines.
LE SORBUS TORMINALIS CRANTZ AU BOIS DU VENGERON
(GENEVE). — M. Gustave Beauverd présente un rameau de cet arbre
récolté par M. William Barbey au bois du Vengeron, près Chambézy, et
determine par M. l'inspecteur forestier Moreillon sous le nom de Sorbus
torminalis f. mollis Beck, Fl. Niederösterr. IL, 1 : 713 (1892). — M. le
D’ A. Lendner fait ressortir l'intérêt de cette trouvaille en citant cette
plante au nombre des espèces xérophiles les plus caractéristiques de la
flore du bassin de Genève : abondante dans les régions sèches de la rive
gauche du Rhône, elle fait presque défaut dans les terrains plus humides
situés entre le lac et le Jura, où M. Lendner ne l'avait notée qu'en une
station des bois de Vétay (Versoix).
NOUVELLES STATIONS DE FOUGERES DANS LA CHAINE DU
RECULET. — MM. Guinet et Martin ont récolté l’Asplenium septen-
trionale sur le bloc erralique du «Grand-Pirame », près Allemogne, et le
Ceterach officinarum dans les fissures de rochers calcaires sur Thoiry;
ces deux intéressantes stations font partie de la chaine du Reculet (haut
Jura de l’Ain).
UN SYMPHYTUM OFFICINALE ANORMAL. — M. le D" Alfred
Lendner présente un exemplaire de cette Borraginée récolié à Monthoux
(Haute-Savoie) et différant à première vue du {ype : 1° par ses fleurs vertes
et plus petites; et 20 ses feuilles plus grandes, plus rudes, d’un vert plus
clair, etc. Peut-être s'agit-il d’un cas de mutation ?
— Après avoir approuvé la proposition de M. le prof. Ch.-Ed. Martin
de faire les démarches nécessaires pour entrer en relations suivies avec
la Société des Naturalistes de l'Ain, la séance est levée à 11 heures.
Assistance, 13 membres : MM. Aug. de Candolle, Romieux, Viret, Beau-
verd; Bernard. Boubier, C. de Candolle, Frey-Gessner, Goudet, Guinet,
Lendner, Martin et Schmidely.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisır d’informer nos cor-
respondants que l’Zerbier Borssier a de nouveau reçu,
en 1909, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juxop.
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
DFE Scrnz, à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont il reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 5o francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SGIENTIE-MYCOLOGIEFE UNIVMERSATIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, entnaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteralur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W_,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 411.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS el NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames ct Phanérorames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4° janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul, et Bullelin.
COUR SE 20 fr. 20 fr. 30 fr
Abonnements : \ ö \ î
{ Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour lous les aulres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ébéniste
MR NCES; Vaud (Suisse)
FOURNIT DES :
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
, DE
L’'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc,
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
BULEETEN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUYERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses lravau.r.
SECONDE SERRE
Tome IV. 1904.
N° 8.
Ce N° a paru le 30 juillet 1904.
Prix de l'Abonnement
U) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 2 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A-LHERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée. l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés
PARIS | BERLIN
> |
PAUL KLINCKSIECK | R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse.
1904
SE
= Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
PAL: =
VI. —
PLANCHE
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 8. — AOÛT 1904.
Casimir de Candolle. — L'HERBIER DE GASPARD
BAUHIN DÉTERMINÉ PAR A.P. DE CANDOLLE (suite
eb. Ni) Blanche Ne
+ Joseph Freyn. — PLANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu-
meratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica,
transcaspica, turkestanica, præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
inenlum.) (Bortseizung folgt)... RCE
Olga Fedtschenko. — TROIS ESPECES NOUVELLES
DUGENREZRENURUS..: =. 2.2.2 02 22
Kranz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite).
Paul Chenevard. — CONTRIBUTIONS A LA FLORE
‚DEFBESSIN (unterer fin) en ner ehe
Th. Herzog. DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgl)..........
Robert Chodat el Émile Hassler. PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile -Hassuer,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suile)...............
William Barbey. — LE DOCTEUR HENRI BERNET.
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 8730 à
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
".
OBSERVATIONS
Pages
924
840
9029
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de U Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER. 2me série. Tome IV. Planche IV.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 8.
L'HERBIER DE GASPARD BAUHIN
DÉTERMINÉ PAR
A. P. DE CANDOLLE
(Suite et fin.)
261
IV — Brunella grandiflora.
V — Brunella laciniata — e Basilea.
Bellis.
— Chrysanthemum leucanthemum — e Basilea.
II — Chrysanthemum atratum — e Valesia.
VI = Arnica bellidiastrum — e Basilea.
VIT = Bellis perennis.
Bellis hortensis.
I = Bellis perennis.
262
II — Bellis perennis.
III — Bellis perennis.
Bellis cærulea.
I — Globularia nudicaulis.
II — Globularia vulgaris.
IV = Globularia cordifolia.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 8, 31 juillet 1904. 47
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (50)
Pilosella.
I — Hieracium pilosella — e Basilea.
II = Hieracium dubium — e Basilea. Adest in herb. C. B.
sub nomine P. major repens glabra.
IL — Hieracium cymosum — e Lusatia.
263
Gnaphalium.
II — Gnaphalium margaritaceum.
Ill — Gnaphalium germanicum — e Basilea.
IV — Gnaphalium germanicum — ex Aurelıa.
VI = Gnaphalium uliginosum — ex Boutonet [?|.
VII = Micropus pygmæus, mixt. cum M. supino — ex Celle.
IX —= Gnaphalium luteoalbum — e Lutetia.
XI — Gnaphalium sylvaticum.
Gnaphalium montanum.
Il — Gnaphalium dioicum.
II — Gnaphalium dioicum.
264
IV = Gnaphalium leontopodium — ex Alpibus.
Helichrysum.
Il! — Helichrysum angustifolium Sex Neapoli.
IV — Helichrysum Steechas.
265
Conyza.
I — Conyza squarrosa — e Basilea.
VI = Ilieracium villosum.
IX — Erigeron acre — e Basileæ fossis.
Conyza montana.
I = Erigeron alpinum 4-florum — ex Gothardo.
II = Erigeron alpinum 1-florum — ex Bernardo.
IV = Cineraria campestris.
VII = Inula Britanica.
(51)
A. P. DE GANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 723
Conyza palustris.
I — Inula dysenterica — e Basilea.
et var. minus ramosa — ex Monspelio.
266
ll — Inula pulicaria — e Basilea.
IV = Senecio paludosus — ex Michelfelden.
V. Inula Britanica ß W. ad aquas prope Sedunum, Burserus,
differt ab a foliis angust. longioribus acuminatis vix
dentatis magis sericeo-villosis, floribus numerosio-
ribus,
Aster Atticus luteus.
I — Carpesium cernuum — ex Austria.
IV = Buphthalmum salicifolium.
V = Buphthalmum salicifolium.
VI — Inula salicina — e Basilea.
IIX — Inula Vaillantii.
267
IX = Inula ensifolia — ex Austria.
X — Inula montana — e Valesia.
XI = Inula montana — e Valesia.
Aster Atticus cæruleus.
I = Aster amellus — Basileæ vulgaris.
II — Aster alpinus — e Moravia.
268
Virga aurea.
I = Senecio Doria — ex horto.
II = Solidago virgaurea — e Basilea.
« Variat foliis latioribus » — ex Italia.
III — Senecio sarracenicus — ex Anglia.
269
Verbena.
I = Verbena oflicinalis.
4
Æ
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2e SER.).
Succisa.
I = Scabiosa suceisa — e Basilea.
Scabiosa pratensis et arvensis.
I = Scabiosa arvensis — e Basilea.
II = Centaurea scabiosa — e Basilea.
270
Scabiosa montana.
I = Scabiosa alpina.
IV = Scabiosa sylvatica — e Basilea.
V = Scabiosa sylvatica.
VII — Scabiosa graminifolia — e Vicentino.
271
Jacea non laciniata.
(2)
I = Centaurea uniflora ? — ex Helvet. — et in alio codice =
Centaurea jacea.
II = Centaurea — e Monspelio.
272
Jacea laciniata capite spinoso.
III — Centaurea.
Jacea oleæ folio.
I = Xeranthemum annuum.
V — Convolvulus cneorum.
273
Stebe folüs laciniatis.
III — Centaurea paniculata.
V = Centaurea steebe.
VI = Centaurea splendens.
VI = Xeranthemum inapertum — ex Rhætia.
Cyanus.
I = Centaurea montana — ex monte Wasserfall.
Il — Cenlaurea cyanus.
III — Centaurea cyanus.
[1
©
or
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN.
274
IV = Centaurea cyanus.
V = Centaurea montana, var. fol. albido — e monte Lupi.
Tragopogon luteo flore.
I — Tragopogon pratense — e Basilea.
IV — Podospermum calcitrapifolium — ex Italia.
V — Podospermum laciniatum — ex Monspelio.
VI = Podospermum subulatum — ex Lipsia.
Tragopogon purpureo flore.
I = Tragopogon porrifolium.
275
Scorzonera latifolia.
IV — Scorzonera humilis — ex Marchia brandeburg.
Scorzonera angustifolia.
I — Scorzonera angustifolia — ex Marchia brandeburg.
276
Caltha.
VIT — Calendula arvensis — ex Lutetia et Monspelio.
IX — Caltha palustris — Basileæ.
X — Caltha palustris.
Helenium.
I = Inula helenium — ex horto.
277
Per foliata.
I — Buplevrum rotundifolium — Tubingæ.
V = Buplevrum longifolium.
VIT — Buplevrum stellatum — ex Gothardo.
IIX — Buplevrum angulosum, involucello libero nec coad-
unalo — e Valesia.
X — Buplevrum odontites — Monspelii.
XI = Buplevrum ranunculoides — e Pyrenæis.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (5%)
278
Bupleuron.
II — Buplevrum falcatum — e Basilea.
II — Buplevrum tenuissimum — Monspelii.
Centaurium minus.
I = Chironia centaurium — e Basilea.
III — Chlora perfoliata — e Basilea et Monspelio.
IV = Chlora perfoliata minor.
279
Gratiola
— Gratiola offieinalis — e Monspelio, Aurelia et Vratislavia.
AHypericum.
IT = Hypericum perforalum — e Basilea.
IV. Hypericum pulchrum est sub nomine H. elegans Tragi.
Y = Hypericum humifusum — e Basilea.
VIT = Hypericum tomentosum — e Monspelio.
280
Hypericum Ascyron dictum.
I — Hypericum montanum — e Basilea.
IT — Hypericum perforatum — e Pyrenæis. Non est Aseyron.
IV = Hypericum hirsutum — e Basilea.
V est mullo minus quam Androsæmum. Specimen sine
fl. et fr. ; folia ovalia impunctata — ex horto.
VII = Androsemum officinale — ex horto.
IX — Hypericum hircinum.
Coris.
I = Hypericum coris — ex horto.
281
Polygonum maus.
I = Polygonum aviculare — e Basilea,
I II. IV = Polygonum aviculare,
Es
1
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 72
Polygonum minus.
II — Scleranthus annuus — ad lucum Gramont.
IT — Scleranthus perennis — e Basilea.
IV. Var. Italica est forsan Dianthus prolifer; var. Valesiaca
est Arenaria fasciculata.
Y = Paronychia argentea — Monspelii.
IIX — Corrigiola littoralis — Basileæ ad Wiesam.
IX — Corrigiola — ex Monspelio.
XI — Herniaria glabra et hirsuta.
282
XII = Corrigiola littoralis, var. caule fascialo.
283
Sedum majus.
III. Specimen videtur Sempervivum hirtum.
Sedum minus.
I = Sedum album.
VI = Sedum reflexum — Basileæ.
IX — Sedum acre — Monspelii.
284
_Sedum saxatile et alpınum.
I = Saxifraga burseriana — ex Taurero (1 exemplar). Eliam
in Jura ex J. B., sed mihi ?
NB. Saxifraga bryoides adest sine nomine, sed adj. icone
Sedum minimum terlium.
IT — Saxifraga cæsia — e Baldo et Pyrenæis.
HT — Androsace villosa — ex Pilato et Thermis Fabariis
[hodie Pfäffers].
IV — Androsace lactea — ex monte Wasserfall.
IX = Saxifraga atrorubens ? — e Pyrenæis.
X — Androsace alpina — ex Glecktsberg.
XI — Draba aizoides — e Basilea et Pyrenæis.
XII — Saxifraga aspera — e Sanclo Bernardo.
XIII — Saxifraga aizoides.
XIV = Sempervivum montanum.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (56)
XVI = Saxifraga retusa —- ex Horto Dei.
XVII = Saxifraga opposilifolia — ex Geneva.
Sedum folis laciniatis.
I = Saxifraga petræa (celle que j’ai trouvée au Pic du Midi)
et in alia carta — Saxifraga hypnoides — ex Horto Dei.
IV = Saxifraga — e Taurero Austriæ.
V = Saxifraga cæspitosa — e Pyrenæis.
285
Sedum palustre.
I = Sedum villosum (spec. alio intermixt.) — e Pyrenæis.
Cotyledon.
II — Saxifraga cuneifolia.
V — Saxifraga aizoon.
286
Aloe.
IV = Stratiotes aloides — e Belgio.
294
Convolvulus.
IT = Convolvulus sepium — Basile#. '
II = Convolvulus arvensis — Basileæ.
295
IV = Polygonum convolvulus — Basileæ.
V = Convolvulus purpureus ?
VI = Convolvulus purpureus.
VII = Convolvulus tricolor. Bry. : Ic. bona.
IIX — Convolvulus. Bry. : Ic. bona.
IX — Convolvulus althæoides — Genuæ.
X — Convolvulus canlabrica — Monspelii.
Soldanella.
= Convolvulus imperati — Neapoli.
(57) A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 729
IT — Convolvulus soldanella — inter Caen et Honfleur et
ad litus adriaticum.
II = Soldanella alpina — e Jura el Baldo. Specimina alia
stylo exserto, alia incluso.
297
Bryonia.
I = Bryonia dioica — e Basilea.
III = Bryonia cretica.
IV — Tamus communis & — Basileæ.
V —= Tamus communis 9.
298
Lupulus.
I = Humulus lupulus.
299
Vitis.
T — Vitis vinifera.
V = Vitis vinifera sylvestris.
300
Clematitis.
I — Glemalis vitalba — Basileæ.
V — Clematis flammula. var. fol. ang.
VI = Clematis recta.
VII = Clematis alpina — e Baldo.
IX = Clematis viticella.
301
X — Clematis viticella.
Clematis daphnoides.
I = Vinca minor — e Basilea.
302
II = Vinca major — e Monspelio.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2"® SÉR.). (38)
Periclymenum.
I = Lonicera perielymenum — e Basilea.
303
Asclepias.
I — Asclepias Vincetoxicum — e Basilea.
Polygonatum.
I — Polygonatum multiflorum — e Basilea.
IV = Polygonatum multiflorum.
V = Polygonatum vulgare.
VIT = Streptopus amplexifolius.
IX = Polygonatum stellatum [sic! lege: verticillatum] —
ex monte Wasserfall.
30%
Lilium convallium.
I = Convallaria mayalıs, var. maxima, caule folioso, foliis
latissimis.
IT = Convallaria maialis — e Basilea.
Monophyllum
— Mayanthemum bifolium — e Basilea.
Var. minor — e monte Calcaris.
Hedera.
I = Hedera helix.
II ex Italia. Differt ab helice foliis latius ovatis integris,
fructibus majoribus.
HE — Hedera helix, fol. angulosis.
306
Hedera terrestris.
— Glechoma hederacea.
II = Glechoma hederacea, folio majore.
Cymbalaria
— Linaria çymbalaria — ex Patavio,
(59)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 791
Balsamina.
III = Impatiens nolitangere — e Basilea.
307
Aristolochia.
V = Aristolochia elematitis — Basileæ.
VII = Aristolochia pistolochia — e Monspelio.
308
Cyclamen.
— Cyclamen europæum.
VI = Cyclamen hederæfolium.
309
Gramen Parnassi.
I — Parnassia palustris.
Saxifraga.
II — Chrysosplenium alternifolium — Basileæ.
Numularia.
I = Lysimachia nummularia — e Basilea.
310
II = Anagallis tenella — ex Vigan.
314
Malva.
I = Malva rotundifolia — Basileæ.
II = Malva sylvestris — Basileæ.
315
Althea.
Il = Althæa officinalis.
316
IIX = Sida abutilon — ex horto.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (60)
Alcea.
Il = Malva alcea — Basileæ.
III = Malva moschata.
317
IX = Althæa hirsuta — Lutetiæ.
Geranium Anemones folio rotundo.
I = Geranium pratense (Cav. t. 87, f. 1).
318
II = Geranium palustre (Cav. t. 87, f. 2).
IV = Geranium sanguineum — e luco Gramont.
V = Geranium sanguineum.
VII = Geranium dissectum.
IIX — Geranium nodosum.
XV = Geranium lucidum.
Geranium Malvæ folio.
I = Geranium molle et pusillum.
II = Geranium dissectum — e Monspelio.
319
Geranium folio Cicutæ vel Myrrhidis.
I — Erodium eiconium — e Monspelio.
Il = Erodium moschatum et cicutarium — Basileæ.
V = Geranium Robertianum — Basileæ.
VI = Geranium Robertianum.
Sanicula
— Sanicula officinarum (sic; lege : europæa) — Basileæ.
Pes leonis.
I = Alchemilla vulgaris — Basile.
320
II = Alchemilla pentaphyllea — ex Sto Bernard.
Cannabis.
I = Cannabis sativa (mas quæ 9; fœm. que d').
(61)
A. P. DE CANDOLLE. L HERBIER DE G. BAUHIN.
Eupatorium.
I — Eupatorium cannabinum — ex Basilea.
321
II = Bidens tripartita — e Basilea.
Il — Bidens cernua — e Basilea.
IV = Agrimonia eupatoria — Basileæ.
Potentilla
— Potentilla anserina — Basileæ,
Caryophyllata.
I = Geum urbanum.
IV — Geum rivale.
322
VI = Geum monlanum — e Pyrenæis.
VIT = Geum atlanticum — e Baldo.
Dentaria.
I = Dentaria pinnata.
II = Dentaria digitata.
V — Dentaria enneaphylla — ex Lusatia.
329
Epimedium
— Epimedium alpinum.
Pæonia.
I = Pæonia corallina — ex horto.
II = Pæonia officinalis.
III — Pæonia peregrina ?
324
Pæonia flore pleno.
1 = Pæonia officinalis.
Staphis agria
— Delphinium staphisagria.
133
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me SÉR.).
329
Quinquefolium flore albo.
I = Potentilla caulescens.
III = Potentilla caulescens.
(62)
NB. Potentilla nitida est in herb. C. B. sub nom. Trifolium
saxatile hirsutum — ex helv. alp.
Quinquefolium flore luteo.
I = Potentilla replans — Basileæ.
il = Potentilla aurea — ex Rhætlia.
VI = Potentilla intermedia?
Quinquefolium erectum.
I — Potentilla argentea — Basileæ.
II — Potentilla recta, slip. incisis.
IE — Potentilla opaca —- Basileæ.
NB. Potentilla hirta ? ? adest sub nom.
alpinum minus hirsutie asperum.
326
IV = Potentilla rupestris.
VI = Comarum palustre.
Heptaphyllon sive Tormentilla.
I — Tormentilla erecta.
IT — Alchemilla alpina — Helv.
Fragaria.
1 — Fragaria vesca.
Quinquefolium
IL — Fragaria vesca ? scapis petiolisque hispidissimis,
327
IV = Fragaria sterilis.
IIX = Potentilla subacaulis — ex Granado.
. Trifolium.
I = Menianthes trifoliata — e Basilea,
Ara
(63)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 135
Trifolium pratense.
I = Trifolium pratense — e Basilea.
ll = Trifolium montanum.
328
IV — Medicago lupulina — Basileæ, Monspelii.
V = Trifolium agrarium— e Basilea.
Trifolium montanum.
I = Trifolium flexuosum — in prat. mont.
II — Trifolium alpestre Jacq.
V — Trifolium montanum.
VI = Trifolium spadiceum fl. fr,
Trifolium alpinum.
I = Trifolium alpinum.
Trifolium spicatum.
I = Trifolium incarnatum — Genevæ.
II = Trifolium rubens — in Grentzacho.
VI = Trifolium arvense — Monspelii.
329
X — Doryenium monspeliense — e Monspelio.
Folia... modo latiora — hæc var. est Doryenium herbaceum
— ex Italia.
XI — Trifolium scabrum — Monspelii.
Trifolium cochleatum hispidum, etc.
330
VIT — Medicago.
Trifolium siliqua cornuta et falcata.
] — Medicago sativa.
Il = Medicago falcala.
Trifolium acetosum.
I = Oxalis acetosella -— e Basilea.
II = Oxalis corniculata.
736
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ne SER.).
Trifolium hepaticum.
[ — Hepatica triloba — ex horto.
331
Melilotus.
Il = Melilotus officinalis.
332
Lotus pentaphyllos siliquis rectis.
I — Lotus diffusus.
VIT = Lotus; folia subtus albo-venosa.
XII = Lotus siliquosus — e Monspelio.
Lotis affinis.
II — Anthyllis vulneraria — e Basilea.
333
Rubia.
I = Rubia linctorum.
IV = Galium boreale.
V — Galium glaucum ? — e Monspelio.
VI = Asperula cynanchica.
VII — Arenaria saxatilis (non est Asperula pyrenaica).
334
X — Asperula taurina — ex Vigan.
XI = Galium rotundifolium.
Rubeola.
I = Sherardia arvensis.
Il = Sherardia arvensis — e Monspelio.
Asperula.
] = Asperula odorata — e Basilea.
III = Sherardia arvensis.
Mollugo.
I = Galium sylvaticum.
(6%)
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 7137
335
Gallium.
I = Galium verum.
II — Galium purpureum ?
IV = Galium palustre.
Gruciata.
I = Galium eruciala — Basileæ.
336
Ruta.
I — Ruta graveolens.
li — Ruta graveolens.
Il — Ruta angustifolia.
[IV = Rula montana
e Monspelio.
Thalietrum.
I = Thalictrum aquilegifolium.
337
VI — Thalietrum galioides — Michelfeld.
IX — Thalietrum minus et alia species.
IX — Thalietrum fœtidum — ex Valesia.
343
Pisum.
IX — Vicia pisiformis.
Lathyrus sive Cicercula.
I = Lathyrus salivus.
3uh
HT — Lathyrus sylvestris — ex J. B.
V — Lathyrus nissolia — ex J. B.
VI = Lathyrus latifolius — ex monte Muteto.
VIT — LBathyrus hirsutus.
IX = Lathyrus.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 110 8, 31 juillet 190%. 48
738 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (66)
IX — Lathyrus — ex horto.
XII — Lathyrus pratensis — Basileæ et Monspelii.
XIV = Lathyrus tuberosus — ex Basilea.
345
Vicia.
II — Vicia dumetorum.
IV = Vicia sepium.
V — Vicia sepium — ex Basilea.
VI diversa a Vicia Craeca peduneulis brevior , foliol. acutis-
simis DUuMerosior.
VIT = Vicia onobrichis — e Monspelio.
IIX — Vicia cracca.
XI = Lathyrus aphaca — e Basilea.
Arachus sive Cracca.
IE — Ervum hirsutum — e Basilea.
HT = Ervum tetraspermum — e Monspelio.
346
Lens.
I — Ervum lens.
II = Ervum lens, var.
Orobus sive Ervum.
I = Vicia ervilia — ex horto.
347
Cicer.
I = Cicer arietinum.
Cicer sylvestre.
1 — Astragalus cicer — ex Austria.
IV — Astragalus pilosus.
V — Astragalus exscapus.
VI = Ononis rotundifolia — e Valesia.
(6
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN.
348
Lupinus.
Y = Cleome pentaphylla — ex horto.
Fœnumgræcum.
II — Trigonella monspeliaca — e Monspelio.
349
Hedysarum sive Securidaca.
IV = Coronilla varia — in mte Crentzach.
V = Coronilla varia.
Ferrum equinum.
I — Hippocrepis unisiliquosa — Monspelii.
III — Hippocrepis comosa.
IV — Hippocrepis comosa — e Monspelio.
300
Ornithopodium.
II = Ornithopus perpusillus — e Lutetia.
Tribulus
— Tribulus terrestris — e Monspelio et Venet.
Onobrychis.
V — Hedysarum alpinum.
351
XI — Astragalus monspessulanus — e Monspelio.
Astragalus.
II — Astragalus onobrychis — ex Alp. Helv.
V = Anthyllis montana — ex Monte Ventoso.
VI = Orobus tuberosus.
Orobus sylvaticus.
II = Orobus vernus — e Basilea.
II = Orobus luteus — e Geneva.
V = Orobus angustifolius — ex Apennino.
739
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SER.). (65)
352
VI = Orobus niger — e Basilea.
Galega.
| — Galega offieinalis.
Glycyrrhizd.
II — Astragalus glycyphyllos — e Basilea.
357
Ros Solis.
i — Drosera rotundifolia — e Meudon.
IE — Drosera anglica ! — ex Anglia.
362
Lenticula palustris.
IV — Marsilea quadrifolia.
376
‚arduus in pralis humidis etc.
I = Cirsium oleraceum — e Basilea.
377
II — Cirsium tuberosum — e Monspelio.
IV — Cirsium tuberosum.
VI non differt a sequenti [Cirs. arvense?] — in vinetis
Mutensibus.
Carduus mollis.
II — Carduus personata.
III — Saussurea discolor.
IV — Cirsium helenioides.
Carduus Cirsium dictus.
IV. Aff. Cirsio heterophyllo. Folia sublus albida.
VI = Cirsium defloratum -— ex m. Vasserfall.
IIX. Videtur Cirsium anglieum? Icon Clus. oplima.
IX. Cirsium defloralum videtur, sed folia oblongo-linearia,
non Incisa.
A |
en
>
(69) A. P. DE CANDOLLE. L'HEÉRBIER DE G. BAUHIN.
378
Cnicus.
V — Carlina corymbosa.
VI = Carlina corymbosa, caule fasciato valde dilatato
cristæformi caules ad ambitum © sessiles gerenle.
Monstrum singulare !
379
Atractylıs.
I = Carlina corymbosa.
Ad Garthamum lanalum ref. Lachenal.
380
Chamæleon sive Carlina.
I — Carlina acaulis.
II = Carlina acaulis, var. caulescens.
IV — Carduus acaulis — Genevæ.
V = Cirsium spinosissimum.
301
Carduus Sphærocephalus.
I — Echinops sphærocephalus.
382
IE = Echinops lanuginosus ? foliis supra glabris.
V — Carduus eriophorus.
Acanthion.
I = Onopordon acanthium.
386
Eryugium.
II — Eryngium campestre.
VI = Eryngium alpmum.
IX = Sium falcaria.
742
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
387
Carduus stellatus.
IIT — Centaurea calcitrapa, fl. albo — e Monspelio.
IV = Centaurea solstitialis.
388
Tragacantha.
I = Astragalus massiliensis.
389
Anonis sive Resta bovis.
I — Ononis spinosa — e Basilea.
IV = Ononis arvensis.
V = Ononis natrix — e Monspelio.
VII = Ononis columnæ, cum Ononi minulissima.
390
Cytisus glaber.
II — Cytisus nigricans — in m. Eugan.
391
V — Genista candicans — ex Hispania.
Anagyris et Laburnum.
HE = Cylisus laburnum.
392
Acacia.
II = Spartium spinosum.
394
Genistaspartium.
I = Genista scorpius — Monspelii,
Genista spinosa.
I = Ulex major.
(70)
(71)
A. P. DE CANDOLLE. LHERBIER DE G. BAUHIN.
395
HT = Genista germanica — e Basilea.
IV — Genista hispanica — e Monsp. et Hisp.
V — Genista Anglica — Aureliæ.
Genista non spinosa.
I — Genista scoparia.
IIT = Genista tinctoria — Basileæ.
Chamægenista.
II = Genista sagittalis — e Basil. et Monspelio.
396
VI = Genista pilosa — e Monspelio.
Spartium.
I — Genisla juncea.
II = Genista.
IV = Genista florida ? — ex Granada.
Colutea.
I = Colutea arborescens.
397
II = Coronilla emerus — in m. Muteto.
II = Coronilla minima.
IV = Coronilla minima in herb. est.
Jasminum.
I — Jasminum officinale.
398
Syringa.
T — Syringa vulgaris.
IT — Philadelphus coronarius.
401
Pistacia.
II = Staphylea pinnata — Basileæ.
743
SI
RS
"er
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (72)
&AS
Sorbus.
II = Sorbus aucuparia.
416
Fraxinus.
I = Fraxinus excelsior — e Basilea.
417
Nux juglans.
= Juglans regia.
118
Castanea.
I — Castanea vesca, infruclifera. — ex mont. Euganeıs.
419
IV = Aesculus hippocastanum — Florentiæ in horto magni
dueis.
Quercus.
— Quercus sessiliflora.
II = Quercus sessiliflora.
420
IV = Quercus peduneulata.
425
llex et Smilax Arcadum.
" = Ilex aquifolium.
426
Tilia.
II = Tilia macrophylla.
Ulmms,
I = Ulmus campestris,
A. P. DE CANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 745
427
IT — Ulmus campestris. latifolia.
Betula
— Betula alba.
428
Alnus.
I — Alnus glutinosa.
IV-— Alnus.
Almus baccifera.
I = Rhamnus frangula — Basileæ.
III = Rhamnus alpinus — e Basilea.
Euonymus.
I — Evonymus europæus.
« Fruclu est... rarius albo » — e Basilea.
II = Evonymus verrucosus.
Il — Evonymus latifolius.
429
Populus.
I — Populus alba, foliis majoribus et minoribus.
HT — Populus nigra.
IV = Populus tremula.
430
Acer.
I — Acer pseudoplatanus — in m. Muteto.
431
IV — Acer campestre, var. fructu velutino — Basileæ.
447
Cornus.
— Cornus mas.
Cornus sanguinea — Basileæ — est in herb. C. B. sub
nom. GC. sylvestris adj. synon. n. DI.
746 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (212 SÉR.). (74)
Lotus.
I = Celtis australis — e Monspelio.
451
Cerasus.
XIV = Cerasus padus.
Chamzcerasus spuria.
I — Lonicera alpigena.
II = Lonicera nigra.
IV = Lonicera xylosteum.
452
Aria et Hamamelis.
I — Mespilus aria.
II = Pyrus amelanchier.
Cotoneaster.
I — Mespilus chamæmespilus — e Pyrenæis.
II — Mespilus eriocarpa.
454
Mespilus.
VIT = Sorbus torminalis Cr. — in mont. Basileæ.
IIX. Oxyacantha est Mespilus monogyna.
455
Grossularia et Ribes officinarum.
V — Ribes rubrum — ex horto.
XI — Ribes nigrum.
NB. Ribes alpinum ex Valesia adest sub nomine : Ribes
montana Oxyacanthæ sapore.
456
Sambucus.
— Sambucus nigra. Etiam habet var. fructu albo [= NN].
II = Sambucus racemosa — ex Austria.
1
Man
I
A. P. DE CANDOLLE. 1 HERBIER DE G. BAUHIN.
IV = Sambucus nigra laciniata.
V = Sambucus ebulus.
VI = Sambucus ebulus laciniata.
VII = Viburnum opulus.
IIX = Viburnum opulus fl. pleno.
457
Ficus.
IT — Ficus carica sylvestris,
464
Nerion.
I = Nerium oleander.
IT = Nerium oleander.
Cistus fomina.
I = Cistus salviæfolius.
465
IX — Cistus thymifolius — e Monspelio.
Chamæcistus.
I = Helianthemum vulgare — Basileæ.
466
HT — Saxifraga hirculus.
IX — Azalea procumbens.
XI = Cistus levipes — in littore veneto.
470
Ruscus
— Ruscus aculeatus — Monspelii, Anglia.
Vıtis Idæa sive Myrtillus.
I —= Vaccinium myrüllus.
IV = Vaceinium vitis Idea — in Pyrenæis.
VI = Arbutus uva ursi — Basileæ.
471
VIE = Vaccinium oxycoccos.
748
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.),
Buxus.
I — Buxus arborescens [lege : sempervirens].
474
Sali.c punula latifolia.
IT — Salıx reticulala.
Salix pumila angustifola.
IV = Salix herbacea? — ex Lachenal = Hall. n. 1648.
478
Rhamnus.
VI = Rhamnus catharticus — ex mie Muteto.
479
Rubus.
I = Rubus fruticosus.
IT = Rubus cæsius.
Il = Rubus idæus.
Chamærubus spinis carens.
IT — Rubus saxatilis — Tubinge.
480
Capparis.
IT — Capparis spinosa — Monspelit in horto.
IT — Capparis spinosa, fol. aculis.
454
Rosa Hierichuntica dieta.
I = Anastatica hierochuntina — ex horto.
485
Myrica sive Tamariscus.
I = Tamarix germanica — Basileæ.
Erica [olio Myricæ.
I = Calluna erica.
(76)
À. P. DE GANDOLLE. L'HERBIER DE G. BAUHIN. 749
486
Erica baccifera.
Il — Empetrum nigrum.
Camphorata.
II = Polycnemum arvense — e Monspelio.
487
Sabina.
I — Juniperus Sabina.
438
Juniperus.
I — Juniperus communis.
490
Asparagus folio molli.
Il — Asparagus tenuifolius — Patavio.
IIT — Asparagus amarus (certo) — ex insula Cio [sie]?
et A. officinalis var. marina ? — e Monspelio.
492
Pinus.
Y — Pinus alepensis — ex Italia.
X — Pinus sylvestris — Basileæ,
493
Larix
— Larix europæa.
509
Abies.
I — Abies excelsa.
II — Abies taxifolia.
Taxus
— Taxus nucifera [lege : baccata].
750 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (78)
INDEX
N.-B. Nous rappelons que les noms spécifiques figurant ici sont ceux qui
élaient en usage du temps de A. P. de Candolle. Pour consulter cel index, il
faudra donc, dans chaque cas, remonter à la synonymie de l'époque.
Abies excelsa, taxifolia 749. — Acer campesire, Pseudoplatanus 745. —
Achillea atrata 301, D pue 213, Millefolium, moschata 303, nobilis ul,
Ptarınica 213, loınentosa 303. Acorus Calamus 209. — Adonis spec. 310.
De Du ins Podagraria 306. — Neues po num 744. — Aelhusa Eyna-
pium 307. Agrimonia Kupatorium 733. Agrostemma coronaria, Githago
162. — AU "alpina, Calamagrostis 206, Role venti 208 — Aira cœrulea
204, llexuosa 207, juncea 205. — Ajuga pyramidalis, replans % LT. — Alchimilla
alpina 734, pentaphylla, vulgaris 732. — Alisma Plautago, ranuuculoides 311.
— Allium Ampeloprasum, oleraceum, pallens, panieulatum. Schœnoprasum,
sphærocephalum, ursinum, Viclorialis, vineale 211. — Alnus alu mu 2 745.
— Alopecurus agrestis, pralensis 205, ulriculalus 20%. — Alsine media 471.
Althæa hirsula 732, officinalis 731. Alvssum calyeinum 215, elypeatuın,
gemonense 461, monlanum 215, sinuakum k6l. — Anagallis cœrulea, Monelli,
phoenicea 472, lenella 731. — Anarrhinum bellidifolinm 464. — Anastalica
hierochunlina 748. — Anchusa angustifolia, italica, officinalis 473. — Andro-
pogon Ischemum 206. — Androsace alpina 727, carnea 472, elongala 471,
lactea 727, maxıma 471, villosa 727. — Androsæmum officinale 726. — Ane-
mone alpina sulphurca, coronaria, patens, pavonina, pratensis, Pulsatilla, ver-
nalis 310. — Anethum dulce, Feniculum 305. — Angelica Archangelica, syl-
vesiris 306. — Anlhemis arvensis 302, montana 303, nobilis 302, lincloria 301.
— Anthoxanthum odoratum 29%. — Anthyllis montana 739, Vulneraria 736. —
Antirrhinum latifolium, majus, minus, Oronlium 46%. — Apargia Villarsii 299.
— Aphanes arvensis 305. — Aquilegia alpina, vulgaris et varr. 30%. — Arabis
arenosa 24%, Thaliana 215. — Arbulus Uva-ursi 747. — Arenaria fasciculata
727, laricifolia 472, marginala, rubra, rubra marina 471, saxatilis 736, serpyl-
lifolia, trinervia 471. — Argemone mexicana 309. — Aristolochia Clematitis,
Pistolochia 731. — Arnica Bellidiastrum 721. — Artemisia Absynthium, cam-
pestris, Clavennæ, glacialis, Mutellina, spicata, valesiaca, vulgaris 302. — Arum
Dracunculus, italicum 459. — Arundo Calamagroslis 206, Phragmites 207.
Asarum europæum 460. — Asclepias Vincetoxicum 730. — Asparagus amarus,
offieinalis var. marina, tenuifolius 749. — Asperugo procumbens 473. — Aspe-
rula cynanchica, ar taurina 736. — Asphodelus luteus 208. — Aster
alpinus, Amellus 723. — Astragalus Cicer, exscapus 738, glycyphyllos 740,
massiliensis 742, monspessulanus, Onobrychis 739, pilosus 738. — Athamanta
eretensis, Libanotis, Meum 305. — Alriplex angustilolia 216, hastata 297. —
Alropa Belladonna 308, Mandragora 309. — Avena flavescens, precatoria 204,
sativa 208. -- Azalea procumbens 747.
Ballola fœlida 467. — Barkhausia fœtida 299. — Bellis perennis 721. —
Belonica officinalis 468. — Beiula alba 745. — Bidens cernua, tripartita 733. —
Blitum capitatum, virgalum 216. — Borrago officinalis 473. — Brassica cam-
pestris 215, Eruca, Erucastrum 213. perfoliala Lam. 215. — Bromus mollis 207,
pinnatus 206, secalinus, squarrosus, sterilis, tectorum 207. — Brunella grandi-
flora, laciniata 721, vulgaris 47%. — Bryonia cretica, dioica 729. __ Bunias Eru-
cago 213, 21%, spinosa 215. — Buphthalmum salicifolium 723. — Bupleurum
angulosum 725, falcatum 726, longifolium, Odontites, ranunculoides, rotundi-
folium, stellatum 725, tenuissimum 726. — Buxus sempervirens 748.
Cacalia alpina, Petasites 460. — Calendula arvensis 725. — (alla palustris 459.
— Callitriche verna 303, 471. — Calluna Erica 748. — Caltha palustris 725. —
Campanula barbata, Cervicaria, glomerata, latifolia, persicifolia, rapunculoides,
(79) A. P. DE CANDOLLE. L’HERBIER DE G. BAUHIN. 751
Rapunculus, rhomboidalis, rotundifolia, rotundifolia linifolia, spicata 212, thyrsoi-
dea 473, urtieifolia 212. — Cannabis sativa 732. — Capparis spinosa TBE Cap-
sicum 215. — Carduus acaulis 741, defloratus 740. eriophorus 741, Personala 740. —
Carex ampullacea 205, alba 20%, brizoides 205, digitata 204, disticha, muricata 205,
ornithopoda 20%, paludosa 205, Schreberi 204, 206, sylv atica 206, vulpina 205. —
Carlina acaulis, acaulis var. caulescens, corymbosa 74. — Carpesium cernuum 123.
— Carthamus lanatus 7%1. — Carum Carvi 307. —Castanea vesca 744. — Caucalis
Anthriscus 306, daucoides, latifolia 305. — Celtis australis 746. — Centaurea
Caleitrapa 742, Crupina 300, Cyanus 72%, 725, Jacea 724, montana 724, 725,
paniculata 724, Rhapontica 216, Scabiosa 724, solstitialis 742, splendens, Stœbe,
uniflora 724. — Ceraslium latifolium 464. — Cerasus Padus 746. — Ceratoce-
phalus falcatus 468. — Cerinthe major, minor 47%. — Chærophyllum bulbosum,
hirsutum, sylvestre 307, temulum 305. — Cheiranthus Cheiri, chius, incanus,
littoreus, sinuatus 461. — Chelidonium hybridum 309, laciniatum 30%. — Che-
nopodium Bonus-Henricus 216, Botrys 302, polyspermum, Vulvaria 216.
Chironia Centaurium 726. — Chlora perfoliata 726. — Chondrilla juncea 300. —
Chrysanthemum alpinum 302, atratum 721, coronarium, corymbosum 301,
Leucanthemum 721, monspeliense 301. — Chrysocoma Linosyris 464. — Chry-
sosplenium alternifolium 731. — Cicer abietinum 738. — Cichorium Intybus 298.
— Cicuta virosa 306. — Cineraria campestris 300, 722, cordifolia 300. — Circæa
alpina, Lutetiana 309. — Cirsiam anglicum, arvense, defloratum, helenioides,
beterophyllum, oleraceum 740, spinosissimum 741, tuberosum 740. — Cistus
levipes, salviæfolius. thymifolius 747. --- Clemalis alpina, Flammula, recta,
Vitalba, Viticella 729. — Cleome pentaphylla 739. — Clinopodium vulgare 466.
Cochlearia Armoracia 21: — Comarum palustre 734.
— Conium maculatum 307. — Convallaria majalis 730. — Convolvulus althæoi-
des, arvensis, Cantabrica 728, Cneorum 724, Imperati, purpureus, sepium 728,
Soldanella 729, tricolor 728. — Conyza squarrosa 722. — Coriandrum sativum
307. — Cornus mas, sanguinea 745. — Coronilla Emerus, minima 743, varia 739.
— Coronopus Ruellii 302. — Corrigiola littoralis 727. — Cortusa Mathioli 470.
— (repis biennis 298. — Ürocus spec. 210. — Cucubalus baccifer 471,
Behen 462. — Cyclamen europæum, hederifolium 731. — Cynodon Dactylon
206. — Cynoglossum montanum, officinale, pictum 474. — Cynosurus cris-
tatus 204, durus 207, echinatus 205. — Cylisus Laburnum, nigricans 742.
Daucus Carota 305. — Delphinium Ajacis, Consolida, Br anLung 303, Sla-
physagria 733. — Dentaria digitata, enneaphylla, pinnata 733. Dianthus
alpinus, Armeria, barbatus, Carlhusianorum, Caryophyllus, monspessulanus 463,
prolifer 463, 727, superbus 463. — Digilalis grandiflora, par viflora, purpurea 470.
— Digitaria sanguinalis 206. — Doryenium herbaceum, monspeliense 735. —
Draba aizoides 727. — Drosera anglica, rotundifolia 740
Echinops lanuginosus, sphærocephalus 741. — Echium asperrimum, ala
italicum, vulgare 473. — Elymus europæus 297. — Empelrum nigrum 749.
Enarthrocarpus arcualus 21%. — Epimedium alpinum 733. — Erigeron acre,
alpinum 722. — Erinus alpinus 465. — Eriophorum capitatum, polysta-
chyon 205. — Erodium eiconium, cicutarium, moschatum 732. — Ervum
hirsutum, Lens, aan 738. — Eryngium alpinum, campestre 741. —
Erysimum Barbaræa 213, 214, cheiranthoides 215, diffusum 461, officinale 214.
— Eupalorium cannabinum 733. — Euphrasia latifolia, lutea, Odontites, ofliei-
nalis 468. — Evonymus europæus, latifolius, verrucosus 745.
Ficus Carica 747. — Fragaria slerilis, vesca 734. — Fraxinus excelsior 744.
— Fritillaria meleagris 210. — Fumaria capreolata 303, cava, claviculala,
lutea 304, media, officinalis 303, parviflora, solida, spicata 304.
Galanthus nivalis 210. — Galega officinalis 740. Galeopsis Galeob-
dolon, grandiflora 467, Ladanum 468, Tetrahit 467. — Galium boreale 736,
Cruciata 737, glaucum 736, palusire, purpureum 737, rolundifolium, sylva-
ticum 736, verum 737. — Genista anglica, florida, germanica, hispanica, juncea,
pilosa, sagittalis, scoparia 743, scorpius 749, tinctoria 743. — Gentiana acaulis,
alpina angustifolia 310, amarella 311, asclepiadea 310, bavarica, campestris,
132 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (80)
ciliala, Cruciala 311, lutea 310, nivalis. Pneumonanthe 311, punctata, pur-
purea 310, utriculosa, verna 311. — Geranium dissectum, lucidum, molle,
nodosum, palustre, pralense, pusillum, Robertianum, sanguineum 732. — Geum
allanticum, monlanum, rivale, urbanum 733. — Gladiolus communis 209.
Glaucium flavum, phæniceum 309. — Glechoma hederacea 730. — Globularia
cordifolia, nudicaulis, vulgaris 721. — Gnaphalium dioicum, germanicum, Leon-
topodium, Iuteoalb m, margarilaceum, sylvaticum, uliginosum 722. — Gratiola
officinalis 726. — Gypsophila muralis, repens, saxifraga 46%.
Hedera Helix 730. — Hedysarum alpinum 7 739. — Helianthemum vuigare 747.
— Helichrysum angustifolium, Stochas 722. — Heliotropium europæum 479. —
Hemerocallis fulva 91. Liliastram 208. — Hepatica triloba 736. — Heroes
alpinum, Sphondylium 306. — Herniaria glabra, hirsuta 727 — Hesperis
inodora, laciniata 462, matronalis 461, syriaca, tristis 462, verna 219. —
Hieracium amplexicaule 299, 300, auranliacum, ehondrilloides 293, mon,
dubium 722, florentinum, murorum, paludosum 299, Pilosella 722, porri-
folium 299, præmorsum 300, pumilum, pyrenaicum 299, sabaudum 300, staliei-
folium 299, sylvatieum 300, villosum 722. — Hippocrepis comosa, unisili-
quosa 739. — Hippuris vulgaris 207. — Holosteum umbellatum 463. — Hordeum
hexastichon 208. murinum 207. — Hottonia palustris 303. — Humulus
Lupuius 729. — Hydrocharis Morsus-rane 45). — Hyoscyamus niger 309.
Hyoseris fœtida 298, minima 299. — Hypericum Coris, “hircinum. entree.
humifusum, monlanum, perforalum, pulchrum, lomentosum 726. — Hypochæris
glabra, maculata. radicata, uniflora 299.
Iberis pinnala 213. — Ilex Aquifolium 744. — Impatiens noli-langere 731.
— Liu peNonE Ostruthium 306. — Inula Britanica 722. 723, dysenlerica,
ensifolia 723, Helenium 725, montana, Pulicaria, salicina, Vaillantit 723.
Iris germanica 208, sibirica 209. — Isalis Lincloria 215. — Isnardia palustris 472.
Jasione montana 212. — Jasminum officinale 743. — Juglans regia 744. —
Juncus articulatus 205, bufonius 206, sylvaticus 205. — Juniperus communis,
Sabina 749.
Kakile maritima 21%.
Lactuca perennis 300. — Lagoecia cuminoides 30%. — Lamium amplexicaule,
maculatum, purpureum 467. — Lampsana communis, sylvestris 298. — Lappa
tomentosa 460. — Larix europæa 749. — Laserpilium aquilegifolium, asperum .
306, hirsutum 307, latifolium 306. — Lathyrus Aphaca 738, hirsutus, latifolius,
Nissolia 737, pralensis 738, salivus, ul 737, tuberosus 738. — Leontodon
autumnale, haslile, hispidum 299, levigatus 238. — Le»nurus Cardiaca 467. —
Lepidium Iberis, latifolium 213. — Leucoium vernum 210. — Ligusticum aus-
triacum 308, peloponnesiacum 307. — Lilium bulbiferum, candidum, Martagon
211. — Limosella aquatica 311. — Linaria alpina 46%, Cymbalaria 730, Elatine,
spuria 472, supina, vulgaris 46%. Linnæa borealis 212. — Linum narbo-
nense, suffruticosum, tenuifolium, un 465. — Lithospermum apulum
473, arvense, offie inale, purpureo- Saul ATe. Lolium perenne, temu-
lentum 207. — Lonicera alpigena, nigra 746, Perielymenum 730. X ylosteum 746.
— Lotus diffusus, siliquosus 736. — Lunaria annua, rediviva 462. — Luzula
albida, campestris, pilosa 206. — Lychnis dioica 462, flos cuculi 463, quadri-
dentata 462, 464, Viscaria 462. — Lycopersicum vulgare 308. — Lycopsis
arvensis 473. — Lycopus europæus 467. — Lysimachia nemorum 472, Nummu-
larıa 731, thyrsiflora #71, vulgaris 470. — Lythrum Hyssopifolia 465.
Majanthemum bifolium 730. Malva Alcea, moschata 732, rotundifolia,
sylvestris 731. Marrubium vulgare 467. — Marsilia quadrifolia 740.
Matricaria Chamomilla, Parlhenium 301. — Meconopsis cambrica 309. — Medi-
cago falcata, lupulina, sativa 735. — Melampyrum arvense, cristalum, pra-
tense 468. — Melica ciliata, nutans, uniflora 207. — Melilotus officinalis 736.
— Melissa Calamintha, Nepeta. offieinalis 467. — Melitlis Melissophyllum 467.
Mentha aquatica 466. arvensis 467, crispa, gentilis, 466, Pulegium 465,
rotundifolia, sylvestris, viridis 466. — Menyanlhes trifoliala 734. — Mercu-
(81) A. P. DE CANDOLLE. L’HERBIER DE G. BAUHIN. 753
rialis annua, perennis 297. — Mespilus Aria, Chamæmespilus, ericcarpa, mono-
gyna 746, — Micropus pygmæus, supinus 722. — Meehringia sedoides 471, 479
— Montia fontana 479. — Muscari botryoides, comosum, racemosum 209.
Myagrum perenne, rugosum 212, saxatile 215. — Myosotis arvensis 473, Lap-
pula 474, palustris 473. — Myosurus minimus 312. — Myriophyllum spicatum,
verticillatum 303.
Narcissus Pseudo-Narcissus 210. — Nardus stricta 205. — Nepeta Cataria,
Nepetella, nuda 466. — Nerium Oleander 747. — Nigella arvensis, damascena,
hispanica 304. — Nuphar luteum 459. — Nymphæa alba 459.
Oenothera biennis 471. — Ononis arvensis, Columnæ, minutissima, Natrix 742,
rotundifolia 738, spinosa 742. — Onopordon Acanthium 741. — Onosma
echioides, spec. 473. — Origanum vulgare 466. — Ornithogalum luteum,
pyrenaicum, umbellatum 210. — Ornithopus perpusillus 739. — Orobus angus-
tifolius, luteus 739, niger 740, tuberosus, vernus 739. — Oxalis Acetosella,
corniculata 735.
Pæonia corallina, officinalis, peregrina 733 — Panicum crus galli 20%, 206,
glaucum, verticillatum 206. — Papaver alpinum, Argemone, aurantiacum,
Rheas, somniferum 309. — Parietaria officinalis 297. — Paris quadrifolia 308,
— Parnassia palustris 731. — Paronychia argentea 727. — Pastinaca sativa 306.
— Peplis Portula 471. — Peucedanum alsaticum 305. — Phalangium
Liliago, ramosum 208, serotinum 210. — Phalaris aspera 205. — Phellandrium
aqualicum 307, Mutellina 305. — Philadelphus coronarius 743. — Phleum
nodosum, pratense 204. — Physalis Alkekengi 308. — Phyleuma hemisphærica,
orbicularis, Scheuchzeri, spicata 212. — Picris hieracioides, pauciflora 298. —
Pimpinella dioica 305, magna, saxifraga 307. — Pinguicula flavescens,
vulgaris 470. — Pinus halepensis, sylvestris 749. — Plantago alpina,
arenaria 312, Cornuti 311, Coronopus, Cynops 312, lanceolata 311, 312,
major, media, montana 311, Psyllium, squarrosa 312. — Plumbago europæa 213.
— Poa nemoralis 205, rigida 204. — Podospermum calcitrapifolium, laciniatum,
subulatum 725. — Polemonium cœruleum 308. — Polycnemum arvense 749. —
Polygonatum multiflorum, verticillatum, vulgare 730. — Polygonum amphi-
bium 312, aviculare 726, Bistorta 312, Convolvulus 728, Fagopyrum 208,
Hydropiper, minus, Persicaria 214, viviparum 312. — Populus alba, nigra,
tremula 745, — Potamogeton natans, oppositifolium 312. — Potentilla
Anserina 733, argentea, aurea, caulescens, hirta, intermedia, nitida, opaca,
recta, replans, rupestris, subacaulis 734. — Poterium Sanguisorba 307. —
Prenanthes muralis 298, purpurea 297, viminea 300. — Primula acaulis 469, Auri-
cula 470, elatior 469, farinosa, integrifolia, minima 470, officinalis 469, Vita-
liana 470. — Pulmonaria angustifolia, officinalis 474. — Pulsatilla — Anemone.
— Pyrola rotundifolia, secunda, uniflora 312. — Pyrus Amelanchier 746.
Quercus pedunculata, sessilifolia 744.
Ranunculus aquaticus fluitans, Flammula 303. — Raphanus Raphanistrum 212,
sativus 213. — Reseda lutea, Luleola, Phyteuma 214. — Rhamnus alpina 745,
cathartica 748, Frangula 745. — Ribes alpinum, nigrum, rubrum 746. — Rubia
tinctorum 736. — Rubus cæsius, fruticosus, Idæus, saxatilis 748. — Rumex
Acetosa, Acetosella, alpinus, bucephalophorus, digynus, scutatus 216. — Ruscus
aculeatus 747. — Ruta angustifolia, graveolens, montana 737.
Sagina procumbens 471. — Sagittaria sagittifolia 459. — Salix herbacea, reti-
culata 748. — Salvia glutinosa, pratensis, verticillata 469. — Sambucus Ebulus,
Ebulus laciniata 747, nigra 746, nigra laciniata 747, racemosa 746. — Samolus
Valerandi 472. — Sanicula europa 732. — Santolina Chamæcyparissias, rosma-
rinifolia, squarrosa, tomentosa 302. — Saponaria ocymoides, officinalis
463, Vaccaria 462. — Saussurea discolor 740. — Saxifraga aizoides 727,
Aizoon 728, aspera, atrorubens, bryoides, Burseriana, cæsia 727, cæspitosa,
cuneifolia 728, granulata 470, Hirculus 747, hypnoides, oppositifolia, petræa,
retusa 728, rotundifolia, stellaris 470. — Scabiosa alpina, arvensis, gramıni-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 8, 34 juillet 1904. 49
754 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (82)
folia, Succisa, sylvatica 724. — Scandix Chærophyllum 305, ornala 307,
Pecten 305. — Scilla bifolia, non-seripta 209. — Scirpus maritimus 206, seta-
ceus 205, sylvaticus 206. — Scleranthus annuus, perennis 727. — Scorzonera
angustifolia, humilis 725. — Scrophularia aquatica 468, canina 469, nodosa 468,
vernalis 469. — Secale cereale 208. — Sedum acre, album, reflexum 727, villo-
sum 728. — Selinum Cervaria 305, Chabr&i 307, Oreoselinum, sylvestre 306. —
Sempervivum hirtum, montanum 727. — Senecio abrotanifolius 301, aqua-
ticus 300, artemisiæfolius 301, Doria 723. Doronicum 300, 460, erucifolius,
gallicus 300, incanus 301, Jacobæa 300, paludosus, sarracenicus 723, tenuifolius,
Tourneforlii, viscosus, vulgaris 300. — Serratula tinctoria 468. — Seseli pyre-
næum 307. — Sherardia arvensis 736. — Sida Abutilon 731. — Sideritis hysso-
pifolia, scordioides 468. — Silene acaulis 463, Armeria, conoidea, noctiflora,
nutans 462, Otites 463, rupestris 472, saxifraga 46%. — Sinapis alba 214, orien-
talis 212. — Sison Amomum, segetum 306. — Sisymbrium amphibium 213,
asperum 213, 214, Columnæ, Irio 21%, palusire 213, 214, polyceratium 214,
pyrenaicum 213, tenuifolium 214. — Sium angustifolium 306, Falcaria 741. —
Solanum Dulcamara, Melongena, nigrum, pseudocapsicum, tuberosum 308. —
Soldanella alpina 729. — Solidago Virgaurea 723. — Sonchus alpinus, arvensıs _
298, oleraceus asper 297, oleraceus lævis, palustris 298. — Sorbus aucuparia 74%,
torminalis 746. — Spartium spinosum 742. — Spergula arvensis, nodosa, pen-
tandra 471. — Stachys alpina 469, annua, arvensis 468, cretica, germanica,
palustris 469, recla 468, sylvatica 467. — Staphylea pinnata 743. — Statice
Armeria 464. Stellaria graminea, Holostea 463, nemorum 471. — Stellera
Passerina 474. — Stipa juncea 207, pennata 205. — Stratiotes aloides 728.
— Sireptopus amplexifolius 730. — Swertia perennis 311. — Symphytum
officinale 474. — Syringa vulgaris 743.
Tamarix germanica 748. — Tamus communis 729. — Tanacetum Balsa-
mita 466, vulgare, vulgare var. crispa 301. — Taraxacum Dens-Leonis, medium,
obovatum 298. — Taxus baccala 749. — Teucrium Botrys 302, montanum 465.
— Thalictrum aquilegifolium, fœtidum, galioides, minus 737. — Thesium
Linophyllum 46%. — Thlaspi Bursa-pastoris, monlanum 215. — Thymus Acinos
466, Acinos villosior 467, alpinus 466, Serpyllum et varr., Zygis 465. —
Tilia macrophylla 744. — Tofieldia palustris 208. — Tormentilla erecla 73%. —
Tozzia alpina 468. — Tragopogon porrifolium, pratense 725. — Tragus race-
mosus 204. — Trapa natans 459. — Tribulus terrestris 739. — Trientalis
europæa 312. — Trifolium agrarium, alpestre, alpinum, arvense, flexuosum,
incarnalum, montanum, pratense, rubens, scabrum, spadiceum 735. — Triglo-
chin palustre 205. — Trigonella monspeliaca 739. — Triticum mono-
coccum 208, pinnatum 207, Spella, turgidum 208. — Turritis glabra 215. —
Tussilago alba, alpına, Farfara, Petasites 460. — Typha angustifolia, latifolia,
minima 207.
Ulex major 742. — Ulmus campestris 744, campestris latifolia 745. — Urlica
urens 467. — Ulricularia vulgaris 303.
Vaccinium Myrtillus, Oxycoccos, Vitis-Idæa 747. — Valeriana cellica, dioica,
montana, officinalis, saxalilis, iripteris 308. — Valerianella Locusta 308. —
Verbascum Blattaria, Lychnitis, nigrum, pulverulentum, Thapsus 469. — Ver-
bena officinalis 723. — Veronica agrestis 471, Anagallis 472, arvensis 471, Bec-
cabunga 472, hederacea, ocymifolia 474, scutellata 472, triphyllos 471. —
Viburnum Opulus 747. — Vicia Cracca, dumetorum, Ervilia, Onobrychis 738,
pisiformis 737, sepium 738. — Villarsia nymphoides 459. — Vinca major,
minor 729. — Viola calcarata, canina 460, grandiflora 460, 461, hirta, odo-
rata 460, tricolor alpestris, tricolor arvensis 461, tricolor hortensis 460. —
Vitis vinifera 729.
Xanthium strumarium 460. — Xeranthemum annuum, inaperlum 72%.
Zannichellia palustris 312.
QE
1
Qt
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1904 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in| |] positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
A. (XXX a Macropodium) Lipskyanus Freyn n. sp. e rhizomate crasso
lignescente pluricipiti apice cortice lacerato comato acaulis, pilis adpres-
siusculis albis basifixis canus subsericeus, stipulis a se liberis petiolo
brevissime adnatis oblique ovato-lanceolatis acutis marcescentibus, foliis
elongatis imparipinnatis breviter et longiuscule petiolatis, foliolis
{4-)8-9jugis breviter petiolulatis prominenter nervosis, ellipticis retusis
et lanceolato-oblongis obtusiusculis vel lanceolatis acutiusculis omnibus
facillime deciduis, rhachide petioloque erectis perdurantibus haud spines-
centibus, racemis radicalibus pedunculum folia superantem erectum
subeurvatum rigidum teretiusculum tenacem viridum parce pilosum
terminæntibus, longis et laxifloris, floribus brevissime pedicellatis paten-
tibus tandem pendulis bracteis subito (jam ante florescentiam) deciduis
ovato-lanceolatis v. ovatis acutis vel concavis vel planiusculis membrana-
ceis sparse albo-hirsutis pedicello brevi erecto plus duplo longioribus
calycis basin paulo superantibus, bracteolis nullis, calycis subcoriacei atro-
viridi fuscescentis tubulosi sparse albohirsuti oblique truncati dorso subin-
cisi dentibus nigris brevissime lateque triangularibus breviter acutatis
tubo multoties brevioribus, corolla decidua lutea, vexilli porrecti lamina
rotundata breviter angusteque incisa basi longe in unguem angustala
756 BULLETIN DR L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (98)
margine subreplicata alas acutiusculas carinam subsuperantes subæqui-
longa, ovario glaberrimo (ut videtur pauciovulato) oblongo basi apiceque
acuto in stipitem ipso multo longiorem calyce longe excedentem sensim
angustato, stylo brevi curvato, stigmate nudo, legumine coriaceo planissimo
1-loculari oblongo obtusiusculo mucronato basi in stipitem ipsi æqui-
longum angustato suturis incrassatis extus glaucis (4-)6-8spermo, semi-
nibus imperfectis oblique rotundato-ovatis. &.
Pamir, ad lacus Jashil-Kul alt. 3800 m., 28. VII. 1898, abblühend
und mit jungen Früchten (Paulsen No 977); et ibidem, 8. VII. 1898,
abgeblüht mit reifenden Hülsen (Paulsen exs. 1075).
Maasse: Strunk bis 1 cm. dick; Blätter 7.5-23 cm. lang, wovon
2-6,5 cm. auf den Blattstiel entfallen; die Blättchen der obern Blätter
9x1,5 bis 1,8 X 0,8 mm., Blättchen der untern Blätter 0,7 X05 bis
12% 0,7 mm.; Schäfte sammt Traube zur Fruchtzeit 25-64 cm. lang;
Brakteen 2 mm. lang; Blüthenstielchen nur 1 mm. lang; Kelch 0,85-0,95 cm.
lang, unten 2,0 mm. an der Mündung 3.5 mm. weil, also eigentlich
trichterig-röhrig; die Zähne nur ‘/2 mm. hoch, 1 mm. am Grunde breit
sind in der Länge inbegriffen; Vexillum 2 cm. lang und in der Mitte der
Plalte, diese ausgebreitet gedacht, 6,5 mm. breit, Alae 2 cm., Schiffchen
1,7 cm. lang; Stiel des Fruchtknotens 1,2 cm., jener der Hülse 1,5 cm.
lang; Hülse, anscheinend ausgewachsen, 2 cm. lang und fast gleichmässig
0,7 em. breit.
A. Lipskyamus ist eine in hohem Grade merkwürdige Art; wegen den
auffallend lang gestielten Fruchknoten und Hülsen sowie auch habituell
kann sie nur neben A. Macropodium Lipsky gestellt werden, ist aber
schon durch das Fehlen der Brakteolæ, durch die Abfälligkeit der Brak-
teen, die so kurzen Kelchzähne, die Schlitzung des Kelches (wasan Arten
der Sektion Cenanthrum erinnert) welcher ausserdem viel kürzer ist und
die erheblich kleineren, rein einfächerigen Hülsen grundverschieden.
An andere Verwandtschaft ist Kaum zu denken. Die Brakteen sind bereits
abgefallen, wenn sich die Blüthe öffnet; ich konnte wegen des vor-
geschrittenen Zustandes der mir vorliegenden Exemplaren nur an zwei
letzten noch ungeöffneten Blüthen je 1 Braktee, aber auch an diesen
keinerlei Brakteolæ wahrnehmen. Da an den zahlreichen von mir unter-
suchten Kelchen auch nicht einmal Ansatzstellen der Brakteolæ zu finden
waren, so müssen diese letzteren überhaupt fehlen.
600, 734. A. Sieversianus Pall. Astrag., p. 15, tab. 12! Aschabad,
Firusa, in pratis montanis, 17. VI. 1900, fast reif (600); Suluklü, in
pratis subalpinis, VI, 1900, mit reifenden Früchten (73%),
(99) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 797
732, 1810. A. retamocarpus Boiss. et Hoh., fl. or Ii, 277. Suluklü,
ad fines Persiæ in pratis montanis ad Gul, 3. VII. 1900, mit Blüthen und
Früchten (732); Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. 1901, mit
fast reifen Früchten (1810). Den schwarzen Haaren des Kelches sind
weisse beigemischt. Es ist nicht ausgemacht, dass dieses dieselbe Form
ist, welche O0. Kuntze plant. orient. ross. in Act. h. Petrop. X, 182, als
A. askabadensis aus den Gebirgen bei Askabad beschrieben hat. Die
Theil-Blättchen sind wohl etwas spitzlich, während sie nach Boissier
stumpf sein sollen — allein der Unterschied ist nur scheinbar, weil bei
sehr vielen Traganth-Arten (sowie Papilonaceen überhaupt!) die Theil-
blättchen der oberen Blätter spitz vorkommen, wenn auch jene der
unteren und mittleren Blätter noch so stumpf sind. In der That verhält
es sich so auch bei A. retamocarpus. Ich besitze ein junges fast voll-
ständiges Exemplar, dessen untere Blätter stumpfe und spitzige Theil-
blätichen im selben Blatte aufweisen. Hierauf stände der Identifierung
nichts im Wege, aber die Kelchzähne des A. askabadensis sollen erheblich
länger sein als bei A. retamocarpus, was bei vorliegender und auch der
folgend beschriebenen Form nicht zutrifft. Dieser Unterschied bleibt also
bis auf Weileres bestehen und damit meiner Meinung nach A. asku-
badensis aufrecht.
731. A. (Phacodes) Basineri Trautv. Act. h. Petrop. IX (1886), p. 44-5!
Suluklü, in graminosis montium, 4. VII. 1900, mit Blüthen und
reifenden Früchten.
99. A. (XXXIII. Christiana) albiflorus n. subsp. Viridis elatus pilis
basifixis patentibus hirsutus, caule erecto subarcuato fistuloso albido
tereti striato dense folioso excepta summitate nigro-hispida pilis crebris
albis hirsuto, stipulis e basi latiuscula anguste-triangularibus elongatis
cuspidatis porrectis herbaceis albo-hirsutis, a se liberis petioli basi
breviter adnatis, foliis breviter petiolatis patentibus, subtus petiolo rhachi-
deque albo-hirsutis, foliolis brevissime petiolulatis 20-26 jugis oblongis
obtusis mucronatis vel lanceolato-linearibus subacutiusculis supra glabris,
racemis pauci-usque Sfloris sessilibus contiguis, bracteis membranaceis
triangulari-lanceolatis angustis pedicello brevi duplo longioribus acutis,
calycis tandem immutati tubulosi nigro-vel albo-hispidi vel pilis albo
nigroque mixtis hispidi ore obliqui dentibus e basi triangulari subulatis
_birsutis tubum dimidium æquantibus, petalis albis, vexilh alis obtusius-
culis carinam superantibus longiore lamina obovato-oblonga incisa parum
recurva in unguem acutum brevem subito angustata, ovario glaberrimo,
legumine patulo ellipsoideo a latere compresso oblique mucronato {rans-
758 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (100)
verse rugoso biloculari oligospermo seminibus (immaturis) ovato-reni-
formibus lævibus. #. Aprili.
Aschabad, in pratis monlanis, 13. IV. fl. et 4. V. 1900, cum legu-
minibus perfectis.
Maasse: Ganze Pflanze 1-1,3 m. hoch, Stengel 7 mm. dick; Stipeln
der untern Blätter 3 cm. lang, am Grunde am breitesten: 3 mm.; Blätter
18-24 cm. lang, den nur etwa 1 cm. langen Stiel mitgemessen; Blättchen
33,9 X9 mm. lang und breit oder kleiner; Brakteen (unterste des
Einzeln-Blüthenstandes) 5 mm. lang; Kelch mit dem längsten Zahne
18,5 mm. lang, wovon 12 mm. auf die Röhre entfallen; Vexillum 31 mm.
lang, Alae 29 mm., Carina 26 mm. lang; Hülse 8,5 mm. lang, 6 mm. breit,
5,9 mm. dick ; Samen 2,5 mm. lang. 2 mm. hoch.
Die vorstehend beschriebene Form steht dem A. retamocarpus Boiss. et
Hoh. ganz nahe und sieht ihm in Frucht ganz ähnlich, ist aber durch die
grösseren Blättchen und vor allem von allen kahlfrüchtigen Arten dieser
Gruppe durch die sehr viel grösseren, ebenfalls weissen Blüthen unter-
schieden; diese sind noch grösser als an A. leucomelas Bunge, einer
kabulischen Art, die aber sonst durch Alae von Schiffchenlänge deutlich
unterscheidbar ist. Auf die Farbe der Behaarung darf kein Gewicht
gelegt werden: schon A. retamocarpus Boiss., der nach der Beschreibung
ausschliesslich schwarzhaarige Kelche haben soll, hat dort + reichlich
weisse Haare eingemengt; A. albiflorus liegt mir in 2 Stücken vor, von
denen eines rein weisshaarig ist und nur an den Kelchen etliche schwarze
Haare eingemengt enthält; ein anderes (das fruchttragende) dagegen ist
im oberen Teile des Blüthenstandes schwarzhispid, unterhalb gemischt,
unten weisshaarig und hat dabei schwarzhaarige Kelche mit wenig oder
keinen weissen Haaren.
— À. (XXVIV. Erionotus) orbiceulatus Led., Boiss. fl. or. II, 208, ad
Buchara in cultis, 15. V. 1898, blühend und mit jungen Früchten (Ove
Paulsen 208).
— A. (34) lasiopetalus Bunge (1839) spec. Astrag. geront. p. 23 et
no 188. A. lasianthus C. A. M. in Bong. et Mey. Verz. der am Saisang-nor
und am Irtysch ges. Pflanzen (1841) p. 27, tab. 6 et 7! Prov. Ferghana:
in cultis ad Margelan, 27. V. 1898, abblühend und mit Früchten
(0. Paulsen 285).
243, 1708. A. (35. Myobroma) angustidens F. et S. n. sp. viridis,
condensatus, acaulis, pilis albis basifixis patule villosus, e radice lignosa
caudiculoso-cæspitosus pluriceps, stipulis membranaceis, infimis glabris
aphyllis basi caudiculum semiamplectentibus dorso connalis parte libera
(401) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 159
ovalis acutis, foliiferis inter se liberis petiolo longe adnalis lanceolato-
linearibus acuminatis acutissimis hirsutis, omnibus nervosis subhyalinis,
foliis longiuscule petiolatis adscendenti-erectis petiolo et rhachide
tenacibus sulcato-striatis subperdurantibus inferne patule molliter villosis
superne parcius breviter hirtis, foliolis (16-)20-23 jugis breviter et
longiuscule petiolulatis + approximatis vel distantibus planis interdum
subcomplicatis late oblongis emarginatis v. ovato-oblongis obtusis, vel
orbiculari-elliplicis obtusissimis supra secus nervum dense albo-lanutis
tandem subarachnoideis subtus parce hirsutis glabrescenlibus, pedun-
culis brevissimis villosis petiolo multo brevioribus, racemis pauci-
multifloris subdenis, floribus ebracteolatis mediocribus erectis et patulis
pedicello porrecto tenui villesosulo bractea hirsuta filiformi dimidio
breviori suffullis, calyeis tubulosi flavicantis tandem immulali rupti
sparse palule-hirsuti dentibus filiformi-linearibus albo-villosis infimo
tubum æquante cæteris ipso paulo brevioribus, petalis flavis {sicco
sulfureis viridescenlibus) glabris, vexilli subrecurvi lamina obovato-
pandurata emarginata sicco viride striata ex angulo acuto subito in
unguem angustum ipsa subæquilongum a cateris petalis distantem
angustata, alarum vexillo breviorum carina sublongiorum lamina oblonga
supra auriculam attenuata apice oblique retusa subbilobulata, carina
antice sensim curvala obtusissima integerrima, ovario longiuscule stipi-
tato oblique fusiformi + adpresse sericeo-hirsute sensim in stylum
rigidum hirsutum sub stigmate barbellatum altenualo, legumine fere
maturo dure coriaceo parce piloso wniloculari turgido ellipsoideo-oblongo
a latere subcompresso basi aculo apice pungenli-mucronalo sutura
seminifera obtuse carinato ventre obtuso, seminibus paueis reniformibus
planiusculis Z. Majo.
Aschabad, in monte Tangari Gargan supra Nephton, &. V. 1900,
blühend (243); Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. #901, mit
fast reifen Früchten (1708).
Maasse: Unterird. Stämmchen %-6 mm. dick; Blätter : das grösste
von mir gesehene 28,5 cm. lang, den 11,5 cm. langen Blatistiel mit-
gemessen, das kleinste ausgewachsene nur 8,5 cm. lang, einschliesslich
des 2 cm. langen Blattstiels. Theilblältchen der grössern Blätter
13xX6, mm. lang und in der Mitte breit, der mittelgrossen Blätler
11x 5,5 mm., die grösste Breite im untern Drittel; der kleinsten
Blätter 5X 4,5 mm. lang und in der Mitte oder etwas unterhalb der-
selben breit. Gemeinsamer Blüthenstiel bis 1,5 cm., einzelne Blüthen-
stiele 4-5 mm. lang; Kelch sammt dem 8 mm. langen untersten Zahne
760 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER(2M® SER.). (102)
m
46 mm. (die übrigen Zähne 7 mm.) lang, gleichmässig 3 mm. breit;
Vexillum, längs des Rückens gemessen, 21 mm., Alae 19 mm., Carina
18 mm. lang. Hülse mit dem 2 mm. langen Fortsatz 17 mm. lang, fast
7 mm. breit und 4 mm. dick, oder etwas kleiner. Samen 3,3 cm. lang,
2,3 mm. breit, 0,3 mm. dick.
Die Sektion Myobroma enthielt bisher nach der Bunge’schen
Bearbeitung nur eine einzige Art mit einfächeriger Hülse, nämlich
A. citrinus Bge.; alle andern ihrer zahlreichen Arten haben, soweit
deren Früchte überhaupt bekannt sind, halb- bis gänzlich 2 fächerige
Hülsen. A. citrinus Bge. ist aber in vielen Stücken von A. angustidens
durchgreifend verschieden: seine Behaarung ist angedrückt grau, die
Blätter kleiner mit durchschnittlich kleineren Theilblätichen, die Stipeln
sämmtlich stumpf, die Blüthen stehen auf kurzen Stielen einzeln, die
Zähne des viel kleineren Kelches sind nur halb so lang wie die Kelch-
röhre, das Vexillum aber etwas länger und verkehrt-herzförmig, die
Hülse verkehrt-eiförmig, seidig zoltig. Abgesehen von der nur 1fä-
cherigen Hülse ist A. angustidens wohl am meisten mit A. declinatus
Willd. und besonders mit A. samamensis Boiss. el Buhse verwandt;
seine oft lange ausdauernden, erst spät vermorschenden Blattachsen
erinnern auch an A. Joannis Boiss., eine im Uebrigen erheblich unähn-
lichere Art, als die beiden andern vorgenannten. Von diesen ist A. decli-
natus habituell nicht unähnlich, aber auch in seinen höheren Formen
noch viel kleiner und schwächer; vor Allem hat er aber viel kürzere
Kelchzähne und furchige, in der Furch egekielte Hülsen. A. samamensis
dagegen hat wohl ähnliche Hülsen wie A. angustidens, aber grössere,
wenigpaarige, oberseits kahle Blättchen und ebenfalls viel kürzere
Kelchzähne bei grösseren Blüthen.
102. A. (XXXV. Myobroma) nephtonensis n. sp. viridis, acaulis, pilis
albis basifixis molliter et patule villosus, e radice lignescente cæspiloso-
pluriceps, stipulis membranaceis late oblongis acutiusculis inter se liberis
petiolo longe adnatis supra hirsutis subtus (extus) glabris foliis longe-vel
breviter petiolatis patulis v. ereclis, foliolis remotis 8-18 jugis breviter
petiolulatis ellipticis, ovato-elliptieis et suborbicnlatis obtusis vel subretusis
mucronalis supra glabris subtus præsertim secus nervum medium et ad
marginem villosis, scapis petiolo brevioribus rectis, racemo 4-6 floro
brevi Jaxo terminatis, bracteis membranaceis lanceolato-linearibus acutis
parce villosis patulis et recurvis pedicello crassiusculo subincrassalo circ.
sesqui-usque duplo-longioribus, floribus majusculis porrectis ebracteolatis,
calycis tandem immulati rupti fubulosi viridi lutescentis parce hirsuti
(103) J. FREYN PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 761
basi acuti dentibus elongato-triangularibus acutis præsertim intus albo-
hirsutis tubi triente sublongioribus, petalis flavo-viridibus mox luteis
tandem fuscescentibus, veæilli lamina recurva obovata subretusa ın
unguem angustum ipsam adæquantem sensim angustata, alarum vexillo
breviorum carinam adæquantium lamina falcato-oblonga supra auriculam
altenuata haud gibba, carina antice basi convexa superne e sinu in
apicem rotundatum producta, ovarıo fusiformi longe stipitato hirsuto,
stylo sub stigmate glabro, legumine (immaturo sed videtur perfecto) villo-
siusculo biloculari duro ellipsoideo videtur a latere compresso stipitato
utrinque breviter attenualo apice breviter acuteque rostrato. %. Aprili.
Aschabad, in montibus ad Nephton, 13. IV. 1900, florentem et c.
leguminibus juvenilibus (Sintenis).
Maasse: Blätter, einschliesslich des 13 cm. langen Blattstieles
31,5 cm. lang und bis zu 12 cm. Länge, einschl. des 3,3 cm. langen
Blattstieles, herab; Theilblätichen 20 x 12,5 mm. bis 12x 8 mm. lang
und breit, die grösseren vorherrschend ; Schaft 1-7 cm., Brakteen
(unterste) bis fast 12 mm., Blüthenstiel 5-6 mm., Kelch nach dem Auf-
blühen 2,1 cm. lang, der längste Kelchzahn 6 mm. lang, Fahne, entlang
der Krümmung des Rückens gemessen 28 mm. lang, ihre Platte in der
Mitte (ausgebreitet) 11 mm. breit; da die Fahne jedoch stark aufgebogen
ist, so sieht sie nicht länger aus, wie die Flügel; diese 26,5 mm.,
Schiffchen 25 mm. lang; Hülse, ausschliesslich des 5-5,5 mm. langen
Stieles und des 5 mm. langen Schnabels, 3 cm. lang, bei 1,7 cm. fast
geichförmiger Breite.
In der Gestalt des Schiffehens und in der Tracht stimmt A. nephto-
nensis mit A. utriger Pall. und A. buchtormensis Pall. überein, ist aber
von beiden durch weniger zahlreiche, dabei grössere, breitere Blättchen
und erheblich grössere Blüthen zu unterscheiden, deren Fahne ausser-
dem stark aufgebogen und in der Länge von Flügel und Schiffchen nur
wenig verschieden ist. Ausserdem hat A. uiriger Pall. lanzettliche
Stipeln, viel kürzere Kelchzähne (= '/ı Kelchröhre) und Hülsen, die
eiförmig und am Grunde am breitesten sind. Auch A. buchtormensis ist
noch durch lanzettliche, sehr spitze Stipeln und kleinere, länglich-
ellipsoidische Hülsen zu unterscheiden.
1570. A. (XXXV. Myobroma) stenanthus n. sp. viridis, acaulis, pilis
albis basifixis patule et + retrorsum molliter hirsutus e radice lignes-
cente cæspitoso-pluriceps, stipulis foliorum extimorum subhyalinis late
oblongis obtusis glabrescentibus, intimorum lanceolatis acutis, hirsutis
inter se liberis petiolo longe adnatis, foliis longe petiolatis palulis et
762 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sir.) (104)
arcuato-decumbenlibus, foliolis remotis (6-)8-9 jugis breviter petiolulatis
orbicularibus retusis mueronulalis supra glabris subtus præsertim ad
nervum medium molliter patule albo-hirsutis, scapis petiolo longioribus
ereclis vel arcuato-ereclis racemo brevi densiusculo 5-10 floro tandem
iaxo terminalis, bracteis membranaceis, linearibus acutis villosis erectis
et patulis pedicello tereti retrorsum-villoso sesqui-longioribus, floribus
majusculis porreclis tubum angustum parce curvatum formantibus
ebracteolatis, calycis tandem immulali rupli anguste-tubulosi viridi-
fuscescentis albo-subhirsuti basi acuti dentibus elongato-triangularibus
subfalcatis acutis intus glabris tubi quadrantem adæquantibus, petalis
luteis viridescenlibus, vexilli parum recurvi lamina late oblonga retusa
in unguem latiusculum ipsa longiorem sensim angustata, alarum vexillo
valde breviorum carina æquilongarum lamina anguste-oblonga, supra
auriculam vix attenuata haud gibba, carinæ antice subcurvatæ foholis ad
ipsorum tertiam partem liberis hreviter oblongis obtusis, ovario fusiformi
ionge stipitato hirsuto, stylo sub stigmate glabro, legumine ignoto.
%.Aprili, Majo.
Krasnowodsk, in arenosis montanis rarus. 15. IV. 4901, blühend
und in Knospen.
Maasse: Blätter bis 25 cm. lang, bei 7-8 cm. langem Blattstiel, wohl
auch etwas kleiner; Blättchen 9-7 mm. im Durchmesser, wohl auch
kleiner; Schäfte 10 cm. lang und zur Fruchtzeit wohl auch länger;
Brakteen (unterste) 7.5 mm. Blüthensiel 4-5 mm. lang; Kelch 20 mm.
lang, nur 3,2 mm. breit; Kelchzähne wenig über # mm. lang. Vexillum
3,6 cm., Alae und Carina 3,f em. lang.
Nachdem die Früchte unbekannt sind, so könnte eigentlich die Sektion
für zweifelhaft gelten; nach den offenkundigen Beziehungen zu den um
A. utriger Pall. gruppierten Arten stelle ich A. stenanthus jedoch ohne
Bedenken zu Myobroma, zumal die Haare einfach sind und mit dem
Grunde aufsitzen. In dieser Seklion dürfte ihm keine andere Art näher
stehen, als A. nephionensis Fr. et Sint. Dieser ist aber durch die mehr-
paarigen Blätichen, die sehr kurzen Schäfte, erheblich kleinere Blüthen,
im Verhältnisse längere Kelchzähne, weiteren Kelch, die fast gleich
langen Petalen, stark (fast viertelkreisfürmig) aufgebogene Fahne, die
an der Spitze viel weniger freien Carina-Blätichen sehr gut unter-
schieden. A. utriger Pall. ıst durch lanzettliche Stipeln, vielpaarige,
längliche, gefalzte Blätichen, kürzere Schäfte, kleinere Blüthen, verkehrt-
eirundliche Fahne ebenfalls scharf unterschieden. A. stenanthus ist
vermöge der auf einen ziemlich beträchtlichen Theil der Platte freien
2 Si dl parte - … de 2
ur « d
(105) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 763
Theilblättchen der Carina ein Bindglied zwischen den um 4. utriger Pall.
gruppierten Arten (A. buchtormensis Pall.. A. nephtonensis Fr. et Sin...
A. Barrowianus Aïtch. Bak. und A. wolgensis Bunge) und A. flezus Fisch..
bei welch’ leizierem die Carinablälichen fast bis zum Grunde frei sind.
— A. (XXXV. Myobroma) samarkandinus Freyn n.sp. viridis, acaulis,
pilis albis basifixis patule sparseque hispiduius. e radice crassa lignosa
cæspitosus, ad collum vestigiis petiolorum haud laceratorum obtectus,
stipulis imbricatis membranaceis subhyalinis inter se liberis petiolo
longe adnatis utrinque giabris margine irregulariler eroso-denlieulatis
ei sparse ciliatis exlimis e basi semiovata oblongis oblusis intimis
triangulare lanceolatis subulalo-acuminatis, folüs brevissime petiolatis
prostraiis el adscendentibus, petiolo el rhachide rigida, tenaci, sulcato-
striatis parce hispidulis, foliolis remotis (29-)25-33 jugis petiolulatis
ovalo-oblongis et obiongis obtusis apiculatis vel brevissime acutatis
mucronulalis supra glabris subius ad nervum medium et ad marginem
hispidulis, scapis brevissimis stipulam vix superantibus duris angulalis et
sulcatis erectis racemo laxo 1-4 floro terminatis, bracteis subpergameneis
linearibus acutis hispidulis ereclis flexuosis pedicello rigido angulatc-
sulcaio 2plo longioribus. floribus majuseulis porrectis ebracteolatis sub-
perdurantibus. calycis tandem rupti immutati tubulosi basi acuti ochracei
glabri dentibus elongato triangularibus et sublinearibus aculis præsertim
margine albo-hispidulis tubi quadrantem adæquantibus, petalis subæqui-
longis luieis virescentibus. vexilli subrecurvi lamina obovato - oblonga
emarginala in unguem angustissimum ipsa breviorem sensim sensimque
angustata, alarum vexillo subbreviorum carine æquilongarum lamina
spathulato-oblonga oblusissima supra aurieulam attenuata haud gibba,
carina antice convexa ad apicem usque integerrima, ovario fusiformi longe
stipitato glaberrimo siylo pilis perpaucis obsito sub stigmate glaberrimo,
legumine biloculari juvenili coriaceo glaberrimo breviter stipitato breviter
cblongo (an cylindrico?) basi obluso apice in rostrum pungentem breviter
acutato. Z. Majo.
Prope Samarkand in sieppa ad Balan Nur, 6. V. 1898. blübend und
mit jungen Früchten (0. Paulsen Ne 107).
Maasse: Wurzelsiock 1 cm. dick: Blatt sammt dem 0.8-1,3 cm.
langer Stiel 18-22,5 em. lang, nur die ersten erheblich kürzer; Theil-
blättchen 1.5 x 0,65 em. lang und in der Mitte oder im untern Drittel
breit, oder wenig kleiner: Schaft 0.7-1.0 cm. lang: Brakteen 10 mm.
Blüthenstiel 6,5 mm. lang. Kelch 1.7-1.8 cm. lang. wovon 4-4,5 mm.
auf die Zähne kommen, unten 2'/.. an der Mündung 4.0 mm. breit;
764 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). (106)
Vexillum 3,3 cm., Flügel 3,2 cm., Schiffchen 3,2 cm. lang, Stipes 1 mm.,
Hülse ohne Schnabel 1,4 cm. lang und 0,6 breit.
Die bis zur Spitze ganz verwachsenen Blättchen der Carina im Vereine
mit dem ganz kahlen Fruchtknoten weisen auf die Verwandtschaft mit
A. leiocalyx Benth., A. wolgensis Bunge und A. longiflorus Pall. Von
diesen Arten ist die erstgenannte vollkommen kahl, selbst die Kelch-
zähne sind so beschaffen, seine Stipeln sind lederartig, die Blätter
16-20 paarig, die Schäfte haben Blattlänge, die Brakteen sind papierartig
lineal-länglich, dis Kelchzähne — ‘/s Röhre, die Platte der Fahne am
Grunde eckig, die Carina kürzer als die Alae und diese wieder kleiner
als die Fahne; A. wolgensis Bunge hat lanzettliche, pfriemlich gespitzte
Stipeln, 12-17 paarige Blättchen, Schäfle von halber Blattlänge, lineal-
pfriemliche Brakteen von Kelchröhrenlänge, Kelchzähne von halber
Röhrenlänge, breiteiförmige Platie der Fahne, übrigens an der Spitze
freie Carina-Blättchen ; A. longifloris Pall. endlich ist eine weiche, nicht
starre Pflanze, abstehend rauhhaarig, die Blätter länger gestielt, deren
Blätichen nur 10-15 paarig, eiförmig stumpf, die Schäfte länger, die
Längenverhältnisse der Blumenblätter sind ganz anders, die Hülsen lang
gestielt. Da der Griffel des A. samarkandinus mit einigen Härchen
beseizi ist, so sind auch die behaartgriffligen Arten zu vergleichen,
nämlich A. chrysanthus Boiss. und A. Tavernieri Boiss., welche beide
schon durch die langschäftigen, kopfförmigen Blüthenstände sehr
abweichen — und A. ægobromus Boiss. eine kahle Art, mit dreieckig
lanzettlichen Stipeln, 12-15 paarigen Blätichen von eiförmiger Gestalt,
länger geschäftete, 8-10 blüthige Trauben etc. Die andern Arten dieser
Verwandtschaft kommen schon gar nicht in Betracht.
Obwohl der Habitus in der Gatlung Astrag. ungemein häufig trügt
und so oft keineswegs der Ausdruck innerer Verwandtschaft ist. so
legt es die Beschaffenheit der Blattstiele und Rhachis, sowie die etwas
borstliche Behaarung der Pflanze im gegebenen Falle doch nahe,
A. samarkandinus auch mit der kleinen Gruppe der um A. Frasinella Bge.
stehenden Arten zu vergleichen, nebst dem genannten also noch mit
A. anatolicus Boiss. und A. gypsaceus Beck. Allein auch diese sind in zahl-
reichen Merkmalen von A. samarkandensis durchgreifend verschieden,
— A. (XXXV. Myobroma) charguschanus Freyn n. sp. viridis
subgriseus acaulis exscapus pilis albis basifixis patulis hirsulus, e radice
lignosa pluriceps, caudiculis subterraneis elongalis + ve parallelis erectis
lignescentibus, inferne stlipulas aphyllas glabras basi caudiculum amplec-
tentes ad ?/s dorsi connatas rotundato-ovalas obtusas gerente, stipulis
(107) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 765
foliigeris inter se liberis petiolo + alte adnatis ovato-oblongis obtusius-
culis subhirsutis et ovato-lanceolatis acutis glaberrimis, omnibus mem-
branaceis subhyalinis, foliis + horizontalibus et adscendentibus cireum-
scriptione oblongis longe petiolatis, petiolo rhachi subæquante, foliolis
(10-) 12-15 jugis peliolulatis contiguis et distantibus complicatis tandem
planiuseulis elliptieis et ovato-ellipticis subrotundis emarginatis et obtusis
supra glabris subtus patule albo-hirsutissimis, racemis radicalibus
sessilibus vel brevissime peduneulatis 3-6 (-8) floris porrectis, peduneulis
petiolo semper multoties brevioribus pedicellisque glabris, bracteis
linearibus acutis flexuosis membranaceis pedicello ad minimum 2plo
longioribus, floribus porrectis ebracteolatis, calycis tubulosi chartacei
pallidi fere glaberrimi dentibus viridibus elongato-triangularibus acumi-
natis acutis albo-barbatis tubi trientem æquantibus, petalis ex sicco
sulfureis mox purpurascentibus, alis carina sutura curvala apice subre-
curva eximie longioribus lamina spathulato-oblonga supra auriculam
altenuata, vexilli alis longioris subrecurvi lamina rotundato-ovata emar-
ginata e basi angulata sensim sensimque in unquem latissimum 1psa
longiorem abeunte, ovario fusiformi dense sericeo-hirsutissimi basi
acula sessili apice in siylum apice valde recurvum supra sericeo-hirsutum
sub stigmate glabrum sensim attenuato, legumine ignolo Z%.Septembri.
Pamir, in angustiis Chargush alt. 4300 m. die 3. Sept. 1898, Ig. Ove
Paulsen (exs. 1244).
Maasse: Unterird. Stämmchen 1 cm. dick; Blätter bis 12 cm. lang,
einschliesslich des 5-6 cm. langen Blattstieles, oder kleiner; es giebt
solche (primordiale) die nur 1-1,5 cm. lang sind. Theilblättchen
7,5 X 4,5 mm. lang und in der Mitte oder im untern Drittel breit, auch
kleiner und schmäler. Brakteen 10,5 mm. lang; Kelch 17 mm. lang
einschliesslich der fast 6 mm. langen (längsten) Zähne, an der Mündung
4,5, am Grunde 2,5 mm. weit; Vexillum 22 mm., Alae 20 mm, Carina
18,5 mm. lang.
A. charguschanus steht keiner andern Art näher, als dem A. rufes-
cens Freyn in Bullet. herb. Boiss. VI (1898), p. 981 (Namenänderung für
A. variegatus Freyn 1. c. V (1897), p. 592-594 (non Franchet), woselbst
die ausführliche Beschreibung und Erörterung zu vergleichen ist).
A. rufescens ist habituell, sowie durch die in der Sektion seltene
Blüthenfarbe ganz ähnlich aber durch weichrauhhaarige viel kleinere
Kelche, deren Zähne viel kürzer sind, kleinere Blüthen, deren Flügei
und Carina gleich lang sind und deren Vexillum ganz anders gestaltet
ist durchgreifend verschieden.
766 BULLETIN DE L'UÉRBIER BOISSIER (2me SÉR.). (108)
— A. alatavicus Kar. Kir., Bunge Astrag. spec. geront., p. 42 —
Pamir, in declivibus montis humidis prope lacus Jashil-Kul alt. 3800 m.,
29, VII. 1898, blühend (0. Paulsen No 984).
— A. (XXXV. Myobroma) alaicus Freyn n. sp. viridis, acaulis, pilis
albis basifixis patulis et horizontalibus villosus, e radice lignosa cæspitoso-
pluriceps, stipulis membranaceis subhyalinis nervosis utrinque glabris
margine hirsutis inter se liberis petiolo longe adnatis foliorum exti-
morum breviter oblongis oblusis, intimorum triangulure lanceolatis acutıs,
foliis omnibus radicalibus longe petiolatis erectis petiolo rhachideque
tenacibus sero marcescentibus patule villosis, foliolis verticillato-pinnatis
12-20 jugis subsenis (infimis et summis paucioribus) hinc inde dissitis
spathulato-oblongis obtusissimis complicatis ulringue patule albo-hirsutis
novellis nitenti-griseis, pedunculis brevissimis petiolo 4-5 plo brevioribus
patule villosis, racemo brevissimo 2-5 floro terminatis, bracteis angus-
tissime Iriangularibus acuminalis acutissimis subhyalinis villosis pedi-
cellum teretem albo-villosum adæquantibus, floribus erectis, ebracteolatis
calycis molliter villosi tubulosi lutescentis (tandem immutati rupti)
dentibus porreclis viridibus elongato-triangularibus acutis subfalcatis
albo-hirsutis tubi frientem æquantibus, petalis luteis glabris, vexilli alis
videtur gibbis longioris lamina obovato-oblonga emarginata antice valde
recurva el marginibus replicata basi ex angulo in unguem latum ipsa
breviorem abeunte, alarum carina valde longiorum lamina fere reclan-
gule oblonga rotundato-obtusa, carina antice rectangule curvata obtusis-
sima, ovario ovato-fusiformi breviter stipilato adpresse hirsuto in stylum
rigidum basi adpresse hirsutum sub stigmale .rectangule recurvum
glabrum sensim attenuato, legumine ignoto %. Junio.
Mons Alai, in sylva Juniperi Olgin Lug, 24. VI. 1898, blühend
(Ove Paulsen exs. 536).
Maasse (nach nur À Inviduum) : Unterird. Stämmchen 5 cm. lang
und knorrig 4-5 mm. dick; Blätter einschliesslich des (5,4-)6,5-8 em.
langen Blattstieles 14-17 cm. lang; Pedunkulus 2 cm., Pedizellen 5 mm.
lang, Kelch sammt dem 6 mm. langen längsten Zahne 1,7 cm. lang,
unten 3,5, an der Mündung fast 5 mm. breit, Vexillum, entlang des
Rückens gemessen, 2,8 cm., Alae 2,6 cm., Carina 2,1 cm. lang.
A. alaïcus ist eine höchst ausgezeichnete Art aus der nur aus wenigen
Arten bestehenden Gruppe mit wirtelig gestellten Theilblättchen. Diese
Gruppe bestand bisher nur aus A. verticillaris Bunge, A. alata-
vicus Kar. Kir., A. Kurrumensis Bunge und A. myriophyllus Bunge.
Von diesen unterscheidet sich A. verticillaris, den Bunge ursprünglich
Br
(109) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 767
der zur Untergattung Ayppoglottis gehörenden Sektion Helerozy&
zugerechnet halte, durch ganz angedrückte Behaarung, fast sitzende
Trauben, kleinere Blüthen, deren Carina kaum kürzer ist als die Alae
und anders gestaltetes Vexillum. A. alatavicus Kar. Kir. hat durchaus
ganz stumpfe Stipeln, schmal lineale oben kahle Blättchen, kleinere
Blüthen, geigenförmiges Vexillum etc.; A. Kurrumensis Bge. in Act
herb. Petrop. VII (1880), 370 ist seidenhaarig, die Blättchen sind nur
3-9 wirllig und stehen zu 4 im Wirtel, sie sind spitzlich, beiderseits
angedrückt behaart, die Kelchzähne halb so lang wie die Röhre, und
das Vexillum stumpf geöhrlt. Endlich unterscheidet sich A. myrio-
phyllus Bge. in Astrag. turkest., p. 232-3 dadurch, dass er Stengel
entwickelt, durch lanzeltliche Stipeln, kahle Blattoberseiten, angedrückt
behaarte Blattunterseiten, vielblüthig gedrängte Traube, kurzzähnige
Kelche, Alae von Vexillum-Länge etc.
— A. (XXXV. Myobroma) serafschanicus Freyn n. spec. viridis
brevicaulis vel subacaulis pilis albis basifixis patule-villosus, e radice
lignoso caudiculoso-pluriceps, caulibus brevibus v. brevissimis rigidis
porrectis foliaceis, stipulis membranaceis nervosis glabriusculis inter
se liberis, infimis (i. c. caudiculorum novellorum) aphyllis uno latere
alte connatis parte libera oblonga obtusa subciliatis, stipulis foliigeris
petiolo longe adnalis subvillosis subscariosis ab infimis lineari-oblongis
aculis ad summas late linearias acuminatas aculissimas sensim anguslalis,
foliis breviter peliolalis erecto-palulis petiolo rhachique patule vitlosis
imparipinnatis, foliolis brevissime petiolulatis (10-) 18-20 jugis paribus
sæpe irregularibus approximatis vel distantibus parum diminutis planis
ovato-elliplieis vel sæpius ovato-oblongis subemarginatis retusis vel
obtusis mucronulatis supra dense lanatis tandem subarachnoideis subtus
parcius villoso-hirsutis, racemis (1-)3-4floris pedunculo tenui porrecto
villoso petiolo superato suffultis, bracteis membranaceis subcariosis
linearibus acuminatis aculissimis villosis pedicello tenui erecto villoso
sublongioribus, floribus ebracteolatis porrectis, calycis membranacei
nervosi tubulosi patule albovillosi (tandem immutati rupti) dentibus
lineari-subulatis trientem tubi superantibus, petalis (ex sicco) ochro-
leucis sericeo villosis, vexilli porrecti lamina oblongo-obovata emarginata
e basi subangulala in unguem sensim angustata, alarum vexillo breviorum
lamina fere rectangule-oblonga inzqualiter biloba supra auriculam atte-
nuala (ex sicco non gibba) margine glabra, carina alis breviori sutura
æqualiter curvata superne e sino in apicem rotundatum producla margine
glabra, ovario longe stipitato ovato-fusiformi dense sericeo-villoso sensim
768 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (110)
in stylum infra medium villosum sub stigmate barbulatum attenuato,
legumine ignoto %.
Serafschan, prope Samarkand, in steppa ad Balan Nur (?),
6. V. 1898, bluhend (Ove Paulsen No 111).
Maasse: Längster Stengel 9 cm.; längstes Blatt 12,5 cm. sammt
2,3 cm. langem Blattstiel, doch sind die Btätter auch kleiner + 10 cm.
sammt 2 cm. langem Blattstiel; Theilblättchen, die grössten 7 x 3,7 und
7x2 mm. lang und im untern Drittel breit, an den obern Blättern
bis 8 mm. lang und gegen die Mitte 3,5 mm. breit; Pedunkulus, längster
1,3 cm. lang; Pedizellus 3 mm. lang; Kelch 12,3 mm. lang, wovon
5 mm. auf den längsten Zahn kommen, 3,5 mm. weit; doch kommen
auch kleinere Kelche am selben Inviduum vor; Vexillum etwas über
1,65 cm., Alae 1.43 cm., Carina 1,3 cm. lang, doch sind die Petalen der
kleineren Blüthen auch am selben Stock kleiner.
A. serafschanicus ist durch die dichte Behaarung des Vexillums und
die, wenn auch weniger dichte der andern Petalen sehr ausgezeichnet.
Der Tracht nach und dieses Merkmals wegen ist man versucht, ihn unter
XXXIV. Erionotus zu bringen; da die Stipeln jedoch mit einem erheb-
lichen Theile ihrer Länge an den Blatistiel angewachsen sind, so erübrigt
nur, ihn unter Myobroma einzureihen. Hier gehört er wohl in die
Reihe der Arten mit halb- oder ganz 2fächerigen Hülsen (die einzige Art
mit einfächerigen Hülsen ist sehr unähnlich) und darin wegen des unter-
halb der Narbe behaarten Griffels und der beiderseits behaarten Blätter,
sowie der behaarten Petalen neben A. trichostigma Bge., der aber durch
grössere, 10-14 paarige Blättchen, die oben nicht wollig sind, grössere
Blüthen, deren Vexillum zurückgebogen und nur wenig länger als die
Alae ist und deren Carina und Alae nicht behaart sind, verschieden ist.
602a und b. A. (XXXV. Myobroma) supralanatus n. sp. condensatus,
viridis subcaulescens pilis albis basi fixis + hirsutus inferne subvillosus,
caule lignoso brevi crasso a basi caudiculoso-ramoso, stipulis membrana-
ceis nervosis, inter se liberis infimis (i. e. caudiculorum novellorum)
aphyllis uno latere alte connatis parte libera triangulari-lanceolatis acutis
glabriusculis apice subhirsutis, foliorum intimorum subcaudatis, stipulis
foliigeris petiolo longe adnatis valde hirsutis subscariosis elongato-triangu-
laribus acutissimis, foliis longe petiolatis porrectis petiolo rhachique
stramineis patule sparseque hirsutis glabrescentibus rigidissimis persis-
tentibus, foliolis 26-38 parvis sæpe irregulariter dissitis et inter se
distantibus petiolulatis mox delapsis parum diminutis plicatis tandem
planis obovatis vel obovato-orbiculatis emarginatis retusis oblusiusculis
(414) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 769
vel brevissime apiculatis supra dense lanatis tandem arachnoideis subtus
parce villoso-hirsutis, racemis axillaribus brevissime pedunculatis
4-3 floris, pedunculis petiolo multo brevioribus villosis angulatis, bracteis
membranaceis linearibus filiformi-acuminatis acutis villosis pedicellum
adæquantibus, floribus ebracteolatis patulis, calycis tubulosi patule
sparseque villosi tandem immutati rupti dentibus flexuosis lineari-subu-
latis albo-villosis tubo cylindrico 4-6 plo brevioribus, petalis glabris ex
rudimentis videlur stramineis v. flavis, tubum calyci æquilatum forman-
tibus, vexillo subrecurvo alas angustas carina leviter curvata longiores
superante, ovario fusiformi sessili dense sericeo in stylum subhirsutum
sub stigmale parce hispidulum sensim attenuata, legumine ignoto.
Z, Vere.
Aschabad, in montibus prope Firusa, 17. VI. 1900, ganz verblüht
und ohne Früchte (602« Sintenis); Suluklü, in monte Ackerberg,
abgeblüht mit Blüthenresten, ohne Früchte (6025).
Maasse: Stengel, beziehentlich Wurzel-Kopf 5-6 mm. dick und
bis 10 cm. hoch ; heurige unterirdische Stämmchen 1,5-3 mm. dick,
1,5-5 em. lang; Blätter (Aschabad) sammt dem 5 cm. langen Blattstiel
18,5 cm. lang oder etwas kleiner, oder (Suluklü) sammt dem 2,7 cm.
langen Blattstiel 16 cm. lang oder etwas kleiner. Grösste Blättchen
5,7-5 mm. lang bei 3,5-3,3 mm. grösster Breite im obern Drittel ;
Kelch etwas ungleich (nach 2 Rudimenten, von denen eins schon ohne
Kelchzähne), die Röhre 1,5 cm. lang und 4,2 mm. ziemlich gleichmässig
breit; bis 1,6 cm. lang und nur 3 mm. gleichmässig breit, znm Grunde
allmähltg verschmälert; die Zähne des letztern Kelches 3-4,3 mm. lang,
Vexillum (schon ganz dürr) 2,8 cm. lang, im Leben also wohl noch grösser.
A. supralanatus sieht dem A. Olgæ Bunge habituell zum Verwechseln
ähnlich; erst die nähere Untersuchung erweist, dass er in die Sektien
Myobroma und in dieser in die nächste Verwandischaft von A. Johannis
Boiss. und A. apricus Bunge gehört. Mit beiden hat er die persistenten
gleich Speeren herausgerichteten Blattachsen gemeinsam ; doch ist
A. Johannis ziemlich -angedrückt behaart, seine Stipeln sind fast kahl
und kürzer, die Blättchen lineal, die Kelchzähne lanzetilich, halb so
lang als die Röhre und die Blüthen erheblich kleiner. A. apricus Bge.
ist durch viel grössere, längliche Theilblätichen, lanzettliche Kelchzähne
von ‘/s Röhrenlänge und kleinere Blüthen ebenfalls verschieden.
A. supralanatus ist eine sehr charakteristische Art und konnte trotz
des mangelhaften Zuslandes, in dem er vorliegt, dennoch kenntlich
beschrieben werden.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 1904. 50
770 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (112)
A. (XXXV. Myobroma) mendax Freyn n. sp. viridis acaulis exscapus
pilis albis basi fixis patule et + retrorsum molliter-hirsutus, e radice
lignescente cæspitoso-pluriceps, stipulis membranaceis petiolo longe
adnatis inter se liberis foliorum extimorum late ovatis obtusissimis,
foliorum intimorum lanceolato-linearibus acutis omnibus patule hirsutis
nervosis, foliis omnibus radicalibus breviter petiolalis adscendentibus
petiolo rhachideque patule hirsutis, foliolis 14-18 jugis breviter petiolulatis
subcontiguis et distantibus complicatis tandem planis orbiculari-elliplieis
retusis et obtusissimis supra glabris subtus præsertim ad nervum et
secus marginem patule albo-hirsutis novellis griseis, floribus subrudi-
calibus majusculis porrectis ebracteolatis breviler pedicellalis, bracteis
membranaceis subhyalinis linearibus acutis hirsutis pedicello duplo
longioribus, calycis tubulosi ochracei pallescentis patule hirsuti tandem
immutati rupli dentibus elongato-triangularibus acuminatis acutis intus
glabris extus albo hirsutis tubi trientem fere æquantibus, petalis luteis,
vexilli extus sordidi parum recurvi lamina oblongo-obovata subretusa
marginibus valde replicata in unguem a ceteris petalis distantem ipsa
breviorem sensim angustata, alarum vexillo subbreviorum lamina
spathulato-oblonga obtusa supra auriculam atlenuata, carina alis eximie
breviore sutura valde curvala apice subrecurva integerrima, ovario
subcylindrico sessili hirsutissimo stylo rigidiusculo a basi versus medium
sparse setoso sub stigmate glabro, legumine ignoto %. Junio, Julio.
In sylva Juniperi Olgin-Lug in mont. Alai all. 2600 m. s. m.,
20. VI. 1898, florentem Ig. Ove Paulsen (exs. 438).
Maasse: Die ganze Pflanze 3-5 cm. hoch; Wurzel 1,5 cm., die
einzelnen unterirdischen Stämmchen 6-7 mm. dick; Blätter bis 10 cm.
lang, die meisten erheblich kürzer; Theilblättchen der untersten Blätter
4,5% mm. lang und breit und auch im selben Blatte kleiner; jene
der innern Blätter 7x6 mm. lang und breit und kleiner; so lange sie
gefalzt sind, viel schmäler aussehend; Kelch 13 mm. lang, wovon 3 mm.
auf den längsten Zahn entfallen, unten 3, an der Mündung 4 mm. weit;
Vexillum 20,5, Alae fast 19, Carina 16.5 mm. lang.
(Fortsetzung folgt).
771
/
VV
TROIS ESPÈCES NOUVELLES
DU GENRE EREMURUS
PAR
Mme Olga FEDTSCHENKO
Ayant entrepris en 1903 la revision du genre Eremurus, d’apres les
riches colleclions du Jardin Botanique Impérial et de l’Académie Impé-
rlale des Sciences de Saint-Petersbourg, du Jardin Botanique de l’Univer-
sité Impériale de Moscou, mon propre herbier et quelques collections
privées qui m'ont été confiées, ainsi que d’après les plantes vivantes que
j'ai eu l’occasion d’observer pendant mes voyages au Turkestan en 1868-
1871, 1897 et 1901 ou que je cultive (une dizaine d’espèces) dans mon
jardin à Olguino (près de Mojaisk, au gouvernement de Moscou), j’ai
constaté l'existence de quelques espèces nouvelles, qui n’ont pas encore
été décrites. Jen donne ici la description de trois, dont deux ont été
découvertes en Asie centrale en 1897 par feu M. Korshinsky. J’ai apporté
la troisième du Turkestan en 1897 avec des fruits mürs et des bulbes
vivantes et la cultive dès cette année dans mon jardin ici; c’est une des
plus petites, mais aussi des plus belles espèces de ce beau genre et des
plus hâtives : elle fleurit chez moi au mois de mai et la floraison dure
trois semaines; c’est ici qu'ont été faites en 1900 les photographies ci-jointes.
Ma revision n’elant pas encore sous presse, je serais reconnaissante
pour tous les matériaux qu'on voudrait me communiquer à ce sujet,
autant en exemplaires d’herbier (surtout de la Perse, de l'Himalaya et
des Indes), qu’en bulbes vivantes et semences.
Olguino, le 8 mai 1904 (gouvernement de Moscou).
1. Eremurus Korshinskii n. sp.
(Sectio Eueremurus).
Radicis fibræ carnosæ, tenues, numerosæ. Collum dense fibrosum. Folia
viridia, late linearia, glaberrima, 40-50 cm. longa, 13-25 mm. lata.
Scapus folia superans, cum racemo fere metralis, cylindricus, glaber-
rimus, parte superiore (inter flores) in sicco angulatus. Racemus brevis
772 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (2)
(30-35 cm. longus) et latus (inclusis staminibus usque 10 cm. latus), sub
anthesi quasi coniformis. Bracteæ basi latiores, apice filiformes, fuscæ,
nervo longitudinali centrali et parte apicali filiformi obscurioribus, mar-
gine breviter ciliatulæ, sub anthesi pedicellis parum vel subduplo bre-
viores. Pedicelli usque 3 cm. longi, tenues, angulo acuto adscendentes,
apice manifeste articulati. Perigonium usque 15 mm. longum, late cam-
panulatum, obscure luteum, defloratum fuscescens; ad articulationem
breviter et abrupte attenuatum. Perigonii foliola plana, post florescentiam
involuta. Nervi (3) longitudinales foliolorum perigonii inconspicui. Sta-
mina filamentis croceis, florum defloratorum ad apicem fuscescentia,
longa, perigonium 1 '/s-2 plo superantia, post florescentiam stamina
perigonium multoties superant. Antheræ 2 mm. longæ, 2'/s plo longiores
quam latæ; pollen luteum. Stylus stamina paullo superans, croceum. Ova-
rium glaberrimum, globulare.
Species E. altaico maxime affinis, racemo latiore, floribus majoribus,
perigonio staminibusque obscurioribus et perigonii partis inferioris ad
arliculationem atlenuat& forma differt.
Hab. in Buchara : regio Darwas, inter Kala-i-chum et Sarydasch, in
decliviis montium, 7000-8000’, 16. VI. 1897 fl. (Korshinsky! NN 1639-
1642); regio Baldshuan, Talbar, 5. VIT. 1897 fl. et cum fr. juv. (Lipsky!).
2. Eremurus comosus n. sp.
(Sectio Eueremurus).
Radicis fibræ crassiusculæ, carnosæ, fusiformes. Collum foliaceum,
vaginis paucissimis oblectum. Folia 40-50 cm. longa, 16-23 mm. lata,
linearia, breviter puberula. Scapus tenuis, solidus, parte basilari dense
breviter pubescens, apice glaber, bracteis lalis albidis margine villosis
instructus, sine racemo circ. 60 cm. longus. Racemus usque 40 cm.
longus, 3 cm. latus. Bracteæ præter marginem villosum glabræ, papyra-
ceæ, albæ, linea longitudinali centrali fusca, late lanceolatæ, obtuse acu-
minatæ, ante anthesin flores multo superantes et apice scapi comam
densam albam formantes. Florendi tempore bracteæ pedicellis duplo bre-
viores. Pedicelli angulo aculissimo adscendentes ideoque racemus totus
angustissimus. Pedicelli 1,5-2 em. longi, tenues, apice parum latiores (ut
in E. spectabir), articulatione inconspicua, florendi tempore pars supe-
rior pedicelli a scapo recurvala. Perigonium angusie campanulatum,
foliola perigonii 5 nervia (in sicco), obscure rosea vel basi viridescentia,
apice rosea, linea longitudinali lata viridescenti fusca. Sub anthesi peri-
gonii foliola apice parum inflexa, post florescentiam involuta. Stamin«
rubescentia, sub anthesi vix perigonium superantia, pollen eroceum.
(3) 0. FEDTSCHENKO, TROIS ESPÈCES NOUVELLES DU GENRE EREMURUS. 778
Stylus rubescens, crassiusculus, ad apicem tenuior, stamina paullo supe-
rans. Ovarium glabrum, læve.
E. spectabili similis, differt ab eo ovario lævi nec rugoso, ab eo omni-
busque ceteris speciebus generis Eremuri bracteis albis insignibus.
Hab. in Buchara : regio Hissar, Faisabad, in decliviis montium, 23. V.
1897 sub anthesi (Korshinsky! NN 795 et 796); regio Darwas, Kala-i-
chum, in decliviis montium, 5000-6000’, 1. VI. 1897 fl. (Korshinsky!
N 11447); regio Baldshuan, Talbar, 5. VII. 1897 fi. (Lipsky!).
/3. Eremurus lactiflorus n. sp.
(Sectio Henningia).
Radicis fibræ fasciculatæ, carnosæ, tenues. Collum vaginis Scariosis
fibrisque laxis præditum. Folia glaucescenti viridia, glabra, linearia 35-
45 cm. longa (scapo plerumque breviora), 3-4 cm. lata (apud specimina
culta). Folia basi, fructificationis tempore, rubescentia. Scapus sine
racemo 25-45 cm. longus, glaber, cylindricus, rubescens, superne vel
interdum omnis bracleis suffultis. Racemus 30-50 cm. longus, laxus, pau-
ciflorus (apud specimina culta usque 100 vel plus). Bracteæ e basi lan-
ceolata lineares, scariosæ, subtiliter cilialæ, brunneæ cum nervo satura-
tiore, pedicellis florendi tempore multo breviores. Pedicelli fere hori-
zontaliter patentes, 18-22 mm. longi, articulati. Perigonium ante anthesin
croceum; sub anthesi foliola perigonii extus cum nervo longitudinali
rubescenti, intus lactea, basi lutea, revoluta (fere Cyclaminis vel Ery-
thronü florem revocantia), tunc demum horizonialiter patentes, post
fiorescentiam conniventia. Flores expansi 35 mm. in diametro. Perigonii
foliola externa 48 mm. longa, 7 mm. lala, interna 18 mm. longa, 9 mm.
lata. Stamina et stylus sub anthesi longe porrecta. Filamenta alba, basi
lutea; 3 staminum longiorum filamenta 15 mm. (cum anthera 18 mm.)
longa, 3 staminum breviorum filamenta 10,5 mm. longa. Antheræ luteæ,
5,5 mm. longæ, 1,5 mm. lalæ, infra mediam antheram filamento affixæ.
Stylus albus, 2 cm. longus. Ovarium læve, glabrum, luteum. Capsula
magna (usque 2,5 cm. diametro), late infiata, lævis, tenuis, triquetre-
globularis. Semina grisea, triangularia, papilloso-rugosa, late alata.
Species dichogamiæ exemplum præbens.
In montibus Tian-schan occidentalibus prope Tschimgan ab Olga Fed-
tschenko anno 1897 detectum eodemque anno in culturam (horto Olgi-
nensi) introductum. In herbario horti Pelropolitani asservantur ejusdem
speciei specimina jam anno 1866-7 a N. Sewerzow (sub falso nomine
E. Aucherianus) et anno 1876 a A. Regel (sub falso nomine E. aniso-
plerus) lectæ.
774 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22€ SER.). (4}
E. anisopterus (Kar. et Kir.) Rgl. nostro proximus, differt tamen scapo
radicisque fibris crassioribus, foliis angustioribus, basi adpresse-pilosis et
margine scabriusculis, perigonii foliolis conniventibus, capsula minore,
erassa, globulari, nervo longitudinali foliorum perigonii intus pubescenti,
nec non habitatione in desertis argillosis vel arenosis.
—4n —
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANZ
(Suite.)
507. Plagiochila Brotheri St. n. sp.
Dioica mediocris flaccida et tenera, pallide-virens. Caulis ad 5 cm.
longus, superne parum ramosus, ramis late divergentibus sub flore
simpliciter innovatus. Folia caulina vix 3 mm. longa, contigua oblique
patula, angulo 45° parum decurrentia, plano-dislicha, ovala vel ovato-
oblonga, asymmetrica, margine antico substriclo nudo, postico leniter
arcuato caulem tegente remole spinoso-ciliato, spinis sub 7, apice late
rotundato similiter spinoso, spinis sub 8, omnibus e lata basi abrupte
attenuatis longeque selaceis strictis et recte patulis. Folia ramulina
remotiuscula fere duplo angustiora (3 plo longiora quam lata) oblongo-
ligulata brevius spinoso-ciliolala, versus apicem ramorum cito decres-
centia. Cellule apicales 27 y, basales 27 X 45 u trigonis parvis
partietibus validis. Folia floralia caulinis similia curvalim patula longius
ciliata. Perianthia pro planta magna compresso-obconica ore late rotun-
dato grosse denseque spinoso-ciliato.
Hab. Queensland (Bailey).
Il. Folia caulina oblongo-trigona.
508. P. Kirkii Mitten n. sp.
Dioica mediocris fusco-brunnea, rigida, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
longus tenuis fuscus et rigidus, simplex sub flore simpliciter vel gemi-
natim innovalus vix aliter ramosus. Folia caulina 2 mm. longa basibus
imbricatis apicibus liberis, subrecte patula disticha vel decurvula. antice
longe decurrentia, poslice parum ampliala caulemque tegentia vel
recurva, valde concava, in plano angusle falcato-trigona, basi amplissima
apice ocluplo angustiora, circumeirca argule armata, margine antico
leviter sinuato remote spinuloso, postico a basi ad apicem bene arcuato
superne remote dentato, inferne dense longeque spinoso, spinis recte
453
776 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sé.) Plagiochila.
patulis ipsa basi ciliiformibus, apice emarginato-bidentulo. Cellulæ
apicales 27 X 36 y, basales 27 x 54 y. trigonis ubique maxime nodu-
losis. Folia floralia caulinis mullo majora, late ovato-trigona subacuta
eircumeirca grosse Spinosa, spinis approximatis recte patulis anticis
brevioribus. Perianthia brunnea oblonga ore parum angustato truncato
denticulato.
Hab. New Zealand, Great Barrier Island (Kirk).
509. Plagiochila Sinclairii Mitt. Fl. Nov. Zel. II. p. 132.
Dioica major flaccida olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 1% cm. longus
(vulgo 6-7 cm.) pauciramosus sub flore simpliciter innovatus tenuis
fuscus et tenax. Folia caulina sub 4 mm. longa,inferiora remota superiora
contigua subrecte patula plano-disticha, postice parum ampliata cau-
lemque tegentia, haud decurrentia, ovata, margine antico substricto
nudo, postico e basi rotundata leviter arcualo argute Spinoso, spinis
inæqualibus sed regulariter consecutivis approximaiis, strictis recteque
patulis angustis longeque acuminalis, aliis brevibus mixtis, apice quam
basis duplo angustiore rotundato similiter armato. Cellulæ apicales 18 y.
trigonis nullis, basales 18% 45 y trigonis majusculis. Folia floralia
caulinis simillima longius spinosa. Perianthia oblonga ore profunde
bilabiato, labiis rotundatis irregulariter spinoso-setaceis. Capsula parva
late ovalis. Spore 12 y læves brunneæ. Elateres breves vermiculares,
spiris duplicatis teretibus laxe tortis.
Hab. New Zealand (Sinclair, Kirk).
510. P. Rutlandii St. n. sp.
Dioica, magna valida robusta olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 12 cm.
longus vage pauciramosus, fuscus et crassus superne expallescens. Folia
caulina plus 4 mm. longa (inferiora remota subrotunda), parum imbri-
cata, oblique patula, angulo 80° brevi basi inserla, antice breviter
decurrentia postice brevissime adnata valdeque ampliata, caulem plano
superanlia vel recurva, celerum plano-disticha, ambitu ovato-oblonga,
apice quam basis 4 plo angusliore, margine antico vix arcuato nudo vel
sub apice paucidenticulato, postico e basi ventricosa et remote armata
arcuato superne stricto dense spinuloso, spinulis 2-3 cellulas longis
subrecte patulis subæquimagnis, apice oblique truncato-rotundato simi-
liter armato, spinulis parum validioribus. Folia ramulina parum minora.
Cellulæ apicales 18 X 27 y, basales 48 X 72 y trigonis nullis. Folia
floralia caulinis vix majora, simillima sed longius spinosa. Perianthia
obovato-oblonga ore angustato rotundato dentato-spinoso.
Hab. New Zealand (Stephenson, Rutland).
454
. NE
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 777
511. Plagiochila Ferdinandi Mülleri St. n. sp.
Dioica major rigidula brunneola in cortice gregaria. Caulis ad 8 cm.
longus crassus fuscus et rigidus superne capillaceus et pluriramosus,
ramis longiusculis divergentibus parvifoliis subdendroideus. Folia caulina
5 mm. longa imbricata oblique patula angulo 58° plano-dislicha antice
longius decurrentia, postice parum ampliata caulem tegentia vel recur-
vula, in plano oblongo-trigona, basi amplissima apice 3plo angustiora,
subsymmetrica, margine anlico stricto nudo, postico e basi breviter
rotundata substricto grosse 6-8 spinoso, spinis e lata basi acuminalis
remotis subrecte patulis, apice truncato 7-8 spinoso, spinis valde irregu-
laribus, majoribus angustis validis strielis recleque patulis, minoribus
sæpe ad dentem reductis. Folia ramulina multo minora oblonga, apice
quam basis duplo angustiora ibidemque vulgo emarginaio-bispinoso,
spinis validissimis porrectis, margine postico 6-7 spinoso, spinis approxi-
matis angustis validis oblique porrectis. Cellulæ apicales 18 X 27 u.
wigonis parvis acutis, basales 27 X45 p, trigonis magnis subnodulosis.
Folia floralia caulinis multo majora, oblonga, remote paucispinosa,
spinis longis validissimis sublaciniiformibus. Perianthia in ramis ultimis
terminalia, innovala, ore truncato dense setuloso.
Hab. Australia. Queensland (Ferd. von Müller).
Ill. Folia caulina late-trigona.
512. P. microdictyum Mitten Fl. N. Zel. II, p. 131.
Dioica longa parvifolia gracillima, flaccida, fusco-olivacea inferne
brunnea. Caulis ad 7 cm. longus tenuis fuscus irregulariter longeramosus
ramis simplicibus. Folia caulina 1,2 mm. longa, adulta squarrose
recurva, Ssuperiora sursum recurva cauli appressa imbricata apicibus
liberis, postice valde ampliata caulem late superantia utrinque longius
decurrentia, in plano late deltoidea, margine antico leviter arcuato nudo,
postico e basi valde ventricosa substricto nudo vel paucidentato, apice
quam basis plus triplo angustiore sæpe integerrimo rotundato, ih aliis
truncato 2-3 denticulato, dentibus ubique brevibus acutis. Cellulæ apicales
18 y, basales 18 36 y, trigonis ubique magnis nodulosis sæpe late
confluentibus ipsa basi maximis. Andrecia mediana parva bracleis ad
6 jugis apice recurvo denticulato.
Hab. New Zealand
Planta rarissima, foliis parvis deltoideis bene distincta.
455
778 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). Plagiochila.
513. Plagiochila conturbata St. n. sp.
Sterilis minor rigida dilute olivacea intricalim cæspitosa. Caulis ad
5 mm. longus fuscus tenuis rigidissimus vage ramosus, ramis longius-
culis late divergentibus, striclis vel curvatis maximeque conturbatis
apice attenuatis parvifoliis. Folia caulina vix 1 mm. longa remotiuscula
vel contigua oblique patula angulo 68° brevi basi inserta vix decurrentia
disticha vel decurva, in plano late ovata, basi cuneatim ampliala
caulemque tegentia tertio infero amplissima apice 3 plo angustiora,
margine antico substricto vel superne leviter arcuato nudo. postico e basi
rotundata nuda superne spinoso, spinis 7-8 confertis validis, e lata bası
acuminalis oblique patulis regulariter conseculivis et æquimagnis, apice
subtruncato similiter armato, spinis 3-4 validioribus oblique porreetis.
Folia ramulina sensim minora basi obcuneala caulem itaque haud tegentia
ceterum obovala margine postico arcuato superne 6 dentato dentibus
brevibus acutis apice emarginato bidenlato. Cellulæ apicales 18 u. basales
27 X 45 y trigonis magnis aculis sæpe late confluentibus.
Hab. Queensland (Bailey).
5l4. P. radiculosa Mitt. Fl. Nov. Zel. II, p. 133.
Dioica, major, flavo-virens, flaccidissima, fragillima, corticola. Caulis
ad 5 cm. longus, validus sed flaccidus, in planta sterili et 9’ parum
ramosus, sub flore © innovatus, innovalionibus repetilis maxime ramosus.
Folia caulina k mm. longa conferta ulrinque decurrentia sursum recurva
caulique a latere appressa, homomalla valde concava, poslice ampliata
caulem late superanlia, integerrima, late ovalo-irigona 1. e. margine
antico striclo, poslico e basi valde arcuata stricto, apice quam basis A plo
angustiore truncalo bidentulo. Folia ramulina ovata vel ovato-oblonga
ceterum similia. Cellulæ apicales 27 y Lrigonis magnis acutis, basales
27 X 72 u trigonis maximis grosse nodulosis. Folia floralia caulinis
parum majora similia oblique emarginato-biloba ubique remote denti-
culata ipsa bası quidem nuda. Perianthia oblonga, longe exserla subtriplo
longiora quam lata, ore compresso truncato dense minuteque denticulato.
Andrecia Spicata, spicis valde curvalis ex apice vegelalivis, innovatio-
nibus stricüis, bracteæ 6 jugæ medio supero late foliaceo patulo apice
obtusato integro vel bidentulo.
Hab. New Zealand (Colenso, Kirk, Beckett); Tasmania (Weymouth).
515. P. circumdentata Si. n. sp.
Dioica mediocris sed longa et gracilis, flaccida brunneola dense cæspi-
tosa. Caulis ad 7 cm. longus tenuis fuscus pluriramosus, ramis longis
simplicibus parum patulis apice interdum nutantibus. Folia caulina
156
Plugiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICA RUM. 119
2,5 mm. longa oblique patula angulo 56° imbricata decurvula, antice
longe decurrentia, postice breviter inserla alteque cristala, in plano late
deltoidea, latiora quam longa, margine antico stricto ubique dentalo.
dentibus remotis ipsa basi minoribus confertis, omnibus brevibus validis
oblique patulis, margine postico e basi valde ampliata ventricosa sub-
stricto 12 dentato dentibus remotis inferis spiniformibus validioribus
quam superi duplo longioribus, apice quam basis 4 plo angustiore oblique
truucato 4 dentalo, dentibus recte patulis validis minoribus mixtis. Folia
ramulina ovato-deltoidea validius dentala dentibus magis numerosis et
magis approximalis. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 45 w trigonis
ubique optime nodulosis, basalibus maximis. Folia floralia caulinis vix
majora simillima magis et validius dentata. Perianthia magna. longe
exserta, oblongo-elliplica ore truncato-rotundato spinuloso.
Hab. New Zealand (Beckett).
516. Plagiochila decurvifolia St. n. sp.
Dioica mediocris rigidiuscula flavo-virens vel flavo-rubescens, corticola
dense depresso-cæspitosa. Caulis ad 6 cm. longus tenuis fuseus rigidus
pauciramosus, ramis longis simplicibus porrectis æqualiter foliosis, stolo-
nibus descendentibus numerosis. Folia caulina conferta vel confertissima
2 mm. longa decurva, haud decurrentia valde concava postice ampliata
erecta vel recurva sæpe crispata late rotundato-irigona, basi amplissima
apice 6 plo angustiora, margine anlico stricto nudo vel superne pauci-
dentalo, postico valde arcuato inferne nudo superne substricto regulariter
dentato, apice truncalo angulis in dentem mutatis, dentibus ubique
validis brevibus e lata basi aculis recte patulis. Cellulæ apicales 27 u,
basales 27 X 36 y trigonis ubique maximis grosse nodulosis apice sæpe
jalissime confluentibus. Folia floralia caulinis valde diversa, late obovata
valde concava, margine antico curvato grosse remoteque 4 dentaio,
dentibus brevibus, postico inferne nudo superne dense irregulariterque
denticulato apice breviter truncato angulis in dentem protraclis.
Perianthia oblongo-elliptica ore angustato truncalo breviter lacerato.
Hab.’ Tasmania (Oldfield); New Zealand (Kirk, Beckett, Dall).
517. P. fasciculata Ldbg. Spec. Hepat., p. 7.
Syn. : P. aculeata T. et H. Syn. Hep., p. 627.
P. subfasciculata Colenso. Proc. N. Z. Institute.
Dioica mediocris rigidula viridis vel flavo-virens, dense intricatim
cæspitosa. Caulis ad 6 em. longus (vulgo & cm.) normalilter fasciculatim
multiramosus, ramis/sæpe attenualis parvifoliis. Folia caulina imbricata,
normaliter 3 mm. longa decurvula et valde concava, vix decurrentia
457
780 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (202 SÉR.). Plagiochla.
postice valde ampliata recurva, in plano ovato-trigona, basi amplissima
apice plus 3 plo angustiora, margine anlico substricto sub apice bidentato,
postico e basi angulatim rotundala parum arcuato grosse dentato et
dentato-spinoso, spinis ad 1% recte patulis valde inæqualibus approxi-
matis, apice oblique truncato tridentato, dentibus validis oblique porrectis.
medio vulgo minore. Folia ramulina minora, ovata, postice haud ampliata
margine antico nudo leniter curvato, postico e basi nuda arcuato
6 spinoso, spinis angustis oblique patulis, apice truncato 3-4 spinoso,
spinis similibus subæqualibus. Cellulæ apicales 18 1, basales 27 x 45 y
trigonis majusculis basi magnis optime nodulosis. Folia flor. intima
caulinis æquimagna similia longius et validius spinosa spinis superis
æquimagnis inferis sensim minoribus. Perianthia vix exserta compresso-
obconica, ore late truncato grosse dentato-spinoso, spinis remotiusculis
inæqualibus. Andrecia in planta minore simpliciore mediana, repetila,
bracteis ad 6 jugis confertis apice recurvo-patulis angustis denticulatis.
Hab. Australia, Tasmania, New Zealand, Aucklands Islands, Lord
Howes Island ubique valde cominunis, perianthia rarissima, capsula
ignota !
518. Plagiochila gigantea (l!ook.) Dum. Rec. d’obs., p. 18.
Syn. : Jung. gigantea Hooker, Musci. exot., p. 22.
Dioica magna robusta dendroidea olivacea interdum flavescens, laxe
cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus validissimus fuscus et tenax simplex
superne fasciculatim ramosus, ramis dense pinnalis, pinnis longiusculis
æquilongis umbellatim expansis. Folia caulina remota squarrose patula
3 mm. longa (inferiora minora) brevissima basi inserta vix decurrentia.
Folia ramulina 3 mm. longa, (superiora sensim minora) disticha, parum
imbricata, oblique patula angulo 56° decurvula postice ampliala caulem
plano-superantia utrinque breviter decurrentia brevi basi inserla
ibidemque anguste obcuneata, ambitu late ovato-trigona asymmetrica,
margine antico stricto sub apice serrato, poslico e basi nuda valde
arcuato irregulariter dentato-spinoso, spinis conferlis, magnis minoribus
regulariter alternantibus, argutis, recte patulis, apice obtusato vel rotun-
dato similiter armalo. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 72 y trigonis
nullis. Folia floralia caulinis similia parum majora longius spinosa.
Perianthia longe exserla, flavo-brunneola sæpe purpurascentia ad 8 mm.
longa, valida ex angusla basi compresso-cylindrica, ore profunde bilabiato,
labiis truncato-rotundatis longe setosis. Capsula in pedicello longiusculo
(ad 3 cm. longo) anguste ovalis. Spore 13 m sublæves. Elateres breves
vermiculares, spiris duplicatis teretibus laxe torlis; in fundo capsulæ
458
Piagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 78
adsunt elateres multo validiores affixi et longe persistentes, spiris
duplicatis arctissime torlis. Andrecia terminalia in ramis aggregatis
breviter umbellatim expansis, bracteis 10 jugis minus confertis sub-
contiguis superne patulis brevispinosis.
Hab. New Zeuland valde communis.
519. Plagiochila Stephensoniana Mitt. FI. N. Zel. Il, p. 133.
Dioica magna vel maxima dendroidea rigida olivacea vel pallide virens.
laxe cæspitosa. Caulis ad 15 em. longus crassus durus subniger, superne
oplime pinnalus pinnis oblique patulis strictis rigidis, inferis longioribus
pinnulatis, Superis sensim minoribus simplicibus. Folia caulina magna
plus 3 mm. longa dense imbricata, rotundo-trigona postice valde
ampliata caulem late superantia oblique patula angulo 68°, antice sat
longe decurrentia, margine antico curvalo remote dentato, dentibus
brevibus appressis, postico e basi late rolundala arcualo regulariter
dentato, dentibus sub 15 remoliuseulis acutis validis. Folia ramulina
primaria caulinis minora, 2 mm. longa, imbricata oblique patula,
angulo 56° plano-disticha, postice ampliata caulem plano-superantia,
ambitu late trigona, apice quam basi # plo angustiore, margine
anlico stricto subnudo, postico e basi rotundata slricto, regulariter
dentato, dentibus sub 12 validis angustis interdum subspiniformibus
approximatis recte patulis, apice oblique truncato 4 dentato similiter
armalo. Cellulæ apicales AS y trigonis parvis vel majusculis, medianæ
27 y trigonis majusculis aculis, basales 27 X 45 u trigonis nodu-
iosis. Folia floralia caulinis minora simillima, grossius irregulari-
terque dentata. Perianthia in ramulis lateralibus terminalia late ovata,
ore bilabiato setuloso, ob labia ex parte reflexa pseudorostrato vel
apiculato. Capsula ovalis. Spore 13 y asperæ. Elateres 240 y, attenuati
spiris duplicatis arcte torlis longe sub apicibus evanidis. Andrecia
minutàa in ramulis brevissimis lateralibus terminalia purpurea, ex apice
posterius vegetativa cylindrica bracteis arcte appressis medio supero vix
patulo acuminato integro.
Hab. New Zealand valde communis, vulgo quidem cum P. arbuscula
commulata.
520. P. Taylori St. n. sp.
. Dioica, major, robusta sed humilis, rigida pallide virens vel pallide
flavicans, inferne fusca, squarrose cæspitans. Caulis ad 7 cm. longus
validus fuscus superne expallescens regulariter pluriramosus, ramis varie
patulis interdum subfasciculatis in sicco falcato-decurvis. Folia cauliua
‚3 mm. longa plus minus decurvo-homomalla, imbricata, vix decurrentia,
459
7832 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
brevissima basi inserta, ovato-trigona asymmetrica, postice valde ampliata,
recurva vel alte cristata, margine antico leviter curvato nudo vel sub
apice denticulato, poslico e basi nuda angulatim rotundata valde arcuato
denticulato, apice obtusalo similiter armalo, dentibus ubique minutis
creberrimis, basi postica tantum validis. Cellulæ apicales 18 y parietibus
validissimis. medianæ 17 36 u trigonis majusculis nodulosis, basales
18 x 5% y rectangulares trigonis nullis. Folia floralia caulinis haud
diversa, perianthio appressa. Perianthia longe exserta brunneola oblongo-
clavala, ore compresso-truncato vix angustato labiis spinulosis.
Hab. Tasmania (Weymouth).
Die Pflanze ist daselbst nicht seiten; sie steht der P. Becketliana St.
aus Neu Seeland sehr nahe. weicht aber durch den Zellbau- wesentlich
ab; sollte sie mit P. cireinalis bisher verwechselt worden sein?
921. Plagiochila Traversi St. n. sp.
Sterilis magna rigida brunneola superne flavescens laxe cæspitosa.
Caulis ad 10 cm. longus pro planta tenuis fuscus rigidus superne multi-
ramosus oplimeque dendroideus, ramis parum patulis flabellam obco-
nicam formantibus. Folia caulina adulta 3 mm. longa, contigua vel
remotiuscula antice parum decurrentia poslice ventricose ampliata
caulem plano-superantia, late ovato-trigona leniterque falcala, marginibus
basi nudis superne regulariter dentatis margine antico leviter sinuato,
postico e basi angulatim-rotundata bene arcuato, apice late rotundato,
dentibus ubique subæqualibus approximatis brevibus aculis recle patulis.
Folia ramulina adulia caulinis majora sub 4 mm. longa caulinis similia
apice quidem late oblique truncata et irregulariter dentata, margine
antico striclo. Folia ramulina ultima simillima mullo minora. Cellulæ
apicales 27 y, medianæ 36 y, basales 36 X 54 y trigonis ubique parvis
basi parum validioribus.
Hab. Chatham Island (Travers).
522. P. Helmsii St. n. sp.
Dioica major sed humilis robusta rigida, flavo-virens laxe cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus, vage pauciramosus, validus fuscus et tenax.
Folia caulina vix 4 mm. longa, oblique patula angulo 58° decurvula
sæpe valde concava vel convoluta, brevi basi inseria, postice valde
ampliata, in plano late ovato-trigona, margine antico substricto inferne
nudo, superne remote paucidentato, dentibus oblique patulis brevibus,
postico e basi angulatim rotundata leniter arcuato nudo sub apice pauci-
dentato, dentibus validis brevibus apiculatis recte patulis, apice oblusato
similiter armato. Cellulæ apicales 18 < 27 y. trigonis majusculis acutis,
460
lagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 783
Plagiochila FRANZ STEPHANI. SPECI PATICARUM 183
basales 27 x 54 y trigonis magnis vel maximis ovali-nodulosis. Folia
floralia caulinis simillima, majora. Perianthia (sterilia) ore profunde
bilabiato, labiis rotundatis integerrimis. Andrœcia in caule simplici
numerosa, sub apice pinnatim accumulata, bracteis 8 jugis confertis
medio supero parum patulo obtusato integerrimo.
Hab. New Zealand, Southern Island (Helms).
523. Plagiochila deltoidea Ldbg. Spec. Hep., p. 132.
Syn. : P. strombifolia Syn. Hep., p. 655 ex parle.
P. Stuartiana G. Linnæa 1856, p. 548.
P. Kingiana G. Ann. sc. nat. 1857, p. 323.
Dioica mediocris rigida brunnea superne dilutior vel flavicans, laxe
cæspitosa corticola. Caulis ad 10 cm. longus rigidus et validus, pinnatim
pauciramosus, interdum subfasciculatus. Folia caulina vix 4 mm. longa,
imbricata, leniter decurva oblique patula, angulo 56° haud decurrentia
postice breviter inserla, ambitu late trigona optimeque symmetrica, lata
basi inserta postice valde ampliata caulem in plano late superantia vulgo
alte cristala sepe recurva, margine antico striclo nudo sub apice biden-
tato, postico e basi rotundata nuda stricto 12 spinoso, spinis irregularibus
validis angustis recte patulis irregulariter conseculivis, apice angus-
tissimo 2-3 spinoso, spinis vix validioribus. Folia ramulina angustiora
oblongo-trigona similiter armata. Cellulæ apicales 27 y, medianæ 36 1,
basales 27 X 54 y trigonis ubique truncatis, basalibus maximis. Folia
floralia caulinis multo majora elliplica marginibus subæqualiter leni-
terque arcuatis, antico remote spinoso, spinis angustis oblique patulis,
postico densius spinoso, spinis irregularibus, brevioribus mixtis, longio-
ribus hamalis, apice truncalo irregulariter dentato-spinoso. Perianthia
matura brevia, cupulala, immersa, ore late truncato dentalo-spinoso,
spinis longiusculis numerosis approximatis, strictis vel curvatulis.
Andrecia mediana valida brevia, bracteis ad 10 jugis confertis medio
supero squarrose recurvo dentato.
Hab. Tasmama (Labillardiere, Weymouth); Australia orientalis
(Ferd. von Müller, Edwin Merrah). Die Pflanze kommt wahrscheinlich
in New Seeland gar nicht vor und ist mit P. Howeana St. verwechselt
worden. Siehe diese.
524. P. Howeana SL. n. sp.
Dioica magna robusta olivacea vel plus minus flavicans. Caulis ad
‘10 cm. longus vage longeque ramosus fuscus crassus et tenax. Folia
caulina magna 4 mm. longa, arcte decurvo-homomalla, imbricata, brevi
basi inserta, postice maxime ampliata, alte cristala vel late recurva, in
461
784 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.). Plagiochila.
plano late ovato-trigona, basi amplissima apice 3 plo angustiora, maxime
asymmetrica, margine antico stricto nudo vel sub apice bidenticulato,
postico e basi maxime ventricoso-ampliata 14 dentato, apice truncato
3 denlato, dentibus magnis e lata basi acutis subæqualibus recte patulis.
Folia ramulina simillima, parum minora. Cellulæ apicales 27 y. trigonis
majusculis nodulosis, basales 27x72 w trigonis maximis ovalibus vel
circularibus. Folia floralia caulinis majora, late ovata, dentibus magis
numerosis irregularibus. Perianthia ore late truncato grosse dentaio-
spinoso. Andræcia terminalia, anguste spicala, bracteis 15 jugis confer-
tissimis apicibus breviter patulis rotundatis integerrimis.
Hab. New Zealand, ubique communis.
Diese Pflanze, welche den Namen des hervorragenden nordameri-
kanischen Botanikers trägt (des Erforschers der californischen Leber-
moos Flora), wurde bisher allgemein zu P. deltoidea gezogen und ich
selbst habe erst jetzt, an der Hand des Original Exemplars letztgenannter
Pflanze, die erheblichen Unterschiede constatiren und eine Abtrennung
vornehmen können.
525. Plagiochila annotina (Menz.) Ldbg. Spec. Hep., p. 34.
Syn. : Jung. annotina Menzies in Hook. Musci exot., tab. 90.
Dioica majuseula valida viridis vel brunneola dense depresso-c#spitosa,
corlicola. Caulis ad 10 cm. longus simplex vel pauciramosus, fuscus,
validus strictus. Folia caulina ad 4 mm. longa conferta, disticha, oblique
patula, angulo 80° interdum decurvula,. postice ampliata oplimeque
cristatim-conniventia, in plano oblongo-trigona, apice quam basis sex-
tuplo angustiore, subsymmetrica, margine antico siriclo regulariter
dentato, dentibus remotiusculis validis brevibus oblique palulis, postico
e basi semicirculari stricto longius dentato subspinoso, dentibus basalibus
magis approximatis, e lata basi breviter acuminalis recte patulis apice
truncato 3 dentato, dentibus validioribus. Folia ramulina similia minora
longius dentato-spinosa. Cellulæ apicales 27 w trigonis magnis subnodu-
losis, basales 27 X 5% y trigonis maximis nodulosis. Folia floralia
caulinis multo majora, dense irregulariterque spinosa, spinis anguslis
longioribus hamatis, minoribus strictis varie patulis. Perianthia anguste
oblonga, semiexserta ore truncato irregulariter spinuloso, spinulis
anguslis varie palulis. Ala nulla. Andreeia in caule repetita, bracteis
8 jugis medio supero late foliaceo, explanato rotundato denticu-
Jato.
Hab. New Zealand (Menzies, Hooker, Colenso, Kirk, Beckett).
402
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 785
526. Plagiochila arbuscula (Bridel) L. et L. Spec. Hep., p. 23.
Syn. : Jung. arbuscula Bridel in Lehm. Pug. IV, p. 63.
Dioica magna vel maxima, flaccida olivacea vel brunneola laxe cæspi-
10sa. Caulis ad 20 cm. longus erectus vel procumbens vel pendulus, vage
pluriramosus, ramis superne pinnatis et bipinnatis laxe dispositis inæqua-
libus nusquam dendroideis (contrario nomine plantæ). Folia caulis
primarü remola vel approximala 3 mm. longa squarrose palula, late
trigona, caulem latissime superantia postice regulariter 12 dentato-
spinosa, apice oblique iruncato 3-4 spinoso, spinis ubique æqualibus
validis remotiusculis recte patulis. Folia ramulina adulta valde descis-
centia imbricata disticha, oblique patula angulo 56° vix decurrentia late
trigona, latissima basi inserta, poslice ampliata caulem vix superantia
vel recurvula, marginibus strictis, antico sub apice 3 dentato, dentibus
validis oblique porrectis, postico e basi angulata 6-7 dentato, dentibus
remotis (basalibus minoribus approximatis) validis aculis recie patulis,
apice oblique truncato inæqualiter dentato, dente anteriore vulgo multo
majore. Folia ramulina superiora sensim longiora, ultima anguste
oblonga margine postico e basi leviter arcuato substricto 3-4 dentato,
apice oblique truncato 3-4 dentato, dentibus validis oblique porrectis
æquimagnis. Cellulæ apicales 27 y trigonis majusculis acutis, medianæ
36 y trigonis magnis aculis vel subnodulosis, basales 27 X 45 y trigonis
maximis nodulosis. Folia floralia caulinis adultis similia minora, grossius
dentata. Perianthia in ramulis parvis terminalia, haud innovata, ovato-
oblonga, ore profunde bilabiato, labiis rotundalis anguste dentato-
spinosis compressis. Capsula parva, ovalis breviter pedicellata. Elateres
brevissimi atlenuali, spiris duplicatis anguste ligulatis dense tortis.
Spore brunneæ 18 u minute asperæ. Andrecia in planta graciliore
mediana, 8-12 seriala parva, bracteis 6 jugis confertis, apice recurvis
dentatis.
Ha". New Zealand, ubique communis.
IV. Folia caulina subrotundata.
527. P. incurvicolla (Tayl.) H. et T. Syn. Hep., p. 651.
Syn. : Jung. incurvicolla Taylor. J. of Bot. 1844, p. 564.
Sterilis parva brunneola rigida cæspitosa. Caulis ad 2 cm. longus,
tenuis fuscus et durus, vix ramosus apice incurvus. Folia caulina
adulta parva 0,6 mm. longa, approximata vel imbricata decurvula rotun-
dato-obcuneata breviter inserta haud decurrentia margine antico leviter
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 8, 31 juillet 1904. Sl
786 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). Plagrochila.
arcuato nudo, postico e basi strieta valde rotundato 7 spinoso, spinis
remotiusculis recte patulis, e lata basi longe acuminatis pro planta
spectabilibus, apice oblique truncato 3 spinoso spinis similibus. Folia
superiora oblonga breviter spinulosa spinulis recle patulis. Cellulæ
apicales 18 y trigonis parvis acutis, basales 18 36 y trigonis magnis
optime nodulosis.
Hab. New Zealand (Colenso).
Der Speciesname ist ganz unzutreffend, denn von einem Hals kann
hier gar nicht gesprochen werden, da die Stengelspitze keineswegs an
ihrem unteren Theile abgeschnürt ist. Ich halte die Pflanze für eine
Jugendform von P. fasciculata.
528. Plagiochila strombifolia (Taylor) Lehm. Pugillus VII,
p. à.
Syn. : Jung. strombifolia Tayl. J. of Bot. 1844, p. 578.
Dioica, mediocris pallide virens rigidiuscula vel flaccida. Caulis ad
7 cm. longus validus fuscus irregulariter ramosus. Folia caulina 2,6 mm.
longa imbricata decurvo-homomalla breviter inserta antice parum decur-
rentia basi cito angustala ceterum subcireularia marginibus inferne nudis
superne dentalis apice late rolundato similiter armalo dentibus anticis
remotis, posticis et apicalibus approximatis, omnibus e lala basi abrupte
breviterque attenuatis. Cellulæ apicales 27 w trigonis magnis aculis,
basales 27 X 54 y, trigonis maximis angulatim-nodulosis. « Folia floralia
majora caulinis similia, basi postica dentibus longioribus et magis
approximatis armala. Perianthia compresso-ovata ore denticulato. »
Hab. Tasmania (Hooker, Gunn).
Die Beschreibung der Pflanze in der Syn. Hepat., p. 655 bezieht sich
auf 2 verschiedene Arten, nämlich eine, deren Diagnose direkt unter
dem Namen steht und eine zweite, deren Beschreibung in der
Anmerkung gegeben ist. Man erkennt diese Differenz sogleich aus der
Beschreibung der Blätter. Die erstere, das eigentliche Original, ist hier
beschrieben ; die zweite gehört zu P. deltoidea Labg.
529. P. fuscella (Tayl.) T. et H. Syn. Hep., p. 648.
Syn. : Jung. fuscella Tayl. J. of Bot. 1844, p. 373.
Dioica mediocris robusta fusco-virens, in sicco subnigra, paludicola.
Caulis ad 3 cm. longus crassus fuscus el tenax vage pluriramosus
interdum subfasciculatus ramis tenuibus parum divergentibus parvi-
foliis attenuatis. Folia caulina adulla magna 3 mm. longa remota
squarrose palula, brevissima basi inserta, postice valde ampliata ventri-
cosa, caulem late superantia, in plano subrolunda vel late ovata, integer-
464
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 787
rima vel apice paucidenticulata. Folia ramulina multo minora, ultima
parva vix 1 mm. longa, breviter spathulata 1. e. basi optime angustata,
apice late rotundata remote denticulata vel solum angulata. Cellulæ
apicales 27 u, medianæ 36 y, basales 27 63 y trigonis nullis. «Perianthia
terminalia immersa obovala ore truncato deflexo. »
Hab. Aucklands Islands (Hooker).
530. Plagiochila gregaria (Taylor) H. et T. Syn. Hep.,
p. 65%.
Syn. : Jung. gregaria Taylor J. of Bot. 184%, p. 56%.
Dioica robusta mediocris sed grandifolia olivacea dense depresso-
caspilosa. Caulis ad 6 cm. longus parum ramosus crassus fuscus et lenax.
Folia caulina adulta plus 3 mm. longa approximata decurvo-homomalla,
late ovato-trigona, interdum integerrima, normaliter armala, margine
antico inferne nudo stricto superne arcuato 4-5 denticulato, postico valde
ampliato, (ventricoso) basi nudo ceterum remote denticulato, apice late
obtusato similiter armato, dentibus ubique remotiusculis parvis acutis
recte patulis, apice interdum paucis validioribus. Folia ramulina multo
ıninora, remola vulgo integerrima. Cellulæ apicales 27 y. trigonis majus-
culis, medianæ 27x45 u Irigonis magnis subnodulosis, basales 27x54 y.
trigonis maximis ovalibus sæpe late confluentibus. Folia floralia caulinis
simillima majora integerrima vei valide dentata. Perianthia fertilia pro
planta parva vix exserta, oplime campanulata, ore late aperto undulato
repando integerrimo, ala antica lata completa integerrima.
Hab. New Zealand (Hooker, Colenso, Knight).
531. P. Banksiana G. Ann. sc. nat. 1857, Vol. 8, p. 329.
Syn. : P. læta Mitten. Handb. N. Zeal. Flora, p. 742 (1867).
Dioica magna flaceida viridis vel flavicans, dense cæspitosa, corticola.
Caulis ad 10 cm. longus, simplex crassus et carnosus pallidus. Folia
caulina ad 5 mm. longa, dense imbricata, disticha postice maxime
ampliata alteque cristata valde concava, brevissima basi inserta semi-
amplexicaulia et vix decurrentia, adulta optime cordata symmetrica, in
planta minus robusta rotundato-trigona, margine antico a basi ad apicem
leviter arcuato superne spinuloso, postico e basi valde ventricoso similiter
arcuato regulariter spinuloso, apice late obtusato vix longius spinoso,
spinulis numerosis approximalis angustis acutissimis recte patulis.
Cellulæ apicales 36 u, medianæ 36 X 72 y, basales 36 X 90 y trigonis
sub apice parvis ceterum nullis. Folia floralia caulinis simillima, majora.
Perianthia (juvenilia) late compresso-campanulata, ore rotundato dentato-
Spinos0.
465
788 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé). Plagiochila.
Hab. New Zealand (Raoul, Petrie, Beckett).
P. læta Mitten habe ich nicht gesehen; der Autor versicheri aber,
dass diese mit obiger Pflanze identich sei.
V. Folia sursum recurva.
532. Plagiochila circinalis L. et L. Spec. Hepat., p. 124.
Syn. : Jung. circinalis L. et L. Pugill. IV, p. 64.
Play. hemicardia T. et Hook. Syn. Hep., p. 626.
Sterilis, mediocris rigidiuscula flavo-virens laxe cæspitosa terricola.
Caulis ad 3 cm. longus tenuis fuscus et rigidus simplex vel pauci-
ramosus. Folia conferla sursum recurva cauli a latere appressa concava
omnino integerrima vel apice paucidenticulata, in plano ovato-rotundata
breviter inserta haud decurrentia subsemi-amplexicaulia. Cellulæ apicaies
18 y, medianæ 27 y, basales 18 36 y, nodulose incrassatæ, nodulis
magnis subcircularibus, apicalibus giganteis late confiuentibus. Culicula
Iævis.
Hab. Campbell Islands (Hooker); New Zealand (Beckett).
Hookers Abbildung in der Flora antarct. repräsentirt jedenfalls eine
andere Pflanze, da deren Blätter am Rande überall fein gezähnelt sind.
533. P. Beckettiana St. n. sp.
Sterilis mediocris flaccida olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 6 cm.
longus decurvus validus fuscus medio paucis ramis similiter arcualis
similiterque repetitis innovatus haud aliter ramosus apice crescente
optime circinato in ramis perfectis stricto breviterque attenuato. Folia
caulina 2 mm. longa, conferta sursum,recurva caulique a latere appressa
vel parum patula utrinque breviter decurrentia brevissima basi inserta,
postice valde ampliala ventricosa et altissime cristata, in plano ovato-
rotundata margine antico leniter arcualo, postico e basi valde producta
et rotundata bene arcualo, apice oblusalo, circumcirca minule et creber-
rime denticulata dentibus unicellularibus, ipsa basi nullis. Cellulæ parvæ
apicales 913 y, basales 13 5% y parielibus validis trigonis subnullis.
Hab. New Zealand (Colenso, Beckett).
534. P. biserialis L. et L. Spec. Hep., p. 126.
Dioica mediocris rigidiuscula flavicans dense cæspitosa, corticola.
Caulis ad 4 cm. longus tenuis fuscus et durus, sæpe simplex in planta
feminea sub flore innovalus, innovalionibus sæpe plurimis fasciculatus.
Folia caulina 2 mm. longa conferta, sursum recurva, cauli a latere
466
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 789
appressa in locis humidis leniter patula, anlice breviter decurrentia,
postice ampliata alte cristata in plano falcato-rotundata, margine antico
nudo valde arcualo, apice vulgo grosse bifido laciniis longe acuminalis
divergentibus vel antrorsum curvalis, postico semicirculari irregulariter
hispido, spinis sub 10 confertis validissimis recte patulis, parvis inter-
jectis. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis nodulosis, sepe confluen-
übus, basales 27x36 y trigonis angulatim nodulosis valde irregularibus.
Folia floralia caulinis multo majora 3-4 juga, perianthio appressa, in
piano obovata, apice grosse trilaciniala, laciniis e lata basi longe acumi-
natis, margine postico leniler arcuato irregulariter denseque lacinulato,
laciniis strictis vel hamatis basi paucispinulosis. Perianthia semiexserta
compresso-clavala, ore truncato paucisetuloso. Andræcia in caule simplict
numerosa, seriata, porva, bracteis 5 jugis basi saccalis superne oblique
porrectis spinosis.
Hab. Australia (leg?); Tasmania (Oldfield,. Moore, Macgre
mouth).
Das Original (Lindberg I. ce.) stammt aus Neu Holland; später (Syn.
Hep., p. 54) hat man diese Pflanze zu einer Varietät gemacht und die
Perupflanze zum Typus erhoben ; beide sind natürlich verschiedene Arten.
535. Plagiochila ramosissima (Hook.) Ldbg. Spec. Hep.. p. 87.
Syn. : Jung. ramosissima Hook. Musci. exot., p. 22.
Dioica magna sed parvifolia et gracilis, rigida flavescens dense cæspi-
tosa. Caulis ad 10 cm. longus, ramis primariis paucis late divergentibus
superne dense longeque fasciculatim ramosissimis. Folia caulina adulta
remoliuscula, (ramulina contigua vel parum imbricata) sursum recurva,
cauli a latere appressa vel parum patula, 2 mm. longa, brevi basi inserta
basique cunealim anguslata et nuda, vix decurrentia, ceterum falcatc-
rotundata regulariter dentata, dentibus numerosis subæqualibus subrecte
patulis approximatis validis acutis, sinubus quidem valde irregularibus
lunatis vel excisis vel subincisis. Cellulæ apicales 13 w trigonis nullis,
medianæ 18 y, trigonis parvis nodulosis, basales 18 54 y trabeculatim
incrassalæ. Folia fioralia parum majora, perianthio appressa, caulinis
simillima, grosse spinosa. Perianthia parva, semiexserla, obovata, ore
truncato irregulariter spinuloso.
Hab. New Zealand (Menzies, Helms).
Diese Pflanze steht der P. dura DeNot von der Magellan Strasse in
jeder Hinsicht sehr nahe, ebenso ist ihr P. dendroides Nees nahe ver-
wandt; in einer Anordnung des ganzen Materials müssten alle drei
nebeneinander stehen.
gor, Wey-
=
oO
467
790 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
536. Plagiochila retrospectans Nees in Ldbg. Spec. Hep.
1844, p. 123.
Syn. : P. opistothona Tayl. et H. Syn. Hep., p. 652.
Jung. opistothona Tayl. J. of Bot. 1844, p. 577.
Dioica, major valida flaccida brunneola vel flavicans. Caulis ad 7 cm.
longus irregulariler ramosus sæpe fasciculatus. Folia caulina sub 3 mm.
longa, antice parum decurrentia brevi basi inserta, sursum recurva,
cauli a latere appressa vel leniter patula (in ramulis sterilibus sub
disticha) in plano late ovata, subsymmetrica marginibus subæqualiter
arcuatis, antico minute denticulato, denticulis remotiusculis oblique
patulis pungentibus, postico irregulariter spinuloso, spinulis creberrimis,
majoribus minoribus mixtis, recte patulis acutissimis, apice similiter
armato obtuso vel in planta majore et robustiore mucronato. Cellulæ
apicales maxime incrassatæ, magnæ 27 y, subapicales minores et minus
validæ, medianæ nodulose incrassatæ, basales 18 X 90 1. parietibus
validis trigonis nullis. Folia floralia caulinis simillima majora perianthio
arcte appressa validius spinosa. Perianthia semiexserta terminalia obo-
vata, ore late truncato longe angusteque spinoso vel ciliato. Andræcia
terminalia valida et brevia e basi innovala, decurvo-patula, bracteis
8 jugis conferlis superne patulis rotundatis spinulosis.
Hab. Australia orientalis, Tasmania, valde communis.
Eine grössere Form unserer Pflanze mit schmäleren Blättern habe
ich früher als eigene Art (P. apiculata St. ms.) ausgegeben; es ist aber
nur eine üppige Localform mit sehr lang gewimperten Kelchen, zu der
es an Uebergängen zur normalen Pflanze nicht fehlt.
997. P. pusilla Mont. Ann. sc. nat. 1843, p. 246.
Sterilis mediocris flaceida pallide-virens vel flavo-rufescens. Caulis ad
5 cm. longus, tenuis fuscus et tenax, apice incurvus, valde stoloniferus,
stolonibus descendentibus nudis radicantibus, adscendentibus foliiferis,
haud aliter ramosus. Folia caulina inferiora remota parva falcato-reni-
formia integerrima, brevissima basi inserta utrinque breviler decurrentia
sursum recurva, cauli a latere appressa, superiora sensim majora magis
dentata, ultima plus 2 mm. longa, 3 mm. lata cireumcirca dentata,
dentibus brevibus validis aculis, sinubus maxime irregularibus, late
lunatis vel breviter excisis. Cellulæ apicales 27 y parielibus æqualiter
incrassatis validissimis, medianæ 27 x 36 y trigonis magnis aculis,
basales 27 X 54 y trigonis maximis nodulosis.
Hab. Tasmania (Hombron, Buflon); Aucklands Islands (leg ?).
(Fortsetzung folgt.)
468
791
CONTRIBUTIONS
À LA
BEERORE DU TESSIN
PAR
Paul CHENEVARD
(Suite et fin.)
Scrophularia nodosa L. Brione; Frasco; al Sasso sur Frasco; val
d’Efra, €. 1150 m.; val Redorta.
Scrophularia canina L. De Lavertezzo à Brione (Nat.) (!).
Linaria alpina Mill. Frasco, grèves de la Verzasca; val d’Efra, c.
1200-1800 m.; val Vigornesso, jusqu'à 2800 m.; alpe Barone,
2100-2300 m.; Corona di Redorta, 2200-2400 m.
Linaria alpina Mill. f. discolor. Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Piz. Dro-
megio.
Linaria brie Mill. De Vogorno à Brione, pas fréq. (Nat.).
Gratiola officinalis L. De Chiosetto à Brione.
Veronica Chamædrys L. De Contra à Mergoscia (Nat.); de Chiosetto
à Brione; val d’Osola (Nat.); Frasco; val d’Efra; Corona di
Redorta, 1700-2000 m.
Veronica Chamædrys L. var. pilosa Beck. Val d’Efra.
Veronica officinalis L. De Contra à Mergoscia, abondant (Nat.); de
Vogorno à Lavertezzo (Nat.) (!); Monti di Cortone (Nat.); près
Brione; sur Mattro, val d’Osola, e. 1300-1900 m.; alpe di Giovo;
Frasco ; alpe Starlarescio, val Redorta.
Veronica latıfolia K. Près Brione; sur Sparvè, val d’Osola, 1200-1700 m.;
al Sasso sur Frasco; val d’Efra.
Veronica persica Poir. Frasco, murs.
Veronica serpyllifolia L. Brione.
Veronica agrestis L. Freq. dans le bas de la vallee (Nat.).
Veronica bellidioides L. Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; val
d’Efra, c. 1800 m.; alpe Barone, v. Vigornesso, c. 2100 m.;
Cima di Cagnone, 1600-1800 m.; Corona di Redorta, 2200-
2800 m.
Veronica alpina L. Pizzo di Vogorno, 2447 m. (Nat.); Madone di Giovo;
Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; val d’Efra; Cima
di Cagnone; alpe Barone, c. 2100 m.; Piz. Scaglie, au N.-W.,
e. 1900 m.; Corona di Redorta, 2200-2800 m.; val Lareccio,
2300 m.
792 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (33)
Veronica fruticans Jacq. Piz. di Vogorno, ce. 2200 m. (Nat.); Piz. Dro-
megio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Piz. Masne; Frasco, cône de
dejeetions; val d’Efra, e. 1100 m.; alpe Barone, 2000 m.; sur
Sonogno ; alpe Starlarescio, val Redorta ; val Lareccio, c.
2300 m.
Veronica arvensis L. Fréq. dans le bas de la vallée (Nat.); de Sonogno
a Frasco; val d’Efra, e. 1050 m.; val Vigornesso.
Digitalis ambigua Murr. De Tenero à Vogorno (Nat.); de Contra à
Mergoscia.
Alectorolophus minor W. et G. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); de
Lavertezzo à Brione.
Alectorolophus Alectorolophus (Scop.) Stern. De Mergoscia à Gorippo
(Nat.); Lavertezzo.
Alectorolophus patulus Stern. Sur Sonogno, c. 1000 m.
Alectorolophus lanceolatus Stern. Sur Mattro, val d’Osola ; Frasco; val
d’Efra; Corte di Fondo et alpe Piodajo, val Vigornesso; alpe et
Cima di Cagnone, val Vigornesso ; alpe Redorta.
Alectorolophus lanceolatus Stern var. gracilis (Chab.) Stern. Piz. Masne,
val d’Osola, e. 2150 m.; Cima di Cagnone, ce. 1800 m.
Alectorolophus subalpinus Stern. Valdo Togni, e. 1050 m.; val d’Osola,
jusqu’à 1500 m.; al Sasso, sur Frasco; val d’Efra; Frasco, cône
de déjections.
Alectorolophus angustifolius (Gmel.) Heynh. Val d’Efra, e. 1500 m.
Pedicularıs cæspitosa Sieb. Piz. di Vogorno à Costiscio (Nat.); Madone
di Giovo; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro; alpe Motto au Piz. Sca-
glie, 2100 m.: Cima d’Efra, e. 2200-2400 m.; alpes du val
Vigornesso, 1500-2500 m.; alpe Barone, ce. 2100 m.; Corona di
Redorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, 2300 m.
Pedicularis tuberosa L. De Chiosetto à Brione; alpe Fornaro, val
d’Osola; Piz. Masne, abondant; Piz. Piancaceia; alpe Motto au
Piz. Scaglie, e. 2100 m.; alpes du val Vigornesso, 1800-2100 m.;
Cima di Cagnone, 16-1800 m.; alpe Starlarescio, val Redorta.
Melampyrum silvaticum L. De Gordola à Vogorno; sur Mattro, val
d’Osola, 1300-1900 m.; Valdo Togni, val d’Osola, 1100-1500 m.;
alpe di Giovo; Frasco; val d’Efra.
Melampyrum pratense L. Pas rare à l’entree de la vallée (Nat.).
Bartsia alpina L. Alpe Cima il Motto; alpe di Giovo; Piz. Dromegio;
Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Cima d’Efra ; alpe Cagnone: alpe
Barone, 1800-2300 m.; Corona di Redorta, 2200-2800 m. ; val
Lareccio, ec. 2300 m.
Euphrasia Rostkoviana Hayne. De Vogorno à Brione (Nat.); val
d’Osola; val Motto, en face de Gerra; Frasco; val d’Efra, 1100-
1400 m.: val Vigornesso ; alpe di Redorta.
Euphrasia hybrida Wettst. = (E. Rostkoviana X stricta). Val
Redorta.
Euphrasia montana Jord. Sous Mergoseia.
Euphrasia brevipila Burn. et Grli. Mergoseia; de Chiosetto à Brione.
Erphrasia hirtella Jord. Val d’Efra, 1600-2300 m.; Cima di Cagnone,
1700-1900 m.; alpe Redorta, €. 1600 m.
Duphrasia alpina Piz. Piancaccia; Piz. Barone, 2200-2400 m.
Euphrasia versicolor Kern. Piz. Scaglie, au N.-W., c. 1900 m.
(34) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU 'TESSIN. 793
Euphrasia salisburgensis Funcke. De Lavertezzo à Brione; Valdo
Togni, val d’Osola, ec. 1109 m.; Piz. Dromegio, ec. 1100 m.; Piz.
Pegro; Frasco; val d’Efra, 1300-1500 m.
Euphrasia minima Lam. Madone di Giovo; vai Motto, en face de
Gerra, 1700-1800 m.; val d’Efra, 1700-2300 m.; Cima di
Cagnone, versant oriental, 1700-1900 m.; alpe Barone, val
Vigornesso, 2100-2300 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Euphrasia stricta Host. Frasco, cône de dejeetions; val d’Efra, e. 1100
m.; Sonogno.
Lathræa squamaria L. Contra et dans le bas de la vallée (Nat.).
Orobanche Rapum Thuill. Assez fréq. dans le bas de la vallée (Nat.); de
Chiosetto à Brione; Fraseo.
Mentha aquatica L. De Tenero à Vogorno (Nat.).
Mentha arvensis L. De Chiosetto à Brione.
Lycopus europæus. L. De Chiosetto à Brione; Frasco.
Salvia glutinosa L. De Vogorno à Brione; Frasco; al Sasso sur Frasco ;
sur Sonogno; val Redorta.
Salvia pratensis L. Fréq. dans le bas de la vallée (Nat.); Vogorno
(Nat); Frasco; f. albifiora, val Redorta.
Origanum vulgare. De Tenero à Vogorno (Nat.}; de Chiosetto à
Brione; Sonogno.
Origarnun vulgare L. var. glabrescens Beck. Frasco.
Thymus Serpyllum L. var. ovatus Brig. Mergoscia: val d’Efra.
Thymus Serpyllum L. var. preelongus Brig. Val d’Efra.
Thymus Serpyllum L. var. Danaëni Briq. Fraseo, cône de déjections.
Thymus Serpyllum L. var. subcitratus Brig. Val d’Efra.
Thymus Serpyllum L. var. alpestris Brig. Val a’Eira ; alpe Barone, ce.
2300 m.
Thymus Serpyllum L. var. reptabundus Brig. var. nov. typus in Herb.
Chenevard.
Plante généralement poilue, à axes stériles couchés longuement
tracants, le plus souvent terminés par une touffe de feuilles, plus
rarement relevés en rameaux florifères. RamEAUx floriferes dis-
posés en séries, courts, généralement purpurascents, très nette-
ment goniotriches, à indument assez abondant, court ou ras.
Feuizres elliptiques ou ovées-elliptiques, obtuses au sommet, à
marges + convexes, atténuées et longuement ciliées à Ja
base, à nervation assez saillante en dessous, assez épaisses,
d’un vert gai et parsemées de longs poils en dessus, plus
pâles et glabres en dessous, mesurant environ 5-10 X 2-5 mm.
de surface. INFLORESCENCE capitulee, globuleuse, mesurant
environ O,8-1,5 X 1,1-1,5 em. en section longitudinale. CALıck
long d'environ 4 mm. Cette variété est très voisine de la
var. alpestris (Tausch.) Brig. et ligusticus Briq., avec laquelle
lle a sans doute été confondue, mais dont elle s’ecarte par
ses feuilles parsemées de longs poils (glabres en dessus dans
les deux formes précitées), caractère toujours peu fréquent dans
ce groupe de variétés. La variéte ticinensis Briq., qui possède
aussi des feuiles à villosité lâche à la face supérieure, se sépare
facilement de la var. reptabundus par son infforescence spi-
castrée et ses feuilles étroitement oblongues elliptiques. (D* J. Bri-
quet). Madone di Giovo; Piz. Scaglie au N.-W., e. 1900 m.,
794 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m StR.),. (35)
et sur l’arête à ec. 2200 m.; Cima di Cagnone, ce. 1700 m.; alpe
Barone, val Vigornesso, c. 2300 m.
Thymus Serpi yllım L. var. carniolicus Brig. Mergoscia.
Satureja grandiflora Scheele. De Contra à Mergoseia; Monti di Mer-
goscia (Nat.); Frasco (Nat.).
Satureja Calamintha Scheele var. silvatica Brig. Brione.
Satureja Clinopodium Caruel. De Vogorno à Brione; Frasco, cône de
dejections; val d’Efra.
Satureja alpina Scheele. De Lavertezzo à Brione, fréq. (Nat.) ; MR
cia; Frasco; al Sasso sur Frasco; Piz. Scaglie; alpe d’Eira
1700-2000 m.
Satureja alpina Scheele var. elatior Brig. Sur Sonogno, c. 1000 m.
Satureja acinos Scheele. Dans le bas de la vallée, pas fréq. (Nat.).
@lechoma hederacea L. Sur Contra (Nat.); Frasco.
Melittis Melissophyllum L. Près Vogorno, fréq. (Nat.); de Contra à
Mergoscia (Nat.); pres Brione.
Lamium amplexicaule L. Frasco.
Lamium purpureum L. De Tenero à Vogorno, très fréq. (Nat.); Brione ;
Frasco.
Lamium album L. Lavertezzo (Nat.): Frasco (Nat.); Brione.
Lamitum Galeobdolon Crantz. De Vogorno à Brione (Nat.) (!); de Con-
tra à Mergoscia; val d’Efra; : alpe Starlarescio, val Redorta.
Galeopsis intermedia Vill. Val d’ Osola, c. 1100 m.: : Frasco ; al Sasso sur
Frasco; val d’Efra, 1100-1500 m.; val Redorta.
Galeopsis Tetrahit L. Sur Mattro, val d’Osola, 1300-1900 m.; alpe
Motto au Piz. Scaglie, 2200 m.; val d'Efra, 1100-1700 m.
Galeopsis Tetrahit L. var. silvestris Scheele. Frasco: val Redorta.
Galeopsis Tetrahit L. var. Verloti Brig. Frasco.
Stachys alpina L. Dans le haut de la vallee (Nat.).
Stachys silvatica L. De Chiosetto à Brione; val d’Efra; sur Sonogno.
Stachys recta L. Sur Mattro, 1300-1900 m.; Sonogno, graviers du tor-
rent.
Betonica officinalis L. De Tenero à Vogorno, freq. (Nat.); sous Mergos-
eia; de Chiosetto à Brione.
Betonica officinalis L. var. stricta K. De Gordola à Vogorno; Frasco;
val d’Ffra.
Brunella vulgaris L. De Tenero à Vogorno (Nat.); f. albiflora, Brione;
de Frasco a Sonogno; al Sasso sur Frasco; val d’Efra.
Brunella grandiflora Jacq. Fraseo; al Sasso sur Frasco; val d’Efra;
sur Sonogno.
Ajuga reptans L. Sous Mergoseia; val d’Efra; val Vigornesso.
Ajuga pyramidalis L. Sur Mattro, val d’ Osola, 1300-1900 m.; Madone
di Giovo; Piz. Pianeaccia ; val Motto, sur Gerra, €. 1800 m.: ‚alpe
d’Efra; val Vigornesso; alpe Barone, c. 2200 m.; alpe Cagnone :
Corona di Redorta, 1700-2000 m.
Teuerium Scorodonia L. Très abondant dans toute la vallée; de Gor-
dola à Vogorno; Brione; Frasco et al Sasso; sur Sonogno; val
Redorta.
Pinguicula alpina L. Piz. Piancaceia; alpe Piodajo, val Vigornesso; val
Lareccio, e. 2300 m.
Pinguicula vulgaris L. De Vogorno à Lavertezzo (Nat.); alpe Bar-
(36) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 795
dogaro au Piz. di Vogorno, fréq. (Nat.); Madone di Giovo; Piz.
Piancaceia.
Obs. Un exemplaire récolté pres Vogorno présente une
anomalie. La racine est enflée et fibreuse; les feuilles allon-
gees, glanduleuses et d’un vert pâle. Calice à sept divisions ;
corolle bilabiee ; la lèvre supérieure à deux grands lobes irrégu-
liers et l’inferieure à cinq grands lobes dont le plus développé
est le moyen. L’éperon est bilobé et à peu pres de la longueur
de la corolle. La fleur est d’un violet pourpre avec un centre très
pâle. (D° Natoli).
Pinguicula grandiflora Lam. Madone di Giovo: Piz. Masne; Piz. Pian-
caccia; Piz. Scaglie au N.-W., ec. 1900 m.; alpe Piodajo, val
Vigornesso; val Lareccio, e. 2300 m.
Lysimachia vulgaris L. Très fréq. dans le bas de la vallée (Nat.); de
Chiosetto à Brione.
Lysimachia nemorum L. De Mergoseia a Gorippo (Nat.); Vogorno; de
Chiosetto à Brione; très fréq. dans le val d’Osola.
Androsace imbricata Lam. Madone di Giovo; Piz. Costiseio; Piz. Masne ;
Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Cima di Broglio, e. 2300 m.;
Piz. Scaglie, 2350 m.; Piz. Barone, c. 2400 m.; Corona di Re-
dorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, ec. 2300 m.
Androsace glacialıs Hoppe. Piz. Barone, 2860 m.
Primula farinosa L. Val d’Osola, greves du torrent (Nat.); Cima di
Cagnone, versant oriental, 1700-1900 Im.; Corte di Pianca, val
Vigornesso, 1600 m.
Primula vulgaris L. De Contra à Mergoscia et Vogorno, très fréq.
(Nat.).
Primula hirsuta All. De Contra à Mergoscia et Gorippo, fréq. (Nat.);
Piz. di Vogorno (Nat.); Brione; Madone di Giovo; Piz. Piancae-
cia; Piz. Pegro; Piz. Scaglie; alpe d’Efra; alpe Barone, 2100-
2300 m.; Corona, di Redorta, 2770-2800 m.
Soldanella alpina L. Madone di Mergoscia, c. 2000 m., et Pigno di
Trosa (Nat.); val d’Osola, sur Mattro, 1300-1900 m.; Madone di
Giovo; Piz. Piancaccia ; val d’Efra, c. 1500 m.
Soldanella pusilla Baumg. Piz. di Vogorno, c. 2100 m. (Nat.); alpe
Fornaro, val d’Osola; Valdo Togni, val d’Osola, 1500-1800 m.;
Piz. Dromegio, ec. 2000 m.; Piz. Pegro; alpe Barone, 2100-
2300 m.
Cyclamen europæum L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.).
Plantago major L. Fréq. au bas de la vallée (Nat.); Brione; Frasco;
SONOgn0.
Plantago major L. var. minor DC. Val d’Efra, c. 1100 m.
Plantago media L. De Chiosetto à Brione (Nat.).
Plantago alpina L. Brione.
Plantago serpentina Vill. De Lavertezzo a Brione (Nat.) (!).
an lanceolata L. Mergoseia (Nat.); Brione; val d’Osola (Nat.);
rasco.
_Plantago lanceolata L. var. capitata Ten. Prés à Frasco.
Albersia Blitum Kunth. Brione.
Chenopodium Bonus Henricus L. Vogorno; Brione; alpe Cagnone,
2200 m.; val Redorta.
796 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (37}
Chenopodium album L. Brione; Fraseo.
Atriplex hastatum L. Val d’Osola, c. 1000 m. (Nat.).
Rumex scutatus L. De Contra a Mergoscia et de Vogorno à Lavertezzo
(Nat.): Brione; al Sasso sur Frasco; Corte di Fondo, val Vigor-
nesso ; alpe Starlareseio, val Redorta.
Rumezx Acetosella L. De Contra à Mergoseia et de Vogorno à Lavertezzo
(Nat.); Brione; Frasco.
Rumex Acetosella L. var. gracilis Meissn. Val Vigornesso.
Rumex arifolius All. Piz. Dromegio, e. 2000 m.; Piz. Piancaceia, c.
1800 m.; Piz. Pegro; Frasco, au pied des murs; alpe Cagnone,
1800 m.; alpe Starlarescio, val Redorta.
Rumex Acetosa L. Partout dans la vallée; Piz. Pegro, e. 2400 m.
Rumex pulcher L. Près Brione.
Rumex obtusifolius L. Près Brione; Frasco; al Sasso sur Frasco; val
Vigornesso.
Rumex alpinus L. Piz Costiscio, val d’Osola, €. 2200 m.; alpe Motto
au Piz Scaglie; alpe d’Efra ; alpe Cagnone 1800 m.; alpe Star-
larescio, val Redorta.
Oxyria digyna Vill. Madone di Giovo; Piz Dromegio: Piz Piancaccia ;
Piz Pegro; alpe Barone, e. 2300 m.; Corona di Redorta, 2500-
2800 m.
Polygonum convolvulus L. Brione.
Polygonum aviculare L. Frasco; val d’Efra.
Polygonum aviculare L. var. nanıım Boiss. Val Redorta.
Polygonum Bistorta L. Prairies dans le haut de la vallée, pas fréq.
(Nat.).
Polygonum viviparum L. Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro;
Cima di Cagnone, e. 2200 m.; alpe Barone, 2100-2300 m.;
Corona di Redorta 2000-2860; val Lareccio, e. 2300 m.
Polygonum Persicaria L. De Frasco à Vogorno (Nat.).
Polygonum Hydropiper L. Frasco.
Daphne Mezereum L. Ravin sur Frasco.
Daphne striata Tratt. Piz. di Vogorno, abondant (Nat.); val d’Osola,
fréq. (Nat.); Madone di Giovo; Piz. Dromegio; Piz. Piancaeccia;
alpe d’Efra; alpe Cagnone, 2200 m.; alpe Barone, 2100-2300 m.:
Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Thesium alpinum L. Brione; alpe Fornaro, val d’Osola; Madone di
Giovo; Piz. Masne; Frasco: val d’Efra; alpe Motto au Piz. Sea
glie, ec. 2200 m.; Cima di Cagnone, 1200-1400 m.; alpe Starla-
reseio, val Redorta, abondant.
Thesium montanum Ehrh. De Contra à Mergoseia (Nat.).
Hippophaë rhamnoides L. Greves de la Verzasca (Nat.) ()).
Asarum europætum L. Pentes boisées en face de Brione.
Empetrum nigrum L. Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Euphorbia Helioscopia L. Sentier de Tenero à Vogorno (Nat.).
Euphorbia dulcıs L. Lieux ombragés du bas de la valiée (Nat.).
Euphorbia dulcis L. var. alpigena Kern. Vogorno.
Euphorbia Cyparissias L. Toute la vallée; val d’Efra; val Vigornesso.
Urtica dioica L. Piz. Pegro: alpe Motto au Piz. Scaglie; Frasco; val
d’Efra.
Urtica dioica L. var. hispidula Car.? Alpe Cagnone.
158) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 797
Urtica urens L. Près Mergoscia: de Coltone à l’alpe Bardogaro (Nat.).
Parietaria officinalis L. Tenero à Vogorno, commune; plus rare dans
la partie moyenne de la vallée (Nat.).
Juglans regia L. Vogorno: Brione.
Castanea sativa Will. Abondant dans le bas et la partie moyenne de
la vallee (Nat.).
Fagus silvatica L. Abondant jusqu’à 1300 m. (Nat.): val della Porta
(Nat.); Frasco; sur Mattro, 1300-1700 m., et sur Sparvè 1200-
1700 m., val d’Osola; alpe Fornaro.
Quercus sessiliflorus Salisb. Frasco.
Corylus Avellana L. De Tenero à Vogorno, freq.; très abondant dans
heile moyenne de la vallee (Nat.); al Sasso sur Frasco; val
d'Efra.
Corylus Avellana L. var. glandulosa Schuttl. De Frasco à Sonogno.
Betula verrucosa Ehrh. Assez fréquent dans la partie moyenne de la
vallée (Nat.); Cima il Motto, val d’Osola; val d’Efra.
Alnus vir:dis DC. Frequent dans la partie moyenne de la vallée (Nat.):
al Sasso sur Frasco; Frasco; val d’Efra; val Vigornesso.
Alnus viridis DC. var. microphylla Arv.-Touv. Alpe Cima il Motto, val
d’Osola, e. 1800 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Alnus viridis DC. var. Brembana (Rota) Callier. Valdo Togni, e. 1100 m..
et sur Sparve, val d’Osola.
Alnus incana DC. Frasco: al Sasso sur Frasco; val d’Efra; val Vigor-
nesso.
Alnus incana DC. var. subrotundata Callier. Frasco, cône de déjections.
Alnus Beckii Callier; — (A. incana X glutinosa var. ambigua Beck.).
Sparve, val d’Osola, c. 1000 m.
Salix herbacea L. Piz. Dromegio; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Cima
d’Ffra; Cima di Cagnone; 2400-2500 m.; Piz. Barone, 2400-
2800 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val Lareceio,
2300 m.
Salix retusa L. Piz. Dromegio; Piz. Piancaccia ; Cima d’Efra.
Salız triandra L. Vogorno.
Salız alba L. Vogorno ; Sonogno.
Salz Arbuscula L. Cima di Cagnone, 1600-1800 m.
Salix helvetica Vill. Cima d’Efra.
Salixz helvetica Vill. var. velutina Schl. Piz. Dromegio: Piz. Piancaccia,
2200-2350 m.
Salixz Caprea L. Près Vogorno (Nat.).
Salix grandifolia Ser. De Contra à Mergoscia; Vogorno; Brione;
Frasco.
Populus nigra L. Frasco, cône de dejections.
Lemna nr L. Dans le bas et la partie moyenne de la vallée (Nat.);
rasco.
Orchis Morio L. Dans les pres du bas de la vallée (Nat.).
Orchis ne L. Prairies humides au Piz. di Vogorno. ce. 2000 m.
(Nat.).
Orchis mascula L. Prairies à Frasco.
Orchis maculata L. De Contra à Mergoscia et Gorippo, fréq. (Nat.);
val d’Osola (Nat.); val Motto, en face de Gerra; val d’Efra;
Brione ; al Sasso sur Frasco; val Vigornesso.
798 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (39)
Gymnadenia conopea R. Br. Vogorno.
Celoglossum albidum Hartm. Piz. Costiscio, 2200 m.; Piz. Dromegio;
Piz. Piancaccia : alpe d’Efra; alpe Piodajo, val Vigornesso ; alpe
Starlarescio, val Redorta, 1800-2000 m.
Cœloglossum albidum Hartm. var. tricuspis Beck. Piz. Masne, c. 2100 m.
Celoglossum viride Hartm. Piz. Masne, e. 2100 m.; Piz. Pegro, e. 2400
alpe Piodajo, val Vigornesso, e. 1900 m.; Cima di Cagnone. c.
1900 m.; Corona di Redorta, 2500-2700 m.
Celoglossum viride Hartm., var. bracteata Rehb fil. Corona di Redorta,
2770-2800 m.
Platanthera bifoha Rehb. De Mergoseia a Gorippo; Valdo Togni, val
d’Osola, 1100-1500 m.; sur Frasco; sur Sonogno; alpe Starla-
reseio, val Redorta.
Nigritella angustifolia Rich. Madone di Mergoseia et sous le Piz. di
Vogorno (Nat.); Madone di Giovo. au sommet; Piz. Dromegio;
Piz. Piancaceia; alpe Motto au Piz. Scaglie: Cima d’Efra;
alpe Barone, 2000 m.; alpe Starlarescio, val Redorta 1800-
2000 m.
Nigritella angustifolia var. rosea Goir. Corona di Redorta.
Serapias longipetala Pall. Pas rare dans le bas et la partie moyenne de
la vallee (Nat.).
Cephalanthera rubra Rich. Val d’Efra.
Crocus vernus Wulf. De Mergoscia a Gorippo, abondant (Nat.); Sono-
gno.
Streptopus amplexifolius DC. Sur Mattro, 1300-1900 m.; Madone di
Giovo, 1800 m.; Piz. Dromegio, 1600-2000 m.; Frasco.
Polygonatiun officinale All. De Chiosetto® à Brione; sur Sparve, val
d’Ssola, 1200-1700 m.; Sonogno.
Smilacina bifolia Desf. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); sur Mattro,
1300-1900 m. et Valdo Togni, 1100-1500 m. val d’Osola; alpe di
Giovo, 1600-1800 m.; al Sasso sur Frasco: alpe d’Efra.
Lilium Martagon L. Madone di Giovo; Piz. Masne, abondant sur la
crête, 2200 m. =
Lilium croceum Chaix. De Contra à Mergoscia, fréq. (Nat.); sur Mat-
tro, val d’Osola, 1300-1900 m.; Cima d’Efra, e. 2400 m.
Lloydia serotina Rehb. Madone di Giovo, au sommet; Piz. Dromegio;
Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Cima di Cagnone, e. 2200 m.; Piz.
Barone, 2860 m.; Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Anthericum Liliago L. De Contra à Mergoscia, très fréq. (Nat.); de
Vogorno à Lavertezzo (Nat.) (!).
Paradisia Liliastrum Bert. De Contra à Gorippo, très fréq., et Monti
di Gorippo (Nat.); Brione; Madone di Giovo; Piz. Masne, 2080
m.; Piz. Dromegio; Piz. Piancanceia; Piz. Barone, 2000 m.; val
Vigornesso.
Allium Schenoprasum L. var. foliosum Clar. Val Vigornesso; alpe
Starlarescio, val Redorta, 1800-2000 m.
Allium senescens L. de Lavertezzo a Brione ; val d’Efra, 1200-1500 m.;
Cima di Cagnone, e. 1500 m.
Allium oleraceum L. Frasco.
Veratrum album L. Sur Mattro, val d’Osola; alpe et Madone di Giovo,
1600-1800 m.; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Cima di Cagnone.
(40) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 799
Tofieldia calyculata Wahlb. Mergoscia (Nat.); sur Mattro et alpe For-
raro, val d’Osola: Corte di Pianca, val Vigornesso, c. 1700 m.;
alpe Starlarescio, val Redorta.
Juncus effusus L. Près Brione; alpe Fornaro, val d’Osola, e. 800 m.:
Frasco.
Juncus Leersii Marss.? Alpe Redorta.
Juncus filiformis L. Val d’Osola, e. 1400 m.; val d’Efra, e. 1100 m.
Juncus trifidus L. De Lavertezzo à Brione; Madone di Giovo; Piz.
Piancaccia; Piz Pegro; al Sasso sur Frasco; Piz. Scaglie au
N.- W., tres abondant, 2100-2300 m.; Cima di Cagnone, c. 2300
m.; alpe Barone, €. 2000 m.; alpe Starlarescio, 1800-2000 m., et
Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, €. 2300 m.
Juncus alpinus Vill. Corte di Pianea, val Vigornesso, e. 1600 m.; Cima
di Cagnone, 1800 m.
Juncus lamprocarpus Ehrh. Sous Mergoseia; de Chiosetto à Brione; val
d’Efra.; ec. 1100 m.
Juncus lampr ocarpus Ehrh. f. pallidiflorus Beck. Frasco, gazons humides.
Juncus Jacquini L. Cima il Motto, 1800-2000 m.; val d’Efra, 1600-1700
m.: Cima di Cagnone, 2200 m.; alpe Barone, val Vigor nesso ;
Corona di Redorta, 2200-2400.
Juncus bufonius L. Sparve, val d’Osola, e. 1000 m.
Luzula lutea DC. Madone di Giovo; Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; Piz.
Seaglie, sur la crête: alpe Cagnone: alpe Piodajo, val Vigor-
nesso ; Corona di Redorta, 2200-2400 m.
Luzula angustifolix Garcke. Piz. Masne, 2050 m.
Luzula nivea DC. De Contra à Mergosecia (Nat.); pres Brione; sur
Sparve, 1200-1700 m., et alpe Fornaro, ec. 1500 m., val d’Osola;
de Frasco à Sonogno; val d’Efra; alpe Cagnone; val Vigornesso ;
val Redorta-et alpe Starlarescio.
Luzula nivea DC. var. rubescens Fav. Piz. Masne, e. 2050 m.
Luzula silvatica Rich. Sur Mattro et Valdo Togni, 1100-1500 m.; val
d’Osola; alpe di Giovo.
Luzula spadicea DC. Sur Mattro, val d’Osola; alpe et Madone di Giovo;
Piz. Piancaccia ; Piz. Pegro: al Sasso sur Frasco; Piz. Scaglie,
2100-2300 m.: alpe d’Efra; Cima di Cagnone ; alpe Piodajo, e.
1900 m.; Piz. Barone, 1400-2800 m.
Luzula spicata DC. Piz. Piancaceia; Piz. Pegro; sur Frasco; Cima di
Cagnone, 1900-2000; Corona di Redorta, 2200-2800 m.
Luzula spicata DC. f. glomerata Buch. Piz. Barone, 2860 m.; Corona
di Redorta, 2770-2800 m.
Luzula campestris DC. v. vulgaris Gaud. Brione; Frasco; val Vigornesso.
Luzula campestris DC. var. sudetica Celack. Alpe di Giovo, e. 2700 m.;
sur a Cima di Cagnone, 1900 m.; alpe Barone, val Vigor-
nesso: alpe Starlarescio, val Redorta.
Luzula multiflora Celack. Alpe di Cagnone, c. 2200 m.
Scirpus silvaticus L. Près Contra (Nat.).
Scirpus cæspitosus L. Alpe Fornaro, val d’Osola: alpe d’Efra; Cima di
Cagnone, 2000 m.; alpe Piodajo, val Vigornesso, c. 1900 m.;
alpe Starlarescio, val Redorta, 2000: m.
Scirpus mucronatus L. Indiqué par Franzoni, à Tenero, sous le pont de
la Verzasca, semble avoir disparu.
300 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (41)
Eriophorum alpinum L. Alpe Cima il Motto, val d’Osola, 1200-1700 m.
Eriophorum vaginatum L. Alpe Fornaro, val d’Osola, 1700 m.; Piz.
Scaglie au N.-W., e. 1900 m.; alpe Piodajo, val Vigornesso, c.
1900 m.
Eriophorum Scheuchzerı Hoppe. Alpe Piodajo, val Vigornesso, c.
1900 m.
Eriophorum angushifolium Roth. Alpe Fornaro, val d’Osola,e. 1800 m.
Eriophorum angustifolium Roth. var. alpinum Gaud. Cima di Cagnone,
versant oriental, ec. 1900 m.
Elyna spicata Schrad. Piz. Piancaceia; Corona di Redorta, 2770-
2800 m.
Carex curvula All. Piz. Costieeio au N., ec. 2200 m.; Piz. Pegro, 2400
m.; Cima di Cagnone, 1300 m.: Piz. Barone, 2200-2860 m.;
Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val di Lareccio, c. 2300 m.
Carex fœdida Vill. Alpe Barone, val Vigornesso, abondant, c. 2300 m.
Carex fœtida X lagopina Alpe Piodajo, val Vigornesso, c. 1900 m.
Carex lagopina Wahlb. Alpe Piodajo, val Vigornesso, e. 1900 m.
Carex leporina L. Brione, abondant: Frasco; al Sasso sur Fraseo; alpe
Cagnone; Corte di Fondo, val Vigornesso.
Carex leporina L. var. capitata Sonder. Al Sasso sur Fraseo.
Carex leporina L. var. argyroglochin Horn. Sonogno.
Carex echinata Murr. Madone di Giovo; alpe Cima il Motto, c. 1750 m.;
Frasco; val d'Efra; Cima di Cagnone, e. 1800 m.
Carex canescens L. Alpe Cima il Motto, e. 1750.
Carex brunescens Poir. Cima di Cagnone, ce. 1800 m.
Carex acuta Fr. De Lavertezzo à Brione (Nat.); alpe Bardogaro au Piz.
di Vogorno (Nat.).
Carex Goodenoughii Gay. Alpe Piodajo, val Vigornesso, c. 1900 m.
Carex nigra All. Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Carex atrata L. Alpe Fornaro, val d’Osola, e. 2000 m.
Carex aterrima Hoppe. Alpe Fornaro, val d’Osola, c. 2000 m.
Carex pallescens L. Brione; Frasco; al Sasso sur Frasco, c. 1000 m.;
val a’Kfra, e. 1100 m.; alpe Cagnone; alpe Starlarescio, val
Redorta.
Carex flava Al Sasso sur Frasco.
Carex Oederi Ehrh. Frasco; val d’Efra, c. 1100 m.
Carex Oederi Ehrh. v. elatior Knk. Al Sasso sur Frasco; val d’Efra.
Carex punctata Gaud. De Lavertezzo à Brione.
Carex sempervirens Vill. Sur Mattro, v. d’Osola, 1500-1800 m. ; Madone
di Giovo, 2100 m.; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro; Frasco; val
d’Efra; Cima di Cagnone 1500-2200 m.; alpe Barone, 2000-
2400 m.; alpe Starlarescio, v. Redorta, 1700-2000 m.; Corona di
Redorta, 2500-2800 m.; val di Lareccio, e. 2300 m.
Carex irrigua Sm. Piz. Scaglie, au NW, c. 1900 m.; Cima di Cagnone,
c. 2000 m.; alpe Piodajo, v. Vigornesso; Piz. Barone; Corona di
Redorta, 2770-2800 m.
Carex frigida Vill. De Lavertezzo à Brione; sur Mattro, c. 2300 m.;
alpe Cima il Motto, 1200-1700 m.; al Sasso sur Frasco; val
d’Efra, €. 1100 m.; Cima di Cagnone, c. 2000 m.; Corte di
Pianca, e. 1600 ın., alpe Barone; Corte di Fondo, v. Vigornesso;
alpe Starlarescio, v. Redorta; val di Lareccio, e 2300 m.
(42) __P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 801
Carex verna Vill. De Lavertezzo à Brione (Nat.); val Vigornesso.
Carex hirta L. Frasco.
Panicum Crus Galli L. Disséminé dans toute la vallée (Nat.).
Panicum viride L. v. reclinatum A. et G. Frasco.
Anthoxanthum odoratum L. v. montanum A. et G. Frequent au bas de
la vallee (Nat.); Piz. Masne; Madone di Giovo; Piz. Pegro; Piz.
Piancaceia; Piz. Scaglie; Frasco; val Vigornesso; Piz. Barone,
e. 2300 m.; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Anthoxanthum odoratum L. v. longearistatum Cl. Val d’Efra, e. 1100 m,
Anthoxanthum odoratum L. v. longearistatum CI. lus. Atheromane. Die
untere der obern Hüllspelzen oft mit 2 Grannen, selten auch
die obern mit 2 oder 3 deckspelzen mit einer Granne
(D’ A. Volkart).
Anthoxanthum odoratum L. v. tenerum A. et G. Val d’Efra sur
Fraseo.
Anthoxanthum odoratum L. v. villosum Loisel. Val d’Efra, e. 1100 m.
Phleum alpinum L. Piz. Masne; Piz. Piancaccia; alpe Motto au Piz.
Seaglie, 1900-2100 m.; val Vigornesso; Cima di Cagnone,
e. 1800 m.
Phleum alpinum L. v. subalpinum Hack. Val d’Efra, päturages,
ce. 1700 m.
Agrostis vulgaris With. v. genuina Schur. Frasco; val d’Efra; de Frasco
à Sonogno; val Redorta.
Agrostis vulgaris With. v. montana Schur. De Frasco à Sonogno.
Agrostis vulgaris With. v. dubia (Lam.) Sous Mergoscia.
Agrostis alpina Scop. Sur Frasco, €. 1000 m.; Madone di Giovo; Piz
Piancaceia; Cima di Cagnone, 2200 m.
Agrostis rupestris All. Madone di Giovo; Piz. Piancaccia, 2200-2350 mm. ;
Piz Scaglie 2100-2300 m.; val d’Efra, e. 1100 m.; Cima d’Efra,
versant N, c. 2400 m.; Cima di Cagnone, c. 1700 m.
Calamagrostis arundinacea Roth. De Frasco à Sonogno; val d’Efra,
c. 1100 m.
Aira cæspitosa L. v. genuina Rehb. Val Vigornesso, 1200-1900 m.; val
d’Efra, 1500 m.; Corte di Fondo, v. Vigornesso; alpe Fornaro,
v. d’Osola; alpe Starlarescio, v. Redorta.
Aira cespitosa L. v. varia Wim. et Grab. Val Motto en face de Gerra,
e. 1800 m.
Aira flexuosa L. Brione; Piz. Dromegio, c. 2000 m.; sur Frasco,
c. 1000 m.; alpe Cagnone, 2200 m.; alpe d’Efra, e. 1500 m.;
alpe Starlarescio, v. Redorta.
Holcus lanatus L. v. albovirens Rehb. De Lavertezzo à Brione; Frasco;
Sonogno.
Avena pubescens Huds. Val Vigornesso.
Avena versicolor Vill. Madone di Giovo; Piz. Masne, 2050 m.; Piz.
Pegro; Piz. Piancaceia; Cima d’Efra; Piz. Scaglie, 2100-2300 m.;
Cima di Cagnone, 2000 m.; Piz. Barone, 2100-2300 m.; Corona
di Redorta, 2770-2800 m.
Trisetum subspicatum P. Beauv. Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Trisetum flavescens P. Beauv. v. lutescens Asch. Sur Frasco.
Sieglingia decumbens Bernh. De Lavertezzo A Brione; alpe Fornaro,
v. d’Osola, e. 1500 m.; sur Frasco, ec. 1000 m.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 1904. 92
802 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (43)
Briza media L. Dissemine dans les lieux secs (Nat.); al Sasso sur
Frasco.
Melica nutans L. Valdo Togni, v. d’Osola, 1100-1200 m.
Poa alpina L. v. typica Beck. Piz. Piancaccia, 2200-2350 m.; Piz.
Scaglie, e. 2000 m.; Madone di Giovo; Cima di Cagnone 1600-
2000 m ; alpe Redor ta, 1600 m.; alpe Barone, 2100 m.
Poa alpina L. v. contracta A. et G. Cima di Cagnone, ce. 2500 m.
Poa alpina L. v. vivipara (L.) Cima d’Efra, 2460 m.; Corona di Redorta,
ce. 2800 m.
Poa bulbosa L. v. vivipara K. De Tenero à Vogorno (Nat.).
Poa Chaisu Vill. Alpe d’Efra, e. 1800 m.; Corte di Pianca, v. Vigor-
nesso, €. 1500 m.; Cima di Cagnone, c. 1800 m.
Poa Chaixii Vill. v. virginea A. et G. Sur Frasco, e. 1000 m.
Poa pratensis L. Frequent dans la vallée (Nat.)
Poa annua L. Frequent dans la vallée (Nat.); ee Cima di Cagnone,
ce. 2100 m.
Poa laxa Hanke. Madone di;Giovo; Piz. Piancaccia, 2200-2350 m.;
Cima d’Efra, ce. 2400 m.; Cima di Broglio, ec. 2400 m.; Corona
di Redorta, 2770-2800 m.
Poa laxa Hanke v. pallescens K. Cima di Cognone, e. 2400 m.
Poa laxa Hanke v. pauciflora Parl. Corona di Redorta, 2770-2800 m.
Poa nemoralis L. v. vulgaris Gaud. Sur Frasco, e. 1000 m.; Cima di
Cagnone c. 1800 m.
Poa nemoralıs L. v. tenella Rehb. Val d’Efra, c. 1000 m.
Poa nemoralis L. v. agrostoides A. et G. Piz. Pegro, e. 2400 m.; Frasco.
Poa nemoralis L. v. Reichenbachü A. et G. Val d’Efra, c. 1100 m.
Poa violacea Bell. Piz Scaglie, 2100-2300 m.; Cima di Cagnone,
c. 1500 m.
Glyceria plicata Fries. Sonogno.
Glyceria plicata Fries. v. triticea Lange. Val d’Efra, c. 1100 m.
Molinia coerulea Moench. v. subspicata Figert. Cabione v. Vigornesso,
e. 1100 m.
Molinia cœrulea Mœnch. v. depauperata A. et G. Val d’Osola,
ce. 1700 m.
Molinia cerulea Moench. a. littoralis A. et G. De Lavertezzo à Brione;
al Sasso, sur Frasco.
Dactylis glomerata L. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); alpe Starla-
rescio, v. Redorta, 1500-1700 m.
Cynosurus echinatus L. Frasco.
Festuca ovina L. v. capillata Hack. Frasco.
Festuca ovina L. v. duriuscula B genuina Hack. Piz. Masne; Piz. Pian-
caccia, 2200-2350 m.; Piz. Seaglie, 2100-2300 m.; : alpe d’'Efra,
c. 1700 m.
Festuca ovina L. v. duriuscula y villosa Hack. Piz. Scaglie, ver-
sant NW. c. 1500 m.
Festuca ovina L. v. rupicaprina Hack. Piz. Piancaccia, 2200-2350 m.;
Piz. Scaglie, versant NW, 1800-2000 m.; Cima di Cagnone
2100 m.; alpe Barone, v. Vigornesso, 29-9400 m.; Corona di
Redorta, 2100 m.
Festuca ovina L. v. Halleri (All.) Hack. Piz. Piancaccia, Corona di
Redorta, 2770-2800 m.
(44) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 803
Festuca rubra L. ssp. violacea (Gaud.), v. genuina (Hack.) Madone di
Giovo; Piz. Piancaceia; Piz. Seaglie, 2100-2300 m.; sur Sonogno,
c. 1000 m.; alpe Barone, v. Vigornesso, ce 2300 m.: Cima di
Cagnone, c. 2000 m.
Festuca rubra L. ssp. violacea (Gaud.) v. nigricans Hack. Pizzo Pegro,
ce. 2400 m.
Festuca rubra L. ssp. eurubra v. genuina Hack. Sur Frasco, c. 1000 m.;
Corte di Fondo, v. Vigornesso; val Motto sur Gerra, c. 1800 m.;
sur Sonogno €. 1000 m.; Cima di Cagnone, c. 1800 m.
Festuca rubra L. ssp. eurubra v. fallax (Thuill.) Hack. Piz. Piancaceia;
Frasco; val d’Efra, e. 1000 m. |
Festuca varia Hænke v. genuina a typica Hack. Piz. Masne; Cima di
Cagnone.
Festuca varia Hænke v. genuina 8 acuminata (Gaud.) Hack. Monti di
Mattro, v. d’Osola, e. 1300 m.; Piz. Pegro, c. 2400 m.; Piz.
Piancaecia, 2200-2350 m.; Frasco; val d’'Efra, c. 1100 m.; Cima
de Cagnone, 2000 m.
Bromus tectorum L. Disséminé dans toute la vallée (Nat.).
Bromus secalinus L. v. typicus A. et G. De Frasco à Sonogno.
Bromus mollis L. Fréquent dans les parties basses et moyennes de la
vallée (Nat.); Brione; val Vigornesso.
Brachypodium silvaticum R. Sch. De Frasco à Sonogno.
Hordeum murinum L. Murs et chemins, pas rare (Nat.).
Lolium perenne L. Dissemine dans la vallée (Nat.); Brione; al Sasso sur
Frasco.
Lolium perenne L. v. pauciflorum A. et G. Frasco.
Lolium temulentum 5 Fréquent après la moisson dans la vallée (Nat.).
Lolium multiflorum Lam. De Contra à Mergoscia.
Nardus stricta L. De Mergoscia à Gorippo; Costiscio au Piz. di
Vogorno (Nat.); val Redorta (Nat.); Madone di Giovo; Piz.
Pegro; Piz. Piancaceia; alpe d’Efra.
Taxus baccata L. De Contra à Mergoseia (Nat.); de Chiosetto à Brione.
Juniperus nana Willd. Brione; sur Mattro, v. d’Osola, 1300-1900 m.;
Madone di Giovo; Piz. Dromegio; Piz. Piancaccia; Piz. Pegro;
alpe d’Efra. ec. 1700 m.; alpe Piodajo; Piz. Barone, 2600 m.;
Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, e. 2300 m.
Pinus silvestris L. Assez rare (Nat.).
Pinus montana Mill. v. Pumiho Hænk. Alpe de Sonogno (Nat.).
Pinus montana Mill. v Mughus Scop. Du col de Redorta au col de Per-
tusio (Nat.).
Laria decidua Mill. Frequent dans les sous-alpes de la vallée (Nat.); al
Sasso sur Frasco, ec. 1500 m.; de Gordola à Vogorno; Brione;
val d’Osola; Piz. Masne, c. 2000 m.; Gerra; val Vigornesso.
Abies excelsa DC. Jusqu’a 1900 m. (Nat.); alpe Fornaro, v. d’Osola
c. 1400 m. assez rare.
Abies pectinata DC. Sur Mattro, 1200-1300 m. et sur Sparve, 1200-
1600 m. v. d'Osola.
- Selaginelia selagenoides Link. Casanuova, ec. 2100 m. et Corte di Fondo,
©. 1500 m.. v. Vigornesso.
Selaginella helvetica Spring. Vogorno; val della Porta et val d'Osola
(Nat.); Fraseo; val d’Efra, c. 1100 m.
804 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (45)
Lycopodium Selago L. Madone di Giovo; alpes du val d’Osola, fréquent ;
val d’Efra; alpe Cagnone; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Lycopodium Selago L. v. recurvum Milde. Al Sasso sur Frasco.
Lycopodium annotinum L. Val d’Efra, c. 1500 m.
Lycopodium clavatum L. Mattro, v. d’Osola, ec. 1100 m.; val d’Efra,
c. 1500 m.
Botrychium Lunaria Sm. Piz. Masne; Cima di Broglio, e. 2300 m.;
Piz. Piancaccia; alpe di Cagnone, 1900 m.; alpe Starlarescio,
1700-2000 m.
Osmunda regalis L. Vogorno.
Polypodium vulgare L. De Vogorno à Brione; Frasco; Sonogno;
Madone di Giovo; de Contra à Mergoseia; Piz. Piancaccia; val
Lareccio, 2300 m.
Allosurus crispus Bernh. Alpe Bardogaro au Piz. di Vogorno (Nat.);
de Vogorno à Brione; Madone di Giovo; Piz. Scaglie; de Frasco
à Sonogno; val d’Efra; val Vigornesso; val Redorta.
Pteridium aquilinum Kuhn. De Tenero a Vogorno (Nat.); Mergoseia;
de Chiosetto a Brione; Frasco; val d’Efra; sur Sonogno.
Asplenium septentrionale Hoffm. De Contra à Mergoscia; de Frasco à
Sonogno; Cima di Broglio, 2300 m.; Piz Masne.
nen Trichomanes L. Partie moyenne de la vallee (Nat.); Frasco;
rione.
Asplenium germanicum Weiss. Lavertezzo; Brione; Frasco; Sonogno,
en société des précédents.
Asplenium viride Huds. Repandu dans la vallée (Nat.); Piz. Piancaceia;
Cima di Broglio, ec. 2300 m.; val Lareccio, c. 2300 m.
Asplenium Ruta muraria L. Frasco ; Sonogno.
Asplenium Ruta muraria L. v. elatum Lang. De Frasco à Sonogno.
Asplenium Adiantum nigrum L. Lavertezzo; Frasco.
Asplenium Adianthum nigrum L. v. obtusum Milde. De Contra à
Mergoseia.
Asplenium Adianthum nigrum L. v. lancifolium Heufl. Mergoseia.
Athyrium Fiix femina Roth. v. fissidens Dell. Val d’Efra; sur
SOgNOENO.
Athyrium Filix femina Roth. v. multidentatum Deell. Sur Frasco.
Ceterach officinarum Willd. De Frasco à Sonogno.
Aspidium Phegopteris Baumg. Frasco; val d’Efra.
Aspidium dryopteris Baumg. Frasco ; sous Mergoscia; Piz. Pian-
caccia.
Aspidium montanum Asch. Val d’Efra, e. 1200 m.; al Sasso sur Frasco;
Corte di Fondo, v. Vigornesso.
Aspidium spinulosum Sw. Près Brione (Nat.).
Aspidium Filix mas Sw. Val d’Osola (Nat.); sur Sonogno.
Aspidium Filix mas Sw. v. subintegrum Dell. Brione; Frasco.
Aspidium Filix mas SW. v. crenatum Milde. De Gordola à Vogorno;
Mergoseia.
rn ne mas Sw. lus. Heleopteris Borckh. Frasco dans le ravin
e l’Efra.
Aspidium Lonchitis Sw. Alpe Fornaro, v. d’Osola; Cima di Broglio;
Corona di Redorta, 2500-2800 m.; val Lareccio, c. 2300 m.
Aspidium aculeatum Sw. Murs pres Brione (Nat.).
(46) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 805
Cystopteris fragilis Bernh. De Mergoscia à Gorippo (Nat.); alpes du val
d’Osola et du val d’Efra; Corona di Redorta, 2500-2800 m.
Cystopteris fragilis Bernh. v. acutidentata Deeli. Frasco; val d’Efra.
Cystopteris fragilis Bernh. v. anthriscifolia K. Frasco; Mergoscia.
Cystopteris fragilis Bernh. v. cynapifolia K. Frasco; Cima di Cagnone,
ce. 2500 m.
Woodsia alpına Gray. Val Vigornesso.
Christ (Die Farnkraüter der Schweiz) indique aussi dans la
vallée Verzasca : Pteris cretica L.; Athyrium alpestre Rylands;
Cystopteris regia Presl., et Cystopteris montana Link.
Mes courses dans le Tessin en 1903 m’ont permis de recolter en
outre les espèces et variétés suivantes qui n’ont pas encore été indi-
quées :
Arabis Halleri All. Indiqué dans le Catalogue Franzoni entre Ponte
Tresa et Luino d’après Koch. M. M. Jæggli m’a dit l'avoir
trouvé dans le val Morobbia; je l’ai récolté aussi au Ghiridone
au-dessus de Cortaccio.
Diplotaxis muralis L. Frasco.
Viola abortiva Jord. Buissons au-dessous de Morbio inferiore.
Cerastium uniflorum Murith. Val Bedretto, arête de Cristallina et la
Fibbia, e. 2740 m.
Rubus suberectus Anders. Bois au-dessus de Piodina sur Brissago.
Anthriscus nitida Garcke. Indiqué au Tessin par Gremli (Fl. an. de la
Suisse 1898), mais sans indication de localité. Bords de la Breg-
gia, près Chiasso.
Knautia arvensis K. var. pseudocollina Briq. Vira-Gambarogno.
Senecio sarracenicus L. f. valesiaca Beck. forma nova. Folia late ellip-
tico-rhombea, omnia in petiolum attenuata, inferiora et media,
c. 100 mm. longa, 35-45 mm. lata, superiora longe acuminata.
(Prof. D’ Beck in sched.). Plaine d’Agno.
J'ai rencontré cette forme aussi au col de la Forclaz, en
Valais.
Hieracium Hoppeanum Schult. ssp. viridiastrum NP. Alpe Starlarescio,
val Pertusio, e. 1950 m.
an Pilosella L. ssp. angustissimum NP. All’ Acqua, val Be-
retto. ,
Hieracium Pilosella L. ssp. angustius NP. Mt Ghiridone, prairies sur
Cortaccio.
Hieracium Pilosella L. ssp. minuticeps NP. Val Sambuco.
Hieracium Pilosella L. ssp. nivescens NP. Mt Ghiridone, rocailles sur
Cortaceio.
Hieracium Auricula L. ssp. tricheilema NP. Val Bedretto; val Piora.
Hieracium brachycomum NP. Alpes de Vigornesso.
Hieracium furcatum Hoppe ssp. malachodes NP. Alpe Starlarescio, val
Pertusio, e. 1950 m.
806 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (27)
Hieracium furcatum Hoppe ssp. megalanthes NP. Même localité.
Hieracium brachycomum NP. ssp. fissum NP. Même localité.
Hieracium florentinum All. ssp. subfrigidarium NP. Val Bedretto,
greves du Tessin.
Hieracium florentinum All. ssp. parcifloccum NP. Devant Villa, val
Bedretto, e. 1330 m., rare.
Hieracium oxydon Fr. ssp. leucopodon Zahn ssp. nov. typus in Herb.
Chenevard. Cette sous-espèce se place entre les ssp. farinicaule
Zahn et Favre du A. oxydon Fr. et oxydontogenes Zahn du A.
subeesium Fr. (groupe A. subincisum Arv.-Touv.). Les A. oxydon
Fr. et inelinatum A.-T. sont reliés par des passages successifs
avec le A. murorum : oxydon > farinicaule > Longanum
> leucopodon > subcæsium > silvaticum (D' Zahn in sched.).
Bords de la Breggia, pres Chiasso.
Hieracium subcesium Fr. ssp. psammogenes Zahn in Koch (Syn.).
Au-dessus de Gordola, bord de la route.
Hieracium rhæticum Fr. Alpes de Verzasca.
Hieracium juranum Fr. Nei Larici, val Bedretto, c. 1800 m.
ÎTieracium pseudopicris Arv.-Touv. Alpe Starlarescio, val Pertusio, c.
1950 m.
Hieracium racemosum W. et K. ssp. barbatum Tausch. Terrains arides
à Vira-Gambarogno.
Hieracium umbellatum L. var. linariüfolium Wallr. Ponte Brolla et
au-dessus d’Arcegno.
Campanula barbata L. f. ramosissima m. Tige haute d’environ 60 em.,
rameuse dès son tiers inférieur, à rameaux grêles, les inférieurs
longs de 12 cm., les supérieurs de 6 em.; fleurs un peu plus
petites que dans le type; feuilles longues de 12-15 cm. Bois pres
Altanca et val Sambuco.
Campanula cenisia L. Scopi, versant tessinois, ©. 2900 m. (J. Braun);
Valdöschpass, val Corno, e. 2200-2400 m. (Schöter et Rickli).
Gentiana Terglouensis Jacq. Arête de Cristallina, val Bedretto, e. 2500-
2600 m. 5
Pulmonaria montana Le). De Capolago à Mendrisio; sous Morbio infer.
Verbascum montanum X Thapsus. Terrains vagues à Locarno.
Verbascum Lychnitis montanum. Même localité.
Lycopus europeus L. var. glabrescens Schmidely. Roncaceio, près
Tenero; Riazzino.
Thymus Serpyllum L. var. Danaeni Briq. Rocailles sur Arcegno.
Thymus Serpyllum L. var. spathulatus (Opiz) Briq. (Nouvelles Notes
Fl. Alp. Lem). S. Salvatore, près Ciona.
Galeopsis Lanunum L. var. oreophila Brig. Terrains vagues, Muralto,
Lugano.
Salvia pratensis L. var. modesta Brig. Vira-Gambarogno.
Origanum vulgare L. var. glabrescens Beck. Vira-Gambarogno.
Anagallıs coerulea Schreb. Un exemplaire trouvé par M. Giugni dans
un Champ, près la chapelle de Rat, à Locarno.
Primula variabılıs Goupil. Prés à Biasca.
Chenopodium striatum Krasan. Vira-Gambarogno.
Urtica dioica L. var. nov. elegans, Chenevard, in Bull. Herb. Boiss.
(30 avril 1904) : 494. — Tiges hautes d’un mètre environ, à
(48) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 807
poils vulnerants rares ou nuls, d’ailleurs finement pubescentes
ainsi que les feuilles ; celles-ci longuement atténuées en pointe,
finement dentées, les inférieures les plus grandes mesurant
18 x 50 mm., celles de l'extrémité des rameaux 8 X 15 mm.;
feuilles basilaires nulles à l’époque de la floraison. Les dents
des feuilles inférieures larges de 2 mm. à la base et longues
de 2 mm.; celles des feuilles supérieures atteignant à peine
la moitié de ces dimensions. Æpis mâles greles; épis femelles
longs de 1 à 3 cm. seulement et formés de fleurs d’un quart
plus petites que celles du type. Cette plante a un port élancé;
elle présente avec son feuillage finement dentelé un ensemble
élégant qui la distingue à première vue de la forme commune.
La rareté de ses poils vulnérants permet de la prendre à pleine
main sans être trop incommodé.
Terrains vagues non loin de la gare de Locarno.
Alnus incana DC. v. subargentata Callier. Sur Peccia.
Alnus incana DC. v. subrotundata Callier. f. subsericea (Appel) Call.
Greves du Tessin, pres Biasca.
Orchis militaris X tridentata (Intermed. ou hybride?) S. Salvatore
pres Ciona.
Orchis tridentata Scop. v. commutata Rehb. fil. S. Salvatore près Ciona.
Cœloglossum viride Hartm. v. bracteata Rehb. fil. Alpe di Vinei,
v. Bedretto.
Erythronium dens canis L. Près Stabio (D* Calloni).
Carex Ehrh. v. canaliculata Callmé. De Losone à Ronco, sur le
col.
Carex ornithopoda Willd. v. alpina Kück. Pentes devant Villa,
v. Bedretto.
Agrostis vulgaris With. v. Hornungiana Schür. Vallon de Vira Gam-
barogno.
Poa trivialis L. v. pallescens Stebl. et Volk. Vira Gambarogno
Festuca loliacea Curt. Au-dessus de Gordola.
Bromus mollis L. v. leptostachys Pers. Terres incultes Solduno.
Agropyrum glaucum Desf. v. campestre Gr. God. Terrains vagues à
Locarno.
Agropyrum repens P. Beauv. v. cæsiun Presl. De Riazzino à Gordola
bords de la route.
Hordeum murinum L. v. leporinum Rehb. Terrains vagues à Chiasso.
Equisetum variegatum Schl. v. cæspitosum Dell. Devant Villa,
v. Bedretto.
Aspidium Filix mas SW. v. deorsolobatum Moore. Ghiridone, au-dessus
de Cortaccio.
808
DIE LAUBMOOSE BADEN)
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
89. Campylopus subulatus Schimp. R. 137. Niedere, wenig
glänzende, blassgrüne bis bräunliche, in lockeren Rasen oder
herdenweis wachsende, bis 15 cm. hohe Pflänzchen, ohne
Wurzelfilz. Blätter steif aufrecht, schmal zugespilzt, röhrig,
zu äusserst an der Spitze gewöhnlich entfärbt. Alle Zellen mit
Ausnahme der hyalinen Blattflügelzellen und der nächst höheren
durchscheinenden, lang rectangulären, einen schmalen Saum
bildenden Zellen quadratisch und sehr klein. Blüten und Früchte
unbekannt. |
An sandig-lehmigen Stellen, sehr selten !
S. Auf einem Waldweg am Zähringer Schloss (H.).
90. Gampylopus turfaceus B.S. R. 138. Rasen dicht, gelblich-
grün, stark seideglänzend. Stengel ohne abfallende Aestchen,
meist fast einfach. Blätter lang borstig-pfriemenfürmig. Sela
niedergebogen, später geschlängelt sich aufrichtend, geib. Kapsel
olivengrün, Haube gewimpert.
Auf schattigem Torfboden, nicht häufig.
B. Konstanz (Leiner), Regnatshauserried (Jack, H.), Radolfs-
zell (Jack). S. Hinterzarten (Sickb., H.); Hornsee (Bausch),
Hohlohsee (W. B.). E. Mooswald bei Lehen (H.).
var. ß. Mülleri (Jur.). Blätter sehr leicht abfallend.
Auf Torf und feuchtem, schattigem Waldboden.
S. Bei der Wiesneck b. Kirchzarten (H.). E. Mit der typ. Form
bei Lehen (H.).
(30) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 809
91. Campylopus fragilis (Dicks.) R. 140. Rasen grün und gold-
grün, bis ins goldgelbe gehend, ohne Wurzelfilz. Stengel an der
Spitze büschelästig, viele der Aestchen kurz, leicht zerbrechlich,
mit kleinen, leicht abfallenden Blättchen besetzt. Blätter steif
aufrecht, lang pfriemenförmig, brüchig; charakteristisch sind
stets die weiss glänzenden Blattbasen. Fruchtet bei uns, wie es
scheint, nur sehr selten.
An steilen, kalkfreien Felsen der Bergregion in Ritzen.
S. Von Schimper ohne specielle Standortsangabe erwähnt.
Paulcketurm im Höllenthal u. Hirschsprung (H.), Scheiben-
felsen im Zastlerthal (H.), Gfällwände im Oberriederthal
(H.), Seewand am Feldberg (H.), Pflugscharfels am Schau-
insland (H.).
Dicranodontium Bryol. eur. (1847).
92. Dicranodontium longirostre (Starke) R. 145. Breitrasig,
mehr oder weniger seideglänzend. Blätter sehr lang und schmal
borstenförmig, sichelförmig-einseitswendig, sehr brüchig. Fährt
man leicht mit der Hand über einen Rasen hin, so ist seine
Oberfläche sofort mit abgebrochenen Blättern wie übersät.
Kapseln auf schwanenhalsartig gebogener Seta, nach der Ent-
leerung an geschlängeller Seta fast aufrecht. Kapsel bleich,
elliptisch; Haube ohne Wimpern.
Auf morschem Holz und an schattigen Felsen in der Bergregion,
B. Heiligenberg (Jack). S. Sehr weit verbreitet, namentlich
in höheren Lagen um den Feldberg, Belchen u. Schauins-
land. Fast immer fruchtend. 0. Katzenbuckel, etc.
var. 8. alpinum (Schimp.). Rasen dicht, Stengel stark rotfilzig;
Blätter deutlich geöhrt. Nur steril.
S. Belchen (H.); Hornisgrinde (W. B.).
Trematodon Michx. (1803).
Niedrige Erd- und Torfmoose. Charakteristisch ist die keulenförmige,
etwas gekrümmte Kapsel mit sehr langem engem Hals.
93. Trematodon ambiguus (Hedw.) R. 149. Bildet niedere, grün-
liche Rasen; oft wachsen die Pflanzen auch einzeln. Blätter lang
lanzettlich-pfriemenförmig, abstehend bis einseitswendig, oben
810 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (28 SER.). (51)
schwach gesägt. Rippe den Pfriementeil ausfüllend. Seta ziemlich
hoch, strohgelb. Kapsel gekrümmt, keulenförmig, sehr lang und
dünnhalsig, ziegelrot bis zimmetbraun; Deckel lang und schief
geschnäbelt. Peristomzähne fadenförmig-2-spaltig.
Auf Torf und feuchten sandigen Stellen, sehr selten.
S. In einem Strassengraben bei Hofsgrund (Sickb.!). E. Torf-
wiesen bei Neureuth (A. Br.).
IX. Fame. LEUCOBRYACEÆ
Breitpolstrige, weisslich-grüne Rasen bildend. Blätter mit Ausnahme
des Saumes mehrschichtig und ähnlich wie bei Sphagnum aus verschieden-
artigen Zellelementen aufgebaut. Innen befindet sich eine Schicht
kleiner, chlorophyliführender Zellen, aussen, ober- und unterseits,
mehrere Schichten plasmaleerer, rocken lufthaltiger, durch Oeffnungen
mit einander verbundener Zellen, die die Fähigkeit besitzen, Wasser
capillar aufzusaugen und festzuhalten.
Leucobryum Hampe 1837.
94. Leucobryum glaucum (L.). Rasen flach polsterig, oft weit
ausgedehnt. Kapsel Dieranum-ähnlich, kropfig, glänzend kastanien-
braun, gekrümmt. Haube weisslich.
Auf Waldboden und in Hochmooren, sehr häufig, Kalkscheu!
Fruchtet selten, so im Lorettowald bei Konstanz, bei Heiligen-
berg, am Rosskopf u. an der Zähringerburg b. Freiburg (H.),
Achern, Ettlingen u. Heidelberg.
X. Fame. FISSIDENTACEZ
Fissidens Hedw. (1781).
Schlüssel zu den Arten.
A. Stengel ohne Centralstrang (Pachyfissidens). ............ F. grandifrons.
B. Stengel mit Centralstrang.
a. Schenkel der Peristomzähne spiralig verdickt.
I. Blattränder ungesdumt, sehr kleine Arten.
1. g' Pflänzchen knospenförmig, Erdmoos................ F. exiles.
2. g Pflänzchen den Qähnlich, Wassermoos............ F. Arnoldi.
(52) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. sil
II. Blattränder gesdumt.
1. Zwitterblüten vorhanden, terıninal am Hauptspross.. F. Mildeanus.
2. Zwitterblüten fehlend.
a. Wassermoose an Steinen.
SeBlattsaum schwach... RER Se F. pusillus var. £.
$ $ Blattsaum wulstig.
+ Blatisaum breit, mit d. Rippe verschmelzend. . F. rivularis.
+ + Blatisaum vor der Spitze endend.
Bl. zellen klein, Spitze stumpflich..... NT F. rufulus.
Bl. zellen gross u. weit, Blattsp. länger ausgezogen...........
F. crassipes.
ß. Erd- u. Felsmoose, Saum schmal.
$ Kapsel aufrecht, gerade.
Bin bas 22 302.82... ec A en een: F. bryoides.
Zweihäusig, kleinste Pflänzehen................. F. pusillus.
$ $ Kapsel geneigt, gekrümmt.
Mitsterilen Sprossen. u rn... F. tamarindifolius.
OhnersterilerSprossene an ee F. incurvus.
b. Schenkel der Peristomzähne knotig verdickt, grössere Arten.
I. Blüten u. Früchte terminal. am Haupistamm, Blätter erenuliert........-
F. osmundoides.
II. Bl. u. Früchte lateral an Kurzsprossen.
1. Blätter ungleich grod gesägt.
«. Blatizellen locker, Bl.rand nicht wulstig....... F. adianthoides.
8. Blattzellen klein u. trüb, Bl. rand wulstig.......... F. decipiens.
2. Blätter crenuliert oder gteichmässig gesägt.......... F. taxifolius.
95. Fissidens grandifrons Brid. Kräftige, ausgezeichnete Art,
die in aufrechten, bis 10 cm. hohen, starren, dunkelgrünen Rasen
wächst. Blätter unter viel spitzigerem Winkel (ca. 30°) abstehend,
als bei allen andern Fissidensarten. Stengel vielpaarig beblättert
(50-60 Blattpaare).
In fliessendem oder stehendem Wasser auf Kalkgestein; bei
uns nur g Pflanze (die © kommt am Niagara u. im Hima-
laya vor).
B. Am Grunde des Bodensees bei Konstanz (Leiner, H.).
J. Schaffhausen* (Schimp. u. Gerwig). E. Im Rhein bei
Rheinfelden (Amann, Contributions à la flore bryologique
de la Suisse), bei Istein im Rhein (Sickb.), Rheinufer
zwischen Rheinweiler u. Bellingen (H.), Mühlekanal bei
Ichenheim (W. B. 1861 !).
812 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (we SÉR.). (53)
96. Fissidens exiles Hedw. Winzige, in lockeren Räschen wachsende
Art vom Habitus des Fissidens pusillus und kleiner Formen von
Fissidens bryoides. Blattpaare selten mehr als 3-4. Blattrand völlig
ungesäumt.
In mehr oder weniger ausgedehnten Räschen auf lockerem
lehmig-sandigem Waldboden.
B. Salem (Jack), beim Regnatshauserried (H.) S. Kirchzarten
(Sickb.), Rosskopf b. Freiburg (Jansen !). 0. Heidelberg
(Seriba), Gundelsheim a. Neckar* (Röll). K. Der von Goll
angegebene Standort am Weg von Schelingen nach Eich-
stetten beruht, wie aus von mir selbst eingesehenen
Exemplaren von diesem Standort hervorgeht, auf einer
Verwechslung mit Fissidens taxifolius !
97. Fissidens Arnoldi Ruthe. Aehnlich wie Fissidens exiles.
Unterschiede im Schlüssel.
Sehr seltenes Wassermoos an Steinen und Felsen.
E. Am Rheinufer bei Rheinfelden, badischer- wie schweizer- -
seits(Amann, Contributions à la fiore bryologique de la Suisse),
98. Fissidens Mildeanus Schimp. Ziemlich kräftige, meist
bräunlichgrüne Rasen bildend, diese oft von regelmässiger,
meist rundlicher bis ovaler Form und bis 5 cm. im Durchmesser
Einzelne Stengel nicht selten bis 3 cm. hoch. Saum und Rippe
(beide im Alter gelblichbraun bis braunrot gefärbt) vor der
undeutlich gezähnten Spitze endend. Blattzellneiz wie bei
Fissidens crassipes, locker. Polygam !
Meist untergetauchtes Wassermoos, namentlich an Kalk-
gesteinen in fliessendem Gewässer.
J. Am Rheinfall bei Schaffhausen“ (Schimp. u. Gerwig, 1861).
E. Laufenburg* (Geheeb, H.), sehr häufig am Rheinufer
zwischen Rheinweiler u. Bellingen (H.), am Rhein bei
Sasbach (H.), Mühlekanal u. Rheinufer bei Ichenheim (W. B.),
Kehl (R. Wagner); wahrscheinlich beziehen sich auch die
Notizen von Jæger über Fissidens incurvus von Breisach,
Laufenburg u. Kehl auf Fissidens Mildeanus.
99. Fissidens rivularis Spruce. Ziemlich kräftige, dunkelgrüne
Rasen bildend. Charakteristisch ist der breite, wulstige Blattsaum,
der in der Spitze mit der Rippe verschmilzt.
Sehr seltenes Wassermoos an Steinen und Felsen.
E. Am Rheinufer bei Rheinfelden, badischer- wie schweizer-
seits (Amann, Contributions etc.).
(54) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 815
100. Fissidens rufulus Brid. In Habitus und Grösse ungefähr
die Mitte haltend zwischen Fissidens Mildeanus und Fissi-
dens crassipes; Fissidens crassipes am nächsten stehend; unter-
scheidet sich von ihm durch das enge Blattzellnetz und die
stumpfliche Spilze. Die rötliche Färbung des Saumes und der
Rippe, welcher die Art ihren Namen verdankt, trifft man durchaus
nicht bei allen Pflanzen, sehr oft bleiben beide farblos wie bei
Fissidens crassipes.
Seltenes Wassermoos, namentlich an Kalkgestein; fruchtet
nur nach Zurücktreten des Wassers und dadurch bewirkte
Herabsetzung des vegetaliven Wachstums, so dass fruchtende
Pflänzchen meist klein bleiben, während sterile bis zu 4 cm.
hoch werden können.
J. Am Rheinfall bei Schaffhausen* von Schimper entdeckt.
E. Am Rheinufer bei Laufenburg schweizerseits fruchtend
am 3. April 1898 (H.), am Rhein bei Rheinfelden (Amann,
Contributions etc.), fruchtend bei Ichenheim u. Ottenheim
(W. B., Herbst 1863!).
101. Fissidens crassipes Wils. Saftgrüne, schlaffe Pflänzchen, in
lockeren Rasen wachsend, gewöhnlich ca. 1 cm. lang, entfernt und
locker beblättert. Saum und Rippe vor der undeutlich gezähnten
scharfen Blattspitze verschwindend, meist farblos. Blattzellnetz
locker. Schon durch den einhäusigen Blütenstand von dem ähnli-
chen, meist aber kräftigeren Fissidens Mildeanus zu unterscheiden.
An Gestein im Wasser, namentlich in Brunnentrögen, sogar in
eisernen. Fruchtet ziemlich selten.
B. Hafenmauer ın Konstanz (Jack u. Seiner, H.). I. Schaff-
hausen* (Gerwig). V. Mundingen bei Emmendingen (H.).
E. Bei Laufenburg am Rhein (Leiner, H.), Oberschaffhausen
am Kaiserstuhl (H.), Offenburg (W. B.), Durlach (Exsice.
Mougeot et Nestler!). N. Berghausen (W. B.). 0. Weinheim,
Moosbach (Kneucker).
102. Fissidens bryoides (L.). Kleine Pflanzen, in lockeren oder
dichten, meist flachen und ausgedehnten, blaugrünen Räschen
wachsend. Stengel mit mehreren Blattpaaren. Blätter weisslich
gesäumt. Kleine Exemplare ähneln leicht d. Fissidens pusillus,
grössere mit zahlreichen Blattpaaren dem Fissidens incurvus und
Fissidens tamarindifolius, die sich indessen durch die geneigte
Kapsel leicht unterscheiden lassen.
814 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (We SÉR.). (55)
Sehr häufig! auf lehmiger Erde besonders an Waldwegen,
unter Hecken, an Rainen, auf Gartenbeeten etc., namentlich in
der Ebene und unteren Bergregion.
var. ß. Hedwigii Blätter kürzer zugespitzt.
V. Bei Mundingen (H.).
103. Fissidens pusillus Wils. Im Habitus an sehr kleine Formen
von Fissidens bryoides erinnernd, doch sind die Blätter viel
schmäler, lineal-lanzettlich und auch der Saum ist viel schwächer
als bei Fissidens bryoides.
An schattigen Felsen und Steinen, namentlich auf Kalk und
kalkhalligen Gesteinen (z. B. Molasse), nicht selten; dünne Ueber-
züge bildend.
B. Hödingertobel (H.), Mariaschlucht bei Bodmann (H.), Leut-
kircherwald b. Salem (Jack). I. Bei Beuron (H.). S. Hirsch-
sprung im Höllenthal (H.); Grobbach bei Baden (Röll!).
V. Zwischen Lipburg u. Müllheim (H.), Oelberg bei Ehren-
stetten (H.), am Schönberg b. Freiburg häufig (H.) O. Bei Moos-
bach (H.), am Heidelberger-Schloss (H.), Gundelsheim a. Nec-
kar* (Röll!). E. An Steinen desalten Friedhofs in Freiburg (H.).
var. ß irriguus (Exsicc. Bryoth. sil.). In allen Teilen kräftiger,
Wassermoos.
B. Spetzgaritobel (W. B.). S. Ebersteinschloss (W. B.). E. In
Freiburg häufig in Brunnentrögen an Sandstein (de Bary,
H.), Brunnen in Waldkirch (H.).
104. Fissidens tamarindifolius (Don, Turu). Vom Habitus des
Fissidens incurvus, doch meist reingrün. Mit sterilen Sprossen.
Stengel ästig, mit bis zu 12 Blattpaaren. Blattrand wellig. Kapsel
schwach gekrümmt.
Auf lockerer Erde, besonders in England weiter verbreitet,
in Deutschland bis jetzt nur selten beobachtet.
V. In einem Hohlweg bei Zähringen (H.). E. Am Fuss des
Schlossbergs bei Freiburg (H.), bei Karlsruhe (A. Br.).
105. Fissidens incurvus Starke. Von Habitus eines kräftigen Fis-
sidens bryoides; ohne sterile Sprossen, Stengel mit vielen, bis
10 Blattpaaren. Kapsel geneigt und stärker gekrümmt.
Auf feuchten, schattigem Boden, in Hohlwegen, Wäldern etc.,
wahrscheinlich oft übersehen; ist in Baden wohl auch nicht sel-
tener als in anderen Gebieten.
B. Salem an 2 Standorten (Jack!). E. Kork (von einer unbe-
(56) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 815
kannten Handschrift in meinem Herbar befindlich). 0. Gun-
delsheïn a. Neckar” (Röll!).
106. Fissidens osmundoides (Swartz). In dichten, meist 1—3 cm.
hohen Rasen, vom Habitus eines schwachen Fissidens adian-
thoides; doch Blüten und Früchte terminal am Hauptspross ;
Blätter crenuliert.
Auf Torfboden, feuchten Wiesen und feuchtem Humus in Fels-
spalten ; in Baden selten, oder vielleicht auch oft wegen der
grossen habituellen Aehnlichkeit in sterilem Zustand mit Fissi-
dens adianthoides verwechselt.
B. Regnatshauser-Ried b. Ueberlingen (Jack!). S. Titiseemoor
(Sirkb.), Seebuck am Feldberg an Felsen (C. Müller!), Witten-
bachthälchen bei St. Wilhelm (H.), Oberriederthal an Felsen
mit. Philonotis alpicola, Plagiopus Oederi, Amphidium Mou-
geotu c. fr.! u. Grimmia torquata (A.).
107. Fissidens adianthoides (L.). Kräftiges, gewöhnlich reich
fruchtendes Moos, das seine Früchte an lateralen Kurztrieben
entwickelt. Selten höher als 8 cm. Blätter rings grob u. ungleich-
mässig gesägt. Rand weit hinauf wie licht getuscht (aber nicht
wulstig wie b. Fissidens decipiens).
Häufig auf Mooren u. an feuchten Felsen (auch Kalk), von der
Ebene bis ins Hochgebirge.
B. Im allgemeinen häufig! J. Wutachthal (H.), Donauthal (H.).
S. Besonders an Felsen sehr häufig! V. Isteinerklotz (H.),
Schönberg (H.). E. Um Freiburg ziemlich häufig (H.), auch
im Kaiserstuhl (Goll! H.), Schlossgartenmauer in Karlsruhe
u. Wiesen beim Wasserwerk (W.B.). 0. Wertheim (Stoll),
jedenfalls auch verbreitet.
108. Fissidens decipiens de Not. Schwache Art! Habituell klei-
neren Formen des Fissidens adianthoides ähnlich, wahrscheinlich
auch nur durch den trockenen Standort bedingte Form desselben.
Blattrand wulstig.
An trockenen Felsen, meist steril.
B. Nagelfluhfelsen bei Heiligenberg u. Salem (Jack). J. Wutach-
thal (Jack). S. St. Blasien (Zickendrath), Kriegshalde bei
Menzenschwand (H.).
109. Fissidens taxifolius (L.). In allen Teilen kleiner als Fissidens
adianthoides. Blätter crenuliert oder gleichmässig gesägt. Blatt-
m
816 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (57)
zellen mamillös. Von Fissidens adianthoides auch meist schon
durch den Standort vom Aufänger leicht zu trennen.
Auf schwerem, lehmigem Boden, meist an schattigen Stellen
der Ebene und unteren Bergregion, sehr häufig.
Fruchtend : Wanne bei Salem (Jack!), Schönberg (H.), Kaiser-
stuhl (H.). Rust am Rhein (H.), weitere Notizen über Fruchtexem-
plare fehlen mir.
Octodiceras Brid. (1806).
Fissidens nächst verwandle Gattung.
110. Octodiceras Julianum Brid. (Conomitrium Mont.). Plänzchen
durch die langen, lockergestelllen, abstehenden Blätier von
federigem Habitus, schlaff. Rippe vor der Spitze verschwindend.
Fruchtast verlängert, kleinblättrig. Seta sehr kurz, Kapsel klein,
regelmässig, aufrecht, zur Reifezeit sich von der Pflanze loslösend.
Haube kegelig, leicht abfallend, auf der Innenseite Protonema
bildend.
Flutend im Wasser, besonders in Brunnentrögen, selten.
E. In Karlsruhe an mehreren Stellen, Heidelberg, Dossenheim,
Bretten (W. B.). N. Pforzheim (Nöllner). O0. Eberbach
(Kneucker u. W. B.).
XI. Faminie. SELIGERIACEÆ.
Seligeria Bryol. eur. 1846.
Zwergige Felsmoose mit pfriemlichen Blättern chne Blatiflügelzellen.
Schlüssel zu den Arten.
APRES ME CIE 2e Rd bee ee Pet S. Doniana.
B. Peristom vorhanden.
a. Seta gerade
I. Blätter zerstreut-ständig, spitz (kleinere Art)............. S. pusilla.
II. Blätter dreizeilig, meist stumpflich (grössere Art)...... S. tristicha.
RO Cr ATOS RENARD EEE RES S. recurvata.
111. Seligeria Doniana (Smith) (Anodus Bryol. eur.). Kleinste,
meist nicht über 1 mm. hohe Pflänzchen von rein- bis dunkel-
(38) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 817
grüner Farbe, in lockeren Häufchen und Ueberzügen wachsend,
fast immer fruchlend. Blätter aus breiterem Grunde lang pfriemen-
förmig, Rippe die Pfriemenspitze ausfüllend (die Zellen der
Blattspitze sind sehr chlorophyllreich und oft fast blaugrün).
Kapsel auf bis 2 mm. langer Seia, kugelig, ohne Peristom.
Auf kalkhaltigem Gestein, bevorzugt schatlige Standorte.
B. Bei Konstanz (Leiner), wahrscheinlich schweizerseits, wo
ich sie auch im Emmishofertobel fand, Hödingertobel b:
Ueberlingen (H.). V. Schönberg b. Freiburg (H.).
112. Seligeria pusilla (Ehrh.). Spangrüne bıs bräunlichgrüne
Räschen und Ueberzüge bildend, zuweilen auch vereinzelt,
gewöhnlich reich fruchtend, ohne sterile Sprosse. Rippe die
Pfriemenspitze nicht ausfüllend, schwach. Kapsel entdeckelt weit-
mündig und fast kreiselförmig.
An schattigen Kalkfelsen, nicht gerade selten.
B. Molassefelsen bei Salem u. Heiligenberg (Jack!) J. Küssa-
berg bei Waldshut (Geheeb), Riedern (Gerwig), Wutachthal
(Jack, Leiner, H.), Hüfingen (Engesser), Bad-Boll (H.),
Mundelfingen (F. Brunner), Hattingen (H.), Donauthal bei
Messkirch (Jack) u. Beuron (H.). V. Isteinerklotz (H.), zwi-
schen. Lipburg u. Müllheim (H.), Schönberg b. Freiburg
(H.).
Seligeria calcarea (Dicks) dürfte vielleicht noch im Gebiet zu
finden sein; sie unterscheidet sich von der nächst verwandien
Seligeria pusilla durch die dunkelgrüne Färbung und die
kürzeren, starren, stumpfen Blätter.
113. Seligeria tristicha (Brid.). Verhältnismässig kräftige, gewöhn-
lich bis 8 mm. hohe (selten bis 1 cm), starre, dunkelgrüne
Räschen bildend. Mit sehr genau dreizeilig beblällerten Sprossen.
Kapsel im Alter schwärzlich-braun, derbhäutig.
An feuchten, schatligen Kalkfelsen, selten.
B. Ueberlingen (A. Br.). J. Schlösschen Brennen im Donau-
thal (C. Müller), Bad-Boll (C. Müller!), Wutachthal zwischen
Bad-Boll u. Wutachmühle mehrfach (H.), bei Waldshut u.
Thiengen (Jäger, Flora 1865).
114. Seligeria recurvata (Hedw.). Herdenweise oder fast zu-
sammenhängende Ueberzüge bildend. Stämmchen selten höher
als 3 mm. Blätter sehr lang borstenförmig. Kapsel an schwanen-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, NO 8, 31 juillet 190%. 53
818 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (59)
halsartig herabgebogener Seta, kugelig. Sela im Alter sich auf-
richtend '.
An beschattelen Steinen, besonders auf Kalk, aber auch auf
kalkärmerem bis kalkfreiem Gestein.
B. In einem Wald bei Mimmenhausen u. am Killiweiher bei
Salem (Jack), St. Katharinawald bei Konstanz (Jack u.
Leiner). J. Wutachthal in den Flühen (H.). S. Klosterruine
Allerheiligen (Dr W. u. W. B.). V. Zwischen Lipburg u.
Müllheim (H.). 0. Wolfsschlucht b. Eberbach (W. B.). Wert-
heim (W. B. u. Stoll).
Blindia Bryol. eur. 1846.
115. Blindia acuta (Ruds.). Mehr oder weniger ausgedehnte, 1-8 cm.
tiefe, braungrüne, glänzende Rasen bildend. Blätter aufrecht
abstehend, zuweilen gegen die Sprosspitze schwach einseits-
wendig, lang borstenfürmig, unversehrt. Charakteristisch ist eine
über die ganze Blattbreite sich erstreckende Basilarreihe von
grossen rectangulären Zellen mit braunen Wänden. Kapsel auf
aufrechter Seta, eikugelig, klein.
An feuchten Felsen der hochmontanen u. subalpinen Region,
selten auf Steinen in Rieden uud Torfmooren.
Nur S. Im Feldbergstock mehrfach (Sickb.), Zastlerthal, See-
buck (H.), Oberriederthal (H.), Höllenthal beim Hirsch-
sprung (H.), Steinwasen (H.), Nordwand des Belchen in bis
8 cm. tiefen Polstern (H.), Hoh-Kelch a. Belchen (H.),
Auerhahn in der Multe u. Aiternthal (H.), Brände bei
Todtnau (H.), Herzogenhorn (H.), südl. Murgthal (C. Müller!).
Prägthal (H.), Wiesenthal (H.), Kleines Wiesenthal sehr
reichlich u. c. fret.! (H.), Moor hinter d. Hirschen in der
Höllsteig (H.), bei Oberzarten (H.); Triberg (A. Br.), Gais-
höhle bei Achern (Dr WI). g Pflanzen besonders häufig
an der Zastlerwand (Feldberg) und am Herzogenhorn,
werden leicht mit Dieranum Starkei verwechselt.
1 Da in der Jugend die Zellen der Sela noch Wasser führen, so ist ihre
Krümmung stetig; in späteren Stadien, nach der Entdeckelung der Frucht,
trocknet die Seta aus und richtet sich auf, so dass sie nur durch künstliche
Zufuhr von Wasser (also auch durch Regen) zur Krümmung gebracht werden
kann.
(60) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 819
X. Faire. GAMPYLOSTELIACEZ
Brachydontium Bruch. in herb.
Kleinste Felsmoose von Seligeria-Habilus, kalkmeidend.
116. Brachydontium trichodes (Web. fil.) (Brachyodus Bryol.
germ.). Einzeln bis truppweise wachsende Pflänzchen. Blätter
borstenförmig, (rocken verkrümmt, Spitze völlig von der Rippe
ausgefüllt. Kapsel auf au/rechter Seta, länglich, gestreift. Peristom-
zähne kurz, wie gestutzt, bleich.
An schattigen Orten auf quarzreichem Gestein, auch auf Sand-
“stein. Ziemlich selten.
S. Feldberg bei 1200 m. (Sickb.), Seebuck (H.), Menzen-
schwand (H.), Feldberg gegen den Napf (H.), zwischen
Neustadt u. Röthenbach (H.); Hornisgrinde (Sch.), Grob-
bachthal (Dr W. u. W. B.), Murgthal an mehreren Stellen
(W. B.). Nach Jäger (Flora 65) auch auf Kalk des Kalvarien-
bergs bei Waldshut; Exemplare nicht gesehen !
Campylosteleum Bryol. eur. 1846.
417. Campylosteleum saxicola (Web. et M.) Aehnlich wie
Brachydontium trichodes und Seligeria recurvata, doch Rippe die
Blattspitze nicht ausfüllend; Kapsel mit knieförmig gekrümmter
Sela. Peristomzähne lang zu °/ı fadenförmig-zweischenkelig.
Anähnlichen Standorten wie Brachydontium, aber viel seltener.
S. Bei Kaltenbrunn (A. Br.), Allerheiligen (Dr W).
XIH. Fame. DITRICHACEZÆ
Ceratodon Brid. 1826.
118. Geratodon purpureus (L.). Lockere, freudiggrüne bis bräun-
lichgrüne, innen meist rötlichbraune, nicht durch Wurzelfilz
verwebte, I—2 cm. hohe glanzlose Rasen bildend; gewöhnlich
reich fruchtend. Kapsel kürzer oder länger, immer etwas
gekrümmt und entdeckelt gefurcht. Peristomzähne (16) fast bis
zum Grund in 3 papillöse, blutrote, fadenförmige Schenkel
gespalten. Blattzellen quadratisch, chlorophyllreich, glatt.
820 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (61)
Von der Ebene bis ins Hochgebirge sehr gemein; an Mauern,
auf Dächern, an Felsen, besonders aber auf sterilem Boden.
Ausserordentlich formenreich !
Hauptsächlich zu erwähnen sind die niedrigen Formen unserer
höheren Schwarzwald-Gipfel, die oft Anlass zu Täuschungen
geben können. Dieselben erhalten durch die kurze Seta und die
fast eiförmige Kapsel einen auffallenden Habitus.
Seltener sind tiefrasige Formen von 4-5 cm. von fast rein-
grüner Farbe, die selten fruchten (durch feuchten Standort an
Felsen bedingt);
var. flavisetus ist eine Form mit gelbrötlicher Seta, während die
der Normalform purpurn ist.
B. Taubenried bei Pfullendorf (C. Müller ().
Ditrichum Timm (1788).
Schlüssel zu den Arten.
A. Tiefrasiges, dicht verfilztes Kalkmoos..,................. D. flexicaule.
B. Niedrigere, nicht verfilzte Arten.
a. Blattrand flach.
TS Se LA TD UN DUNN ER Er ee ee lee een re) D. homomallum.
TE Se CAS RO ROIS EE ne ee. ee een D. pallidum.
b. Blattrand stellenweise schwach umgebogen.
PaSchmutzissrunes Erdmoosar 2... 2. ee D. tortile.
IPS langnunes Belsmoosy See EN OR er RER D. glaucescens.
119. Ditrichum flexicaule (Schleich) (Leptotrichuin Hampe). Tiefe,
dunkelgrüne bis braungrüne, glänzende, innen rostfilzige Rasen
bildend. Blälter allseits abstehend oder schwach einseitswendig,
sehr lang pfriemenförmig, Rippe sehr breit. Blatizellnelz viel-
gestaltig; Zellen sehr dickwandig, am Rande quadralische und
schief 4-eckig, nächst der Rippe am Grund verlängert rectangulär,
in den Blattecken erweitert, quadratisch bis sechseckig, sonst
sehr unregelmässig ; Fruchtet bei uns sehr selten (häufig kommen,
wenn überhaupt Befruchtung eingetreten ist, Missbildungen vor,
so dass oft nur Seten sich entwickeln.
An schattigen Kalkfelsen und kalkigem Gestein, besonders im
Gebirge, selten auf Sand.
B. Heiligenberg (Zeyher), Bodmann (Jack!, H.). J. Messkirch c.
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 821
fret., Ewatingen (Jack), zwischen Hattingen u. Engen (H.),
Griessen bei Waldshut (Gerwig). S. Hirschsprung im Höllen-
thal (H.), Prägthal unter dem Blössling (H.). V. Schönberg
b. Freiburg (H.), Isteinerklotz sehr häufig (H.), Baden-
Baden (A. Br.). K. Im Kaiserstuhl auf Löss weit verbreitet
(H.), von Goll bei Vogtsburg mit Früchten gefunden. E. Auf
Sandboden bei Steinenstadt (H.). N. Turmberg b. Durlach
(Seubert). 0. Wertheim (W. B. u. Stoll).
120. Ditrichum homomallum (Hedw.) (Leptotrichum Hampe).
121.
Ziemlich ausgedehnte, niedere, deutlich seideglänzende Rasen
bildend. Blätter lang pfriemenförmig, ganz- und flachrandig.
Kapsel gewöhnlich aufrecht, länglich elliptisch (nicht so schmal
wie bei Ditrichum tortile), schwarzbraun.
Auf sandigem Boden, an Wegrändern, auch an erdbedeckien
Felsen, kalkmeidend. Häufig mit Dieranella heteromalla, der es
habituell in den vegetativen Teilen ähnelt.
S. Albthal, St. Blasien (Jack), Badenweiler, Sirnitz (H.), um
den Feldberg häufig (H.), Schauinsland (H.); Triberg,
Hornisgrinde, Baden-Baden (H.), etc. O. Heidelberg etc. (W.B.).
Ditrichum pallidum (Schreb.) (Leptotrichum Hampe).
Lockere, niedere, mehr oder weniger ausgedehnte, schmutzig-
grüne Basen bildend, die reich fruchten. Blätter lang pfriemen-
förmig, fast bis zur Mitte herunter entfernt gesägt, Rippe unten
sehr breit. Kapsel mit sehr verschieden langer, strohgelber Seta,
orängegelb bis hellrötlichbraun, meist gekrümmt und geneigt.
Auf kalkigem und kalkfreiem Boden, namentlich auf Erdstellen
an Wegen in Laubwäldern, nur bis in die untere Bergregion
aufsteigend, nicht häufig.
B. Konstanz (Leiner), Gaisberg b. Konstanz (Jack!), Salem
(Jack). S. Seebuck (Gerwig), Sternenwald b. Freiburg (H.),
Ettlingen (Sandberger). V. Am Gaisbühl beim Schönberg
H.), Emmendingen (de Bary). E. Kork (de Bary), Bernstein,
Unter-Grombach (W. B.). N. Eppingen (Leutz). O. Eber-
bach (Leutz); Moosbach (Zeyher).
122. Ditrichum tortile (Schrad.) (Leptotrichum Hampe). Lockere,
nicht glänzende, schmutziggrüne Räschen bildend. Blätter pfriemen-
förmig, gegen die Spitze schwach gesägt und fast am ganzen
Rand umgebogen. Kapsel aufrecht, schmal cylindrisch, oft schwach
gekrümmt.
822 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (63)
An sandigen Stellen und stark verwitterlem Gestein (Gneis etc.),
entschieden kalkmeidend, ziemlich selten.
B. Salem (Jack!). S. Badenweiler (A. Br.), Tiefenstein (Gerwig),
Maistollen b. Staufen (H.), Titisee u. Kirchzarten (Sickenb.),
Oberried (H.); Heubronn (Dr W. u. W. B.), Forbach, Rau-
münzach, Ettlingen (W. B.), Kaltenbrunn (A. Br.). V. Heck-
lingen (Gerwig). E. Schiessstände am Mooswald b. Freiburg
(H.). Mannheim (Sauerbeck).
var. 8 pusillum (Hedw.), in allen Teilen kleiner, Kapsel kürzer.
S. Schöllbronn (W. B.). E. Karlsruhe (A. Br.!).
123. Ditrichum glaucescens (Hedw.) (Leptotrichum Hampe)
Charakleristisch blaugrüne (glaucöse) 4-3 cm. tiefe Räschen bil-
dend. Blätter lanzettlich-linealisch, spitz, schmal umgebogen und
entfernt stumpfgezähnt. Kapsel aufrecht, eilänglich-cylindrisch,
dünnhäutig.
In Baden sehr selten. Häufiger im Süden an Weinbergsmauern,
in Ritzen kalkhalliger Gesteine, auch an Basalt und Glimmer-
schiefer.
B. Hohentwiel (Gerwig 1861 u. Karrer).
Distichium Bryol. eur. 1846.
124. Distichium capillaceum (Sw.). Meist grosse. bis 10 cm.
tiefe grüne Rasen von starkem Seidenglanz bildend, die innen
bis unter die neuen Triebe durch Stengelfilz verwebt sind.
Blälter entfernt gestelll, genau 2-zeilig, mit weissglänzendem,
scheidigem Grund, im Pfriementeil durch Mamillen sehr rauh.
Sela aufrecht. Kapsel gerade, fast cylindrisch, lichtbraun, entleert
glänzend braun.
Auf Kalk u. an kalkhaltigen Felsen. auch auf Molasse u. Löss.
Gewöhnlich reich fruchtend.
B. Sehr häufig! Konstanzer-Hafenmauer (Leiner), an Nagelfluh-
felsen am Heiligenberg (Jack), auf dem ganzen Bodanrück
häufig (H.), Dingelsdorf (H.), Frickingen, Ueberlingen
(Jack!). J. Mundelfingen (Engesser), Ruine Küssenberg bei
Bechtersbohl (Geheeb). S. Murgthal (nach Jäger). K. Im
Kaiserstuhl häufig (H.). E. Schlossgartenmauer in Karlsruhe
(Seubert), Schwetzingen (Zeyher). |
(64) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 323
XIV. Fame. POTTIACEZ
Pterygoneurum Jur. (1882).
Blattrippe mit Längslamellen.
125. Pterygoneurum subsessile (Brid.). (Pharomitrium Schimp).
Niedere, graugrüne Räschen bildend; Pflänzchen sehr kurz, gegen
die Spilze knospig beblättert, Blätter mit sieifem, fast borstigem,
gezähntem hyalinem Haar, eiförmig-eilänglich, mit 2 (-4) Längs-
lamellen. Seta sehr kurz, Kapsel völlig eingesenkt, kugelig ; Peri-
stom fehlend, Haube mützenförmig.
An sonnigen Plätzen auf lehmig-sandigen Aeckern.
Nur E. Bei Schriesheim (Ahles).
126. Pterygoneurum cavifolium (Ehrh.) (Pottia Ehrh.). Mehr
oder weniger ausgedehnte, graugrüne Räschen bildend. Stengel
nieder. Blätter eilänglich, die obersten knospenförmig zusammen-
schliessend, mit hyalinem Haar; Blattzellen unterseits nicht
papillös. Seta bis 5 mm. hoch. Kapsel kurz-oval. Peristom fehlend.
Erinnert im Habitus sehr an Pottia.
Auf Löss in Hohlwegen, auf Aeckern, an sonnigen Kalk-
felsen etc., nicht selten.
B. Heiligenberg (Jack), Konstanz (Leiner), Hohentwiel (Gerwig).
J. Hüfingen (Engesser). V. Isteinerklotz (H.), Betberg bei
Heitersheim (H.), Malterdingen (H.). K. An mehreren Stellen,
besonders im Süden (Sickenb., H.). E. Tuniberg (H.), Wein-
garten (W. B.)), Schwetzingen (Sch.). N. Turmberg bei Dur-
lach (Seubert). 0. Wertheim (Stoll u. W. B.), Gundelsheim
a. Neckar* (Röll!).
var. ß incanum (Bryol. germ.) mit längerem Blatthaar.
N. Mit der Art am Turmberg b. Durlach (W. B.).
(Fortsetzung folgt.)
824
PLANTE HASSLERIANÆE
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Emıne HASSLER, D'AARAU (SUISSE)
de 1885 a 19023
ET PUBLIERS PAR
le Prof. D° R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Cassia guaranitica nob. spec. nov.
Suffrutex 1-1,5 m., caulibus robustis ad 6 mm. crassis glabris; folia 4-7 juga,
rhachi communi glabra ad 10-18 cm. longa, 4-11 juga, foliolis oblongis acutis
mucronatis supra nitidis subtus glabris opacis, nervis lateralibus 16-18 reticulo
tenui sub lente conjunctis ; glandulæ petiolares nullæ, rhachi superne e
quoque jugo ut linea elevata (spatium clavato-lineare) exsculpta; foliola 55/18
37/14 mm. subcoriacea vel rigide membranacea ; panicula terminalis vel pani-
culæ partiales floribundæ, rhachi 10-20 cm. longa dura, pedicellis 20-39 mm.
longis; floris diam. ad 25 mm. sepalis glabris paulo brevioribus, staminibus 8,
duobus sterilibus obsoletis, # mediocribus, 2 arcuatis basi sagitlatis longioribus;
legumen lineare applanatum rectiusculum 70/14 mm. valvis cartilagineis nitidis.
Affinis Cassie racemosæ Mill. et C. syloestri Vell., differt numero foliolorum
et magnitudine, glabritie.
Frutex 1-3 m. petala lutea, in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5338; in altoplanitie pr. flumen Corrientes. Dec., n. 5889.
forma latifolia.
Foliolis 55/20 35/20 30/13 mm.
Suffrutex 41-1.5 m. petala lulea in campis montanis in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6683
Cassia alata L.
Spec. Plant. 541; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 126.
Suffrutex 2-3 m. petala lutea, in ruderis Cordillera de Altos, Dec., n. 3593.
Id. n. 1923 Plant. Hassl. I, p. 38 sub GC. reticulata Willd.
Cassia aculeata Pohl.
Mss. Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 128, tab. XXXIX.
Frutex an suffrutex 2-4 m. petala lutea in sabulosis insule Chaco-y pr.
Concepcion, Aug., n. 7239.
Cassia paradietyon Nog.
Syn. Cass. 45; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 128.
Legumen adhuc iguolum planum, marginatum breviter stipitatum 1-1,5 mm.
NY
or
(427) BR. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 82:
breviter oblique acuminatum, continuum 45/15 mm., seminibus ce. 8; semina
levia ovalia leviter compressa breviter acuminata.
Stipulæ variant, subobtuse vel leviter acuminate.
Suffrutex 0,4-0,5 m. petala lutea, in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4300; in campis pr. Valenzuela, Febr., n. 7121.
Cassia hispidula Vahl.
Eclog. IH, 10; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 131.
Var. oblongifolia nob.
Foliolis oblongis obtusis apice mucronulatis.
Suffrutex 0.4-0,8 m. petala lutea, in altoplanitie pr. flumen Corrientes, Dec.,
n. 5842.
Cassia barbata Nees et Mart.
Nov. Act. Nat. Cur. XII, 32; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 133.
Var. paraguayensis nob.
Caules petiolique viscoso hirtelli, folia supra et subtus viscoso puberula,
petioli et legumen viscoso pubescentia. !
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala aurantiaca. in campo pr. flumen Carimbatay, Dec.,
n. 5909; in glareosis pr. Chololo, Dec., n. 6623.
Cassia paraguensis Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 45.
Balansa, n. 1401.
Cassia latistipula Benth.
Herb. Mus. Petrop. 1842; Flor. Bras. XV, 2, p. 156.
Rengger Paraguay fide Micheli Contrib. Il, p. 88.
Cassia Desvauxii Collad.
Hist. Cass. 131: Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 143.
Var. 8 mollissima Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 143.
aunex 0,3-0,6 m. petala lutea in campis pr. flumen Carimbatay, Dec.,
n. 9812.
Var. y brevipes Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 143.
Suffrutex 0.3-0.6 m. petala lutea, in campis pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 8007.
Cassia uniflora Spreng.
Neue Entdeck. I, p. 291; Benth. Flor. Bras. XV. 2, p. 157.
Balansa, n. 1398 et 1859 fide Micheli Contr. I, p. 45.
Cassia piribebuiensis nob. spec. nov.
Herba suffruticosa 0,3-0,4 m. caulibus fragilibus sublignosis glaberrimis plus
minus ramosis; stipule cordato-ovales 10/5,5 11/5 mm. cc. 20 nerviæ, nervis
erectis ; petiolus communis 4 (5) mm. longus; folium bijugum pedatum foliolis
internodio vix 1 ‚> mm. longo separalis, : foliola oblongo obovata obtusiuscula
17/5 19/4,5 mm. membranacea ; glandula longe stipitata disciformis, stipite ad
1 mm. longo; flores solitarii, pedicello tenui 17-30 mm. longo ; sepala striata
826 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (428)
margine glumacea 11-14 ınm. longa glabra; petala vix longiora; legumen lineare
45/7 50/6,5 mm. rectiusculum vel leviter falcatum planum vix pilosum, brac-
teolis persistentibus.
Affinis ©. unifloræ Spreng. differt glandulis stipitalis, stipulis longioribus.
Suffrutex 0.3-0,6 m. petala citrina, in rupestribus in colle Tobaty, Sept.,
n. 6418 : petala lutea eod. loco, Mart., n. 3983.
Id. n. 1902. Plant Hassl. I, sub. €. latistipula Benth.
Cassia rotundifolia Pers.
Syn. Plant. I, 456: Benih. Flor. Bras. XV, 2, p. 161.
Suffrutex procumbens 0,1-0,3 m. petala lutea, in campo pr. Tacuaral, Jan.,
n. 3814; ad ripam fluminis Curuguaty, Sept., n. 4626; in arenosis pr. Tobaty,
Sept., n. 6239.
Var. ; grandiflora Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 162.
Suffrutex procumbens 0,3-0,8 m. pelala aurantiaca, in arenosis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7037: in arenosis pr. rivulum Chagalalima (Apa), Oct., n. 7710.
Var. longepedicellata nob.
Pedicellis floriferis 40 56 mm. longis, fructiferis ad 60 mm.; sepala pulchre
lutea ad % mm. longa, cælera ul in var. præcedente.
Fruticulus procumbens 0,3-0,5 m. pelala lutea, in sabulosis rivuli Arroyo
Primero (Apa), Febr., n. 8462.
Cassia serpens L.
Spec. Plant. 541; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 162.
Suffrutex decumbens 0,1-6,4 m. petala lutea in campo arenoso pr. Tacuaral,
Jan., n. 3813; in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6386; in glareosis pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6608.
Cassia trichopoda Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 163.
Suffrutex procumbens 0,1-0,3 m. petala lutea, in arenosis siccis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8060.
Cassia supplex Mart.
Mss. Benth. Flor. Bras XV, 2. p. 163.
Herba procumbens, 0,2-0,4 m. petala lutea, in glareosis pr. Chololo, Dee.,
n. 6609.
Cassia cordistipula Mart.
Herb. Flor. Bras. 139, n. 223; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 164.
Suffrutex procumbens 0,2-0,4 m. petala lutea, in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6387.
Cassia flexuosa L.
Spec. Plant. 543; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 169
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala Julea, in colle Tobaty, Mart., n. 4033.
Var. pubescens Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 169.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala aurantiaca, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6113.
Id. n. 1785 in Pl. Hassl. I, p. 39, sub C. chamecrista L.
1
(429) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANFÆ HASSLERIANÆ. 82
Cassia gonoclada Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 169.
Suffrutex 0,3-0,5 pelala citrina, ad ripam fluminis Capibary Sept., n. 4478 et
4477; in caınpo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5003.
Ÿ Cassra apaönsis nob. spec. nov.
Basi suffruticosa, caudice lignoso caules plures basi lignosos simplices
0,4-0,6 mm. edente; caules tenues ce. 1-1.5 mm. erassi pilis parcis crispulis
puberuli, rubescentes; stipulæ lineares subsetaceæ striatæ, ad 5 mm. longæ:
petiolus communis 30-40 min. longus foliis 5-6 jugis, parle nuda basilari 4-7 mm.
longa supra medium glandulam cupulatam subeylindricam 0,6-0,7 mm. longam
sessilem ferente: foliola oblonga plus minus cultriformia apice paulo dilatata
obtusa leviter emarginala selaceo-mucronata nervis subereelis tenuibus striala
18/4 20/5 (17/3,5) mm. ; flores 2-4 inæquales fasciculali pedunculo per 7-8 mm.
cauli adnaio supra-axillares: pedicellus 12-14 mm. longus pilis erispulis vix
puberulus; sepala longiora 12 mm. longa lanceolata glahra; petala ad 15 mm.
longa; slamina 10, 3 longiora 7 parum ‘inæqualia,
Affinis Cassiæ venuloste Benth. a qua differt foliorum forma, pubescenlia,
inflorescenlia supraaxilları.
Sufirulex 0,4-0,6 m. pelala aurantiaca, in arenosis in campo San Rafael
regione cursus superioris fluminis Apa, Oct., n. 7713.
Cassia chamæcrista L.
Spec. Plant. 542; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 172.
Var. brasiliensis Vog.
Syn. Cass. 62; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 172
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea, in campo pr. San Estanislao, Jan., n. 6015.
Cassia flavicoma H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 366; Flor. Bras. XV, 2, p. 173.
Var. paraguariensis nob.
Indumento flavo-pubescente, floribus minoribus, glandula subsessili.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala lutea, in campo pr. Iyalimi, Nov., n. 5420.
Cassia slenocarpa \ 02.
Syn. Cass. 68; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 173.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala lutea, in dumetis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dee., n. 6643: in campo pr. ‘flumen Jejui-guazu, Sept., a. 4651.
Cassia riparia H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 369; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 174.
Rengger Paraguay fide Micheli Contrib. I, p. 89.
Cassia palellaria DC.
in Collad, Hist. Cass. 125, t. 16; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 174.
_ Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea, in arvis San Bernardino, Jan., n. 3
in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5418.
Id. n. 1589 Plant. Hassl. I, p. 39 sub C. stenocarpa Vog.
‘ Var. longifolia Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 175.
ner, 0,3-0,5 m. petala flava, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu.-Nov.,
n. 5258
I
1
(ep)
S
828 BULLETIN DE L'IERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (430)
Cassia mimosoides L.
Spec. Plant. 543; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 175.
Balansa, n. 1416, 1416a et b fide Micheli Contr. I, p. 46.
Krameria Ixina L.
Spec. Ed. II, 177.
Var. arida (Berg.).
K. arida Berg. Bot. Zeit. XIV, 762.
Suffrutex procumbens 0,3-0,6 m. petala purpurea, in colle glareoso pr. rivulum
Apa mi, Nov., n. 7835.
Gleditschia amorphoides (Gris) Taub.
Bericht. deutsch. bot. Gesellsch. 1892 Bd. X, p. 637; Gris. sub. Garu-
gandra in Symb. ad. Flor. Arg., p. 96.
Arbor 10-12 m. flos albus, in silvis pr. Caragualay, Oct.. n. 3298 florifera, et
3298 a fructifera; in silvis pr. Atira, Dec., n. 188 fructifera.
Parkinsonia aculeata L.
Hort. Chiff., p. 147; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 78. Cfr. Plant. Hassl.
L, p. 37.
Cercidium andicola Gris.
Symb. ad Flor. Argent , p. 114.
Var. petiolata nob.
Foliis petiolatis, petiolo 4-6 mm. longo foliolis ad 4 mm. longis et 2 mm.
Jatis, legumine mono-vel bispermo 45-65 mm. longo 6-7 mm. lato.
Frutex 3-4 flos citrinus, in arenosis salsis pr. Arroyo Primero (Apa), Febr.,
n. 8449. Unicum !
Poinciana regia Bo).
Hook. Bot. Mag. tab. 2884.
Arbor culta in hortis Asuncion.
Hoffmannseggia parviflora Micheli.
Contr. Flor. Parag. II, p. 87, tab. 25.
Fruticulus 0,3-0,5 m. petala incarnata, in arenosis pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7087.
Cesalpinia melanocarpa Gris.
Plant. Lorentz., p. 80.
Arbor 10-15 m. diam. 0,3-0,8 m. petala lutea, ad ripam fluminis Paraguay
pr. Rosario, Jan., n. 6026 florifera et 6026a fructifera; spec. cultum in horto
pr. Tacuaral, Nov., n. 3455, id. n. 4508 Pl. Hassl, I, p. 37 sub G. ferrea Mart.
Cesalpinia pulcherrima Sw.
Obs. 166; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 67.
Frutex 1-2 m., en auranliaca, rubescentia, subspontanea in ruderis pr.
Tobaty, Sept., n. 6227.
(431) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 829
Cesalpinia rubicunda (Vog.) Benth.
. Flor. Bras. XV, 2, p. 73; Vog. sub Cladotrichio in Linnæa XI. 401.
Frutex 0,5-0,8 m. pelala coccinea in campo pr. San Estanislao, Aug.
n. 4250.
forma suboblusata.
Foliolis suboblusis.
Frutex 2-3 m. petala purpureo-sanguinea, in dumeto pr. Campo Yeruti, Dec.,
n. 5756.
Cesalpinia dictamnoides nob. spec. nov.
Herba suffruticosa caulibus erectis ad 4-5 crassis ramis tenuioribus striatis
profunde sulcatis glabris; stipulæ lanceolato-lineares paucifimbriatæ longiuscule
setaceo-acuminatæ 8 mm. longæ: rhachis folii 40-60 mm. in quoque jugo incras-
sata et articulata ce. 5 juga, pinnis 40-60 mm. longis 9-11 jugis foliolis
subhastatis acutis reli venularum insculptis punctis nigris cc. 4-7 distantibus
maculatis 7/3 9/3 mm ; racemi juveniles strobilacei bracteis ovato-lanceolatis
longius apiculatis fimbriatis, comosi, demum valde elongati et bracteis caducis
nudi, 12-20 cm. longi, rhachi crassa ; pedicelli 4-5 mm. longi; sepala 11-14 mm.
longa, haud imbricata juvenilia plus minus cinerea sub anthesi margine tantum
grisea dorso punctis nigris numerosis glandulosa, lanceolato-elliplica, apiculata ;
petala ad 15 mm. lg. vel breviora ; filamenta staminum basi dilatata et hirsuta ;
legumen 45/13 mm., leviter curvatum tota superficie dense piloso-echinulatum
et nigro-punctatum.
Species affinis ©. rubicundæ Benth. a qua differt foliolorum forma, stipulis
haud prorsum integris.
Frutex 0,5-1 m. petala aurantiaca, in campis pr. Vaqueria Capibary, Aug.,
n. 4379, florifera, in campo Ipe hu, Oct., n. 4954, fructiferus.
forma punctala.
Petalis aurantiacis brunneo punctatis. >
Frutex 0.4-0,8 m. in campo pr. flumen Carimbalay, Sept., n. 4575; in
arenosis ad ripam fluminis Y-aca, Dec., n. 6799.
Peltophorum Vogelianum Benth.
Hook. Journ. Bot. II, 75; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 65. Cæsalpinia
dubia Spreng. Syst. Veg. II, 343, tab. 30.
forma glabrata.
Foliolis subtus glabris, apice subobtusis mucronulo minimo.
Arbor 15-20 m. petala lutea, in silva campestre pr. Bellavista Apa, Nov.,
n. 7952.
forma ferruginea.
Ramulis, petiolis, rachibus et facie inferiore foliolorum dense minuleque
ferrugineo tomentosis. =
Arbor 10-12 m. petala lutea, in campis San Bernardino, Jan., n. 3755.
forma intermedia.
Floribus citrinis haud luteis, tomento sparsiore fulvescente.
; er 15-20 m. petala citrina, in silva campestre pr. Bellavista, Dec.,
Cenostigma selerophyllum Malme.
Bihang t. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Band. 25. Afd. II, n. 11, p. 24.
Paraguay. Malme 1084 fide Malme Il. cit.
830 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (432)
Selerolobium aureum (Tul.) Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 50; Tachigalia aurea Tul. Arch. Mus. Par. IV,
169.
Arbor 6-12 m. petala aurantiaca, in campis «Serrados » in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8230.
Holocalyx Balansæ Michel.
Contrib. Flor. Parag. Legumin. p. 41, lab. XV.
Arbor 10-25 m. flos albo-virens in silvis San Bernardino, Aug., n. 3233; in
silvis pr. San Estanislao, Aug., n. 4162.
PAPILIONATÆ
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 31; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I, p. 31.
Les Papilionatæ sont représentées par 207 espèces appartenant à 55 genres.
1 genre, 15 espèces et 37 variétés nouveaux sont décrits dans notre énumé-
ration et 64 espèces sont citées pour la première fois comme habitant le Para-
guay. Ce sont :
Genre nouveau : Sweetiopsis.
Espèces nouvelles : Sweeliopsis Hassleri; Lupinus paraguariensis; Tephrosia
nervosa; T. Hassleri; T. guaranitica ; Coursetia Hassleri; G. quaranitica;
Arachis paraguariensis; A. guaranitica; Desmodium polygaloides; Galactia
Hassleriana; G. paraguariensis; Rynchosia Hassleriana; Eriosema Yerbalium;
E. Hasslerianum.
Variétés nouvelles : Crotalaria slipularis var. longepedunculata; CG. Pohliana
var. prostrata; Indigofera gracilis var. graminoïdes; I. campestris var. micro-
phylla ; I asperifolia var. lanceolata, var. macrophylla; Tephrosia adunca var.
acutıfolia, var. intermedia; Aeschynomene Montevidensis var. microphylla ;
Stylosanthes juncea var. setosa; Zornia diphylla var. paraguariensis, var.
pusilla, var. bernardinensis, var. rupestris; Arachis prostrata var. pseudo-
villosa, var. pseudo-marginata, var. intermedia, Desmodium asperum var.
guaraniticum; Platypodium elegans var. glabrescens; Muellera Glaziovii var.
precox, var. coætanea; Andira retusa var. paraguariensis; Vicia obscura var.
guaranitica,; V. montevidensis var. macrocarpa; Clitoria glycinoides var. guara-
nılica; C. cajanifolia var. latifolia; Galactia marginalis var. puberula, var.
longepedunculata; G. Jussieuana var. arenosa ; Rynchosia discolor var. orbicu-
lata, var. discolor ; R. reticulata var. brevipetiolata; Eriosema longifolium var.
pedunculata; E. rotundifolium var. macrophyllum; Phaseolus lasiocarpus var.
Igatimianus; P. monophyllus var. paraguariensis.
Espèces nouvelles pour la flore paraguayenne : Sweetia dasycarpa; Myro-
carpus fastigiatus; Ferreirea spectabilis var. paraguariensis; Atelera Glazio-
wiana; Torresea cearensis; Crotalaria divaricata; G. Clausseni; C. Maypu-
rensis; C. Pohliana; Indigofera lespedezioides; Tephrosia rufescens; T. leptos-
an
(433) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 831
tachya; Sesbania œgyptiaca; Chætocalyx latifolia; Aeschynomene pauciflora ;
A. paniculala; À. brasiliana; Stylosanthes bracteata; S. hispida; S. Pohliana;
Desmodium discolor; D. axillare; Macherium eriocarpum; M. nicticans;
M. oblongifolium; Lonchocarpus nitidus; Muellera Glaziovri (nom. nov.) Andira
retusa et var. laurifolia; Diplerix alata; Vicia obscura; V. montevidensis;
Clitoria glycinoides; C. cajanifoha; Centrosema arenarium; C. pascuorum ;
C. venosum; Teramnus volubilis; Cymbosema roseum; Galactia marginalis ;
G. Jussieuana; G. virgata; G. macrophylla; @. decumbens; G, glaucescens;
G. Marti; G. rugosa; Gamptosema coriaceum; GC. tomentosum; C. nobile;
Canavalia picta; C. bonariensis; Cajanus indicus; Rynchosia Glausseni; R. retr-
culata; R. minima; Eriosema pycnanthum; E. violaceum; E. trinervia;
Phaseolus pius; P. peduncularis; P. longifolius; P. Martii; P. panduratus;
Vigna luteola; V. paraguariensis.
Dans les forêts on trouve : Arbres : Ferreirea spectabilis var. paraguarrensis
le géant des forêts paraguayennes; Myrocarpus fastigiatus habitant du Nord;
M. frondosus; Torresea cearensis (N.); Machærium oblongifolium. Liane arbo-
rescente : Dioclea reflexa. Sous-arbrisseau : Desmodium albiflorum aux bords des
chemins et dans les clairières.
Dans les forêts riveraines aux bords du Rio Paraguay : Arbres : Machærrum
nicticans; Pterocarpus Michel; Bergeronia sericea; Muellera Glaziovii,;
Geoffrea superba. Liane : Cymbosema roseum.
Dans les campos on trouve partout : Arbres : Sweetia elegans; Macherium
angustifolium; M. acutifolium; M. stipitatum; dans les buissons et aux bords
des ilots de forêts les espèces volubiles : Camptosema rubicundum; Canavalia
p'eta; Eriosema rotundifolium; E. volubile; Chætocalyx brasiliensis ; Phaseolus
appendiculatus; P. membranaceus; P. clitorioides; P. truæillensis; dans le
campo ouvert : Arbrisseaux : Galaclia stenophylla; Eriosema platycarpan ;
Suffrutescentes et herbacées : Crotalaria Pohliana et sa var. Balansæ ; Indigofera
gracilis; I. campestris; 1. asperifolia; Tephrosia adunca; Poiretia latifolia ;
Aeschynomene falcata; Desmodium polygaloides; D. asperum; D. leiocarpum ;
D. pachyrhizum; D. barbatum ; D. incanum; Rynchosia leucophylla ; H. Hassle-
riana; Eriosema longifolium ; E. floribundum; et les espèces décombantes ou
volubiles : Vicia obscura; Galactia tenuiflora; Rynchosia corylifolia ; Phaseolus
oblongifolius ; P. linearis et sa var. coriaceus; P. longepedunculatus; P. rufus;
P. erythroloma; P. bracteolatus; P. prostratus.
Dans les campos du Centre : Arbres : Cyclolobium Blanchetianum; CG. Glaus-
sen’. Arbrisseaux : Galactia Hassleriana (aussi N.-E.); G. virgata; G. flaviflora
(aussi N.-E.); Crotalaria nitens; C. foliosa; Suffrutescentes et herbes : Trifo-
lun polymorphum; Indigofera latifolia; Tephrosia Hassleri; T. cinerea;
_ Coursetia guaranitica ; Chætocalyx latifolia: Aeschynomene hispidula ; A. ciliata ;
Arachis paraguariensis; Desmodium uncinatum; Vicia graminea; V. steno-
phylla ; V. Montevidensis; Centrosema Virginianum ; Galactia Jussieuana;
G. macrophylla (aussi N.-E.); @. Martii; Eriosema violaceum (aussi N.);
832 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (434)
Phaseolus panduratus; P. Martii; aux bords des forêts et buissons : Canavalia
gladiata ; C. bonariensis; Vigna paraguariensis. Ä
Dans les campos du Nord-Est : Arbres : Ateleia Glazioviana: Lonchocarpus
nitidus; Arbrisseaux : Galactia speciosa: G. Hassleriana; Camptosema coria-
ceum;C, tomentosum; Suffrutescentes et herbes : Grotalaria velutina ; C. Maypu-
rensis; Lupinus paraguariensis: Tephrosia rufescens; T. quaranitica; Aeschy-
nomene brasiliana; Stylosanthes hispida; Arachis guaranitica; Desmodium
cajanifolium; D. axillare; Clitoria guyanensis; C. glycinoides; C. cajanifolia ;
Centrosema venosum; Galactia gracillima; G. macrophylla; G. decumbens;
Rynchosia Clausseni; R. phaseoloides; Eriosema campestre; E. pyenanthum;
E. sirietum; E. Yerbalium; Phaseolus peduncularis.
Dans les campos du Nord : Arbre : Dipteryr alata; Arbrisseaux : Sweetia
dasycarpa; Coursetia Hassleri; Galactia flaviflora: Camptosema nobile (volubile):
Suffrutescentes et herbes : Crotalaria dıvaricata; C. vitelliana: C. anagyroides;
Indigofera lespedezioides; Tephrosia leptostachya; Poiretia psoralioides; Aeschy-
nomene pauciflora; A. paniculata; Desmodium asperum var. guaraniticum;
Centrosema Brasilianum; C. angustifolium; C. pascuorum; Teramnus volubilis;
Galactia glaucescens; G. paraguariensis: G. rugosa; Rynchosia minima;
Eriosema violaceum; Phaseolus pius; P. longifolius; P. semierectus; Vigna
luteola.
Communes aux campos du Nord-Est et Nord. : Arbres : Platypodium elegans
un des arbres typiques du «Serrado» avec son feuillage vert luisant et ses
abondantes fleurs jaunes; Andira retusa et sa var. laurifolia arbre à tronc
souterrain se développant par dessus la terre en forme d’arbrisseau:; Arbrisseaux :
Sveetiopsis Hassleri; Eriosema erinitum; Suffrutescentes et herbes : Aeschyno-
mene hystric: Siylosanthes bracteata: S. qguyanensis; Desmodium discolor ;
Centrosema arenarium; Galactia marginalis; Phaseolus monophyllus.
Dans les campos rupestres : Tephrosia nervosa (N.): Aeschynomene platycarpa;
Stylosanthes Pohliana; S. viseosa: S. leiocarpa; Desmodium selerophyllum;
Rynchosia pallida; R. Senna; R. diversifolia; Phaseolus firmulus.
Dans les Campos humides et marecages : Arbres : Macherium brasiliense;
Erythrina eristagalli; Arbrisseaux : Sesbania marginata: S. macroplera:
Aeschynomene Selloi; Discolobium pulchellum. Suffrutescentes : Sesbania exaspe-
rata; Aeschynomene americana; montevidensis; sensitiva; Desmodium cuneatum;
Eriosema Hasslerianum; Calopogonium ceruleum; C. sericeum; Phaseolus
lobatus: P. lasiocarpus et sa var. Balanse.
Dans les sables salins du Nord ; Macherium eriocarpum, arbrisseau ou petit
arbre à fleurs violacees; Indigofera microcarpa une herbe demi-décombante.
Ruderales : Crotalaria incana; C. Clausseni; Melilotus officinalis; Indigofera
Anil; I. truxillensis; Sesbania ægyptiaca; Nissolia fruticosa; Cajanus indicus;
Phaseolus Caracalla.
Cultivées et subspontanées : Phaseolus lunatus; Arachis hypogæa; Medicago
denticulata.
(435) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 833
SOPHOREÆ
Sweetia elegans (Vog.) Benth.
Journ. Linn. Soc. VII, 262; Flor. Bras. XV, 2, p. 6. Vog. sub Lepto-
lobio in Linnæa XI, 390.
forma ovatifolia.
Arbor 6-8 m. petala alba, in campo Nandurucay Sierra de Maracayu, Oct.
n. 4919.
forma oblongifolia.
foliolis ovato oblongis 50/18 40/14 mm.
Arbor 3-6 m. petala alba in campis pr. Atirà, Nov., n. 3546 florifera; in
campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2982, fructifera.
Balansa, n. 443-444 sub Dalbergıa spec. in Micheli Contrib. Flor. Parag.
II, 85.
Sweetia dasycarpa (Vog.) Benth.
Journ. Linn. Soc. VIII, 262: Flor. Bras. XV, 2, p. 5; Vog. sub Leptolobio
Linnæa XI, 388.
Var. glabrata Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 6; Leptolobium glabrifolium Tul. in Arch. Mus.
Par. IV, 119.
Frutex 1 m. petala alba, in dumeto inter saxa in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7800.
Sweetiopsis nob. nov. genus.
Calyeis subcylindrici dentes vel lobi 5 subæquales; petala 5, erecto patentia
æqualia spathulata; stamina 10, basi in annulum breve cohærentia, petalis
longiora; antheræ uniformes ellipsoideæ; ovarium sessile biovulatum pilosum,
stylus lateralis filiformis; legumen orbiculare, alatum subhelicoideum.
Genus affine Sveetiæ, differt staminibus basi coalitis, legumine orbiculari, alato.
\ Sweetiopsis Hassleri Chod.
Frutex 1-2,5 m. caulibus tomentosis teretibus; stipule obsoletæ; folium
imparipinnatum jugis 2-3; rhachi communi 3-4 cm., tomentosa; petioluli
1,5 mm. longi; lamina oblongo-elliptica subacuminata obtusiuscula vel obtusis-
sima supra nitidula et pilis brevibus conspersa, subtus molliter tomentosa 70/25
85/26 60/20 mm.; panicula ampla 20-30 cm. Ig., 20 cm. lata basi foliis intermixta,
ramis tomentosis; rami primarii a basi iterum racemos ferentes apice tantum
racemosi ; flores breviter pedicellati 1-1,5 mm. longi, bractea minima, bracteolæ
parvæ; calyx fere 2 mm. longus dentibus acuto-triangularibus, extus adpresse
pilosus; petala in anthesi reflexa basi unguiculata limbo spathulato-lanceolato,
staminibus longiora vel æquilonga : legumen helicoideo -semiorbiculare 1. e.
curvatum ala ampla, basi cordatum ; diam. 33-34, stipite 3-4 mm. longo.
Forsan speciei adhuc non satis note Sweetie fruticose Spreng. affinis
sed differt vexillo haud quam petala alıa latiore, aliisque.
Frutex 1-2,5 m. petala alba, in campis in regione cursus superioris fluminis
‚Apa, Nov., n. 7998.
var. glabrescens nob.
Foliolis supra nitidis glabrescentibus, subtus opacis in nervo mediano et
margine tantum sparse puberuli rhachi pubescente.
Frutex 2-3 m. petala alba, in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5618.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 8, 31 juillet 190%. 54
834 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (436)
Myrocarpus fastigiatus Allem.
Diss. 1847 cum icone; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 3, tab. I, fig. 2.
Arbor 8-15 m. diam. 0,5-0,8 m. petala alba, cortex et lignum resiinosa, in
silva pr. Limpio, Sept. n. 3226.
Myrocarpus frondosus Allem.
Diss. 1848 cum icone; Benth. Flor. Bras. XV, 2, p. 2, tab. 1, fig. 4.
Arbor 15-18 m. petala alba, in silva ad ripam fluminis Paraguay pr. Concep-
cion, Sept., n. 7330.
Ferreirea spectabilis Allem.
Trab. Soc. Vell. 26 e. ic: Benth. Flor. Bras. XVI, 1, p. 310.
Var. paraguariensis nob.
Differt foliolis minus numerosis 7-13, rarius oppositis, sæpius subalternis,
brevius petiolulatis 1-2 mm.: subtus puberulis tantum, 30/15 22/14 20/13 mm.
petalis albis (in sicco luteis).
Legumen ad 2 em. longum et 1 cm. latum superne altum, ala ad 46 mm.
longa et ad 12 mm. lata dorso incrassato marginata, margine apice in denticulun
parvum desinente. Stipes 2-5 mm.
Arbor permagna 15-25 m. diam. 0,5-1 m. petala alba, legumen rubro-virides-
cens, in silvis montanis pr. Tobaty, Sept., n. 6211; in silva rupestre p. Con-
cepcion, Aug., n. 7277 florifera et 7277 a fructifera.
forma fruticosa.
Habitu fruticoso, foliolis paulo majoribus et angustioribus, omnibus apice
retusis 40/15 45/16 32/15 mm. paniculis minus amplis.
Frutex 2-3 m. petala alba, legumen rubro-viridescens, in fissuris inter rupes
denudatos in collıbus pr. Tobaty floriferus et frueliferus, Sept., n. 6167.
Balansa, n. 4426 sub Tipuana speciosa Benth. in Micheli Contrib. IT, p. 86.
Ateleia Glaziowiana Baill.
Bull. Soc. Linn. Par. I, 306.
Arbor 8-10 m, diam. 0,3-0,5 m. petala alba, in nemore pr. Yeruti, Dec.,
n. 5759.
Torresea cearensis Freire Allem.
Esplor. do Ceara Secc. bot. II, 17.
Arbor permagna 15-25 m.; cortex lignum foliaque cumariniodora, spec.
sterile, in silvis siceis el aprieis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jun., n. 8392.
Sophora tomentosa L.
Spec. Plant. 533; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 314.
Rengger Paraguay fide Micheli Contr. Il, p. 86.
Gourliea decorticans Hook.
Bot. Mise. III, 208, tab. CVI.
Pileomayo River Morong, n. 1024 fide Morong and Britt. Emmer, PI. Coll.
Parag., p. 88.
GENISTEE
Crotalaria nitens H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 399: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 23.
(437) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 839
x bracleis parvis selaceis.
G. nitidula Mart. in Schrank. Svll. Pl. Ratisb. If, 78: Benth. Flor.
Bras. |. c.
Suffrutex 0,5-1 m. petala lutea, in silvula campestre pr. Caragualay, Nov.,
n. 9431.
8 bracteis sublanceolatis.
Benth. Flor. Bras. I. c.
Suffrutex 0,5-0,6 m. pelala lutea, in campo arenoso pr. Tobaty, Sept.,
n. 6312: in dumetis collium pr. Tobaty, Sept.. n. 6361.
Crolalaria foliosa Benth.
Tayl. Ann. Nat. Hist. Ill, 429; Flor. Bras. XV, ı, p. 23.
Frutex 0,5-1 m. pelala lutea in campis silvestribus Cordillera de Altos, Sept.,
we1997.
Crotalaria divaricata Benth.
In Tayl. Ann. Nat. Hist. IN, 429; Flor. Bras. XV, 1, p. 23.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala lutea, in campo pr. Bellavista, Apa, Nov.
n, 7892.
Crotalaria velutina Benth.
In Tayl. Ann. Nat. Hist. III, 429; Flor. Bras. XV, ı, p. 24.
Herba 0,4-0,5 m. petala lutea, in campo Nandurucay, Oet., n. 4935 «.
Grotalaria stipularia Desv.
Journ. Bot. 181%, Il, 76; Benth. Flor. Bras, XV, ı, p. 19.
Herba 0,2-0.3 m. pelala lutea, in dumeto pr. Tobaty, Sept.. n. 6220; in
alloplanitie Sierra de Maracayu, Oct., n. 4935 a; in dumeto Cordillera de Altos,
April, n. 4069.
Var. longepeduneulata nob.
Peduneulis 5-15 em. longis; stipularum pars decurrens 40-60 mm. longa.
forma oblongifolia.
Foliolis oblongo elliptieis apice et bası angustatis 75/25 60/15 mm.
Herba 0,3-0,5 m. petala flava, in uliginosis pr. Arroyo Mocoy, Oct. n. 4903.
forma elliplica.
Foliolis ovato elliplicis basi et apice rolundatis 65/40 55/35 mm.
Herba 0,4-0,6 m. petala sulphurea, ad ripam stagnorum prope Arroyo Primero
Apa, Nov., n. 7838.
Crotalaria incana L.
Spec. Plant. 1005; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 27.
Herba 0,3-0,6 m. petala lutea, in campis pr. Igatimi, Sept., n. 4723; petala
aurantiaca rubescentia, in campis pr. Igatimi, Dec., n. 567%, id. in arenosis pr.
Vaqueria Capibary, Sept., n. 4420.
* forma microphylla.
Foliolis suborbiculatis 8/7 6/5 mm.
Herba basi lignescens petala flavo-rubescentia, in arvis San Bernardino, Nov.,
n. 3926.
836 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (438)
Crotalaria vitellina Ker.
Bot. Reg. t. 447: Benth. Flor. Bras., XV, 1, p. 29.
Suffrutex 0,5-1 m. pelala lutea, in campis pr. Bellavista {Apa), Nov. n, 7899.
Crotalaria Clausseni Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 28.
Suffrutex an frutex 1,5-2 m. petala lutea in arvis San Bernardino, Febr.,
n. 3866; id. petalis aurantiaco rubescentibus eod. loco, n. 3031.
Id., n. 1850 Plant. Hassler I, p. 31 sub ©. Maypurensis H. B. K.
Crotalaria Maypurensis H. B. K.
Nov. Gen et Spec. VI, 403; Flor. Bras. XV, 1, p. 30.
Suffrutex 0,5-1 m. petala lutea, ad ripam fluminis Corrientes, Dec., n. 5869.
Grotalaria anagyroides H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 404; Flor. Bras. XV, 1, p. 31.
Suffrutices.
Suffrutex 0,8-1 m. pelala lutea in dumeto pr. Chololo, Dec., n. 6696; in
campis arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8221.
Frutices.
PAS 2-3 m. petala lutea, dumeta formans pr. Arroyo Primero, Apa, Nov.,
n. 7722.
Crotalaria Pohliana Benth.
Tayl. Ann. Nat. Hist. III, 428; Flor. Bras. XV, 1, p. 20.
Var. Regnellii Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 20: Crotalaria Regnellii Benth, in Linnæa XXII,
DLL.
Herba 0,2-0,3 m. pelala Iutea, in campo Nandurucay, Sierra de Maracayu,
Oct.. n. 4935.
Var. Balansæ (Micheli) nob.
C. Balanse Micheli in Contr. I, p. 9, tab. 1.
Herba 0,2-0,3 m. petala citrina, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.
n. 9369.
Var. prostrata nob.
Procumbens, rufo pubescens, stipulis decurrentibus, apice oblique truncalis
calyce 40 mm. tantum longo, racemis paucifloris.
Herba perennis procumbens, 0,1-0,15 cm. petala aurantiaca, in campo pr.
Igatimi, Oct., n. 4804.
forma inlermedia.
Stipulis decurrentibus, apice parlim lanceolatis partim oblique truncatis habitu
et floribus minoribus var. prostratæ nob, slipulis intermedia inter éypum el
var. Balansæ.
Herba prostrata 0,15-0,3 m. pelala Iutea, ad ripam rivi Salado, Sept.,
n. 3250.
Lupinus paraguaniensis nob. spec. nov.
Herba vel suffrulex 0,3-0,6; petioli 6-11 cm. longi. dense pilis longis mollibus
vestiti; shpulæ longe lineari lanceolatæ basi per 25 mm. peliolt adnatæ ad
45 mm. longæ; foliola 3-5 (rarius) oblongo-lanceolata 110/20 95/190 170/23 mm,
(439) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 897
adpresso et molliter lanata, lana demum evanida: spica ad 20 cm. longa pedun-
culo ad 10 cm. longo, suddensifiora; pedicelli crassi serico-lanati 3-4 mm.
longi: calyx bilabiatus, labio inferiore arcuato lomentoso-villoso lobis longius-
cule apieulatis ad 15 mm longo; superius paulo minus in vexillo reduplicato
occultum; petala glabrescentia: legumen dense lanatum velutinum ad 7 cm.
longum.
Species valde affinis L. lanato Benth. a quo differt foliolis 5 vel paucioribus,
florıbus haud sessilibus haud sparsis.
Suffrutex 0,5-0,6 m. petala lilacina, ad marginem silvæ pr. Vaqueria Capi-
bary, Sept.. n. #430, florifera el fruclifera.
Balansa, n. 1562 sub L. lanatus Benth. in Micheli Contr. I, p. 9.
TRIFOLIE.E
Medicago denticulata Willd.
Spec. Plant. III, 141%; Benth, Flor. Bras. XIV, 1. p. 33.
Herba 0,5-1 m. pelala cœruleo-violascentia, in ruderis San Bernardino,
Sepl., n. 1988.
Culta et subsponlanea.
Melilotus officinalis L.
Spec. Plant. 1078.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 31.
Trifolium polymorphum Poir.
Diet. VII, p. 20; Benth. Flor. Bras. XIV, 1, p. 56.
Balansa, n. 1518 fide Micheli Leg. I, p. 11.
GALEGEÆ
Indigofera gracilis Bang.
Benth. in Tayl. Ann. Nat. Hist. III, 231; Flor. Bras XV, ı, p. 37.
2 genuina.
Foliis simplieibus linearibus subulalis, racemi dissiliflori, supra medium flori-
feri ; flores cc. 6 mm. longis.
Herba perennis erecta 0,3-0,6 m. petala incarnala, in campis pr. Valenzuela,
Febr., n. 7147.
ß graminoides nob.
Foliolis inferioribus simplicibus lineari subulatis 80-100 mm. longis, superio-
ribus subtrifoliolatis subteretibus 60-80 m. longis; racemi elongati 100-220 mm.
longi fere ad basin floriferi florıbus ad 8 mm. longis.
Herba perennis 0,5-0,8 m. pelala roseo-incarnala in altoplanitie pr. flumen
Capibary, Sept. n. 4463.
7 major Micheli.
Contr. Flor. Parag., p. 12.
Floribus majoribus potius J. asperifoliæ tribuenda.
Herba perennis pelala roseo-incarnala in campo pr. fiumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4287.
Indigofera Anil L.
Mant. 272; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 41.
Erulex 1-1,5 im. pelala aurantiaco rubescentia, in campo pr. flumen Jejui
guazu, Dec., n. 5724, in ruderis pr. Concepcion, Sept., n. 7439.
838 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (440)
Indigofera Truxillensis H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 456: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 42.
a 1-2 m. petala rosea, in prædns olim eultis San Bernardino, Aug.,
n. 3122.
Indigofera latifolia Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 13.
Balansa, n. 1571 et 1571a.
Indigofera campestris Bang.
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 39.
Herba perennis procumbens 0,3-0,5 m. petala incarnata, in campis arenosis
pr. San Estanislao, Aug., n. 4246; in arenösis pr. Concepcion, Oet., n. 7999.
Var. angustifolia Micheli.
Contr. Flor. Parag., p. 12.
Herba perennis petala incarnata in campo argilloso pr. Concepcion, Sept.,
n. 7421.
Var. microphylla nob.
Rachis foliorum brevissima 8-11 m. longa foliolis 5-9, obovatis vel oblongis,
obtusis vel retusis 10/4 8/3 6/2 mm. vel minoribus; legumen rectum 15 mm.
longum subteres stylo mucronatum pilis brevibus hispidum.
Herba perennis procumbens 0,1-0,2 m. pelala roseo incarnata, in campis pr.
Tobaty, Sep., n. 6328.
Morong, n. 185 Hb. B. Boiss. sub I. sabulicola Benth. in Enum., p. 79.
Indigofera asperifolia Bong.
Benth, in Tayl. Ann. Nat. Hist. III, 431; Flor. Bras. XV, 1, p. 38
Herba perennis 0,2-0,4 m. petala incarnata, in campis pr. Paraguay, Dec.
n. 6919; in campis pr. Tacuaral, Nov., n. 345% (transiens in var. segqnent).
Var. lanceolata nob.
Foliolis simplieibus vel trifoliolatis anguste lanceolalis, 90/5, 35/4 min.
Herba perennis 0,1-0,2 m. petala rubro-incarnala, in campo Arroyo Primero
(Apa), Febr., n. 8499; in campis pr. Igatimi, Oet., n. 4852.
Var. macrophylla nob.
Foliola 3-7 omnia allerna, rachi 40-60 mm. longa, foliola lanceolata, apice
mueronulata, basi angustata 75/12 60/9 50/8 mm. subcoriacea, asperrima:
peduncul 150-170 mm. longi supra medium floriferi.
Herba perennis 0,5-0,6 m. petala miniata, in campo Arroyo Primero, Febr..
n. 8484.
Indigofera microcarpa Desv.
Journ. Bot. 1814, 79; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 39, tab. VI.
Suffrulex procumbens 0,5-0,6 petala roseo-lilacina, ın sabulosis ad ripam rivi
Salado pr. Limpio, Aug., n. 3189.
Indigofera lespedeziordes H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 457; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 39.
forma foliolis ovuto-elliptieis.
Suffrutex 0,5-1 m. pelala miniala, in dumelo pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 7983. | |
(441) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 839
Tephrosia rufescens Benth.
Linnæa XXII, 513; Flor. Bras. XV, ı, p. 47.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala rosea, in campo sicco Ipe hu, Oct., n. 4973.
Tephrosia adunca Benth.
Tayl. Ann. Nat. Hist. III, 432.
Herba 0,3-0,6 m. petala rosea, in campo pr. Valenzuela, Jun., n. 6939; in
campo Ipe hu, Oct., n. 5162.
Var acutifolia nob.
Foliolis lineari-lanceolatis acutis, mueronatis 55/5 60/5 60/8 mm. margine
crassa nerviformi, magis ad T. leptostachyam vertens sed floribus indumento
caulium et foliorum omnino ut T. adunca.
Var. intermedia nob.
Foliolis partim oblongis obtusis basi angustatis partim lineari-lanceolatis
acutis margine minus prominenie.
Herba 0,3-0,8 m. petala rosea, in campo pr. flumen Jejui guazu, Sept..
n. 4643.
forma glabrior.
Indumento denso, minus rufescente foliolis omnibus obtusis.
Herba 0,6-0,8 m. petala rosea, in dumeto pr. Bellavista, Nov., n. 7843.
Tephrosia leptostachya DC.
Prodr. II, 251; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 48.
Foliis anguste oblongis acutis apice mueronatis 80/5 70/% mm.; lobis
calveinis tubo æquilongis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. pelala rosea, in campis pr. Paso Borreto (Concepcion),
_Oct., n. 7645.
Tephrosia nervosa nob. spec. nov.
Suffrutex 0,5-0,6 caule glabro superne pilis adpressis tenuissime velutino :
slipulæ lineares acutissimæ glabræ 7 mm. long&; petiolus communis circa
35 mm. longus robustus coriaceus; foliola ec. 5 juga (11 fol.) lineari vel lineari-
lanceolata, 50/5 mm. 55/1,5 40/4,5 mm. nervo medio subtus albicante valde
exsculpto nervis secundariis numerosis erectis, nervo crassiore submarginali ut
marginata, mucronata, supra glabra minutissime punctulata, subtus adpresse
vestita vel glabrescentia : racemi compositi floribus fasciculatis pedicellis calyces
subæquantibus 4-5 mm. dentibus subulatis; vexillum limbo elliptico (in alabas-
Lro) stigma penicillatum; legumen immaturum sericeum.
Affinis T. leptostachyæ DC., a qua differt caule perennante foliorum structura
et calycis dentibus quam tubus longioribus.
ns 0,5-0.6 m. petala violacea, in campo glareoso pr. Piribebuy, Dec.,
n. 6721.
(A suivre.)
LE DOCTEUR HENRI BERNET
PAR
William BARBEY
Le Journal de Genève du 29 juin 1904 annonçait que le docteur
H. Bernet élait mort subitement à Lausanne le 27 juin. =
La jeune génération des botanistes ne doit pas laisser passer ce digne &
représentant de la botanique suisse, sans lui rendre les honneurs qui lui
sont dus.
Son père signait Bernel, loul court, sans prénom donnant ainsi une
caractéristique typique de son physique si austère, autant que de l’absolue
droiture de son caractère. Il y a cinquante ans que chacun connaissait
celte intéressante silhouette. frölant les murs de l'Hôtel de Ville, la
canne sous le bras, le grandson à la bouche, le regard honnête, scrutateur,
derrière ses lunettes allemandes.
Bernet eut trois fils : Henri, Rodolphe et Gustave élevés dans les saines
traditions helvétiques. — Rodolphe et Gustave pratiquent à Florence
la banque sous la raison sociale Bernet frères; Henri fit des études
remarquables de médecine, épousa la fille du docteur Baylon, catholique
distingué fixé à Genève, et ne tarda pas à grouper une belle clientèle
pour les maladies des voies respiratoires et auriculaires.
Il avait heureusement hérité du virus botanique de son père, qui avait
succédé à Georges Reuter comme conservateur de l’herbier de M. Edmond
Boissier-Butini, fonctions qu'il remplit jusqu’à sa mort en décembre 1887.
En 1888, à la librairie H. Georg, à Genève, le docteur Henri Bernet
publiait le Catalogue des Hépatiques du Sud-Ouest de la Suisse et de la
Haute-Savoie, avec quatre planches. En 1889 déjà le professeur
Dr Robert Chodat faisait un court éloge de ce travail; il nous en redira
sans doute prochainement toute la valeur. Une autre voix aussi autorisée,
celle de M. Gustave Colomb-Duplan, parlant des Hépatiques du Valais, à la
page 117 du Bulletin de la Murithienne, disait en 1900 :
«Quant aux Hépatiques de notre patrie, aucun botaniste ne paraît s’en
occuper spécialement, ce qui est regretiable, car un travail sur cette
famille serait un complément nécessaire de la flore bryologique de la
Suisse que nous attendons de M. Amann. M. le Dr Bernet serait très
certainement le botaniste le plus capable d'entreprendre et de mener à
bien cette étude; malheureusement, on me dit qu'ayant abjuré le culte
de Flore il n’adore plus qu’Eseulape.»
La dernière lettre que nous possédions du docteur Henri Bernet est du
18 mai 1889. Depuis lors, malgré nos recherches réitérées, nous étions
sans nouvelles de lui, lorsque la nouvelle fatale nous est parvenue en ce
jour. Au bord de cette tombe ouverte nous voulions rappeler le nom
d’une famille aimée, laissant un lumineux sillon dans le champ si fécond,
où nous sommes heureux de travailler à sa suite.
William BaRBey.
Valleyres, 30 juin 1904.
PLANTE AFRICANE
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que lAerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1909, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juno».
Prétude de ces plantes ar été confiée a M. le Eros.
D H. Scunz, à Zurich.
I en a été extrait de petites collections dont il reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI |
EDITI, IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die (esammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W_,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptorames st Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4 janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bullelin. .
CES USSR Er eee 20 fr. 20 fr. 30 fr
Abonnements : \ = i j
{ Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour Lous les autres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ébéniste
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE :
LINDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
rn
SPECIALITE DE MEUBLESA FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Pl.inpalais, 26.
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DK L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
2
SECONDE SERIE
Tome IV. 1904.
N° 9.
Bon à tirer donné le 31 août 1904.
Prix de l’'Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 2 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
"200 —
Les abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
_ L’expedition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l’administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés
PARIS BERLIN =
= PAUL KLINCKSIECK 3 ; R. ERIEDLENDER & SOHN
3, rue Corneille. 44, Carlstrasse.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
I.
IL.
SOMMAIRE DU N° 9.
SECONDE SÉRIE
SEPTEMBRE 1904.
BULLETIN DE L'HBRBIER BOISSIER
5 Pages
I. — Irène Chiapusso-Voli et Oreste Mattirolo. —
LES BOCHIARDO, BOTANISTES PIEMONTAIS, d’apres
leurs manuscrits inédits. (Note pour servir à l'histoire de
la Botanique du Piémont dans le X\Hlme siècle (suite et fin). 841
Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%
(SONO) Sn TR RC Te Re ete Cl . 863
Robert Chodat el Emile Hassler. PLANTÆ
HASSLERIANÆ soit ÉNUMÉRATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLER.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suile)............... 379
Robert Chodat. — POLYGALACEÆ SCHWACKIA-
NE sive enumeratio Polygalacearum a cl. Schwacke in
Brasihasleclartum > 222 mate ee 910
Boris Fedtschenko. — NOTULÆ CRITICÆ TUR-
KESTANICÆ. — NOVITIÆ FLORÆ TURKESTANICÆ
(AVEC planche TD) er ee Pie Re 91%
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgt).......... 918
Hermann Christ. — PRIMITLE FLORÆ COSTARI-
GENSIS. Filices et Lycopodiaceæ III (à suivre) ......... 936
Robert Keller. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER
LAUBMOOSFLORA DES KANTONS UNTERWALDEN... 952
Joseph Pannatier. — LE CAREX DEPAUPE- _
RATA GOOD. nouveau pour la flore suisse. ........... 956
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL... .... Nos 9030 à 9329
=
PLANCHE 7.
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
— Allium aflatunense B. Fedtsch. n. sp.
Des circonstances indépendantes de notre volonté nous obligent à la dernière
heure à remettre la publication des planches 5 et 6 et de l’article qui s’y rapporte
à l'un de nos prochains numéros.
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droil gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
P
Lun de dé dora ei dizn/? Fe an U tu
x
u Rte Ya né de Les)
ét ed ee nude, Te és mt", à: à rat
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2" SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 9.
Les BOGHIARDO
BOTANISTES PIEMONTAIS
d’apres leurs manuscrits inedits
(Note pour servir à l’histoire de la Botanique du Piémont dans le XVilime siècle)
PAR
Mme Irene CHIAPUSSO-VOLI
ET
Öreste MATTFIROLO
(Suite et fin.)
Parmi les meilleures peintures botaniques, nous y voyons :
Tab.
Tab.
Tab.
Tab.
Tab.
Tab.
Tab.
Tab.
2, fig.
2, fig.
3, fig.
3, fig.
5, fig.
6, fig.
7, fig.
8, fig.
1
D ND += © © DD ND
Erythronium dens canis Linn. vulgairement «Erba
d’la Milza. »
Chrysosplenium alternifolium Linn.
Fungus spongiosus subflavus sive spongiola Dodon.
Fungus spongiosus vel faraginosus cineraceus.
Fungus esculentus vulgo dictus barete de preivi.
Orobanche vulgaris major Linn.
Orchis bifolia Linn. vulgo dietus Nughet salvagge.
Draba verna.
Dans les tables destinées à la partie zoologique, les qualités de
l’habile et patient artiste ressortent davantage et font de certaines
images, de vrais petits chefs d’œuvre en miniature, dont la finesse et la
perfection du détail soutiennent sans en déchoir, l'examen à la
loupe.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 9, 31 août 1904. 95
812 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (18)
Bochiardo, que nous pouvons considérer, pour ainsi dire, comme
élève d’Allioni et de Dana, s’occupe aussi largement, dans le Campo
Botanico, chap. VII, des couleurs qu'on peut tirer des végétaux. de nos
pays et de ceux cultivés pour l’usage de la miniature et de la peinture
à l’aquarelle.
Sur les indications personnelles de F. Peyroleri, sur celles de Dana
et, en puisant largement dans les Secrets du seigneur Alexis, il
nous composa un petit traité des couleurs propres à la minia-
ture, dans lequel on parle d’environ septante-sept préparations colo-
riées.
Au point de vue de la botanique, nous jugeons ici à propos de dire
une mot sur les couleurs alors très estimées, qu’on tirait des fruits d’une
espèce de Solanum indiquée par Allioni et par Dana avec le nom de
Solanum melanocerasum, plante qu’au temps de Donati on eultivait
dans le jardin botanique de Turin sous le nom de Solanum surina-
mense, sans savoir si Donati en avait recu les graines du Surinam, ou
s’il les avait eues sous ce nom.
Dans un intéressant mémoire présenté à l’Académie des Sciences de
Turin!, Dana s'était occupé de cette espèce et des couleurs qu’on
pouvait en tirer. Le même sujet, du reste, avait été traité par le bota-
niste et miniaturiste François Peyroleri, dans le premier volume du
célèbre Zconographia Taurinensis.
Bochiardo dit que Peyroleri dénominait brésilienne ‘ou américaine
cette espèce dont on pourrait bien encore s'occuper.
Nous avons voulu reconnaître la synonymie de cette espèce et après
l'examen des autoptiques de l’Æerbier Allioni et de l’Herbier Balbıs,
nous croyons pouvoir avec M. A. Gras, qui s’est occupé profondément de
cette qnestion, identifier le Solanum de Dana et de Bochiardo avec le
Solanum Guineense Lam. Illustr., n° 2339, ou Solanum nigrum Linn. 8
guineense Willd.?
Dana avait fait expérimenter ce Solanum par son ami le comte
Mouroux (Morozzo), qui avait publié un savant mémoire sur les couleurs
des substances végétales * et encouragé de nombreux essais de culture en
1 Dana, J.-P., De Solano melanoceraso, Mélanges de Phylosoph. et de Mathem.,
Turin, 1770-73. Mem. Acc. de Sciences.
2 De Candolle, Prodrom., vol. XIII, p. 49. (V. A. Gras, Nouvelles notes sur
quelques rectifications de synonymie, Bull. Soc. Bot. Franc. Déc. 1863,
p. 6 à 10).
3 Comte Mouroux, Examen physico-chimique sur la couleur des fleurs et de
(19) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLL ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 849
grand de cette espèce, dans le but de doter la région d’un excellent
produit pour la teinturerie. — Ces essais réussirent très bien dans
les différentes localités du Piémont, soit de la plaine que des
collines.
Il s'occupe aussi avec soin de certains expédients d’art, en y ajoutant
des expériences personnelles d’après des renseignements qu'il dit rece-
voir du peintre botaniste Francesco Peyroleri, l'artiste émérite, que
nous venons de signaler comme fondateur de l’école de miniature et
d’aquarelle du jardin botanique du Valentino à Turin.'
C’est ainsi que nous voyons, par exemple, aux pages 206 et suivantes
du Campo Botanico Pineroliese (volume de la bibl. de Pignerol), le
curieux procédé expliqué par Bochiardo de plaquer sur le papier à
dessin de l’or ou de l’argent en feuilles sous la couleur d’aquarelle,
quelques autres substances végétales. Melang. d. Phylos. et de Mathem., loc. eit.,
p. 11, 1770, Turin.
Nous estimons devoir rapporter la description du Solanum melanocerasum
faite dans son mémoire, par Dana :
Planta est glabra, bicubitalis fere, caule anguloso, ramoso, spinis ad angulos
et ramos non pungentibus seu inermibus. Folia. Sol. off. seu nigri Linn.,
ampliora, angulata, lanceolata, obtusa, alterna. Flores parvi ex basi virescente
exalbidi, ad limbum leviter purpureo-violacei, antheris fuscis. Baccæ sphericæ,
cerasiformes, immatura virides, per maturitatem atræ, magnitudine nucis
avellanæ vel fructus cerasi mediocris, lucentes, in racemos subumbellatos
dispositæ, nitide, viridi pulpa et parvis, multis, albidis compressis, orbiculatis,
seminibus, fœtæ, succo purpureo vioiaceum, colorem ex se præbente præditæ.
Suceus odoris potius vinosi est quam graveolentis et narcotiei uti a reliquis
plantæ partibus exhalat, per fermentationem præsertim vinosum odorem emittit.
1 M. Patrucco (loc. cit., p. 358) classe Francesco Peyroleri entre les peintres
de Pignerol.
Cet artiste, employé au Jardin botanique de Turin depuis 1730 jusqu'aux der-
nières années du X VITIme siècle, très habile comme dessinateur et peintre-aquarel-
liste de fleurs et fruits, était du pays de Viü dans la vallée de Lanzo, ainsi que le
prouvent plusieurs documents conservés dans les Archives du Valentino à Turin.
Il ne travailla jamais à Pignerol, ses seules références en cette ville étaient d'y
avoir envoyé un neveu, Luigi Peyroleri, élève-pharmacien recommandé à l’école
de B. F. Bochiardo. Il a souvent donné à ce dernier de précieux conseils sur
l'art d'extraire et de se servir des couleurs végétales. (V. B. F. Bochiardo, C. bot.
Pin., p. 162-163, Cap. VII, mss. Boissier.)
A ce propos, Allioni écrit les paroles suivantes : « Quod feliciter executus est,
præsertim quum tentatis plurimis experimentis colorum materiam ex floribus,
fructibusque elicere adprime sciret, ita ut naturam ipsam emulari videretur. »
(V. Allioni, PI. ped., tom. I, præfalio, p. v.)
344 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (20)
pour en rehausser le brillant '; ce que lui-même pratique avec
succès dans la peinture des insectes aux tables qui suivent la
partie botanique dans son livre d’icones d’après nature : les ailes
chatoyantes et irisées de différents scarabées en ressortent admira-
blement. ?
Mais où le travail de Bochiardo nous apparaît parfait c’est dans
la partie qui se rattache à l’etude des plantes employées à cette époque
1 Loc. cit. « Argento ed oro, fino in foglio, vien anche adopralo per certi
insetti lucenti, s’applica sulla carta con gomma arabica, e poi asciutto, si colo-
risce sopra col color proprio dell’animaluceio. »
Et pour saupoudrer sur couleur : «oro in polvere o bronzo polverizzato con
somma arabica. »
Cette methode, qui rappelle le procédé des anciennes enluminures sur par-
chemin, avait été déjà appliquée sur toile par un célèbre peintre et dessinateur
des Gobelins et Arazzi du XVIme siècle. (V. Feller, Biographie Universelle,
t. XI, p. 288.) — « Van-Orlay (Bernard) peintre, natif de Bruxelles, mort en
1550, eut pour maitre le célèbre Raphaël. Ce peintre a fait beaucoup de tableaux
qui ornent les églises de son pays. L'empereur Charles-Quint lui fit faire plusieurs
dessins de tapisseries, et c'était lui que le pape et plusieurs autres souverains
chargeaient du soin des tapisseries qui s'exécutaient sur les dessins de Raphaël
et d’autres grands maîtres. Lorsque ce peintre avait quelque tableau de prix à
faire, il couchait des feuilles d'or sur l'impression de la toile, et peignait dessus ;
e qui n’a pas peu contribué à conserver ses couleurs fraiches, et à leur donner
en certains endroits beaucoup d'éclat. »
On peut citer du même artiste :
(V. Revue Biblio-iconographique, Paris 1897, 3me série, no 6. «Le duc d’Au-
male, » par le baron Roger Portalis, p. 280, description du château de Chantilly) :
a enfin, ea traversant le cabinet des livres, à la belle exposition de
veliures..... on arrıve dans la galerie des Cerfs, ornée de tapisseries de Gobelins
bien connus, les Chasses de l’empereur Maximilien, d’après Van Orley, qui pro-
viennent du comte de Toulouse. »
La notice n'aurait ici aucun à-propos, si nous n'avions pu constater de nos
propres yeux, dans la galerie des Arazzi au Vatican, sur les magnifiques tapisse-
ries dites de Raphaël — que l’on peut considérer comme ayant été exécutées sous
la direction de son élève Van Orlay, maître en décor de chasse el paysage de
futaie — des fleurs ornant les encadrements et jonchant les parterres des
tableaux, d’une vérité botaniquement irréprochable, prêtes à la classification.
telles qu’elles se montrent dans les environs de Rome entre les éboulis de ses
imposantes ruines.
2 Tels sont les : « Cervus volans, Scarabeus Lucanus vel cervus L. vulgo
dicto serv volant o psioira que Bochiardo appelle «il più grande scarabeo
dell’aria (tab. IF, n° 13). Cervus volans femina «coll'ali spiegate» (lab. II,
n5 40) et : « Seconda specie di Capricorno volante ; questa sente l’odor di rosa, &
di color verdastro cangianle in sanguigno » (tab, Ill, no 34).
(21) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 849
dans les pharmacies du Piemont. Son livre sera un aide précieux pour
le savant qui voudra s’oceuper d’eerire l’histoire tant souhaitée de cette
science jadis si impénétrable et puissante.
Vers la fin du XVII": siècle (surtout dans nos petites villes et dans
les gros bourgs) la pharmacie n'était pas encore délivrée de l'influence
des anciennes méthodes, dont la base secrète persistait à s'appuyer sur le
souvenir des pratiques de l’ancienne alchimie.
Dans la Pharmacopée officielle du Piémont, ainsi que dans les
Codices Pharmaceutici publiés sous les ordres des souverains et de
l'administration de la capitale, quoiqu’on en dise, on en était encore
aux noms et aux traditions de Jérôme Fracastoro, de Matthioli, de
Jacques Dubois, de Quercetan d’Armagnac, et une partie assez Consi-
dérable des curieuses préparations galéniques, recommandées par ces
auteurs, étaient toujours en vigueur dans les officines du Pie-
mont.
Les œuvres classiques de De Meuve (1689), de Louis Penicher (1695),
de Nicolas Lemery (1697), de J.-F. Cartheuser (1752), de Guillaume
Lewis (1751)..... et enfin de Antoine Beaumé (1762), qui venaient peu
à peu éclairer la vieille matière médicale avec les données de la chimie
alors naissante en démontrant la préparation rationnelle des subs-
tances, leur constitution, les normes des poids et des mesures, n'avaient
pas servi à extirper les vieux préjugés ni à supprimer, dans la pratique,
certaines préparations abominables que les traditions nous avaient con-
servées.
Il ne faut pas oublier que le très célèbre seigneur Alexis Piemontois
emprunta son pseudonyme au Piémont et que son fameux Livre des
secrets ', traduit dans toutes les langues, honoré d’une foule d'éditions
(entre 1555 et 1783), jouit Jadis d’une faveur telle, qu’on ne peut l’expli-
quer qu’en se reportant aux conditions d’ignorance superstitieuse et
manque de mouvement scientifique qui caractérisent ce laps de temps.
1 On sait maintenant que l’auteur des Secrets d’Alexis fut un alchimiste
célèbre, herboriste de grande renonimée, Girolamo Ruscelli ou Rosselli, qui est
né à Viterbo (Rome) dans la première moitié du XVIme siècle et mourut à
Venise en 1566. Les Secrets furent traduits en latin, en francais, en espagnol,
allemand et anglais. Les éditions plus connues sont les suivantes : Venise 1559,
Milan 1557, Lyon 1588, Venise 1783. Ce livre fut la base de cette littérature
dite (segretista) secretiste, dans laquelle enire autres, nous devons mentionner
les noms de Mme Foquet, Aude, Grand, Fioravanti, Cardano, Mizzaldi, Talier,
G. B. Porta, Schot, Déchales. Dulcirene Longobardo (Fontana), etc...
846 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SER.). (22)
Les noms que nous lisons encore émaillés sur les pots artistiques de
nos fabriques de Savone, ornements suggestifs des anciennes apothieai-
reries, sont des documents qui nous révèlent l’état de l’art de préparer
les médicaments plus estimés vers la fin du XVIIF": siècle.
L'huile des Crânes humains, celle des Crapauds, des Scorpions, des
Vers de terre, des Petits chats, des Hirondelles, des Renards..... ; les
poudres des Millepieds, des Vipères, des Abeilles, ete.; les Ælectuaru,
les T’heriaca'; les Trochisci, ete., préparations étrangement éthéro-
gènes, mixtures de toutes sortes de drogues, étaient les médecines à la
mode encore vers la fin de 1700, dosées officiellement par les Pharma-
copées ? et dans lesquelles publie et médecins avaient une confiance sans
bornes !
Et tout cela dans une époque où la matière médicale avait préconisé
1 La Theriaca de la Pharmacopea Taurinensis (1736) dite Theriaca Tauri-
nensis se composait seulement de trente-cinq médicaments différents!
2 Pour ce qui a rapport à l’histoire des Pharmacopées en Piémont, nous
croyons pouvoir signaler la sériation suivante :
I. Pharmacopées officielles.
a. Pharmacopæa Taurinensis, nune primum edita jussu augustissimi Regis.
Aug. Taur. 1736. Typ. j. B. Chais.
b. Pharmacopæa Taurinensis jussu angustissimi Regis. Taur. Ex Typ. Regia
1833.
c. Farmacopea per gli Stati Sardi. Torino, Stamp. Reale, 1853.
d. Farmacopea ufficiale del Regno d'Italia. Rome 1892.
Il. Pharmacopées semi-officielles.
a. Pharmacopæa Sardoa ex selectioribus codicibus ece. j. j. Paglietti Tau .
Typ. Carolitana 1771.
b. Codex Pharmaceuticus pro Nosocomiis, Hospitiis..... civitalis Taurinensis.
Administratorum jussu elaboratus. Edit. Le, 1799. Edit. alt. 1806.
c. Farmacologia ossia Trattato di Farmacia teorico-pratico. Giordano, A.
Torino 1844.
d. Farmacopea ad uso del Regno di Sardegna, Angelini, L. Torino 1846.
e. Farmacopea popolare, G. Righini. Torino 1856.
Les Pharmacopées eurent leurs origines des Antidotarii, le plus ancien des-
quels est l’Antidotarium de Nicolô il Preposito de l'Ecole salernitaine
(XITIme siècle). Matteo Platearius en écrivit les Commentarü; vinrent ensuite le
Ricettario fiorentino (1567), le Antidotario romano (1624), la Pharmacopea
bergamensis par Lanci et P. Maselli (1580), le Pharmacopæa Londinensis
(1618), etc...
(23) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 847
l'usage des remèdes tels que ceux qui dérivent du Séramoine, de la
Digitale, de l’Aconit, de la Belladonne, du Hyoscyame..... , principes
actifs que la médecine moderne est fière de posséder !
Vers la fin de 1700, dans les gros villages du Piémont, le peuple
envisageait encore les apothieaireries ou speziarie avec un sentiment de
superstitieuse frayeur et les apothicaires, quoique depuis longtemps
réunis en Collège, fédération ennoblie et privilégiée, étaient considérés
comme des manipulateurs de simples et de poisons, gardiens jaloux de
secrets transmis par leurs ancêtres, vécus eux-mêmes, sous la domina-
tion des spéculations alchimiques.
La chimie, la physique et les autres sciences expérimentales, dans le
bref délai d’un siècle, ont triomphé des traditions, effeuillé les légendes,
abattu tout le passé de eredulite et d’ignorance, élevé au rang de
science la pharmacie et à celui de savants les pharmaciens; mais,
malgré leurs efforts, elles n’ont pas pu encore déraciner entièrement
(chez les populations de nos Alpes, dont les communications sont si
difficiles) la foi dans les étranges pouvoirs de certains « simples », qui
se conservent encore, dernier vestige de la médecine des signes (signa-
tura rerum), des mystérieuses pratiques de l’alchimie et de la sorcel-
lerie.
Nous avons cru devoir rappeler ces faits parce que dans le Campo
Botanico, qui, tout de même, révèle chez son auteur un homme pra-
tique, adroit et prudent, nous trouvons enregistrées une foule de notions
curieuses et étranges sur la vertu des simples et sur leur préparation,
notions qui révèlent un intérêt assez considérable au point de vue de
histoire de la pharmacie en Piémont.
Le Lessico Farmaceutico Chimico ' de l’apothicaire Capello et sur-
tout les enstitutions qui précèdent le texte de ce fameux manuel nous
ont fourni la clef d’une quantité d’appellatifs usés dans le Campo à
propos des plantes dites cordiales, capillaires, vulnéraires, carminatives,
chaudes, apéritives, antipleuriques, antiscorbutiques, ete.
Ainsi que nous venons de le dire, bien des erreurs empiriques et de
superstitieuses énormités se rencontrent dans les recettes pharmaceu-
tiques du sieur Bochiardo; il en compose toute une mosaïque glanée
par ei par là dans ces livres de secrets mirobolants dictés jusqu'alors
1 G. A. Cappello, apothicaire à l'enseigne des Trois-Montagnes, dans le
Campo St.-Apollinare, à Venise, Lessico Farmaceutico-Chimico, VII, Edit.
1763, Venise.
818 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (24)
par une science en déroute sur les faux sentiers de la métaphysique et
de l’alchimie.
Mais il faut considérer que le modeste apothicaire de Pignerol écri-
vait il y a cent vingt ans, alors que le foyer du progrès scientifique était
encore, pour la plupart du monde de nos lointaines provinces. le cénacle
impénétrable d’un olympe de savants. D'ailleurs, l’école eneyelopediste,
vouée à la recherche de la vérité par le moyen expérimental, était trop
voltairienne, partant trop laïque, pour avoir quelque prise sur l'esprit
excessivement croyant que Bochiardo nous deeele dans son autobiogra-
phie. De là à cette époque, et bien plus tard encore, la persistance dans
l'erreur empirique, chez des hommes ne manquant ni d'intelligence, ni
de bon sens pratique, mais vivant dans un milieu par trop imprégné
des brumes du moyen âge et, parmi eux, des esprits tourmentés, hési-
tants, souhaitant et redoutant à la fois la formule insaisissable de la
vérité vraie.
Bien que la province de Pignerol eut alors déjà ses avant-coureurs! et
même qu'elle eut fourni un secrétaire à Voltaire, en la personne de Samuel
Peyran?, de ce nombre, ne pouvait être notre Bonifacio Felice, tempé-
! Une loge maçonnique s’elait formée à Pignerol sur la fin du XVIllme siècle,
dans les années précédant la Révolution française. Elle avait pris le nom de
« Parfaile amitié du 5807 » *. On comptait entre ses adeptes le Dr Michel Buniva,
bien connu par sa valeur scientifique et sa philanthropie, introducteur de la
vaccine en Piemont, très versé dans les sciences naturelles.
Né à Riva de Pignerol le 15 mai 1761, mort à Piscina le 26 octobre 183%, il
avail élé nommé membre de l’Académie des Sciences de Turin en 4801.
Michel Buniva était fervent admirateur et ami de Charles Allioni: en souvenir
du grand botaniste, il laissa un livre mémorable qui a pour titre : Réflexions
sur les ouvrages d’Allioni, ete., Turin 1805 et un Nomenclator Linneanus
Florz Pedemontana, Augta Taurinorum 1790. (V. Saccardo, La Botanica in
Italia, Venezia 1895, tom. I, p. 40 et tom. II, p. 25.
2 Jean-Rodolpke-Ludovic-Samuel Peyran, né en 1751 à Pomaretto, mort le
26 avril 1838, historien vaudois, élu membre correspondant de l’Académie des
Sciences de Turin, le 19 novembre 4809. (V. Carutti, Storia della città di
Pinerolo, p. 573).
Fils d’un ministre du culte vaudois, après avoir fail ses études de théologie à
Genève, passa en France, auprès de Voltaire, en qualité de secrétaire. Il revint
dans son pays d'origine où il fut, comme son père, pasteur de sa secte.
(V. Patruceo, Il Settecento, p. 361 el p. 375). Dans son rôle de progressiste, il
fut des plus influents pour la propagalion de la doctrine encyclopédiste: prit une
part assez active aux événements de la Révolution (v. Bert Amédéo, I Valdesi... abi-
* V. Patrucco, Il Settecento, in Studi Pinerolesi, vol. I, p. 361.
(25) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 849
rament calme, rangé, porté à un genre de réflexion rendue unilatérale
par la routine de sa vie et dont les « Emporium » étaient, depuis quatre
générations, fournisseurs de simples et de drogues à tous les monas-
tères et congrégations d’alentour '.
lanti le cosi dette Valli del Piemonte, Cenni Storici, Torino 1849, p. 459); il
laissa des manuscrits que l’on conserve actuellement dans la Bibliothèque du
Collège de Torre-Pellice. Son érudition était appréciée par ses concitoyens; il
s'était formé une riche bibliothèque et ses œuvres les plus importantes furent
imprimées en Angleterre. Il écrivit aussi quelques poésies françaises el des com-
positions salyriques telles que : «Idées sur la fin du monde», «La perruque
dévorée par les rats, poésie dans le grand goût, elc., etc..» qui témoignent de
l'originalité de son esprit. (V. Peysina, La ghirlanda del Pino, elc. Pinerolo,
1852, t. II. Mss. inédit, ex bibliotheca Regis Victor] Emmanuelis (Turin).
1 La Bibliothèque municipale de Pignerol possède (en héritage de M. Claudio
Costa, 14 février 1895) le volume coté Ill, D, 27. Lemery, Dizionario overo
trattato universale delle Droghe, Simplici, etc., ete. Venezia MDCCLI.
On voit dans cet in-folio, jadis propriété de Bochiardo, et par lui eilé à plu-
sieurs reprises, un « anliporta » représentant un saint (saint Cosme ou
saint Damien?) dans la boutique d’un apothicaire, entouré de plusieurs aulres
medaillons figures, le lout dessiné et peint en couleurs végétales, tant bien que
mal à sa manière, signé : «invenit et fec. 1771. Bonifacius Felix de Bochiardis
Patern. descend. (.....?) quarti Pharmacopæus «Pinerolio».
V.-B.-F. Bochiardo, Ingr. alla Farm. (loc. eit.), Cap. I del Farmacopeo,
pp. 22-23. les curieux details, descriptions et préceptes sur l’habilalion et ofli-
cine d'un apothicaire : « Sia proveduto se cosi piace, d’un anticamera dipinta
« di Curiosità appartenenti alla Scienza e Storia Farmaceutica ed in parlicolare
« d’antichità e rilralti, il che servira di sollievo e d’istruzione..... I Domicilio
« parimenti vi sii attiguo, ed anche come esortano il Borgarucci, Placotomo ed
« altri, se si puô (abbiasi) un Giardino, od almen terrazzo per suo maggior
« comodo, utile e necessario divertimento e per poter fare comodamente osserva-
« zioni Bottaniche, ed aver in pronto cerli semplici piu famigliari, come cicoria,
« malva, mercuriale ecc. Tutto questo Farmacopolio finalmente tenghi ben
« pulito e fornito di medicamenti usuali e per ordine ben disposti, e né proprii
« vasi collocati coi loro titoli avanti a grossi caratteri latini. Nel suo edifizio
« abbia poi un gabinelto ottimamente situato in luogo libero, fuor de rumori,
« chiaro ed a sana esposizione rivolto che le serva per lo studio, qual sia fornito
« di una Biblioteca dé migliori Autori d’ogni tempo, si di Farmacia galeno-
« chimica che di Bottanica e d’ogni altra maleria medica e Storia Naturale, e
« di qualunque altro le sia spettante. Qui vicino abbi pure un Museo di cose
« piu rare nellarte risguardante proveduto, la qual cosa servirà sempre per
« maggiori ed utili cognizioni dé Principianti non solo, ma di altri ancora che di
« rarità si dilettano. »
L’habitation et officine des Bochiardo étaient installées dans leur maison de
famille, dans la rue San Bernardino (aujourd'hui Via degli Archibugieri di
850 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (26)
Si toutefois la superstition n’est point bannie de son œuvre, on y
rencontre en revanche des remarques sérieuses et des connaissances
assez étendues en bibliographie et en biographie à l’egard des auteurs
botanistes, surtout des pharmaciens, dont il dresse tout une liste avec
commentaires, dans son Introduction à la Pharmacie, pages 328 et
suivantes.
La langue italienne, dont l’auteur se sert dans ses écrits, où l’on ren-
contre peu de barbarismes, y est d’une correction parfaite, exception-
nelle, pour l’époque, alors que les études littéraires, dans les petits
centres, subissaient en Italie de bien regrettables défaillances *.
San Giorgio, une des plus caractéristiques de l'antique cité de Pignerol). L’aieul
Chiaffredo avait ouvert aussi un dispensatorio dans le palais d’Aquilant, sur la
place de Saint-Donato; on ignore quelles autres périgrinations subirent les autres
Bottegaros de la famille.
1 Nous avons dit que Bochiardo s’essayait aussi dans l’art poélique (V. Patrucco,
loc. eit., pp. 326 et 355); mais sa verve ne s’échauffait que pour battre en
brèche les mœurs licencieuses que la domination étrangère avait apportées à
Pignerol: aussi l'on pourrait observer, que tout en dictant des recettes pour la
confection du fard et d’autres ingrédients de coquetlerie féminine, il en
condamnait chaleureusement en rime la mise en action.
La note satyrique est la meilleure explicalion de sa muse, qui est de beaucoup
inférieure à sa prose.
La bibliothèque municipale de Pignerol possède entre autres manuscrits de la
main de B.-F. Bochiardo, un petit volume relié en parchemin format
cm. 1% 1/2 X 19, de 84 pages. On peut y lire à la premiere page «Ex libris»
Bonifacii Felicis «Bochiardi» Pharmacopæi Pineroliensis «anno MDCCLX VI»
et deux pages après : : «Il Trionfo della Regia Universitä di Torino diviso in tre
canti. Lo steccato dislruto, seguito al primo Xbre 1759 con vari sonetti composti
nella medesima occasione. — Pinerolo MDCCLX VI.
On ne saurait attribuer à B.-F. Bochiardo la paternité de ces poésies au sujet
du « ballo dell” orso, etc. », par la simple raison que, étant né en 1747, il était,
en 1755 (Bochiardo écrit par erreur 1759), alors seulement âgé de huit aus.
M. Demo, bibliothécaire-archiviste de Pignerol, dans une lettre qu'il a bien
voulu nous adresser à ce sujet, nous fait remarquer que, dans son aulobiogra-
phie, Bochiardo ne comprend point cette composition dans la liste de ses œuvres.
Il s'amuse, par contre, à la transcrire en 1766, à l’âge de dix-neuf ans.
D'autre part, parmi les pseudo-poèles qui satyrisèrent sur l'épisode universi-
taire de 1755, mentionnés ailleurs *, on ne rencontre point le nom de
Bochiardo.
* Voir : A. M. (Antonio Manno). II lesorello di un bibliofilo Piemontese in Curiosità e
ricerche di Storia subalpina. Vol. I, pp. 727 el 759.
Vallauri (Tommaso) Università del Piemonte, vol. I, pp. 465 et 243. Lessona (Michele) Isti-
tuli seientifiei in Torino, 4880, pp. 343-344.
(27) IRÈNE CHIAPUSSG-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 894
Bochiardo était, du reste, bien pénétré du devoir auquel chacun est
tenu, de connaître et de faire connaître l’histoire naturelle de son
propre pays.
Sur la page de frontispice de son Livre des Peintures, il écrit : Molti
cercano di conoscere le piante forestiere e por ignorano quelle che calpes-
tano sul proprio suolo.
On peut noter comme vraiment remarquable le rapprochement qui
existe, voire même l'identité d'opinion, entre cette maxime et les idées
de Jean-Jacques Rousseau, au sujet des herborisations, qui nous sont
transmises par Bulliard (Dictionnaire élémentaire de Botanique, Paris
1800, pp. 75-76) : « Jean-Jacques, après avoir montré la nécessité d’un
herbier, après s'être élevé contre ces prétendus botanistes qui ont des
herbiers de huit à dix maille plantes étrangères et qui ne connoissent pas
celles qu'uls foulent continuellement aux pieds, il dit..... », et en note :
« Jean-Jacques n’aimoit pas qu'on lui dit que l’on connoissoit des mil-
liers de plantes: il vouloit qu'on en connût peu, mais qu'on les connût
bien. Que chacun, disoit-il, sache arranger sa botte de foin, et rien de
plus. »
Au resume, l’œuvre botanique de Bonifacio Felice Bochiardo se com-
pose de :!
1° Ingresso alla Farmacia, Pinerolo 1773. Un vol. in-quarto
de 331 pages, relié en veau brun, manuscrit autographe sur
papier portant en filigrane la marque de fabrique « LUCHINATO »°
1 Il est à regrelter que l’Ingresso alla Farmacia el le Campo botanico Pine-
roliese n'aient pas été imprimés. Ce seraient deux pièces caractéristiques acquises
à la bibliographie de bolanique ancienne, et les amateurs de bouquinerie y goûte-
raient le parfum de simplicité antique que nous ne pouvons faire ressortir dans
cette dissertation hâtive.
? Luchinato et Cappuccino élaient le nom de deux entre les nombreux
propriétaires de fabriques ou moulins à papier, qui exercèrent longiemps el sans
interruption, celte industrie aux bords de la rivière Moirano, près de Pignerol.
La «Cartiera » Luchinat fonctionnait déjà en 1501 ; en 4815 la famille Cappuccino
vendit son établissement aux Luchinato et les deux «battitori di carta» furent
réunis en un seul.
Les deux empreintes en filigrane qui s’allernent sur les Mss. de Bochiardo, le
mot Luchinato en toutes lettres, et la figure emblématique du «Cappuccino »
. (moine capucin), représentent les marques caractéristiques des deux opifices dont
le produit élait justement apprécié dans tout le Piémont.
Nous tenons ces notices de M. Demo qui a groupé, dans une excellente mono-
graphie, l'histoire de l’industrie et manufactures du district de Pignerol: V. Carlo
852 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (28)
(v. Bibliothèque Municipale de Pignerol. Mss. inédits cotés I. N.,
196 5.
2° « Campo botanico Pineroliese, con una descrizione degli Animali
dello stesso distretto, Pinerolo 1778. »
(Le texte manuscrit y est seul complet, la partie artistique y resta
inachevée).
Un vol. in-folio mesurant em. 0,46 X 0,28 et 0,09 en épaisseur sur
tranche, relié en veau fauve, ayant une seconde doublure en peau
souple (chamoisee). Les feuillets sont en papier très résistant, filigrané
à la marque de la fabrique « Cappuccino » (un moine capucin, chemi-
nant, avec accoutrement et crosse de pelerin).
Le livre renferme plusieurs peintures à l’aquarelle, miniature et
gouache, dont : un frontispice historié; une suite de 17 variétés de
plantes rustiques; 48 figures zoologiques, v compris 28 insectes,
le tout peint d’après nature par B.-F. Bochiardo. Le volume se
termine par la suite ornithologique (49 variétés d'oiseaux) peints
par l’abbé B. Simone Bochiardo, dont nous avons déjà parlé.
(V. Biblioth. Munieip. Pignerol. Mss. inédits coté I. N., 8°.)
3° Campo Botanico Pineroliese, ovvero deserizione delle Piante Sel-
vatiche, vale a dire di quelle che spontaneamente nascono senza coltura
nel contorno di Pinerolo, tra lo spazio d'un miglio circa, compresi i
funghi:; annessavi pure la deserizione delli Animali selvatici, che ritro-
vansi fra lo stesso distretto, con altre notizie non disconvenienti. —
Opera dello Speziale Bonifacio Felice Bochiardo di Pinerolo — a
Demo, Il rio Moirano, Studi Pinerolesi, Pinerolo, 1899, Mem. I, pp. 289-292
«Batlitori di carla».
1 Sous le même numéro de placement : I, N, 126, la Bibl. M. de Pignerol
possède un autre exemplaire Mss. de l’Ingresso alla Farmacia. Celui-ci n'est
pas autographe: c'est une copie exacte que Bonaventura Bochiardo fit faire par
un amanuense et qu'il signe sur le frontispice à la date du «17 juin 1868».
C'est donc à l’âge de 83 ans, que Bonaventura se plait à faire lranscrire celte
œuvre de son père; si c'était lui l’académicien, on peut dire qu'il a longtemps
joui de son fauteuil!
2 Le volume renferme un feuillet libre : la «Tabula XXXXIHI» (une des
meilleures du 3me volume du FI. Pedem. d’Allioni) représentant le Ligusticum
Austriacum Linn.
Gravure avant la lettre de Pietro Peyroleri, d’après un dessin de son père, le
peintre Francesco.
Nous y voyons une nouvelle preuve que Bochiardo était entre les initiés
auprès de l’Institut du Valentino à Turin.
(29) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 8D3
comodo utilità e curiosità de speziali, non men, che de Medici od altri
studiosi suoi compatrioti. 1780. (V. Biblioth. Munieip. de Pignerol.
Mss. inédits coté I. N., 127.)
(Voir les détails bibliographiques à Ja comparaison suivante.)
4° Campo Botanico Pineroliese, ete., ete. Pinerolo, MDCCLXXX. Un
vol. Mss. in-quarto, copie authentique du précédent, possédée actuelle-
ment par l’Herbier Boissier, à Chambesy (Suisse).
(Des deux volumes ci-dessus (Campo Botanico, ete.), presque iden-
tiques, voir l’apercu comparatif ci-après.)
5° Storia genealogica de Bochiardi, antichi di Pinerolo, seritta dallo
speziale Bonifacio Felice, dell’ istessa Famiglia nell’ anno 1793.
Copie insérée dans Alliaudi Prof. Camillo, Genealogie, vol. I, di
documenti importanti circa le più cospieue famiglie di Pinerolo.
(V. Biblioth. Munieip. de Pignerol, coté I. N., 3.)
On aura remarqué, par ce bref exposé, qu’il existe deux copies du
Campo Botanico Pineroliese identiques en titre, date et format, et que
de celles-ci, par un hasard qui peut à bon droit paraître extraordinaire,
l’une est à la Bibliothèque Municipale de Pignerol, l’autre à l’Herbier
Boissier, à Chambesy (Suisse).
La circonstance fortuite qui a mis le D Chabert en condition de
recueillir le manuserit qu'il offrit ensuite à la bibliothèque de l’Herbier
Boissier, est particulièrement touchante, et mérite d'être expliquée ici
en citant le donateur même, d’après le Bulletin de V'Herbier Boissier
(tome III, n° 2, février 1895, p. 51) :
« Bochiardo, botaniste italien, Znconnu, par William Barbey. — Un
aimable correspondant nous a offert, le 16 février 1894, pour la biblio-
theque de l’Herbier Boissier, trois ouvrages que nous ne possédions
malheureusement pas et, à propes du dernier, il ajoutait ce détail très
intéressant : « Ce catalogue des plantes de Pignerol fut trouvé dans le
« sac d’un soldat autrichien blessé à mort à la bataille de Solferino et
« qui vint rendre le dernier soupir dans mon ambulance le soir. Je
« viens de retrouver, au fond de ma bibliothèque, ce livre, qui n’offre
« qu’un intérêt local de curiosité. Si vous ne l’aviez pas, ainsi que les
« deux autres, je serais heureux que vous voulussiez bien les
« accepter. »
. Le 20 février, notre généreux docteur ajoutait : « Bochiardo est un
« botaniste inconnu dont l’ouvrage, évidemment destiné à être publié,
« n’aura pu l'être faute de monnaie. »
« Ce catalogue forme un beau volume de 257 pages in-quarto remar-
854 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SsÉR.). (30)
« quablement bien écrites. Il est difficile de s'expliquer comment ce
« livre est arrivé dans le sac de ce malheureux troupier autrichien;
« quel était son but en se chargeant ainsi dans les campagnes brülantes
« Peut-être était-ce une cuirasse contre les balles sardes qui
« auraient difficilement percé ce beau papier; malheureusement
« le volume est intact et le pauvre soldat a succombé sur la terre
« étrangère. Nous ignorons son nom, mais il nous a conservé celui
« de Bonifacio Felice Bochiardo di Pinerolo, dont nous n’avons
« pu retrouver de traces dans les bibliothèques suisses ou ita-
« liennes. Son manuscrit italien est intitule:..... (Voir à la compa-
« raison suivante.)
« S'il n'existe pas une flore des environs de Pignerol, le travail de
« Bochiardo sera intéressant à consulter par le botaniste qui voudra
« l’entreprendre et c'est à ce titre que nous avons cru bien faire en
« signalant le manuscrit qu'un accident a fait inopinément tomber
« entre nos mains. » 31 mars 1894.
Il s'agissait done de savoir si le livre qui formait le double avee le
Campo Botanico ete. de la bibliothèque M. de Pignerol! était positi-
vement autographe, rédigé et tracé par Bochiardo, ou bien si l’un ou
l’autre des deux volumes n’était qu’une copie soigneusement transcrite,
ou faite transcrire, par quelque amateur.
Une note autographe, que nous avisâmes à la dernière page du
Manuscrit de la bibliothèque de Pignerol, fut comme un trait de
lumière, qui nous permit de fixer non seulement la cause originaire,
mais aussi d'identifier le premier possesseur du livre qui appartient
aujourd’hui à la collection Boissier : le docteur militaire Giuseppe
Domenico Delbecchi.
Voiei comment Bochiardo s'exprime (loc. cit. p. 357), après avoir
indiqué certaines modifications apportées à la première rédaction de
son Manuserit : «..... avendo io cosi disposto nella copia di questo che
« mandar al S" Dott" Delbecchi mio amico medico regio del forte di
! C'est avec les plus vifs sentiments de reconnaissance que nous adressons ici
nos remerciments sincères à M. William Barbey et à la direction de l’Herbier
Boissier, qui moyennant la plus aimable des longanimites, nous a permis de
consulter à loisir le Mss. Bochiardo, dont le rapprochement avec l’exemplaire de
Pignerol a été l’objet d'une étude comparalive nous intéressant au plus haut
degré au point de vue de l'authenticité.
(31) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 899
« Fenestrelle, lanno 1780 8 X”re, trovandovi un miglior ordine
« secondo il fine che mi sono proposto ».
Le médecin Delbecchi, botanophile lui aussi, était l’intermediaire
entre B.-F. Bochiardo, pharmacien de Pignerol, et le docteur Pierre
Dana, du Jardin botanique de Turin: c’est ce que le sieur Bochiardo
nous donne à connaître : le livre in-folio, destiné aux tables peintes,
porte une préface manuscrite identique à la préface manuscrite du
Campo Botanico Pineroliese de la Bibliothèque Municipale de
Pignerol.
Or, à la page IV, auprès du nom du D’ Dana « sostituto, ete., ete. >,
nous y voyons la note suivante : « quale per mezzo del mio amico
« Giusêpe Delbeechi di Bibiana, dottor in medieina diligentissimo, che
« ebbi più volte in mia compagnia nella cerca de sempliei, mi nomino
« molte piante che ancor m’eran ignote ».
Le médecin militaire Delbecchi, qui reçut en don l'œuvre de
Bochiardo, après avoir parcouru sa carrière depuis Fenestrelle, à
Villefranche de Nice’, vint passer une honorable retraite et finir ses
jours au milieu de sa famille, assez nombreuse, dans sa propre maison
à Pignerol.
Il est à supposer que, dans le cours de sa longue carrière, et même
dans ses années de retraite, il ait gardé, parmi ses plus précieux souve-
nirs, Cet hommage de l’amitié lui rappelant les courses de sa jeunesse à
travers la campagne fleurie; mais, après lui, qui pourrait nous dire les
causes et les effets de la dispersion fatale à toute chose, qu’auront
subi sa bibliothèque, s’il en avait une, son herbier, ses collections,
enfin ?
Sans nous perdre en de vaines conjectures, nous examinerons done
ici, comparativement, les caractères saillants pouvant déterminer la
source identique des deux manuscrits, c’est-à-dire le Campo Botanico
Pineroliese de la Bibliothèque Municipale de Pignerol et celui de la
bibliothèque de l’Herbier Boissier.
! Joseph-Dominique Delbecchi, médecin de Bibiana, doit être ne dans
l’année 1742, puisque le registre d’etat de la population de Pignerol, an 1807, lui
attribue 65 ans.
Dans le registre servant à inscrire les mariages, an 1810, y étant en qualité de
‘père de la mariée, il est désigné «propriétaire domicilié en cette ville (Pignerol)»
et par conséquent, jouissant d’une honorable retraite. (V. Archivio Civico di
Pinerolo, consegna 1807; et ibid. empire francais, département du Pö, munici-
palité de Pignerol, an 1810, actes de mariages).
896 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER. ). (32)
VOLUME VOLUME
appartenaut à Ja apparienant à la
Bibliothèque Munieip. Bibliothèque de
de Pignerol. l'Herbier Buissier.
Bormat 1n-4%mesurant : „2... m. 0,24, 20,470 02029308
Nombre desspagesa. ar 7... 356 257
numerotees, plus un
UL 2 cahier inséré avant
ques noirâtres: petits ornements frap- le frontispice.
Reliure en veau fauve diapré de pla-
pés d’or et tilre «Campo — Botani —
Bochia» sur la côte dorsale du volume.
Les feuillets leinls en rouge brique,
sur tranche.
Ecriture en encre noire, sur papier
blanc res résistant, portant en filigrane
la marque de fabrique « LUCHIN ATO »
en caractères romains, parfaitement li-
sible dans plusieurs des feuillets du vo-
lume de Pignerol, ainsi qu'au dernier
feuillet de garde au volume Boissier.
Le Litre «Campo Botanico Pinero-
liese, etc.,» et le frontispice (à quelque
arabesque près) autographes, sont iden-
tiques dans les deux exemplaires.
La date, 1780, est en chiffres arabes
dans le volume de Pignerol, eten chif-
fres romains (MDCCLXXX) dans le
volume Boissier.
dans les deux exemplaires
Les vignettes à la plume varient se-
Tous les détails ci-contre sont absolument identiques
lon la fantaisie de l’auteur, et sont
plus fréquentes dans le volume de Pi-
gnerol.
Quant à la disposition du livre, nous n’avons qu’à nous en rapporter
à l’abrégé du Bulletin de l'Herbier Boissier (tome III, n° 2, février
1895, p. 32):
« L’ouvrage se compose d'une Préface, une Introduction et trois
Parties. La premiere partie contient l’enumeration des plantes qui se
rencontrent dans un rayon de un mille autour de Pignerol; elles
dépassent le chiffre de 600.
« La seconde partie contient les chapitres suivants :
|
(33) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 857
Chapitre I Noms vulgaires des plantes.
) II Noms vulgaires des champignons.
) IT Epoque de floraison de mars à la fin d'août.
» IV Plantes employees comme aliments et comme médica-
ments.
» V Plantes employees en pharmacie.
) VI Espèces cultivées en agriculture.
) VII Végétaux fournissant des couleurs.
« Puis vient une troisième partie renfermant la description ou
plutôt l’énumération de tous les animaux sauvages du district de
Pignerol. »
Etant donné la calligraphie menue et claire, digne d’un chartreux,
qui permet à Bochiardo de condenser en 357 pages une besogne qui
aurait réclamé le double d’espace avec une écriture plus relâchée, on
peut, sans contredit, attribuer aux nombreuses variantes et annexes
apportées par lui aux susdits chapitres ! la considérable augmentation
1 Voici les principales de ces additions :
4° Un cahier inséré avant le frontispice : «Secrets de la nature el de l’art,
elc.» à Paris, chez Durand, libraire, rue Saint-Jacques, à la Sagesse MDCCLXIX.
(II s’agit de 130 recettes pour extraire les couleurs des végétaux. Bochiardo
ajoule au texte qu'il a copié en francais, des comparaisons synonymiques sur les
noms de plantes en lalin, italien et patois de Pignerol).
20 P. 298, chap. VII. «Notice des simples existants dans l'herbier naturel du
pharmacien Chiaffredo Antonio Bochiardo, en 1690.» Ce catalogue, dressé
par ordre alphabétique, indique un nombre de 206 variétés de plantes.
(V. supra).
3° P. 307, chap. VIII. «Lettera del viceprotomedico Porro alla Città di
Pinerolo li 3 Aprile del 1758 sopra la scoperta del medicinale fonte del
Bessucco ». Ce chapitre se rapporte à la découverte faite en 1757, par le médecin
Domenico Porro, aïeul maternel de B.-F. Bochiardo, d'une source ferrugineuse
ayant des propriétés médicales dans le territoire de Pignerol.
ho PP. 337 et 338. «Modo per conservar li cadaveri delli uccelli per servir
alla destinazione per le collezioni di storia naturale. » Et ensuite : «Mumie vege-
tabili, ossia metodo di essicare le piante ad uso dé Botanici.» C’est ici que nous
rencontrons la curieuse définition inventée par Bochiardo, pour désigner les
«exsiccata» en herbier.
50 P. 335. «Nola dei colori che si usano sulle tavolette d’avorio o sulla
pergamena, secondo il trattato di miniatura stampato in Venezia da Giö. Franco
Garbo nel 1766, edne 2da. » C'est un catalogue alphabétique très intéressant pour
l'histoire de l’art, nous donnant la mesure des ressources — beaucoup plus
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 34 août 190%. 56
858 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zimt SéR.). (34)
de cent pages et plus dans le volume de la bibliothèque de Pignerol,
qui cependant mesure un peu moins d’ampleur de format.
Il est évident que celui-ci avait été gardé par l’auteur, qui continua,
longtemps après en avoir envoyé la mémorable copie autographe à son
ami Delbecchi, à l’enrichir d’annotations complémentaires sur tous les
espaces disponibles : marges, feuillets de garde, verso de reliure, etc.
On pourrait nous objecter que le manuscrit destiné par Bochiardo à
Delbecchi ne porte pas un mot de dédicace ni sur le frontispice, ni sur
les feuillets blanes qui le précèdent; mais on doit observer, par contre,
que, dans la préface, l’auteur fait à son ami la courtoisie de le nommer
« mio Padrone ed amico..... che più volte mi onorö della sua grata
compagnia nella cerca de simplici, contribui moltissimo per quest’
Opera, Re », ce qui n’a pas lieu dans la preface du manuserit de Pigne-
rol, que Bochiardo avait conservé chez lui.
Evidemment, il y a dans ce luxe de lettres majuscules et de défé-
rence dans la phrase, tout un renforcement dédicatoire, comme on peut
l’entrevoir encore, par le soin que prit Bochiardo de copier de sa main
tout le volume.
Nous ne saurions concevoir une plus irréfutable démonstration d’au-
thenticité résultant de la comparaison des deux pièces, que celle que
nous venons d'exposer ici.
Au moment où, à la vénérable distance de cent vingt-trois ans, les
deux manuscrits dictés naguères par une même intelligence, écrits
d’une même main, ayant exactement les mêmes caractères bibliogra-
phiques, jusqu’à être sortis de l'atelier d’un même relieur, se trouvèrent
de nouveau en contact, la pensée de l’&tape héroïque subie par l’un de
ceux-ci à la bataille de Solferino s’offrit à nous comme une étrange
énigme, inextricable et aventureux problème, digne de la plus acharnée
des investigations pour en documenter les faits et en identifier les per-
sonnages.
Pendant quelque temps, nous avons conservé l’illusion de pouvoir
suivre des traces assez positives pour reconstruire les généralités con-
cernant l’amateur botaniste, poétique figure de jeune soldat « mourant
face à l’ennemi », qui porta le manuscrit sur le champ de bataille.
Dans cette intention, nons avons minutieusement compulsé quantité
étendues et perfectionnées de ce que l'ont est ordinairement porté à croire —
dont pouvaient disposer les miniaturistes en fait de matériel concernant la
gamme colorante, en substances toutes préparées.
(35) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 899
de volumes d'enregistrement et autres dossiers administratifs et d’etat-
civil; nous avons toujours, dans ce but, examiné la liste des militaires
du pays de Pignerol vaillamment succombés à Solferino et à San Mar-
tino, dans la fatidique journée du 24 juin 1859.
Mais rien, absolument, n’est sorti de nos recherches qui nous permit
de les poursuivre à coup sûr, sans courir le risque de nous égarer sur
de fausses suppositions.
Il a done fallu abandonner des inductions fondées sur de trop vagues
hypothèses, pour nous contenter de savoir que le premier possesseur du
manuscrit Boissier a été réellement le médecin militaire Delbecchi, qui
le reçut directement de B. F. Bochiardo, le 8 décembre 1780.
Que la belle passion pour la « scientia amabilis » soit assez fréquente
chez les militaires instruits, Cela est chose assez connue.
A part le prince illustre, guerrier hors ligne, dont on a vu plus
haut la noble influence en fait de recherches botaniques, on pourrait
multiplier à l'infini les exemples de militaires botanistes à l’occasior,
surtout chez les bataillons destinés à parcourir les zones de montagne.
C’est ainsi que la France nous présente, entre tous, Auguste Mutel*,
mathématicien et capitaine d'artillerie dans l’armée française, qui, mal-
gré ses occupations d’artilleur, trouve le moyen, dans le bref espace de
sept années, de livrer au public une Flore du Dauphiné (Grenoble et
Paris 1823-1830), remarquable continuation de l’œuvre du grand Vil-
lars? et successivement une Flore Française en cinq volumes (Paris
1833-1838), sans compter plusieurs autres Mémoires sur les Orchi-
dées, etc.
1 Bibl. Municip. de Pignerol, coté II, D, 226. Fanioni G.-Diario dei Martiri
Italiani dal 1776 al 1870, Padova 1870, p. 116, Commemorazione di 2200
soldati morti a S. Martino, il giorno 2% Giugno 1859. (Nous y avons sélectionné
les noms appartenant au district de Pignerol). Toutes ces consultations ont été
faites dans le but de voir si quelque individu appartenant aux familles Bochiardo
ou Delbecchi eut été, par hasard, le porteur du livre italien, qui aurait pu être
perdu dans la mêlée et recueilli ensuite par l'Autrichien.
Malgré tout, l’idée de partir en guerre avec un livre botanique dans son sac
pourrait paraître originale à l'excès... et nous serions par conséquent portés à
croire que le volume aurait élé acheté chemin faisant par le chasseur tyrolien à
la devanture de quelque bouquiniste, plutôt que de lui attribuer la provenance
d’une épave ramassée après débandade, sur le terrain du combat.
2 V. Pritzel, Thesaurus literature botanicæ ete., Lipsiæ, 1872, p. 222.
«Mutel (Auguste), sous-directeur d'artillerie au Hâvre, né à Arras, en 17%,
mort à Vincennes, le {er avril 1847.» (Suit l’'énumération de ses œuvres).
860 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (36)
Dans l’armée italienne, nous pouvons citer le feu colonel du génie
Pescetto, électricien très connu, qui a formé un herbier considérable
(plus d’un millier de plantes récoltées par lui-même sur le Mont-Cenis
et la chaîne occidentale des Alpes). La collection, rangée par M. le
D’ Vallino, se trouve à la station du Club alpin, sur le « Monte dei
Cappuecini », à Turin.
Et nos officiers des « Alpini », dans de plus modestes proportions,
témoignent de leur considération pour la botanique, en faisant place,
dans leur bibliothèque de Turin, à un petit herbier récolté dans leurs
courses à travers les Alpes '.
Nous ne devons pas oublier que le jeune Autrichien, soldat volon-
taire, était à la suite des chasseurs tyroliens, régiment de levée terri-
toriale et que, par conséquent, son pays d’origine aura été sur la fron-
tiere abrupte qui sépare, aujourd’hui encore, l'Italie de l'Autriche.
D'ailleurs, notre excellent ami, le docteur Alfred Chabert, à la fois
militaire et botaniste lui aussi, n'aurait peut-être pas recueilli le livre
en question s’il ne se fut point agi de sa science préférée.
Mais ce serait une bien longue et laborieuse tâche, que de vouloir
franchir les obstacles surgissant à chaque pas, devant notre inutile opi-
niâtreté de chercheurs.
Pour l'intérêt qu’elles inspirent, voici les lignes que le D' Chabert
nous adressait l’hiver dernier, en réponse à nos pressantes interrogations :
« Monsieur le Docteur Mattirolo Oreste, directeur du Jardin
botanique de l’Université, au Valentino, Torino.
« Chambéry, le 4 février 1903.
« Monsieur et honoré Confrère,
« Je n’ai pas pu vous répondre plus tôt, ayant dû rechercher parmi
mes papiers la liste des blessés soignés par moi pendant et après la
bataille de Solferino (San Martino), le 24 juin 1859.
1 Turin «Caserma del Rubatto, Biblioteca della Sala di Convegno degli
ufficiali,» herbier en trois volumes, format grand in 40 contenant environ
150 plantes alpines de la vallée de Susa, recueillies pendant les excursions (en
1898-1900 et classifiées par le capitaine Pacifico Treves, président de la Flore
Valdölaine.
(37) IRÈNE CHIAPUSSO-VOLI ET ORESTE MATTIROLO. LES BOCHIARDO. 861
« X., probablement tyrolien, botaniste, portant dans le sac une flore
manuscrite de Pignerol, mort bientôt après avoir été apporté, avait
« perdu connaissance; n’a pas répondu à mes questions; delirait en
« mêlant d’une manière peu intelligible de l’allemand et de l'anglais :
« a répété plusieurs fois le mot de Praut et celui de Vormund (han-
cée, tuteur), puis ceux de Bride et de Guardian, qui ont la même
signification: a dit aussi einsam et verzwerfelter (seul et déses
« pere).
« Atteint de deux balles, lune au sein droit, sous le mamelon,
« l’autre dans le triangle de Scarpa droit — pas d’orifice de sortie. De
« taille moyenne, blond, très jeune, mains fines et soignees; tache san-
« guine veineuse, de couleur vineuse, ressemblant vaguement à une
« fraise, sur le côté gauche du cou, au niveau du tubereule caro-
« ditic.
« Evidemment jeune homme de bonne famille et probablement
« engagé volontaire. »
« Voilà, mon cher et honoré Confrère, les seuls renseignements que
je possède sur le jeune homme. En retrouvant en lui un botaniste, j'ai
noté alors ce qui pourrait servir à le faire reconnaître plus tard, mon
intention étant alors de rechercher sa famille et de lui renvoyer le
manuscrit comme souvenir. Mais l’annexion de la Savoie ayant eu
lieu, j'ai suivi ses destinées et continué ma carrière dans l’armée
française, sans plus songer au jeune botaniste autrichien tué à Sol-
férino.
«Ce n’est qu’en 1895, soit quarante-six ans après que, mettant en
ordre la bibliothèque de mon père et les livres que j’y avais accumulés
durant cette longue période, je retrouvai le manuscrit de Bochiardo
dont j'avais complètement oublié l’existence.
« Une note, laissée par moi entre ses pages et me renvoyant à la liste
des blessés que j'avais soignés le 24 juin, rétablit mes souvenirs. J’offris
alors le manuserit à M. Barbey, dont le Musée botanique et la Biblio-
thèque sont si libéralement ouverts à tous les botanistes. Vous aurez
remarqué sans doute que j'ai oublié, dans mes notes, le renseignement
le plus important, le numéro du régiment. Que voulez-vous ? J'étais
tout jeune alors et c'était ma première bataille: j'ai dit : seulement :
probablement tyrolien. Voici pourquoi : la Brigade de Savoie Inf“*
(infanterie), à laquelle j’appartenais en qualité de Medico aggiunto au
2% régiment, eut à lutter, le 24 juin, si mes souvenirs sont exacts, contre
des Autrichiens, appartenant à trois corps différents: l’un d’eux était
{
A
(
aA
{
a
862 = BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (38)
x
des Chasseurs tyroliens. Il vous sera facile, a Turin, de trouver sur ce
point tous les documents nécessaires !.
« Le lieu où nous nous battimes se nommait la Madonna della Sco-
perta.
« Encore un mot. Une hypothèse a été émise d’après laquelle le
jeune soldat aurait placé le manuscrit dans son sac pour se protéger
contre les balles ennemies. C'est une erreur. Il était un brave! Ses deux
blessures ont été reçues face à l'ennemi.
« Je regrette, Monsieur et honoré Confrère, de ne pouvoir vous don-
ner des renseignements plus détaillés, et vous prie d’agreer mes meil-
leurs compliments.
« D' Alfred CHABERT.
« Médecin de 1° classe en retraite. »
L'hypothèse la plus risquée peut ici hardiment filer son train. Nul
ne pourrait fixer son point de départ, ni son point d'arrêt.
La ruse de l’investigation n’y saurait avoir d’essor. Nos aspirations
positives de sondeurs à outrance n’ont qu’à battre en retraite.
Un poète, Alfred de Musset, à qui l’on a décerné la radieuse préro-
gative d’être à tout jamais l’expression de la jeunesse et de l’amour, a
lancé, dans des stances splendides, l’assertion qu’ « amour n’est pas
sans un peu de folie »; l’épique récit résumé dans la lettre du docteur
Chabert nous prouve, qu’amour n’est maintes fois non plus sans douleur
ni mystère.
A quoi bon disperser les brouillards dont le temps et les vicissi-
tudes humaines ont si sombrement estompé les instables contours ?
Laissons à cette romanesque, mais véridique histoire, toute la poésie
qui lui est acquise par sa situation dramatique et sanglante, et conten-
tons-nous d’en admirer le héros nous apportant le vieux manuscrit, cet
ensemble de la Flore de Pignerol, vrai bouquet d’Ophelie flottant sur
les ondes amères du désespoir.
1 Voici les informations qui nous ont élé transmises par le déparlement
d’Etat-Major de Turin :
« Alla Madonna della Scoperta contro la Brigata Savoia si trovarono diretta-
« mente di fronte le due Brigate Gaal e Coller del 50 corpo, le quali non avevano
« cacciatori tirolesi. Perö, verso la fine della battaglia di Solferino, si portarono
« dietro la posizione della Mna della Scoperta le due Brigate Pukner e Festetich
« le quali avevano un batiaglione di cacciatori Tirolesi eiascuna. »
RER To
363
ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%.
VON
Carl MEZ.
' Puya gummifera Mez el Sodiro nov. spec. — Inflorescenlia per-
conspicue 2-pinnatim panniculata ramis apicem usque fertilibus flores
strobiliformi-confertissimos brevissime crasseque pedicellalos gerentibus;
bracteis florigeris strobili optime heteromorphis, inferioribus ex ovalo
breviter sed manifeste acutis mediis superioribusque optime rolundalis,
integerrimis, dorso pallide tomentosis mox glabratis, quam sepala per-
multo brevioribus; petalis ex sieco virentibus, intus nudis.
Totius plante absque dubio statura perconspicuæ adest inflorescentiæ
strobilus lateralis subpatens, brevissime crasseque stipitatus, e floribus
37 formatus, ellipsoideus apice rotundatus, 105 mm. longus et 40 mm.
diam. metiens; axi crasso dense pallido-lanuginoso; bracteis crasse coria-
ceis, inferioribus suberectis mediis superioribusque subpatentibus his +
11 mm. longis, in sicco dorso rugulosis. Flores omnes suberecto-erecti,
crassi, præler pelala primum pallide lanuginosi demum glabrati, pedi-
cellis percrassis vix ultra 5 mm. longis stipitali, 45 mm. longi. Sepala
crasse coriacea, explanala 22 mm. longa et 11 mm. lata, subobovata apice
satis asymmetrice rotundafa et conspicue emarginala. Petala sepalis plus
quam duplo longiora, ex ungue late lineari in laminam obovatam. rotun-
datam producta. Antheræ 6-7 mm. longæ. —- Cet. ignota.
Ecuador. loco ignoto, Puyæ Pichinchæ Mez et Sodiro affini in herbario
admixta : Sodiro P. 4 (e. p.). — Herb. Mez.
Puya clava Herculis Mez et Sodiro nov. spec. — Inflorescentia
specie simplici dense oplimeque claviformi revera composita bipinnatim
panniculata; scapi vaginis membranaceis bracleis primariis isomorphis
sed angustioribus; bracteis primariis ex ovato aculis, apice permanifeste
reflexis, præter apicem subglabrum vel glabratum lanugine densissimo
perlongoque brunneo obtectis, in axilla florum + 2 fasciculum sessilem
gerentibus celantibusque; bracteis florigeris anguste triangularibus,
864 BULLETIN DE L'HEKBIER BOISSIER (21e SER.). (0)
perlonge aculis flores multo superantibus, densissime perlongeque lanu-
ginosis; sepalis perangusie triangularibus sensim acutissimis.
Caulis percrassus (35-40 mm. diam.), brunneus, glabratus, nitidus,
laxiuscule foliosus. Folia basi in vaginas breves, ovatas vel ovato-triangu-
lares, margine prope apicem paullo laciniosulas cet. integerrimas, glabras
producta, 4 0,3 m. longa, super vaginas ad 25 mm. lala inde in apicem
subulato-pungentem sensim angustala, adulta supra glabrala subtus
densissime lepidota albida, margine spinis brunneis vel castaneis inferio-
ribus sæpius retro hamatis superioribus sursum curvalis, usque ad 6 mm.
longis mihi visis horrida, rigida, haud carinata. Scapus percrassus, densis-
sime vaginis imbricatis præter apicem inferioribus foliaceum rigidumque
membranaceis, integerrimis, imbricatim sibi incumbentibus, suberectis,
basin versus lanugine longissimo insignibus indutus et omnino celatus.
Inflorescentia multiflora, ipsa ellipsoidea apiceque bene rotundala ob
bracteas primarias inferiores in vaginas scapales transeuntes basin versus
sensim allenuala clavæ formam nobilissimam præbens, + 170 mm.
longa et 100 mm. diam. metiens. Flores brevissime crasseque pedicellati,
petalis ignolis neglectis 35 mm. longi, stricte erecti; ovario ultra
‘/s supero; sepalis crassis Coriaceis, integerrimis, omnino liberis, 27 mm.
longis. — Cet. ignota.
Ecuador, in pascuis andinis montis Huamavi : Sodiro P. n° 3. — Floret
Septembri. (Herb. Mez.)
Obs. E Puyæ specierum minis conservalioni odiosarum grege, absque
dubio P. lanuginosæ Schult. fil., Pourretiæ lanuginosæ H. B. K. valde
affinis. Sed species islæ non satis descriptæ identificalioni accuratiori
haud idoneæ. Insuper flores in bractearum axillis complures glomerali ibi
non indicantur indeque stirps nostra pro nova erat describenda.
Lindmania petiolata Mez nov. spec. — Foliis integerrimis,
super vaginam in petiolum longum angustatis: inflorescentia submulti-
flora, tripinnatim panniculata, subglabra; floribus haud secunde versis ;
staminibus petala paullo superantibus.
Florifera metralis, gracilis. Folia multa Besiomen, exieriora Squami-
formia interiora super vaginas breves, triangulares in petiolos + 0,35 m.
longos, canaliculatos contracla tum in laminas anguste lanceolatas,
persensim utrinque acutas, usque ad 0,4 m. longas et 35 mm. latas,
submembranaceas, dorso quam maxime appresse lepidolas pallidas vel
albidas dilatata. Scapus gracilis, stricte erectus, araneosus hinc inde gla-
bralus, vaginis membranaceis, angusle lanceolatis, stricte erectis, quam
internodia multo longioribus præditus. Inflorescentia perangusta, sal
(51) ADDITAMENTA MONOGRAPHIGA 1904. 565
interrupla, + 0,25 m. longa et 30 mm. diam. metiens, præsertim junior
valde singularis specie e capilulis ellipsoideis sparse axi in bractearum
magnarum axillis insertis forınala, bene evoluta in bracteæ primariæ
suberectæ, lanceolatæ, membranaceæ cujusque axilla ramulum iterum
paupere divisum laxe pauciflorum vix ultra 35 min. longum osiendens;
bracteis florigeris lenuitler membranaceis, late lanceolatis, aculis, pedi-
cellos paullo superantibus. Flores virenti-albi (Weberbauer!), pedicellis
vix ultra 1.5 mm. longis stipitali, subereclo-patentes, ad 4 mm. longi,
glabri; sepalis liberis, teneris, ellipticis. apice anguste rolundalis, 2,5 mm.
longis; petalis late ellipticis, apice emarginellis, 3,5 mm. longis. Stamina
libera antheris utrinque rotundatis, 1,75 mm. longis. Stylus crassius-
culus ovarium æquans stigmate obtuso.
Peruvia, prope Tambo Jsillame in via Sandiam inter et Chunchusmayo,
in silvis terrestris. alt. 1000 m. : Weberbauer n° 1210. — Floret Junio.
(Herb. Berol.)
Vriesea macrochlamys Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis
apice breviler acutis, maculis valde irregularibus triste violascentibus
dissite gullalis; vaginis scapalibus internodia breviter superantibus ;
inflorescenlia simplicissima, pinnala, floribus oplime secunde versis;
bracteis distichis, latissime ovatis, apice rotundatis, haud carinatis,
percrassis rigidis, dorso nitidulis, cum floribus secunde versis; sepalis
lalissime elliptieis, apice rotundatis.
Acaulis, florifera + 0,7 m. alta, crassa validissimaque. Folia + 0,45 m.
longa el 35 mm. lata, præter maculas apicemque triste violascentem
utrinque viridia, rigida, adulta subglabra. Scapus crassus, stricte ereclus,
glaber, folia paullo superans, densissime vaginis appressis, ellipticis,
apice breviter acutis, rigidis, dorso nitidulis involutus. Inflorescentia
pauci-(+ 10-)flora, ad 0,18 m. longa ; bracteis ad 42 mm. longis, inflato-
concavis, dorso lepidibus delapsis immerse punctulatis. Flores breviter
percrasseque stipitali sepalis percrassis, præter apicem dorso minute
lineatum lævibus, + 26 mm. longis et 20 mm. latis. — Cet. ignola.
Costarica. loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 115. —
(Herb. Mez.)
Obs. Species valde nobilis, Vrieseæ gladiohfloræ Ed. Morr. accedens.
Vriesea Brunei Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis acumine
imposito apice subrotundatis, haud pictis, subglabris; scapo erecto, dense
vaginis imbricatis, haud foliaceis, internodia superantibus involuto :
inflorescentia pauciflora, bene disticha, pinnata; bracteis nullo modo
secunde versis. ereclis, percrassis, haud carinatis, apice rotundatis,
866 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ie SER.). (52)
sepala longe superanlibus; floribus stricte ereclis; sepalis apice late
acutis; petalis late lingulatis, quam sepala non nisi minute longioribus,
stamina superantibus.
Folia ad 20 cyathiformi-rosulata, + 0,27 m. longa et 40 mm. lata,
ex sicco æqualiter Iæte viridia. Scapus crassus, foliis mullo brevior,
densissime vaginis corlaceis, ellipticis, apice breviter acutis vel subacu-
minatis involutus. Inflorescentia in specimine typico 4-flora, folia minute
superans, + 120 mm. longa et 45 mm. lala, apice acuta ; axi validissimo,
in sicco subangulato, optime geniculalo, glabro; bracleis valde concavis
+ involutis floresque recipientibus, rigidis, glabris, dorso lævibus opacis
haud venosis, + 50 mm. longis. Flores pedicellis percrassis ad 6 min.
longis stipilati; sepalis 37 mm. longis, percrassis rigidis, lævibus vel
non nisi ad apicem paullo venoso-linealis, ovato-ellipticis, usque ad
19 mm. latis. Petala sepalis ad # mm. longiora, ex sicco virentia, e
lalissime lineari apice breviter acula, prope basin ligulis binis magnis,
aculis, inferne valde inerassatis subcoriaceis prædila. Stamina seriei
utriusque libera antheris 10 mm. longis.
Costarica, prope Candelaria : Brune in Wercklé, Bromel. Costaric.
n° 45. — Floret Octobri. (Herb Mez.)
Vriesea rugosa Mez el Wercklé nov. spec. — Foliis acumine
imposito optime rotundatis, late linearibus, haud manifestius pictis.
subglabris; scapo erecto, dense vaginis imbricatis, haud foliaceis, inter-
nodia superanlibus involuto: inflorescenlia simplieissima, subpauciflora,
paullo laxiuscula subpinnata, complanala, oplime dislicha; bracteis
suberecto-erectis, percrassis, apice rotundalis, nullo modo carinatis nec
apice incurvis, sepala longe superanlibus; floribus suberecto-ereclis;
sepalis (explanatis) apice rolundatis; pelalis latissime linearibus, genitalia
superantibus.
Acaulis, florifera fere metralis, generis e crassis. Folia 15-20 cyathi-
formi-rosulata, usque ad 0,4 m. longa et 45 mm. lala mihi visa, sicca
rigide coriacea. Scapus crassus, folia superans, dense vaginis ex elliptico
breviter acutis, crasse rigidis, dorso præserlim apicem versus rugosis,
glabris, paullo nitidulis involutus. Inflorescentia in specimine typico
Al-flora, 180 mm. longa et 50 mm. lala, utrinque acuta circuitu subfusi-
formis; bracteis perrigidis, dorso jam nudo oculo oplime rugosis, paullo
nitidulis, ovato-ellipticis, + 42 mm. longis. Flores pedicellis percrassis,
usque ad 7 mm. longis stipitatli ipsi 48 mm. longi e bracteis emergentes ;
sepalis rigide coriaceis, + 37 min. longis, dorso venoso-lineatis densis-
simeque lepidum delapsorum foveolis punetulatis, ovato-ellipticis, usque
(53) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 367
ad 25 mm. latis. Pelala sepalis 17 mm. longiora. latissima, prope basın
ligulis binis magnis aculis prædita.
Costarica, prope Guardo Arias : Wercklé absque n°. — (Herb. Mez.)
Vriesea pachyspatha Mez et Wercklé nov. spee. — Foliis apice
bene aculis, haud manifestius pietis, linearibus; vaginis scapalibus inter-
nodia superanlibus; inflorescentia simplicissima, pinnala, nec floribus
nec bracieis secunde versis; bracteis distichis, apice breviter lateque
acutis, haud carinatis nec incurvis, sepala perlonge superantibus; floribus
erectis; sepalis late ellipticis, apice anguste rotundatis.
Florifera semimetralis, pererassa. Folia 10-15 dense rosulata omnia
suberecta, + 0,4 m. longa et 30 mm lata, adulla subglabra, sicca rigide
coriacea. Scapus validissimus, erectus. foliis subduplo brevior, dense
vaginis foliaceis, stricte ereclis, imbricatis obtectus. Inflorescentia pauci-
(in specimine typico 10-)flora, bene complanala, + 200 mm. ionga el
75 mm. lala; bracteis non nisi perlaxe imbricalis axem haud oblegen-
tibus, e latissime suborbiculari-ovato explanatis late aculis, percrasse
corlaceis, haud carinatis, sub lente lepidibus minutissime immerso-
punctulatis nec non minute transverse rugulosis, + 60 mm. longis.
Flores pedicellis brevissimis crassisque stipilati, glabri; sepalis percrassis.
dorso minulissime lepidoto-punclulatis, lævibus vel non nisi ad apicem
leviter venoso-linealis, + 37 mm. longis et 19 mm. latis. — Cet. ignota.
Gostarica, loco non indicato : Werckle, Bromel. Costarie. n° 120. —
(Herb. Mez.)
Obs. Vrieseæ pachychlamydı (Bak.) Mez guyanensi nec non Vr. gladioli-
floræ Ed. Morr. proxima.
Vriesea macrantha Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis aculis,
haud pietis, densiuscule lepidotulis; scapo erecto, vaginis internodia
superanlibus involuio; inflorescentia simplicissima, dense flabellata, nec
bracteis nec floribus secunde versis optime disticha; bracteis latissime
ovalis, apice rotundatis, haud carinatis, sepala paullo superantibus;
floribus stricte ereclis; sepalis ovalo-ellipticis, apice anguste rotundatis.
Generis e conspicuis, ut videtur florifera plus quam 0,5 m. alta. Folia
+ 0,6 m. longa et 40 min. lata, utrinque (ex sicco) viridia. dorso sallem
præsertim prope basin lepidibus parvis appressisque pallidis vel albidis
obtecta. Scapus percrassus, ut videtur foliis multo brevior, dense vaginis
percrasse coriaceis siccis + caslaneis, e late elliptico præter summas
_ breviter acutas in laminas breves mucroniformes productis, dorso nili-
dulis, arcle imbricatis involutus et celatus. Inflorescentia in specimine
typico 12-flora. bracleis erectis dense imbricatis et axin obtegentibus
868 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (54)
optime flabellata, bene compressa, ulrinque acula circuilu lanceolata,
+ 200 mm. longa et 45 mm. lata; bracteis percrassis rigidis, sub lente
dorso transverse rugulosis et lepidum delapsorum foveolis punctulatis,
+ 48 mm. longis. Flores stricte erecti, brevissime percrasseque pedi-
cellati; sepalis coriaceis, præsertim apicem versus bene venoso-lineatis,
+ 35 mm. longis et 18 mm. latis. — Cet. ignola.
Costarica, loco non indicato : Wercklé. — (Herb. Mez.)
Obs. Præcedenti affinis, sed jam inflorescentia flabellata, sepalis quam
bracteæ non nisi paullo brevioribus facile distincta.
Vriesea acuminata Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis apice
sensim aculis, late linearibus, haud manifestius piclis, subglabris ; scapo
erecto, densissime vaginis foliaceis, imbricatis involuto; inflorescentia :
simplicissima subpauciflora, dense flabellata, complanata, optime disticha ;
bracteis suberecto-erectis, præler superiores omnibus acuminatim in
laminam triangulo-acutam perconspicuam produelis, haud carinatis nec
apice incurvis, sepala longe superantibus; floribus stricte erectis; sepalis
triangulo-aculis.
Acaulis, florifera semimetralis vel paullo ultra. Folia ad 15 eyathiformi-
rosulala, usque ad 0,6 m. longa et 40 mm. lala, sicca pergamaceo-coriacea.
Scapus validissimus, in statu adhuc cognito (num satis evoluto?) foliis
multo brevior, dense vaginis elliptico-lanceolatis, sensim acutis, stricte
ereclis celatus. Inflorescenlia speciminis typici 12-flora, nondum matura,
utrinque acuta fusiformis; bracteis oplime imbricatis rhachinque omnino
obtegentibus, e late ovato inferioribus mediisque acuminalis superioribus
acutis vel acutiusculis, dorso glabris paulloque nitidulis, siecis castaneis,
mediis vix infra 40 mm. longis. Flores (immaturi) breviler crasseque
pedicellati sepalis coriaceis, venoso-linealis, sensim acutis. — Üel. ignota.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 117. —-
(Herb. Mez.)
Vriesea graminifolia Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis angus-
lissimis gramineis acutissimis, appresse pallido-lepidotis, haud mani-
festius pictis; scapo ereclo vaginis anguslissimis folia longe superantibus
laxe prædilo; inflorescentia perpauciflora, simplicissima, optime secunda,
pinnala; bracteis cum floribus secunde versis, acutis, haud carinatis,
superioribus sepala subæquantibus; floribus suberectis; sepalis ellipticis,
apice anguste rotundalis.
Florifera vix 0,4 m. alta, gracillima. Folia usque ad 0,4 m. longa et
5 mm. lata, basin versus violascenti-afflata cet. viridia, sicca chartacea.
Scapus gracillimus, leres, glaber, perlaxe vaginis rubentibus, in laminas
(55) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 869
longas normales desinentibus præditus. Inflorescenlia in specimine
{ypico o-flora, foliis superata, 70 mm. longa; axi subangulato, paullo
undulato; bracteis membranaceis, florum basin unilateraliter invol-
ventibus, optime venoso-lineatis, infima in laminas peracutas producta
reliquis breviter acutis, his = 47 mm. longis. Flores pedicellis crassis,
usque ad 5 mm. longis stipitati, crassiusculi; sepalis rigidulis margine
pallidis membranaceis cel. in sicco caslaneis, dorso lævissimis nilidisque,
ad 15 mm. longis et 7 mm. latis. Capsula plumbeo-atra, opaca, apice
sensim acula.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costarie. n° 92, —
(Herb. Mez.)
Obs. Species quam maxime insignis, habitu a reliquis generis omnino
recedens, Vrieseæ subsecundæ Wiltm. affinis.
Vriesea diminuta Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis linearibus,
sensim aculis, præsertim basin versus pallido-lepidolis, tolis brunnes-
centibus; scapo erecto vaginis internodia superantibus; inflorescentia
perpauciflora, simplicissima, dense flabellata. optime secunda; bracteis
cum floribus secunde curvalis, apice rotundatis, haud carinatis, sepala
superanlibus; floribus suberectis ; sepalis apice acutiusculis.
Florifera vix 0,3 m. alta, gracillima. Folia 0,2 m. longa et 15 mm.
lala, utrinque colore brunneo-violascenti Insignia, sicca chartacea, lepi-
dibus e majoribus albidis centro brunneo-punctalis præsertim basin
versus dense consila. Scapus gracilis, fola oplime superans, vaginis
nullo modo foliaceis, membranaceis, ex elliptico apice breviter acutis,
appressis involutus. Inflorescentia in specimine Lypico 4-flora, 40 mm.
longa; axi angulato paullo undulato; bracteis subcoriaceis, dorso fere
lævibus, paullo nitidulis, + 23 mm. longis. Flores brevissime pedi-
cellati; sepalis ad 15 mm. longis, anguste ellipticis, subcoriaceis, dorso
oplime venoso-linealis. — Cet. ignola.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. no 118. —
(Herb. Mez.)
Obs. A simillima Vriesea subsecunda Wittm. imprimis statura sat
minore, foliis brunnescentibus distincta.
Vriesea brachyphylla Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis late
linearibus, apice peracutis, appresse pallido-lepidotis, haud manifestius
pielis; scapo erecto, folia longe superante, vaginis ut videtur quam inter-
nodia brevioribus aucto ; inflorescentia pauciflora, optime disticha,
pinnata; bracteis haud secunde versis, apice late acutiusculis, nullo modo
carinatis, sepala longe superantibus; sepalis ellipticis, apice rotundalis.
Florifera 0,3—0,4 m. alta. Folia usque ad 15 fasciculatim rosulata,
870 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen.) (56)
+ 0,18 m. longa et usque ad 32 mm. lala, viridia, sieca chartaceo-
coriacea. Scapus gracillimus, teres, glaber, laxe vaginis haud foliaceis,
non nisi fragmentarie mihi cognilis pradilus. Inflorescentia 4-8-flora.
laxiuseula, usque ad 90 mm. longa mihi visa; axi in sicco angulato,
leviter geniculato; bracleis rigide coriaceis, glabris lævibusque, late
ovalo-elliplicis, suberecto-erectis, + 22 mm. longis. Flores pedicellis
crassis. in statu fructifero usque ad 5 mm. longis stipitali; sepalis crasse
coriaceis, late elliptieis, haud lineatis, + 15 mm. longis et 8 mm. latis.
— Cet. ignota.
Costarica, prope la Palma, alt. 1500 m. : Werckle, Bromel. Costaric.
n° 66. — (Herb. Mez.)
Obs. A simillima Vriesea viminali Ed. Morr. foliis brevioribus, inflores-
centia laxiore satis differt.
Thecophyllum singuliflorum Mez et Wercklé nov. spec. —
Acaulis; foliis haud pictis, e basi in apicem persensim angustatis,
+ 150 mm. longis; scapo erecto, vaginis foliaceis, internodia superan-
tibus induto; inflorescentia perpauciflora, simplicissima subspicata,
oplime secunda; bracteis quaquaversis, ex ovalo in laminam angustam,
peracutam, reflexam, florem singulum axillarem superantem products;
floribus patentibus.
Florifera + 0,25 m. alta, gracilis. Folia multa dense rosulala, omnia
suberecto-erecta, basi in vaginas magnas, ovato-ellipticas, inferne casta-
neas prope apicem violascentes producta, super vaginas 15-20 mm. lata
inde in apicem subulato-acutissimum anguslata elongate triangularia,
præter lepides minutissimas, brunnescentes, quam maxime appressas
glabra, sicca rigidula. Scapus validiusculus, glaber, folia subæquans,
vaginis violaceis, elongale angusteque triangularibus, strictissime erectis,
sicut folia lepidotulis præditus. Inflorescentia in specimine typico laxe
S-flora, 75 mm. longa; bracteis cum floribus secunde versis, e basi
latissime ovata, rigidula, valde concava florem axillarem subinvolvente,
+ 17 mm. longa in laminam eleganler reflexo-curvalam, ad 20 mm.
longam acuminatim productis. Flores pedicellis percrassis ad basin
bracteola minutissima (3 mm.) ovalo-elliptica, rotundata, tenera instruclis,
+ 6 mm. longis slipilali; sepalis crasse coriaceis, glabris lævibusque
miro modo sat inæqualibus : anticis binis 19 mm. longis ex elliptico
acutiusculis, postico 16 mm. longo apice late rotundato. — Cet. ignota.
Costarica, loco non indicalo: Werckle, Bromel. Costaric. no 89. —
(Herb. Mez.)
Obs. Species salis singularis, ob bracteas flores singulos gerentes non
nisi Th. insigni (Ed. Morr.) Mez affinis.
(57) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. S71
Thecophyllum vittatum Mez et Wercklé nov. spec. — Acaulis;
foliis dorso præserlim super vaginas villis rubro-brunneis transver-
salibus latis pietis, subglabris, apice sensim peracutis, 0,25-0.3 m. longis:
scapo erecto vaginis haud foliaceis. internodia superanlibus induto;
inflorescentia pauciflora. anguste subracemosa; bracleis primartis ob
conservalionis stalum ignotis flores singulos cum rudimento floris
alterius consociatos in axıllis gerentibus; sepalis inæqualibus uno
25 mm. longo aculiusculo binis 2-3 mm. brevioribus apice rotun-
datis.
Florifera + 0,4 m. alla, e graeilioribus. Folia ad 10 dense fasciculatim
rosulata, basi in vaginas non nisi infime brunnescentes cet. pallidas
densissime immerse lepidotulas producta, linearia, + 25 mm. lala, sicca
pergamacea. Scapus gracilis. foliis paullo brevior, vaginis ex ovato-
elliptico longe acutis, appressis involutus. Inflorescentia in specimine
typico 6-flora, perlaxa, 140 mm. longa, folia paullo superans; axi glabro,
undulato, subangulato. Flores fructiferi pedicellis crassis usque ad
10 mm. longis slipitali; sepalis coriaceis, laevibus. dorso minute lepidoto-
punctulatis, Symmetricis, + 10 mm. latis. — Cel. ignota.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. ne 79. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum comatum Mez et Wercklé nov. spec. — Acanlis;
foliis haud pielis, lepidibus minutissimis punctulalis specie glabris.
apicem versus sensim acutis, + 0,25 m. longis; scapo erecto, foliis
normalibus induto; inflorescentia pauciflora, valde abbreviate racemosa
apice in comam foliorum sterilem desinente, subcorymbosa; bracteis
primariis amplis, flores binos in axillis gerentibus eosque superanlibus,
apice paullo decurvis; bracteis florigeris maximis flores superantibus;
sepalis + 12 mm. longis.
Gracilis, florifera + 0,5 m. alta. Folia ad 12 fasciculatim rosulata,
bası in vaginas magnas, ovato-ellipticas. densissime lepidotas. castaneas
producla, anguste linearia, + 15 mm. lala, apice subulato-acula paullo
recurvula, sicca chartacea. Scapus validus, foliis subduplo brevior, dense
vaginis omnino foliis rosulæ similibus, erectis celatus. Inflorescentia
brevissima + 70 mm. longa et 85 mm. diam. meliens, cyathiformis;
bracteis primariis + foliaceis, late triangularibus, sub lente non nisi
minute lepidoto-punctatis, ex sicco viridibus; bracteis florigeris latissime
elliplicis, apice rotundatis, membranaceis, paullo carinatis, + 20 mm.
longis et 18 mm. latis. Flores plane sessiles, non nisi fructiferi cogniti;
sepalis liberis, crasse coriaceis, æqualibus, late elliptieis, rotundatis
872 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (58)
dorso lævibus sub lente lepidoto-punetulatis, + 9 mm. latis. Capsula
crassa, balanomorpha, apice haud rostrata, 18 im. longa.
Costarica, prope Turrialba, alt. 900 m. : Wercklé absque ne. --
(Herb. Mez.)
Obs. Thecophyllo Pittieri Mez proxima.
Thecophyllum Johnstonei Mez nov. spec. — Foliis linearibus,
apice sensim acutis, haud pietis, subglabris ; scapo erecto, foliis ïis rosulæ
similibus induto; inflorescentia pauciflora; bracteis primariis triangu-
laribus, ex erecto decurvis, flores binos collaterales in axillis gerentibus
eosque longe superanlibus; floribus subsessilibus; sepalis quam bracteæ
florigeræ teneræ, haud carinatæ, late rotundatæ multo brevioribus, late
rotundatis, crasse coriaceis, + 7 mm. longis.
Acaulis videtur, florifera 0.3-0,35 m. alta. Folia (non nisi rosulæ
intima cognita) basi in vaginas castaneas el dense lepidibus pallidis
conspersas producla, + 0,3 m. longa et 25 mm. lata, ex sicco læte
viridia, pergamacea. Scapus validus. glaber, folia subæquans. Inflores-
centia densiuscula, --+ 80 mm. longa et 70 mm. diam., ex sicco pallide
virens; bracteis primariis mediis ad 45 mm. longis, subglabris; bracteis
florigeris membranaceis, valde concavis, late ellipticis, usque ad 20 mm.
longis mihi visis, venoso-linealis, subglabris. Flores erecti pedicellis
brevissimis percrassisque slipitati; sepalis dorso minutissime lepidoto-
punctulatis, ad 8 mm. lalis. Capsula anguste ellipsoidea, apice breviter
acutiuscula, plumbea, + 18 mm. longa.
Venezuela, insula Margarita, in monte San Juan, alt. 740 m. arboribus
epiphyta : Johnston n° 304. — (Dedit herb. A. Gray.)
Obs. Thecophyllo Urbaniano Mez e Martinica valde accedit.
Thecophylium viride Mez et Wercklé nov. spec. —- Foliis haud
pielis, appresse sed dense pallido-lepidotis, apice sensim acutis, + 0,5 m.
longis; scapo crasso, erecto, dense vaginis valde elongatis optime
foliaceis induto et celato; inflorescentia multiflora, cylindrica; bracteis
primariis inferioribus mediisque e latissime ovato in laminas triangu-
lares, reflexas, flores longe superantes productis, flores binos in axillis
gerenlibus; bracteis florigeris parvis, quam sepala usque ad 14 mın.
longa multo brevioribus.
Folia basi in vaginas lepidibus præter centrum brunneum totis pallidis
obtectas indeque pallidas producta, linearia, ad 45 mm. lata, specie
viridia sed ob lucem visa dense obscuro-reticulata. Scapus validissimus,
folia æquans vel superans, vaginis sicut folia rosulæ formatis et æque
ac illa lepidotis, internodia perlonge superantibus præditus. Inflores-
(59) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%, 873
centia densa, elongata, anguste cylindrica, folia certe longe superans,
+ 0,27 m. longa et 40 mm. diam.; bracteis primariis ınferioribus
vaginis scapalibus supremis isomophis, reflexis nec spiraliter involutis,
superioribus valde reduclis quam flores brevioribus; bracteis florigeris
latissime ellipticis, rotundalis, valde concavis, + carinalis, ad 8 min.
longis et æquilatis. Flores pedicellis brevibus percrassisque stipitati,
22 mm. longi, glabri; sepalis liberis, crasse coriaceis, æqualibus, latissime
elliplicis apice rotundatis, + 13 mm. longis et 11 mm. latis. Petala late
lingulata, sepalis ad 10 mm. longiora. Cet. ignota.
Costarica, loco non indicato : Wercklé absque n°. — (Herb. Mez.)
Obs. Species Thecophyllo Irazuensi Mez et Wercklé, cui varielatem
suspicat cl. Werckle&! in schedula, absque dubio valde affinis, differt
tamen imprimis floribus omnibus partibus minoribus nec non
habitu.
Thecophyllum spectabile Mez et Werckl& nov. spec. — Foliis
haud manifestius pictis, valde appresse pallido-lepidotis, apice breviter
acutis, + 0,4 m. longis; scapo crasso, erecto, dense vaginis foliaceis,
internodia muito superantibus induto; inflorescentia subpauciflora. cylin-
drica, breviter sceptiformi; bracteis primariis omnibus et apicem usque
suberectis, apice breviter aculis vel subrotundatis, flores binos sessiles
in axillis gerentibus eosque longe superantibus.
Folia ad 20 cyathiformi-rosulata, basi in vaginas paullo conspicuas,
e lepidum brunneorum, perappressorum copia brunneas producta,
linearia, + 35 mm. lala, sieca rigide coriacea. Scapus foliis subduplo
brevior, densissime foliis normalibus sed quam illa rosulæ sat brevioribus
et minus rigidis, erectis indutus et celatus. Infiorescentia ad 16-flora,
densa, foliis superata, + 150 mm. longa et 70 mm. diam. metiens;
bracteis primariis coriaceo-rigidis, ovatis, dorso lepidotulis, + 60 mm.
longis. Flores ob speciminis statum putridum ignoti.
Costarica, loco non indicato : Wercklé absque n°. — (Herb. Mez.)
Obs. Species a reliquis costaricensibus sat recedit et andinis nonnullis
nec non antillanis propius affinis videtur.
Thecophyllum capitatum Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis
haud lineatim pictis, minutissime immerse lepidotis glabrorum speciem
præbentibus, apice acumine imposito rotundatis, + 0,3 m. longis; scapo
crasso, ereclo, dense vaginis haud foliaceis, internodia superantibus
induto; inflorescentia pauciflora, valde abbreviata subcapitata; bracteis
primariis latissime ovatis, ut videtur infimis quoque quam flores axillares
brevioribus, flores binos in axillis gerentibus; bracteis florigeris conspi-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, NO 9, 31 août 1904. 97
874 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (60)
cuis, ut videtur sepala superanlibus; sepalis maximis + 19 mm. longis
et 16 mm. latis.
Imperfecte tantum cognita. Folia ad 15 dense cyathiformi-rosulata,
basi in vaginas maximas, e lepidum perappressorum copia castaneas
dilatala, viridia ex sicco apicem versus triste purpurascenlia, linearia,
40-50 mm. lata, Sicca perrigida. Scapus foliis brevior vel ea subæquans,
densissime vaginis erectis, rigidis, late ellipticis apice breviter acutis.
siccis basin versus brunneis nitidisque involutus. Inflorescentia non nisi
fructifera capsulis delapsis cognita, densissima. subglobosa, + 50 mm.
longa et æquilata; bracteis primariis e slatu pulrido pro maxima parte
delapsis, submembranaceis; bracteis florigeris pedicellis apicem usque
adnatis, membranaceis, haud carinatis. Flores fructiferi pedicellis per-
crassis + 8 mm. longis stipitati; sepalis rigidis dorso castaneis intus
pallidis, lævibus, optime elliptieis, apice late rotundalis. — Get.
ignota.
Costarica, loco non indicalo : Werckle, Bromel. Costaric. n° 86. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum pictum Mez et Wercklé nov. spec. — Acaulis,
foliis pulcherrime lineis angustis, undulatis densissime pictis, non nisi
minute lepidotis, sensim acutis, + 0,3 m. longis; scapo erecto, vaginis
foliaceis induto; inflorescentia pauci- vel subpauciflora ; bracteis primariis
suberectis inferioribus saltem flores binos collaterales sessiles in axillis
gerentibus et superantibus; bracteis florigeris plane nullis.
Acaulis, florifera ad 0,5 m. alta, generis e speciosis. Folia dense
cyathiformi-rosulata, exteriora demum putride delabentia, omnia sub-
erecta, basi in vaginas magnas, ellipticas, castaneas, densissime minutis-
simeque appresse lepidolas producta, + 40 mm. lata, sublingulata, sicca
subcoriacea. Scapus folia superans, erectus, validiusculus, dense vaginis
omnino foliis rosulæ similibus sed præter infimas vix pictis, erectis vel
suberectis indutus. Inflorescentia brevissima + 100 mm. longa et
50 mm. diam., per anthesin subpyramidata; bracteis primariis infe-
rioribus dorso leviter transverse pictis, late ovalis apice anguste sub-
rotundalis, sub lente non nisi obscure lepidoto-punctulalis, coriaceis;
bracteis florigeris absque dubio in stirpe nostra deficientibus. Flores albi
(Wercklé!) 40-45 mm. longi, crassi, plane sessiles; sepalis liberis,
coriaceis, ellipticis, apice rotundatis, dorso lepidibus delapsis punetulatis,
+ 16 mm. longis et 10 mm. latis; petalis sepala plus quam duplo
superanlibus, late lingulatis, super basin ligulis binis magnis triangu-
laribus auctis.
(61) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 875
Costarica, ad Desengaño, alt. 1460 m. : Wercklé, Bromel. Costaric.
n° 119. — (Herb. Mez.)
Obs. 1. Thecophyllo Irazuensi Mez et Wercklé et Th. Werckleano Mez
accedit.
Obs. 2. Item el. Werckle (absque n°) hujus speciei misit varielalem
inflorescentia magis elongata illam Th. Ororiensis Mez omnino revocante
insignem cel. ex sicco haud distinguendam, quam longe caulescentem
in schedula dicit.
Thecophyllum stenophyllum Mez ei Wercklé nov. spec. —
Acaulis; foliis ad basin lineis longitudinalibus rubris pictis, subglabris,
sensim acutissimis, + 170 mm. longis; scapo erecto, vaginis foliaceis
internodia longe superanlibus induto; inflorescentia perpauciflora, abbre-
viate spicala; bracleis primariis reflexo-patentibus, flores binos colla-
terales in axillis gerentibus eosque superantibus; floribus sessilibus ;
sepalis æqualibus, + 11 mm. longis.
Gracilis parvaque, florifera + 0,22 m. alta. Folia ad 20 fasciculatim
rosulata, basi in vaginas elliplicas, inferne atro-caslaneas, minutissime
immerseque lepidotulas producta, anguste linearia, 6—8 mm. lata, sicca
coriacea. Scapus gracillimus, foliis brevior, glaber, dense vaginis foliis
rosulæ isomorphis strietissime erectis præditus. Inflorescentia folia sub-
æquans, in specimine {ypico 6-flora, quamvis brevis (40 mm. longa)
tamen nullo modo capitala; bracteis primariis e basi in apicem peran-
guste obtusiusculum sensim angustatis, -— 28 mm. longis, rigidulis ;
bracleis florigeris minutis (2,5 mm. longis), latissime squamiformibus,
apice rotundatis, membranaceis, haud carinatis. Sepala crasse coriacea,
optime elliptica, apice rolundata, + 7 mm. lata, Iævia. — Cet. ignota.
Costarica, loco non indicato : Werckle, Bromel. Costaric. n. 112. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum lineatum Mez el Wercklé nov. spec. — Acaulis
vel + caulescens; foliis præsertim basin versus elegantissime lineis
tenuibus undulatis transversalibus pictis, subglabris, anguste linearibus,
+ 0,3 m. longis, apice sensim acutis; scapo erecto. dense vaginis haud
foliaceis, dorso sicut folia transverse lineatis, internodia superantibus
involuto ; inflorescentia pauciflora, breviter cylindrica, densiuscula;
bracteis primariis optime recurvis flores binos subsessiles in axillis
gerentibus eosque (inferioribus sallem) optime superantibus; bracteis
florigeris quam sepala satis brevioribus; sepalis zqualibus, + 8 mm.
longis. |
Florifera semimetralis, gracilis. Folia + 20 fasciculatim rosulata,
876 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (62)
basi in vaginas inferne castaneas, prope apicem præter lineas trans-
versales nervis longitudinalibus rubris pictas, ovato-ellipticas produeta,
vix ultra 17 mm. lata, Sicca pergamacea. Scapus gracilis, folia bene
superans, glaber, vaginis stricte erectis, late lanceolatis, haud manifestius
laminigeris involutus. Inflorescenlia + 60 mm. longa et 25 mm. diam.
metiens, generis e gracilioribus; bracteis primariis elongate triangu-
laribus, pergamaceis, recurvis vel revolutis, mediis usque ad 25 mm.
longis, dorso sicut vaginæ scapales pictis; bracteis florigeris pulcherrime
rubentibus, latissime ellipticis explanatis latioribus ac longis, rigide coria-
ceis, apice late obtusis, valde concavis nec manifestus carinatis, 8-9 mm.
longis, lævibus. Flores bini in ramulorum vix ultra 3 mm. longorum
apice sessiles; sepalis liberis, percrasse coriaceis, lævibus, intus pallidis,
latissime ellipticis apice emarginellis, paullo asymmetricis latere tecto
subalatim dilatatis, vix anguslioribus ac longis. — Cet. ignota.
Costarica, prope Cartago, alt. 1200-1600 m. : Wercklé in Herb. inst.
phys.-geogr. Costaric. n° 16207 et Bromel. Costaric. n° 114. — (Herb.
Mez.)
Obs. Thecophyllo balanophoro Mez valde affinis.
Thecophyllum pauperum Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis
utrinque fere glabris; inflorescentia basi laxa divulsaque: bracteis
primariis ex ovalo triangulo-acutis, flores binos in axillis gerentibus;
floribus ad 18 mm. longis; bracteis florigeris late ellipticis, petala fere
æquantibus quam sepala manifeste longioribus ; sepalis subæqualiter
liberis.
Imperfecte lantum cognita, florifera + 0,4 m. alla, tenuis gracilisque.
Folia basi in vaginas elongate ellipticas, dorso densissime intus laxius
lepidotas ibi brunneas dilatata, linearia, super vaginas haud contracta,
apice acuminatim aculissima, sicca chartacea, + 200 mm. longa et
20 mm. lata. Scapus validiusculus, ereclus, leres, dense vaginis elliptico-
lanceolatis, sensim acutis, stricte erectis internodia longe superantibus
involutus celatusque. Inflorescenti@ absque dubio pauciflor@, erectæ
adest basis tantum e bracteis primariis 2 subpatentibus, flores binos
pedicello communi 4 mm. longo stipitatos in axillis gerentibus et plus
quam duplo superantibus formala; bracteis florigeris floribus appressis
eosque involventibus, submembranaceis, latissime ellipticis, apice rotun-
datis, obscure carinulalis, subglabris. Flores subsessiles, patentes, cras-
siusculi; sepalis glabris, coriaceis, explanatis late paulloque asymmetrice
elliptieis, apice late rotundatis, + 42 mm. longis et 10 mm. latis,
levibus; petalis ex sicco luteis — Cet. ignota.
ke.
(63) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 877
Ecuador, in silvis subandinis montis Pichincha : Sodiro n° 171/18. —
Floret Julio. (Herb. Mez.)
Obs. Thecophyllo hygrometrico (André) Mez valde affinis.
Thecophyllum squarrosum Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis
supra fere glabris; inflorescentia basi laxa divulsaque apice densa;
bracteis primarlis e basi ovata, valde concava inferioribus in laminas
longas produclis supremis late triangularibus, flores complures (petalis
ignotis neglectis) ad 22 mm. longos in axillis gerentibus; bracteis flori-
geris sepala longe ultra medium æqualiter connata ad ?/« æquantibus.
Caulescens, statura conspicua. Folia super vaginas elongatas, suban-
guste ellipticas, densissime lepidibus umbrinis obtectas paullo angustata
tunc bene linearia ensiformia, apice breviter acuta, chartaceo-coriacea,
+ 0,6 m. longa et 30 mm. lata. Scapus foliis manifeste brevior, crassius-
culus, glaber, totus foliis normalibus erectis vel superioribus e suberecto
decurvis. quam internodia permulto longioribus obtectus celatusque.
Juflorescentia submultiflora, foliis superata, ad 0,2 m. longa; rhachi
inferne bene conspicua, tereti, glabra; bracteis primariis pulcherrime
rubentibus, maximis, omnibus e patenti reflexis vel decurvis, flores
3-5 collaterales in axillis gerentibus eosque perlonge superantibus,
glabris vel subglabris; bracteis florigeris elliptieis, apice subrotundatis,
sepala ad */4 æquantibus. Flores pedicellis brevibus triangulo-compressis
stipitati, glabri; sepalis 21 mm. longis, usque ad 18 mm. connatis, lobis
late ellipticis, apice optime rolundalis et emarginellis, valde concavis,
paullo asymmetricis. Pelala cum genitalibus ignola.
Ecuador, in silvis ad occidentem montis Pichinchæ : Sodiro n° 47, —
Floret Januario. (Herb. Mez.)
Obs. Thecophyllo Mosqueræ (Wittm.) Mez valde affinis, imprimis
bractearum fabrica, floribus sat majoribus differt.
Thecophyllum violascens Mez et Wercklé nov. spec. —
Acaulis: foliis subtus saltem pulcherrime violascentibus basin versus
lineis longitudinalibus pictis, subglabris. 200-300 mm. longis, apice
optime acutis; scapo gracili. erecto, foliis breviore; inflorescenlia pauci-
flora, laxiuscula; bracteis primariis patentibus vel reflexis, flores binos
perlonge pedicellatos in axillis gerentibus eosque superantibus; bracteis
florigeris minutis, membranaceis, quam pedicelli sat brevioribus.
Elegans, florifera 0,2-0,35 m. alta. Folia subpauca (10-15) eyathiformi-
rosulata, basi in vaginas lepidibus pallidis obtectas indeque sæpius albes-
centes, dorso præsertim ad apicem lineis longitudinalibus violaceis
pulchre pictas, elliplicas producta, + 30 mm. lata. sicca chartaceo-
878 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (64)
coriacea. Scapus validiusculus, vaginis erectis, subinflatis, internodia
superantibus, haud foliaceis, ex elliptico acutis indutus. Inflorescentia
+ 80 mm. longa et 45 mm. diam. meliens, glabra; bracteis primariis
ellipticis, longe aculis, chartaceis, usque ad 40 mm. longis et 15 mm.
latis, glabris; bracteis florigeris minulis sed manifestis (+ 5 mm. longis),
ellipticis, apice rotundalis, teneris. Flores pedicellis validis, + 10 min.
longis stipitati, vix ultra 15 mm. longi, glabri; sepalis liberis. coriaceis,
late ellipticis, apice obtusis, + 7 mm. longis el æquilalis. Petala non
nisi defuncta mihi visa sepalis ad 8 mm. longiora.
Costarica, prope La Palma : Werckle, Bromel. Costarie. n°9 43, 91. —
Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Thecophyllum rubrum Mez el Wercklé nov. spec. — Acaulis;
foliis pulcherrime rubris haud vittatim vel fenestratim pielis, utrinque
subglabris. lalissime linearibus, apice acumine parvo imposito optime
rotundatis ; scapo erecto; inflorescentia submultiflora ; bracteis primariis
reflexis, ramulos breves tenuesque 2-5-floros in axillis gerentibus et
(ut videtur) superantibus; bracteis florigeris parvis quam pedicelli
graciles brevioribus.
Species pulcherrima, quoad inflorescentiam floresque ob conservationis
slatum putridum haud satis nota. Folia ad 40 rosulam colore el regu-
larilate splendidam, cyathiformem formanlia, basi in vaginas quam
lamina vix latiores, e lepidum perappressorum copia in sicco plumbeas
insensim producla, usque ad 0,35 m. longa et 80 mm. lata mihi visa,
viva fere omnino plana. sicca rigide coriacea. Scapus brevis, pro plants
habitu tenuis, erectus. glaber teresque, vaginis brevibus sed internodia
superantibus, erectis. rigidulis, ex elliptico breviter acutis indutus.
Inflorescentia (nondum matura?) submultflora, erecta, anguste thyr-
soidea, laxiuscula. glabra, + 206 mm. longa et 25 mm. diam. metiens;
axi valido, in sicco paullo angulalo; bracteis primariis omnino vaginis
scapalibus isomorphis sed reflexis, vix 30 mm. longis. Pedicelli 6 mm.
longi mihi visi. Sepala (floris immaturi) 10 mm. longa, chartacea, glabra,
libera, apice obtusa paulloque emarginata, valde asymmetrica. — Üet.
ignota.
Costarica : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 100. — (Herb. Mez.)
Obs. Species ordinis e splendidis, Thecophyllo pedicellato Mez et
Wercklé affinis.
(A suivre.)
— SL ——
u
879
PLANTE HASSLERTANE
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Emıne HASSLER, v’Aarau (SUISSE)
de 1885 a 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D° R. CHODAT et le DE. HASSLER
(Suite.)
Tephrosia Hassleri Chod. nov. spec.
Herba 0,4-0,6, caulibus ereclis hirsutissimis, pilis mollibus diam. caulis fere
æquantibus: stipulæ setacee 12-16 mm. longæ: rhachis communis 30-79 mın.,
hirsutissimis pilis tenuibus albis; folia 5-7 juga, pelioli parte nuda basilari
3-5 mm., foliola oblonga subobtusa longiuseule apiculata supra pilosa subtus mol-
liter adpresse tomentoso-cinerea nervosa; 50/15 45/1% 35/12 mm. ; calycis dentes
setaceæ, molliter cinereæ ce. 12 mm. Ig. tubo sericeo plus quam triplo longiores,
tenuissimæ; vexillum exius villosun ad 18 mm. longum: ovarium villosis-
simum, stylo glaberrimo stigmate pilis perpaucis vix penicillato: legumen
villosum (immaturum).
Species nova afıinis T. cinereæ Pers. ditlert indumenlo calyeis denlibus
longioribus, foliis.
Herba 0,4-0,6 m. petala violacea, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6156.
Tephrosia cinerea Pers.
Syn. II, p. 329; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 48.
2/Cir- Bl. Hassl. I. p. 32.
Tephrosia guaranitica nob. spee. nov.
Herba suffrulicosa, 0,4-0,6 m, caule strialo pilis erassiusculis adpressis et
patentibus hirsulo; stipulæ 18/4,5 14/2,5 mm., striatæ rufo-vestilæ : petiolus
communis 8-12 cm longus parte inferiori nuda ce. 6-7 cın.: foliola 3-4 juga
obovato-oblonga. vel obovato-cuneata 60/23 45/20 vel minora, relusa vel emar-
ginata mucronulala menmbranacea supra nervis secundariis numerosissimis
erectis emersis striata, glabra, subtus albo-sericea nervo medio fuscescente et
marginibus; racemi robusti pedunculo 12-20 em. Ig., hirsuto: braclea linearis
tomentosa pedicello longior: pedicelli 2,5 mm. longi; calyx extus pilis longis
rufis vestilus lobis lineari-setaceis. vexillo apice extus piloso 15/15 mm.
unguiculo vix 2 mm. longo; alæ inæquilaterales elliplicæ brevissime unguiru-
late, apice rotundal® 6-7 mm. late; ovarium pilosum stylus glaber stigmatis
penicillo paucipiloso.
Habitu similis T. nitenti Benth. sed calyeis dentes subulali, pedicelli calyce
brevioribus, stylo glaberrimo, proxima T. cinereæ ob floris structuram et
indumentum foliorum.
AUS 0,4-0,6 m. petala roseo violacea in camno pr. flumen Capibary. Sept.
1549.
880 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (443)
Coursetia Hassleri Chodat.
Suffrutex 0,5-0,8 ramis lignescentibus ultimis angulatis, striatis puberulis;
stipulæ lineares parvæ 1,5 mm. longæ pilosæ; rhachis communis folii
30-40 mm. pubescens, parte nuda vix 2-4 mm. longa; foliola 7-9 juga petiolulis
vix À mm. longis pilosis, lamina oblongo-elliptica 13/5 11/4 9/45 mm., supra
vix pilis raris adpressis conspersa sublus pilis adpressis subvelutina; inflores-
centie paucifloræ; calyx pubescens eglandulosus, lobis acutissimis ad medium
connatis; vexillum ad 10 mm. longum, 11 mm. latum; ale oblongæ apice rotun-
date ad 11 mm. longæ; carina erostrata; stamen superius liberum, ale alte
connatæ; ovarium eylindrieum leviter compressum stylo distincto curvato longi-
tudinaliter pilosum.
Legumen immalurum lineare ce. 30 mm. longum.
Affinis Courseliæ rostratæ Benth. a qua differt, ovario haud villoso, floribus
minoribus, Aff. C. vicroidi Benth., racemis haud gracilibus, fioribus lilacinis,
calycis laciniis haud late triangularibus sed maxime affinis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. vexillum lilacinum, ale carinaque roseæ, in dumetis
apricis pr. Goncepeion, Sept., n. 7391.
Coursetia guaranitica nob. spec. nov.
Caules striati pilosuli, rami ultimi canescentes; stipulæ setaceæ cc. 6 mm.
long&; rhachis communis hirsuta cc. 6-8 cm. longus 7-9 juga, stipellis tenuis-
simis 1 mm. longis, petiolulis vix brevioribus: foliola elliptico-oblonga apice
rotundata vel acutiuscula, distinetissime mucronulala, basi sæpe leviter cordata,
18/10 22/9 30/9 supra pilis adpressis vix pilosa subtus cano subtomentosa,
juniora cano-sericea: racemi axillares folio duplo breviores pedunculo pilis
erectis hirsuto, apice pauci (3-5) floro; flores simillimi 1is GC. Hassleri sed vix
longiores, calyeis dentes apiculatæ. Legumen ignotum.
Affinis C. viciordi Benth. a qua differt foliis majoribus, dentibus calycinis
longioribus. colore floris.
A C. Hassleri Chod. cui convenit structura floris differt foliis, stipuliis
aliisque.
roseiflor«.
Suffrutex an herba volubilis 0,5-2 ın. petala rosea, in campo pr. Atirà, Febr.,
n. 3867; iu dumetis pr. Bellavista (Apa), Jan., n. 8364.
albiflora.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in silva Cordillera de Altos, Febr., n. 3874.
Sesbania marginata Benth.
Flor. Bras. XV, tr, p. 43.
Frutex 3-4 m. petala lutea, ad ripam lacus Ypacaray, Dec., n. 3703.
Sesbania exasperata H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, p. 534; Benth. Flor. Bras. XV, t, p. 42.
Frulex vel suffrutex 1-2 m. pelala lutea, ad ripam lacus Ypacaray, Febr.,
n. 3948; ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7500.
forma robustior.
Foliolis 20-24 mm. longis ad 5 mm. latis.
Suffrutex 1-2 m. petala lutea in arenosis ad ripam fluminis Paraguary pr.
Concepcion, Oct., n. 7620.
Sesbanria @egyptiaca Poir.
Encycl. VII, 128.
Frutex vel arbor parva, 3-5 m. vexillum purpureum, alæ carinaque luteo-
aurantiacæ, quasi sponte pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 7719.
Id. n. 2528 Pl. Hassl. I, p. 32 sub S. punrcea Benth.
(444) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 881
Sesbania macroptera Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 14, tab. IM.
Balansa n. 1377 et 1377a.
HEDYSAREÆ
Nissolia fruticosa Jacq.
Ic. PI. Amer., p. 198, tab. 179, fig. 44; Benth. Flor. Bras. XIV, ı,
Past 19:
Balansa n. 1393 fide Micheli Leg. I, p. 17.
Chetocalyx brasiliensis (Vog.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 75; tab. XVIII: Radinocarpus brasiliensis Veg.
Linnæa XII, p. 110.
Herba volubilis 1-2 m. petala lutea, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Oct., n. 7564.
Chœtocalyx latifolia Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 75.
Herba volubilis 0,8-1,5 m. petala flava, in dumeto pr. Tobaty, Sept., 6201.
Poiretia latifolia Vog.
Linnæa XII, 54; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 79.
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala lutea, omnis planta cumariniodora, in campis pr.
San Estanislao, Aug., n. 4115; petala citrina in campo pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6442.
Poiretia angustifolia Vog.
Linnaæ XII, 53; Benth. Flor. Bras. XIV, 1, p. 78.
Rengger Paraguay fide Micheli Leg. II, 81.
Poiretia psoralioides DC.
Prodr. II, 315; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 79.
Suffrutex 1-1,5 m. petala sulphurea, in colle saxoso in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8099.
Aeschynomene falcata DC.
Prodr. II, 322 ; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 67.
Var. > paucijuga Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 67.
Herba decumbens 0,2-0,8 m. petala lutea, in campo pr. lacus Ypacaray, Febr.,
n. 3885; in campis pr. Igatimi, Oct., n. 4806 ; in campis Ipe hu Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 4976.
Petala aurantiaca, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6360.
Var. 8 plurijuga Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 68.
Herba 1-1,5 m. petala aurantiaca in silva campestre pr. Igatimi, Oct., n. 4825;
petala ochracea, in dumetis pr. Concepeion, Sept., n. 7461.
882 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (445)
Var. à microphylla nob.
Foliis 2-3 jugis, rachi 4-6 mm. longa, foliola pubescentia ohbovata, mucronu-
lata 4-5 min. longa 1.5-2 mm. lata.
Herba prostrata 0,5-0,8 m. pelala lutea, in campo pr. Tacuaral, Jun., n. 3052.
Aeschynomene americana L.
Spec. Plant. 1061 ; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 61.
Suffrutex 1-2 m. petala flava, ad ripam lacus Ypacaray, Febr. n. 3947.
Aeschynomone platycarpa Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 63.
Suffrulex 0,5-1 m. pelala ochracea, inter rupes in collibus in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dee., n. 8217.
Aeschynomene pauciflora \ og.
Linnæa XII, 93: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 64.
Frutex 0.5-0,8 m. pelala flava, in subulosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7408.
Aeschynomene paniculata Willd.
Herb. ex Vog. Linnæa XII, 95; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 67.
Suffrulex #,5-2 m. petala citrina, ad marginem silvæ in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8128.
Aeschynomene brasiliana (Poir.) DC.
Prodr. II, 322; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 68; Poir. sub. Hedysaro
Diet. VI, 448.
forma multijuga.
Foliis 7-15 jugis.
Suffrulex procumbens vel semivolubilis 0,5-1,5 m. in campo pr. flumen
Carimbalay, Dee., n. 5814.
Aeschynomene hystrix Poir.
Diet. Suppl. IV, 77; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 69.
Suffrulex 0,1-0,5 m. prostralus, petala lutea, in campo Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5109.
Var. 8 incana (Vog.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 69, Vog. sub. specie in Linnæa XII, 90.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala lutea in campo pr. Tobaty, Sept., n. 6358; id. ad
ripam fluminis Aquidaban pr. Concepcion, Oct. n. 7622.
Var. mucronulata Benth.
A. mucronulala Benth. in Hook. Journ. Bot. II, 56; Flor. Bras. XV, 1,
p. 69.
Suffrutex procumbens 0,5-1 m. pelala lutea in campo pr. flumen Jejui
guazu, Sept., n. 4549.
Aeschynomene Selloi Vog.
Linnæa XII, 82; Flor. Bras. XV, 1, p. 58.
(446) R. CHODAT ET KE. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 833
forma scabra.
Ramulis rachi foliolorum sparse scabro hispidulis.
Suffrutex 2-4 m. petala lutea, in paltde Cordillera de Piribebuv, Dec.,
n. 669%.
Aeschynomene sensitiva Sw.
Flor. Ind. occident. II, 1256 ; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 58.
Suffrutex 1-2 m. pelala lutea in campo humido pr. San Bernardino, Jan.,
n. 3826.
forma paucifoliolata.
Foholis 6-13 jugis, petalis striatis.
Sufirutex 0,5-0.6 ın. pelala flavo purpureo siriala, in slagnis pr. Tobaty,
Sept., n. 6162.
Id., n. 792 et 911 Pl. Hassl. I sub A. Selloi Vog.
Aeschynomene hispidula H. B. K.
Nov. Gen. el Spec Amer. VI, 531; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p, 59.
Sulfrutex 1-2 m. petala flava roseo striala, in dumeto pr. lacus Ypacaray,
Febr., n. 6039.
Aeschynomene Montevidensis Vog.
Linnæa XII, 83; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 60.
Species valde variabilis, adsunt specimina magnis ad A. rostratum Benth.
vertentia.
Suffrutex 1-3 m. petala lutea, vexillum fulvo maculatum in palude Tucanguà,
Nov., n. 3551; id. petala aurantiaca carina brunnea, in uliginosis pr. Igatimi,
Oct., n. 4816; in palude pr. Bellavista, Apa, Dec. n. 8125.
Var. microphylla nob.
Rachis foliorum vix 20 mm.; folia 7-15 juga, foliola 2-2,5 mm. longa,
1/2-%/4 mm. lata obtusa vel retusa mucronulata, nervis rubescentibus.
Suffrutex 1 5-2.5 m. petala lulea in uliginosis pr. Curuguaty, Sept., n. 4587;
id, in palude pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 5681.
Aeschynomene ciliala Vog.
Linnæa XII. p. 8%. Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 58 sub A. hispida
Willd.
Balansa n. 1586, fide Micheli Gontr. I, p. 15.
Discolobium pulchellum Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 106; Flor. Bras. XV, ı, p. 73, tab. XVII, fig. 1.
Frulex 2-3 m. petala aurantiaca, castaneo striata, in sabulosis ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7177.
Discolobium junceum Micheli.
Contr. Flor. Parag. II, p. 80 tab. XXIV.
Balansa, n. 3089.
Stylosanthes bracteata Vog.
Linnæa XII, p. 70; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 89; Taub. Monogr. der
Gatt. Stylosanthes, p. 16.
Suffrulicosa 0,1-0,2 m. petala lutea in campo Apepu (Tapiraguay). Aug.,
884 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mt SÉR.). (447)
n. 4363; petala citrina in campo Arroyo Primero (Apa), Feb., n. 8510, inter
rupes aridos in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7921.
Stylosanthes guyanensis Sw.
Svensk Vet. Akad. Hundl. 1789, p. 296; Benth. Flor. Bras. XV, ı
p- 91; Taub. Monogr., p. 25.
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala lutea, in dumelis pr. Bellavista (Apa). Nov.,
n. 7781.
Var. 8 gracilıs Nog.
Linnæa XII, p. 66; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 92; Taub. Monogr.,
p- 26.
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala lutea, in campo pr. San Estanislao, Jan.,
n. 6008.
Siylosanthes juncea Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 19; tab. IV,
Species a beato Taubert ad varietatem gracileın S. guyanensis SW. tribula,
sed nostro sensu pro specie habenda est.
Legumine glabrescente.
Herba 0,5-0,8 m. stricta pelala citrina, in glareosis collinum pr. Paraguary,
Dee., n. 6573 ; petala aurantiaca, in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 7018.
Legumine hispido pubescente.
Suffrutex 0.6-1,2 m. petala lutea in campo humido pr. Paraguary, Dee.,
n. 6572; petala lulea vexillum castaneo striatum, in campis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7789.
Var. setosa nob.
Omnis planta robustior, caule strigoso-seloso, in _parte superiore pubescente,
selis appressis consperso.
Suffrutex 1-1,5 m. petala flava, in campo pr. flumen Carimbalay, Dec.,
n. 5825
forma Intermedia.
Caule strigoso, setoso, bracteis pubescentibus, haud selis intermixtis, brac-
teolis setosis.
Suffrutex 1-2 m. pelala flava, in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 3784; in
rupestribus pr. Bellavista (Apa), Dec., n. 8122.
Stylosanthes montevidensis Vog.
Linnæa XII, p. 67; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 92; Taub. Monogr.,
p- 27.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala flava, in arenosis pr. Concepcion, Oct., n. 7606 et
7575.
Var. intermedia \ og.
Linnæa XII, p. 67.
A deseript. differt legumine puberulo.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala lutea in campo Tucangua, Nov.. n. 3503; in
campo pr. Caraguatay, Oct., n. 3330; in campo pr. San Estanislao, Jan.,
n. 9996.
(448) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E. 885
Var. longiseta (Micheli) nob.
S. longiseta Micheli in Contr. I, p. 18, t. IV, b.
Specimen nostrum bene congruit cum descriptione a beato Micheli data sed
stipite plumoso deficiente St. montevidensi Vog. tribuendum est.
Suffrutex an herba 0,2-0,4 m. petala flava brunneo-rubiginoso striata, in
campo pr. flumen Carimbatay, Sept.. n. 4573.
Stylosanthes hispida Rich.
Act. Soc. h. n. Par. 1792, p. 112; Taub. Monogr., p. 28.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala lutea, in campis pr. San Estanislao, Jan.,
n. 6014.
Stylosanthes Pohliana Taubert.
Monogr., p. 29.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea, in colle Tobaty, Mart., n. 4020.
Stylosanthes viscosa SW.
Prodr., p. 108: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 91: Taub. Monogr.. p. 29.
Suffrutex 0,1-0,3 m. carina lutea vexillum aurantiacum. in rupestribus pr.
Bellavista, Apa, Dec., n. 8057; in rupestribus pr. Valenzuela, Jan., 6954.
Var. & acutifolia Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 91.
Suffrutex 0,3-0,4 m. petala flava, rubro striala, inter rupes in collibus pr.
Tobaty, Sept., n, 6301; petalis flavis eod. loco, Sept., n. 6301.
Stylosanthes leiocarpa Vog.
Linnæa XII, p. 6%; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 92.
petala aurantiaca.
Suffrutex 1,5-2,5 m. petala aurantiaca inter rupes pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7030.
petala lutea.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala lutea, inter rupes collium pr. Tobaty, Sept.,
n. 645%, in campo pr. flumen Corrientes, Dec., n. 5858.
petala discoloria.
Suffrutex 0,5-1 m. petala lutea, vexillum vinosum, in campis arenosis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8082; inter rupes pr. Piribebuv,
Jan., n. 6882.
Arachis hypogea L.
Spec. Plant. 1040; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 86.
Culta et subspontanea San Bernardino Mart.
Arachis prostrata Benth.
Trans. Linn. Soc. Lond. XVII, 159; Flor. Bras. XV, 1, p. 87.
Var. genuina Benth.
Herba perennis prostrata 0,1-0,3 m. petala aurantiaca, in arenosis pr. Arroyo
Primero, Apa, Febr., n. 8439.
forma lignosa.
Rhizomate crasso lignoso, foliolis supra et subtus glabrescentibus vix margi-
natis calycis tubo ad à em. longo.
Herba perennis prostrata, petala flava in campo humido pr. Paraguary, Dec.,
n. 6515; in campis pr. Concepeion, Sopt., n. 7476.
850 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SER.). (449)
Var. pseudovillosa nob.
Rhizomate repente foliolis subcoriaceis late obovatis. basi cunealis apice
retusis supra et subtus pilis sparsis villosulis, 30/20 25/15 mm. calycis tubo ad
10 em. longo.
floribus etrin?s.
Herba 0,05-0,15 m. pelala citrina, in campis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oet.. n. 5069.
floribus aurantiacrs.
Herba 0,1-0,15 m. pelala aurantiaca, in campo pr. flumen Carimbalay, Sept.,
n. Adll.
Var. pseudo marginata nob.
Prostrata vel ascendens, foliis elliptico vel oblongo-lanceolalis, apice mucro-
nalis basi rotundatis, distincte discolori marginatis, supra glabrescentibus, subtus
puberulis, 30/8 20/7 40/12 mm. calycis tubo 4-9 em. longo.
Herba perennis 0,1-0,5 m. petala aurantiaca, in campis pr. Alira, Nov.,
n. 3445; in campo Cordillera de Altos. Febr., n. 6034; in campo pr. San Esta-
nislao, Aug., n. 4261; in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7415: in campo ad
ripam fluminis Aquidaban, Oct., n. 766%.
forma angustifolra.
Foliolis rigide coriaceis lineari lanceolatis crasse marginatis glabrescentibus
40/5 30/% im.
a» brevicalyx.
Calycis tubo 3-3,5 cn. longo.
Herba perennis prostrata, petala aurantiaca in campo pr. flumen Corrientes,
Dec., n. 5863.
8 longicalyx.
Erecta. calycis tubo 5-6 cm. longo stipulis ad 3 cm. longis.
Herba perennis 0,4-0,15 m. petala aurantiaca, in campo pr. flumen Carim-
batay, Sept., n. 4512.
Var. inlermedia nob.
Rhizomate lignoso foliis brevius petiolatis 8-12 mm. foliolis lanceolato ellip-
ticis, 30/7 20/5 12/4 mm. margine parum distincta, subtus glabrescentibus,
subtus sericeo pubescentibus, calycis tubo 5-6 cm. longo.
Herba procumbens 0,1-0,2 m. petala lutea, in campis humidis pr. Concepcion,
Sept., 1. 7942.
Arachis paraguariensis nob. spec. nov.
Radice anguste tuberosa elongata caulem vel caules plures erectos 0.2-
0,3 edente; stipulæ inferiores aphyllæ vel bifoliolatæ, aliæ 4 foliolatæ, caulem
vestientes 15-20 mm. striatæ molliter pilosæ, parte libera lineari 10-13 mın.
longa, petiolo fere duplo breviore; petiolus 12-25 mm. longus sublanatus ; folio-
lorum juga 5-8 mm. distantia, foliola oblongo-lanceolata mucronulata nervo
submarginali incrassato circumscripta, nervo medio utroque nervos secundarios
8-12 regulares edente, supra glabrala et læte viridia subtus et margine araneose
lanuligera, 11/8 20/6 27/9 13/8; flores subterranei calycis tubo 14-30 mm.,
limbo ad 5-6 mm. Ig., ut tubus pilis laxis araneoso; corolla A. guaranitice
simillima sed minor; androceum idem.
Affinis A. tuberose Bong.
Herba 0,2-0,3 m. petala aurantiaca, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6358.
Arachis guaranitica nob. spec. nov.
Radix turbinala in caudem perpendicularem prolongata; e caudice oriuntur
rhizomata et caules erecti congesti slipulis foliorum dilapsorum vestita; stipulæ
(450) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 887
$
longissimæ striatæ glabre caulem vestientes 35-60 mm. longæ concretæ apice
per 3-7 mm. tantum liberæ parte libera petiolum 1,5-5 mm. longum excedente;
foliola 3 lineari-lanceolata 40/2,5 16/1,5 90/3 nervo marginali incrassata et
nervo medio subtus exsculpto coriacea dense ramoso striala, glaberrima; flores
ex axillo foliorum basilarium dilapsorum orti; calyeis tubo sublerraneo
55/60 mm. longo hirsutulo limbo bilabiato, labio superiore e sepalis 4 formato
apice tantum % dentato extus setoso, tenui duplo longiore quam lato (5 mm.
lg.), inferiore lineari angustissimo setoso, 7 mm. Ig.; vexillum limbo latissimo
(ad 18 mm.) unguiculo dilatato; carina rostrala augustissima: stamina
9 filamentis glabris, 5 antheris globosis parvis longius pedicellatis, # antheris
elongatis ; stylo lenui apice attenuato longıusculo tractu piloso,
Affinis A. tuberosa Bong. a qua differt caule glabro, foliolis angustissimis.
An mere varietas ?
Herba 0,1-0,3 m. pelala lutea, in camıpo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4975.
Zornra diphylla (L.) Pers.
Syn. Pl. II, 318; Benth. Flor. Bras, XV, 1, p. 80, tab. XXI, XXI;
Hedysarum diphyllum L. Spec. Plant. 1053.
Var. Ihymifolia (H. B. K.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 81; H. B. K. subspecie in Nov. Gen. et Spec. VI,
51h.
Herba 0,1-0,3 m. petala citrina, in campo pr. Vaqueria Capibary, Sept.,
n. 4427.
Var. reticulata (Sm.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 81: Sm. sub specie in DC. Prodr. Il, 316.
Herba basi lignescens 0,3-0,5 m. petala lutea in campo Ipe hu Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5220.
Var. elatior Benth.
Flor "Bras: XV. rt, p.91:
ilerba 0,3-0,5 ın. petala citrina, in campo Ipe hu, Oct., n. 4985.
Var. stricta Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 81.
forma diversifolia.
Foliolis superioribus oblongo vel lineari lanceolalis.
Herba 0,2-0,5 m. petala lutea, in campo pr. San Bernardino. Nov., n. 3449.
Var. latıfolia (DC.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 81; DC. sub specie in Prodr. II, 317.
Herba nasi lignosa 0,3-0,6 m. petala lutea in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5339.
Var. paraguariensis nob.
Caulis erectus glaber 1-1,5 metralis, foliola omnia lineari lanceolata, glabra,
subtus glanduloso puncta, bracteæ late ovatæ 20-22 mm. longæ, acuminatæ,
glabræ 6-7 nerviæ, longissime auriculatæ, floribus pro specie maximis 11-12 mm.
longis, legumine pubescente aculeis longis mollibus.
Herba 0,8-1,5 m. pelala lutea, in campo Ipe hu, Oct., n. 5115.
f. crliata.
Bracteis minus acuminatis, ciliatis.
Herba 0,5-1,5 m. petala aurantiaca, in glareosis pr. Bellavista, Apa, Dec.,
885 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me seR.). (451)
n. 8176; in campo pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 5693; in campo pr. lacus
Ypacaray, Dec., n. 3700.
Var. pusilla nob.
Pubescens, graeillima, caule 0,1-0,2 m. foliola anguste lanceolata vel lineari
lanceolata 12-16 mm. longa 2-4 mm. lata, bracteæ ovatæ acuminatæ 8/5 mm.
ut folia pubescentes, nervis à, legumen pubescens, aculeatum.
Herba 0,1-0,2 m. petala aurantiaca, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5051; petalis luteis eod. loco, Nov., n. 5286.
Var. bernardinensis nob.
Caules foliaque dense adpresse pubescentes, foliola inferiora ovata, mediana
lanceolata, superiora linearia, limbis 25/8 15/6 20/1,5 mm. bracteæ laxe
pubescentes, anguste lanceolatæ, acutissimæ 10-12 mm. longæ 1,2-1,8 mm.
late, nervis 5 subparalelis, flores 5-6 mm. longi, legumen aculeis rectis fulvo
pubescentie.
Herba 0,5-1 m. petala flava, in campo San Bernardino, Nov., n. 3502; eod.
loco fructifera, Febr., n. 6035.
Var. rupestris nob.
Dense sericeo pubescente, caulibus basi lignosis 0,5-0,8 ın.; foliola linear:
lanceolata, supra et subtus pube adpresso molli sericea, limbi 35/7 22/4
20/6 mm.; bracteæ obovatæ acuminatæ 12/5 mm. breviter et adpresse pubes-
centes, margine albo ciliatæ, nervis 6 subfasciculatis, floribus bracteas superan-
tibus ec. 14 mm. longis: legumen pubescens, dense aculeolalum.
Herba 0,5-0,8 m. petala lutea, inter rupes denudatos in colle Tobaty, Sept.,
n. 6453: eod. loco Mart , n. 3973.
Var. vulgaris impunctata Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 82.
Forma arcte affinis var. gracili Benth. differt bracteis anguste ovatis haud
oblongis.
Suffrutex 0,4-0,3 uspetala lutea in campo San Estanislao, Aug., n. 4228; in
arenosis pr. Concepcion, Oct., n. 7608.
Var. gracilis (DC.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 83; DC. sub specie in Prodr. XII, 316.
forma sericea.
Caulibus foliolis bracteisque dense sericeo pubescentibus; bracteæ oblongæ
subobtusæ.
Herba basi lignosa 0,4-0,6 m. petala lutea in campo Arroyo Primero, Apa,
Febr., n. 8435.
forma microphylla.
Laxe pubescens foliolis inferioribus ovatis vix 40 mm. longis superioribus
lanceolatis 15-20 mm. longis, bracteæ ovato oblongæ, an var. nova.
Herba procumbens 0,3-0,5 m. petala flava in campis Cordillera de Altos,
Jan., n. 2981.
Var. leptophylla Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 83.
forma intermedia.
Propter formam ovatam bractearum, magis ad var. paraquariensem nostram
vertens, sed bracteis multo minoribus.
Herba 1-1,5 m. petala lutea, in arenosis ad ripam fluminis Capibary, Dec.,
n. 5912.
(452) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 889
| Desmodium polygaloides nob. spec. nov.
Herba erecia caule striato pauci ramoso, ramis erectis vel simpliei, puberulo;
stipulæ petiolo adnatæ parte libera filiformi patenti, petiolo ad 2 mm. longo rufo
hirsutulo, pulvino folii ad 1 mm. longo rufo-piloso; lamina simplici lineari
80/7,5 90/7,5 90/4 nm. supra glaberrima, subtus vix puberula nervillis
exsculptis pulchre areolata: racemus compositus elongatus strietus 15-20 cm.
longus laxiflorus, bracteis ovatis acutiuseulis striatis 4-5 mm. longis deciduis
comosus; pedicelli solitarii vel gemini pubescentes vel hirsutuli 1,5-2 mm.
longi; calyx ad 3 mm. longus præsertim basi pilosulus, ad 2/3 lobis lanceolatis
fissus: vexillum obovatum, apice retusum, basin versus sensim retusum
9,5/7 mm.: ale brevissime unguiculatæ, limbo intus breviter auriculate, cultri-
formi margine uno recto, alio curvato, apice sinuato-retusæ ec. 9 mm. longæ
cc. 3,9 mm. late: carinæ petala spathulata; tubus stamineus longus, filamen-
torum parte libera antheris 2-3 plo longiore; ovarium pilosum, stylus medio
incrassatus.
Affinis Desmodio sclerophyllo Benth., differt habitu foliis aliisque.
Herba 1-1,5 m, petala rosea, in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5782; in
arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6272; in campo saxoso in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8240.
Desmodium asperum (Poir.) Desv.
DC. Prodr. II, 333; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 102, Poir. sub
Hedysaro in Dict. VI : 408.
Suffrutex 1-2 m. petala rosea, in campo pr flumen Tapiraguay, Dec,
n. 5962.
forma longepetiolata.
Foliolio unico ovalo acuminato apice retuso, peliolis 20-30 mm. longis.
Suffrutex 1-1,5 m. petala roseo, in campo pr. Bellavista, Febr., n. 8507 et
8254.
forma lanata.
Caule dense piloso, folia unifoliolata subtus lanato pubescentia, petiolis
20-30 mm. longis, foliola subrhombea apice rotundata, mucronulata 140/90
120/89 110/85 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. vexillum alæque roseum, carina albo-lilacina, in campo
pr. flumen Capibary, Dec., n. 5911.
Var. guaraniticum nob.
Herba suffruticosa 1,5-2 m., caule robusto cylindrico, lignescente angusie
fistuloso ad 7 mm. crasso hirsutulo, in quoque nodo circumscisse-annulato ;
folium simplex, unifoliolatum, petiolo 20-30 mm. longo, articulo folii 2,5-3 mm.,
striatis, hirsutulis; foliolum late ovatum rigide membranaceum 160/120
130/85 mm. nervis nervillisque supra et magis subtus exsculptis areolatum
supra scabrum subtus vix rugosum, nervo medio subtus crasso nervis lateralibus
utroque latere cc. 7 semi-erectis; inflorescentiæ racemosæ elongatæ 20-40 cm.
long&; flores prorsum similes D. polygaloidi nob. ; legumen pedunculo 2-3 mm.
4-5 articulatum isthmo subcentrali, articulis 5/4 mm. hirsutulis.
Suffrutex 1,5-2 m. petala dilute rosea, inter rupes ad marginem silvæ in
regione Cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8171.
Desmodium discolor Vog.
Linnæa XII, 193; Benth. Flor. Bras. XV, 1. p. 103.
petalis roseis.
Suffrutex 3-4 m. petala rosea, in dumetis pr. San Estanislao, Jan., n. 5993.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 9, 31 août 1904. 98
890 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (453)
petalis albrs.
Suffrutex 2-4 m. petala alba, in dumetis pr. San Estanislao, Jan., n. 5992; in
campis siceis saxosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8073.
Desmodium sclerophyllum Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 102.
Suffrutex 0,8-1,2 mm. petala rosea, in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6471.
Desmodium leiocarpum G. Dom.
Gen. Syst. II, 39%; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 104.
Suffrutex 1,5-2 m. petala rosea, in campo Nandurucay, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 4911, in campo pr. flumen Jejui guazu, Sept., n. 4649; in campis siccis
in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8115.
Id. n. 185% Pl. Hassl. I, p. 34 sud D. asperum Desv.
Desmodium cuneatum Hook et Arn.
Bot. Misc. III, 195; Benth. Flor. Bras XV, ı, p. 100.
Suffrutex 1.5-2 m. petala rosea, in campo Nandurucay (Sierra de Maracayu),
Oct., n. 4922; petala violacea, in campo San Bernardino, Jun., n. 3033.
Id. n. 865 et 560 PI. Hassl, I, sub D. sclerophyllum Benth.
Desmodium cajanifolium (H. B. K.) DC.
Prodr. II, 331; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 100; Hedysarum cajanifo-
lium H. B. K. Nov. Gen. et Spec. V, 525, tab. 598.
Suffrutex 1-2,5 m. petala rosea, in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5547 et
D947 a.
Desmodium pachyrhisum Vog.
Linnæe XIl, 97; Benth. Flor. Bras. XV, 1. p. 101.
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala rosea, in campo pr. flumen Jejui guazu, Sept,,
n. 4650; in campis Ipe hu, Oct., n. 5049a; in campis siccis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7893; in campo Cordillera de Altos (racemus
simplex), Febr., n. 3909 ; in dumeto pr. San Estanislao, Jan., n. 6003.
Var. latifolium Micheli.
Plant. Hassl. I, p. 3%.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea, in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5608; in
campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7102.
forma intermedia.
Foliis inferioribus ovatis vel ovato ellipticis superioribus oblongo lanceolatis.
Suffrutex 1-2 m. petala rosea, in campis Ipe hu Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5049.
Desmodium albiflorum Salzm.
Herb; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 99.
… Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, in dumetis pr. Caraguatay, Aug., n. 3133;
in dumetis San Bernardino, Jan., n. 3791; in pilvis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4108 ; in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5376.
forma grandifolia.
Foliolis ovali oblongis subacuminatis vel oblongo-lanceolatis 90/36 75/21
70/18 50/16 mm.
(454) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 891
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala rosea, in silva Pacoba pr. fl. Corrientes, Dec.,
n. 5832; petalis albis in silva pr. Valenzuela, Febr., n. 7085.
Desmodium barbatum (L.) Benth.
Pl. Jungh. I, 224; Flor. Bras. XV, ı, p. 96; L sub. Hedysaro in Spec.
Plant. 1055.
foliolis obovatrs.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala roseo-lilacina, in campis Cordillera de Altos, Dec.,
n. 3605; in dumeto pr. Bellavista, Apa, Jan., n. 8350.
foliolis oblongo ellipticis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala roseo-violacea, inter rupes pr. Valenzuela, Dec.,
n. 6769.
Desmodium uncinatum (Jacq.) DC.
Prodr. Il, 331; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 96; Jacq. sub Hedysaro in
Hort. Schœnbr. III, 298.
Suffrutex 1-1,5 m. petala dilute rosea, folia glutinosa villosa, in dumeto Cor-
dillera de Piribebuy, Dec., n. 6639.
Desmodium incanum (Sw.) DC.
Prodr. II, 332; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 98; Sw. sub Hedysaro in
Flor. Ind. occ. 1265.
Suffrulex sub erectus 0,5-0,8 m. petala rosea, in dumeto pr. Atira, Dec.,
n. 3684; in dumetis [pe hu, Sierra de Maracayu, Nov., n. 5281.
forma minor.
Foliolis 20 mm. longis 10-12 mm. latis, pedunculis 50-60 m. longis.
Suffrutex prostratus, 0,1-0,2 m. petala rosea, in campis Cordillera de Altos,
Jan., 3816.
Desmodium axillare (Sw.) DC.
Prodr. II, 333; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 99; Sw. sub Hedysaro Flor.
Ind. occ. 1274.
Suffrutex repens 0,2-0,5 m. petala rosea, in silva pr. Igatimi, Nov., n. 5417,
DALBERGIEÆ
Cyclolobium Claussenr Benth.
Hook. Journ. Bot. II, 64; Flor. Bras. XV, 1, p. 230.
Arbor parva 4-6 m. petala obscure rubescentia, in campis rupestribus pr.
Tobaty, n. 6100 a.
Cyclolobium Blanchetianum Tul.
Arch. Mus. Par., IV, 84; Flor. Bras XV, 1, p. 231.
Arbor 6-10 m. diam. 0,3-0,5 m. cortex suberosus, petala vinosa, atropur-
pureo-striata, in altoplanitie arenosa pr. Tobaty, Sept., n. 6100, florifera, in
alto-planitie sicca arenosa Cordillera de Altos, Oct., n. 3348 fructifera.
892 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (455)
Macherium angustifolium Vog.
Linnæa XI, 193; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 236.
Arbor 6-10 mm. petala violacea, ad marginem silvarum ad ripam fluminis
Apa, Jan., n. 8391.
forma glauca.
Foliolis supra haud viridibus sed glaucis.
Arbor 6-10 m. diam. 0,3-0,5 m. petala lilacino violacea, in campis pr. San
Bernardino, Jan., n. 2976 florifera et eod. loco, Mart., n. 2976 fructifera.
Macherium eriocarpum Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 98; Flor. Bras. XV, 1, p. 238.
forma mucronulata.
Foliolis mucronulatis glabris; stipulis spinescentibus ad 15 mm. longis,
recurvis.
Arbor parva 4-6 m. petala violacea, in arenosis salsis ad ripam fluminis Para-
guary pr. Rosario, Jan., n. 6027.
Balansa, n. 1392 et 1392a. sub M. spinosum Micheli in Contr. I, p. 38.
forma tomentella.
Foliolis subtus tomentellis, stipulis spinescentibus 5-6 mm. longis.
Arbor vel frutex 3-5 m. petala roseo-violacea, in arenosis salsis ad marginem
rivi Apa-mis pr. Bellavista, Nov., n. 7814.
Macherium acutifolium Vog.
Linnæa X, 187; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 245, tab. LXXII.
Arbor 6-8 m. d. 0,2-0,% m. petala albovirentia in campis pr. flumen Tapira-
guay, Dec., n. 5977, florifera et in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 2955
fructifera.
Var. Clausseni Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 245.
Arbor 10-12 min. 0,3-0,5 m. diam. ale carinaque albovirentes, vexillum cas-
taneum, in silvis rupestribus in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7750.
Macherium nicticans (Vell.) Benth.
Ann. Mus, Vindob. II, 98; Flor. Bras. XV, 1, p. 240.
Arbor magna 15-20 m, petala luteo rubescentia, in silvula campestri humida
in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7945.
Machærium stipitatum Vog.
Linnæa XI, 189; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 245.
Arbor 4-8 m. diam. diam. 0,2-0,4 m. petala flavovirentia, ad marginem
silvarum Cordillera de Altos, Jan., n. 2954; ad marginem silvæ pr. Tobaty,
Mart.. n. 4025.
Machærium brasiliense Vog.
Linnæa XI, 185; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 248, tab. LXXIV.
Arbor 5-8 m. flos flavovirens, in palude ad ripam lacus Ypacaray, Jan.,
n, 1849.
(456) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 893
Macherrum oblongifolium Vog.
Linnæa XI, 184; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 250, tab. LXXV.
Arbor parva vel liana arborea, apex ramulorum cirrhiformis, petala flaves-
centia, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5395.
Platypodium elegans Vog.
Linnæa XI, 422%; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 262.
Var. 8 major Benth.
Flor. Bras. XV, 2, p. 262,
Arbor parva vel frutex 2-5 m. petala lutea, in campis «Serrados» Sierra de
Maracayu, Oct.. n. 5019.
Var. glabrescens nob.
ols, pubescentia arcte affine P. grandiflora Benth. sed vexillo haud emar-
ginato.
Arbor parva vel frutex 4-8 m. petala aurantiaca, in glareosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7405 florifera et 7405« fructifera.
Plerocarpus Michelii Britt.
Aun. IV, V, Acad. Sc. VII, Dec. p. 86.
Arbor 4-10 m. diam. 0,1-0,5 m. petala aurantiaca, in argillosis ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7250.
Balansa, n. 1497 sub P. Rohrii Vahl. in Micheli Contr. I, p. 38.
Bergeronia sericea Micheli.
Contr. Flor. Parag. Legumin. p. 39.
Arbor 6-8 m. diam. 0,2-0,4 m. petala roseo-cerulescentia, haud flava ut dix.
cel. Micheli 1. cit. p. 40, in insula Chaco-y pr. Concepcion, Sept., n. 7518.
Lonchocarpus nitidus (Vog.) Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p 279; Vog. sub Sphinctolobio in Linnæa XI, 419,
Arbor 8-12 m. d. 0,5-0,8 m. petala alba, in campo Yeruti, Dec., n. 5754.
Muellera Glaziovii (Taub.) nob.
Lonchocarpus Glaziovii Taub. in Legum. nov. vel. min. cognit. II, p. 16:
L. fluvialis Lindm. in Bih.. t. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Bd. 24,
Afd. III, n. 7.
Cette espèce n'ayant été connue jusqu’à présent que par des spécimens incom-
plets, nous complétons ci-après la description de Taubert, ayant à notre dispo-
sition des exemplaires présentant les feuilles nouvelles et les feuilles de l’année
précédente, des fleurs et des fruits :
Foliola novella ovata vel anguste ovata vel suborbiculata, acuminala, supra
glabra, viridia, subtus primo sericea, mox molliter albide tomentosa. (L. fluvra lis
Lindm.).
Foliola adulta anni præcedentis ovali-oblonga vel obovato-acuminata, basi
rotundata vel angustata, supra et subtus glaberrima, supra viridi-nitentia, subtus
opaca haud pellueida. |
Drupa monili-formis sepius monosperma, subglobosa, semina ovoidea hilo
lateralı.
894 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.). (457)
Var. precox nob.
— L. fluvialis Lindm.
Inflorescentia præcox, foliola adulta ovali-acuminata basi rotundaia vel
angustata.
Arbor 4-5 m. petala violaceo-cœrulea in sabulosis ad ripam fluminis Paraguay
pr. Concepcion, Aug., n. 7202; Balansa, n. 1488, spec. fructif. sub Muellera sp?
in Micheli Leg. I, p. 40.
Var. coaetanea noh.
L. Glaziowii Taub.
Inflorescentia coætanea, foliola raro pellucide punctata, ovali-oblonga, apice
obtuse acuminata, basi angustata supra opaca subtus pallida utrinque prominulo-
reticulata.
Arbor parva vel frutex 4-5 m. petala violacea cœrulea, ad ripam fluminis
Paraguay in sabulosis pr. Concepcion, Sept., n. 7202a.
Andira retusa (Lam.) H. B. K.
Nov. Gen. et spec. VI, 385 in adnot; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 297.
Var. paraguariensıs nob.
Differt numero foliolorum ad 17; forma foliorum ad var. 8 oblongam Benth.
vertens, a var. laurifolia recedit foliolis subtus dense puberulis.
Frutex 0,5-0,8 m. trunco subterraneo, pelala violacea, ad marginem siivarum
in dumetis pr. Concepcion, Aug., n. 7222a.
Var. laurifolia (Benth.) nob.
H. laurifolia Benth. in Ann. Mus. Vindob. II, 109. Flor. Bras. XV, ı
p- 297.
Frutex trunco subterraneo, petala roseo-violacea, fructus drupaceus ad 5 cm.
diametro in campis pr. Concepcion, Aug., n. 7222.
Geoffræa superba Humb. et Bonpl.
PI. Aeqiun. Il, 69, t. 100; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 300.
Arbor 8-10 m. diam. 0,2-0,4 m. petala flava, aurantiace slriata, ad ripam
fluminis Paraguay in argillosis, Sept., n. 7519.
Balansa n. 1496 sub Pterocarpo sp. in Micheli Contr, I, p. 38.
Dipteryx alata (Vog.) Taub.
Linnæa XI, 383; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 302.
A descriptione Bentham. differt foliolis oppositis vel alternis haud plerisque
alternis.
Arbor 10-15 m. diam. 0,3-0,6 m. petala rosea, in silvis apricis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7905 florifera et 7905 a fructifera.
VICIEÆ
Vicia graminea Sn.
in Rees. Cyclop; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 109.
Herba cirrhosa 1-2 m. petala rosea, inter gramina pr. lacus Ypacaray. Febr.,
n. 6038.
(458) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANEÆ. 895
Vicia stenophylla Vog.
Linnæa XIII, 35; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 110.
Herba cirrhosa 0,5-1 m. pelala violacea in dumetis pr. Caragualay, Oct.,
n. 3390.
Vicia obscura Vog.
Linnæa XIII, 36; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 140.
Var. guaranitica nob.
Floribus exceptis, omnibus partibus major, foliola 35/5 25/5 20/6 mm.
legumen ad 40 mm. longum 8 mm. latum; cirrhi 1-3 fidi.
Herba cirrhosa 0,5-2 m. petala cœrulea vel lilacino-violacea, ad ripam fiu-
minis Paraguay pr. Limpio, Aug., n. 3198; in dumetis Cordillera de Altos,
Febr.. n. 6037; in campo pr. San Estanislao, Aug.,n. 4172.
Vicia montevidensis Vog. |
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 111.
Var. macrocarpa nob.
A spec. typica differt, pedunculis folia superantibus, floribus cœruleis, haud
luteis, legumine majore 45 mm. longo 40 mm lato. An spec. nova.
Herba cirrhosa 1-2 m. petala cœruleo-violacea, in dumetis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6216.
Lathyrus pubescens Hook. et Arn.
Bot. Beech. p. 21; Benth. Flor. Bras. XIV, 1, p, 114.
Rengger Paraguay fide Micheli Leg. Il, p. 82.
Lathyrus magellanicus Lam.
Diet. II, p. 708; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 115.
Balansa, n. 1516 fide Micheli Contr. I, p. 22.
PHASEOLEE
Clitorta glycinoides DC.
Prodr. II, 234; Benth. Flor. Bras. XV. 1, p. 118.
Var. guaranitica nob.
Caulibus laxe pilosulis, petiolis 12-15 mm. longis foliolis ovatis aculiusculis
apice mucronulalis glabris, subtus in nervis laxe puberulis in foliolis adullis
etiam glaberrimis.
Suffrutex 2-3 m. volubilis vexillum alaque alba, carina rosea, in dumeto pr.
San Estanislao, Jan., n. 5986.
Clitoria guyanensis (Aubl.) Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p. 121.
forına legumine ecostato.
Valvulis convexis 30 mm. longis 9 mm. latis plicato rugulosis; flores calyce
inclusi ad 75 mm. longi, vexillum usque ad 55 mm. latum.
a: 0,3-0,5 m. petala violacea, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug.,
n. 5
Clitoria cajanifolia (Presl.) Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p. 121.
896 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (459)
Var. latifolia nob.
Foliis superioribus ternis, inferioribus simplicibus, foliola obovata, apice
retusa et mucronulata, basi angustata, limbis : medianis 75/45 70/35 lateralıbus
70/35 60/25 mm. inferioribus simplicibus 90/55 70/35 mm. Foliola supra glabra,
subtus sericeo villosa in venis rufo villosa, foliola novella subtus dense argenteo
sericea.
Suffrutex 0,5-0,5 m. vexillum alæque albo lilacina, carina violaceo striata, in
campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5062.
Clitoria Selloi Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 123.
Rengger Paraguay fide Micheli Contrib. II, p. 82.
Centrosemı Brasilianum (L.) Benth.
in Ann. Mus. Vindob. Il, 148; Flor. Bras. XV, ı, p. 128; L. sub
Clitoria Spec. 1026.
Suffrutex volubilis 4-2 m. petala alba, in dumeto pr. Bellavista, (Apa), Febr.,
n. 8508.
Centrosema ungustifolium (H. B. K.) Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 418; Flor. Bras. XV, 1, p. 129; H. B. K. sub
Clitoria in Nov. Gen. et Spec. VI, 417.
Herba volubilis 0,5-1 m. petala rosea, inter gramina in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7963.
Centrosema arenarium Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, p. 119; Flor. Bras. XV, 1, p. 131.
forma foliolis ovato-lanceolatıs.
Foliola ovato-lanceolata supra glabra subtus flavescenti-tomentosa, limbi 65/30
70/25 60/20 mm. pedunculi ce. 40 mm. longi.
Herba an suffrutex volubilis 1-3 m. petala ochroleuca, in dumetis pr. San
Estanislao, Dec., n. 5981.
forma glabrescens.
Foliola glaberrima, ejusdem form.
Suffrutex 4-2 m. petala alba, ad marginem rivi Estrella (Apa), Dec., n. 8087.
Centrosema Virginianum (L.) Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 120; Flor. Bras. XV, ı, p. 132; L. sub Clitoria
Spec. 1026.
Herba volubilis 1-2 m. petala roseo-vinosa, in campo silvatico pr. Paraguary,
Dec., n. 6521.
Centrosema pascuorum Mart.
Benth. in Ann. Mus. Vindob. II, 120 ; Flor. Bras. XV, 1, p. 133.
Herba basi lignosa volubilis 0,4-4 m. petala cyanea, ad marginem dumetorum
pr. Concepcion, Oct., n. 7663.
Centrosema venosum Mart.
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 133.
Herba volubilis 0,5-1 m. pelala rosea, in campo pr. flumen Corrientes, Dec.,
n. 5868.
(460) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 897
Centrosema Plumierr Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 127.
Balansa n. 1552, 3098, fide Micheli Contr. I, p. 22 et II, p. 82.
Centrosema hastatum Benth.
Flor. Bras. XV, ı. p. 133. |
Balansa n. 1860, 4433, fide Micheli, Contr. I, p. 23 et II, p. 83.
Teramnus volubilis Sw.
Flor. Ind. Oceid. III, 1241.
Herba volubilis 0,5-1 ın. petala rosea in dumelis ad ripam fluminis Paraguay
pr. Coneepeion, Oct., n. 7563 eod. loco in dumeto arenoso forma densius vestita,
Sept., n. 7342.
Erythrina Grista-Galli L.
Mant.. p. 99; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 172; Cfr. PI. Hassl. 1, p. 35.
Erythrina velutina Willd ?
Spec. III, 914: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 174: Rengger Paraguay fide
Micheli Contr. II, p. 83.
Calopogonium cœruleum Desv.
Stenolobium cœruleum Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 139, tab. XXXVIIL
Suffrutex volubilis 2-4 m. pelala eyanea, in dumetis insulæ Ghaco-y pr. Con-
cepcion, Sept., n. 7403.
Calopogonrum sericeum (Benth.) nob.
S. cœruleum Benth. var. sericeum Benth. in Flor, Bras. XV, ı, p. 139.
Suffruticosa caulibus subleretibus erectis vel susvolubilibus striatis robustis
pilis subadpressis vel adpressis einerascentibus; petiolus communis angulosus,
strialus indumento caulis, à 5,5 em. longus; stipellæ petiolulis vix breviores vel
breviores lineares tomentosæ: petioluli crassi tomentosi exteriores 4-5 mm. Ig.;
medianus articulo adjecto 15 mm. ; foliola lateralia inæquilalera subrhomboïdalia
obiusa, mucronala utraque facie sericeo-tomentosa 95/60 80/40 (med.) subtus
basin versus dislinctissime incrassato-marginata 5 nervia, 1. e. nervi exleriores
mox cum margine Iincrassata confluentes, nervus medianus distinete pennalus;
inflorescentiæ axillares vel corymbos® pseudo-terminales: racemi vel racemi
compositi spiciformes inferiores longe peduneulati (ad 30 cm.) rhachi cinerea;
flores fasciculali 12-14 mm. lg. subsessiles calyce extus adpresse pubescente lobis
cæruleis inferioribus oblongo-triangularibus ad medium pertinentibus, duobus
superioribus fere usque ad apicem coalitis; vexillum breviter unguiculatum
limbo basi reflexo biauriculato, glabro 12/8,5 min. i. e. elliptico nec suborbiculari
ut in St. cœruleo; ovarium hirsutum; filamenta staminum cum stamini libero
annulo conjuncta; legumen lineare vix sinuatum vel marginibus rectis, adpresse
pubescens 70/7 mm. 60/7 mm.
A simili Calopogonio cœruleo Desv. differt foliorum indumento, stipellis
longioribus, forma vexilli.
Suffrutex 4-2 m. petala ecerulea in palude pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dee., n. 6797.
forma glabrescens.
Magis glabrescens, sericeo-nitidum, calyce sericeo lobis acutioribus.
Suffrutex 0,5-1 m. petala cœrulea, in campis siceis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8141.
398 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (461)
Var. villicalyx nob.
Calyx pilis longiusculis hirsutus, nec adpresse sericeus, floribus majoribus 15-
18 mm. longis, spicastris densius fasciculatis.
Suffrutex 1-2,5 m. petala atrocyanea, in uliginosis [pe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5033.
Cymbosema roseum Benth.
in Hook. Journ. Bot. Il, 61; Flor. Bras. XV, r, p. 160, tab. XLII, fig. 2.
Suffrutex volubilis 5-6 m. petaia roseo-violacea. in dumelis insule Chaco-y
pr. Concepcion, Aug., n. 7236.
Galactia marginalis Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 126: Flor. Bras. XV, 1, p. 141.
Var. puberula nob.
Caulibus adpresse puberulis, foliis novellis sericeo puberulis.
Suffrutex 0,2-0,4 m. pelala rosea, in sabulosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept.. n. 7929.
Var. longepedunculata nob.
Folia lineari-lanceolata, 100-130 mm. longa 4-5 mm. lata. apice acula basi
anguslala, costa et reti venularum supra et sublus prominentia, pedunculi
axillares solitarii vel bini, flexuosi tenues 40-70 mm. longi uni vel biflori,
pedicelli 1-2 mm. bracieæ et bracteolæ lineari setaceæ.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala roseo lilacina in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 4944.
forma vestita.
Pedunculis caulibus superioribus pilis palentibus rufis plus minus dense
vestitis folia novella pubescentia.
Suffrutex 0,5-0,6 m. petala rosea, in campo Vaqueria Capibary, Sept.,
n. 4443.
Galactia gracillima Benth. emend. Micheli.
Contr. Flor. Parag. 1, p. 23; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 142.
petalis ceruleıs.
Herba an suffrutex volubilis 0,5-1,5 m. pelala dilule cœrulea, in campo
Apepu (Tapiraguay), Dec., n. 5957.
pelalis violacers.
Herba volubilis 0,5-0,6 m. petala violacea, in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Dec., n. 5576.
Galactia flaviflora Michel.
Contr. Flor. Parag. I, p. 24, tab. V.
Suffrutex volubilis 4-2 m. petala citrina in dumelis arenosis pr. Concepcion,
Sept.. n. 7236.
Galactia Jussieuana H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 429: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 142.
Suffrutex 0,2-0,5 m. pelala rosea, in campo montana pr. Tobaty, Sept.,
n. 6390.
forma velutina.
Foliis brevius petiolatis, foliolis supra dense velutino tomentosis, subtus fulvo
tomentosis.
Suffrutex 0,5-1 m. pelala rosea, in dumeto San Bernardino, Nov., n. 3482.
(462) R. CHODAT ET KE. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 399
Var. arenosa nob.
Undique dense tomentosa, foliis subsessilibus petiolo vix 2 mm. longo, foliola
oblonga obtusa, basi angustata apice mucronulata. terminali ce: 5 mm. distante
65/15 55/12 50/10 mm. pedunculis brevibus 0,5-10 mm. longis. An spec. nova.
Suffrutex 0,4-0,5 m. petala violacea, in arenosis pr. Tobatv, Sept., n. 6293.
Galactia tenuiflora (Willd.) Wight et Arn.
Prodr. I, 206: Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 143; Willd. sub Glycine Spec.
II, 1059.
Var. « glabrescens Benth.
forma ovalifolia.
Foliolis ovatis apice aculis.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala rosea, ad marginem silvæ pr. Caraguatav,
Nov., n. 3432.
forma oblongifolia.
Foliolis oblongis apice emarginalis, basi rolundatis facie superiore venis pro-
minenlibus subreliculatis.
Suffrutex volubilis 4-1.5 m. petala rosea, in dumeto ad ripam fluminis Para-
guay pr. Concepcion, Sept., n. 735%; id. in dumetis arenosis eod. loco, Oct.,
n. 7989. (Foliolis angustioribus basi subcordatis).
Galactia Benthamiana Micheli.
In Warming. Symb. ad Flor. Bras. Centr. XX, p. 551.
Balansa n. 1558 fide Micheli Contr. I, p. 25.
Galactia speciosa (DC.) Britton.
fide Taub. in Nat. Pflzfam. III, 3, p. 368; Collæa speciosa DC. Leg. Mem.
245, tab. 40: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 146.
Frutex 1-2 m. pelala cinnabarina in campis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu,
a
Nov.,n. 5240: in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5490
Galuctia stenophylla Hook. et Arn.
Bot. Misc. III, 182: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 446 sub Collwa.
Frutex 1-2,5 m. petala alba, in dumetis Cordillera de Altos, Nov., n. 3496;
in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5638.
Galactia Hassleriana Chod. spec. nov.
Sect. Collæa.
Frulex 1-1,5 m., ramis virgatis strictis; foliola approximala peliolo subnullo
coriacea 42/1.75 70/2 32/1.5 mm., supra in sicco plus minus navieularia niti-
dula glauca, subius reti repetite anastomosante crassiusculo depresso punctulata,
breviler acuta aceroso-mucronata; fascieuli florum axillares, pedicellis sericeis
3-6 mm. Îg. calyce tomentoso sericeo, 5-6 mm. longo, sepalis superioribus
duobus lalioribus, aliis duplo vel triplo angustioribus per 2/3 connatis; vexillum
limbo flabellato ex unguiculo latissimo biaurieulato articulato, 12 mm. latum ;
stamina per /4 coalita, vexillare per 1/2 cum aliis connatum; ovarium hirsutum
oblongum, stylo glabrescente, apice uncinate stigmatosum.
Species nova affinis G. stenophyllæ Benth. differt vexillo vix sericeo, alis
haud gibbosis, calyce argute et profunde dentato, foliorum glabritie.
Frutex 0,5-0,6 m. petala alba, in arenosis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6419:
in campo Ape pu (flumen Tapiraguay), Aug . n. 4285.
900 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ie SÉR.). (463
Galactia virgata (Benth.) nob.
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 146 sub Collæa.
forma latrfolio.
Foliolis oblongis basi cuneatis apice obtusis mucronulatis 35/9 30/8 mm.
Frutex 0,5-0,8 m: petala alba, in campis montanis pr. Piribebuy, Dec.,
n. 6629.
Galactia macrophylla (Benth.) Taub.
Nat. Pflzfam. III, 3, p. 368: Collæa macrophylla Benth. Ann. Mus.
Vindob. II, 128; Flor. Bras. XV, 1, p. 148.
Suffrutex 0,3-0,8 m. pelala lilacino-violacea, in arenosis pr. flumen Tapira-
guay, Aug., n. 4321: in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7113.
Galactia decumbens (Benth.) nob.
Collæa decumbens Benth. in Linnæa XXI, 515; Flor. Bras. XV, ı,
p- 148.
Suffrutex procumbens 0,5-1,5 m. petala cœrulea, in campo pr. flumen Capi-
bary, Dec., n. 5932.
Galactia glaucescens H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 431; Beuth. Flor. Bras, XV, 1, p. 150.
forma oblongifolia.
Foliolis oblongis oblusis, mucronulalis vel retusis 100/14 80/14 N mm.
Fruticulus 0,5-0,6 m. petala rosea, in campo San Rafæl (Apa), Oct., n. 7712.
forma ovatifolia.
Foliolis ovalo elliplicis apice rolundalis mucronulatis 70/38 50/32 90/45 mm.
Fruticulus 0,4-0,8 m. pelala rosea, in campo pr. Bellavista Apa, Dec.
n. 7712a.
Galactia paraguariensis nob. spec. nov.
Sect. Collæa.
Frutex volubilis ramis glabris; stipule triangulares glabræ ad 3 mm. longæ:
petiolus communis 35-45 min. longus, petiolo proprio 25-30 mm., foliolis ad
2 mm. petiolulatis oblongo-elliplicis vel elliptieis basi rotundatis apice emargi-
natis 35/20 50/23 52/51 “stipellis minimis filiformibus) coriaceis supra et sublus
æqualiter reli anaslomosante venularum delinealis; foliolum superius ab aliis
internodio 7-8 mm. longo separatum : racemi axillares peduneulalı (30-35 ınm.),
pedicellis brevibus, calvee extus pilis adpressis vix piloso ad 6 mm. longo,
basi bracteolato; legumen lathyroideum 43/8 mm. valvis extus pilis adpressis
pubescentibus.
Species foliorum forma et dispositione peculiaris.
Frutex volubilis 3-6 m. petala rosea, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concep-
cion, Sept., n. 7302.
Galactia Martii (Benth.) Taub.
Nat. Pflzfam. II, 3, p. 368; Collæa Marti Benth. in-Ann. Mus. Vindob.
II, 129; Flor. Bras. XV, ı, p. 152.
forma foliolis ovato lanceolatis.
Suffrutex 0,2-0,4 m. petala rosea. in camp) pr. flumen Carimbalay, Sept.,
n. 4550; in campis Ipe hu Sierra de Maracayu, Oect., n. 4972.
forma puberula.
Suffrutex 0,3-0,4 m. pelala rosea, in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 6938.
(46%) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 901
Galactia rugosa (Benth.) nob.
Collæa rugosa Benth. in Ann. Mus. Vindob. II, 128; Flor, Bras. XV, 1
p. 151.
Suffrutex an frulex 0,5-1 m. petala rosea in campis siccis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n, 7283a eod. loco petalis lilacimis, n. 7283.
Camptosema coriaceum (Nees et Mart.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 155; Galactia coriacea Nees et Mart. in Nov. Act.
Not. Cur. XII, 30.
Frutex 1-2 m petala coccinea, in campo pr. flumen Corrientes, Sept., 4510.
Camptosema tomentosum Benth.
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 155.
forma volubilrs.
Frulex volubilis 1-2 m. pelala cinnabarina, in dumetis Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5046.
Camptosema nobile Lindm.
Bih. til. K. Sv. Vet. Ak. Handl. Bd. 24, Afd. III, n. 7, p. 12.
Frulex volubilis 1-1,5 m. petala coccinea in colle Tobaty, Mart., n. 3984;
in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 7830 a.
Species ınagis ad formas vestitas C. rubicundæ vertens.
Camplosema rubicundum Hook. et Arn.
Bot. Misc. IIl, 201; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 156.
Frutex volubilis 3-4 m. petala coceinea, in a Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5346; in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6165.
forma angustifolia.
Foliolis glaberrimis oblongis 70/16 60/15 mm., legumine tenuiter sericeo
puberulo.
Frutex volubilis 2-3 m. petala rubro-purpurea, in valle fluminis Y-aca in
dumetis, Febr., n. 7142.
forma vestita.
Foliolis supra pilis sparsis minutis conspersis, subtus dense griseo tomentellis;
legumen griseo-fulvum tomentellum.
Forma transitoria ad G. nobilem Lindm.
Frutex volubilis 4-2 m. petala rubra, in dnmelis apricis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7830.
Dioclea reflexa Hook. fil.
Flor. Nigr. 306; Benth. Flor. Bras. XV, 1. p. 162.
Liana fruticosa 10-20 mm. petata violacea, in silva pr. Atira, Jan., n. 3773.
Id n. 1755 Plant. Hassl. I, p. 35 sub D. violacea Mart.
Balansa n. 1858a sub Mucuna sp. in Micheli Contr. I, p: 26.
Dioclea lasiocarpa Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, p. 133; Flor. Bras. XV, 1. p. 166, tab. XLIV.
Balansa n. 1551 fide Micheli Contr. I, p. 26.
902 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (465)
Canavalia picta Marl.
Benth. in Ann. Mus. Vindob. Il, 435; Flor. Bras. XV, 1, p. 176.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala rosea in dumelis apricis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 8287 floriferus, in dumeto Cordillera de Altos,
Febr., n. 6040 fryetilerns.
Canavalia gladiata (L.) DC.
Prodr. II, 40%; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p, 178; Dolichos gladiatus L.
in Jacq. Ie. vor. t. 559.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala violaceo rubescentia, ad marginem silvæ pr.
lacus Ypacaray, Febr , n. 3949; in dumeto Cordillera de Altos, “Jan. n. 2951.
Ganavalra bonariens’s Lindl.
Bot. Reg. t. 1199.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 35, n. 72 et 2542.
Canavalia lenla Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 117.
Balansa n. 3096 fide Micheli Contr. II, p. 83.
Cajanus indieus Spreng.
Syst. III, p. 248; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 199.
Gfr. Plant. Hassl. I, p. 36.
Rynchosia Glausseni Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 201; Arcyphyllum capitatum Benth. in Lin-
næa XXII, 525.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala lutea, in campo lpé hu (Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5319.
Rynchosia corylifolia Mart.
fide Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 202.
Suffrutex procumbens, subvolubilis 1-2 m. petala flava, in campo pr. Vaqueria
Capibary, Sept., n. 4444; in campis pr. Igatimi Nov., n. 5469.
Var. erecta Micheli,
Contr. Flor. Parag. I, p. 31.
Suffrutex 0,5-0,6 m. pelala lutea in campo glareoso pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7140.
Var. orbriculata nob.
Foliolis late orbiculatis, supra molliter pubescentibus, subtus dense albo-
tomentosis stipulis late orbiculato-cordatis ad 10 mm. latis.
Suffrutex procumbens, 0,5-0,8 m. petals ochracea, ad marginem silvæ pr.
Caraguatay, Oct., n. 3328.
forma glabrior.
Indumento ut in typo, stipulis cordato-ovatis.
Suffrutex procumbens 0,5-0,6 m. petala lutea, inter gramina in Campo pr.
Valenzuela, Febr., n. 7141.
(466) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 903
Var. discolor nob.
l'oliolis late ovalibus obtusis, supra sparse pubescenlibus, viridibus, rugulosis,
subtus dense albo tomentosis, stipulis ovalibus subobtusis 3-4 mm. latis.
Herba perennis procumbens 0,5-1 m. petala lutea, in arenosis pr. Chololo,
Dee., n. 6801.
Rynchosia leucophylla Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 202; Arcyphyllum leucophyllum Benth. in Linnæa
NEC 529:
Suffrutex 0,5-1 m. petala lulea, in dumeto saxoso in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8304.
forma elliptica.
Foliolis ellipticis, apice submucronulatis, foliolo mediano basi cuneate angus-
tato.
Limbis : mediano 50/35 65/45 lateralibus 35/20 40/20 mm.
Suffrutex 0,5-1 ın. petala lutea, in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5620.
forma pubescens.
Foliolis ellipticis vel obovatis supra pubescentibus, subobtusis, basi angus-
tatis. Limbis : mediano 50/35 55/30 lateralibus 45/18 38/18 mm.
Suffrutex-0,3-0,5 petala lulea in campis pr. Igatimi, Dec., n. 5621.
forma laxifolia.
Foliis 70-100 mm, distantibus, supra sparse pubescentibus, infra cano-tomen-
tosis. Limbis : mediano 99/65 70/40 lateralibus 60/38 42/20 mm.
Suffrutex 0,5-1 m, petala lutea procumbens in campis pr. flumen Jejui guazu,
Dec., n. 5725.
Rynchosia reticulata (Sw.) DC.
Prodr. II, 385; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 203; Sw. sub. Glycine in
Vahl. Symb. III, 88.
forma subumbellata.
Peduneulis folio brevioribus 70-90 mm. longis, floribus subumbellatis cc. 4-8.
Herba perennis semivolubilis 0,3-0,5 m. pelala lutea, in campo pr. Valen-
zuela. Febr., n. 7097.
Var. brevipetiolata nob.
Foliis brevissime petiolatis, petiolo vix 4 mm. longo floribus subumbellatis.
forma ovalifolia,
Foliolis ovalibus vel ovato lanceolatis, limbis : mediano 45/25 60/30 latera-
libus 30/15 40/22 mm.
Herba perennis volubilis 0,5-0,8 ın. petala Inn in campis pr. fluminis Jejui
guazu, Sept,, n. 4655.
forma oblongifolia.
Foliolis oblongo lanceolatis, limbis : mediano 80/25 60/16 lateralibus 55/45
40/10 mm.
Suffrutex vel herba perennis volubilis vel procumbens 0,5-0,8 m. petala flava,
in campis pr. San Estanislao, Aug., n. 4176.
Morong. n. 724 sub R. melanosticta Gris in Mor. et Britt. Enum., p. 86.
Rynchosia Balansæ Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 31, tab. IX.
Balansa n. 1513, 1814.
904 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sir.) (467)
Rynchosia pallida Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 32, tab. X.
Suffrutex 0.5-0,8 m. petala ochracea, in apice collium pr. Paraguary, Dee,
n. 6543.
Rynchosia phaseoloides (Sw.) DC.
Prodr. II, 385; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 204: Sw. sub Glycine Fl.
Ind. Oce. II, 1248.
Suffrulex volubilis 2-3 m. petala rubiginoso-flava, in dumetis Ipe hu Sierra de
Maracayu, Oct., n, 5064.
Rynchosia minima (L.) DC.
Prod. II, 385: Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 204.
Dolichos minimus L. Spee. Plant. 1020.
Suffrutex volubilis 1-3 m. petala flava, in dumelis pr. Concepcion, Oct.
Rynchosia Senna Gill.
Hook. Bot. Mise. LT. p. 199; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 205; R. texana
Torr. et Gray Flor. Bor. Amer. I, p. 687.
Vid. Plant. Hassl. I, p. 36, n. 1223.
Rynchosia diversifolia Mich.
Contr. Flor. Parag. I, p. 33.
Suffrutex 0,3-0,5 m petala lutea, in colle Santo Tomas, Dee., n. 6492.
Rynchosia Hassleriana Chod.
Caulis basi lignosus erectus 1-2 metralis obtuse 4 angulalus fulvo tomentosus,
stipuiæ caducæ, ovatæ 2-3 mm. longæ 1 1/2-2 mm. late extus tomentosæ. Folia
trifoliolata, foliola oblongo lanceolata, apice acula, basi rotundata subeordala,
subcoriacea, supra et subtus dense flavido tomentella elevato venosa, reliculata,
marginata. Petioli angulati fulvo tomentosi 25-50 mm. longi. Foliolum medianum
70-90 mm. longum 22-26 mm. latum petiolulo 10-15 mm. longo uninervium.
Foliola lateralia trinervia paullo minora, inæquilatera, petiolulo 2-3 mm.
longo. Peduneuli in axillis foliorum 120-180 mm. longi fulvo-tomentosi fere
usque ad basin laxe floriferi, floribus brevissime pedicellatis, pedicello vix 1 mm.
longo : bracteæ caducæ lanceolatæ extus hirsutæ cc. 1,5 mm. longæ: calyx tomen-
tosus 3-6 min. longus, laciniis 3 usque fere ad basin calycis solutis lanceolatis
slandulosis, duobus superioribus per 3/4 connalis pertinentibus; vexillum ungui-
culo obverse triangulari brevi, limbo elliptico basi cordato-hastato 6/4,5 mm.
auriculis reflexis dorso dense glanduloso : alæ subhastatæ angusiæ 1,75 mm. late
obtusiuseulæ limbo oblongo parce glanduloso; carina late navicularis haud
rostrata: ovarıum apice Lomentosum faciebus glandulis eitrinis densissime
vestitum.
Affinis R. lineate Benth. et a cel. Micheli cum hac specie confusæ, differt,
habitu, caulibus angulatis, petiolis et foliis longioribus, indumento haud canes-
cente, peduneulis a © basi floriferis duplo vel triplo longioribus, calycis lacinis
vexilloque brevioribus floribas minoribus.
Suffrutex 1-2 m. petala lutea in Run pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 5692;
in campo Cordillera de Allos, Dec., n. 3566.
Id., n. 1581. PI. Hassl. I, p. 36 BE lineata Benth.
Balansa, n. 1512 sub R. lineata Benth. in Micheli Contr. I, p. 31.
Eriosema longifolium Benth.
Linnæa XXII, p. 519; Flor. Bras. XV, 1, p. 207.
(468) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 905
Var. pedunculatum nob.
A typo differt racemis usque ad 10 mm. peduneulatis, floribus luteis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala flava vel lutea, in cæmpo pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4179; in campo Cordillera de Altos, Sept., n. 3273; inter saxa pr. Bellavista,
Febr., n. 8509.
forma latifolia.
Foliolis ad 12 cm. longis et 20-30 mm. latis.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala lutea, in glareosis pr’ Valenzuela. Jan., n. 6894.
Eriosema crinitum (H. B. K.) E. Mey.
Camm. PI. Afr. Austr. 128; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 208; H. B. K.
sub Glycine in Nov. Gen. et Spec. VI, 421, t. 573.
e. foliolis plerisque lanceolatis Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 208.
Suffrutex 0,1-0,4 m. petala lutea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.,
n. 5316.
8 folrolis latioribus Benth.
Rufo barbatus.
Suffrutex 0,1-0,3 m. petala flava, in campo Apopu (Tapiraguay), Aug.,
n. 4364.
Eriosema platycarpon Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 34, tab. XI.
petalis cifrinis.
Suffrutex 0,5-1 m. petala citrina, in uliginosis pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
n. 5698; in arenosis humidis pr. Tobaty, Sept., n. 6125.
petalis luters.
Suffrutex 0,5-1,5 m. petala lutea ad ripam fluminis Corrientes, Dec., n. 5843;
in stagnis pr. Valenzuela, Jan., n. 7013.
Eriosema rotundifolium Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 35, tab. XII.
Herba volubilis 1-2 m. petala lutea, in campis pr. Igatimi, Sept., n. 4758, id.
n. 1224. Pl. Hassl. I; p. sub. Rynchosia Balunse Micheli.
Var. macrophyllum nob.
Foliola terminale 80/85 70/70 mm. lateralibus :70/65 65/60 mm. pedunculis
ad 250 mm. longis, crassioribus ad 2 mm. latis.
Herba volubilis vel procumbens 0,5-4 m. in glareosis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6946; in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5496.
Eriosema volubile Micheli.
Contr. Flor. Parag. XV, 1, p. 36, tab. XII.
Suffrutex volubilis 4-3 m. petala dilute miniata, in campo pr. flumen Jejui
guazu, Dec., n. 5710 ; in dumeto Cordillera de Altos, Febr., n. 3886.
forma pube densrore.
Suffrutex volubilis 2-4 m. petala testacea vel luride rosea, in dumeto pr.
Valenzuela, Jan. n. 6951: in dumeto pr. Bellavista Apa, Dec., n. 8068.
Eriosema campestre Bent.
in Herb. Acad. Petrop.; Flor. Bras. XV, 1, p. 212.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 9, 31 août 190%. 59
906 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (469
forma pubescens.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala lutea, in campo Ipe-hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4971.
forma ptlosa.
es 0,4-0,5 m. petala citrina, in campo pr. flumen Curuguaty. Sept.,
n. 4615.
Eriosema pyenanthum Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p. 212.
Suffrutex 0,2-0,4 m. petala lutea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 9084.
Eriosema violaceum E. Mey.
Comm. Pl. Afr. austr. 128; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 209.
Suffrutex 0,5-0,7 m. petala lutea, in campo pr. Bellavista, Apa, Dec., n. 8077
floriferus et in dumeto Bernal Cué, Mart., n. 3962 fructiferus.
Eriosema strietum Benth.
Linnæa XXII, p. 520; Flor. Bras. XV, 1, p. 208.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala citrina, in campis pr. Igatimi, Oct., n. 4820.
Eriosema trinervia Benth.
Ex. Herb. Candoll.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala flava, in dumeto Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3950.
Eriosema floribundum Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 211.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 37.
Eriosema Yerbalium nob. spec. nov.
Herba suffruticosa, caule e basi ramoso striato sulcato, pilis rufis vel (in sicco)
rubescentibus vestito; stipule liberæ lanceolatæ pubescentes longe ciliatæ
5,9/2,5 6/3 mm.; folia brevissime petiolata (3-4 mm.), 3 foliolata, petiolulis
foliorum lateralium vix 3 mm. longis, folioli terminalis 5-7 mm., setis et
tomento adpresso involutis; foliola lateralia 55/24 50/20 35/14 mm., terminale
60/27 50/21 52/23 mm. supra glabriuscula opaca nervis inconspicuis, subtus
pennata nervosa lamina glabriuscula, nervis pilis adpressis fulvescentibus secun-
dariis utroque latere 5-8 nervillis similibus transverse conjunctis, lamina sub
lente minute reticulata, elliptica basi rotundata vel vix cordata, breviter acuta,
brevissime mucronata; racemi axillares pedunculo 20-35 mm. longo tomentoso ;
flores vix dissiti sat densi; bracteæ sericeæ ovato-lanceolat&; pedicelli 3-5 mm.
longi; calyx ad 2/3 vel profundius fissus lobis anguste Lriangularibus apiculatis
eiliatis-extus adpresse tomentosis ad 5-8 mm. longis; vexillum lamina elliptica
extus sericea, minute punctulata, unguiculo brevi carinato, auriculis laminæ
reflexis; stamen vexillare ad basin liberum; ovarium longissime pilosum pilis
albis diametrum ovarii superantibus, stylo basi piloso ceterum glabro tenui apice
discum stigmatosum ferente haud penicillatum; legumina parva hirsutissima.
Structura floris affinis E. rufo E. Mey. differt foliorum indumento, racemis
pedunculatis, petiolisque.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala citrina in campo pr. flumen Jejui guazu, Sept.,
n. 4661.
(470) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 907
forma puberula.
Lamina foliolorum supra et subtus molliter puberula.
Sufirulex 0,2-0,3 m. petala Intea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 9060; in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5626.
forma longifolia.
Foliolis oblongo lanceolatis, 80/22 70/20 55/16 supra et subtus pilis longius-
culis puberulis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala citrina, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5266.
"Eriosema Hasslerianum Chod. spec. nov.
Herba suffruticosa 0.5-0,8; stipule caducæ liberæ lanceolatæ multistriatæ
velutinæ 12/% mm.; petiolus communis 7-12 mm. longus/crassiusculus molliter
sed breviter hirsutus; foliola 3(*), 85/35 80/34 20/36 mm., lanceolato-elliptica,
apiculata exteriora inæquilatera nervo medio excentrico extus nervum alium edente
minore in nonnullis foliis foliolorum numerus & et 5, supra molliter velutina
nervis vix conspicuis, subtus nervo medio exsculpto rubescente pennato, simi-
liter velutina; racemi robusti 20-30 cm. longi, rhachi striata velutina pedunculo
ad 10 em. longo; flores demum dissiti; bractea caduca elliptica, apiculata pilosa
hirsuta 8/3,5 mm.; flos evolutus ad 20 mm. longus, pedicello 1,5-2 mm. longo;
calycis dentes subulatæ tubo sublongiores sericeo-cinereæ; corolla triplo longior.
Valde affinis E. Riedelii Benth., a quo differt forma foliolorum, petiolis
brevissimis aliisque.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala flava, in campo humido pr. Ipe hu, Nov., n. 5280.
Phaseolus lunatus L.
Spec. Plant. 1016; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 181.
Herba volubilis flos violaceus culta et subspontanea San Bernardino, Maj.,
n. 19. Hassl. Herb. Plant. eult.
Phaseolus appendiculatus Benth.
Ann. Mus. Vind. II, 137; Flor. Bras. XV, 1, p. 182.
Herba volubilis 3-5 m. petala dilute violacea in rupestribus pr. Valenzuela,
Jan., n. 7015, in dumetis San Bernardino, Oct., n. 3361.
Id., n. 740 Plant. Hassl. I, sub. P. lobatus Hook.
Phaseolus membranaceus Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 137; Flor. Bras. XV, ı, p. 183.
An speciei præcedenti varietas; vix differt calycis lobo superiore haud emargi-
nato, foliolis majoribus.
u volubilis #6 m. petala lilacina, in dumeto pr. flumen Tapiraguay, Dec.,
n. 5952.
Phaseolus pius Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 138; Flor. Bras. XV, 1, p. 184.
Herba volubilis 0,6-0,8 m. petala rosea, inter gramina in campo sicco in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7962.
Phaseolus Caracalla L.
Spec. Plant. 1017; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 182.
Herba volubilis 4-6 m. flos albo-roseus in ruderis San-Bernardino, Oct.,
n. 3361 a.
908 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (471)
Phaseolus firmulus Mart.
Benth. in Ann. Mus. Vindob. II, 138; Flor. Bras. XV, ı, p. 185.
Frutex 0,8-1 m. petala alba, inter rupes aridos pr. Valenzuela, Jan., n. 6933.
Phaseolus oblongifolius Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 27, tab. VI.
Herba volubilis 4-1,5 m. petala violacea, in dumeto Cordillera de Altos, Dec.,
n. 3601; in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4247.
Phaseolus clitorioides Mart
Benth. in Ann. Mus. Vindob. If, 137; Flor. Bras. XV, 1, p. 184.
Herba volubilis vel prostrata 1-2 m. petala violacea in campo pr. Valenzuela,
Dec., n. 6800.
8 modestus Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 184.
Herba volubilis vel adscendens 1-2 m. petala violacea, in campo pr. Valen-
zuela, Dec., n. 6800 a; eod. loco, Febr., n. 7093.
Phaseolus peduncularis H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 447; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 184.
Herba volubilis 0,5-1 m. petala lilacino-rosea, in dumetis pr. Ipe hu, Oct.,
n. 9192.
Phaseolus linearis H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 443; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 187.
Var. 8 latifolia Benth.
Phaseolus asper Benth. in Linnæa XXII, 519; Flor. Bras. XV, 1, p. 187.
Herba volubilis 1-2 m. petala atrocyanea, in campis pr. Igatimi, Dec.,
n. 5607.
Var. coriaceus (Desv.) nob.
Desv. sub. spec. in Ann. Sc. Nat. Ser. I, IX, 419; Benth. Flor. Bras.
XV, 1, p. 186.
Herba vel suffrutex 0,5-1 m. petala atroviolacea vel atrocyanea in campis Ipe
hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5150; inter gramina in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7904.
Id. n. 1198 Pl. Hassl. I, p. sub. P. coriaceus Desv.
Phaseolus truxillensis H. B. K.
Nov. Gen. et Spec. VI, 451; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 186.
Herba an suffrutex volubilis, 1-1,5 m. petala violacea, in dumeto Cordillera
de Altos, Jan., n. 3724.
forma velutina.
Foliolis oblongo lanceolatis basi oblique truncatis, lateralibus inæquilateris,
50/28 40/18 mm. caule dense fulvo pıloso, foliis velutino pilosis, vexillo ad
25 mm. longo.
Suffrutex an herba volubilis, vexillum album, carina rosea, ad marginem
paludis pr. Tobaty, Sept., n. 6308.
(472) R. CHODAT ET EF. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 909
Phaseolus panduratus Benth.
Ann. Mus. Vind. II, p. 141; Flor. Bras. XV, 1, p. 192.
Cfr. Plant. Hassl. 1, p. 36.
Phaseolus ovatus Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 139; Flor. Bras. XV, r, p. 188.
Herba volubilis 0,8-1 m. petala lutea, in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6465;
2-4 m. in palude pr. Arroyo Primero (Apa), Febr., n. 8470.
Morong. n. 904 sub P. campestris Mart. in Enum PI. coll. Par., p. 84.
Var. glabratus Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 188.
Herba volubilis 1-2 m. petala lutea, in uliginosis pr. San Estanislao, Jan.,
n. 5982; in dumeto humido pr. Chololo, Dec., n. 6743.
Phaseolus lasiocarpus Mart.
Benth. in Ann. Mus. Vindob. I, 140; Flor. Bras. XV, 1, p. 188.
Herba an suffrutex volubilis 2-5 m. petala lutea. in palude pr. Chololo, Dec.,
n. 6828. |
Var. [gatimianus nob.
Foliolis supra sparse villosulis, sublus molliter albo pubescentibus.
Herba an suffrutex volubilis 2-4 m. petala lutea, in uliginosis pr. Igatimi,
Nov., n 5535.
Var. Balansæ (Micheli), nob.
Mich. sub specie in Contr. Flor. Parag. I, p. 29, tab. VI.
In dumetis humidis pr. Sapucay, Febr., n. 1880.
Phaseolus longifolius Benth.
Ann. Mus. Vindob. U, 139; Flor. Bras. XV, 1, p. 187.
Herba volubilis 2-3 m. petala aurantiaca in dumetis insulæ Chaco-y pr. Con-
cepeion, Sept., n. 7320.
Phaseolus monophyllus Benth.
Ann. Mus. Vindob.. I, 140; Flor. Bras. XV, 1, p. 189.
forma brevipetiolata.
Foliis ovatis basi angustalis petiolis 8-12 mm. longis.
Suffrutex erectus 0,5-1 m. petala rosea, in campo Nandurucay, Sierra de Mara-
cavu, Oct., n. 4932.
Var. paraguariensis nob.
Foliis breviter petiolatis 40-15 mm., late Lriangulari-ovatis, basi subcordatis
apice rotundatis obtusis, supra seabro-hirsulis, subtus sericeo-villosis, lamina
100/85 90/80 70/65 mm. peduneuli 40-50 em. longi.
Suffrutex erectus 0,8-1 m. petala rosea vel lilacina, in campis siceis glareosis
pr. Bellavista, Apa, Dec., n. 8116.
(A suivre.)
BR
910
POLYGALACEZÆ SCHWACKTANÆ
SIVE ENUMERATIO POLYGALACEARUM
A CL. SCHWACKE IN BRASILIA LECTARUM
AUCT. R. CHODAT
Polygala L.
Sect. V. Hesecrapa Chod. Monogr. Il, 43.
P. violacea Vahl.
Symb. II, 79 ; Chod. Monogr. II, 58.
Frutex humilis, corolla rubro-violacea.
In campis « Cerrados » ad montem Favella p. Minas, Minas-Geraës.,
n. 13932.
P. hebeclada DC.
Prodr. I, 331 ; Chod. Monogr. II, 47.
Corolla violacea — ad Santa Luzia do Rio dos Velhas, Minas-Geraës.,
n. 9697.
P. glabra A. W. Bennett.
In Mart. Fl. bras. Polygal., p. 15 ; Chod. Monogr. II, 72.
Corolla violacea. In campis ad fl. Elvas prope Tiradentes, Minas-Geraës.,
n. 10086.
P. Urbani Chod.
Monogr. Polyg. II, 58.
Corolla violacea ; in locis humidis, Ouro-Preto, Minas-Geraës, n. 10415.
Sect. VI. Licusrrina Chod. Monogr. II, 73.
P. Laureola St. Hil.
Fl. bras. merid. II, 50, t. 89 ; Chod. Monogr. II, 76.
Serra do Picié, Déc., n. 5255.
P. salicina Chod.
Monogr. II, 83.
Suffrutex, corolla flava.
Serra dos Papageios prope Santa Luzia do Carangola, Febr., n. 6727.
(2) R. CHODAT. POLYGALACEÆ SCHWACKIANÆ. 911
Sect. VII. Gyunosperma Chod. Monogr. Il, 87.
P. violioides St. Hil.
Fl. bras. merid. Il, 48 ; Chodat Monogr. II, 87.
Sierra do Henrique prope Rio Novo, alt. 600 m., loc. saxosis umbrosis,
Sept.. 11828.
Sect. X. ORTHOPOLYGALA Chod. Monogr. II, 120.
P. molluginifolia St. Hil.
FI. bras. merid. II, 25.
Mart., ad Bruyère prope Pilotas, Rio Grande do Sul., n. 2567, 2560.
P. Timoutou Aubl.
Guian. II, t. 295 ; Chod. Monogr. II, 15%.
Var. incisa nob.
Crista magis incisa, seminibus apice magis cornulis, alis angustioribus
quam in {yp. guyan.
Maranhäo, ad Burity, n. 649.
P. hygrophila H.B.K.
Gen. et Spec. V, p. 395 ; Chod. Monogr. II, 101.
In insula dos marinheiros prope Rio ‚Grande, 2566 ; corolla pallide
violacea, in lac. « Lagoa secca » prope Minas, Aug.. 13458.
P. Radlkoferi Chod.
Monogr. II. 160.
Corolla alba.
In paludibus ad Cachoeira do Campo, Minas-Geraës, Déc. 9933.
P. tenuis DC.
Prodr. I, 93 ; Chod. Monogr. II, 219.
Var. ß, Chod. Monogr. 220.
Corolla rubra, in paludibus frequentissima, Serra de Ouro Branco, alt.
1180 m., Aug., 12180 ; Parana ad Ponta grossa (campos geraës), Jan. 2559.
Var. o, in paludibus ad Cachoeira do Campo, Dec., 10040.
P. paludosa St. Hil.
Fl. bras. merid. II, 8; Chod. Monogr. II, 226.
Ad fl. Parahyba, Rio de Janeiro, n. 3129; corolla alba, ad ripas lac.
Piratininga, Jan., 7135 ; in insula dos marinheiros p. Rio Grande, Febr.,
2564 ; Rio de Janeiro, ad Cabo Frio, 3082.
P. pseudo-variabilis Chod.
Monogr. II, 181.
Corolla alba, Mart., ad Queiras, Piauhy, n. 655.
P. glochidiata H. B. K.
Var. spergulæfolia nob.
Monogr. Il, 166.
In humidis ad Cachoeira do Campo, Déc., 9914 — ad Barbacena, Minas-
Geraës, Jun., 1781.
912 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (3)
P. sedoides Bennett.
Fl. bras. 1. c., tab. X, fig. 3; Chod. Monogr. II, 272.
In campis ad fl. Parnahyba, Jun., 651.
P. paniculata L.
Ameenit. V, 402 ; Chod. Monogr. II, 229.
Rio de Janeiro, Tijuca, 1278.
P. Weddeliana Chod.
Monogr. Il, 207.
Corolla alba, in paludibus frequentissima, Serra de Ouro Branco, alt.
1180 m., Minas-Geraës, Jul., 12179.
P. campestris Gardn.
Hook Journ. bot. II, 322 ; Chod. Monogr. Il, 266.
Rio de Janeiro, Cachoeira do Paquequer pr. Theresopolis, 4738; corolla
azurea, in campis elevatis, alt. 2000 m., Serra do Caparäo, alt. 2000 m.,
6726.
P. brasiliensis L.
Mantiss. 99 ; Chod. II, 273.
In insula dos marinheiros prope Rio Grande, Febr., 2565.
P. lycopodioides Chod.
Monogr. II, 251.
In campis ad Säo Bento prope Castro, Jan., 2558 ; id. 2556 (status
adullior).
P. Moquiniana St. Hil.
Fl. bras. merid. II, 36 ; Chod. Monogr. II, 261.
In campis ad fl. Rio de Papageios, Jan., 2563.
P. pseudo-erica St. Hil. (?)
Fl. bras. merid. II, 40, tab. 87 ; Chod. Monogr. Il, 243.
Ad rivulos, Serra de Ibitipoca. Minas-Geraës, 12383.
P. angulata DC.
Prodr. I, 328 ; Chod. Monogr. II, 260.
Corolla rubra, in humidis ad Cachoeira do Campo, Dec., 10058 ; corolla
pulchre rubro-violacea, Serra de Tripuhy, in graminosis, Minas-Geraës,
Jan., 12141.
P. stricta St. Hil.
p. p. Fl. bras. merid. Il, 18; Chod. Monogr. Il, 250.
Corolla alba, Serra de Lavras Novas, in campis glareosis, Dec., 12033.
Var. ?
Corolla alba, p. Tiradentes, Sierra de Säo José, Minas-Geraës, Dec.,
10106.
P. sabulosa A. W. Bennet.
Mart. Fl. Bras. L. c., 27, tab. XXX ; Chod. Monogr. II, 255.
Serra da Bocayna, Sept., 1905.
(4) R. CHODAT. POLYGALACEÆ SCHWACKIANÆ. 913
P. cyparyssias St. Hil.
Var. corisoides (St. Hil.).
Fl. bras. merid. II, 17 ; Chod. Monogr. Il, 296.
Inter Joinville et Säo Bento, campo de Säo Miguel, Serra do Mar,
Santa Catharina, Jul., 4947 ; in arenosis maritimis ad Praia do Batuva
in insula Säo Franeisco, Oct., 12884
Monnina.
Monnina stenophylla St. Hil.
Fl. bras. mer. Il, 6%.
Corolla violacea, in campis glareosis prope Chapada, Serra de Itatiaia,
Minas-Geraës, Oct., 13972.
Securidaca L.
S. Sellowiana Klotzsch.
ex A. W. Bennett, Fl. bras. XIH, ıu, 63.
Liana alte scandens, corolla purpurea, in silva pr. Inficionado, 13693,
Minas-Geraës ; in sylvis inter hort. bot. et Tijuca, Rio de Janeiro, Jan.,
5444 ; ad Rio Comprido, Rio de Janeiro, 2954.
S. macrocarpa Bennell.
A. W. Bennett, Fl. Bras. XII, 111, 68.
Inter Cubas et Cotta Minas-Geraës, leg. Sena, Jul., 12834; forsan
adhuc pertinet n° 6022, Serra dos Penitentes pr. Theresopolis sed ob
fructus defic. haud accurate determinanda.
S. ovalifolia St. Hil.
Fl. bras. merid. II, 68.
Frutex scandens, in sylvis ad Baretto, Rio de Janeiro, Nov., 5399.
Bredemeyera Willd.
Bredemeyera laurifolia Kloizsch.
ex A. W. Bennett, in Mart. Fl. bras. XII, nt, 52 p. p.
Scandens, fruticosa, in silvis ad Rio Comprido, Jan., 5091.
Bredemeyera Kunthiana Kloizsch.
ex A. W. Benn. Mart. Fl. bras. XII, ıı, 53.
In sylvis ad Sapopemba, 1277 ; id. ! 6602.
Moutabea Aubl.
M. guyanensis Aubl.
PI. guyan. I, 690, tab. 27%.
Frutex, fi. albi suaveolentes, Alto-Amazonas, ad Manaos, Mart., 3910.
—g———
914
NOTULÆ CRITICÆ TURKESTANICH
AUCTORE
Boris FEDTSCHEIKO
(Avec planche VII.)
Decas I.
1. Ranunculus pulchellus à brevipedunculatus Rgl.
In Supplemento Il ad Enumerationem plantarum in regionibus cis- et
transiliensibus a cl. Semenovio anno 1857 collectarum (Bmlletin de la
Société Impériale des Naturalistes de Moscou, 1870, n. 2, p. 243) cl.
E. Regel formam Ranunculi quændam descripsit et nomine AR. pulchelli
var. (nova) brevipedunculati ornavit. Præter diagnosin brevem sequentia
de forma hac dixit : «habitu alieno, certissime autem ad formas hujus
speciei pertinet.» Patria plant» descriptæ a cl. Regelio non est indicata,
inter plantas a el. Sewerzowio in Turkestania lectas tamen indicatur.
In herbario horti Imperialis Petropolitani inveni specimina a el.
Sewerzowio in regionibus Turkestanicis prope Tschimkent lecta et a cl.
Regelio nomine À. pulchelli var. brevipedunculatus ornata.
Hisce speciminibus examinalis cilo stratuere polui plantam hauc
nullo modo ad AR. pulchelli formas pertineri sed specimina manca
Ranunculi urvensis L. esse.
2. Delphinium apetalum Huth.
In monographia generis Delphinu ci. Huth species nimis numerosas
novas descripsit, quarum mullæ speciminibus mancis et incompletis
tantum ipsi auctori notæ sunt. Revisio critica generis {otius quam
maxime necessaria est.
Inter species has una, D. apetalum (e regionibus Turkestanicis) opinione
cl. Huthi petalis omnino deficientibus ab omnibus congeneribus (præter
D. paradoxum) differt. Examinato specimine authentico (unico!) in
herbario horti Imperialis Petropolitani constat, specimen hanc Aconiti
Lycoctoni (nec Delphinii !) formam esse.
3. Hesperis Hookeri auct. fl. Turk.
In herbario horti Imperialis Petropolilani specimina nonnula inveni,
nomine H. Hookeri a cl. E. Regel prædita, in montibus Tian-Schan a
cl. Korolkow anno 1872 lecta. lterato examine nunc plantas has Erysimum
purpareum Auch. esse staluimus.
(2) BORIS FEDTSCHENKO. NOTULÆ CRITICÆ TURKESTANICÆ. 915
4. Hesperis Kunawarensis Royle.
Sub nomine Hesperis Kunawarensis Royle cl. E. Regel (Bulletin de
la Société Impériale des Naturalistes de Moscou, 1870, n. 2, p. 272-3)
formas duas descripsit :
Unam, « typica Rgl., quam ex montibus Himalaycis a el. Royle lectam,
sub nomine A. Kunawarensis Royle missam vidit, alteram vero ß hir-
tula Rgl. in Turkestaniæ montibus prope Wernoje a cl. Sewerzow lectam
vidit. Examinato specimine turkestanico authenthico nunc statuere
possum, plantam hanc ad Parryæ genus spectare et P. stenocarpæ vel
speciei aliæ alfinis formam sistere.
5. Euclidium tenuissimum (Pall.) B. Fedtsch.
Cl. Pallas in descriptione itineris per varias regiones Imperii Rossici
(Reise durch verschiedene Provinzen des russischen Reichs, Bd. III,
Appendix p. 780, n. 103; Tafel U, fig. 2) anno 1776 generis Vellæ
speciem Vella tenuissima nomine propesuit. Eadem planta anno 1800
sub nomine Bumnias tatarica a cl. Willdenow descripta, anno 1821 a
el. A. P. De Candolle (Syst. veg. Il, 422) ad genus Euclidium nomine
E: tatarıcum relala est.
Leges nomenclaturæ tamen faciunt, ut nomen Æuclidium tenuis-
simum (Pall.) B. Fedtsch. plantæ huic detur.
6. Teesdalia nudicaulis Komar. nec L.
In Enumeratione plantarum in valle fl. Saratschan crescentium (Opera
Societatis Nature Scrutatorum Petropolitanæ, vol. XXVI, anno 1896)
el. W. L. Komarow inter alias Cruciferas, Teesdaliam nudicaulem prope
Samarkand sponte crescere docet, ubi planta hæc a el. Glazunow lecta
esset. Nunc examinalo specimine authenthico a cl. Glazunow prope
Samarkand lecto statuere possum, plantam hanc Capsellam procumbentem
esse el veram Teesdaliam in regionibus Turkestanicis non occurrere.
7. Fumariola Turkestanica Korsh.
Hæc planta elegantissima genus monotypicum sistens jam diu
(anno 1878) in regionibus Turkestanicis a cl. M. N. Smirnow lecta est et
in herbario Smirnowiano (in horto Imperiali botanico Petropolitano)
cum nolula manu cl. E. Regeli sceripla «Isopyrum » asservabatur.
Cl. Korshinsky anno 4895 plantam hanc ilerum detexit et bene
. descripsit (Fragmenta Floræ turkestaniæ, n. 10 in Bulletin de l’Académie
de Saint-Petersbourg 1898 décembre).
8. Evonymus Koopmani Lauche.
In articulo brevi in Wittmack’s Gartenzeitung, 1883, p. 112 hortu-
lanus Lauche speciem novam Evonymi (E. Koopmani) proponit, eamque
916 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (3)
breviter describit et icone chromolythographico illustrat. Hæc species a
hortulano Koopman in montibus Ferganam cingentibus delecla est. Mea
opinione species hæc nullo modo a Evonymo nano M. B. differt; E. nanus
vero a multis peregrinatoribus el a me ipso in montibus turkestanicis
collectum, orientem versus usque alpes Nan-schan Mongoliæ progreditur.
9. Hedysarum Krassnowi m.
In herbario horti Imperialis Petropolitani inveni inter Eversmanniæ
hedysaroides Specimina unum, a cl. Krasnow lectum ab eoque ipso
E. hedysaroides nominatum. Mea opinione lamen specimen hoc nullo
nodo ad Eversmannias pertinel, immo Hedysari generis speciem novam
sistit, cujus descriptionem hic addo.
Hedysarum Krassnowi spec. nova (Sect. Fruticosa). Caules suffrulicosi,
albido virescentes, pedales et ultra, internodiis breviusculis. Stipulæ
breviler connalæ, fuscæ, lanceolatæ. Folia breviter petiolata, foliolis
47-31 breviter petiolulaus, ovatis vel subrotundis, supra glaberrimis,
subtus (saltem junioribus) adpresse sericeo pubescentibus. Peduneuli
longissimi folia multo (duplo et plus) superantes racemus laxissimus
multiflorus. Flores breviter pedicellati. Calyx eximie bilabiatus, labio
inferiore subtrifido. Corolla violacea. Vexillum carinam multo superans,
ale angusle, dimidiam carinam vix superantes. Legumen 1-2 (?) articu-
latum, adpresse pubescens, articuli dorso reticulata, cum spinulis 1-2
brevissimis, margine longius spinulosi.
Montium Tian-schan (decl. austr.) ad fl. Bedel (legit A. Krassnow
anno 1886).
10. Astragalus Krauseanus Rel. |
In fasciculo secundo « descriptionum plantarum novarum et minus
cognitarum » (Acta Horti Petropolitani vol. II) cl. E. Regel descripsit
speciem Astragali distinctissimam a cl. J. Krause in vicinia urbis Tasch-
kent detectam. Nonnulos pos annos specimen mancum hujus plant
cum ceteris Astragalis cl. Bungeo ad revisionem missum est. Cl. Bunge
inter specimina indeterminala speciem novam, A. wanthomelas distinxit,
idque nomen false specimini Krauseano dedit, determinationem Regelil
omnino negligens. Nune ilerato omnium Astragalorum Turkestaniæ
examine mihi persuasum est, A. Krauseanum speciem bonam, propriam
sistere, a qua A. xanthomelas notis mullis imprimis aulem pubescentia
pauciore nec luteo splendenti differt.
A. Krauseanus lantum in montibus a Taschkent orientem versus
hucusque notus, ubi a el. Krause et a Alb. Regelii servulo Mussa lectus est:
St. Petersbourg, 2. Mai 190%.
(4) BORIS FEDTSCHENKO. NOTULÆ CRITICÆ TURKESTANICÆ, 917
/Y NOVITIE FLORÆ TURKESTANICH
AUCTORE
Boris FEDTSCHENKO
If, Iris coerulea n. sp. (sect. Juno).
Bulbi ovoidi, albidi, vaginis membranaceis tenuissimis obtecti. Folia
lanceolato-acuminata erecta vel patula nec falcata, 20 cm. longa, 10 vel
22 mm. lata, margine anguste albomarginata. Caulis 3-4 cm. altus, apice
2-3 florus. Spatha bifolia, uniflora, folia spathæ 50-55 mm. longa, lanceo-
lata. Pedicellus brevissimus vel subnullus. Perianthu tubus cire. 35 mm.
longus, angustus, apicem versus paulo latior. Perianthii foliola exteriora
cire. 35 mm. longa, oblongo-lanceolata, apice rotundata, lamina unguem
mulio superante, lilacino coerulea, secundum cristam papillosa maculis
longitudinalibus obscurioribus notata. Foliola interiora cire. 45 mm.
longa, cire. 1,5 mm. lata, patentia, lilacino coerulea. Stigmatis lobi
elongati lineari lanceolatæ. Ovarium oblongum.
Montes Tian-schan oceid. in decliviis herbosis prope Sjemessas in valle
fl. Pskem, bulbi 9 aug. 1902 lecti in horto Olginensi majo 1904 floruerant.
Descriptio ad specimine viva confecla.
Species affines : Jris caucasica Hoffm., I. orchioides Carr., I. Narbuti
0. Fedtsch. An ab I. caucasica var. cœrulea Rgl. diversa.
IV. Allium aflatunense n. sp. (sect. Molium).
Bulbi magni, globosi, albidi, extus tenuiter membranacei. Folia glau-
cescenti viridia omnia basilaria, late oblonga vel oblongo-lanceolata,
usque 12 cm. lata, glaberrima nec pilosa, margine angustissime albo-
marginala, glabra nec scabriuscula. Scapi erecti usque 120 cm. alta,
viridia, fistulosa, firma. Spatha sub anthesi quadrivalvis, umbella multo
brevior. Pedicelli flores 3-4plo superantes. Sepala sub anthesi erecla,
tunc demum patula vel eliam reflexa, anguste lineari-lanceolata, 9 mm.
longa, 2,5 mm. lala. Filamenta e basi latiore subito contracta lineari
filiformia, tunc demum perigonium '/s superantia, sub anthesi peri-
gonium subæquantia. Ovarium basi manifeste stipitatum, papillosum.
Bulbi in montibus Tian-schan oceidentalibus in valle fl. Maidantal,
5. VIIL 1902, et in declivio orientali trajecti Aflatun (unde nomen!),
25. VIII. 1902, lecti, in horto Olginensi culti jam anno 1903 floruerunt.
Species affines : A. jesdianum Boiss. (A. altissimum Rgl., A. Rosen-
bachianum Rgl.), A. stipitatum Regl.
! Suite; voir : Bulletin de l’Herbier Boissier, 1899, n. 11.
918
DIE LAUBMOOSE BADENS
Eine bryogeographische Skizze
VON
D' Th. HERZOG
(Suite.)
127. Pterygoneurum lamellatum (Lindb.) (Barbula cavifolia
Schimp.). Sehr niedere graugrüne Räschen von grösserer oder
geringerer Ausdehnung bildend oder herdenweise. Stengel ein-
fach, kaum 1 mm. hoch, mit sehr kleinen Blättchen, die oberen
knospenförmig. Blattzellen unterseits papillös. Blatthaar mehr
oder weniger lang, glatt, hyalin. Seta bis 1 '/s cm. lang, gelblich;
Kapsel länglich-elliptisch, bräunlich, Peristomzähne schwach ge-
dreht, meist mit dem Deckel abfallend.
Die Pflanze erinnert im Habitus sehr an schwächliche Formen
von Tortula muralis.
Auf Löss in Hohlwegen, nicht zu selten, wohl nur vielfach
übersehen, da die kleinen Pflänzchen, wie schon Goll in seinen
«Moosen des Kaiserstuhls » Mitt. d. bad. bot. Vereins N° 1,
erwähnt, nur nach Regen u. feuchten Wintern aufzufinden sind.
V. In einem Hohlweg zwischen Buggingen u. Niederweiler
häufig (H.), bei Malterdingen (Sickenb., H.), Schutterlinden-
berg b. Lahr (H.), K. Bei Endingen (Sickenb.), bei Ober-
schaffhausen (Goll!) zwischen Oberschaffhausen u. Lilien-
hof (H.).
Pottia Ehrh. (1787).
Schlüssel zu den Arten.
A. Peristom fehlend.
a-=Paroeischssehrkleine Pfllänzchen.. a: Menue: P. minutula.
b. Autöcisch, etwas grössere Pflänzchen.
(66) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 919
BEBETLdMoOSs;.auf Acckern 6 NAS NN SES P. truncatula
AntRelsen....3. 0.2.2 1 mer etre enr ee P. litoralis.
B. Peristom mehr oder weniger ausgebildet.
a. P. rudimentär, Deckelzellen in geraden Reihen........ P. intermedia.
b. P. ausgebildet, Deckelzellen in schiefen Reihen.......... P. lanceolata.
128. Pottia minutula (Schleich). Sehr niedere, herdenweis wach-
sende, bräunlichgrüne Pflänzchen. Blätter scharf zugespitzt, an
den Rändern wmgeschlagen. Kapsel entleert weitmündig, ohne
Peristom. Sporen igelstachelig.
Auf lehmig-Ihonigem Boden, in Hohlwegen, Lehmgruben, auf
Aeckern etc., ziemlich selten.
B. Konstanz (Leiner), Salem (Jack), Singen (v. Solms). J. Im
Wutachthal bei Bad Boll (H.). V. Am Isteinerklotz (H.), bei
Staufen (H.). E. Relaishaus bei Mannheim (Sickenb.), Torf-
stich b. Brühl (Sch.). N. Turmberg b. Durlach (Leutz).
0. Krautheim (Sickenb.), Wertheim (Stoll).
var. 8 rufescens (Schultz). Rötlichbraun; Blätter schmäler.
E. Neureuth (Schmidt), Hockenheim (Zeyher), Heidelberg
(€. Sch.).
var. y conica (Schleich). Kapsel engmündig, Deckel stumpf kegelig.
E. Schwetzingen u. Heidelberg (A. Br.).
129. Pottia truncatula (I.) (Pottia truncata Bruch). Grösser als
vorige Art. In kleinen Räschen oder vereinzelt wachsend. Blätier
stachelspitzig, flachrandig. Kapsel endeckell weitmündig. Sporen
feinwarzig.
Auf Aeckern, an Wegrändern, zwischen Gras u. unter Gebüsch
eines der gemeinsien Moose, das jedoch selten bis in die Bergregion
aufsteigt.
150. Pottia litoralis Mitten. Vielleicht Form von P. intermedia.
Nur V. An Kalkfelsen bei Bellingen am Isteinerklotz (Jäger!);
Exemplare von diesem Standort liegen im Herbarium von
Herrn A. Geheeb in Freiburg.
131. Pottia intermedia (Turn.) (Pottia truncatula ß major B. S.)
R. 201. Grösser als Pottia truncatula, im Habitus fast wie fol-
gende. Blätter ziemlich breit, stachelspitzig, am Rand vom Grund
bis zur Mitte umgebogen. Kapsel entdeckeit, nicht weitmündig,
mit rudimentärem Peristom. j
Auf Aeckern, an Wegrändern etc. ebenso häufig wie P. trunca-
tula, bis in die Bergregion aufsteigend.
920 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (67)
132. Pottia lanceolata (Hedw.) R. 203. Im Habitus fast wie vorige,
grösste Art, Blätter lanzeltlich; Rippe in eine meist bräunliche
Granne auslaufend. Kapsel elliptisch, mit etwas verengter Mün-
dung. Peristom ausgebildet, 16 zähnig, bleich. Deckelzellen in
schiefen Reihen aufsteigend.
Auf Aeckern, an Wegrändern elc. besonders auf Löss, ziemlich
häuflg.
B. Salem u. Heiligenberg (Jack!). E. u. V. Sehr häufig! Um
Freiburg sammelte ich sie am Kaiserstuhl, bei Breisach,
Mengen, Malterdingen, u. b. Gottenheim einmal mit dop-
peltem, verwachsenem Sporogon.
Didymodon Hedw. 1792.
Schlüssel zu den Arten,
A. Zellen des Bl. grundes rötlich, ältere Blätter u. deshalb das Innere des
Rasens rot.
a. Bl. spitze meist unversehrt oder schwach gezälhnt........ D. rubellus.
b. Bl. spitze mit kräftigen, braunen Zähnen, grössere Art.. D. alpigenus.
B. Zellen des Bl. grundes durchscheinend, hyalin oder gelblich.. D. rigidulus.
C. Zellen des Bl. grundes den Z. der übrigen Lamina fast gleich, stark verdickt,
papillüs, undurchsichtig.
a. Bl. stumpf bis abgerundet, meist mit Kalktuff inerustiert. D. tophaceus.
b. Bl. scharf zugespitzt.
1. Zellen wenig verdickt; Blätter herzförmig, Rippe austretend ........
D. cordatus.
2. Zellen stark verdickt, Rippe nicht austretend.
PeaBlätter breit lanzettluich nn a... 02.2022. 2.10 eEE D. luridus.
II. Blätter länglich-lanzettlich Bl. spitze lang u. gleichmässig aus-
gezogen, Rippe sehr stark, rotbraun, kräftige Art.. D. spadiceus.
133. Didymodon rubellus (Hoffm.) B. S. R. 209. Grüne bis bräun-
liche, innen rote, 1—3 cm. tiefe Rasen bildend. Blätter lanzett-
lich, am Grunde rötlich gefärbt, Rand bis gegen die scharfe,
selten schwach gezähnte Spitze umgerollt. Zellen unten durch-
sichtig, länglich-reetangulär, oberwärts quadratisch, dicht-klein-
warzig und trüb. Kapsel cylindrisch; Seta gerade; Deckel klein,
schief kegelig.
An Mauern, Felsen, auf Erde und Holz an schattigen Stellen,
allgemein verbreitet! Am häufigsten in der unteren Bergregion,
(68) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 921
gern auf Kalkboden; höchster Fundort am Seebuck bei
ca. 1350 m. (H.).
var. intermedius Limpr. Kräftiger, Blaltspitze mit scharfen bräun-
lichen Zähnen.
S. Hirschsprung im Höllenthal (H.).
134. Didymodon alpigenus Vent. R. 210. Im Habitus durch die
rôtliche Färbung der älteren Stammteile und Blätter an Didy-
modon rubellus erinnernd, aber viel kräftiger, namentlich die
Blätter viel länger und weiter abstehend. Blatispitze mit braunen,
starken Zähnen, Blattzellnetz fast wie bei Didymodon rubellus.
Kapsel breiter und läuger, weinrolbraun, glänzend. Deckelzelleu
schräg nach rechts gereiht.
Grenze von S. u. J. An einem Sandsteinfels in der Nähe eines
kalkführenden Wasserfalls beim Elektrizitätswerk im oberen
Wutachthal (C. Müller u. H.).
135. Didymodon rigidulus Hedw. (Barbula Mitt.) R. 215. im
Habitus an Barbula erinnernd, dunkel- bis bräunlichgrüne
Räschen bildend. Blätter ziemlich starr, beim Anfeuchten sich
wenig zurückkrümmend, dann aufrecht abstehend. Blattspitze
stumpflich; Rand längs umgerollt, Rippe kräftig, meist braun,
mit der Spitze endend oder schwach austretend. Blattzellen gegen
den Grund rectangulär, durchscheinend, schwach papillös, im
übrigen quadratisch, trüb. Kapsel schmal cylindrisch, rolbraun,
Seta aufrecht.
In schatigen Lagen, namentlich auf Kalk, an Felsen und
Mauern, nicht selten.
B. Hohenhöwen (H.). J. Geisslingen bei Waldshut (Gerwig),
Hatlingen (H.), Beuron (H.). S. Schlossberg b. Freiburg (H.),
Suggenbad (H.). V. Schönberg bei Freiburg (H.), Isteiner-
klotz (H.). E. Durlach, Grötzingen, Neureuth, Schlossgarten
in Karlsruhe (A. Br.), Heidelberg (A. Br.).
136. Didymodon tophaceus (Brid.) Jur. (Trichostomum Brid.).
R. 219. Dichte, breite, meist niedere, bräunlichgrüne, von Kalk-
tuff durchsetzte Räschen bildend. Blätter feucht aufrecht-abstehend,
lanzettlich, mit stumpfer bis abgerundeter Spitze; Rand bis
gegen die Spitze zurückgerollt; Rippe kräftig, kurz vor der
Spitze endend. Blalizellen dickwandig, am Grund rectangulär >
oberwärts quadratisch, papillös, alle undurchsichtig. Kapsel cylin-
drisch, Deckel geschnäbelt, Seta gerade. -
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 9, 31 août 1904. 60
922 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (69)
An feuchten, tuffüberzogenen Kalkfelsen.
B. Salem (Jack), Stadigraben von Ueberlingen (Jack!, H.).
J. Thiengen (Gerwig), Rheinfall bei Schaffhausen (Gerwig).
0. Lengfurt b. Wertheim (Stoll u. W. B.)
137. Didymodon cordatus Jur. Schmutziggrüne, lockere, von
Erde durchseizte, etwas derbe Rasen bildend. Blätter aufrecht
abstehend. trocken eingebogen, aus breit herzförmigem Grund
lanzettlich, längs fast spiralig zurückgerollt. Rippe sehr kräftig.
In den Blattachseln mit 3-mehrzelligen Brutknospen. |
An alten Mauern, selten.
0. Gundelsheim a. Neckar* (Röll!). nahe der Grenze, vielleicht
auch noch neckarabwärts zu finden.
138. Didymodon luridus Hornsch. R. 212. Lockere bis dichte,
1-2 cm. hohe. polsterförmige braungrüne Räschen bildend.
Blätter aufrecht abstehend, breit lanzettlich, die oberen grösser,
spitz zulaufend. Rippe kräftig, bräunlich, mit oder vor der
Spitze endend. Rand fast längs schmal umgerollt. Blatizellen der
ganzen Lamina gleichförmig, mit stark verdickten Wänden.
Kapsel cylindrisch, hellbraun; Seta rötlich, bis 1 cm. lang.
An feuchten Kalkmauern und Steinen, sehr selten fruchtend,
in Baden bis jetzt nur steril.
V. Als Barbula vinealis auf Sandstein am Lorettoberg b. Frei-
burg von Jäger 1865 gefunden (Herb. Lösch!). K. Vogts-
burg am Badberg (nicht Radberg, Limpr. B. I, p. 551)
(Sickb., Goll!).
139. Didymodon spadiceus (Mitten) (Barbula insidiosa Jur. et
Milde, Didymodon Zetterstedtii Schimp.). R. 216. Rasen kräftig,
locker, meist bräunlich. Blätter trocken gedreht, beim Anfeuchten
sich zurückbiegend und dann aufrecht abstehend, lang lanzettlich.
Rand bis zur Mitte wmgerollt; Rippe sehr kräftig, noch stärker
als bei Didymodon rigidulus, rotbraun, auslaufend. Alle Blat{zellen
rundlich oder etwas länglich, stark verdickt und papillös. Kapsel
lang und schmal cylindrisch ; Deckel lang zugespitzt.
Namentlich an Kalkfelsen, auch auf Sandstein, selten Löss,
bevorzugt feuchte Lagen, besonders an Bach- und Flussufern.
B. Salem (Jack). J. Wutachthal bei Stühlingen (Jack) und
zwischen Bad-Boll und Wutachmühle (H.), Gauchathal
(C. Müller), Hattingen (H.), Donauthal b. Werrenwag (H.)»
Rheinfall b. Schaffhausen * (Gerwig). S. Im oberen Wutach-
(70) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 923
thal beim Räuberschlösschen auf Sandstein (H.), Höllen-
thal (W. B.); an einer Brücke bei Allerheiligen mit einer
var. mollis (Burchard). V. Schönberg b. Freiburg (H.), auf
Löss zwischen Buggingen u. Niederweiler (H.). E. Am Rhein
b. Rheinweiler in einer etwas starren Form (H.). 0. Gundels-
heim a. Neckar* (Röll!).
Trichostomum Hedw. (1782).
Schlüssel zu den Arten.
A. Bl. lang, lanzettlich bis linealisch, Rippe mit der Spitze endend oder aus-
tretend.
a. Zellen des Bl. grundes verlängert-rectangulär, hyalin, allmählıg ohne
Randsaum in d. grünen Zellen der Lamina übergehend (Oxystegus)
T. cylindricum.
b. Zellen des Bl. grundes rectangulär, gelblich, mit mässig verdickten
Wänden (Trichostomum in parte),
I. Bl. lineal-lanzettlich, sprtz.
1. Bl. spitze durch den eingerollten Rand kappenförmig...........
T. crispulum.
2. Bl. spitze flach oder beinahe flach.
Bl. lang zugespitzt, Erdmoos =" T. viridulum.
Bl. kurz zugespitzt, mit austretender Rippe, Felsmoos (Kalk).....
T. mutabile.
Bl. aus eiförmiger Basis allmählig zugespitzt, an Steinen im Wasser.
T. Baurianum.
11. Bl: länel:zungenformig, stumpf ana: T. litorale.
B. Bl. verkehrt-erlänglich, zungenförmig, stumpf, Rippe vor der Spitze endend
CHA FOTONUM) re ee PET T. Warnstorfii.
140. Trichostomum cylindricum C. M. (Didymodon B. S.)
R. 222. Lockere, grüne, meist nicht mehr als 1 cm. hohe Räschen
bildend. Blätter breit lineal-lanzettlich, zart, beim Eintrocknen
stark wellig schrumpfend und sich verbiegend; Rand flach, fein-
kerbig, gegen die Spitze mit einigen Zähnen. Rippe mit der
Spitze endend oder kurz austretend. Kapsel gerade, schmal
cylindrisch ; Deckel lang kegelig, fast geschnäbelt. Peristomzähne
oft klaffend und unregelmässig gespalten, gelbrot.
An feuchten Felsen und auf Erde in Felshöhlungen. In Baden,
wie es scheint, selten.
924 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21m SER.). (71)
Nur S. Oberried (Sickenb.!), Kostgfäll im Haslach - Simons -
wälderthal (H.); Ettlingen (A. Br.), Geroldsauer-Thal unter-
halb des Wasserfalls (H.).
141. Trichostomum crispulum Bruch. R. 225. Rasen dicht,
eiwa 2 cm. hoch, meist gelblich-grün, innen rostbraun. Blätter
fast linealisch, die oberen jänger und gedrängt, trocken kraus,
gegen die Spitze mil eingebogenem Rand, fast kappenfürmig.
Rippe kräftig. Kapsel aufrecht, länglich-elliptisch; Seta gerade,
rot. Peristom purpurn, dicht papillös, mit unregelmässig faden-
förmig zerspaltenen Zähnen.
An feuchten Kalkfelsen, selten.
K. Am Badberg b. Vogtsburg (Sickenb.).
142. Trichostomum viridulum Bruch. R. 226. In mehr oder
weniger lockeren Häufchen wachsend, grün, von habitueller
Aehnlichkeit mit Trichodon. Blätter aus aufrechtem Grund fast
sparrig abstehend, lang lanzettlich-linealisch, lang zugespilzt,
Rand aufrecht, nicht eingebogen. Kapsel schmal eiliptisch, auf-
recht, entleert oft geneigt, bleich rötlich; Haube die Kapsel völlig
einhüllend. Peristomzähne fadenförmig zerspalten, rostbraun.
Auf kalkfreier, sandiger Unterlage, sehr selten.
E. Rheininseln zwischen Kehl und Strassburg (Kneiff u.
Nestler).
!Trichostomum mutabile Bruch. Dunkelgrüne, innen rost-
braune, lockere Rasen bildend. Blätter feucht geschlängelt-
abstehend, trocken gekräuselt, lanzettlich-linealisch, knrz zuge-
spitzt, gegen die Spitze mit fast völlig flachem Rand; Rippe sehr
kräftig, bräunlich. Kapsel elliptisch, rothbraun ; Seta strohgelb.
An Kalkfelsen im Walde; aus unserem Gebiet noch sicher zu
erwarten, wahrscheinlich in den Kalkvorbergen des Schwarz-
waldes.
143. Trichostomum litorale Mitt. Ziemlich dichte, dunkelgrüne
Räschen bildend. Blätter trocken verkrümmt, länglich-zungen-
förmig, stumpf, durch die austretende Rippe kurz stachelspitzig.
E. An Doleritfelsen des Eckartsberges b. Breisach (Sickenb.
nach Jäger). Limpricht vermutet einen Irrtum! Exemplare
konnte ich zwar auch nicht erlangen, halte jedoch den Fund-
ort nach dem Vorkommen der Pottia litoralis bei Bellingen
! Anmerkung. Siehe Nachtrag !
(72) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 925
nicht für ausgeschlossen, zumal sich ausser diesen noch
eine grössere Anzahl südlicher und westlicher Arten auf
den Hügeln im Rheinthal finden.
144. Trichostomum Baurianum Warnst. Räschen ziemlich dicht,
ca. 2cm. hoch, dunkelgrün, innen braun, schwach wurzelfilzig;
ältere Blätter oft bis auf die Rippe zerstört. Blätter in trockenem
Zustand verbogen aufrecht-anliegend, feucht unter einem Winkel
von etwa 40° abstehend, aus breiter, eiförmiger Basis lanzettlich,
allmählig zugespitzt. Blattrand bis über die Mitte schmal umge-
rolit (oft nur einerseits oder überhaupt undeutlich). Rippe sehr
stark, bräunlich, von der Basis gegen die Spitze sich allmählig
verjüngend. mit der Spitze endend. Zellen des Blatigrundes kurz
reclangulär, mässig dickwandig, die übrigen rundlich-quadralisch,
klein, mit unregelmässig verdickten Wänden, beiderseits dicht
papillös. Vielleicht eher ein Didymodon !
E. Von Herrn Apotheker W. Baur im September 1899 auf
Steinen am Rheinufer bei Ichenheim entdeckt!
145. Trichostomum Warnstortii Limpr. R. 233. Kleine, lockere,
schwärzliche, meist mit Erde erfüllte Räschen bildend. Blätter
verkehrt eilanzettlich, sehr breit zungenförmig, in ein kurzes
Spitzchen zusammengezogen; Rand flach, gegen die Spitze grob
sägezähnig, Rippe kräftig. Zellen klein, nicht papillös. In den
oberen Blattachseln entwickeln sich streitkolbenähnliche, mehr-
zellige, braune Brutkörper, die oft in grosser Zahl und in den
verschiedensten Allersstadien an ein und derselben Pflanze
angelroffen werden. Immer steril!
B. Staad am Bodensee (leg. Prof. Schröter, cf. Amann, Contri-
butions a la flore bryologique de la Suisse). J. Im Rheinfall
bei Schaffhausen * (Gerwig, 27. Okt. 1861). E. Am Rhein:
zwischen Rheinweiler u. Bellingen häufig (H.), bei Sasbach
(H.), bei Ichenheim (W. B.)).
Tortella (C. Müll.).
Schlüssei zu den Arten.
A. Blätter schwach gesägt, Rasen zerfallend................. T. squarrosa.
B. Blätter völlig ganzrandig.
a. Blätter stumpflich, mit kappen förmiger Spitze............ T. inclinata.
b. Blätter linealisch, sehr lang zugespitzt.
926 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (73)
I. Bl. trocken sehr kraus u. gewunden, feucht geschlängelt abstehend.....
T. tortuosa.
II. Bl. trocken nur schwach verkrümmt, feucht aufrecht abstehend bis
schwach verbogen, mit abgebrochenen Bl. spitzen......... T fragilis.
146. Tortella squarrosa (Brid.) C. M. (Barbula Brid.) R. 240.
Im Gesamt-Habitus durch die lockeren, bleichgrünen Räschen
an Racomitrium canescens var. ericetorum erinnernd. Räschen
nicht verwebt. Stengel locker beblättert. Blätter trocken gekräuselt
abstehend, feucht sparrig zurückgebogen, gegen die Spilze (oft
undeutlich) gezähnt. Blüten an seitenständigen Kurztrieben.
An sonnigen Stellen, auf Erde zwischen Gras, besonders auf
Kalk, selten. In Baden bis jetzt nur steril. Mediterrane Species !
V. Am Isteinerklotz (Sickb., H.). K. Badberg bei Vogtsburg
(Sickb., H.), Mondhalde bei Oberbergen (H.), Lützelberg u.
Limburg (H.).
147. Tortella inclinata (Hedw. fil.) (Barbula Schwägr.) R. 237.
Mässig lockere, gewöhnlich nicht mehr als 1,5 cm. hohe, gelb-
bräunliche, seltener grünliche, weit ausgedehnte Rasen bildend.
Blätter lineal-lanzettlich, gegen die Spitze mit fast kapuzenartig
eingeschlagenem bBlattrand, stumpf, mit Stachelspitze, sehr dicht
mit 2spitzigen Papillen besetzt. Kapsel klein, etwas gekrümmt,
geneigt; Sela lang, gelb.
Häufig, namentlich auf Sandboden und kalkhaltigem Gestein.
Fruchtet seltener.
B. Nagelfluhfelsen b. Heiligenberg (Jack). S. Auf Mauern in
Güntersthal b. Freiburg c. fret. (H), an Thonschieferfelsen
im Prägthal (H.). V. Schönberg b. Freiburg (H.). am Isteiner-
klotz massenhaft (H.). K. Häufig (Sickb., H.). E. Kleinkems-
Neuenburg auf Rheinsand c. fret.! (H.). Eggenstein, Knie-
lingen b. Karlsruhe (Bausch, S.), Rheinau-Seckenheim (W.B.).
148. Tortella tortuosa (L.) (Barbula Web et Mohr) R. 238. Aus-
gedehnte, dichte, zuweilen hohe, meist gelblichgrüne bis gelblich-
braune, innen rostbraune, verfilzte Rasen bildend. Blätter sehr
lang linealisch, trocken sehr kraus, allseitig abstehend ; sie zeigen
zuweilen Tendenz zur Brüchigkeit, jedoch nicht in dem Maasse
wie bei Tortella fragilis. Kapsel lang cylindrisch, gekrümmt,
zimmetbraun ; Sela lang. gerade, rötlich.
Häufig an schattigen, trockenen Felsen der Bergregion, beson-
(74) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 927
ders auf Kalk. daher am häufigsten in J. u. V. aber auch im
Schwarzwald bis in grössere Höhen weit verbreitet.
var. tenella Walt. et Mol. Bedeutend kleiner als die Normalform ;
kürzere Blätter.
S. An Felsen bei Posthalde (H.).
var. fragilifolia Jur. Schwächer verfilzt als die Normalform, Blätter
etwas brüchig, mit weissglänzenden Basen.
S. Am Feldberg mehrfach (H.).
149. Tortella fragilis (Drumm.) (Barbula fragilis B. S., Barbula
Drummondi Milde) R. 239. Reingrüne, innen schwärzlich-braune,
ausgedehnte Rasen von der Grösse der Tortella tortuosa bildend.
Sofort an den stark brüchigen, aufrecht abstehenden Blättern
mit weissglänzender Rippe und der geringen Kräuselung zu
erkennen. Blattrippe als Stachelspitze deutlich austretena. Fruchtet
äusserst selten.
An feuchten Urgesteinsfelsen zwischen Gras und auf Torf-
boden, selten. In Baden bis jetzt nur steril.
S. Bei Klein-Laufenburg (Jäger), Zastlerthal am Feldberg auf
Gneis (Sickb!), im Zastlerloch am Feldberg bei ca. 1300 m.
(H., vielleicht der Sickenbergersche Fundort).
Barbula Hedw. (1782).
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter beim Anfeuchten sich stark sparrig nach rückwärts krümmend.
a. Rippe bis zur Mitte gleichbreit....... Sante RS D de B. reflexa.
bRippe-amiGrunde rt lier nen. 2 m we R OREE B. fallax.
B. Blätter feucht nicht sparrig sich zurückkrümmend.
a. Blattzellen glatt.
Beblrkurzigespilzti&. years B. gracilis.
NBI länger ws rascher. zugespitze 22... 00.0... B. icmadophila.
b. Blattzellen papillös.
I. Rippe gegen die Basis schwächer.
1. Blattrand bis zur Rippe eingerollt, Blätter sumpf u. stachelspitzig....
B. revoluta.
2. Blattrand nicht so stark eingerolit, Blätter scharf zugespitzt.........
B. Hornschuchiana.
II. Rippe an der Basis breiter.
1. Rasen nicht wurzelhaarig verwebt.
«. Blätter stumpf u. stachelspitzig................ B. unguiculata
928 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SER.). (75)
ß. Blätter lang zugesprtzt
Bl>ganzrandig 2.222. ee ee B. vinealis.
Bl.san.d. Spitze buchtig us gesägt. een ee B. sinuosa.
2. Rasen wurzelhaarig verwebt.
x. Biatispitze ganzrandig, kleinere, sehr dichtrasige Pflanzen.........
B. convoluta,
8. Blattspilze gezähnt, grössere, dicht- oder lockerrasige Pflanzen.....
B. paludosa.
150. Barbula reflexa (Brid.) (Barbula recurvifolia Schimp.) R. 243.
Lockere, hohe, meist bräunlich-grüne Rasen bildend. Stengel
ziemlich locker beblättert. Blätter beim Anfeuchten sich sparrig
nach rückwärts krümmend, aus eiförmiger Basis lanzeltlich und
allmählig zugespitzt, scharf gekielt. Rippe bis zur Mitte gleich breit.
Blaitzellen stark verdickt, papillös.
An Kalkfelsen in feuchten Lagen, selten, sehr selten fruchtend.
S. An einem kleinen Wasserfall im Schlüchtthal (H.). E. An
der Ausmündung eines Bachs in den Rhein bei Laufenburg
(H., 1898), am Rheinufer zwischen Rheinweiler u. Bel-
lingen (H.).
151. Barbula fallax Hedw. R. 242. Rasen locker, ohne Wurzelfilz,
bis 3 cm. hoch, schmutzig braungrün. Blätter feucht sich sparrig
zurückkrümmend, länger zugespitzt als bei Barbula reflexa ;
Rippe sich von der Basis an gleichmässig verjüngend. Blattzellen
mässig verdickt, papillös.
Auf Erde, besonders auf kalkhaltigem Boden, häufig fruchtend,
namentlich in der Ebene und Hügelregion, sehr verbreitet.
152. Barbula gracilis (Schleich) Schwägr. R. 248. Rasen ziemlich
dicht, bis 2 em. hoch, oliven- bis bräunlichgrün; Pflänzchen
fadendünn. Blätter beim Anfeuchten sich wenig zurückkrümmend,
dann aufrecht abstehend, vom untern Drittel ab gleichmässig
verschmälert, durch die austretende, bräunliche Rippe mit kräftiger
Granne. Alle Blattzellen dickwandig und glatt. Seta rot.
Auf sandig-lehmigem Boden, an Wegrändern und Flussufern,
selten.
V. Jsteinerklotz (Goll). E. Leopoldshafen (D' Schmidt). 0. Gun-
delsheim a. Neckar” (Röll!)
153. Barbula icmadophila Schimp. Mit Barbula gracilis nächst
verwandt und wohl nur Form derselben. Unterscheidet sich von
dieser durch die plötzlich und länger zugespitzten Blätter und
(76)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 929
die auf dem Blattrücken etwas vorgewölbten (aber kaum papil-
lösen) Zellen der Lamina. Nur steril, bisher nur aus den Alpen
bekannt.
0. Bei Gundelsheim a. Neckar * (Röll!), das spärliche Material
stimmt ziemlich genau auf die Limpricht’sche Beschreibung;
trotzdem ist es mir wegen des Fundortes etwas verdächtig
und könnte vielleicht doch nur eine Form von Barbula gra-
cilis sein.
154. Barbula revoluta (Schrad.) R. 246. Niedere, gewöhnlich oben
licht- bis gelblichgrüne, seltener bräunliche, innen rostbraun
gefärbte, mehr oder weniger dichte Räschen bildend. Blätter
trocken anliegend bis eingekrümmt, stumpf, Ränder an der
Spitze bis zur Rippe eingerollt. Rippe am Grund schwächer, oben
ziemlich stark, biconvex. Seta unter der Kapsel gelb ; Kapsel
zuweilen schwach geneigt, bell-rötlichbraun.
An sonnigen Plätzen an Felsen und auf Erde, nicht häufig.
B. Zwischen Hödingen u. Ueberlingen (H.). S. Schlossberg
b. Freiburg (H.). K. Bei Bötzingen (Goll!), am Badberg (H.).
E. Karlsruhe (S.), Heidelberg, Schriesheim. 0. Gundelsheim
a. Neckar” (Röll!).
155. Barbula Hornschuchiana Schulze. Niedere, braungrüne,
lockere Räschen bildend. Blätter trocken anliegend, feucht auf-
recht abstehend, scharf zugespitzt; Ränder an der Spitze stark
eingerollt. Rippe am Grunde schwächer, stachelspitzig austretend.
Kapsel schmal eilänglich, leicht gekrümmt. Seta oben gelb.
Auf Erde, Sandboden, an Wegrändern, in Kiesgruben, ziemlich
selten.
J. Hüfingen (Engesser). E. Hartheim (H.), zwischen Jechtingen
u. Sasbach (H.), Kehl (Kneiff u. Hartm., plant. krypt. bad.),
Karlsruhe (A. Br.), Schwetzinger Schlossgarten (Sch.).
0. Gundelsheim a. Neckar * (Röll)).
156. Barbula unguiculata (Huds.) R. 241. Lockere, nicht verwebte,
bräunlichgrüne, innen rostbraune Rasen bildend. Blätter trocken
einwärts gekrümmt, feucht aufrecht-abstehend, lanzettlich bis
zungenförmig, stumpf; Rippe am Grunde breiter, stachelspitzig
austretend. Zellen des Blatigrundes hyalin. Kapsel cylindrisch,
aufrecht, Seta rot.
In vielen Formen auf Erde, Steinen, Felsen und besonders
Mauern, von der Ebene bis in die Bergregion steigend. Gemein!
930
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (77)
157. Barbula vinealis Brid. R. 244. Meist gelblichbraune bis
rötliche, lockere Räschen bildend. Blätter trocken anliegend,
feucht sich mässig zurückbeugend, dann aufrecht abstehend.
Blätter gleichmässig bis zur feinen Spitze verschmälert, Rand bis
über die Blattmitte umgerollt, Rippe gelbbraun, am Grunde
breiter. Blatizellen unregelmässig, mit verdickten Wänden. Kapsel
cylindrisch, Peristom nur einmal gewunden.
Auf kalkhaltigem Boden, an sterilen Plätzen, selten und noch
seltener fruchtend. (Früchte in Baden noch nicht beobachtet).
E. Auf Sandboden bei Dundenheim am Rhein (H.). N. Auf
Weinbergsmauern des Turmbergs bei Durlach (A. Br.).
Seither nicht wieder gefunden. 0. Gundelsheim a. Neckar”
(Röll!).
var. cylindrica (Tayl.) Boulay. Rasen höher, lockerer; Blätter länger
und feiner zugespitzi, (rocken gekräuselt.
S. Hinter dem Hirschsprungim Höllenthal an schattigen Felsen
(H.). V. Bei Thalhausen am Schönberg b. Freiburg (H.).
158. Barbula sinuosa Braithw. Habituell an Trichostomum cylin-
dricum erinnernd. Dunkelgrüne bis bräunliche, meist sehr niedere
(2 mm. bis 1 cm.), kleine Räschen bildend. Blätter feucht ver-
bogen abstehend, trocken gekräuselt, an der Spitze zerbrechlich,
lanzettlich-linealisch, Rand in der obern Blatthälfte aufrecht,
meist wellig, gegen die Spitze gezähnt. Alle Blattzellen fast gleich
gross, nur am Blatigrund (auch am Rand) rectangulär und fast
hyalin.
Auf Kalksteinen im lichten Wald, sehr selten. Westliche Art!
V. Von A. Geheeb am Nordostabhang des Schönbergs bei Frei-
burg auf Hauptrogenstein entdeckt! (Nov. 1902), daselbst
vom Verf. unter Führung des Entdeckers im Oktober 1903
wieder aufgenommen; ein zweiter Fundort liegt am Süd-
westhang der Schneeburg, wo das Moos reichlichst auf
Nagelfluh wächst u. üppige Rasen bildet (A. Geheeb u. H.,
Okt. 1903).
159. Barbula convoluta Hedw. R. 251. Niedere, an der Oberfläche
freudig- bis spangrüne, innen braun gefärbte, sehr dichte Räschen
bildend. Blätter klein, ziemlich breit, lanzettlich. Rippe sehr stark,
gegen den Grund bedeutend breiter. Seta ziemlich hoch (-2,5 cm.),
strohgelb. Kapsel unverhältnismässig klein, eilänglich, aufrecht
oder geneigt.
(78) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 951
Auf Erde, namentlich auf Sandboden, an sterilen Plätzen,
häufig, aber wegen Sterilität meist unbeachtet gelassen.
B. Salem (Jack!), Konstanz (Leiner), Burg Kargeck (Jack!).
J. Stühlingen (Jack !), Bonndorf c. fret.! (Gerwig). S. Baden-
weile" (Gmelin), Kirchzarten u. Höllenthal (Sickb!, H.),
Schlossberg b. Freiburg (H.). E. Kleinlaufenburg (H.), Klein-
kems c. fret.! (H.), Rheinweiler-Steinenstadt (H.), Freiburg
(H.), Kaiserstuhl (Goll), Karlsruhe (A. Br.).
160. Barbula paludosa Schleich. (Barbula crocea Web. et Mohr).
R. 253. Rasen mehr oder weniger dicht, mit rostrotem Stengelfilz,
bis 4 cm. hoch. Blätter trocken anliegend, feucht stark abstehend,
länglich-lanzeltlich. Ränder völlig flach, in der Spilze unregel-
mässig gezähnt. Rippe kräftig, rötlich. Blattzellen gegen die
Basis verlänger!, gelblich und durchscheinend. Kapsel aufrecht,
schmal eilänglich, Sela rot.
An feuchten Kalkfelsen und auf Kalktuff, selten.
J. Jm Donauthal bei Friedingen u. Bronnen* (Hegelmaier) ;
bei Stühlingen (Brugger).
Aloina Kdbg. (1883).
Schlüssel zu den Arten.
A. Haube nur von der Länge des Deckels, Ring schmal, bleibend. A. ambigua.
B. Haube bis zur Mitle der Urne reichend.
a. Ring sich abrollend, breit, Sporen kleiner.................. A. rigida.
b.. Ring schmal, bleibend, Sporen grösser ................... A aloides.
161. Aloina rigida Kdbg. (Barbula Hedw.) R. 255. Pflänzchen
knospenförmig, nur wenige Millimeter hoch, vereinzelt wachsend.
Blätter sehr dick, starr, angefeuchlet sternförmig ausgebreitet,
trocken hakig eingekrümmt. Kapsel au/recht, nach der Reife fast
schwärzlich. Haube bis zur Urnenmitte.
Auf kalkigem Boden (Brachäcker, Hohlwege), auf Löss, auch
in Felsspalten, ziemlich selten.
B. Salem, Nagelfluhfelsen am Schloss Heiligenberg (Jack!).
J. Hüfingen (Engesser), Steinach b. Thiengen (Gerwig).
K. Am Kaiserstuhl (Goll, H.), Tuniberg (H). E. Heidelberg
(C. Sch.). N. Turmberg b. Durlach (Bausch), Rauenberg (S.).
0. Wertheim (Stoll).
932 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (79)
162. Aloina ambigua Kübg. (Barbula B. S.) R. 256. Etwas kräfliger
als Aloina rigida, sonst im Habitus sehr ähnlich. Kapsel schlanker
und länger als bei voriger. Haube nur von Deckeliänge. Bing
bleibend.
An ähnlichen Standorten wie vorige, namentlich auf feuchtem
Alluvialboden der Ebene und auf Löss der Vorberge.
J. Oberlauchringen (Gerwig). V. Schönberg b. Freiburg, zwischen
Betberg u. Heitersheim häufig, zwischen Buggingen u. Müll-
heim (H.), Schutterlindenberg b. Lahr (H.). E. Kleinkems
u. Steinenstadt (H.), Bötzingen (Sickb.!), Munzingen (Siekb.!),
Oberachern (Dr W.!), Hohenwettersbach (W. B.). Karlsruhe
u. Durlach (S.). Heidelberg (Arnold). O0. Gundelsheim a.
Neckar* (Böll!).
163. Aloina aloides Kdbg. (Barbula Bruch.). R. 257. Im Habitus
ähnlich wie Aloina ambigua, doch die Blätter kürzer und schmäler.
Kapsel sehwach geneigt bis horizontal, hell braunrötlich! Haube
bis zur Kapselmitte. Peristomäste kürzer als bei Aloina ambigua.
Sporen bedeutend grösser als bei den vorigen Arten.
An ähnlichen Standorien. gern an alten Mauern; recht selten!
J. Geisslingen b. Waldshut (Gerwig). E. Am Fuss alter Mauern
b. Laufenburg (Jäger, Flora 1865).
TUrossidium Jur. 1532.
164. Crossidium squamigerum Jur. (Barbula membranifolia
Schultz). R. 258. Grauschimmernde, mehr oder weniger aus-
sedehnte Rasen vom Habitus der Tortula muralis var. incana
bildend. Blätter breit, oval, mit chlorophyllarmer. beinahe hyaliner
Lamina. Rippe in ein langes, hyalines Haar auslaufend; die obere
Lage ihrer Bauchzellen entwickelt ein dichtes Polster von grünen
(assimilierenden), dichotomischen Zellfäden, das seitlich durch
die etwas eingeschlagene Lamina geschützt wird. Blattzellen der
Lamina in der Mitte queroval, gegen die Spitze rhombisch, dick-
wandig, gegen den Grund rectangulär bis quadratisch und dünn-
wandiger. Seta aufrecht, lang. bis über 2 cm. Kapsel elliplisch,
gerade oder etwas gekrümmt. Deckel lang bleibend. Peristom wie
bei Barbula.
An von der Sonne stark erwärmtem Gestein. selten. Mediterrane
Art, die besonders in Oberitalien häufig ist.
(80) : TH. HERZOS. DIE LAUBMOUSE BADEXS. 933
Nur K. Auf Basalt zwischen Sasbach u. Limburg (Lützelberg,
A. Br. 1824. H.), Bötzingen (Sickb. u. Goll), Badberg b.
Vogisburg (H.).
Tortula Hedw. 1782.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätier gesdumt.
a. Tubus des Perisioms hoch.
I. Saum wulstig, oberwärts mehrschiehtig ............... T. subulata.
317 Saum ‚einschichtigs 23 EN EN IE} T. levipila var. 2.
b. Tubus des Peristoms nieder.
EEinhausig; Blaithaar hyalın . u... 32.228 2 T. muralis.
IT. Zweihäusig, Blatihaar gelblieh........-...---------.--. T. zstiva.
B. Blätter ungesdumt.
a. Rippe nicht austreiend, Blatt haarlos.........-..--.---..- T. latifolia.
b. Rippe als Haar austretend.
1. Pflanzen mit blaitbürtigen Bruiknospen, steril.......... T. papillosa.
II. Pfanzen ohne blatibürtige Brutknospen.
1. Einhäusig, Haar hyalın.
a. Blatirand längs umgerollt........-.-....--.--.. T. canescens.
#. Blatirand in der Mitte umgebogen, Habiius einer schwachen T. ruralıs.
. T. levipila.
2. Zwerhäusig.
x. Rippe am Rücken glait.
S-Kleine-dichzrasise Ark "7.0 2 T. pulvinata.
$ $ Grosse, lockerrasige Art vom Habitus der T. ruralis, aber
Blätter feucht aufrecht abstehend............-.- T. montana.
£. Rippe am Rücken papillös bis sägezahnig.
S Haar hyalin.,, Kapsel länger: :. ..2.:..2.22.. 2... T. ruralis.
$ $ Haar draun, steif, Kapsel kürzer.............- T. aciphylla.
165. Tortula subulata Hedw. (Barbula Pal. de Beauv.. Syntri-
chia Web. et Mohr). R. 272. Niedere, grüne bis braungrüne
Rasen bildend oder herdenweise, steril an schwache Formen von
Encalypta contorta erinnernd. Stämmchen kurz. Blätter lang
zungen-spatelförmig, am Rand durch verlängerte Zellen gelb
gesäumt. Rippe kräftig, als Siachelspitze austretend. Kapsel auf
meist gerader Seta lang cylindrisch, gerade oder etwas gekrümmt.
Die Seten beobachten durchgehend eine sehr auffällige Stellung,
indem sie am Rande der Rasen nach aussen gespreizt abstehen
934 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (84)
(wohl zusammenhängend mit einer Regulierung der Sporen-
aussaat).
Aehnliches Verhalten zeigt auch Tortula mucronifolia, ein Moos
alpiner Regionen auf Kalk, das mil kleinen Formen der Tortula subulata
leicht verwechs: It wird: die beiden unterscheiden sich sofort dadurch,
dass Tortula snbulata stark papillöse, Tortula mueron’folia völlig glatte
Blätter besitzt.
Auf Walderde, besonders an Wegböschungen. unter Wurzel-
und Rasenüberhängen, gern mit Weisia viridula, Pleuridium subu-
latum, Dieranella heteromalla, Diphyscium u. Gatharinea. Gemein!
var. ß angustata (Wils). Blätter schmäler, schärfer zugespitzt, gegen
die Spitze gezähnt. Rippe schwächer.
V. Wolfschlucht bei Kandern (H.).
166. Tortula muralis Hedw. (Barbula Timm.). R. 268. Kleine,
ziemlich dichte Polster von feucht blaugrüner, trocken grauer
Färbung bildend. Blätter verkehrt eilänglich. gelblich gesäumt.
Rippe als langes, hyalines, glattes Haar auslaufend. Einhäusig.
Fast auf allen Substraten in trockener Lage, besonders an
Mauern. von der Ebene bis in die Bergregion eines der gemeinsten
Moose !
167. Tortula æstiva Pal. Beauv. (Barbula Schultz). R. 269. Aehnlich
wie Tortula muralis, aber feucht fast reingrün. Rippe als gelber
Stachel, selten gar nicht austretend. Zweihäusig.
Vielleicht eine werdende Art! |
An schattigen Mauern und an beschatteten Steinen im Walde,
besonders auf Kalk ; wohl vielfach übersehen.
B. Konstanz (Leiner), Salem u. Heiligenberg (Jack!), Hohen-
höwen (H.). S. An einer Mauer im Bad Griesbach (W. B.),
Schlossberg b. Freiburg (H.).
168. Tortula latifolia Bruch (Barbula B. S.). R. 276. Lockere,
dunkelgrüne Räschen bildend. Blätter breit eilänglich, ohne Haar!
Rippe nicht austretend.
Am Grund alter Feldbäume und an altem Holz, fruchtet sehr
selten !
S. An Bretterwänden des Eisenwerks bei Falkensteig im Höllen-
(hal (Sickb.), Güntersthal (Janzen!). E. Früher an den
Pappeln der Durlacher-Allee (A. Br.).
169. Tortula papillosa Wils. (Barbula C. Müll.). R. 277. Einzeln
oder in niederen Räschen wachsendes Moos, das sofort an den
(52) TH. HERZOG. DIE LAUBMUOSE BADENS. 935
gelbgrünen, immer im Winter auftrelenden Brutkörpern auf
der Bauchseite der Blattrippe zu erkennen ist. Trocken bilden die
Pflänzchen schwarze, unansehnliche Knöspchen, während feucht
die Schopfblätter sich zu einem ziemlich grossen, reingrünen
Stern entfalten.
An freistehenden Bäumen : Linden, Pappeln, Ahornen, Nuss-
bäumen, sicher allgemein in der Ebene verbreitet und nur viel-
fach übersehen. Nur steril! Sporogon in Europa unbekannt.
E. In Freiburg u. Umgebung häufig (H.), Lehen auf einem
Weinstock (H.), Kirchzarten (C. Müll.!), Suggenbad (H.),
zwischen Dinglingeu u. Lahr (W. B.), bei der Karlsruher
Kadettenschule (W. B.).
170. Tortula canescens Mont. (Barbula Bruch). R. 271. Bedeutend
kleiner als Tortula muralis. Blätter verkehrt-eilänglich, zugespitzt,
nie abgerundet, ungesäumt, mit hyalinem Haar. Kapsel schmal-
elliptisch, ziemlich klein.
Felsmoos! An sonnigen Stellen sehr selten! Mediterrane Art.
S. Auf verwilierlem Gneis am Schlossberg b. Freiburg, am
Weg vom Pavillion nach St. Ottilien (Sickb., 3. Juni 18691).
Die Stelle dürfte höchst wahrscheinlich durch neuere Weg-
bauten zerstört sein !
171. Tortula lævipila de Not. (Barbula B. S.). R. 278. Im Habitus
der Tortula ruralis sehr ähnlich, aber meist schwächer und reiner
grün. Blatthaar meist glatt, hyalin. Am sichersten durch den
Blütenstand von Tortula ruralis zu unterscheiden, indem diese
zweihäusig, Tortula lævipila aber einhäusig ist.
Besonders an Chauseebäumen, fruchtet selten. Jedenfalls oft
mit Tortula ruralis verwechselt und deshalb übersehen.
J. Thiengen, Stühlingen (H.). S. Himmelreich, Güntersthal
(H.). E. Lahr, Karlsruhe, Daxlanden, Schriessheim.
(Fortsetzung folgt).
936
PRIMITLÆ FLORÆ COSTARICENSIS
FILICES ET LYCOPODIACEE
[il
AUCTORE
H. CHRIST. Bâle.
Suite de :
I. Durand et Pittier, Primitiæ flor. Costaricensis in Bulletin de la Societe
royale de Botanique de Belgique, I, 35, 1896, Filices par J. E. Bommer
et H. Christ.
et de :
IT. H. Pittier, Primitiæ fl. Coslaricensis, tome IH, fase. 1. Instituto fisico-
geographico nacional. San José de Costarica 1901. Filices, second
mémoire, auct. H. Christ.
J'ai eu le privilège de recevoir, depuis mon premier travail sur la flore
ptéridologique coslaricaine en 1896, une incessante série de collections
de fougères de ce beau pays, faites sous la direction de M. Pittier, chef de
l'Institut costaricain. J'ai donné un résumé de ces trouvailles en 1901
dans le petit livre cité plus haut, imprimé par les bons soins de M. Pit-
tier lui-même à San José.
Mais depuis, j'ai recu tant de matériaux nouveaux de la part des col-
lecteurs de l'Institut, renforcés par un nouveau botaniste, M. Alfaro,
comme de la part de MM. Carlos Werckle et Theo. Brune, fixés pendant
quelque temps à Turrialba, au pied du puissant volcan du même nom,
que j'ai dû réunir une troisième liste que voici.
On sera étonné de la richesse de cette énumération qui porte l’en-
semble des ptérophytes costaricaines à un nombre tout à fait extraordi-
naire pour un pays aussi étroit, ne formant qu'un isthme entre les deux
grandes parties du continent américain. En effet, à la réception de
chaque nouveau paquet, j'étais aussi émerveillé que confondu du nombre
er
(2) H. CHRIST, PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 937
de formes nouvelles pour la région, non encore contenues dans les
envois antérieurs, nouvelles même pour la science. Chaque nouvelle
récolle provenant de la région alpestre des volcans contenait des espèces
andines et subandines de la Colombie maintenant acquises pour le Costa-
Rica, par exemple : Cyathea divergens, Elaphoglossum rupestre, pilosum,
Lindeni, Bellermannianum, Polybotrya juglandifolia, canaliculata, Athy-
rium (Asplenium Moore) ferulaceum, Asplenium holophlebium, Polypo-
dium melanopus, ecostatum, Aspidium draconopteron, A. (Polystichum)
rigidum, Lycopodium callitrichefolium, etc.
Si l’element andin se devoile de plus en plus dans la flore de ce pays,
on est doublement surpris d’y voir apparaitre des formes insulaires des
Antilles, comme Saccoloma Imrayanum, Lindsaya fumarioides, Hymeno-
dium erinitum, Trichomanes crinitum, membranaceum, Diplazium costale,
Gymnopteris nicotianæ/olia, Polypodium marginellum, Lycopodium funi-
forme.
Très rares sont les espèces xérophiles du Mexique qui ont été décou-
vertes dans un pays aussi richement humecté; je ne puis citer cette fois
que Cheilanthes viscosa et angustifolia.
Chaque récolte aussi contenait quelque nouveau Alsophila ou Cyathea,
dont le Costa-Rica ne semble posséder que des formes originales, à part
quelques espèces banales et communes à toute l'Amérique tropicale. Et
encore, l'identification de ces formes estimées banales de prime abord
s’est montrée risquée quelquefois et ıl s'agissait en effet d’une espèce
nouvelle.
Avec ces fougères en arbre, les plus petits membres de la famille, les
Hymenophyllum rivalisent en formes multiples. On verra que ces petits
épiphytes, cachés parmi les mousses des branches d’arbres et du détritus
végélal à leur pied, offrent une varialion inattendue dans le groupe des
espèces velues (A. elegans, eic.) surtout. C’est un petit monde à explorer
qui fournira bien des formes nouvelles encore.
Les petits Polypodium des mêmes stations tiennent à peu près le
même rang.
En face de tant de formes inusitées, on comprendra mon hésitation à
créer de nouvelles espèces. Ce n'est qu'avec une vraie répugnance bien
souvent que j'ai dû céder à l'évidence, et je puis affirmer que j’ai in petto
encore un certain nombre de formes douteuses (parmi lesquelles un type
absolument nouveau) qui restent à l’état d'étude el que je n’ai pas osé
publier encore. Dans les Dennstædtia, les Aspidium, les Lomaria, les
Diplazium, il y a de ces formes difficiles. La plus belle decouverte de
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1904. 61
938 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (3)
toutes : le Loxsomopsis Costaricensis, a élé décrite et figurée déjà dans
le tome IV (1904), n° 5, p. 393 de ce Bulletin. A lui seul, ce type ances-
tral et isolé, comparable seulement au genre Loxsoma R. Br. de la Nou-
velle-Zélande, élève le Costa-Rica au rang d’un centre de création bien
important.
Bâle, mai 1904.
Hymenophyllum L.
1. Hymenophyllum laciniosum n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Intermédiaire entre H. polyanthos Sw. et H. undulatum Sm., très
voisin d'A. dejectum Bak. Icon. fil. III, 1610, qui se distingue par son
stipe solide, ailé, et ses lanières plus étroites.
Taille d’H. polyanthos : 15 cm. sur 2/2 cm., stipe filiforme, rachis
étroitement ailé; pinnules non flabellées mais profondément pinnatifides-
pectinées, segments obtus, irrégulièrement dirigés en haut, rétrécis à la
base et souvent à peu près pétiolés, onduleux et un peu crispés, sores
tantôt dant l’aisselle, tantôt à la pointe des segments, souvent franche-
ment pédonculés, petits : 1 mm., globuleux, valves entiers. réceptacle
enfermé. Tissu charnu, couleur brun foncé noircissant par la dessication.
Plante glabre.
Hab. Werckle s. n. La même plante a été collectée par Lehmann au
volcan de Sotara, prov. de Cauca, Colombie, sous n° 5671.
2. Hymenophyllum carnosum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Petit, vers A. rarum R. Br,, se distinguant de AH. polyanthos Sw. par
une fronde largement deltoïde-ovale de 5 cm. sur 3 cm., stipe de 3 à
L cm., pinnules flabellées, à segments plus longs et plus larges que
H. polyanthos, à bords entiers, sores terminaux 1 ‘/ mm. arrondis,
valves à bords entiers, réceptacle enfermé; plante glabre à bords entiers,
üissu charnu-cartilagineux, couleur bistre.
Hab. Werckle s. n.
3. Hymenophyllum siliquosum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Affine H. paniculifloro Presl. cui quoad partem fructiferam frondis
simillimum : pinnæ steriles differunt.
Longe reptans, rhizomate chordiformi firmulo uti tota planta, radi-
culis numerosis hederæ instar instructo. Stipite rigidula, 3 cm. longo,
IE a et a
(4) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS, 939
fronde bi-rarius tripinnatifida e basi ovali elongato-lanceolala, 4 ad 6 cm.
longa 2 em. lata, ad basin pinnis sterilibus prædita, apice elongato mere
fructifera. Pinnis sterilibus brevibus 1 ‘/2 cm. longis, pinnulis Nabellatim
parlilis 4 fidis segmentis mutieis margine integris. Parle superiore
frondis fructifera anguste alata paniculam lanceolatam acuminatam for-
mante usque ad # cm. longa, omnibus ramis sorum lerminalem geren-
libus, soris clavato-cuneatis valvis ovatis subaculis denticulato-crenatis
rigidis, receplaculo sæpius exserto crasso. In fronde bene evoluta pani-
culam usque ad 40 soros gerentem facile reperies. Planta levis. Sorus
3 mm. longus 2 mm. latus. Colore atro-brunneo.
Hab. Costa-Rica. C. Werckle 307, 289.
Obs. Iymenophyllum macrothecium Fee Hist. foug. et Lycopod. Antill.
115 Tab. 31-2 est très voisin de notre espèce pour les sores. mais diffère
par les lobes de la fronde qui sont larges.
4. Hymenophyllum constrictum n. spec.. typ. in Herb. Christ.
Differt ab A. elegante Spreng. cui simile quoad characteres sed valde dis-
simile quoad habitum : fronde latiori, pinnis jam a parte inferiore fructi-
feris, recle patentibus, rachi principali, pinnis et pinnulis late alatis ala
valde undulato-crispata i. e. creberrime usque ad rachim constrictis, par-
tibus dilatatis 2 mm. latis rotundatis, urceolis 2 mm. aut ultra lalis rotun-
datis pedunculatis valvis minutissime apiculatis. Planta delicatissima
translucente rufo-viridi cæspites subtilissimos formante. tota planta ciliis
longis creberrimis simplicibus pallidis sed oculo nudo vix conspiciendis
prædita, 8 ad 10 cm. longa, 4 cm. lata, lamina lanceolata, bipinnata,
pinnis elongatis 3 cm. et ultra latis, 2 ad 3 pinnulis sæpe furcatis elon-
gatis utroque latere instructis. Stipite capillaceo haud alato.
Hab. Costa-Rica. inter muscos epiphyticum. C. Werckle 1903.
5. Hymenophyllum caudateilum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Differt a A. elegantı Spreng. cui simile quoad characteres sed dissimile
quoad habitum; fronde e basi latiori versus apicem sensim angustalo in
caudam flagellatam desinente, pinnis confertissimis subsecundis,
mediis et superioribus brevissimis bifurcatis, 2 mm. latis diaphanis, lobis
omnibus apice uno soro instructis, margine plano aut levissime undu-
.lato; pinnis inferioribus sterilibus latere inferiore simplicibus latere
superiore solummodo duabus laciniis præditis, rachi principali stipiteque
capillaceis exalatis, planta pallida dense ciliata, ciliis rufis ramosis.
Turionibus sterilibus sepe simpliciter pinnatis. Soris late adnatis tri-
angulari-ovatis, À ‘/2 mm. latis, valvis denticulatis valde ciliatis.
4
940 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.) (5)
La plante est très délicate, en touffes très légères, à frondes de 5 à
8 cm. de longueur, larges de 2 cm. à la base, mais s’'amincissan! en
queue dès la base au sommet, couverte de sores nombreuses de bas en
haut, el très particulière par l'extrême raccoureissement des pin-
nules.
Hab. Gosta-Rica. inter muscos epiphylicum. G. Werckle 1903.
6. Hymenophyilum nitens Werckle mss.
Differt a H. constricto cui proximum frondeb reviori, pinnis pinnulisque
abbreviatis valde confertis sterilibus planis, fertilibus valde undulalis sed
vix consiriclis, colore pallide virescente, ex cl. detectore valde lucente
lucemque refrangente.
Hab. Costa-Rica C. Werckle 249, 252.
Eadem planta e Brasilia austr. : Serra Itatiaia 2100 m., 1902, 1.
P. Dusèn 161.
7. Hymenophyllum Wercklei n. sp. typ. in Herb. Christ.
Differt a H. interrupto Kze. cui valde affine fronde pinnisque magis
elongatis, pinnis caudato-acuminatis, faciebus lucido-glabris, exceptis
rachibus costisque indumento brevissimo fulvo deinde subcanescente
adpresso, pilis ramosis composilo instructis. Nervis pinnarum numerosis
approximalis elevalis, pinuis idcirco longitudinaliter plicalis.
H. interruptum differt pinnis brevioribus obtusioribus, fronde undique
pilis elongalis ramosis ferrugineis tomentosa et ciliata. Nervis pinnarum
magis remotis, planis, pinnis planis.
Hab. Costa-Rica l. Werckle, 247, 293. 3
Eadem planta sed margine ciliato ex Guatemala, Chicago I. Türckheim
12, Guadeloupe, L’Herminier And. Quit. 1. Sodiro, 278.
8. Hymenophyllum rufum Fee.
Tout à fait semblable à la plante du Brésil. I. Glaziou et autres.
Hab. 1. Werckle 292, 2924, 294.
9. Hymenophyllum angustifrons n. sp., Lyp. in Herb. Christ.
Affinite d’H. Lindeni Hook. Spec. fil. I, tab. 34c, mais plus petit et plus
etroit, moins parlage. Rhizome mince, mais raide, muni de poils roux.
Stipe 6 à 8 cm., assez solide, étroitement ailé, fronde 8 cm. sur 3 cm.,
lancéolé-ovoide, pinnæ plus ou moins dressées en angle aigu, rachis lar-
gement ailé, pinnæ bipinnatifides ou pinnatifides à centre entier, seg-
ments de 3 à 4 mm. sur 1 ‘/2 mm., aigus, toute la plante ciliée de poils
simples meles de poils ramifiés à la base, sores nombreux, terminaux,
(6) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 941
pelits (à peine I mm.), arrondis. à valves larges. bordées abondamment
de cils ramifiés.
Hab. Werckle s. n. Canas Gordas 1098%bis. 1. Pittier 1897. La même
plante, un peu plus grande, de Colombie, 1. Lehmann 641%.
10. Hymenophyllum atrovirens n. spec., typ. in Herb. Christ.
Espèce de l’affinite d'A. æruginosum Carm. et H. subtilissimum Kunze,
comme aussi d'A. rufum Fee Crypt. vasc. Brésil. Tab. 70, 4. Ce groupe
d’Hymenophylles poilus se distingue du groupe du H. elegans Spr. el
lineare Swartz, auquel appartiennent les deux espèces que nous venons
de décrire (H. constrictum et H. caudatellum) par un stipe raide, une
fronde ovale ou lancéolée et des lanières plus nombreuses et plus allon-
gees, tandis que le type A. lineare a un stipe filiforme et des frondes
très allongées, &troiles, pendantes et des pinnules courtes el peu nom-
breuses. L’H. atrovirens est particulier dans son groupe par une villosite
irès courte, disparaissant presque entièrement sur la feuille adulte, des
pinnules très allongées et une couleur vert très foncé. Les sores sont
plus petits et plus allongés.
Rhizomate longe repente 1 ‘/2 mm. crasso rufo parce piloso. Stipitibus
ramosis erectis flexuosis 7 ad 9 cm. longis tenuibus elasticis atropurpu-
reis exalatis cum rachi brevissime pilosis, pilis rufis rigidiusculis
ramosis. Rachi exalata, apice frondis excepto. Fronde subdeltoideo-
ovato-elongata 9 em. longa 3 ‘/2 cm. lala tripinnatifida pinnis confertis
circa 12 utroque racheos latere, infra deltoideis, sessilibus versus apicem
frondis cuneato-lanceolatis, pinnulis confertis, infimis tri- et quadrifidis,
laciniis ultimis ligulato-linearibus vix 1 mm. lalis, ‘/2 cm. longis, dia-
phanis, nervis nigris manifestis, marginibus nervisque breviter cilialis,
ciliis mox evanidis. Colore atro-viridi, textura firmula. Soris numerosis
in laciniis terminalibus minulis À ‘/s mm. latis valvis ovatis dense ciliatis.
Hab. Costa-Rica, inter muscos epiphylicum. I. Werckle 1903.
11. Hymenophyllum dimorphum n. spec., Lyp. in Herb.
Christ. |
Ex affinilate 41. ciliati sed frondium fructiferarum et sterilium dissimi- '
litudine valde peculiare,
Pumilum. Rhizomate filiformi cæspitoso. Stipite alato 2 cm. longo
fronde 3 cm. longo ovato-oblongo bipinnatifido, frondis sterilis pinnis ad
rachım alatam late adnatis triangularibus profunde flabellato-lobatis
falcatis deflexo-recurvalis linearibus fere A cm. longis '/z mm. latis,
infimis apice furcatis; frondis fertilis pinnis et laciniis admodum brevio-
942 BULLETIN- DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (7)
\
ribus et tenuioribus, fere filiformibus, in parte superiore frondis vix
3 mm. longis, et in apice omnium loborum superiorum sorum ovatum
4 mm. longum ferentibus. Sori valvis ovatis pilis brevibus rigidis,
spinulosis. Cæterum pubescentia H. ciliati, 1. e. tota planta pilis rigidis
stellatis strigosa, colore nigro, textura firmula.
Hab. Alto de Mano Tigre, bassin du Diguis, 700 m. Pitt.
12. Hymenophyllum intercalatum n. sp., (typ. in Herb. Christ.
"Inter H. hirsutum Sw. et H.lineare Sw. exacte intermedium facie hybrida:
Cæspitosum, pumilum, stipite filiformi atrobrunneo 6 cm. longo fronde
e basi ovala aut subdeltoidea caudato-elongata 6-8 cm. Jonga 3 cm. lata,
bipinnatifida, pinnis 4 utraque racheos latere infra apicem contractum,
alternis profunde lobatis lobis 3 aut 4 utroque latere, lobis infimis
bilobis cæteris simplicibus 4 ‘/2 mm. latis obtusis 2 cm. longis triangula-
ribus, apice frondis caudato-contracto, pinnis conliguis brevibus bi- aut
trifurcatis frucliferis. Rachi tenui haud alata. Textura tenuissima. Colore
griseo-brunneo, nervis nigris, margine frondis delicatissime denticulato,
lamina pilis furcatis sparsa soris in apice loborum frucliferorum rotun-
datis 1 mm. latis rufobrunneis, pilis furcatis dense ciliatis et vestitis.
H. hirsutum Sw. fronde ovata haud caudato-contracla simpliciter pinnati-
fida lobis simplieibus; H. lineare rachi valde elongata pinnis numerosis
magis partilis lobisque angustioribus differt.
Hab. Turrialba, 2600 m. 13259 ter Pitt.
13. Hymenophyllum ceratophylloides n. sp., typ. in Herb.
Christ. :
Affinité avec A. secundum Hook. Grev. du Chile merid., dont il a le
port, mais les dimensions sont réduites de la’ moitié. Ressemble aussi à
H. Durandi Chr., qui est de moitié plus petit et à lobes plus larges.
Rhizomate filiformi, planta glabra, stipite 3 cm. longo rachique filifor-
mibus nigris omnino exalalis, fronde 4 ad 6 cm. longis, 3 cm. lato ovali
basi haud deltoidea, tripinnatifida, pinnis 6 ad 12 utroque latere patenti-
recurvalis, costa lenuissima, pinnulis linearibus fere filiformibus arcuato-
deflexis '/s mm. latis 3 mm. longis basi dilatatis acuminatis minute den-
ticulatis undulato-constrictis. Colore atro-viridi textura rigidiuscula.
Planta fructifera minore, vix 5 cm. longa, soris versus apicem frondis
numerosis, segmentis abbreviatis insidentibus, terminalibus, valvis orbi-
eularibus integris segmento fructifero multoties latioribus 2 mm. dia-
metro. Receptaculo incluso,
Hab. Costa-Rica. I. Werckle 280. J'ai reçu la même plante de Quito
I, Sodiro sous H. tunbridgense.
(8) H. CHRIST. PRIMLTL FLORA COSTARICENSIS. 943
Trichomanes Sm.
1. Trichomanes lineolatum Hook.
Hab. 1. Brune 285.
2. Trichomanes myrioneuron Lindman in Ark. Bot. Svenska
Vetensk. Akad. I, 48.
J’identifie cette plante à l’espece de Lindman. Elle a un stipe robuste,
velu, un limbe assez large (2 ‘/2 cm.) orbiculaire ou irregulierement lobe
qui n'a pas trace de costa, mais une très grande quantité de nervures
fort minces et parallèles. Envoyé par C. Werckle s. n.
3. Trichomanes Godmani Hook. Bak. Linn. Proceed. 9, 337,
tab. SA.
Cette espèce, une des plus grandes du groupe Didymoglossum et de
suite reconnaissable par la costa principale très ramifiée qui traverse
la feuille jusqu'au bord, connue de Gualemala, a élé envoyée par
M. Werckle sous n. 261.
4. Trichomanes Kraussianum Hook.
Collecté par M. Werckle. Très répandu dans l'Amérique tropicale.
5. Trichomanes membranaceum |.
Cette plante commune aux Antilles, assez rare sur le continent, se
trouve aussi à Garillo, 100 m., dans la region la plus humide de Costa-
Rica. leg. Brune.
6. Trichomanes Cocos n. sp., typ. in Herb. Christ.
Voisin de T. capillare L. (trichoideum Sw.) mais plus bas, à pinnæ plus
étalées de manière à ce que la fronde devienne obovoide ou flabellée dans
son pourtour; segments plus épais, un peu dilates vers la pointe.
Urcéoles rares, ouverture moins ouverte, Couleur plus foncée.
Hab. Mes Cocos. 1. Pitüer.
7. Trichomanes pyxidiferum L.
Forma laciniis elongatis minus partitis, urceolis late campanulatis
limbo minus dilatato receptaculo haud exserto. Aliquantulum ad
T. bipunctatum Poir. (T. filiculam Bory) vergens.
Hab. Las Vueltas pr. Tucurrique 13330. Tonduz.
\
944 BULLETIN DE L'HEPBIER BOISSIER (2e SÉR.). (9)
8. Trichomanes junceum n. spec.. typ. in Herb. Christ.
E sectione T. pyxidiferi L.
Differt ab illo statura rigida valde elongata contorta, laciniis angustis-
simis. urceolis minimis recte patentibus sive recurvis. Habitu Cystosiræ
angustissinæ comparandum, colore nigrescente.
Rhizomate repente duro 3 mm. lato squamulis patentibus nigris dense
vestito, slipile basi incrassato lisdem squamulis vestito, 3 ad 4 cm. longo
filiformi sed rigido, laminæ rachı 10 cm. longa flexuosa, lamina lanceo-
lala pinnis adscendentibus lineari-lancolatis ad 4 cm. longis iterum
pinnatis laciniis linearibus ?/: mm. latis apice furcatis acutis nervo
inconspicuo, urceolis ad basin laciniarum. brevissime pedunculatis
patulis sive recurvis 1'/. mm. longis angusle conicis vix 1 mm. latis,
limbo statu maturo horizontaliter patente receptaculo exserto.
Plante singulièrement étroite dans toutes ses parties, d’un lissu dur,
bien different du tissu diaphane de T. pyridiferum.
Hab. Costa-Rica inter muscos epiphyticum. I. Werckle.
Obs. Cette forme semble être assez répandue dans l'Amérique cen-
trale. Je l'ai très bien caractérisée du Mexique. |. Pringle 3300 avec la
désignation erronée : T. radicans SW. Je lai du S. du Brésil. 1.
Schwacke.
9. Trichomanes crinitum Sw.
Cette belle espèce, de suile reconnaissable par ses rosettes étalées et
ses longs réceplacles, est nouvelle pour le Costa-Rica, où elle marque un
jalon entre les deux localités déjà connues, les Antilles et les grandes
Andes de l'Ecuador.
Hab. 1. e. Werckle s. ind. loc.
10. Trichomanes venustum desv. var. monomorphum n. var.
Une forme représentant tout à fait le Hymenophyllum rupestre Raddi,
mais fertile, à urcéoles abondantes à la pointe des lobes. Ordinairement
la plante fructifere est dimorphe, les frondes stériles sont hyménophyi-
loïdes, tandis que les frondes fertiles sont rétrécies, étroitement parta-
gées et d’un tissu ferme à couleur foncée.
Hab. 1. Werckle s. n.
11. Trichomanes Kunzeanum Hook. Sp. fil. 1, 127.
Forme grande, à fronde atténuée vers la base, slipe court.
Hab. Las Vueltas Tucurrique 635-700 m. Tond. 13355. 1. Werckle plu-
sieurs fois.
(10) H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTARICENSIS. 945
C'est la plante très répandue en Amérique jusqu'au S. du Brésil.
(S. Paulo. I. Wettstein et Schiffner.)
C’est ce que j'ai nommé T. radicans SW. Primit. I, 148 et T. spe-
ciosum Sw. dans Primit. II, 5.
Cyathea Sm.
Le Costa-Rica est un des pays les plus riches en Cyatheacées endé-
miques. Chaque envoi des environs de Turrialba, où MM. Werckle et
Brune sont fixés. contient plusieurs de ces plantes magnifiques, qu'on ne
peut, avec toute la peine du monde. identifier à une espèce décrite. C’est
avec la dernière répugnance que je dois créer des espèces nouvelles,
mais c'est inévitable. Je suis sûr que lorsque les innombrables vallées et
chaînes de montagnes de cet isthme seront convenablement exploitées,
le nombre de ces beaux végétaux sera tout à fait extraordinaire, et qu’on
sera forcé de les reprendre dans leur ensemble pour en faire une mono-
graphie.
1. Cyathea divergens Kunze syn. plant. Crypt. PϾppig. 100.
Hook. sp. fil. I, tab. 41 A.
Cette belle espèce des Andes, de Colombie, d’Ecuador et du Pérou,
qui se distingue par son tissu durement coriace, sa couleur brun foncé à
l’état sec, ses pinnuies stipitées et ses segments inférieurs allongés et
libres, semble assez répandue au Costa-Rica.
Hab. Forêts de Gopey, 1800 m. I. Tonduz, 11787; Velirla 1800-1900 m.
1. Tonduz, 12182, Werckle 38.
Déjà signalée pour le Costa-Rica par Baker Journ. Bot, 1887.
2. Cyathea hastulata n. sp. Iyp. in Herb. Christ.
Espèce des plus belles et des plus grandes, à segments d’une longueur
inusitée, très incisés el à base inégale, formant souvent une oreillette
très accentuée à la base supérieure. Port d’une forme très développée
d’Aspidium (Polystichum) aculeatum Sw. que Tenore a appelée haste-
latum.
Amplissima. Rachi principali digiti crassitie, caslaneo-purpurea,
nitente sed pube brevissima rufo sparsa, inermi. Rachi pinnarum
eadem sed tenuiore. Pinnis 72 cm. longis 22 cm. lalis acuminatis fere
sessilibus, pinnulis circa 30 infra apicem pinnatifidum, sessilibus paten-
tibus, 13 cm. longis 2 '/2 em Jatis, costa tenui purpurea, inter segmenta
946 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (11)
undulato-alata, segmentis remotiusculis sinu separatis, numerosis circa
23 ulroque costæ latere, falcatis 14 mm. longis 3 mm. latis acutis pro-
funde crenato-dentalis dentibus ovatis, ultra 4 mm. longis et latis obtusis,
basi superiori in auriculam manifestam 3 mm. longam productis, basi
inferiori truncalo rarius etiam producta. Costis costulisque furfuraceo-
squamulosis. Textura rigide herbacea, colore utroque latere viridi. Ner-
vulis in lobis inferioribus pinnatis 3 aut 2 jugis, in superioribus fur-
catis. Soris numerosis 9 ad 10 utroque latere, uno pro lobo, costulæ
adpresso, minutis, brunneis. receptaculo nodiformi elevato indusio discum
angustum mox laceralum vix À mm. latum formante.
Espèce comparable a Alsophila sagittifolia Hook. de Trinidad, mais
encore plus développée, particulière par l’aile onduleuse et alternante de
la costa, à l’instar des Marattia, mais sur une bien plus petite échelle.
Hab. Arias Agua Punta. Il. Werckles. n.
3. Cyathea papyracea n. sp. typ. in Herb. Christ.
Très voisin de C. Schanschin Mart. qui est très répandu au Costa-Rica ;
en diffère par des rachis non aciculés, rouge-brique pâle, des segments
d'un Lissu très mince, papyracé el fragile, vert clair, plus clair encore
en dessous, segments plus denteles, à pointe aiguë, Sores plus petits, à la
base des nervures fourchues et appliqués à la costule, à peine de 1 mm.
de diamètra, à indusie ocré très mince, se fanant en se déchirant irregu-
lièrement.
C’est un des membres du groupe Schanschin, qui sont peu caractérisés
et pour cela malaisés à décrire.
Hab. Werckle 52.
4. Cyathea pelliculosa n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Espèce distinguée par des pinnæ et pinnules pétiolées, courtes, une
surface presque glabre, un tissu très coriace, el des sores grands, globu-
leux, recouverts d’une pellicule extrêmement mince, diaphane et laissant
voir les sporanges, fermé entièrement, et disparaissant à la maturité en
mêlant ses fragments aux sporanges. Port un peu de Cyalhea eques-
tris Kze.
Stipite (cujus basin non vidi) et rachi inermibus stramineo-brunneis,
verrucis pungentibus brevibus parce conspersis; non paleatis, lucidis ;
fronde amplissima longa late ovala, subtripinnatifida, pinnis remolis petio-
latis 30 cm. longis 12 cm. latis, pinnulis lanceolato-acuminatis inferio-
ribus petiolatis 6 cm. longis, 1'/s cm. latis pinnatifidis haud ad costam
incisis (alam 3 mm. et ultra lala remanente) segmentis late lanceolatis
(12) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 947
subfalcatis obtusiusculis 3 ad # mm. lalis margine integro reflexo, costa
costulisque brunneo-ochreis, minimisque squamulis ochraceis sparsis,
nervis conspicuis, 10 utroque costulæ latere, basi furcatis, soris magnis
globosis 5 ad 6 quoque latere costulæ approximatis (non marginalibus)
ochraceis, indusio tenuissimo diaphano et lucidulo, deinde irregulariter
lacerato el evanido. Colore atroviridi, infra pallidiore sed non glauces-
cente. Texlura valde coriacea.
Hab. Werckle 50. 45 Costa-Rica.
A ce qu'il paraît, mes échantillons quoique très grands (longueur
60 cm.) ne constituent que la cime de la fronde; les pinnæ inférieures
sont probablement plus grandes que les miennes.
5. Cyathea hypotricha n. sp.. {yp. in Herb. Christ.
Assez original, n’entrant pas dans le groupe de C. Schanschin Mart.,
caractérisé par le lissu tendre, les segments petits, courts et étroits, for-
tement dentelés, et par un indument combiné de petites écailles enflées
et de poils raides, patents, blanchâtres. Semble être d’une taille
modérée.
Rachi rufo-brunnea opaca indumento brevissimo furfuraceo parce
coperta, inermi, pinnis remolis subsessilibus aut breviter petiolatis,
40 cm. long 11 em. lat. acuminatis versus basin decrescentibus, pinnulis
sessilibus 6 em. long. 12 mm. lat. lanceolato-linearibus acuminalis, con-
ferlis, usque ad coslam incisis, segmenlis circa 13 utroque latere infra
apicem pinnatifidum, sinu aguto separatis '/. cm. long. 2/2 cm. latis,
trigono-lanceolatis oblusiusculis manifeste serrulatis, nervulis furcalis
eirca 8 utroque costulæ lalere, costæ facie superiore adpresse pilosa,
subtus pilis rigidis longis albidis patenlibus vestila, costulis el nervis
squamis minimis bullatis ochraceis sparsis, facie frondis cæterum glabra,
texlura tenuiter herbacea, colore atro-viridi sublus vix pallidiore; soris
parvis infra 1 mm. diametro, paginam inferiorem segmentorum, margine
excepio, implentibus fulvis, indusio globoso tenuissimo saccato mox eva-
nido aut discum tenuem formante, ne parvo vix elevato.
Hab. Werckle s. n.
6. Cyathea Brunei n. sp., Lyp. in Herb. Christ.
Une des espèces les plus distinguées et les plus belles du genre, voi-
sine de C. aureonitens dont elle n’a pas la glaucescence jaune, voisine
aussi de C. basilaris dont elle n’a pas les nervures foncées ni les sores
peu nombreux et basilaires; caractérisée par une surface à peu près
glabre, dépourvue même d’écailles enflees, par des segments étroits, à
348 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (15)
bords entiers, des nervures peu visibles, un tissu coriace et une couleur
noirätre.
Amplissima, rachi fulvo-straminea, opaca, ad pinnarum insertionem
pilis longis fulvis tenuissimis vestita, aliter glabra. Pinnis 75 cm. longis
20 cm. latis petiolatis acuminalis, pinnulis patenlibus numerosis (circa
38 utroque latere infra apicem pinnatifidum) infimis subpetiolatis reliquis
sessilibus 12 em. longis sterılibus 2 cm. Jatis (fertilibus admodum angus-
lioribus) costa purpureo-fusca, parcis pilis adpressis sparsa, pinnulis aliter
nudis, usque ad rachim incisis, segmentis falcatis linearibus obtusiuseulis
aut subacutis confertis (fertilibus remoliuseulis) circa 15 utroque cost
latere, 12 mm. longis 2 ‘/2 mm. latis margine integerrimo subreflexo,
textura coriacea, colore atroviridi subtus subglaucescente sed obscuro,
nervulis furcatis circa 10 utroque costulæ latere suboccultis, soris nume-
rosis paginam inferiorem implentibus 1 mm. diametro rufo-fuscis indusio
laxo globoso saccato mox lacerato albido, aut cupulam irregulariter
incisam formante. Receptaculo brunneo elevato.
Rappelle un peu Alsophila elongata Hook. pour le port.
Hab. 1. Brune et Werckle. D’après l'étiquette, la fronde a une largeur
de À m. 70 et une longueur de 4 m. 50.
Floræ Costaricensis egregium decus !
7. Cyathea aureonitens n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Dans Primit. flor. Costa-Ric. II. fasc. 1, San José 1901 Foug. II, 40, j'ai
décrit cette plante, la plus belle Cyathéacée de Costa-Rica et peut-être de
Amérique, comme identique avec C. Portoricensis Sprengel. De plus
amples collections m'ont convaincu de l’originalite de cette plante, qui,
par le «hue» doré de la surface inférieure combiné avec la nuance noi-
râtre de la surface supérieure et les sores fort riches, roux foncé, campés
dans la moilie inférieure des segments, offre un aspect tout à fait à part.
Voici la diagnose :
Amplissima stipite atropurpureo, spinis longis validis ebeneis horrido,
squamis subulatis ultra I cm. longis angustissimis carinatis fuscis vestito.
Rachi atropurpureo basi apiculato squamis filamentosis fuscis furfuraceis
vestito nilido, ultra pennæ cygni crassitie. Pinis usque ad 80 cm. longis
25 cm. latis subsessilibus acuminatis. Pinnulis 14 cm. longis 2,3 cm.
latis sessilibus circa 30 utroque racheos latere infra apicem incisum, con-
fertis, acuminalis, recte patentibus aut parum reflexis, costa costulisque
nitidis aurantiacis squamulis minimis bullatis brunneis sparsis (fronde
aliter glaberrima) pinnulis non usque ad costam incisis, sed ala À ad
(1%) H. CHRIST, PRIMITLE FLORÆE COSTARICENSIS. 949
2 mm. lata utroque costæ latere relicta, segmentis falcatis sæpe acutis
siıepe obtusiusculis confertis pectinatis margine integro subreflexo rigide
coriaceis 12 mm. longis 4 mm. latis. Nervulis circa 10 utroque costulæ
latere, a basi furcato-geminis subconcoloribus, rarius obscuris; colore
frondis supra alroviridi infra pulcherrime glaucescenti-aureo. Soris
magnis ultra 1 mm. latis globosis castaneo-rufis, ad mediam segment!
partem inferiorem secus costam reductis ibique copiam spissam efficien-
tibus, dimidia segmenti parte superiori libera, indusio brunneo opaco
coriaceo saccato irregulariter aperio permanente. Receptaculo brunneo
elevato.
Se distingue des espèces affines (C. Brunei et C. basilaris) aussi par
les segments non incisés jusqu'à la base mais laissant une aile considé-
rable le long de la costa de la pinnule, et par l’indusie fort, brun, persis-
tant. Cette plante atteint le maximum de développement du genre à tous
égards. Ce doit être une merveille de beauté à l’étal vivant.
Hab. Répandu au Costa-Rica. I. Werckle 229 et s. n. |. Alfaro : Capel-
ladas 16496. Las Vueltas Tucurrique I. Tonduz 13332 Rio Navarrito
1400 m. Pittier 2413.
8. Cyathea (Amphicosmia) basilaris n. sp., Lyp. in Herb. Christ.
Tres grande espèce, caraclerisee par ses frondes blanchätres en des-
sous. ses segments ligulaires oblus très finement dentelés, el ses sores
pelits ne se rencontrant qu'à la base des segments ou jusqu’à leur moitié
inférieure tout au plus, et entourés d’un petit bord ou colleret scarieux.
Amplissima tripinnatifida. Rachibus rufo-fulvis squamulis furfuraceis
rufis brevibus crispis dense vestitis, inermibus. Pinnis 65 cm. longis 22 cm.
latis lanceolatis acuminatis sessilibus. Pinnulis 12 cm. longis 2 cm. latis
approximalis recte patentibus lanceolatis acuminalis circa 30 utroque
racheos latere sessilibus usque ad costam incisis, costa furfuraceo-pilosa,
segmentis ligulato-linearibus subfalcatis circa 20 infra apicem pinnati-
fidum, 1 cm. longis, 3 mm. latis sinu acuto separatis, obtusiusculis, minu-
tissime serrulatis, textura subcoriacea, nervulis manifestis, subtus ele-
gantissime brunneis 10 utroque costulæ latere, a basi furcatis; planta
colore supra atroviridi, glabra excepta costa pilosa, sublus albido-flaves-
cente. Soris ad basin segmentorum posilis, minutis, brunneis statu
maturo, indusio disciformi scarioso minimo rufo-brunneo margine integro
circumdatis. Receptaculo punctiformi brunneo parum elevato.
Hab. 1. Werckle s.'n. Forêts de Las Vueltas Tucurrique, 1000 m.
l. Tonduz 1332.
950 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (15)
9. Cyathea furfuracea n. spec., Lyp. in Herb. Christ.
Egalement du groupe de €. Schanschin Mart., peut être distingué par
des rachis très chargés d'un duvet ferrugineux d’ecailles très petites el
munies de piquants courts, el par des segments petits (5 mm. sur 21/2 mm.)
triangulaires, en pointe, un peu creneles; les costæ des pinnules sont
recouverts, à la face inférieure, d’une épaisse couche d’ecailles lanceolées
pointues, appliquées. Les sores sont semblables à ceux de C. papyracea,
mais recouvrent et emplissent entièrement la face inférieure des seg-
ments d’une masse ocre foncé. Dimensions réduites en comparaison
d'autres formes : pinnæ 35 em. sur 10 cm. à 2% pinnules de chaque
côté.
Hab. Semble être une plante alpestre. Werckle s. n.
10. Cyathea onusta n. spec., typ. in Herb. Christ.
Espèce très puissante, pinnæ de 60 cm. mais relativement étroites
(18 cm.) lanceolées, noircissant par la dessiccalion. un peu succulentes, et
chargées d’une masse de sporanges couleur ocrée verdâtre qui envahit
la face inférieure sous forme d’un épais duvet laineux. Les parties
axjales sont presque lisses, opaques, couleur ocrée pâle.
Rachi valida sulcata ochrea minutissime ruguloso-apiculata. Basi
squamis subulalis brunneis 1 cm. longis instructa. Pinnis sessilibus ca. 25
utroque latere conferus sessilibus 9 cm. longis 2'/2 cm. latis ovato-
oblongis breviter acuminatis, pinnatis. Pinnulis fertilibus usque ad costam
liberis, sinu acuto, falcatis lineari-oblongis obtusissimis fere 3 mm, latis
crenalis carnoso-crassiusculis sicce corrugatis lævibus atroviridibus nervis
occultis furcalis, soris magnis globosis primum indusio- tenuissimo dia-
phano tectis dein effusis, medialibus, usque ad 10 utroque latere costulæ
ochraceo-virescentibus lolam paginam profuse implentibus indusiorum
laciniis irregulariter laceratis intermixtis. Receptaculo I mm. lato parum
elevato. Pinnulis sterilibus non ad costam pinnalis, textura papyracea
crassiuscula, inciso-crenatis, falcato-oblusis, infra pallidis et ad costas
nervosque minutissimis squamulis ochreis late ovatis sive rotundis
munitis, nervis conspicuis basi bi- aut trifurcatis.
La feuille est longue de 1 m. 60, avec le stipe qui a la dimension d’un
pouce, et large de 60 cm. La fronde est largement ovale, un peu rétrécie
vers la base.
Espèce des plus originales par la couleur et la masse des sores, les
obes courbes obtus crénelés; d’un groupe nouveau,
Hab. 1. C. Werckle s. ind. loc. 41.
(16) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 951
Alsophila R. Br.
1. Alsophila costalis n. sp. Lyp. in Herb. Christ.
Très grande espèce, rachis inerme, Lissu coriace, pinnules petites, seg-
ments non pénétrant jusqu'à la costa, à bords entiers, face inférieure
pâle, sores excessivement petites, très près des costules, nervures sou-
vent simples. Plante presque glabrescente.
Amplissima, stipile ignoto, rachi ochracea, sublucente parce furfuracea,
prope inserlionem pinnarum cicatrice elongata nolata, inermi. Pinnis
approximatis (interstitio 12 cm.) 60 em. longis 13 cm. latis lineari-lanceo-
latis acuminatis subsessilibus, pinnulis ca. 40 infra apicem pinnatifidum,
patentibus, confertis, inferioribus et mediis petiolulatis, e basi truncata
lata, lineari-lanceolatis acuminatis, 6 !/2 cm. longis I cm. latis, usque ad
alam latam lobatis, lobis circa 18 infra apicem, ‘/s cm. longis, confertis,
sinu aculo angusto interjecto, oblusis sive acutiusculis, integris, nervis
in lobis pinnatis, nervulis 8 ad 10 utroque costulæ latere, simplieibus aut
furcalis, soris minulissimis, punctiformibus, brunneis, plerumque 5 utro-
que latere, costulæ adpressis. Costis costulisque subtus flavis, furfuraceis
supra brevissime pilosis, soros raris, squamis albis soris intermixtis.
Textura coriacea, colore supra atroviridi, infra valde pallida, nec glauco-
pruinosa.
Cette magnifique espèce, dont la face supérieure très sombre contraste
avec le dessous fort pâle, et dont les pinnules et lobes si petites con-
trastent avec l'ampleur de toute la charpente, a été collectée s. 1. I. par
MM. Werckle et Brune, probablement au voisinage de Turrialba, leur
domicile.
(A suivre).
952
Beiträge zur Kenntnis
DER
LAUBMOOSFLORA
DES
KANTONS UNTERWALDEN
Von
Dr Robert KELLER
2. MITTEILUNG.
Eine erste Mitteilung über Laubmoose des Kantons Unterwalden
brachte ich im XII. Hefte der Berichte der schweiz. botan. Gesellschaft,
ein Standortsverzeichnis von 126 Species. Einen aus Gesundheitsgründen
nötig gewordenen Frühlingsaufenthalt in Beckenried benutzte ich zum
gelegentlichen Sammeln von Laubmoosen. Herr J. Weber in Männedorf
hatte die Freundlichkeit dieselben zu bestimmen. Die zu den in der
ersten Mitteilung erwähnten Arten neu hinzukommenden 34 Species
sind mit * bezeichnet.
Hymenostomum microstomum Hedw. Zwischen Buochs und Stanz.
Var. obliquum Hüb. Zwischen Beckenried und Schönegg.
Phascum cuspidatum Schreb. Allmend bei Beckenried; Riedli bei
Beckenried.
Astomum crispum Hmpe. Ennetbürgen bei Buochs.
* Anoctangium compactum Schwägr. Zwischen Beckenried und
Schönegg.
)
(2) R. KELLER. BEIPREGE ZUR KENNENIS DER LAUBMOOSFLORA. 955
* Weisia crispata Jur. Ennetbürgen bei Buochs.
Weisia viridula Brid. Zwischen Beckenried und Schönegg; Emmelten im
Schluchtweg gegen Schönegg; Riedli bei Beckenried.
* Eucladium verticillatum Br. eur. Zwischen Beckenried und Buochs.
* Dicranella subulata Schpr. Zwischen Beckenried und Buochs.
Dicranella varia Schpr. Zwischen Beckenried und Buochs.
Dicranum undulatum Turn. Beckenried gegen Schönegg; Form mit
konstant einzelnen Seten.
Leucobryum glaucum L. Schluchtweg bei Schönegg nach Emmetten.
Fissidens adiantoides Hedw. Beckenried.
* Fissidens decipiens De Not. Ennetbürgen bei Buochs; zwischen
Schönegg und Eıninetten.
Fissidens taxifolius Helw. Beckenried : Ischenwald bei Beckenried :
zwischen Schönegg und Beckenried.
Seligeria tristicha B. S. Beckenried.
Seligeria recurvata B. S. Zwischen Schönesg und Beckenried.
Ditrichum flexicaule Schleich. Ob Beckenried: zwischen Beckenried und
Schönegg: Eumelten.
* Campylostelium saxicola Bryol. eur. zwischen Beckenried und
Schönegg.
* Ceratodon purpureus Brid. Beckenried; Ennetbürgen.
Distichum capillaceum Sw. Emmetten bei Beckenried.
Didymodon rigidulus Hedw. Schönegg gegen Emmetten.
* Didymodon spadiceus Mitten. Schluchtweg von Schünegg nach
Emmetten.
Tortella tortuosa L. Ob Beckenried.
Barbula unguiculata Hedw. Beckenried.
Tortula muralis Hedw. Beckenried.
Tortula subulata Hedw. Schönegg gegen Kmmetten.
Tortula ruralis Ehrh. Emmetten bei Beckenried. Ennetbürgen bei Buochs.
Schistidium apocarpum Br. eur. Beckenried; zwischen Hartmannis
und Egg ob Beckenried; zwischen Buochs und Beckenried.
* Schistidium gracile Limpr.. Zwischen Beckenried und Schönegg.
* Grimmia pulvinata |. Zwischen Beckenried und Buochs; Ischenwald bei
Beckenried.
* Ulota Bruchii Hornsch. Unterhalb Schönegg bei Beckenried.
* Orthotrichum anomalum Hedw. Beckenried.
Orthotrichum saxatile Schpr. Beckenried: Hartmannis ob Beckenried :
Ennetbürgen ob Buochs.
Orthotrichum leucomitrium Bruch. Zwischen Buochs und Stanz.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, N0 8, 31 août 1904. 62
954 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2m SÉR.). (3)
Orthotrichum patens Bruch Beckenried,
* Orthotrichum pumilum Sw. Zwischen Buochs und Stanz.
Orihotrichum affine Schrad. Unterhalb Schönegg bei Beckenried ; zwischen
Buochs und Beckenried.
Orthotrichum speciosum Ness. Zwischen Buochs und Stanz.
Orthotrichum leiocarpum B. 5. Zwischen Buschs und Beckenried.
Georgia (Tetraphis) pellucida Rab. Ob Reckenried: Ennetbürgen.
Funaria hygrometrica 1. Beckenried.
* Bryum bimum Schreb. Ennetbürgen bei Buochs.
Bryum cuspidatum Schpr. Zwischen Beckenried und Schönegg.
* Bryum cirratum H. et H. Beckenried: Schönegg gegen Emmetten.
Bryum capillare L. Zwischen Beekenried und Schönegg; Schlucht bei
Schönegg.
* Bryum pailens Sw. Zwischen Buochs und Beckenried.
Bryum argenteum L. Beckenried.
Rhodobryum roseum Schrad. Beckenried; Schünegg; Riedii bei Becken-
ried; zwischen Buochs und Stanz.
* Mnium serratum Schrad. Schönegg: Emmeiten zwischen Hartmannis und
Egg ob Beckenried.
Mnium undulatum Neck. Zwischen Eimmetten und Schönegg ; Ischenwald
hei Beckenried; zwischen Hartmannis und Egg ob Beckenried.
* Mnium cuspidatum Hedw. Emmelten ob Beckenried; Beckenried;
zwischen Buochs und Stanz: Ennetbürgen.
Mnium rostratum Schrad. Zwischen Beckenried und Schönegg; Sassi ob
Beckenried: zwischen Emmetien und Schünegg: zwischen Hartmannis und
Egg ob Beckenried, zwischen Buochs und Beekenried; Ischenwald bei Becken-
ried; zwischen Buochs und Stanz. ’
Mnium punctatum Hedw. Schluchtweg zwischen Schönegg und Emmetten ;
zwischen Hartmannis und Egg ob Beckenried; zwischen Buochs und Becken-
ried; Ennetbürgen.
Bartramia Halleriana Hedw. Emmetten ob Beckenried ; zwischen Schönegg
und Emmetten; ob Beckenried, zwischen Hartmannis und Egg.
Plagiopus Oederi Brid. (Bartramia Oederiana Sw.). Zwischen Beckenried
und Schönegg: zwischen Schönegg und Emmetien, Emmetten; zwischen
Buochs und Beckenried: Sassi ob Beckenried ; Ennetbürgen.
* Breutelia arcuata Schimp. Zwischen Beckenried und Schönegg.
Catharinea undulata L. Zwischen Schönegg und Beckenried.
* Pogonatum aloides P. B. Ennetbürgen ob Buochs; zwischen Schönegg
und Emmetten.
Polytrichum formosum Hedw. Ob Beckenried, zwischen Hartmannis und
Egg; zwischen Schönegg und Emmetten.
(4) R. KELLER. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER LAUBMOOSFLORA. 955
* Buxbaumia indusiata Brid. Zwischen Beckenried und Schönegg.
* Neckera pennata Hedw. Zwischen Schönegg und Emmetten.
Neckera crispa Hedw. Zwischen Beckenried und Schönegg.
Neckera complanata Hübn. Beckenried ; zwischen Schönegg und Emmetten.
Var. pennata, Sassi ob Beckenried.
Anomodon longifolius Hartm. Schluchtweg von Schönegg gegen Emmetten.
Anomodon viticulosus B. S. Beckenried.
Leskea catenulata Milt. Ennetbürgen bei Buochs. -
* Leskea nervosa Schw. Schluchtweg von Schönegg nach Emmelten:
zwischen Buochs und Stanz.
* Thuidium tamariscinum Hedw. Zwischen Beckenried und Schönegg.
Thuidium delicatulum Mitt. Zwischen Beckenried und Bucchs.
Thuidium abietinum Br. eur. Ennetbürgen bei Buochs.
* Pylaisia polyantha Schpr. Zwischen Buochs und Beckenried.
Orthothecium rufescens Dicks. Schönegg; Emmetten, im Schluchtweg;
zwischen Beckenried und Schönegg.
Climacium dendroides Web. u. Mohr. Beckenried; Sassi ob Beckenried.
isothecium myurum Brid. Ischenwald bei Beckenried.
* Homalothecium sericeum B. S. Zwischen Beckenried und Schönegg.
* Homalothecium Philippeanum B. 5. Beckenried; Ried bei Beckenried.
Brachythecium salebrosum Schimper. Ried bei Beckenried.
Var. densum Br. eur. Riedli bei Beckenried.
Brachythecium populeum Hedw. Beckenried; Riedli bei Beckenried;
zwischen Buochs und Beckenried: zwischen Buochs und Stanz.
* Brachythecium velutinum L. Schluchtweg bei Emmetten; Schönegg.
Brachythecium rutabulum B. eur. Beckenried, gegen Schönegg,; zwischen
Beckenried und Ried; zwischen Beckenried und Buochs.
* Scieropodium purum L. Riedli bei Beckenried.
* Eurhynchium striatum B. S. Beckenried.
Eurhynchium prælongum Br. eur. Sassi ob Beckenried ; zwischen Becken-
ried und Buochs.
* Eurhynchium Schleicheri Lor. Beckenried.
Rhynchostegium murale B. S. Beckenried; Ischenwald bei Beckenried ;
zwischen Buochs und Beckenried; Sassi ob Beckenried.
Var. complanatum. Beckenried.
Amblystegium subtile B. S. Zwischen Buochs und Beckenried.
* Amblystegium filicinum Milde. Beckenried.
Amblystegium serpens B. S. Zwischen Beckenried und Stanz.
Aypnum chrysophyllum Brid. Beckenried.
956 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (26 SEÉR.). (5)
Hypnum stellatum Schreh. Zwischen Beckenried und Schönegg; Ennet-
bürgen bei Buochs.
Hypnum intermedium Lind. Ennetbürgen.
Hypnum commutatum Hedw. Beckenried; zwischen Buochs und
Beckenried.
Hypnum falcatum Brid. Ried bei Beckenried.
£ gracilescens. Rie« bei Beckenried.
Hypnum crista castrensis L. Zwischen Beckenried und Schônegg:
zwischen Schönegg und Emmetten : Ennetbürgen; Sassi ob Beekenried.
Hypnum molluscum Hedw. Beckenried: ob Beckenried, zwischen. Hari-
manuis und Egg: zwischen Buochs und Berkenried.
Hypnum cupressiforme L. Beckenried ; Schönesg Emmetten, im Schlucht-
weg; Schönegg; Beckenried.
Hypnum giganteum Schpr. Ennetbürgen.
* Hypnum turgescens Jens. Ennetbürgen bei Buochs.
Acrocladium cuspidatum Lindl. Beckenried; zwischen Buochs und
Beckenried; Ried hei Beckenried: zwischen Schönegg und Beckenried: Ennet-
bürgen.
* Scorpidium scorpioides L. Ennetbürgen.
: Hylocomium splendens Hedw. Zwischen Beckenried und Schünegg:
zwischen Schönegg und Emmetten.
Hylocomium triquetrum L. Zwischen Beckenried und Buochs.
3%
Le CAREX DEPAUPERATA Good. nouveau pour la flore suisse
::PAR
Joseph PANNATIER
La Flore analylique de la Suisse de Gremli mentionne le Carex depauperata
Good. en deux stations françaises voisines de la frontière helvétique : environs
de Delle et de Pontarlier: le récent ouvrage Flora der Schweiz de Schinz et
Keller (Zurich 1900), plus exclusif, a rayé cette espèce de la flore de notre
territoire.
Grâce à la sagacité de M. Joseph Pannalier, le jeune et actif explorateur de la
flore valaisanne, une importante station de cette Cypéracée vient d'être decou-
verle aux environs de Fully, Valais central. Cette trouvaille enrichit d’une nou-
velle unité le catalogue déjà si remarquable de la flore vataisanne et, du même
coup, fait acquérir au Carex depauperata un droit de bourgeoisie indiscutable
dans la flore de Suisse. Un beau pied de cette plante, provenant de la nouvelle
station, a été déposé à l'Herbier Boissier par M. Pannatier, à qui nous sommes
heureux de réitérer ici nos remerciements avec nos félicitations.
Chambésy, août 1904.
Gustave BEAUVERD.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, 2: SERIE BOMEBAILV, BL:
ar à > CE, ‚
He
en
ALELUM APRLATUNENSE SB: Kedischzur
Aalen,
=
"
PLANTE AFRICA
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 189%, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que lPA/erbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1908, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Juno».
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
DE HH. Scuinz,. à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont ıl reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSANTS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmi entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und (die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérogames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4er janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bullelin.
STI CRE ARS 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonnements :
{ Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements. s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ébéniste
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L’INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
__ pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26
BULLETIN
DE
RBIER BOSSER
SOUS LA DIRECTION DE
LI
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERVIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses lravaux:.
SECONDE SÉRIE
Tome IV. 1904.
N° 10.
Bon à tirer donné le 30 septembre 1904.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A WHRRBIER BOISSIER
; CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINGKSIEOK | R. PRIEDLENDER & SOHN
| 3, rue Corneille. 14, Carlstrasse.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l’administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numeros égarés
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 10. — OCTOBRE 190%.
l. — Hermann Christ. PRIMITLÆ FLORA COSTARI-
GENSIS. Filices et Lycopodiaceæ IT (à suivre) ........ 957
I. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 973
Il. — Hans Schinz. MITTEILUNGEN AUS DEM BOTA-
NISCHEN. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXL
(Folge, mit zwei Tafeln). — Il. CHENOPODIEN-STU-
DIEN. — Ill. BEITRÆGE ZUR KENNTNIS DER AFRIKA-
NISCHEN-FLORA. — IV: ZWEI NEUE PIPER-ARTEN
AUSSCHINAS N ee en are 989
IV. — Frederie N. Williams. — LISTE DES PLANTES
BONNUES<ZDUZSIAM a sinore) nr re 1027
V. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgl)......... 1035
\l. — Robert Chodat el Émile Hassler. = DIPANIPE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTEES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAsSsLER.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (sıile).............. 1051
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos-9330 à 9620
PLANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
PLancHE 5. — Ghenopodien-Studien.
PLANCHE 6. — » )
OBSERVATIONS |
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n'est vendue separement.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations daus les quinze jours
qua suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2me SERIE. — TOME !V. — 1904.
N° 10.
PRIMITLÆ FLORA COSTARIGENSIS
FILICES ET LYCOPODIACEÆ
III
AUCTORE
H. CHRIST. Bâle.
Suite de :
I. Durand et Pittier, Primitiæ flor. Costaricensis in Bulletin de la Societé
royale de Botanique de Belgique, I, 35, 1896, Filices par J. E. Bommer
et H. Christ.
ende:
IE. H. Pittier, Primitiæ fl. Coslaricensis, tome Fl, fase. 1. Instituto fisico-
geographico nacional. San José de Costarica 1901. Filices, second
mémoire, auct. H. Christ.
(Suite.)
2. Alsophila furcata n. sp., typ. in Herb. Christ.
Très grand, herbacé, pinnules grandes, segments profonds, pointus,
crénelés, nervures fourchues, et sores très pelils, placés au point de la
bifurcation tout près de la costule. Rachis inerme, roussâtre, plante gla-
brescente.
Rachi rufo-ochracea, subfurfuracea, sublucente, prope pinnarum inser-
tionem cicatrice ovata notata, inermi. Amplissima, pinnis approximalis
(13 cm. distantibus) 70 cm. longis 20 em. latis acuminatis breviter petio-
latis, pinnulis inferioribus brevissime petiolatis superioribus sessilibus
circa 30 infra apicem pinnatifidum, patentibus, confertis, e basi truncata
lata linearibus breviter acuminatis, 12 cm. longis 2 cm. latis fere usque
ad rachim incisis, segmentis infimis liberis, ligulalis, 3 ‘/2 mm. latis, sinu
2 ad 3 mm. lato separatis, breviter acutis, crenulatis, costis glabratis,
nervis 10 utroque latere, a basi late furcatis, soro minimo punctiformi in
furcæ origine secus costulam posito, soris 5 aut 6 utroque latere, brun-
neis. Textura flaccide herbacea colore læte virente, subtus pallidiore.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 190%. 63
958 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (18)
Espèce affine de la précédente par la petitesse et la position des sores,
d’ailleurs très particulière.
Hab. Alsophila IE. Turrialba Azul-Quelle. 1. Werckle et Brune.
3. Alsophila chnoodes n. sp. {yp. in Herb. Christ.
Du groupe A procera Spreng. mais diflérent de cette espèce par le
rachis inerme, les pinnules les plus profondément incisées ei les nervures
très souvent fourchues.
Rachi verrucis minimis elevatis subscabra, basi squamis lanceolatis
margine diaphanis acuminalis fere 1 cm. longis vestita, viridi-ochracea,
sulcata. Pinnis 40 cm. longis 15 cm. latis lanceolatis sessilibus acuminatis,
pinnulis confertis patentibus 7 ‘/2 cm. longis 2 cm. latis sessilibus lanceo-
latis obtusis aut acutis (non caudato acuminatis) ultra mediam partem
ineisis (plerumque in planta adulta) ala media 2 mm. lata utroque costæ
latere relicta. Segmentis circa 12 utroque latere, obtusis ‘/2 cm. latis sub-
integris aut obsolete crenalis costa costulisque fulvis squamulis minimis
brunneis bullatis sparsis. Nervulis simplieibus aut sæpius furcatis. Texlura
papyracea, colore læte virente, faciebus glabris, soris minulis punctüifor-
mibus mediis nervulis imposilis brunneis circa 5 utroque costulæ latere,
remolis.
Hab. 1. Werckles. nr.
4. Alsophila stipularis n. sp., typ. in Herb. Christ.
Alsophila elongata Hook. est déjà mentionné par moi dans les Primit.
pour le Costa-Rica. C’est évidemment la plante décrite par Hooker Sp. I,
43 et bien caractérisée par sa glabriété et le tissu coriace.
Mais voici une plante qui a, pour le port, la plus grande analogie avec
l À. elongata et s'en éloigne pourtant beaucoup par une pilosité particu-
liere de la surface inférieure. La costule des segments et les nervures
latérales, comme aussi par ci par la la base des costæ sont ciliées de poils
blancs, flexueux. très nombreux, se voyant très bien à la loupe.
En outre, il y a une différence dans les bases des pinnæ comme des
pinnules : elles sont sessiles au point de recouvrir ou à peu près les
rachis par les paires les plus basses des pinnules et des segments, au
point de fournir à l’origine d’une paire de pinnæ, {out un entourage qui
consiste des pinnules inférieures rapprochées et raccourcies qui prennent
le rôle de stipules. Il y a des morceaux de rachis de la grosseur d’un
doigt fort à un nœud d’où sort une paire de pinnæ qui montrent très
bien cette particularité.
Enfin, le tissu est épais, mais flasque et moins coriace qu’A. elongata
a
(19) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 959
et le dessous des feuilles manque de la légère glaucescence de ce der-
nier. Donc, la Séparation me parait s'imposer.
Hab. Costa-Rica. I. Werckle s. n.
5. Alsophila tererifrons n. sp., typus in Herb. Christ.
Groupe d’A. leucolepis Mart. du Brésil, mais different par des lobes
moins profondément incises vers la costa de la pinna, et le manque des
écailles blanches et gonflées si caractéristique pour la plante du Brésil.
Dimensions plus fortes que celle-ci. Rachis glabre comme toute la plante,
opaque, rouge lie de vin. Pinnæ sessiles 12 cm. sur 2 cm., lobées jusqu'à
une aile de 3 mm. Lobes environ 22 de chaque côté, larges de 3 mm., à
sinus aigu de 2 mm., oblongs-lancéolés, très courtement apiculés, à bords
dentelés, tissu très mince, papyracé, nervures très visibles, 12 de chaque
côté, toutes bifurquées, sores au milieu des nervures, commençant seule-
ment dans les lobes, laissant libre l'aile costale et n’atteignant pas la
pointe des lobes, larges, brun-rougeätre, environ 6 de chaque côté de la
costule, réceptacle noir, peu élevé, large de ‘/2 mm. Espèce puissante,
très caractérisée.
Hab. Jiménez, 200 m. Mrs. 1902. 1. Alfaro.
Il faut y rattacher peut-être une fronde stérile à lobes plus larges.
1. c. Werckle s. ind. loc.
Aspidium Sw.
1. Aspidium (Lastrea) L’'Herminierii Kunze in Mett. Aspid.
n. 217 ex Hieronym. mss.
Cette espèce doit être séparée de A. sirigosum Christ Primit. Costaric. I,
Filic. n. 131 (non Willd V, 249 qui est l'A. crinitum Poir. Polyp. de l'Ile
de France) avec lequel je l’ai mêlé autrefois. C’est une plante plus tendre,
à lobes plus étroits et très serrés, à sores très petits marginaux, et à
poils plus courts, plus fins et plus appliqués. Rachis rougeälre.
Hab. Santjago, 1100 m. 1. Alfaro, 16497, 1. C. Werckle s. ind. lor.
2. Aspidium (Lastrea) simplicissimum n. sp., typ. in Herb.
Christ.
Très remarquable comme forme naine, extremement réduite, la plus
simple expression possible d’un Lastrea penné. Port à s’y méprendre
d’Athyrium filix femina Roth. v. dentata Deell. f. rhætica ou reflexa très
petit.
Rhizomate..... foliis (fasciculatis ?) 4 cm. latis, 30 cm. longis bipinnatis
960 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (20)
acuminatis versus basin sensim decrescentibus 1. e. pinnis rudimentariis
remotis præditis ita ut stipes 3 ad 5 cm. longus supersit. Rachi Iævi
caslaneo-purpurascenle, erecla, pinnis remotis lineari-lanceolatis sessi-
libus horizontalibus usque ad 25 infra apicem pinnatifidum, pinnulis late
adnatis confertis deflexis integerrimis oblongo-triangularibus, 21/2 mm.
longis, apice pinn& acuto producto subintegro.
Textura herbacea, facie lævissima, colore alrato, nervis occultis, in
pinnulis pinnatis simplicibus, soris minimis brunneis faciem inferiorem
implentibus exindusialis.
Semble appartenir au groupe d’A. oppositum (Sw.)
Hab. C. Werckle s. ind. loc. 1903.
3. Aspidium (Lastrea) gleichenioides n. sp. Christ, typ. in
Herb. Inst. Costa-Ric.
Ex affinitate A. resinofetidi (Hook. sub Nephrodio) habitu Gleicheniæ
longissimæ Blume. Stipite griseo-rufo glaberrimo tenui sulcato fronde
67 cm. long. 23 cm. lato acuminato-ovato basi vix attenuato ullimis
duobus pinnis aliquantulum brevioribus et deflexis. Fronde bipinnatifida,
pinnis horizontalibus 12 cm. longis 2 cm. latis sessilibus acuminatis vix
latitudine pinnarum ipsarum, remotis, segmenlis circa 20 utroque racheos
latere infra apicem pinnatifidum, falcato-linearibus obtusis sed apiculatis
confertis, sinubus acutis nune angustis tunc latioribus separatis, crenu-
latis, margine reflexo, 3 mm. latis glabris sed subtus rachibus costulisque
pilis rigidis brevissimis adpressis (ad limaces coercendos?) puberulis,
textura dure et elaslice coriacea, facie supra nitente atroviridi infra
pallidiore rachibus roseo-griseis, nervis impressis 10 ad 20 simplicibus,
soris minimis submarginalibus nudis, indusio ?
Ab A. patente SW. differt texlura, margine reflexo.
Hab. Barba 6 Il 1890 Tonduz 1935.
4. Aspidium Tonduzii Christ Primit. Costric. III, fasc. I, 34,
n. 329, a été reconnu par M. Hieronymus pour A. Lastrea Leprieurü
Hook. Sp. fil. IV, 106 de la Guyane française, trouvé aussi au Pérou par
Spruce.
5. Aspidium (Lastres Phegopteris) subdecussatum n. sp.
typ. in Herb. Christ.
Differe d’A. decussatum L. sub Polypod. par des pinnæ plus serrées,
se touchant les unes les autres, et des segments pointus et denteles par
les bords. La rachis est pubescente à poils courts, grisätres, les nervures
(21) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 961
sont simples, environ 12 de chaque côté, à sores petits, sans indusie,
placés au milieu de la nervure.
Hab. Sabanillo de los Granados, 1200 m. 1. Alfaro, 16556. C. Werckle
s. ind. loc.
6. Aspidium (Lastrea) erythrostemma n. sp. typ. in Herb.
Christ. -
Sous-espece d’A. villosum Sw. à rachis rouges et recouverts d’un
duvet épais de poils raides rougeâtres. En fait des dimensions ce doit être
une des formes les plus gigantesques du groupe.
Amplissima tri- ad quadripinnata. Stipite... Rachi 8 mm. diametro
tereti rufa, pilis rigidis patentibus rufis et albidis dense villosa, pinnis
50 cm. et ultra longis basi 28 cm. et ultra latis deltoideo-ovatis, rachi
secundaria et Costa rufo-straminea pilis luteis et albidis patentibus
rigidis tecla, pinnulis remotis (intervallo 10 cm.) usque ad 30 cm.
longis 10 cm. latis breviter petiolatis lanceolatis acuminatis, pinnulis Ill
ord. confertis 7 cm. longis 22 mm. latis sessilibus superioribus decurren-
tibus ovato-aculis usque ad costulam parlitis, laciniis IV ord. ligulato-
lanceolatis obtusiusculis À cm. long. 3 mm. lat. pectinatis regulariter
crenato-dentatis dentibus decumbentibus acutiusculis 1 mm. longis,
nervulis simplicibus, soris medialibus brunneo-rufis 3 ad 4 utroque
costulæ laciniarum latere indusio griseo reniformi persistente plano
À mm. et ultra diametro. Pinnulis partium frondis superiorum pinnulis Ill
ord. simplicioribus angustioribusque valdeque decurrentibus instructis,
laciniis obtusis vix dentatis minutis (3 mm.) soris minoribus sæpe
indusio destitutis. Colore læte virente, omnibus partibus foliaceis pilis
albidis ciliatis et adspersis. Textura herbacea.
Hab. 1. Werckle 118 et 136.
Obs. Il y a dans les récoltes de Pittier et de Werckle des formes du
groupe d’A. subincisum, une presque glabre, une autre à poils très raides,
en parlie noires et à base enflée, une troisième à écailles noirätres assez
larges parmi les poils du pétiole. Il faut encore une étude approfondie
de ces formes pour les séparer convenablement.
7. Aspidium (Lastrea) effusum Sw. var xanthotrichium Sodiro
Ecuad. 255, pro specie Syn. Nephrodium rufopunctatum Bommer mss.
Hab. Patarra près S. José, 1300 m. Pitt, 1131 Werckle s. i. L.
8. Aspidium (Nephrodium) leucophlebium n. sp. iyp. in
Herb. Christ.
962 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (22)
Groupe Goniopteris, c'est-à-dire Nephrodium, à nervures jointes et à
sores sans indusie.
Cette plante s'éloigne considérablement du type A. tetragonuin (Sw.
sub Polypod.) si répandu en Amérique, par le développement considérable
du haut de la fronde qui se termine en une large pointe lobée à lobes
decurrents. En outre, les pinnæ supérieures sont largement soudées
avec le rachis. Les nervures sont singulièrement pro@minentes, blanc
d'ivoire, et ont ceci de particulier que leur réunion dans le sinus des
lobes forme un bourrelet en massue. Vers la lumière les nervures se
dessinent en lignes noires très épaisses.
Rhizomate ut videtur repente, frondibus probabiliter solitariis. Süpite
plumbeo-stramineo, pennæ anserinæ crassitie, anguloso, nudo uli tota
planta, 45 cm. longo, fronde e basi deltoidea late ovata, usque ad 65 cm,
longa et 30 cm. lata acuminata, pinnis remotis, 7 ad 10 infra apicem
lobatum, inferioribus petiolalis et in petiolum cuneato-attenualis, longe
acuminalis lanceolatis ereclo-patentibus usque ad 20 cent. longis 2 ‘/2 ad
3 cm. latis, crenato-lobatis, lobis 26 ad 25 utroque latere °/s cm. latis
procumbentibus vix 3 ad # mm. altis obtusis sæpe decussalis, subintegris,
pinnis superioribus sessilibus el late truncato-adnatis, supremis decur-
rentibus non ad rachim incisis, apice folii longo, pinnis latiore, lobato.
Nervis facie inferiori eleganter promimentibus albis, nervulis lateralibus 8
ad 9, quorum 4 inter se junctis et in sinum porrectis, ibique corpus-
culum clavatum formantibus. Soris minimis medio nervulo imposilis,
exindusialis.
Polypodium heterophlebium Bak. Journ. Bot. 1889 misit Werckle 1964
se distingue de notre plante par des bases des pinnæ auriculees,
par des nervures anasiomosees. et par des sores terminaux : «at the tip
of the veins. »
9. Aspidium (Nephrodium) Geisbreghti (Linden sub Polypedio
in Hook. Bak. Synops. 315).
Goniopteris mollis Wee fil. Antill. 2%.
Belle et grande espèce, qui se distingue d’A. crenatum (Sw. sub Poly-
podio) par des pinn® plus larges, a nervures et sores bien plus nom-
breux, et par une villosité molle et dense qui couvre toute la plante.
Hab. Jimenez, 200 m. 1. Alfaro 16517. Werckle s. n.
10. Aspidium (Diciyopteris) draconopteron Eat. fil. Wright et
Fendl 211.
Polypodium Hook. sp. V, 86.
(25) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 963
Cette belle espèce, sans indusie et à sores allongés (Phegopteris
Shimek Bullet. Nat. hist. Iowa 1897, p. 184, tab. 19, 5, 6) découverte en
Colombie, retrouvée au Nicaragua, a été envoyée du Costa-Rica par Mess.
Werckle et Brune.
11. Aspidium (Polystichum) aculeatum Sw.
Ce type est très varié au Cosla-Rica. Il y a des formes très peu com-
posées et en même temps très tendres, se rapprochant de PA. platy-
phyllum Hook. sub Polypod., à segments si peu incisés que E. Bommer
a pris cette plante pour l À. amabile Bl. auquel elle ressemble absolument.
Mais ıl y a des formes fort développées :
Var. Alfarii n. var.
C’est à peu près ce que j'ai décrit sous la var. Batjanense in Monsunia
Warburg. I, 77. Pinnæ de 15 à 20 cm., pinnules de 2 cm., acuminées,
lancéolées en faux, pennées à la base et à 5 lobes de chaque côté dont
un complètement libre.
Hab. Alajuelito, 1500 m. 1. Alfaro mrs 1902. 16471.
12. Aspidium lobatum Sw. var. rigidum Hook. Grev. Ic. fil.
Tab. 163, sub Polypodio pro spec.
Très grand, fronde 60 cm. sur 25 cm. et plus, tissu très coriace. jaune-
ocré à l’état sec, pinna très-serrées, de 20 à 25 cm. sur 3 cm., pinnules
très serrées, peclinees, rhomboidales inégales à oreillette, obtuses,
crénelées-dentelées sur les bords supérieurs et extérieurs, dents très
courtes, non aristées. Indusie nul. Correspond à la var. a. in Hook. Spec.
fil: IV, 246.
Plante andine, connue sur tous les hauts Paramos de Colombie et
du Venezuela (1. Gabel).
Hab. 1. C. Werckle s. ind. loc.
13. Aspidium (Phanerophlebia) juglandifolium H. B. Kih.
D’après le nouveau travail d’Underwood : The genus Phanerphlebia in
Contrib. Dept. Bot. Columb. Univers. 156, 206. c'est cette espèce
l. Werckle 1903, tandis que les échantillons collectés auparavant par
M. Pittier et ses collaborateurs, et mentionnés dans Primit. I, 209 n. 126
appartiennent à l'espèce suivante.
14. Aspidium macrosorum (Underw. cit. 207 sub Phanero-
plebia).
A. juglandifolium var. macrosorum Bak. Journ. botan. 1887. 26.
Hab. Alajuelito, 1300 m. |. Alfaro mrs 1902. 16462.
964 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2mMe SÉR.). (24)
Aspidium (Sagenia) cicutarium Sw. var. angustius n. var.
Sous-espèce ou variété se distinguant du type par des rachis minces,
des pinnules très écartées et des lobes, même dans les plantes très
grandes, très étroites à sinus trè larges, ce qui donne au tout un port
très particulier sans que je sois à même d'établir d’autres caractères
distinclifs.
Hab. 1. Werckle 35. «Fougere gigantesque. »
Oleandra Cav.
1. Oleandra nodosa Pril. var. caudata n. var. Christ.
Forma pumila fronde 12 cm. longa, cuspide valde elongato subulato-
lineari vix 1 mm. lato 3 cm. longo, soris fere and marginem protensis.
Hab. Chaîne de Akukbeta Haut Uren, Talamauca, 1000 m.. 2, IX, 1898.
Pitt. 12699.
Didymochlæna Desv.
1. Didymochlæna lunulata Desv. var. minor n. var.
Pinnules à moitié plus petites, sores aussi. Semble une constante var.
que j'ai rencontrée déjà plusieurs fois.
Hab. 1. Werckles. n.
Gymnopteris Brnh.
1. Gymnopteris Costaricensis n. sp., typ. in Herb. Christ.
Importante découverte d’un membre d’un groupe andin, groupe décrit
très clairement par Mettenius Prodrom. flor. novo-granatensis in Annal.
Science. 5 Ser. Bot. T. II, n. 41204 sous Chrysodium, et approchant de très
près à C. pellucidum Mett. cit., pag. 205, sauf la nervation que l’auteur
décrit ainsi pour son espèce : « nervulæ inter costulas triseriatæ, secus
costulam loborum uniseriatæ, appendicibus destitutæ ;» ce qui ne cadre
pas avec notre plante; du reste, C. pellucidum est plus incisé.
C. opacum Mett. cit. 20% diffère par des pinnæ décurrentes, et
C. Lindigü, cit. 204 par des pinnæ attachées au rachis par une large base.
G. guianensis (Aubl.) diffère par la pointe de la fronde pinnatifide,
G. serratifolia (Mett. par un rhizôme court, épais et des pinnæ fertiles,
larges, obluses.
(25) H. CHRIST, PRIMITIA FLORÆ COSTARICENSIS. 965
Rhizomate valido longe repente brunneo anguloso raris squamis subu-
latis sparso, stipite solitario basi æque squamoso pennæ cordinæ crassitie
raris paleis acutis sparso stramineo sulcato 20 ad 25 cm. longo, fronde
60 cm. longa 20 cm. lata deltoideo ovata-pinnala pinnis infimis haud
abbreviatis, pinnis remotis 6 ad 10 utroque latere racheos, inferioribus
petiolulalis superioribus sessilibus minime decurrentibus nec adnatis,
pinna terminali conformi. Pinnis 12 cm. long. 3 ‘/s cm. lat. elongato-
ovalis basi cunealis subæqualibus aut latere anteriori leviter truncatis,
acutis sub caudatis, late crenato-serratis, rarius leviter lobatis, lobis
ca. 1 cm. latis triangulari-subacutis serratis, nervis manifesiis prominen-
übus, nervis lateralibus (costulis) rectis non usque ad marginem pro-
ductis (id circo a Mettenio Chrysodiis adnumeranda species!) areolis
secus costam principalem uniseriatis valde elongatis, intercostularibus
secus costulas uniseriatis æque elongalis, intercostularibus irregulariter
biseriatis, raro nervulos liberos clavatos gerentibus. Textura tenuiter
herbacea, faciebus glabris, colore dilute viridi, subtus pallido necglauco,
fronde fertili æquilonga aut sterili breviore, pinnis integris usque ad
12 utroque latere racheos, anguste linearibus, fere cylindraceis ob
sporangia faciem inferiorem omnino tegentia, brunneis, 10 cm. longis
vix '/s cm. latis acuminatis, infimis petiolulatis, palenibus.
Hab. 1. Werckle et Brune 1903 et 1914.
2. Gymnopteris nicotianæfolia Sw. sub. Acrosticho.
Hab. 1. Werckle 147.
Nouveau à ce que je sache pour l'Amérique centrale, plante s'étendant
des Anlilles au bassin de l’Amazone.
Polybotrya H. B. Kth.
1. Polybotrya juglandifolia Baker in Icon. Plantar. VII,
Filie. III, PI. 1691, sub Acrosticho.
Hab. Ceite magnifique espèce, d’un aspect glauque et d’un tissu très
coriace, trouvée en Colombie par Kalbreyer 1778, a été découverte par
Mett. Werckle et Brune au Costa-Rica s. n. Sur l'étiquette ils ajoutent
que le rhizome a un pouce d'épaisseur et que la fronde sorifère est
bipennée.
2. Polykotrya scandens (Raddi sub Aspidio 34, tab. 49.)
Magnifique espèce dont le tissu et les segments rappellent un peu
P. juglandifolia (Bak.) sauf que la plante est franchement bipennée.
966 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (26)
Stipite valido digiti crassitie, infra verrucis minimis acutis aspero
squamisque 1 cm. longis subulatis brunneis opacis vestito dilute ochraceo
30 em. longo, fronde 65 cm. longa 40 cm. lata delteideo-ovata acumi-
nata, pinnis remolis (6 cm. et ultra interstitio) stipitatis caudato-
acuminatis cira il utroque latere infra apicem pinnatifidum, pinnulis
grosse dentatis infimis 7 em. long. 2 ‘/2 cm. lat. mediis 4 ‘/2 cm. long
1 !/s cm. latis, pectinato-confertis sese tangentibus, infimis solummodo
solutis, late adnatis decurrentibus ovato-acutis inzequalibus i. e. supra
subauriculatis, apice pinnæ solum pinnalifido aut inciso lobis decussalis,
textura coriacea, colore plumbeo-viridi pallido, tota planta glabra, nervis
ad basin pinnularum pinnatis trijugis supra furcatis liberis. Fronde
sorifera tripinnala, segmentis vermiformibus linearibus 4 cm. longis.
Hab. 1. Werckle 237. La même espèce est répandue au sud du Brésil.
Note. Hooker identifie cetie plante. très bien dessinée par Raddi, avec
le Polybotrya acuininata Link dont je ne connais pas la plante authen-
tique.
3. Polybotrya canaliculata (Klotzsch.).
J'identifie une fronde stérile, coilectée par Werckie s. n., avec cette
espèce sur la foi de la figure de B. Shimek te ferns of Nicaragua, tab. 20,
2 (Bull. Univ. Iowa Dec. 1897).
Cette feuille se distingue de P. osmundacea par les nervures, des
segmentis emplissant tout l’espace, landis que dans P. osmundacea la
partie voisine de la costa de la pinnule reste libre. Le tissu est papyracé,
plus tendre que dans P. osmundacea. Les segments de 3%e ordre sont
petits, ovales, obtus, séparés l’un de l’autre par un espace.
Hab. 1. Werckle, stérile
Athyrium Rth.
1. Athyrium reductum n. sp. typ. in herb. Christ.
Cette plante, se retrouvant identique dans l’Ecuador, a été déterminée
par le P.L. Sodiro in Crypt. vase. Quil. 152 comme A. aspidioides
Schlecht., espèce de l'Afrique du Sud, etc. Mais la différence est trop
grande pour permettre une pareille identification. À. aspidioides est une
grande plante, à dimensions au moins aussi grandes que nos A. filix-
femina les plus développés, la fronde en est franchement 3 ou 4-pinnati-
fide, à pinnules partagées en janières étroites jusqu’au voisinage de la
costule; les rachis et costæ sont couleur paille. Notre plante est petite :
(27) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 967
stipe 15 cm., stipe, rachis et costæ roux foncé, fronde 30 cm. sur 15 cm.,
bipennnée, à pinnules cunéiformes, obovées-obtuses, inégales-auriculées,
incisées seulement jusqu’au quart de la lanière en dents irrégulières sou-
vent dédoublées.
Hab. Ecuador, Sodiro. Costa-Rica Alajuelita 4300 m. mrs. 1902,
Alfaro 16472, Werckle 60.
2. Athyrium ordinatum n. sp. typ. in herb. Christ.
Remarquable par ses pinnæ basales réfléchies à la manière du
Nephrodium refractum, ei ses pinnules arrondies-pétiolées et très régu-
lierement disposées.
Stipite ebeneo sive obscure rufescente, 16 cm. longo, lenerrimo et fra-
gili, vix 2 mm. diametro, fronde bipinnata ovata 30 cm. longa, 15 cm.
lata acuminata, pinnis rectopatentibus confertis (infimis versus basin
refractis) alternis (costa tenuissima filiformi) lanceolato-acuminalis 7 cm.
longis 2 cm. latis circa 15 utroque latere infra apicem frondis pinnati-
fidum, pinnulis alternis brevissime petiolalis. circa #5 utroque costæ
latere 1 cm. long. 5 mm. lat. ovatis obtusis basi inæqualibus sursum
rotundato-auriculatis deorsum truncatis ad terliam partem solummodo
grosse incisis dentibus obtusis % utroque latere serrulatis. Pinnula infima
rachim frondis tegente. Soris 4 ad 7 pro pinnula, costulæ proximis, mar-
ginem lobosque haud tangentibus, 2 mm. longis, linearibus, rectis ne
vix quidem curvalis, brunneis, indusio griseo angusto lineari. Planta gla-
berrima, texiura delicalissima herbacea, colore obscure viridi, opaca.
Par l’elegance de son port et la pinnule basale recouvrant le rachis,
cette plante rappelle l'Adiantum concinnum K. B. Kth.
Hab. 1. Werckle 60.
L’A. reductum Chr. diffère par sa fronde deltoide à pinnæ basales non
réfléchies et ses pinnules sessiles ailongées profondément incisées.
3. Athyrium solutum n. sp., typ. in herb. Christ.
Très voisin du précédent, mais bien plus grand et à pinnules derechef
pinnatifides, à pinnæ basales non réfléchies.
Stipe de la dimension d’une plume de corbeau, noirätre, fronde ovale-
lanceolees, 40 cm. sur 18 cu 20 cm., à base subdeltoïde, les pinnæ basales
étant a peu près de la longueur des autres, pinnæ espacées, à intervalles
de 4 à 2'/2 cm., 30 de chaque côté, pinnæ {1 !/s cm. sur 3 ‘/2 cm., ovales
et lancéolée, très allongées en longue pointe, costa noire, un peu
fiexueuse, ‘/2 mm. de diamètre à la base, pinnules espacées, les plus
grandes 2 cm. sur */4 cm., lancéolées ohtuses, derechef pennées à la base:
968 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (28)
une oreillette libre, espacée et un peu pétiolée dans l’angle supérieur,
2 ou 3 lobes presque libres plus haut, le reste profondément lobé. Lobes
à dents étroites, aiguës. Sores linéaires, le long de la costa des pin-
nules.
Se comporte à peu près vis-à-vis d’A. ordinatum comme la var. hastu-
lata (Ten.) vis-à-vis qu type simple de Polystichum aculeatum (Sw.) mais
je n’ose pas l'identifier avec À. ordinatum à cause du port fort différent,
Hab. 1. Werckles. n.
4. Athyrium ferulaceum (Moore in Hook. II Cent ferns 38 sub
Asplenio).
Je crois qu’il faut ranger cette belle espèce, la plus délicate et la plus
parlagée, sous ce genre et non sous Asplenium malgré le sore allongé et
peu courbé. Toute l'architecture de la plante y conduit : le rhizome à
grandes écailles ovales brun foncé, les bases des stipes renforcées et
noircies, la fronde quadripinnatifide à segments de 3%e ordre régulière-
ment incisés, le tissu tendre, herbacé. L’analogie avec les membres les
plus composés du groupe Athyrium aspidioides (Schlecht.) surtout avec
l'A. Baldwini Hillebr. des îles Sandwich est irréfutable.
D'un autre côté, il n’y a pas la moindre affinité de notre espèce avec
les vrais Asplenium d'Amérique. La seule plante qu’on doit y rapprocher
c'est Gymnogramme sciatraphis Donnell-Smith in Botan. gazette, vol. XIX
Jul. 189%, 266, tab. 26. Je dois à la bonté de l’auteur un échantillon
(Costa-Rica Rio Jimenez Llanos de S. Clara n. 5084) qui est absolument
notre A. ferulaceum sauf les sores qui n'ont pas d’indusie et semblent
en dégénérescence. C’est ce qui se voit quelquefois dans les Diplazium,
dont Baker a séparé par exemple une forme de D. striatum dépourvue
d’indusie sous le nom de Gymmogramme grandis. Je crois qu'il faut
ranger le G. sciatraphis comme une telle modification sous À. feru-
laceum.
Hab. Espèce andine, d’abord découverte en Colombie (l. Burke)
et Ecuador (1. Sodiro), retrouvée à Costa-Rica (l. Donnell-Smith loc. cit.)
forêt de Tuis, 650 m. 1. Pittier 11319. s. i. 1.1. Werckle et Brune n. 100.
Les Echantillons de Pitlier ei de Werckle aussi sont loin d’avoir les
indusies aussi développées comme Hooker les figure loc. cit. Ils
sont souvent entortillés, incomplets et manquent quelquefois tout à
fail.
Tous les Athyrium précités du Costa-Rica sont à mon avis du groupe
d’A. aspidioides, et ne dépendent pas d’A. Filix femina.
(29) H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTARICENSIS. 969
Diplazium Sw.
1. Diplazium Werckleanum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Intermediaire entre D. Sheperdi Spr. et D. flavescens Metten., carac-
térisé par la base des pinnæ inégale et les sori courts, irréguliers,
courbés el occupant en partie la moitié entre la costa et le bord des
pinnæ, el en partie la moilié extérieure.
Stipite longo, pennæ corvinæ crassitie, fulvo-stramineo, uti tota planta
glabra, fronde deltoideo-ovata 45 cm. longo 21 cm. lata pinnala, versus
apicem pinnatifida pinnis distantibus (infimis % cm. distantibus a supe-
rioribus) petiolatis (petiolo infimo 1 cm. longo) lale lanceolalis caudato-
acuminalis 13 em. longis 2 '/) ad 3 cm. latis basi valde mæqualibus,
infra truncato-abscissis supra auriculato-subcordatis; pinnis infimis
inciso-lobatis lobis ovatis !/2 cm. latis, cæteris sinualo-crenalis versus
apicem denlatis, marginibus omnibus finissime serrulatis. Nervis pinnatis
quinque-jugis, soris primariis nervulo superiori basilari impositis, a
costa ad medium laminæ solummodo protensis curvatis 6 mm. longis
linearibus brunneis indusio tenui fugaci, soris secundariis 1. e. exte-
rioribus minutis 3 mm. longis nervulo inferiori impositis et a medio
laminæ versus marginem protensis. Apice frondis 12 cm. longo late
ovato acuminato pinnatifido lobis acutis. Texiura papyracea, planta
glabra, læte viridi.
Differe de D. flavescens par ses pinnæ lobées, plus étroites, à base très
inégale, la pointe de la feuille pinnalifide et non consistant d’une pinna
semblable aux latérales, par ses sores courts, courbés, irréguliers.
D. flavescens diffère par une pinna termiuale semblable aux laté-
rales, des pinnæ plus larges à base égale, non lobées, des nervures réu-
nies à 4 et des sores réguliers s'étendant de la costa non loin du bord.
D. Scheperdi se distingue par ses pinnæ plus petites, généralement
lobées, décurrentes, à base plus égale et les sores plus réguliers.
A. inæquilaterum Mett. diffère par une fronde plus étroile, des pinnæ
plus petites, lobées plus profondément et jusqu'à la costa.
Hab. Costa-Rica 1. Werkle, 81.
La même plante existe du Mexique dans l’Herb. Monac., et a été
collectée par Herbert H. Smith à Santa Marta, Colombie, sous n. 978,
déterminée par Underwood comme D. grandifolium Sw. var.
Note. Le genre Diplazium, à Costa-Rica, s’est épanché en des formes si
multiples, réunissant les types, que la diagnose est impuissante à
970 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (30)
saisir leur caractère qui, pourtant est presque toujours assez manifeste à
l'œil.
2. Diplazium suksilvaticum Christ Primit. Costa-Rica. Fou-
gères II, 28.
Espèce des plus grandes du genre, bipennée, particulière par ses
pinnules décurrentes, inégaies et à bords souvent entiers, en partie
pointues, en partie très obluses. Je donne ici une diagnose sur des
malériaux plus complets qu'auparavant :
Amplum. Stipite el rachi pennæ anserinæ crassilie, ut tola planta
glabris, stramineo-brunneis, fronde 74 cm. longa 35 cm. lata ovato-
acuminala. Pinnis i5 utroque latere, remotis (interstitiis inferioribus
10 cm. superioribus & cm.) 20 cm. longis (iis baseos 13 cm.) 6 cm. latis
subsessilibus acuminatis, pinnulis circa 12 infra apicem pinnatifidum
inæqualibus, crenalis s®epe integris, iis pinnarum inferiorem el
mediarum falcato-lanceolatis acutis basi lala adnata decurrente, infra
truncalis, supra auriculato-angulosis, is pinnarum superiorem obtuse
rotundatis el decussatis. Costis validis ochraceis. Textura flaccide her-
bacea, colore læteviridi, subtus pallido, nervulis in parte inferiore
pinnulæ pinnatis 2 aut 3 jugis, supra furcatis, in parte superiore bis aut
semel furcatis. Soris % ad 7 utroque costulæ, latere, infimis furcalis,
7 mm. longis parallelis obliquis æquilongis linearibus a costa haud
procul a margine protensis, brunneis, indusio angusto griseo.
Espèce rappelant quelques formes orientales, surtout le D. decurrens
Beddome de Ceylan.
Hab. 1. Werckle s.n.
3. Diplazium costale Sw.
Hab. Cette espèce des plus développées a été collectée par MM. Werckle
et Brune 29, 232. Elle est très connue aux Antilles. Déjà signalée par
Baker pour le Costa-Rica. Journ. Bot. 1884.
L. Diplazium ingens n. sp. typ. in Herb. Christ (D. Pittieri
Christ mss. olim).
Cette immense espèce, la plus grande de l'Amérique, excessivement
voisine de quelques espèces des archipels malais (D. amplissimum Bak.,
D. caudatum J. Sm.) a été trouvée par M. Tonduz en octobre 1901 aux
plantations de Zent, à 31 mètres sur mer (n. 14566) et retrouvée par
M. Werckle (n. 239) sans indication de localité.
Amplissimum, stipite diigli crassitie, cum rachibus fulvo-stramineo,
lævi sulcato, fronde tripinnatifida, 3 m. et ultra longa, 1,2 m. lata, latis-
(31) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICKNSIS. 971
sime ovala, acuminala, pinnis remotis (interstitiis 12 cm.) 66 cm. longis,
25 cm. latis, pinnis inferioribus brevioribus, pinnulis 12 cm. longis, 3 cm.
latis e basi lato lanceolatis acuminatis, inferioribus petiolulatis, pinnulis
ad alam angustam incisis, segmentis (ill ordinis) confertis (angulo vix
intercalato) ligulato-lanceolatis obtusis circa 15 utroque costæ latere,
1 cm. longis, 3 mm. latis crenulatis, nervulis basi furcatis, soris angustis-
sime linearibus ramo anteriori nervulorum impositis, 5 ad 7 utroque cos-
tulæ latere, obliquis, a costula fere ad marginem protensis, non convexis,
basalibus diplazioideis, indusio lenuissimo griseo. Textura herbacea
faciebus glabris, colore læte virente.
Par l’ampleur de la fronde, par l'étroitesse des segments et les sores
très régulières et étroites, cette espèce se reconnait immédiatement.
Hab. Tsäki. Talamanca. 200 m. l. Tonduz IV, 1895, n. 9443, Jimenez
200 m. |. Alfaro IH, 1902, n. 16506, I. Werckle, n. 239.
La même plante des Andes de Quito L. Sodiro sous le nom de D. radi-
cans.
D'après la diagnose, D. gracilescens (Mett.) du Venezuela doit être
assez Voisin, mais se distingue par des segments dissymétriques profon-
dément lobés à plusieurs sores dans les lobes d’en bas.
Asplenium L.
i. Asplenium arisophyllum Kaze.
Hab. Las Vueltas Tucurrique 635-700 m. Tond. 13346.
2. Asplenium stenocarpon Fee Crypt. Vasc. Bresil. I, 64,
tab. 19, 1.
Ex affinitate Asplenii amsophylh Kze, sed pumilum, habitu A. pimpi-
nellæfolu Fee.
Rhizomate brevi, nudo, stipitibus eæspilosis, 4-5 cm. longis debilibus,
griseo-viridibus, fronde pinnala 6 ad 8 cm. longa, apice pinnatifido,
pinnis 5 ad 7 utroque racheos latere, pinnis remoliusculis alternis infe-
rioribus breviler petiolatis, rhombeis subacutis inæqualibus supra rectan-
gulo-auriculatis grosse dentatis, nervis inconspicuis pluri-furcatis, soris
brunneis ovalibus brevibus convexis medialibus 2 ‘/2 mm. longis 1 ‘/2 mm.
_ latis 4 pro pinna. indusio tenuissimo clauso.
Hab. Rocher sur les bords du Rio Las Vueltas Tucurrique 635 Tond.
3. Asplenlum obovatum n. sp. typ. in herb. Christ.
Forme très critique, rappelant A. rhizophorum L. pour le rachis
972 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (32)
allongé et les pinnæ inférieures, A. pumilum pour la pointe largement
pinnalifide et non prolifère de la feuille, le tissu tendre et le rachis cou-
leur paille ou à peine rougeälre, opaque. À. rhizophorum a le rachis
rouge d’ébène luisant, à croissance continue et s’allongeant en un cordon
flagellé et prolifère, à pinnæ supérieures réduites, non pinnalifides, à
pinnæ auriculées à la base, se rétrécissant de la base en une pointe assez
aiguë, à dents courtes.
A. rhizophorum est plus grand, et a des pinnæ nombreuses : 12 à 15
de chaque côté. A. obovatum n’alteint guère 20 cm., a 8 pinnæ de
chaque côté qui sont obovées très obtuses, à peine aurieulees et légère-
crénelées. La pointe de la feuille est pinnatifide à une longueur de 3 à
4 cm. avec 5 lobes arrondies, dentelées de chaque côté. Les sores sont
moins nombreux, plus larges et n’atteignent pas le bord.
Hab. 1. c. Werckle s. ind. loc.
4. Asplenium alatum H.B. Kih.
Cette belle espèce, à tissu tendre, pinnæ à peu près égales des deux
côtés de leur base et à rachis largement ail& surtout dans les échantil-
lons jeunes, a été trouvée au Costa-Rica par M. Brune, 67.
>. Asplenium holophlebium Bak. Journ. Bot. 1881, 204.
Cette espèce que j'ai en échantillons authentiques de L. Sodiro de
l’Ecuador, a été découverte par M. John Donnell-Smith à Sierra Llanos de
S. Clara 900 p. p. feb. 1896, 6875. Elle a été retrouvée par M. Alfaro à
Quebrada de S. Cristina. 250 m. Mars 1902. 16476. C’est une liane en
miniature. La même plante du Costa-Rica. 1. Werckle 66 et 262.
6. Asplenium formosum Willd. var. incultum n. var., typ. in
Herb. Christ. |
Plante petite, se distinguant par des pinnules à centre entier, à bord
très peu profondément et irrégulièrement denté, dents non effilées, d’un
demi à un mm. seulement, pinnules moins inégales, non dimidiatæ
comme le type ovales-rhomboïdales. Sores presque orbiculaires, très
gros, débordant, à la base des lobes.
Hab. Costa-Rica. 1. c. Werckle s. ind. loc. 1903.
(A suivre.)
973
SPECIES HEPATICARUM
VI Conjugatæ.
938. Plagiochila connexa Taylor J. of Bot. 1846, p. 266.
Dioica mediocris rigidiuseula flavo-virens vel flavescens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus parum ramosus, ramis simplicibus diver-
gentibus in planta g' flexuosis ob spicas decurvas medianas. Folia
caulina 1,6 mm. longa 2,6 mm. lata, opposita semiamplexicaulia, falcato-
reniformia integerrima utrinque breviter coalita, cauli a lalere appressa
vel parum patula. Cellule apicales 27 y trigonis majusculis nodu-
losis, medianæ 36 u. trigonis magnis nodulosis, basales 36 X 54 y
trigonis maximis nodulosis. Andrecia mediana, parva, bracteis 4-5 jugis
laxe inserlis opposilis, postice coalilis, antice liberis saccatis, superne
late foliaceis squarrose recurvis integerrimis.
Hab. New Zealand (Cunningham, Colenso, Knight).
Ob die Plagioch. connexa aus Fuegia (Massalongo Nuovo Giorn. Bot.
Ital. XVII. p. 211) hierher gehört ist zweifelhaft, da die Zellverdickungen
als «interstitia minuta» beschrieben werden, was die Original-Pflanze
aus Neu Seeland keineswegs besitzt.
5339. P. conjugata (Hook.) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jung. conjugata Hook. Musci exot., p. 22.
Dioica major robusta rigida pallide-virens vel flavicans, effuse cæspi-
Losa. Caulis ad 6 cm. longus validus fuscus et tenax, pauciramosus ramis
longis strietis divergentibus, superis interdum attenualis, curvatis, parvi-
foliis, stolonibus descendentibus radicantibus numerosis. Folia caulina
conferta sursum recurva cauli a lalere appressa vel parum patula opposita,
anlice contigua libera postice breviter connata, ceterum brevissime
inserla, in plano falcato-reniformia, inferiora minora, remotiuscula
_integerrima, superiora majora 2,5 mm. longa, 3 mm. lata margine antico
parum curvato nudo, postico-e basi nuda maxime arcuato apiceque
remote dentatis, dentibus plus minus regulariter consecutivis, remotius-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 1904. 64
97% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). Plagiochila.
culis subæquimagnis, validis, e lata basi acutis recte patulis. Cellulæ
apicales 10 y, subapicales 18 y, medio 27 y, trigonis majusculis, basales
36x 5% y trigonis magnis subnodulosis. Folia floralia caulinis multo
majora undulata, intima grosse lacerata, ipsa basi quidem nuda, postice
longius coalita. Perianthia semiexserta oblongo-obcuneata, compressa
ore late rotundato valide spinoso spinis e lata basi abrupte attenualis
minoribus mixtis. Capsula in pedicello breviusculo ovalis, sæpe 5 valvata.
Hab. New Zealand (Menzies, Colenso, Kirk).
540. Plagiochila prolifera Mitt. Fl. Nov. Zel. I, p. 131.
Dioica mediocris valida pallide flavo-virens, corticola. Caulis ad 3 cm.
longus, simplex, sub apice innovatione parvifolia conlinuatus, stoloni-
ferus, stolonibus descendentibus squamulosis radicantibus, aliis adscen-
dentibus nudis superne foliiferis. Folia caulina infera (in caule
ramisque) minora remotiuscula integerrima opposita, utrinque coalita,
oblique vel squarrose patula, concava, superiora majora, postice longius
coalita 2,5 mm. longa, obcuneato-rotundata, margine antico leniter
arcuato, nudo, postico valde arcualo inferne integerrimo, superne
6-7 denticulato, apice late rotundalo-truncato 4-5 dentato, dentibus
validis brevibus late triangulatis acutis. Cellulæ apicales 18 y, medianæ
36 y, basales 36 x 72 m, trigonis majusculis nodulosis, basalibus
maximis grosse ovalibus. Andrecia terminalia, interdum geminata,
ex apice innovata, bracteis 6 jugis laxiusculis superne angustis oblusis
parum patulis integerrimis. « Folia floralia spinulosa. Perianthia obovata
compressa ore denlato ».
Hab. New Zealand (Hooker, Colenso).
RK. Amplinatze. Chile, Fuegia, Patagonia.
. I. Folia caulina ovata.
344. Plagiochila longiflora Mont.
542. Plagiochila heterodonta (Taylor).
943. Plagiochila chiloënsis St.
54%. Plagiochila fagicola Schffn.
545. Plagiochila ariquensis St. n. sp.
546. Plagiochila subpectinata B. et M.
547. Plagiochila equitans G.
948. Plagiochila Dusenii St. n. sp.
549. Plagiochila Jacquinotii Mont.
550. Plagiochila Neesiana Ldbg.
470
Plagiochila.
Qt
ot
Qt ©
Cr tr O7 ©
YA D
Qt
Q0
599.
560.
961.
562.
963.
Ib.
969.
566.
967.
568.
569.
FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 975
IL. Folia caulina ovato-trigona.
. Plagiochila uncialis (Taylor).
. Plagiochila heteromalla L. L.
II. Folia caulina oblongo-tr'gona.
Plagiochila stictæcola Mont.
. Plagiochila chilensis St.
. Plagiochila bispinosa Ldbg.
. Plagiochila Notarisii Lehm.
. Plagiochila robusta St.
. Plagiochila duricaulis Taylor.
IV. Folia caulina subrotunda.
Plagiochila straminea St.
Plagiochila remotidens St. n. sp.
Plagiochila rectangulata St.
Plagiochila minutula Taylor.
Plagiochila latifrons Hpe. et G.
Plagiochila longissima St.
Plagiochila dura DeNot.
Plagiochila angulata St.
V. Folia sursum recurva.
Plagiochila ansata (Taylor).
Plagiochila Lechleri G.
Plagiochila elata Taylor.
I. Folia caulina ovata.
541. Plagiochila longiflora Mont. Syn. Hep., p. 651.
Dioica minor flavo-rufescens rigidula, dense depresso-cæspitosa corli-
cola. Caulis ad 3 cm. longus tenuis rufescens pauciramosus sub flore
sterili innovatione simplici suffullus innovationibus repetitis sæpe elon-
gatus. Folia caulina vix 2 mm. longa remotiuscula plus minus decurva
valde concava haud decurrentia, ambitu ovata, tertio infero amplissima
apice duplo angustiora, postice parum ampliata in plano caulem tegentia
vulgo recurva, asymmetrica, margine antico stricto nudo vel superne
3-4 dentato dentibus validis oblique porrectis, postico arcuato irregu-
471
976 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). Plagiochila.
lariter dentato-spinoso, spinis ad 12 approximalis validis longiusculis
recte patulis, dentibus parvis interjectis, apice truncato grosse 2-3 spinoso,
spinis oblique porrectis æquimagnis. Cellulæ apicales 27 w trigonis
parvis, basales 18 X 45 y trigonis majusculis. Folia floralia caulinis
mullo majora, inlima circumcirca grosse denlala, dentibus subæqui-
magnis, apice et margine postico hic illie in spinam mutatis.:Perianthia
longe exserla ex angusta basi ligulata decurvula valde compressa,
ore truncalo-rotundalo spinuloso, spinis longiusculis irregularibus.
Andrecia mediana, repelita, bracteis ad 8 jugis contiguis superne
late foliaceis squarrose recurvis spinulosis.
Hab. Chile (Gay, Philippi, Hahn); Argentinia, Puerto Blast (Dusén).
542. Plagiochila heterodonta (Tayl.) H. et T. Syn. Hep.,
p. 638.
Syn. : Jung. heterodonta Tayl. 3. of Bot. 1844, p. 460.
Dioica minor flaccida flavo-virens, humilis, dense intricalim cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus capillaceus, fuscus et lenax vage ramosus, sub
flore fasciculatim innovatus. Folia caulina 2 mm. longa (basalia et
ramulina minora) parum imbricata vel remotiuscula, oblique patula
angulo 56° plano-disticha, antice decurrenlia postice parum ampliata
caulem tegentia, in plano late ovata, apice quam basis duplo angustiore,
margine anlico leviter arcuato inferne nudo superne 3-4 dentato,
dentibus brevibus validis oblique porrectis approximatis, margine poslico
a basi ad apicem bene arcuato irregulariter dentato, dentibus oblique
patulis, plurimis brevibus validis paucis multo majoribus triangulatis
aculis, apice profunde emarginato-bifido, laciniis late triangulatis plus
minus acuminatis sinu 1-2 denticulato. Folia superiora basi haud
ampliata cuneatim anguslala. Cellulæ apicales 13 y trigonis subnullis,
medianæ 13 X 18 y trigonis parvis, basales 18 36 y trigonis subnodu-
losis. Cuticula aspera. Folia floralia caulinis similia majora magis et
validius dentata. « Perianthia foliis floralibus breviora ovali-rolundaia,
labiis minute dentato-ciliatis». Andrecia terminalia breviter spicata,
bracteis minutis apice parum recurvis bidentulis.
Hab. Insulæ Kerguelen (Hooker, Naumann).
543. P. chiloënsis St. Svenska Ak. Handl. 1900, Vol. 26. Bihang,
7.127.
Dioica mediocris rigida olivacea vel brunnea. Caulis ad 5 cm. longus
tenuis fuscus rigidus pauciramosus, ramis longiusculis simplicibus parum
divergentibus. Folia caulina imbricata, 2 mm. longa oblique patula
angulo 68° interdum decurvo-homomalla, marginibus recurvis valde
472
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 977
concava, postice parum ampliata in plano caulem tegentia, ambitu late
ovala, quarto infero amplissima apice 2plo angustiora margine antico
substricto nudo superne breviter remoteque serrato, postico valde arcualo
basi nudo celerum regulariter 10-12 dentato, dentibus validis anguste
triangulatis acutis recte patulis hie illic minore interjecto. apice truncato-
rotundalo similiter armalo, dentibus parum validioribus minoribus
regulariter alternantibus. Cellulae apicales 13 y. basales 13 X 45 y parie-
tibus æqualiter incrassatis validissimis. Folia floralia caulinis similia,
majora longius armata et valde irregulariter dentato-spinosa. Perianthia
longissima longe exserta oblonga ore truncato dentato, dentibus validis
breviusculis equimagnis parum numerosis.
Hab. Insula Chiloë (leg ?) Chile australis (Dusén).
544. Plagiochila fagicola Schffn. Exped. Gazelle 1889. Hep., p.5.
Dioica major. Caulis ad 8 cm. longus erectus, vage ramosus. Folia
contigua remotiuscula disticha arcuato-patula vel suberecto-patentia, haud
plana sed sæpe subplicata, late obovata vel cuneato-obovata, basi angus-
tiore cauli insidentia, margine dorsali breviter decurrente integerrimo
sub apice subdentato, ventrali arcuato plus minus dentalo, apice rotundato
denticulato vel subtruncato-bidentulo; dentes ad 20, denticulatio foliorum
maxime variabilis. Cellulæ foliorum æqualiter incrassatæ vel angulis dis-
tinelis instruclæ. Perianthia breviter ovata vel subturbinata, ore angustato
compresso dentato-ciliato. Folia floralia perianthio acquilonga caulinis
conformia sed majora (ex Schiffnerl.c.) Hab. Fretum magellan. (Naumann).
Ich habe die Pflanze nicht gesehen; nach der Abbildung. c. tab. 4 et 2
ist die Pflanze jedenfalls nicht identisch mit P. subpectinata B. et M.
(siehe diese).
545. P. ariquensis St.n. sp.
Dioica minor flaceida pallide flavo-virens laxe cæspitosa. Caulis ad 2 cm.
longus valde stoloniferus, simplex vel pauciramosus. Foha caulina
imbricata, vix 2 mm. longa, plano-disticha vel decurvula, oblique patula
angulo 56°, marginibus recurvis valde concava, utrinque breviter decur-
rentia, in plano ovato-trigona i. e. basi amplissima, apice duplo angus-
tiora, margine antico stricto nudo vel superne pancidentato, postico
arcuato regulariter spinoso, spinis sub 12 e lata basi angustis majusculis
subrecte patulis, apice rotundato similiter armato. Cellulæ apicales 27 w
irigonis majusculis, basales 27 X 72 y trigonis subnodulosis. Folia
floralia caulinis valde aberrantia, multo longiora, perianthium vaginatim
amplecienlia, intima longissima (4 mm. longa) anguste ligulata ulrinque
grosse dentalo-spinosa spinis oblique porrectis, anticis-validioribus
413
978 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
posticis magis numerosis irregularibus, apice truncato paucispinoso.
Perianthia anguste clavata 5 mm. longa, ore compresso truncato spinu-
loso, spinulis breviusculis angustis subsetiformibus.
Hab. Chile (Lecher Philippi).
Cum P. longiflora. Mont. comparanda.
546. Plagiochila subpectinata B. et M. Miss. scient. 1889.,
p. 213.
Dioica minor rigidiuscula pallide-virens dense intricatim cæspitosa.
Caulis 4-5 cm. longus (in rupibus irroratis usque ad 12 cm.) tenuis fasci-
culatim ramulosus. Folia caulina 2,4 mm. longa, remotiuscula, fere
semiamplexicaulia, parum decurrentia, vulgo decurvo-homomalla, optime
ovato-elliptica 1. e. medio amplissima basi apiceque æqualiter maximeque
angustata, ubique integerrima (in foliis sanis bene evolutis) apice tantum
emarginato-bidentula, dentibus validis brevibus oblique porrectis. Cellulæ
apicales 18 y. trigonis parvis, basales 18 X 54 y parietibus validissimis
trigonis nullis. Folia floralia caulinis simillima, parum majora semper
bidentula, interdum dente teriio subapicali aucta. Perianthia longe
exserta optime pyriformia ore profunde bilabiato regulariter dentato
dentibus brevibus triangulatis acutis.
Hab. Fuegia (Hahn) Patagonia, Puerto Bueno (Dusen).
Das von Hahn gesammelte Exemplar (das Original) zeigt an seinen
terminalen Trieben normale gut entwickelte Blätter, weiche völlig mit
denen der patagonischen sehr schönen Exemplare übereinstimmem. Da
auch die Hüllblätter diesen Stengelblättern völlig gleichen, so kann von
einer verkümmerten Form (als welche diese Pflanze zu P. fagicola
gestellt wurde) nicht die Rede sein; übrigens weichen auch die Perian-
thien dieser 2 Arten erheblich von einander ab.
547. P. equitans. G. Ann. sc. nat. 1857, p. 331.
Dioica mediocris flavo-rufescens, rigida. Caulis ad 6 cm. longus validus,
superne furcalus, fureis validis strielis parum divergentibus. Folra
caulina 2,6 mm. longa approximala, decurvo-homomalla, antice longius
decurrentia, postice breviter inserta, marginibus recurvis valde concava,
in plano late ovala, margine antico arcuato nudo, postico valde curvato
apiceque minute denticulato, dentibus numerosis maxime regulariter
consecutivis unicellularibus acutis. Cellulæ apicales 13 y. basales 18 X 54 y
parietibus validis trigonis nullis. Floria floralia caulinis multo majora,
intima maxima ovato-oblonga longe spinosa, spinis remolis validis
anguslis. Perianthia longe exserla oblonga ore rotnndato profunde bila-
biato, labiis grosse spinosis, spinis remotiuseulis. subæquimagnis angustis
47%
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 979
porrectis. Andrecia in caule ramisque terminalia decurva ex apice
geniculatim innovala, sub ramulo insuper geminatim ramosa.
Hab. Fretum magellan, (Lechler, Leguillou).
548. Plagiochila Dusenii St. n. sp.
Dioica major robusta et rigida, flavicans vel olivacea, profunde cæs-
pitosa. Caulis ad 11 cm. longus, pauciramosus, ramis ereclis longis parum
divergentibus e basi stoloniferus. Folia caulina 2,6 mm. longa conferla
oblique patula angulo 45° valde concava postice alle cristata utrinque
longius decurrentia in plano elliptica 1. e. basi cuneatium anguslala
medio amplissima, apice duplo angustiora. asymmetrica, margine anlico
leviter arcuato remote denticulato dentibus brevibus appressis ipsa basi
confertis palulis, margine postico magis arcuato superne irregulariter
Spinoso spinis anguslis validis, dentieulis aculis interjectis, medio infero
usque ad ipsam basin ciliato, ciliis approximatis angustis hamalis, apice
rotundato 6-dentalo, dentibus anguste triangulatis aculis porrectis.
Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis, medianæ 18 X 36 y. trigonis magnis
optime nodulosis, basales 27 X 54 y trigonis maximis nodulosis. Folia
floralia caulinis similia majora, perianthio arcle appressa, cireumeirca
grosse irregularilerque spinosa, sæpe duplicato-spinosa, spinis varie
patulis sæpe hamatis. Perianthia validissima, fragilia, ohovata, ore oblique
truncalo-rolundato irregulariter dentato-spinoso spinis breviuseulis varie
patulis. Andrœæcia validissima longissima (ad 4 cm.) sæpe totum caulem
fere tenentia, bracteis magnis confertis. medio supero late foliaceis
squarrose recurvis crispatulis denticulatis.
Hab. Fretum magell. (Dusen).
549. P. Jacquinotii Mont. Voy. au Pôle Sud I, p. 273.
Dioica mediocris rigida olivacea vel flavicans laxe cæspilosa. Caulis
ad 6 cm. longus, vage pauciramosus, ramis subrecte patulis simplicibus
sub flore innovatis. Folia caulina vix 3 mm. longa, remotiuscula, oblique
patula angulo 56° decurvula valde concava, postice ampliala in plano
caulem tegentia, semper quidem recurva, ovato-elliptica, medio amplis-
sima apice duplo angustiora, utrinque parum decurrentia, asymmetrica,
margine antico substricto, superne remote dentato, postico arcuato regu-
lariter spinoso, spinis numerosis approximatis, angustis, 2 cellulas longis,
recte patulis, apice rotundato validius spinoso. Cellule apicales 27 y,
basales rectangulares 27 X 54 y trigonis majusculis in parietibus validis.
Folia floralia caulinis simillima majora validius dentata. Perianthia
semiexeserla oblonga, ore amplialo dentato-spinoso, ala antica angusta
integerrima longe sub apice perianthii desinente. Andrecia mediana
475
980 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
angusta, bracteis ad 10 jugis confertis, superne squarrose patulis, apice
rotundato denticulato.
Hab. Fretum magellan. (d’Urville, Lechler, Hariot) Chile (Philippi,
Hahn, Dusén, Neger).
Die Pflanze steht der P. Neesiana Ldbg sehr nahe; die dünnen zwei-
zelligen Dornen des Blatirandes sind ein gutes Merkmal unserer Pflanze.
550. Plagiochila Neesiana Ldbg. Spec. Hepat., p. 71.
Syn. : P. chonotica Taylor J. of Bot. 1846, p. 260 (teste Mitten).
Dioica major flaccida fusco-olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 10 cm.
longus, a basi pluriramosus ramis longis parum divergentibus superne
densius ramosis subfasciculalis, ramulis attenuatis eleganter pendulis.
Folia caulina parum imbricata vix 3 mm. longa oblique patula angulo
56° valde concava postice parum ampliata caulem longe tegentia (haud
superanlia) vel recurva utrinque breviter decurrentia, in plano oblique
ovala, margine antico substriclo superne serrato, dentibus parvis abproxi-
matis aculis, margine poslico leviter arcuato ipsa basi nudo ceterum
inæqualiter dentato, denlibus magnis acuminatis cum parvis acutis varie
alternantibus, omnibus oblique porrectis, apice oblique truncato-rotun-
dato similiter dentato. Cellulæ pellucidæ apicales 27 y regulariter hexa-
gonæ, basales 18 X 54 y parietibus ubique validis, trigonis nullis.
Folia floralia caulinis similia acuminata arctius et longius spinulosa.
Perianthia semiexserla compresso-oblonga, ore ampliato truncato denti-
culato ala anlica angusta integra longe sub apice desinente. Andræcia
media, bracteis 6-8 jugis approximatis superne patulis denticulatis.
Hab. Chile (Bertero) Fretum magellan. (Dusén).
Ich habe nur sterile. Ex. gesehen.
ll. Folia caulina ovato-trigona
551. P. uncialis (Tayl.) T. et H. Syn. Hep., p. 628.
Syn. : Jung. uncialis Tayl. J. of Bot. 1844, p. 459.
Dioica mediocris pallide flavo-virens late cæspitosa. Caulis ad 2 cm.
longus pluriramosus. Folia caulina 2,6 mm. longa, imbricata, oblique
patula, parum a caule divergentia, valde concava, ovata (inferiora bre-
viora) haud decurrentia, basi postica brevissime inserta alte cristata,
tertio infero amplissima apice /plo angustiora, marginibus leniter
armatis, anlico integerrimo vel paucidenticulato, postico irregulariter
Spinoso, spinis magnis validis recte patulis vel hamatis usque ad ipsam
476
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 981
basin folii regulariter conseculivis, denticulis plus minus validis inter-
jectis, apice recte vel oblique truncato, angulis in spinam validam abeun-
tibus. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 70 Y trigonis ubique magnis
hyalinis. Perianthia semiexserta, late obovata, compressa ore truncato-
rotundato ciliato. Andrecia parva mediana.
Hab. Fret. magellan, Cape Horn. (Hooker).
Ich habe (im Herb. Gottsche) nur Blätter der Originalpflanze gesehen ;
ehe ich solche auffand, konnte ich nur eine Zeichnung Gottsches
benutzen und habe P. Dusenii St., welche jener Zeichnuug sehr ähnlich
sah, für die wahre P. uncialis gehalten; der Zellbau ist aber ein sehr
abweichender.
Die Abbildung in der Flora antarctica ist so verschieden vom Original,
dass kaum die richtige Pflanze vorgelegen haben kann.
592. Plagiochila heteromallaL. et L. Syn. Hep., p. 56.
Dioica major rufo-brunnea rigida laxe cæspitosa. Caulis ad 7 cm. lon-
gus pauciramosus, tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina plus 3 mm.
longa, imbricata decurvo-homomalla utrinque parum decurrentia, in
plano ovato-trigona i. e. basi amplissima apice 3plo angustiora margine
antico nudo substrico, postico e basi angulatim rotundala parum arcuato
grosse denlato, dentibus validis recte patulis irregularibus, magnis et
parvis mixlis, confertis vel remotiusculis, apice truncato-rotundato 2-3
dentato, dentibus oblique porrectis validis. Cellulæ apicales 27 y trigonis
stellatis, basaies 27 X 54 y parietibus maxime incrassatis grosseque
trabeculatis Folia florali& caulinis majora, simillima, dentibus majoribus
sed minus numerosis. Perianthia exserta oblonga, ore truncato dense
longeque seloso.
Hab. Chile (Poeppig) Nova Granada (Lindig).
Dass diese chilenische Pflanze auch weiter nördlich gefunden wurde,
ist nicht überraschend angesichts der continuirlichen Gebirgs-Ketie der
Andes ; doch sind nur wenige Hepaticæ als beiden Gebieten angehörig
bisher bekanni geworden. Nicht hierher gehörig ist die var. ß der
Syn. Hep., p. 56, von den Antillen, welche Spruce bereits unter dem
Namen P. sylvicultrix beschrieben hat, ohne von ihrer Identität mit der
var. 8 Kenntnis zu haben ; da letziere im trop. America weit verbreitet
ist, die chilen. Pflanze aber nicht wiedergefunden wurde, liegen in
allen Herbarien unter dem Namen P. heteromalla falsche Pflanzen, wozu
ich selbst natürlich auch beigetragen habe.
477
982 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
IT. Folia caulina oblongo-trigona
999. Plagiochila stictæcola Mont. Ann. sc. nat. 1856, p. 198.
Dioica mediocris fusco-olivacea, rigidula. Caulis validus sub flore gemi-
nalim innovatus innovationibus repetilis divergentibus effuse-dichotomus.
Folia caulina 2 mm. longa, conferta oblique patula angulo 45° utrinque
deeurrentia postice ampliata, in plano caulem superantia semper quidem
recurva, ambitu falcato-oblonga, margine antico leviter sinuato nudo vel
sub apice paucidentalo, postico valde arcuato regulariter dentato-spinoso,
dentibus ad 1% approximatis validis æquimagnis recte patulis, apice
quam basis 3plo angustiore grosse emarginato-3dentato, dentibus
oblique porrectis medio sæpe minore. Cellulæ apicales 18 y trigonis
magnis nodulosis. Folia floralia caulinis similia multo majora magis et
validius dentata. Perianthia obovalo-campanulala, ore compresso truncato
paucispinoso, spinis magnis remotis varie palulis majoribus laciniifor-
mibus, minoribus ad dentem reductis.
Hab. Chile (Gay, Bertero).
554. P. chilensis St. Svenska Ak. Handl. 1900 vol. 26. Bihang,
227:
Dioica magna rigidula, in cortice longe prostrata, in umbrosis dilute
viridis, vulgo fusco-brunnea. Caulis ad 12 cm. longus, pro plantæ magni-
tudine tenuis fuscus et rigidus, vage ramosus, ramis longis simplicibus.
Folia caulina 2,5 mm. longa imbricala apieibus liberis, plano-disticha,
oblique patula, angulo 68° postice ampliata caulem tegentia vel recurva,
antice breviter decurrentia postice brevissime inserla, in plano anguste
oblongo-trigona, basi amplissima apice 3plo angustiora margine anlico
stricto nudo vel sub apice paucidentato, postico e basi breviter rotundata
et spinosissima substricto spinoso, spinis sub 14 majuseulis e lata basi
angustis, basalibus approximatis recte patulis, superis remotis oblique
porrectis, apice recte vel oblique truncalo 3-5 spinoso, spinis validis
porrectis. Cellulæ apicales 18 X 27 y basalis 18 X 36 y trigonis ubique
validis nodulosis basi majoribus. Folia floralia caulinis similia, majora
validius spinosa, apice grosse laciniala. Perianthia (sterilia) ore truncato
lacinulato, laciniis lanceolatis spinisque validis mixtis.
Andræcia ignota.
Hab. Chile (Herb. Univ. Lips. Hahn, Dusén).
555. P. bispinosa Ldbe. in G. Ann. sc. nat. 1867, p. 326.
Dioica major flavo-virens vel brunneola laxe profundeque cæspitesa.
478
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 983
Caulis ad 10 cm. longus superne vage pluriramosus, validus brunneus
ramis divergentibus simplicibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, basi
imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo 58° antice decurrenlia,
postice breviter inserla alleque cristata, in plano oblongo-trigona, basi
amplissima apice 3plo angustiora, margine antico leviter sinualo norma-
liter spinuloso spinis anguslis oblique patulis basalibus brevioribus
magis approximalis, margine postico e basi rotundata substricto plus
minus irregulariter spinoso, spinis superis remotis validis longe atte-
nuatis, inferis brevioribus approximalis. Amphigastria rudimentaria vel
nulla. Cellulæ apicales 48 X 27 y trigonis parvis aculis, medianæ
22 X 36 y trigonis majoribus, basales 18 X 48 y trigonis magnis ovali-
nodulosis. Floria floralia caulinis simillima majora longius et validius
spinosa. Perianthia malura late campanulala semiexserta, ore compresso
subrecte lruncato spinoso, spinis validis magnis minoribus mixüs
varieque patulis. Andrecia in planta graciliore, mediana repelila bracteis
10 jugis confertis apice vix patulo sæpe a latere appresso spinuloso.
Hab. Chile (Gay, Cunningham, Krause, Hahn, Dusen).
Argentinia occid (Dusén). Fret. magell. (Cunningham, Naumann, Sava-
lier). Patagonia occ. (Dusén).
Die Originalpflanze im Herb.-Lindenberg ist eine kümmerliche Form
mit kurz gezähnten Blättern. während Gottsches var. Gayana die nor-
male qut entwickelte Pfllanze repräsenlirt.
556. Plagiochila Notarisii Lehm. Pug. X, p. 3.
Dioica mediocris flavo-rufescens, rigida. Caulis validissimus, rufo-
brunneus, sub flore innovatus vix aliter ramosus. Folia caulina plus
3 mm. longa parum imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo 68°
plano-disticha, postice ampliata cristalim conniventia utrinque longius
decurrentia. ambitu oblongo-trigona, basi amplissima apice 3plo angus-
liora, margine antico leviter sinuato substriclo nudo, postico e basi rotun-
data stricto regulariler spinoso, spinis remotiusculis oblique palulis, e
lala basi angustis longiusculis, apice truncato-rotundato similiter sed
brevius armato. Ceilulæ apicales 27 y lrigonis majusculis, basales 27 X
54 y, trigonis magnis in parietibus validis. « Folia floralia semicordalo-
ovata perianthio appressa, ciliato-dentala. Perianthia hemisphærico-
- cyalhiformia, exalala, ore obtuso crebre ciliato-dentato. »
Hab. Chile (Lehmann fl.).
557. P. robusta St. Svenska Ak. Handl. 1900. Vol. 26. Bihang. p. 26,
Sterilis magna robusta dilute olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad 10 cm.
longus validus fuscus tenax, irregulariter pauciramosus, ramis divergen-
479
93% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagrochila.
tibus. Folia caulina plus 4 mm. longa imbricata oblique patula angulo
65° disticha vel decurvula, postice ampliata caulem plano-superantia vel
recurva, anlice parum decurrentia, ambitu ovalo-trigona, basi amplissima
apice 3plo angustiora, margine antico substricto usque ad ipsam basin
denticulato sub apice solum spinuloso, postico e basi angulatim rotundata
ieviter arcuato crebre irregulariterque spinuloso, spinis recte patulis
angustis, ad 4 cellulas longis, brevioribus regulariter mixtis, apice rotun-
dato similiter spinuloso. Cellulæ 36 u trigonis majusculis vel magnis
ubique aculis, basales 18 X 72 y trigonis nullis. Amphigastria rudimen-
taria vel nulla.
Hab. Chile (Gay, Popeleer de Terloo). Freium magellanicum (Dusén).
Das I. c. beschriebene Perianth gehört einer anderen beigemischten
sehr ähnlichen Art (P. duricanlis) an; ich verzeichne nachstehend die
Merkmale, welche eine leichtere Unterscheidung von 5 antarctischen sehr
ähnlichen Arten ermöglichen :
1 P. latifrons. fol. 7 mm. cell. ap. 56 u trig. ubique nullis.
2 P. duricanlis. » 6 » » » 96m » majusc. aculis.
3 P. robusta » 4» » » 86m » majusc. aculis.
4 P. longissima » 2,6» » » 36m » medianis truncalis.
5 P. Neesian« » 2,8» » » 27m » subnullis.
558. Plagiochila duricaulis Tayl. J. of Bot. 1844, p. 458.
Syn. : P. Leguillovi G. Ann. sc. nat. 1857 VII, p. 331.
Dioica mediocris major vel maxima valida el tenax, olivacea vel
brunneola vel fusca, profunde cæspitosa. Caulis ad 20 cm. longus (vulgo
10-12 cm.) crassus et fuscus pauciramosus, ramis longis simplicibus vel
divergentibus. Folia caulina ad 6 mm. longa, sæpe minora imbricata
oblique patula angulo 45° decurvula concava, postice alte cristata vel
recurva haud decurrentia, in plano late ligulata, basi parum latiora apice
late rotundata circumeirca regulariter spinulosa, spinulis 2 cellulas longis
approximatis æqualibus recte patulis in margine antico oblique porreclis
remotis dentiformibus. Celluiæ apicales 36 y trigonis submagnis aculis,
basales 36 X 72 y. vel breviores, parietibus validis æqualiter incrassalis,
trigonis ilaque minus distinctis. Folia floralia caulinis simillima majora
validius spinosa. Perianthia magna, rufo-brunnea, e basi tereti compresso-
clavala ore rolundalo crebre longeque spinoso. Capsula 3 mm. longa,
anguste ovalis, longe pedicellata. « Inflorescentia mascula spicam brevem
terminalem sistit. »
Hab. Fretum magellan. (Hooker, Leguillou, Cunningham, Savatier,
Dusen; Schubert).
480
Plagiochila. FRANZ STEPHANL SPECIES HEPATICARUM. 985
Taylor sagt l. c. von dieser Pflanze die Blätter seien « omnino rolunda »
was aber an seinem Exemplar nicht zu finden ist; diese Art ist in gut
entwickelten Exemplaren doppelt und dreifach so gross als die unter
ungünstigen Verhältnissen leidende, sowohl in der Grösse der Pflanze
selbst, wie auch ihrer Blätter. Aehuliches kennen wir von Anastro-
phyllum piligerum und Jamesoniella ovifolia, die gleichfalls Grössen-
unterschiede zeigen, die sons! den Hepaticis durchaus nicht eigen sind.
IV. Folia caulina subrotunda.
599. Plagiochila straminea St. Svenska Ak. Handl. 1909,
vol. 26. Bihang, p. 32.
Dioica major flaccida straminea vel pallide flavovirens, dense cæspitosa.
Caulis ad 6 cm. longus, inferne subsimplex validus superne fasciculatim
multiramosus, ramis nutanlibus. Folia caulin« plus 3 mm. lenga parum
imbricata, supera remoliuscula, oblique patula angulo 45° concava et
leniter decurva, brevi basi inserta haud decurrentia, postice ampliala
caulem tegentia vel parum superantia, in caule adulto interdum cristatim
conniventia, in plano lale ovata 1. e. margine antico e basi subtrieta parum
arcuato inferne nudo superne dentato, margine postico a basi ad apicem
bene arcuato valide dentato, apice late obtusato similiter armato, dentibus
ubique subæqualibus æqualilerque approximatis, e lata basi acutis recte
patulis, in margine antico oblique porrectis. Cellulæ apicales 36 y,
medinæ 45 X 54 y, basales 36 X 72 y vel longiores, trigonis ubique
angusle stellatis attenuatis. Andræcia terminalia geniculatim decurva ex
apice vegelaliva, innovatione adscendente, bracteis laxiusculis ad 12
superne palulis dense arguleque spinosis.
Hab. Patagonia occid. (Dusen, Schubert). Chile (Dusen, Reiche).
560. P. remotidens SI. n. sp.
Syn. : P. ambigua De Not. Acad. Torino, 1857. Vol. 16, p. 213 (non
Ldbg et Hpe).
Dioica minor olivacea rigida laxe cæspitosa. Caulis ad 25 mm. longus
irregulariter multiramosus, tenuis fuscus flexuosus. Folia caulina vix
2 mm. longa remotiuscula arcte decurvo-homomalla postice breviter
'inserta, antice decurrentia, valde concava in plano ovalo-rotundata mar-
ginibus æqualiter arcualis, antico nudo, postico superne denticulato,
dentibus remotis brevibus late triangulatis acutis vel apiculatis, apice
481
986 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR.). Plagiochla.
rotundalo similiter armato. Cellulæ parvæ, apicales 9 yw, basales
18 X 45 y trigonis nullis parietibus ubique validis. Andræcia numerosa
oblonga pro planta magna. ex apice geniculatim innovala, bracteis ad
12 jugis confertis superne squarrose patulis denticulatis.
Hab. Chile (Hahn, Dusén) Fretum magellan. (Schubert).
561. Plagiochila rectangulata St. Svenska Ak. Handl. 1900.
Vol. 26 Bihang p. 31.
Sterilis major rigida oplime dendroidea, flavescens. Caulis ad 4 cm.
longus crassus rufus strietus, inferne simplex superne plus minus regu-
lariter pinnalim ramosus, ramis confertis longis, erectis, simplicibus vel
furcatis nutantibus. Folia caulına remota squarrose patula 3 mm. longa
haud decurrentia, brevissima basi inserta, in plano subquadrata 1. e.
margine antico stricto nudo, postico e basi nuda valde angulatim ampliata
parum eurvato valide dentato, apice latissime truncato similiter dentato,
dentibus remotiusculis inæqualibus breviusculis recte patulis, e lata basi
acutis. Folia ramulina primaria similia minora, postice minus ampliata,
basi late obcuneata minus dentata; folia ramulina ultima parva primarlis
ceterum simillima. Cellulæ apicales 27 y trigonis majusculis, medianæ
27 et 36 y trigonis magnis acutis, basales 27 et 72 y trigonis magnis
sæpe semilunatis in parietibus validissimis.
Hab. Patagonia occid. (Dusén).
562. P. minutula Taylor. Syn. Hep., p. 652.
Syn. : Jung. minutula Taylor J. of Bot. 184%, p. 459.
Sterilis pusilla rigida fusco-viridis, dense lateque cæspitans. Caulis ad
10 mm. longus tenuis fuscus rigidus vage pluriramosus, ramis erectis.
Folia caulina exigua rotundata concaviuscula, infera cauli æquilata
remotiuscula, supera imbricala appressa, margine antico decurrente.
Folia suprema majora crenulato-denticulata, dentibus minutissimis.
«Foliorum structura densa et crassa, areolis tantum in margine
conspicuis »
Hab. Kerguelens Land.
Diese Art ist ganz zu cassiren, da sie offenbar Reste einer viel grösseren
Pflanze repräsenlirt; man sieht an den Stengeln Fetzen grösserer Blätter
hängen; vielleicht gehört sie zu P. helerodonta (Taylor). Die Exemplare
sind so schlecht, dass man nicht einmal ein ganzes Blatt zu enldecken
vermag um den Zellbau zu constatiren.
963. P. latifrons Hpe. et G. Linnæa 185%, p. 553.
Dioica maxima flaccida vel rigidula, glaucovirens vel brunneola, pro-
funde cæspitosa. Caulis ad 20 cm. longus, fuscus crassus simplex vel
482
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 987
superne longe furcatus, furcis parum divergentibus. Foliu caulina ad
7 mm. longa (interdum multo minora) parum imbricata oblique patula,
angulo 56° disticha postice decurrentia, margine poslico ampliato late
replicato ambilu late ovata optime symmetrica, marginibus nudis sub
apice et apice ipso denticulatis, dentibus minutis unicellularibus regula-
riter approximalis. Cellulæ apicales 36 y, basales 36 X 108 u. parietibus
validis. Folia floralia caulinis simillima majora. Perianthia pro planta
parva, oblonga foliis suis immersa, ore truncato irregulariter spinuloso,
spinulis minutis numerosis @quimagnis.
Hab. Fretum magellan. (Lechler, Dusen).
564. Plagiochila longissima St. Svenska Ak. Handl. 1900.
Vol. 26. Bihang, p. 29.
Dioica magna robusta rigida straminea profunde cæspilosa. Caulis ad
17 cm. longus strietus simplex vel longe furcatus, furcis parum divergen-
tibus strictis, in planta j' e basi spicarum breviter innovalis. Folia
caulina 2.6 mm. longa, imbricata devexula vel oblique patula, angulo 45°
vix decurrentia, brevi basi inserta, postice valde ampliata alteque cristata,
in plano late ovato-triangulata (apice quam basis subtriplo angustiore)
subsymmetrica, margine antico leviter curvato, poslico e basi rotundata
magis arcuato, apice rotundato, circumeirca longe spinosa, spinis &cellulas
longis approximatis angustis inæqualibus magnis minoribus mixtis, sæpe
regulariter alternantibus, apicalibus parum validioribus, omnibus recte
patulis, in margine antico tantum oblique porrectis. Cellulæ apicales 36 y
irigonis magnis, medianæ 36 X 45 w trigonis truncatis, basales
27 X 72 y rectangulares, trigonis nullis. Andrecia terminalia linearia
decurva e basi innovata, interdum ex apice eliam vegetaliva, bracteis ad
12jugis confertis superne squarrose patulis argute spinulosis.
Hab. Patagonia occid. (Dusén).
565. P. dura De Not. Mem. Acad. Torino 1857, p. 214.
Dioica major sed parvifolia et gracillima maxime dura et tenax, flaves-
cens, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus tenuis rigidus, inferne
simplex procumbens, medio supero erectus dense pinnatus, pinnis longis
confertis suboppositis altenuatıs simplicibus decurvo-pendulis, in planta 2
brevioribus patulis sub flore innovatis. In planta adulta bene evoluta
adest ramus simplex validus, in medio caulis lateraliter ortus, stricte
longeque adscendens, superne caule primario similis et similiter ramosus,
medio ilerum similiter innovatus ut in Thuidio muscorum. Folia caulina
minima, 0,8 mm. longa, imbricata cauli a latere appressa, brevi basi
inserta, haud decurrentia, inferne breviter cuneala celerum subicir-
483
988 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). Plagiochila.
cularia, eircumeirca dentfata, dentibus sub 15brevibus validis subæqui-
magnis. basi antica interdum nullis. Cellulæ apicales 18 y, basales
13 X 36 y parielibus maxime æqualiterque incrassatis. Folia floralia
caulinis mulıo majora confertissima, perianthio appressa, grosse laci-
nulala. Perianthia (sterilia) ore late rotundato similiter laciniato, laciniis
lanceolatis porrectis inæqualibus, minoribus interjectis. Andrecia in
medio ramorum sparsa parva, bracteis Sjugis, arcte appressis basi
plica parva instructis, integris superne solum denticulalis.
Hab. Chile (Krause, Hahn). Patagonia (Dusén). Fret. magellan. (Cun-
ningham, Couteaud, Dusén).
566. Plagiochila angulata St. Svenska Ak. Handl. 1900.
Vol. 26. Bihang, p. 26.
Dioica minor flaccida pallide-virens dense cæspitosa. Caulis ad 25 mm.
longus simplex vel parum ramosus sub flore geminalim innovatus. Folia
canlına remola, infima parva ! mm. longa integerrima superiora majora
2 mm. longa oblique patula angulo 56° utrinque anguste breviterque
decurrentia. brevi basi inserta ideoque parum explanala, sepe omnino
verlicalia (caulis axi subparallela) in plano oblique rotundala, margine
antico leviter arcualo nudo, postico maxime curvato inferne nudo,
superne 3-4 dentato, dentibus minutis remotis, apice breviter truncato,
angulis acutis sæpe obtusis. Cellulæ apicales 13 y vel majores, valde
irregulares, parietibus validis, medianæ 18 y trigonis majusculis, basales
18 X 54 y trigonis magnis subnodulosis. Folia floralia trijuga, intima
oplime ovala subsymmetrica, margine antico nudo, postico apiceque
regulariter dentatis, dentibus remotiusculis brevibus acutis æquimagnis.
Perianthia pro planta maxima, subsphærica, i. e. medio valde gibbosa
antice posticeque quidem acie communi prædila, superne compressula,
ore parvo prominulo setuloso.
Hab. Fuegia Staten Island (Spegazzini) Fretum magellan. (Herb.
Rom. Dusén).
Eine hôchst ausgezeichnete Art, die durch das sehr abweichende
Perianth von allen anderen sich unterscheidet und in dieser Hinsicht
nur mit P. Gayana G. zu vergleichen ist, die aber einer ganz anderen
Gruppe angehört.
(Fortsetzung folgt.)
84
989
Mitteilungen aus dem Botanischen Kuseum der Universität Zürich.
DIETET.
CHENOPODIEN-STUDIEN
J. MURA (Trient).
(Mit Tafeln V. und VI.)
Herr Professor Dr Hans Schinz übersandte mir im März ver-
gangenen Jahres das gesammte Chenopodium-Material des Zürcher
Universitäts-Herbares einschliesslich seines Privalherbares zur Revision
mit dem Ersuchen, allenfallsige wichtigere Resultate dieser Durchsicht
in dem Bulletin de !Herbier Boissier zu besprechen, welchem Wunsche
ich hiemit gerne nachkomme, soviel es meine Kräfte erlauben. Wir
stehen gegenwärlig erst am Beginn einer moderneren Auffassung und
Bearbeitung dieses durch seine eminente rassenbildende Kraft und
die gewaltige Zahl von systematisch wichtigen und nur scheinbar wich-
tigen Zwischenformen höchst schwierigen Genus.
Indes boten mir besonders die Sammlungen des k. k. Hofmuseums
in Wien ein reiches Vergleichs- und Studienmaterial, welches ich teil-
weise hier mitbespreche, schon um eine allzu weitgehende Zersplit-
terung in meinen Publikationen zu vermeiden.
Chenopodium ambiguum R.Br. Moqu.-Tand. in DC. Prodr.
XII, 2, p. 67. Port Phillip, Victoria leg. Charles Walter, 4. 1886,
als Ch. murale, Auckland u. Dunedin, Neu Seeland leg. Dr Petrie
als Ch. glaucum L. var ambiquun.
Chenopodium Boscianum Moq. LI. p. 61 sq.
Die von mir in den Mag. bot. lap. 1903, p. 9 auf Grund falsch
- bestimmter oder doch schlecht ausgeprägter Exemplare gemachte Bemer-
kung, dass Ch. Boscianum Moq. (wie auch Ch. Berlandieri Moq.) am
nächsten mit Ch. album var. heterophyllum Fenzl verwandt sein dürfte,
trifft nicht zu. Sowohl das von mir inzwischen eingesehene von-
Moquin-Tandon selbst bestimmte Ch. Boscianum des Wiener Hof
museums aus Texas (leg. Drummond) sowie das wesentlich gleiche,
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 1904. 65
990 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SKR.).
aber viel schönere Exemplar des Zürcher Herbars (Flora of East Pen-
sylvania, n. 657, coll. near Easton by A. A. Heller, Oct. 1892) stehen
der von mir bisher als Ch. concatenatum Thuill. ssp. striatiforme
f. integrifolia bezeichneten Pflanze recht nahe, sodass Ch. Boscianum Mogq.
der Vertreter dieser dem Ch. striatum mh. (Ch. purpurascens Jacq. ssp.)
zuneigenden Sippe in Nordamerika zu sein scheint. Die Bemerkung
Moquin-Tandons (l. |., p. 62), dass Ch. Boscianum dem Ch. album
var. leptophyllum (Ch. leptophyllum Nutt.) verwandt sei, ist, wie meine
eingangs erwähnte Bemerkung, nur in sofern zutreffend, als beide
einander phylogenelisch nicht sehr nahestehenden (z. B. hinsichtlich
des Indumentes einander entgegengesetzten) Formen nach meiner
Ansicht dem Kreise des Ch. album im weitesten Sinne
angehören.
Chenopodium album L. nov. ssp. Gollinsii mh. foliis ovatis,
laciniato dentatis, superioribus ovato-lanceolatis subhaslatis, obscure
viridibus nervalura reticulata, glomerulis inflores-
centiæ grandibus densissimis, nigrescentibus, seminibus
nigris nitentibus complanatis margine obtusiusculis subtilissime striatis.
Habitu et imprimis foliorum forma simile Ch. Zschackei mh. Providence
leg. J. Franklin-Collins, Oct. 1892, pro Ch. albo L. (tab. I,
tig. 1).
CGhenopodium ficifolium Sm. forma var. indicolo mh. Mag.
bot. lap. 1902, p. 338, affinis. Sadiya leg. G. A. Gammie, 25. 3. 1894,
(Herb. hort. bot. Calcutt., n. 228, Fl. of Assam) pro Ch. albo L.
Chenopodium fœtidum Schrad. Moq.-Tand. 1. l., p. 76, n. 53.
Somalland : Zwischen Dschibuti u. Harar (leg. U. Kollbrunner,
sine det.). Südafrika : Betschuana-Land, Linokana leg. Dr Holub,
12. 1886 et 4. 1887, sine det.; Thaba Bosiu leg. H. A. Junod, 1. 2. 1903
(pl. Austr.-Afr. n. 1924).
Zwischen diesem (tab. Il, fig. 2) und Ch. procerum Hochst. (tab. IT,
fig. 3ab) steht nach meiner Ansicht eine neue Art Chenopo-
dium suberifolium mh. foliis inferioribus o vatis vel lanceolato-
ovalis acutis acute sinuato-dentatis, superioribus
oblongis obtusis mucronulatis remote sinuato-dentatis vel sub-
integris, seminibus margine acutis, carinatis; cetera ut in
Ch. fetido (tab. II, fig. 4a a b).
Schon die Blattform dieser Pflanze ist derart, dass sie weder in
den Formenkreis des Ch. procerum noch in den des Ch. fœtidum Schrad.
einbezogen werden kann; die Art der Buchtung und Zähnung und
der Blattumriss der unteren Blätter erinnert mehr an Ch. procerum,
während sich die Abstumpfung und Form der obersten Blätter an eine
dem Ch. multiflorum Moq. (« foliis oblongis, inf. sinuato lobatis etc. »)
nahe stehende Form von Ch. fetidum Schrad. aus Tibet (Herb. Ind. or.
Hook fil et Thomson pro Ch. Botryde L., vidi in Herb. Vindob.),
die ich als Ch. fetidum Schrad. ssp. tibetanum bezeichne (tab. II, fig. 5),
anlehnt.
Hab.: Kwa Mshuza-Dörfer, Aug. 1893, leg. C. Holst (Fl. v. Usambara,
n. 8926), pro Ch. fetido Schrad. det. Engler. Vidi in herb. Turic. et
Vindob.
Ch. fetidum Schrad. nov. ssp. resediforme mh. Planta robusta,
caule simplici foliosissimo foliis inferioribus grandibus
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXI 991
pinnatifidis, interdum vel subbipinnatifidis, superioribus pinnatifido-
sinuatis relusis, racemis divaricatis multo brevioribusquam
folia, summis condensatis spicam caudatam formantibus
foliorum comam superantem.
Hab.: ad Fl. Quiviri supra Sakkemechon 1200 m., leg. H. Baum,
19. 2. 1900 (H. B., Reise nach Südwest-Afrika, Kunene-Sambesi-Expe-
dition, n. 724) pro Ch. Botryde L. Vidi in herb. Turicensi et Vindob.
PI. approx. foliis minoribus vidi in herb. Turic. e Shiluvane, bord du
Moude (H. A. Junod pl. Austro-Africanæ n. 1305).
Ch. fetidum Schrad. nov. ssp. pseudomultiflorum mh. Planta
plerumque tenera ramosa vel ramosissima habitu Ch. Botrydis
sed minus glandulosa, foliis inferioribus pinnatifidis vel sinuato-
pinnalifidis, summis parvis sinuato-lobatis, retusis!.
Hæc subspecies austro-africana continua formarum serie Ch. Botry-
dem L. cum Ch. fetido Schrad. conjungit! Ch. multiflorum Moq.-Tand.,
planta Indiæ orientalis, ex descriptione cl. autoris longe diversa.
Gross - Namaland, Hornkranz, 6. 1889, leg. Dr Fleck (Pl. Africæ
austro-occid., n. 789), pro Ch. fœtido L. (rectius Schrad.!) det.
H. Schinz. Howick, Natal, 1893, leg. H. Jun od, pro Ch. Botryde.
Transvaal, Pretoria, colles supra Aapies river leg. DDA.Rehmann
(Pl. Afr. austr. coll. 4875-80, n. 4293); Betschuanaland, Phoberg,
Mai 1887, leg. Dr Holu b.
Varia specimina hujus subspeciei vidi etiam in herb. mus. pal. Vindob.
a Drege imprimis ad ripam fiuvii Key pro « Ch. Botryde B fetido »,
a Krauss pr. Uitenhage ad ripam Fl. Koego pro Ch. Botryde collecta.
Huc pertinet nov. var. pseudograveolens mh. spicis inflores-
centiæ subaphyllis tenerrimis Ch. graveolens Willd (speciem Indiæ
orientalis) revocantibus.
Hab. : Hereroland, Kuisibtal, 5. 1889, leg. Dr Fleck (Pl. Africæ
austro-occid., n. 334 a), pro Ch. Botryde det. H. Schinz, in rud. prope
Gray (?) leg. H. Bolus pro Ch. Botryde var. multifloro Moq., pl. approx.
in rud. prope Somerset East leg. Mac Owan pro Ch. Botrydis L. var.
Chenopodium incisum Poir. nov. var. Bangii mh. (tab. II,
fig. 6abc). Differt a typo (lab. Il, fig. 7) foliisnon acuminatis,
superioribus sinuatis, interioribus sinuato-lobatis, lobis obtusis
vel obtusiusculis.
Hab. : Bolivia, Vic. Cochabamba leg. Mig. Bang, 1891 (PI. Boliv. a
M. B. lectæ, n. 100%) pro «Ch. fœtido L.»; sed Ch. fetidum L. non
exsistit. Vidi in Herb. mus. pal. Vindob. exemplaria hujus formæ etiam
e Talca Chugiaguillo leg. M. Bang, 4. 1890, (n. 799, sive spec. det.)
nec non e prov. Larecaja in vic. Sorata, San Pedro reg. temp. 2650 m.
leg. G Mandon, 1859 (G. M., Pl. Andium Boliv., n. 1029, sive spec.
det.), præterea plantas intermedias, foliis minus acutis, dentibus latioribus
et obtusioribus eliam e regione circa Mexico (leg. Schmitz pro
« Ch. fetido L.» et Dr Wa wra, s. n. 373).
Ich bemerke hier noch, was Moquin-Tandon in seiner
! Ich habe das Merkmal der folia summa retusa noch immer als das
sicherste erfunden, um Formen, die näher zum Kreise des Ch. fetidum Lam.
gehören, von den Formen des Ch. Botrys L. zu unterscheiden; freilich muss
man bei mangelhaften oder schlecht präparierten Exemplaren manchmal genau
zusehen, um diese obersten vorne abgeschnittenen Blättchen zu bemerken.
992 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zwe sir.)
Beschreibung (1. 1., p. 75, n. 52) nicht anführt, dass Ch. incisum Poir.
einzig unter den mir bekannten Chenopodien mit Teloxys aristata Moq.
durch (nach Abfall der endständigen Blüten) dornartig endende Aestchen
der Cymen genau übereinstimmt, was zu Gunsten der Einbeziehung
von Teloxys unter das Genus Chenopodium spricht.
Chenopodium Issleri mh. D. bot. Monatsschr. 4902, p. 5%,
adn. 8, von mir mit der Formel Ch. striatum-viride bezeichnet, sah ich
im Zürcher Herbar in mehreren prächtigen Exemplaren, welche
E. Sickenberger im April 1888 bei Kairo als Ch. album sammelte.
Ich vermute aber nunmehr die Identität der von mir aufgestellten
Form mit Ch. album L. x pedunculare Bertol. (Moq. 1. 1., p. 71) «foliis
oblongo-lanceoiatis subintegris, supra late viridibus..... racemis cymosis
interruplis paucifloris longe pedunculalis» was alles genau auf die in
Rede stehende ägyplische Pflanze und auch ganz wohl auf mein
Ch. Issleri stimmt.
Chenopodium mucronatum Thun». (Moq. I. 1, p. 64, n. 45).
In den Formenkreis dieser Art und nicht zu Ch. opulifolium Schrad.,
wie ich es in den Mag. bot. lap. 1902, p. 340 mit Reserve («exemplar
haud completum, quare locus system. forms nostræ sublitigosus » }
getan habe, möchte ich nunmehr nach Einsicht eines vollständigen
Exemplares die ssp. Olukondæ mh. bezeichnen.
Der Formenkreis des Ch. mucronatum Thunb. ist äusserst schwierig
und erst nach Untersuchung grösserer Materialien festzustellen. Er
scheint mir in drei Sippen zu zerfallen.
1. Ch. mucronatum Thunb. « foliis obtusissimis tenuibus supra
glabris pallide viridibus subtus subfarinosis subcimerascentibus,
superioribus ovatis..... racemis foliosis».
Eine fast sicher hieher gehörige Pflanze mit ziemlich kleinen,
eiförmigen. sehr fein mukronierten Blättern liegt im Zürcher Herbar
von Kwa Mshuza leg. C. Holst, 8. 1893 (C. H., Fl. v. Usambara,
n. 8894, pro Ch. opulifolio dei. Engler).
Diese Sippe ist nach meiner Ansicht durch die n. w.-amerikanischen
(unter sich nahe verwandten) Ch. Zschackei mh. und Ch. Berlandieri Moq.
(foliis ovatis oblusis mucronatis subfarinosis) mit dem Formenkreise
des Ch. album L. verbunden.
2. Ch. Olukondæ mh. I. I. (tab. I. fig. 8ab) foliis deltoideo-ovatis
superioribus subhastatis incanis aut sublepidolis.
Hab. : Amboland, Olukonda leg. H. Schinz, 15. 1. 1886, pro
« Ch. albo Moq.» (Pl. Afr. austro-occid., n. 467); Hereroland, Tsoachaub-
Mündung leg. Dinter, 7. 1897, pro Ch. albo L. det. H. Schinz,
pl. foliis minus mucronaiis, densius lepidoto-farinosis.
3. Ch. pseudauricomum mh. (tab. I, fig. 9ab) foliis ovatis aut
triangulari-ovalis, interdum subauriculatis, utrimque lepidolis
incanis, nervo principali crasso prominulo, lateralibus sub-
reticulatis, inflorescentia aphylla. glomerulis gran-
dibus, flavis. Ch. auricomum Lindi. (tab. I, fig. 10) differt folis
oblongis auriculalis, apice obtusissimis et emarginatis (lateralibus
parallelis).
Hab. : Prope Grahamstown leg A. Penther, 9. 11. 1894 (A. P.,
Pl. Austro-Africanæ, n. 1646, pro Ch. mucronato Thunbg.); pl. similis
sed foliorum forma a Ch. auricomo Lindl. vix distinguenda ad Caput b.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXL 993
spei leg. Drege, n. 3619 (sive det.). Ulrumque exemplar Ch. pseud-
auricomi mh. vidi in herb. mus. pal. Vind.
Chenopodium murale L. var. sinuosifrons mh. foliis triangu-
lari-ovalis, sinuatis, fere bicrenatis (lab. II, fig. 17). Neu-Seeland,
Dunedin leg. Dr Petrie pro Ch. urbico.
Ch. murale findet sich in den Herbarien sehr oft gänzlich irrig oder
gar nicht determiniert. Ich fand es im Berliner Herbar als Ch. viride L.
(Beirut, Cairo leg. Ehrenberg), als Ch. album L. (Oase Siwah. Cairo,
Giseh leg. Ehrenberg, Uadi Ambagi leg. ?). als Ch. opulifolium Schrad.
(Musch in Hoch-Armenien leg. K. Koch); im Wiener Herbar als
Ch. ambrosioides L.! (Kappel Bay leg. F. v. Müller, ebenso im
Zürcher Herbar von Hopetield, Kapland leg. Bachmann) und als
Ch. Schimperi Hochst. (Dschadscha, 185%, leg. Schimper).
Chenopodium opulifolium Schrad. nov.ssp. amboanum mh.
foliis infimis triangularibus ineiso-dentatis, inferioribus subrhombeo-
triangularibus, superioribus hastatis lobo medio præaculo, summis
lanceolatis subhaslalis el lanceolato-linearibus integris, glomerulis densis
parvis dense et flavide farinosis (tab. 1, fig. Die Hab. : Amboland
Africæ austro-occid. (Hb. Schinz, leg. Dr € . Höpfner, 1. 1883,
comm. ©. Rensch. pro «Ch. opulifolio Schrad. “var. ?» det. W. Vatke).
nov. ssp. hederiforme mh. (— ssp. Kalacharicum mh. in sched.
herb. univ. Turic.). Caule crasso sublignoso rubro-striato, foliis triangu-
laribus-hastatis vel subquinquelobis, lobo medio integro vel subdentato
vel grosse dentato, utrinque (pariter ac ramuli) + dense farinosis
præserlim in statu juvenili, glomerulis grandibus dense canofarinosis
(tab. I, fig. 12ab).
Hab. : Afr. austro-oceid., reg. Kalachari, Chansis (leg. Dr Fleck,
1892, pro Ch. albo L. det. Schinz).
Hiezu füge ich eine Form der ssp. opulifolium Schrad., nämlıch :
nov. var. lutetianum mh. foliis inferioribus triangularibus trilobis,
superioribus triangulari-ovalis subæqualiter profunde sinuatis (tab. I,
fig. 134 0). Hab. : Paris (Hb. Berol. leg. Kegel 71840 pro «Ch. murali?»);
approx. : Toulon (leg. Huet, 7. 1867, pro Ch. opulifolio).
Eine merkwürdige (Herbsi-?) Form von Ch. opulifolium mit achsel-
ständigen, dichtährigen Blütenästen und der var. lutetianum ähnlichen
Blättern mit deutlich abgesetzten, wagrecht abstehenden Seitenlappen
sah ich vom Betschuanaland, Linokana (leg. Dr. Holub).
Die ssp. orientale mh. Mag. bot. lap. 1902, p. 339 sah ich im Zürcher
Herbar von : Somal-Land, Ogadeensteppe (leg. Prof. DrKeller, 1891,
Exped. Ruspoli-Keller, n. 221, sine det.). Choa (Dill. et Petit pro
Ch. viridi L.), Cairo (Sicke nb erger, ÿ. 1886, pro Ch. albo L. [tab. I,
iig. 14]).
Chenopodium paniculatum Hook. Mod. I. 65, n. 16.
In den Kreis dieser Art gehört das Ch. bolivianum A Mag. bot. lap.
1902, p. 359 als eine Form sehr hoher Lagen mit niederem, fast
verholzendem Stengel und vorn meist sehr stumpfen, dicklichen
. Blättern. Ich sah diese Form im Zürcher Herbar ausser vom Original-
standorte La Paz in Bolivien auch von der Sierra Madres bei Chihuahua,
Mexiko (€. H. T. Townsend and C. M. Barber, n. 165, pro
Ch. albo, 7. 1899 (tab. II, fig. 15ab), im Wiener Herbar auch von Lima
(dem Originalstandorte des Ch. paniculatum Hook.) in einer var. reni-
994 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
forme mh. (tab. II, fig. 16) mit fast nierenförmigen Blättern (leg.
Dr Wa wra, Erdumseglung S. M. Fregatie « Donau », 1868-71, n. 2637).
Eine Form tieferer Lage mit höherem, mehr Krautartigem Stengel
und grösseren, dünneren, weniger stark bestäubten, dreieckig-spiess-
förmigen Blättern ist das « Ch. Fremonti Wats.?» aus Mexiko (Tula,
State of Hidalgo leg. C. G. Pringle, 10. 1896, C. P. P. Plant mexic.,
n. 6570; vidi in herb. Vindob. et Turic.). Doch sind alle diese Formen
durch unmerkliche Uebergänge verbunden ; so sah ich im Wiener
Herbare die letztere Pflanze auch kleinblätterig mit laxer, gekettelter
Infloreszenz, bei Mexiko von D' Wa wra gesammelt (S. M. d. Kaisers
Maximilian Reise nach Mexiko. n. 312). Jedenfalls steht nach den von
mir gesehenen Exemplaren fest, dass der Formenkreis des Ch. panicu-
latum Hook. sich zumindest von den bolivianischen Anden bis zum
Cascaden Gebige Oregons erstreckt.
Chenopodium petiolare Kunih. Als nov. var. sinuata mh.
bezeichne ich eine Form mit wellig gebuchteten Lappen. besonders
der untern Blätter (Blattform also der des Ch. hircinum Schrad
genähert, tab. I, fig. 18), die ich im Zürcher Herbar mit der Etiquette
« Ch. album L., New Mexico plants coll. between Santa Fee and Canoncito,
7300’, n.3787, by A. A. and E. Gertrude Heller, 6.29. 1897 » vorfand.
Gleichfalls zu Ch. petiolare ziehe ich als nov. var. leptophyl-
loides mh. eine Pflanze mit schmalen. z. T. undeutlich lappigen,
beiderseits sehr stark bestäubten Blätiern und 3 stark hervortretenden
Nerven (tab. 1, fig. 19), die ich im Herbar des Wiener Hofmuseums
als Ch. leptophyllum Nul var. oblongifolia Wats. (C. G. Pringle,
Pl. Mexicanæ, n. 1992, Valley near Ortiz, 26. 3. 1888) sah.
Chenopodium sukopulifolium mh. Mag. bot. lap. 1902,
p. 340 f. Eine wirkliche (wohl hybride) Mittelform zwischen Ch. album
und Ch. opulifolium von sehr zerstreutem Vorkommen, nicht zu ver-
wechseln mit äusserlich ähnlichen aber systematisch geringwertigen
album-Formen.
Neue Standorte aus dem Zürcher Herbar :
Kelenfold bei Ofen leg. W. Steinitz pro Ch. opuüfolio.
Bouveret, Valais leg. Blanchet, Août 1872, pro Ch. ficifolio Sm.
(pl. Ch. albo propior).
Ferner nov. var. ovoideum mh. (foliis partim deltoideo-ovatis
partim ovatis obtusis, seminibus nigris subtilissime punctulatis: tab. I,
fig. 20). Zürich leg. A. Theliung, 21.8. 1900, pro Ch. opulifolio.
Chenopodium suecicum mh. Mag. bot. lap. 1902. p. 34.
Erliegt im Zürcher Herbar von Karlskrona leg. J. et F. Thörn,
20.8. 1898, pro Ch. opulifolio Schrad. Wenn die mit meinem Ch. suecicum
genau identischen von B. Blocki letzthin durch den Wiener bot.
Tauschverein aus Galizien ausgegebenen Exemplare von Ch. pseudopuli-
folium richtig bestimmt sind, so ist der Name Ch. suecicum einzuziehen.
Chenopodium triangulare R. Br. Ch. trigonon R. et S. Mogq.
l. 1., p. 65, n. 18 (cf. tab. II. fig. 21) nov. var. polygonoides mh.
Planta tenerrima habitu Polygoni avicularis vel arenarii, ramis fili-
formibus languidissimis, foliis lanceolatis vel lanceolato-linearibus aculis
infimis tantum subhastatis (tab. 1 fig. 22aabc). Port Jackson district
N. S. W.. leg. Ernst Betke, 2. 1898, comm. Charles Walter
(v. in herb. Turic.).
Trient, Juni 1903.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXL 995
Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen-Flora.
(Heue Folge.)
XVI.
Herausgegeben von Hans SCHINZ (Zürich)
mit Beiträgen von
J. G. BAKER (Kew). S. MOORE (London).
C. B. CLARKE (Kew). F. NIEDENZU (Braunsberg).
Fr. KR ÆNZLIN (Berlin). R. A. ROLFE (Kew).
CYPERACEZÆ,
C. B. CLARKE (Kew).
Bulbostylis Schlechteri C. B. Clarke sp. nova; subaphylla,
rhizomate repente, tenuiore; culmis numerosis, solitariis, approximatis,
2 dm longis, tenuibus, monostachyis; stylo 3-fido.
Præter glumas glabra. Culmi inter se 1—10 mm distantes, conspicue
10-14-striati. Vaginæ rubescentes, imæ breves lanceolatæ siriatæ, summa
in altero latere A—2 cm producia, vix foliiformis. Spica castaneo-rubra,
8 mm longa, ovoidea, densa; braclea spicam superans. Glumæ in
margine filamentoso-pilosæ. Nux obovoidea, obtusa, trigona, obsolete
transversim undulata; siylobasis bulbiformis in nuce relicta, stylo ipso
caduco.
Südafrika : Transvaalkolonie, Aapies River, Schlechter 3634.
Nachstehende vier Cyperaceen fanden sich in R. Schlechters südafri-
kanischer Ausbeute und sind von Herrn ©. B. Clarke bestimmt worden;
sie mögen an dieser Stelle genannt sein. da ihr Vorkommen im extra-
tropischen Südafrika noch nicht bekannt gegeben worden ist.
Cyperus castaneus Willd.
Südafrika : Transvaalkolonie, in arenosis pr. Manaka, 960 m, Schlechter
4640, 9. IT. 1894.
Unknown hitherto from Africa; but it may be disputed whether the
species is distinct from the widespread Cyperus uncinatus.
Cyperus amabilis Vahl
Not in Dyer Flora Cap. but has since been received ad Kew from
extratropical Africa.
Südafrika : Transvaalkolonie, in arenosis humid. pr. Sandfoniein,
1430 m, Schlechter 4246, 19. I. 1894.
996 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.).
Pycreus nitens Nees
Südafrika : Transvaalkolonie, in humidis pr. Badsloop, 1430 m,
Schlechter 4290, 22. I. 1894.
Not in Dyers Flora Cap.
Courtoisia cyperoides Nees var. spicata C. B. Clarke.
Südafrika : Transvaalkolonie, ad flum. Machalaquena. 1400 m,
Schlechter 4770, 8. IX. 1894.
This is not in Dyer Flora Cap. because not yet received here (Kew)
from extratropical Africa. But we have the same plant from Matabeleland.
LILIACEN.
3. G. BAKER (Kew).
Iphigenia flexuosa Baker nov. spec.
Cormus parvus globosus. Caules 3—8 poll. longi gracillimi densum
recte nudis sursum foliosi fiexuosi. Folia 6—8 anguste linearia compli-
cala firmula glabra i—5 poll. longa. Flores I—3, pedicellis brevibus
axillaribus erecto-patentibus. Perianthii segmenta linearia pallide lutea
2 lin. longa e basi reflexa. Stamina perianthio 2—3-plo breviora erecta,
filamentis basi valde strumosis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, zwischen Etiro und Karibib,
Rautanen 435.
Anthericum (Trachyandra) Lowryense Baker nov. spec.
Fibri radicales multi graciles. Apex radicis haud setosus. Folia plura
erecta anguste linearia glabra semipedalia vel pedalia ‘/2 lin. lata,
marginibus incrassatis stramineis glabris. Pedunculus gracilis levis teres
6—9 poll. longus. Racemi laxissimi pauciflori 2—3 poll. longi simplices
vel pauci paniculati : pedicelli breves ascendentes apice articulali :
bracteæ ovatæ acuminatæ, pedicellis æquilongæ. Perianthium 3—4 lin.
longum, segmentis oblanceolatis obtusis brunneo-carinatis 3-nervatis.
Stamina perianthio paulo breviora, antheris oblongis parvis.
Südafrika : Kapkolonie, Sir Lowrys Pass, Schlechter 5368.
Ad. A. elongatum Willd., accedit.
Anthericum (Trachyandra) tortile Baker nov. spec.
Collum radicis vaginis obtusis membranaceis albis præditum. Folia
3 linearia glabra plana spiraliter torta 2—3 poll. longa 1'/2 lin. lata.
Pedunculus gracilis 41/2--2 poll. longus. Racemus laxus, simplex vel
furcatus, pedicellis ascendentibus, infimis 1'/—2 lin. longis solitarüis,
bracteis ovatis parvis albis. Perianthium 4% lin. longum, segmentis
oblanceolatis albis brunneo-carinatis. Stamina perianthio valde breviora,
antheris parvis.
Südafrika : Kapkolonie, Saron bei Tulbagh, Schlechter 4846.
Ad. A. ihyrsoideum Baker, accedit.
Anthericum (Trachyandra) oligotrichum Baker nov. spec.
Fibri radicales crassi carinosi. Collum radicis vaginis obtusis membra-
naceis præditum. Folia 6—8 erecla teretia gracillima pilis paucis longis
patulis vestita 3—4 poll. longa '/s—!/s lin. lata. Pedunculus gracilis
teres brevis glaber 2—3 poll. longus. Racemi laxi pauciflori simplices vel
furcati 1'/.—2 poll, longi, pedicellis brevibus ascendentibus apice arti-
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXL 997
culalis bracteis ovatis albis minutis. Perianthium cylindricum %& lin.
longum, segmentis oblanceolatis obtusis albis brunneo-carinatis. Stamina
perianthio distincte breviora, antheris parvis.
Südairika : Kapkolonie, Piquetberg, 200 m, Schlechter 4857.
Ad A. elongatum Willd., accedit.
Anthericum (Dilunthes) Gonrathii Baker nov. spec.
Fibri radicales multi graciles. Collum radicis setis densis brunneis
præditum. Folia plura teretia rigida erecta glabra 4—8 poll. longa
'/s lin. lata. Pedunculus gracilis teres brevis 4—8 poll. longus. Racemus
simplex 1'/.—2 poll. longus, pedicellis brevibus erectis infimis geminis,
bracteis ovatis cuspidatis. Perianthium cylindricum 4 lin. longum,
segmentis oblanceolatis oblusis albis brunneo-carinatis. Stamina perian-
thio paulo breviora, antheris linearibus luteis 1 lin. longis.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 731.
Ad A. Galpini Baker, magis accedit.
Anthericum (Dilanthes) vaginatum Baker nov. spec.
Collum radicis haud setosum. Folia circiter 6 basin pedunculi longe
vaginanlia Supra vaginam lanceolata 1'/.—% poil. longa 6—9 lin. lata
subeoriacea subtiliter multinervata ulrinque dense breviter pilosa.
Pedunculus pubescens teres 1—1'/.-pedalis. Racemus densus brevis
simpiex vel apice furcatus; pedicelli breves ascendentes inferiores
gemini; bracteæ lanceolatæ pubescentes, inferiores 3-—4& lin. longa.
Perianthium 4 lin. longum, segmentis lanceolatis albis rubro-brunneo-
carinalis 3-nervalis. Stamina perianthio destincte breviora, antheris
parvis.
Südafrika : Transvaalkolonie, in graminosis prope Irene, Conrath
(sine numero).
Chlorophytum nigricans Baker nov. spec.
Folia piura ascendentia giabra laxe nervala 9—10 poll. longa supra
basin 2— 3 lin. lata. Pedunculus compressus, folii unici parvo præ-
ditus. Racemus laxus simplex 5—6 poll. longus; pedicelli ascen-
dentes 2—3 lin. longi apici articulati inferiores 2—3-m; bracteæ
ovatæ parvæ. Perianthium % lin. longum, segmentis linearibus obtu-
sis sordide albidis, dorso late brunneo vittatis trinervatis. Antheræ
magnæ lineares luteæ post anthesin convolutæ, filamentis antheris
brevioribus.
Südafrika : Transvaulkolonie, Modderfontein, Conrath 666.
Ad C. vaginatum Baker, accedit.
Eriosperraum Schinzii Baker nov. spec.
Tuber ignotum. Folium solitarium hysteranthum oblongum subcoria-
ceum glabrum 2—2'/ poll. longum 1 poll. latum, apice mucronatum,
petiolo 2!/2—3 poll. longo. Pedunculus 8—9 poll. longus. Racemus laxus,
4—5 poll. longus. bracteis minulis deltoideis pedicellis arcuatis apice
articulatis, inferioribus 42—15 lin. longis. Perianthium campanulatum,
2 lin. longum, segmentis oblongis obtusis albis dorso distincte brunneo-
vittatis. Stamina perianthio distincte breviora, filamentis applanatis
antheris 2—3-plo longioribus.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 654.
Ad E. parvifolium Jacq., magis accedit.
Eriospermum dissitiflorum Baker nov. spec.
Tuber collo elongato fibris vestito. Folia 1—3 synanthia lanceolata
998 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
2—53 poll. longa medio 5—6 lin. lata membranacea glabra acuta basi
cuneata, petiolo brevissimo. Pedunculus 3—5 poll. longus. Racemus
pauciflorus laxissimus 2—3 poll. longus, pedicellis arcuatis inferioribus
15—18 lin. longis, bracteis minutis. Perianthium campanulatum 2 lin.
longum, segments oblongis obtusis brunneo viridi carinalis. Stamina
perianthio paulo breviora, antheris oblongis, filamentis antheris 3—4-plo
longioribus.
Südafrika: Transvaalkolonie, ad montes Magaliesberg, Schlechter 3622.
Ad E. tenellum Baker, magis accedit.
Eriospermum platyphyllum Baker nov. spec.
Tuber oblongum, 6—12 lin. diam. Folium solilarium, hysteranthium,
suborbiculare, 1'/.—2 poll. longum et latum, basi breviter cordatum,
glabrum, membranaceum. Peduneulus 6—8 poll. longus. Racemus laxus
2— 5 poll. longus, bracteis minutis ovatis, pedicellis ascendentibus
apice articulatis, infimis 9—12 lin. longis. Perianthium campanulatum,
2 lin. longum, segmentis oblongis obtusis sursum albis, densum
viridibus. Stamina perianthio, distincte breviora, antheris oblongis,
filamentis antheris triplo longioribus.
Südost-Afrika : Natal, Claremont, Schlechter 3162.
Ad E. latifolium Jacq.. accedit.
Eriospermum hygrophilum Baker nov. spec.
Tuber ignotum. Folium solitarium hysteranthium oblongum membra-
naceum glabrum 4 poll. longum 2 poll. latum, apice minule mucronatum,
basi cuneatum, petiolo semipedali. Pedunculus 1'/.—2-pedalis. Racemus
densus cylindricus 3 poll. longis, bracteis minutis lanceolatis, pedicellis
erecio-patentibus 2—3 lin. longus. Perianthium campanulatum 2 lin.
longum, segmentis oblongis albis dorso brunneo-viridi-vittatis. Stamina
perianthio distincte breviora, antheris oblongis, filamentis fihformibus
antheris 3—4-plo brevioribus.
Südafrika : Transvaulkolonie, Modderfontein, Conrath 657.
Ad E. Haygarthiü Baker, magis accedit.
Kniphofia Conrathii Baker nov. spec.
Folia plura erecla linearia glabra sesquipedalia supra basin 3—4 lin.
lata, carina gracili. Pedunculus modice validus foliis longioribus.
Racemus densissimus oblongus 3 poll. longus, floribus omnibus deflexis,
pedicellis brevissimis, bracteis ovatis acuminatis 3 lin. longis. Perian-
thium cylindricum 7—8 lin. longum album purpureo tinctum et vitlatum,
lobis oblongis 2 lin. longis. Stamina inclusa. Stylus protrusus.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 644.
Ad K. citrinam Baker, accedit.
Kniphofia pedicellata Baker nov. spec.
Caulis basi fibris vestitus. Folia parva erecta linearia pedalia vel
sesquipedalia 1/2 lin. lata viridia modice firma venis perspicuis utrinque
costam 5—6, marginibus brevibus. Pedunculus gracilis folis superans.
Racemus densus 2—3 poll. longus, pedicellis erecto-palenlibus 2—2'/: lin.
longis apice articulatis, bracteis lanceolatis pedicellis æquilongis. Perian-
thium cylindrieum pallide luteum brunneo vittatum 8—9 lin. longum,
lobis brevibus ovalis. Stamina longiora cum stylo breviler exserta.
Südost-Afrika : Natal, prope Claremont, Schlechter 3160.
Ad K. gracilem Harv. et K. fibrosam Baker. arcte accedit.
Haworthia subspicata Baker nov. spec.
Bulbus globosus 4 poll. diam., tunicis pallidis membranaceis. Folia
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT, MUSEUM DER UNIVERSITÄT ZURICH. XXI. 999
6—7 erecta rigidula linearia 1'/z lin. lata, marginibus aculeis minutis
albis falcatis armata. Pedunculus erectus 4—6 poll. longus. Racemus
laxissimus A—6 poll. longus, pedicellis brevissimis, bracteis ovatis
membranaceis superioribus obtusis, inferioribus aculis 3 lin. longis.
Perianthium album viridi-vittatum 5 lin. longum, segmentis tubo cylin-
ddico quadruplo brevioribus. Genitalia in tubo inclusa.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 645.
Ad. H. tenuifoliam Engl., accedit.
Ornithogalum (Beryllis) dipcadoides Baker nov. spec.
Bulbus globosus, 9—12 lin. diam. Folia 12—18 teretes gracillima
erecta firmula glabra semipedalia ‘/s lin. lata. Pedunculus gracillimus
2—3 poll. longus. Racemus densus pauciflorus, pedicellis brevissimis,
bracteis ovalis acuminatis infimis 3—% lin. longis. Perianthium viride
3 lin. longum. segmentis oblanceolatis obtusis dorso distincte 3-ner-
vatis. Stamina perianthio paulo breviora, antheris linearibus filamentis
longioribus.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, zwischen Etiro und Karibib,
Rautanen 455.
Ornithogalum (Cathissa) minimum Baker nov. spec.
Bulbus globosus 3—4 lin. diam. Folia 1—3 anguste linearia firmula
1—1'} poll. longa firmula margine ciliata. Pedunculus gracillimus
41/2—53 poll. longus. Racemus laxus 2—3-florus, pedicellis ascendentibus,
infimis 6 lin. longis, bracteis lanceolatis pedicellis brevioribus. Perian-
thium 2 lin. longum, segmenlis obtusis dorso viridi tinctis. Stamina
perianthio paulo breviora, antheris minulis.
Südafrika : Kapkolonie, Caledon ; river Zonder Ende, 200 m,
Schlechter 5648.
Ad O. gracilem Baker, accedit.
Lachenalia (Orchiops) Schlechteri Baker nov. spec.
Bulbus globosus parvus. Folia 1—2 ovala cuspidata glabra 15—18 lin.
longa erecla basin scapı amplectentia dorso deorsum copiose purpureo-
maculata. Pedunculus 2—3 poll. longus gracilis erectus densum purpureo-
maculatus. Racemus 2—3-florus, pedicellis erecto-patentibus 1—1'/2 lin.
longis bracteis parvis ovatis obtusis. Perianthium cylindricum 8—9 lin.
longum. Genitalia inclusa.
Südafrika: Kapkolonie, Piquetberg, 2000 m, Schlechter 4855.
Ad L. patulam Jacq. lc. t. 38%, accedil.
Albuca (Leptosiyla) glauca Baker nov. spec.
Bulbus ovoideus 1 poll. diam., tunicis membranaceis. Folia 2—3 linearia
erecta glabra basin scapi cingentia pedalia vel sesquipedalia 3 lin. lata.
Pedunculus 8—9 poll. longus. Racemus laxus demum 8—9 poll. longus,
pedicellis erecto-patentibus infimis demum-5—6 lin. longis, bracteis
parvis lanceolatis. Perianthium oblongum 6 lin. iongum, segmentis
obtusis viridibus margine albis. Stamina omnia fertilia perianthio paulo
breviora, filamentis linearibus, antheris oblongis luteis. Stylus cylindrieus
4 lin. longus.
Südafrika : Trausvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 6846.
Albuca (Falconera) granulata Baker nov. spec.
Bulbus globosus 8—9 Jin. diam., tunicis exterioribus membranaceis
pallidis. Folia erecta gracillima anguste linearia 4—6 poll. longa
granulis albis minulis prædita marginibus revolulis. Pedunculus gracil-
1900 BULLETIN DE L'HERPIER BOISSIER (Zme sÉR.).
limus 8—9 poll. longis aibo-granulatus. Racemus laxus 3-florus, pedicellis
ereclo-patentibus flore longioribus, bracteis parvis ovatis. Perianthium
sue luteum campanulatum 5 lin. longum, segmentis dorso 3—5-ner-
aus brunneo-iinclis. Stamina omnia Tertilia. Stylus ovario angusie
dns æquilongus.
Südafrika: Transvaalkolonie, Lessito, Junod 1914
An À. tenuifoliam Baker, accedii.
Urginea depressa Baker nov. spec.
Bulbus globosus 9—12 lin. diam., tunicis exterioribus albis membra-
naceis. Folia 40—12 post scapum producia subteretia erecta 2—3 poll.
longa. Pedunculus gracilis purpureus 2—3 poll. longus. Racemus densus
globosus, pedicellis arcuatis 3—% lin. longis, bracteis minulis ovatis
basi obscure calcaratis. Perianihium rubellum 2 lin. longum, segmentis
linearibus obtusis dense uninervalis. Capsula globosa 21/2 lin. diam.
seminibus planis nigris.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 687.
Ad VD. capitatam Baker, accedit.
Urginea Schiechteri Baker nov. spec.
Folia hysteranthia subulala. Pedunculus validus bipedalis. Racemus
densus 2—3 poll. longus, pedicellis ascendenlibus apice articulatis
3—4# longis, bracteis parvis lanceolatis ad medium saccatis. Perianthium
3 lin. longum, segmentis oblanceolatis albis dorso brunneo-carinatis
uninervatis. Stamino perianthio disiinete breviora antheris parvis luteis.
Südost-Afrika : Natal, Claremont, in paludibus, Schlechter 3458.
Ad Ü. Burkei Baker, accedit.
Dipcadi (Tricharis) Rautaneni Baker nov. spec.
Bulbus globosus parvus. | 3 linearia suberecta graminoidea
glabra 4—8 poll. longa plana 5 lin. lata. Pedunculus semipedalis vel
pedalis. Racemus laxissimus pauciflorus, pedicellis brevissimis, bracteis
parvis ovatis albis scariosis. Perianthium 6 lin. longum viride, lobis
æqualibus tubo brevioribus. Filamenta brevissima.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Omakunde, Rautanen 437.
Ad D. fesoghlense Baker, arcle accedit.
Dipcadi (Uropetalum) palustre Baker nov. spec.
Bulbus globosus 6 lin. diam. Folia 4 linearia erecta firmula glabra
8—9 poll. longa supra basin 3 lin. diam. Pedunculus folıis æquilongus.
Racemus laxus subsecundus multiflorus #—5 poll. longus pedicellis
ascendentibus apice articulatis 2—3 lin. longis, bracteis magnis ovatis
acuminalis. Perianthium viride 6 lin. longum, lobis exterioribus subu-
laiis interioribus brevibus oblongis 2 lin. longioribus. Filamenta
brevissima.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein. Conrath 675.
Dipcadi (Tricharis) oligotrichum Baker nov. spec.
Bulbus globosus 2 lin. diam. Folia 2 suberecta linearia plana 5 poll.
longa 4'/s poll. lata, pilis mollibus paucis elongatis patulis utrinque
vestita. Pedunculus % poll. longus. Racemus laxus mulüiflorus 2—3 poll.
longus pedicellis ascendentibus 3 lin. longis apice articulatis, bracteis
lanceolatis pedicellis longioribus. Perianthium viride 6 lin. longum
segmentis subæqualibus tubo duplo brevioribus. Filamenta brevissima.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 676.
Dipcadi (Tricharis) Gonrathii Baker nov. spec.
Bulbus haud visus. Folia 8—9 linearia ereeta rigida glabra sursum
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT, MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH, XXI A001
complicala semipedalia ad sesquipedalia basi 3 lin. lata. Pedunculus
interdum 2'/s-pedalis. Racemus laxus multiflorus 8—9 poll. longus,
pediceilis patulis vel ascendentibus infimis 5—6 lin. longis, bracteis
ovalis Cuspidalis pedicellis æquilongis. Perianthium luteo - viridulum
6 lin. longum, segmentis æqualibus tubo brevioribus. Filamenla
brevissima.
Südafrika : Trunsvaalkolonie, Modderfontein. Conrath 677.
Dipcadi (Tricharis) polyphylium Baker nov. spec.
Bulbus globosus 6 lin. diam. Folia 9—12 erecta terelia gracillima
glabra 5—6 poil. longus. Peduncuius plus paulo brevior. Racemus laxus
3-florus, pedicellis brevissimis, bracteis ovato-lanceolatis pedicellis lon-
gioribus. Perianthium 4 lin. longum viridulum, segmentis æquilongis
tubo longioribus. Stamina segmenii dislincle breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfonlein, Conrath 673.
Ad D. gracillimum Baker accedit.
Dracæna transvaalensis Baker nov. spec.
Caulis elatus. Folia sessilia lanceolata 15—18 poll. longa 1 ‘/2—2 poll.
lata charlacea glabra ad basin valde attenuata crebre subtiliter nervata.
Racemi laxissimi paniculati; racemus terminalis 6—8 poll. longus; pedi-
celli 3—A-ni 3—% lin. longi apice articulali; bracteæ parvæ membra-
naceæ ovatæ. Perianthium 8—9 lin. longum, segmentis linearibus
reflexis tubo cylindrico æquilongis. Filamenta segmen!is æquilonga;
antheræ oblongæ, albidæ. 1 lin. longæ.
Südafrika : Nörd!. Transvaalkolonie, Shiluvane, im dichten Wald,
Junod 1639.
Ad D. Hookerianam K. Koch arcte accedit.
Scilla (Ledebouria) graminifolia Baker nov. spec.
Bulbus globosus 1 poll. diam. Folia 8—9 anguste linearia erecta fir-
mula glabra semipedalia 1 lin. lata. Pedunculus brevissimus. Racemus
densissimus oblongus 1 poll. longus, bracteis minulis membranaceis,
pedicellis flore æquilongis infimis cernuis. Perianthium campanulatum
2 lin. longum saturate purpureum, segmentis linearibus oblusis. Stamina
perianthio æquilonga, antheris oblongis ‘/2 lin. longis, filamentis pallide
purpureis.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 703.
Ad 8. Macowani Baker accedit.
Scilla (Ledebouria) tristachya Baker nov. spec,
Bulbus globosus 9—19 lin. diam. Folia 5 lanceolata erecla 4—6 poll.
longa, 2—3 lin. lala, sessilia glabra ad basin attenuata. Peduneuli 3, gra-
cillimi foliis æquilongi. Racemus oblongus densus 19—15 lin. longus,
bracteis minutis, pedicellis 4 !/s—2 lin. longis inferioribus cernuis.
Perianthium oblongum, 2 lin. longum, saturate purpureum basi viridulum,
segmentis linearibus obtusis. Stamina perianthii æquilonga, antheris
minutis. filamentis salurale purpureis.
Südafrika : Trausvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 693.
- Ad 8. Cooperi Hook. fil. accedit.
Scilla (Ledebouria) aggregata Baker nov. spec.
Bulbi cæspitosi ovoidei 3—4 lin. diam. Folia 2 linearia erecta crassa
glabra 15—18 lin. longa A ‘2 lin. lata. Pedunculus gracillimus 2—3 poll.
longus. Racemus densus globosus 6 lin. longus, pedicellis flore æqui-
longis. Perianthium campanulatum salurate purpureum 1 ‘/2 lin. longum,
1002 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
segmentis linearibus obtusis. Stamina perianthii æquilonga, antheris
oblongis minulis, filamentis saturate purpureis.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 701.
Ad S. minimam Baker arcie accedit.
Scilla (Ledebouria) Gonrathii Baker nov. spec.
Bulbus ovoideus 3—#% lin. diam. Folia 3 lanceolata suberecta glabra
modice crassa 3—6 poll. longa 2—3 lin. lata. Pedunculus gracilis 4—
5 longus. Racemus densus globosus 15—18 lin. diam., bracteis minutis,
pedicellis inferioribus 5—6 lin. longis. Perianthium campanulatum satu-
rate purpureum, 2—2 '/2 lin. longum, segmentis linearibus obtusis. Sta-
mina perianthii paulo breviora, antheris minulis oblongis, filamentis satu-
rale purpureis.
Südafrika: Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 699.
Ad S. Tysoni Baker accedit.
Scilla (Ledebouria) londonensis Baker nov. spec.
Bulbus oblongus 6—9 lin. diam. Folia 5 lorato-lanceolata erecta glabra
sessilia semipedalia medio 3—9 lin. lata. Pedunculus gracilis fragilis 7—
8 poll. longus. Racemus densus oblongus 2 poll. longus, pedicellis infe-
rioribus cernuis 3—% lin. longis bracteis minutis deltoideis. Perianthium
campanulatum saturate purpureum 1 '/s lin. longum, segmentis lanceo-
latis obtusis. Stamina perianthii paulo breviora, antheris minutis subglo-
bosis luteis, filamentis saturate purpureis.
Südafrika : Kapkolonie, East London, Conrath 694.
Ad S. Cooperi Hook. fil. in Bot. Mag. t. 5580 arcte accedit.
Scilla (Ledebouria) Schlechteri Baker nov. spec.
Bulbus oblongus 1 poll. diam. Folia 4—5 oblongo-lanceolata sessilia,
membranacea glabra laxe nervata 3—6 poll. longa media 12—18 lin.
lata e medio ad basin et apicem sensim attenuata. Pedunculus 3—6 poll.
longus. Racemus densus 1—3 poll. longus, pedicello brevissimis, infimis
1 lin. longis. Perianthium oblongum 2 lin. longum, segmentis oblanceo-
latis obtusis medio viridibus margine albidis. Stamina perianthü distincte
breviora, antheris minutis, filamentis pallidis,
Südost-Afrika : Natal, Krantzkloof, Schlechter 3174.
Ad S. concolorem Baker accedit.
Scilla (Ledebouria) marginata Baker nov. spec.
Bulbus 1 ‘/2—2 poll. diam. Folia circiter 6, lanceolala erecta 5—6 poll.
demum 6—7 lin. lata sessilia rigide coriacea glabra crebre distincte ner-
vala margine scariosa. Pedunculus 2—3 poll. longus. Racemus densus
4 poll. longus, bracteis minutis scariosis, pedicellis 1 ‘/2 lin. longis, infe-
rioribus cernuis. Perianthium oblongum purpureum 1 ‘2 lin. longum,
segmentis oblanceolato-oblongis obtusis. Stamina perianthii æquilonga,
antheris oblongis minutis, filamentis leviter applanatis antheris qua-
druplo longioribus.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 9035.
Habitus et bulbus S. /anceæfolia Baker recedit foliis lanceolatis elon-
galis rigide coriaceis scarioso-marginatis venis elevatis.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSIT.ET ZURICH. XXL 1003
VELLOZIACEÆ
J. G. BAKER (Kew).
Vellozia (Xerophyta) Schlechteri Baker nov. spec.
Subacaulis. Folia linearia acuminata pedalia vel semipedalia deorsum
2 lin. lata rigide coriacea utrinque glabra, marginibus rigide serratis.
Peduneulus gracilis semipedalis viscosus. Ovarium subglobosum fuscum
dense viscosum 2 lin. diam. Perianthii segmenta lanceolala acula 1 poll.
longa alba utrinque glabra. Antheræ 6, perianthio 3—4-plo breviora,
filamentis brevissimis.
Südafrika : Transvaalkolonie, ad montem Donkerhœk, 1600 m.,
Schlechter 4136!
Ad V. viscosam Baker, magis accedit.
Vellozia (Xerophyta) violacea Baker nov. spec.
Arbuscula. Folia linearia, 5—6 poll.. longa, plana, rigide coriacea,
2 lin lata, acuminata, facie glabra vel parce pilosa, dorso dense persis-
tenter pilosa. Pedunculi 3—%4 poll. longi dense pilosi. Ovarium obco-
nicum, 4 lin. longum, pilis patulis albidis dense vestitum, haud viscosum.
Perianthii segmenta lanceolata, saturate violacea, 1 poll. longa, exteriora
dense pilosa. Antheræ lineares 3—4 lin. longa, basi sagittatæ, fila-
mentis brevissimis.
Südafrika: Transvaalkolonie, Hænertsburg,adrupes, Junod, sinenumero.
Ad V. villosam Baker, magis accedit.
IRIDACEZÆ
J. G. BAKER (Kew).
Romulea tortilis Baker nov. spec.
Cormus globosus 3 lin. diam., tunicis rigidis pallide brunneis apice
setosis. Folia 2—4 anguste linearia glabra plus minusve spiraliter torta.
Pedunculius brevis 1—3-florus. Spatha valva exteriora ovala concava
rigidula viridis % lin. longus. Perianthium 7—8 lin. longum rubrum
medio fuscum bası auranliacum, tubo brevissimo, segmentis oblongis.
Stamina limbo duplo breviora. Stylus staminibus brevior.
Südafrika : Kapkolonie, in arenosis prope Porterville, Schlechter 4890.
Ad R. roseam Eckl., accedit.
Moræa (Eumoræa) punctata Baker nov. spec.
Cormus parvus globosus, tunicis crassis cylindricis, apice copiose
setosus. Folia producta 1—2, anguste linearia rigida glabra. Caulis
monocephalus simplex gracilis semipedalis, foliis 2—3 reductis vagi-
nantibus præditus. Spathæ cylindricæ 9—12 lin. longæ, valvis angustis
euspidatis subscariosis. Ovarium subeylindricum 3—%4 lin. longum.
Perianthium pallidum 6 lin. longum, limbus segmentorum orbieularis
patulis punclis minutis nigris præditus, ungue erecto limbo duplo
longiori. Critæ stylorum lanceolatæ 2 lin. longæ.
Südafrika : Kapkolome, Piquetberg road, 200 m, Schlechter 4851.
Ad M. angustam Ker, accedit.
100% BULLETIN DE L'HKRBIER BOISSIER (Ame SÉR.).
Geissorhiza macra Baker nov. spec.
Cormus ignotus. Folia producla 2—3 anguste linearia glabra 4—5 poll.
longa '/s lin. lata. Pedunculus gracilis 4—5 poll. longus, folio unico
reducto vaginante prope medium præditus. Spica 1—2-llora. Spathæ
cylindricæ 5 lin. longæ, valva exteriori viridi apice scariosa. Perianthii
tubus cylindricus erectus 5—6 lin. longus; limbus lilaeinus 6 lin. longus,
segmenlis oblongis. Antheræ lineares luteæ 3 lin. longæ, filamentis
multo longiores. Stylus ex tubo prolrusus, ramis brevibus.
Südafrika : Transvaalkolonie, Mount Malchatchi, Jacottet.
Ad @. setaceam Baker, accedit.
Geissorhiza pauciflora Baker nov. spec.
Cormus globosus minimus, tunicis rigidis brunneis. Folia producla
2—3 linearia glabra ascendentia 1'/.—2 poll. longa, 1—1!/ lin. lata.
Cauiis 2—4 poll. longus, folio unico reducto vaginante præditus. Spica
1—2-flora; spathæ 3—4 lin. longæ, valva exteriori oblonga viridi
rigidula. Perianthii tubus erectus cylindrieus rectus 4—5 lin. longus;
limbus 5 lin. longus, segmentis oblongis interioribus albis exterioribus
dorso rubellis. Stamina limbo paulo breviora, antheris magnis linearibus,
filamentis brevibus. Stylus ex tubo longe protrusus. ramis brevibus.
Südafrika : Kapkolonie, in arenosis prope Porterville, Schlechier
1891.
Ad G. selifoliam Baker. accedit.
FHesperantha fistulosa Baker nov. spec.
Cormus globosus parvus, tunicis rigidis brunneis apice haud setosis.
Folia producta linearia fistulosa rigida suberecta glabra 2—3 poll. longa
1'/2—2 lin. lala. Pedunculus gracilis semipedalis, foliis reductis vagi-
nantibus præditus. Spica secunda 5—6 flora, modice densa. 1—1'/2 poll.
longa. Spaihæ 2 lin. longæ, valva exteriori rigidula viridi ovata.
Perianthii tubus cylindricus leviler curvalus 3 lin. longus; limbus
3 lin. longus; segmenta oblonga, inleriora utrinque alba; exteriora
dorso rubro-brunnea. Stamina limbo paulo breviora. Stylus ex tubo
haud protrusus, ramis subulatis.
Südafrika : Kapkolonie, in collibus prope Porterville. Schiechter 4885.
Ad H. falcaiam Ker., accedit.
Hesperantha iongicollis Baker nov. spec.
Cormus parvus globosus, tunicis brunneis laceralis. Folia radicalia
3 anguste linearia patula glabra A—5 poll. longa ‘/s lin. lata. Pedunculus
semipedalis, folio unico reducto ad medium præditus. Spica 4-flora
laxissima haud, secunda, spalhis cylindricis viridibus 6 lin. longis.
Perianthii iubus cylindricus valde recurvatus ex spatha valde prolrusus;
limbi segmenta linearia patula 4 lin. longus brunneo-rubra. Antheræ
lineares 4 lin. longæ. Stylı subulali ex tubo protrusi.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfonlein, Conrath 600.
Ad H. Tysoni Baker, magis accedit.
Tritonia (Eutritonia) petrophila Baker nov. spec.
Cormus globosus 1 poll. diam., tunicis brunneis subüiliter fibrosis.
Folia producta 4 anguste linearia erecta rigidula glabra 6—8 poll. longa
4'/a lin. lata. Pedunculus gracilis, teres, simplex. sesquipedalis, foliis
4—2 reduclis præditus. Spica laxa semipedalis. Spathæ 3—4 lin. longæ,
valva exteriori oblonga subscariosa. Perianthium saturate rubrum 15 lin.
longum. tubo erecto dimidio superiori dilatato, limbi segmentis mæqua-
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNiVERSITET ZURICH. XXI. 1005
libus obovatis obtusis. Slamina limbo paulo breviora, antheris linearibus
magnis.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 585.
Ad T. Cooperi Baker, accedil.
Tritonia (Montbretia) Schiechteri Baker nov. spec.
Cormus ignotus. Folia producta 3 linearia erecta rigidula glabra
pedalia 3 lin. lata. Pedunculus gracilis teres glaber pedalis, foliis
2 reductis vaginantibus præditus. Spica laxa pauciflora disticha. Spathæ
2 lin. longæ, valvis membranaceis, exteriori apice tridentala. Perianthium
pallide rubrum, tubo gracili erecto cylindrico 7 lin. longo, segmentis
eblongis obtusis tubo æquilongis. Stamina perianthio distincte breviora,
antheris linearibus. Stylus ex tubi longe protrusus, ramis subulatis
patulis.
Südafrika : Kapkolonie, in saxosis, Zwarleberg, 500 m. Schlechter
5609.
Ad T. roseur Klatt., accedit.
Babiana (Eubabiana) Schlechteri Baker nov. spec.
Cormus magnus, apice longe fibrosus. Folia plura pilosa plicata
linearia erecta pedalia 3 lin. lata, basibus foliorum vetustorum pluribus
commixla. Pedunculus cum spica foliis duplo breviora. Spica pauciflora.
Spatha valva exterior lanceolata 8—9 lin. longa. Perianthium violaceum,
tubo spatha æquilongo, segmentis inæqualibus obovatis 15 lin. longis.
Stamina limbo distincte breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, in arenosis prope Middleburg, 1600 m,
Schlechter 4055.
Ad B. Bainesiüi Baker, accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) GSonrathii Baker nov. spec.
Cormus globosus 1 poll. diam., tunicis brunneis fibrosis. Folia 6 ensi-
formia rigida erecta glabra semipedalia vel pedalia 4—5 lin. lata. Pedun-
culus pedalis, foliis 1—2 reductis præditus. Spica laxa secunda 8—9 poll.
longis, spathæ valvis lanceolatis brunneis 5—6 lin. longis. Perianthium
pallide lilacinum 12—15 lin. longum, tubo curvato & lin longo, limbi
segmentis oblongis subacutis subæqualibus. Stamina limbo vix breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 932.
Ad @. Eckloni Lehm., accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) inconspicuus Baker nov. spec.
Cormus ignotus. Folium produetum unicum erectum anguste lineare
glabrum pedale i'/ lin. latum. Pedunculus gracilis teres bipedalis, foliis
4—2 reductis præditus. Spica laxa 4 poll. longa disticha 7—8 flora.
Spathæ valva exterior viridis oblonga 6—9 lin. longa. Perianthium
pallidum 1 poll. longum tubo recto limbi segmentis oblongis obtusis
subæqualibus tubo æquilongis. Stamina limbo distincte breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, Donkerhæk, 1600 m, Schlechter 4188.
Ad G. debilem Ker.. accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) micranthus Baker nov. spec.
Cormus globosus 1 poll. diam., tunicis brunneis subtiliter fibrosis.
Folia producta % linearia rigidula suberecta glabra semipedalia vel
pedalia 3 lin. lata. Peduneulus semipedalis vel pedalis, foliis 2—3 reductis
vaginantibus præditus. Spica secunda subdensa multiflora 5—6 poll.
longa. Spathæ valva exterior oblongo-lanceolata rigidula brunneo-viridis
6—7 lin. longa. Perianthium pallide lilacinum 10—12 lin. longum, tubo
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n® 10, 30 septembre 1904. 66
1006 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que sÉR.).
curvato 4—5 lin. long., limbi segmentis obovato-oblongis obtusis
subæqualibus 6—7 lin. longis. Stamina limbo disiincte breviora.
Südafrika: Nördl. Transvaalkolonie, Shiluvane, Sanatorium, 1000 —
1450 m, Junod 1716.
Ad @. punctatum Thunb. accedit.
Giadiolus (Eugladiolus) microsiphon Baker nov. spec.
Cormus parvus globosus. Folia radicalia anguste linearia erecta
glabra rigidula 8—9 poll. longa, venis crebris incrassatis stramineis.
Pedunculus pedalis simplex vel ramosus teres glaber, foliis reductis 3
omnino vaginantibus prædilus. Spicæ laxæ distiche 3—9 poll. longæ.
Spathæ valva exterior oblonga viridis 5--6 lin. longa. Perianthium
albi-purpureum 10—12 lin. longum, tubo spatha breviora, segmentis
obovatis obtusis 6—9 lin. longis. Stamina perianthio paulo breviora.
Südost-Afrika : Natal, in collibus prope Pinetown, 160 ın, Schlechler
3167.
Ad G. microphyllum Baker, accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) reductus Baker nov. spec.
Cormus ignolus. Folia producta & ensiformia erecta rigidula glabra
6—8 poll. longa 6—8 lin. lata, venis marginibusque stramineis incras-
satis. Pedunculus pedalis, foliis 2—3 valde reductis præditus. Spica laxa
4—5 poll. longa. Spathæ valva exterior lanceolala viridis 9—12 lin.
longa. Perianthium purpuraceum 42—15 lin. longum, tubo curvato
infundibulari 3—4 lin. longo, limbi segments oblongis oblusis subæqua-
libus. Stamina limbo distincte breviora.
Südafrika : Kapkolonie, East London, Conrath 581.
Ad G. Papilionem Hook. fil., accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) rigidifolius Baker nov. spec.
Cormus ignotus. Folia producta 4—5 linearia erecla crassa rigida
pedalia vel sesquipedalia 3 lin. lata venis marginibusque incrassalus
stramineus. Pedunculus pedalis, foliis 1—2 reductis præditus. Spica
densa disticha semipedalis. Spathæ valva exterior oblonga viridis
membranacea glabra 9—12 lin. longa. Perianthium sordide purpureum,
tubo infundibulari spatha æquilongo, limbi segmentis oblongis obtusis
inæqualibus 6 lin. longis. Stamina perianthio distincte breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, Modderfontein, Conrath 577.
Ad G. striatum Jacq., accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) Schlechteri Baker nov. spec.
Cormus globsus parvus, tunicis brunneis membranaceo-fibrosis. Folia
producta 4 ensiformia erecta rigidula glabra pedalia 6 lin. lata. Pedun-
culus gracilis 2—3-pedalis, foliis 2—3 reductis præditus. Spica laxa
pauciflora 2—4 poll. longa. Spatha valva exterior oblongo-lanceolata
42—15 lin. longa. Perianthium saturate purpureum. tubo curvato
6—7 lin. long., limbi segmentis obovatis 1 poll. longis. Stamina perian-
Ihio paulo breviora.
Südafrika : Transvaalkolonie, Donkerha&k, 1560 m, Schlechter 4132.
Ad @. Papilionem Hook. fil., accedit.
Gladiolus (Eugladiolus) spectabilis Baker nov. spec.
Cormus magnus globosus, tunicis brunneis membranaceo-fibrosis.
Folia producta 6 ensiformia suberecta rigidula glabra pedalia 6 lin. lata,
venis marginibusque incrassalis stramineis. Pedunculus sesquipedalis,
foliis 2 reduclis vaginatus. Spica laxa semipedalis 5—6-flora. Spathæ
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXI 1007
valva exterior oblongo-lanceolata viridis 18 lin. longa. Perianthium
splendide saturate rubrum, tubo 45—18 lin. longo, apice curvato, limbi
segmentis oblongis aculis sub æqualibus medie 1 poll. latis. Stamina
limbo leviter breviora. Stylus perianthio æquilongus.
Südafrika: Nördl. Transvaalkolonie, Mount Matchatchi, 2500—3000 m,
Junod 1927. |
Ad G. splendentem Baker et G. cardinalem Ker., accedit.
Gladiolus (Hebea) trichostachys Baker nov. spec.
Cormus haud visus. Folia producta nulla. Pedunculus gracillimus
teres sesquipedalis pilis mollibus patulis gracilimis vestitus, foliis 3 ad
vaginas reductis præditus. Spica modice densa 4—5 poll. longa. Spathæ
valva exterior oblonga membranacea 5—6 lin. longa. Perianthum
pallide Iuteum 10—A2 lin. longum, tubo subrecto infundibulari spatha
æquilongo, limbi segmentis obovatis obtusis unguiculatus 6 lin. longis,
inferioribus oblanceolatis longe unguiculatis. Stamina perianthio distincte
breviora, antheris linearibus.
Südafrika : Transvaalkolonie, Irene, Conrath 579.
Ad @. permeabilem Delar., accedit.
Antholyza (Homoglossum) Schlechteri Baker nov. spec.
Cormus globosus. Folia producta 3 linearia glabra vel ensiformia basin
caulis longe vaginantia pedalia 3 lin. lata. Pedunculus pedalis vel sesqui-
pedalis, foliis 2 reductis præditus. Spica disticha sukdensa 6—7 poll.
longa. Spathæ valva exterior del oblongo-lanceolata viridis 12—15 lin.
longa. Perianthium saturate rubrum, tubo subcylindrico 15—18 lin.
longo apice 1'/2 lin. diam., segmentis oblongis acutis inæqualibus
9—12 lin. longis. Stamina perianthio paulo breviora, antheris linearibus.
Südafrika : Transvaalkolonie, ad montis Magaliesberg, 1650 m,
Schlechter 3627.
Ad A. laxifloram Baker, accedit.
ORCHIDACER
Er. KRANZLIN (Berlin).
Habenaria trachychila Kränzl. (Cultrat®) nov. spec. — Radi-
cibus crebris, tuberidiis certe magnis (partim destructis), caule basi
calaphyllis magnis laxis vestito cum inflorescentia cireiter 60 cm alto
folioso, foliis e basi longe vaginante linearibus acuminatis ad 20 cm
longis vix À cm latis, spica multiflora laxiflora ad 25 cm longa, bracteis
lanceolatis acuminatis pedicellos tantum salis longos superantibus,
ovariis cum pedicellis 4 cm. longis. Sepalis patentibus, dorsali oblongo-
lanceolato concavo acuto, lateralibus oblique ovatis v. subrhombeis
exlus rotundatis omnibus teneris, petalorum partitionibus linearibus,
postica sepalo dorsali agglutinata, antica subparallela dimidio fere
longiore, labelli basin usque divisi partitionibus anguste lanceolatis
acuminatis præsertim dimidio superiore hirsutissimis, calcari filiformi
apicem versus clavalo compressiusculo ovarium tantum (non pedicellum)
æquante, anthera elongata fere sepalum dorsale æquante, processubus
stigmaticis longis deflexis '/s labelli æquantibus grosse papillosis apicem
1003 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sün.).
versus incrassatis, rostello quam anthera multo minore triangulo in
apice 3 Incurvos exeunte quorum laterales quique canalibus antheræ
breviores, ipsi autem quam processus stigmalici multo breviores.
Sepala 1 cm longa, lateralia 6—7 ınm lata, pelalorum partitio postica
1 cm longa, antica circiter 1,5—1,5 cm longa, labelli lobi 1,5 cm longi,
calcar 2 cm iongum, anthera 8 mm alta, processus sligmatiei 5 mm longi.
Südafrika : Transvaalkolonie, Rehmann, ohne Standortsangabe.
Das einzige mir bisher vorgekommene Exemplar dieser Pflanze war
über die Höhe der Entwicklung hinaus, doch waren die Blüten noch
alle untersuchbar. Es ist zu beklagen, dass ich über den Standort keine
Angaben gefunden habe, doch ist anzunehmen, dass sie wie alle
« Gultrate » dem Osten Afrikas angehört.
Habenaria Rautaneni Kränzl. nov. spec. ($ 20 Chlorinæ
n. 284a). — Tuberidiis magnis napiformibus ad 8 cm longis 3 cm
crassis, radicibus crebris satıs crassis villosis, caule (c. inflorescentia)
ad 40 em alto folioso, foliis e basi vaginante cordata triangulis acuminatis
ad 8 cm longis basi 4,5—1,8 cm lalis, supra in bracteas similes decur-
rentibus, spica pro planta longa (18 cm) mulliflora, bracteis inferioribus
4 cm. longis ovaria longa pedicellata et brevi rostrata æquantibus.
Sepalo dorsali late oblongo apiculato concavo, lateralibus oblongis
defiexis aculis plus minus convolutis, petalis bene laiioribus rhombeis
margine exteriore erosulis antice infra biapiculatis pulchre venosis,
labelli lobis lateralibus in dentes filiformes reductis, lobo intermedio
late lineari convoluto obtuso, calcari apicem versus leviler inflato obtuso
quam ovarium quarla longiore, processubus stigmaticis brevibus crassis
supra sulcalis antice tridentatis, anthera valde reclinata, canalibus
antheræ rostello maximo omnino affixis, rostello compresso triangulo
antheram superante, conneclivo inter loculos antheræ inciso.
Flores certe speciosi, sepala 4,1 cm longa, dorsale 3 mm lateralia
4 min lata, petala À cm longa 8 mm lata. labelli lobuli laterales 3.5 mm
longi, lobus intermodius 1,3 cm longus, calcar 2,5—2,7 cm longum,
rostellum 8—9 mm allum. — Januario.
Deutsch-Südwest-Afrika : Amboland, Olukonda, Rautanen.
Diese Art steht Hab. epipactidea Rehb. f. sehr nahe und unterscheidet
sich von andern Merkmalen abgesehen durch die Petalen, welche am
aberen Rande fein gezähnelt und am vorderen Rande mit einem kleinen
zweizähnigen Lobulus versehen sind.
Disa minor Rchb. f. in Flora 1865, 182; Kränzl. Orchid. Gen. et
Sp. I, 800; Penthea minor Sord. in Linnæa XIX (1847), 104. — Plantula
parva 10—12 cm alta, foliis basılaribus 3 brevi-petiolatis v. vaginantibus
oblongis acutis petiolo maximi 4,5 cm longo, lamina 4 cm longa 2,3 cm
lata, vaginis in scapo 3 lanceolatis acuminatis bracteæformibus, spica
subcorymbosa paucillora (—5), bracteis lanceolalis acuminatis pedicellos
tantum »quanlibus À cm longis, pedicellis et ovariis 2 cm. longis. Sepalo
dorsali profunde cucullato oblongo obtuso (non calcarato), lateralibus late
oblongis brevi-acutalis excavalis, petalis irregulariter quadratis postice
in processum linearem apice incrassatum carnosum in sepalo dorsali
absconditum productis, labello elongalo ovato subrhombeo apice ipso
obtuso, rostelli brachiis brevibus.
Flores nivei, sepalum dorsale 1 cm longum cucullus 5 mm profundus,
sepala lateralia 1,2 cm longa 5 mm lata, pelala 3,5 mm longa et lata,
appendix 2 ınm longa, labellum 5 mm longum 3 mm latum.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXI. 1069
Südafrika : Kapkolonie, Rehmann (sub nomine D. vüugineæ).
Die Pflanze erinnert an D. Richardiana Lehm. ist aber halb so hoch
und hat grössere Blüten. Ich bin überzeugt, dass dies die ziemlich
apokryphe D. minor Rehb. f. ist, welche Reichenbach in der Flora
l. supra c. nur umgetauft aber nicht beschrieben hat. denn es stimmt
von der kurzen Sonder’schen Original-Diagnose jedes Wort. Demnach
würde sie unter die « Corymbos& » und auf Seite 762, n. 38a meiner
Aufzählung der Disen in Orchidacearum Gen. et Sp. einzurangieren
und auf Seite 800 zu löschen sein.
Herschelia excelsa (Sw.) Kränzi. — Disa excelsa Sw. in Kongl.
Vet. Acad. Handb. XXI (1800), 212 exec. synon.: Thunb. Fl. Cap.
(ed. Schult.). 14; Lindl. Gen. et Sp. Orch. 356 = Kränzl. Orchid. Gen.
et Sp. I, 800. « Folia radicalia 6 v. plura. lanceolata acuta erecta digi-
talla », scapo ad 75 cm alto (incl. inflorescentia) basi calaphyliis im
vaginas grandescenlibus vestilo, vaginis ad 12 supra in bracteas decres-
cenlibus pierisque acuminalis, spica ad 15 cm longa multiflora basi
sublaxiflora, bracteis oblongis aristatis ovaria æquantibus cire. À cm.
longis. Sepalo dorsali a fronte viso oblongo acuto (a latere viso triangulo
extincloriiformi, calcari proprio nullo, sepalis lateralipus oblongis
apiculatis ceterum obtusis, petalis multo minoribus fere semicircularibus
in sepalo dorsali omnino absconditis, lobulo antico gynostemio affixo
rotundato fere auriculiformi, lobo postico toto ambilu alcicorni antice
acuto margine superiore erosulo. labello obovato-oblongo antice rotun-
dalo apiculato, disco præsertim basin versus concavo margine undulalo,
stigmate crasso, anthera valde reclinala. rostello medio cochieart.
Flores illis H. purpurascentis Kränzl. bene minores sepala 9—10 mm
longa, dorsale 10 mm profundum, lateralia 5 mm lata.
Südafrika : Kapkolonie (Georgetown Distr.). Oakford, Rehmann 529.
Die Pflanze stimmt in allen Einzelheiten mit der sehr dürftigen mehr-
fach wörtlich abgedruckten Originalbeschreibung von Disa excelsa SW.
Dass sie eine Herschelia ist. geht aus dem Gynostemium aufgewachsenen
Petalen hervor, die einzige im Grunde genommen nur scheinbare
Abweichung bieten die Petalen, welche Swartz als « lanceolat » beschreibt.
Das heisst diesen Ausdruch in der weitesten kaum noch zulässigen
Anwendung zu gebrauchen, das obere Ende der Petalen hat die typische
Elchgehörnform.
Lissochilus leucanthus Kränzl. nov. spec. — Rhizomale crasso
repente radicoso, bulbis ovatis(?) valde desiructis. caulibus hornolinis
sub anihesi etiam junioribus 3--4-foliatis. calaphyllis quibusdam in
folia transientibus in basi, foliis lineari-lanceolalis acuminatis satis
crassis subcoriaceis maximis ad 25 cm longis 2 cm latis, scapo ad 75 cm
alto (incl. inflorescentia) omnino nudo, racemo fere ‘/s lotius scapi
occupanle valde distantifloro paucifloro (flores interdum 6 cm inter se
distant!), bracteis minutis linearibus quam ovaria bene brevioribus.
Sepalis oblongis acutis pro flore parvis. petalis papilionaceis triplo
latioribus latissime oblongis v. suborbicularibus breviter acutatis ceterum
obtusis, labelli lobis lateralibus fere semiorbicularibus rolundatis, inter-
medio late oblongo multo majore leviter pandurato obluso convexo,
callis medio in disco 5 lateralibus quibusque brevioribus granulosis,
callo v. protuberantia utrinque in fauce labelli convexo prolruso in
calcaris brevis apicem descendenle superficie spongiosa v. papillosa,
1010 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me Sär.).
calcari extinctoriformi acutalo, gynostemio pro flore magno lato,
anthera obluse apiculata loculis membrana accessoria subclausis, polliniis
magnis, caudiculis brevibus, glandula fere bipartita.
Flores albi (labellum purpureo strialum 2) expansi 2—2,2 cm diametro,
sepala 5 v. 7 mm longa 2—3 mm lala, petala 1,3 cm longa 4 cm lata,
labellum cum calcari 1,2 cm longum et inter lobos laterales expansos
latum, lobus intermedius 6 min latus. — Februario.
Deutsch - Südwest - Afrika : Amboland, zwischen Ondonga und
Uukuambi, Rautanen.
Von allen andern Zissochilus-Arten unterschieden durch reinweisse
Blumen, deren Farbe auch bei dem einen zum Glück vorzüglich
erhaltenen Exemplar noch zu erkennen war und durch die höchst
merkwürdigen Schwielen, welche beiderseits am Sporneingang sitzen,
diesen beträchtlich verengen und sich bis zur Spitze der Sporrs
erstrecken. Auffallend ist die grosse Klebscheibe, wegen ihrer aus-
gesprochenen Neigung zur Zweiteilung.
HALPIGHTACEE
E",. NISDEHNZU (Braunsberg).
Gaucanthus Forsk.
Diese durch fast ein ganzes Jahrhundert verschollene Galtung erhält
nunmehr zu den beiden seither bekannten Arten (€. edulis Forsk. und
C. squarrosus [Radik.] Ndz.) nachfolgend noch zwei neue, die zugleich
eine neue Sektion bilden, während die beiden seither bekannten
Arten zu der andern Sektion gehören. Die Merkmale dieser beiden
Sektionen sind :
1. Eucaucanthus Ndz. — Liana glabra, partibus novellis sericeis
mox glabratis; ramis elongatis squarrosis, ramulis et foliiferis abbre-
viatis; foliis parvis orbicularibus glabralis longe petiolatis, petiolo
laminam fere æquante gracili demum glabrato, stipulis nullis; bracteis
bracteolisque lineari-lanceolatis; petalis suborbicularibus erenulatis dorso
levibus; samaræ ala suborbiculari.
1. C. edulis Forsk.
2. GC. squarrosus (Radlk.) Ndz.
2. Eriocaucanthus Ndz. — Liana dense pilosa non solum partibus
novellis peduneulisque cujusque ordinis, sed etiam ramis folisque
vetusiis ; ramulis quoque foliiferis floriferisque -+ elongatis; follis
+ imagnis cordalis apice acutis s. apiculatis, petioli longitudine vix
/s—'/s folii æquante, stipulis brevibus subulatis demum deciduis;
corymbis in paniculam folioliferam ramos terminantem disposilis ;
bracteis bracteolisque subulatis; petalorum limbo dorso -4- carinato,
basi subhastala undulato et liguliformi inflexo, ceterum integerrimo;
samaræ ala oblongo-ovali.
3. Caucanthus argenteus Ndz. nov. spec. — Folia, sicut ramuli
pedunculique, novella utrinque. adulta (supra nigrescentia puberula)
subtus pube argenlea crispa (pilorum trabecula tortuosa) tomentosa, apice
acula, Supra nervis impressis rugosa, sublus — præcipue floralia —
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÄT ZURICH. XXL A011
supra basim glandulas 2 sub temento obtectas gerentia, petiolo eglan-
duloso. Petalorum limbus suborbicularis paulo carinatus.
Südost -Afrika : Boroma, am mittlern Sambesi, Menyharth 964,
bl. und fr. Januar.
4. Gaucanthus cinereus Ndz. nov. spec. — Folia, sicut ramuli
pedunculique, novella utrinque, adulta (supra nigrescentia puberula)
subtus pube cinerea lævi (pilorum trabecula + directa) subsericea, apice
apiculata, supra lævia, sublus eglandulosa, glandulis 0—2 infra apicem
petioli affixis. Petalorum limbus oblongo-ovalis subalulato-carinatus.
Britisch-Ostafrika : (Lokalität?), Alfr. Kaiser.
SELAGINACEA
R. A. ROLFE (Kew).
Walafrida Fleckii Rolfe nov. spec. — Fruiiculosa ramosissima.
Ramuli puberuli. Folia dense faseiculata, linearia, subobtusa, siceis
asperula, 1'/—2 lin. longa. Spicæ subcapituliformes, numerosæ, late-
rales, prope apices ramorum paniculam strictam formantes. Flores
sessiles. Bracteæ oblongæ, subobtusæ, subincurvæ, puberulæ, °/« lin.
long&. Calyx 2—3-partitus, ‘/2 lin. longus; lobi laterales, oblongæ, obtusæ,
pubescentes et ciliatæ; lobus intermedius minutus v. obsoletus. Corollæ
tubus ‘/2 lin. longus, fauce amplialo; lobi oblongi, ‘/2 lin. longi. Fructus
subglobosus, !/s lin. longus.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Harris, Dinter 439.
Nearly ailied to W. Dinteri Rolfe, but the leaves rather broader and
thinner, and the calyx lobes narrower and more strongly hirsute.
Walafrida Schinzii Rolfe nov. spec. — Fruliculosa ramosissima.
Ramuli puberuli. Folia plus minusve fasciculata, linearia, subobtusa,
siceis asperula, 6—10 lin. longa. Spice capituliformes, laterales, prope
apices ramorum paniculam laxam strictam formantes. liores subsessiles.
Bracteæ lanceolatæ, subobtusæ, puberulæ, parce ciliatæ, À lin. longæ.
Calyx trifidus, ?/s lin. longus; lobi ciliati, laterales oblongi, obtusi,
posticum lineare, acutum. Corollæ tubus À lin. longus, fauce ampliato;
lobı rotundato-oblongi, '/a lin. longi.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Waterberg, in Schluchten,
Dinter 370.
A species allied to W. paniculata Rolfe and W. lacunosa Rolfe, but
more robust, and readily distinguished from other tropical African
species by its much larger flowers.
COMPOSITE
S. MOORE (London).
Pteronia kromoides S. Moore nov. spec. — Ramis nudis angu-
latis cinereis ramulos bene foliatos gerentibus, foliis oppositis basi
liberis ramulorum breviorum solummodo imbricatis linearibus obtusis
scabride pubescentibus, capilulis solitariis mediocribus anguste ovoideis
1012 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.).
utrinque angustalis A3-flosculosis, involucri circa 7-serialis phyllis arcte
imbricatis exterioribus brevioribus oblongis obtusis intermediis oblongo-
lanceolatis intimis lineari-lanceolatis acutis integris omnibus crustaceis
stramineis nilentibus glabris, receptaculo alveolato, achæniis compressis
oblongis sursum nequaquam coarctalis basi dense villosis, pappi setis
copiosis rigidis dilute stramineis scabridis longioribus achænium fere
4-plo excedentibus.
Deutsch - Südwest - Afrika : Gross-Namaland, Jakalskopje, Dinter
1197.
Folia 0,8—1,0 cm long., 0,1 cm lat. Capitula paullo ultra 2,0 cm long.,
summum 0,6 cm diam. Involucri phylla exteriora circa 0.8 cm, inter-
media 1,0—1.7 cm, inlima 1,0 cm long.; intermedia 0,4 cm, intima
0,2 cm. lat. Corollæ in toto 0.55 cm long., luteæ; lobi 0,15 cm long.
Styli rami (appendice angustissime lineari-lanceolata sat elongata inclusa}
0.35 cm long. Achænia 0,22 cm long. fusca. Pappi sets longiores
0,8 cm long.
Near Pt. lucilioides DC. but told at once from that species by its
different flower-heads.
Pteronia unguiculata S. Moore nov. spec. — Fruticulosa,
subintricate ramosa, glabra, ramis attenuatis quadrangularibus junioribus
foliosis, foliis oppositis nunc aliquantulum sparsis nune ex apicibus
ramulorum perbrevium oriundis quasi verlicillatis oblongis subtriquetris,
capitulis parvis solitariis sessilibus anguste ovoideis 10-flosculosis, INVo-
lucri phyllis circa 12-seriatis ovatis apice breviter unguiculato-mueronalis
margine scariosis ibique integris vel fere integris, corollis involucro
brevioribus, siyli ramis elongatis appendicibus mediocribus onuslis,
achæniis turbinatis densissime villosis, pappi setis copiosis quam achænia
longioribus rigidis scabridis lutescentibus.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gr'oss-Namaland, ! Gubub, Dinter 1233.
Folia 0,3—0,5 cm long., 0,1 cm lat. Capitula vix matura 1,2 cm long.,
0.5 cm diam. Involucri phylla 0,7—0,9 em long., circa 0,5 cm. lat.,
pauca basalia breviora. Corollæ vix 0.5 em long., flavæ. Styli rami
0,2 cm long., appendice vix 0,1 cm long. haud exempta. Achænia
0,22 cm, pappus fere 0,5 cm. long.
This is evidently very close to Pt. cylindracea DC. which it greatly
resembles in habit. On carefully comparing it, however, with De Can-
dolle’s type (Burchell 1603) differences in the capitula are at once
noticed which render it impossible to consider the two of identical species.
Dinter’s plant has relatively short and narrowly ovoid heads, while those
of Pt. cylindracea are long and strictly cylindrical, and this gives the
two plants quite a diverse aspect. Moreover the edges of the involucral
leaves, which are entire or very nearly so in the case of Pt. unguiculata,
are in the other ciliate-lacerale.
Pteronia Dinteri S. Moore nov. spec. — Ramis validis einereis
sæpissime nudis ramulos breves dense foliatos gerentibus, foliis oppositis
basi connatis deorsum arcle imbricalis lineari-oblongis obtusis dorso
carinatis margine scabride ciliatis, capitulis parvis solitariis turbinatis
5-fosculosis, involucri eirca 6-serialis phyllis oblongis exterioribus
brevioribus ciliatis el uncinulo brevi patenle recurvove onustis inte-
rioribus longioribus obtusissimis glabris, flosculis breviter exserlis,
receptaculo alveolato, achæniis turbinatis apice brevissime coarctalis
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITET ZUBICH. XXI. A013
dense villosis, pappi setis copiosis rigidis scabridis stramineis longioribus
achænia duplo superantibus.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Südrand der Etosapfanne,
Dinter 739.
Folia 0.2—0,5 cm long., circa 0,1 cm lat., rigida, in sicco longitrorsum
rimosa. Gapiltula 4.2— 1,4 cm long.. sursum 0.5—0.6 em lat. Involueri
phylla exteriora circa 0,5 cm, interiora 1,0 cm long., illa 0.2 cm, hæc
0,4 cm lat. dilute straminea apice lutea, inlima sursum sæpe fusco-
viridia. Corollæ in toto 0,8 cm long.: tubus luteus; lobi smaragdini,
0,i cm long. Styli rami (appendice brevi lanceolata inclusa) 0.4 cm long.
Achænia 0.55 cm, pappi setæ longiores 0,7 cm long.
Nearest Pt. muronata DC. which it much resembles in leaves and invo-
lucral leaves. though the involucres themselves are much more markedly
turbinate. The heads of Pt. Dinteri have but 5 floscules, those of
Pt. mucronata 12—15, and the corollas and achenes of Ihe two are
markedly difierent.
Amellus arenarius S. Moore nov. spec. — Suffruticosus, copiose
ramosus ramis ramulisque valde attenuatis sat sparsim foliosis breviter
hirsutulis, follis sessilibus anguste linearibus obtusis crebro scabride-
hirtulis, capitulis radiatis heterogamis mediocribus multiflosculosis
sæpissime a foliis summis remotis. involueri 3-serialis subhemispheerici
phyllis anguste linearibus acutis extimis minoribus omnibus hirsulis,
receptaculi convexiuseuli paleis anguslissime lineari-lanceolatis breviter
acuminatis deorsum integris sursum eiliatis, ligulis oblongis obscurissime
o-dentatis, disci flosculis exsertis, siyli ramis appendicibus lanceolatis
onuslis, achenis circultu obovato-obiongis margine aliquantulum incras-
salis hirsululis, pappi paleis minimis setis (flosculorum omnium aut radii
aut disci) paucis caducissimis breviler barbellatis albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Dinter 1218.
Saltem 955,0 cm alt. Rami ramulique sæpissime vix 0.1 cm diam.,
tereles. Folia modice 0.5—1.0 em long., 0,4 cm lat. Involuerum paul-
lulum ultra 0,5 cm long. et diam.; phylla extima 0,3 cm, intima 0,5 cm
long. Receplaculi paleæ vix 0,5 cm long., deorsum 0,015 cm sursum
0,0% cm lat. Ligulæ (ex scheda el. detectoris) læte cœruleæ (« hellblau »),
eirca 0.6 em long et 0,2 cm lat. Flosculerum hermaph. corollæ 0,4 cm
long., infra lobos glandulis 3 Iinearibus aurantiacis præditæ. Achænia
0,2 cm long.. 0,12 cm lat. Pappi paleæ 0,3 cm long.
A well-marked species known from its perennial congeners by its
very slender habit, its narrowly linear leaves both of stem and of invo-
lucre, the very narrow receplacular paleæ and the ray-florets with a
setose (inner) as well as a paleaceons (outer) pappus. This last character
it shares with A. strigosus Less. from which, however, it is distinct in
several particulars.
Detris smaragdina S. Moore var. versicolor S. Moore nov. var.
. — Planta fere 30 cm alt. Folia modica 5,0 x 0,3 cm. Ligulæ verisimiliter
nunc luteæ nunc luteo-virescentes.
Deutsch-Südwest-Afrika : Herereland, Eromhunga, Dinter 465.
A much larger plant in all respects than the type in the British
Museum, but [think referable to the same species.
Detris Dinteri S. Moore nov. spec. — Fruticosa ramis erectis
tenuibus bene foliosis pubescentibus dein cinereis, foliis sessilibus
1014 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
anguslissime linearibus obtusis ramulis perbrevibus sæpe fultis et tune
quasifascieulatis pilis albis hispidis dense obsitis, capitulis hemisphæricis
multiflosculosis, involueri 3-serialis phyllis lineari-lanceolatis acutis
brevilerve acuminatis dorso hispidulis interioribus quam exteriora mani-
feste longioribus marginibus scariosis, receptaculo convexiusculo, flos-
culis omnibus hermaphroditis disci breviter exsertis, ligulis oblongis
obseurissime 3-dentatis purpureis, achænis ambitu obovalis obscure
costatis pilis albis appressis onuslis, pappi selis uniserialis caducis
scabriuseulis albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Grootfonlein, Dinter 719.
Saltem 40 cm alt. Rami modo 0,1—0,2 cın diam., tandem glabri et
longitrorsum rimulosi. Folia 0,6—1,0 cm long. (juniora vero breviora)
et circa 0,04 cm lat.. patentia. Pedunculi adusque 4,0 cm long., capitula
vero sæpe inter summa folia subsessilia. Capitula 0.5 cm long.. et paullo
laliora quam longa. Involueri phylla extima 0,3 cm, intima 0,45 cm long.
Ligulæ 0,75 cm long., 0,15 lat. Disci corollæ 0,4 cm long. Achænia
0,2 cm. pappi setæ 0.35 cm long.
Near D. hirsuta (Felicia hirsuta DC) from which it can be immediately
told by means of, inter alia, its exceedingly slender often fasciculate
leaves.
Chrysocoma polygalzfolia S. Moore nov. spec. — Erecta,
glabra, crebro ramosa, ramis ætate defoliatis ramulos abunde foliosos
gerentibus, foliis sessilibus anguste oblongis obtusis membranaceo-coria-
ceis, capitulis mediocrıbus hemispharieis multiflosculosis ad apices
ramulorum corymbum laxum paucicapitulatum efformantium solitartis,
involucri phyllis 4-seriatis lineari-lanceolatis acutis interioribus paullo
longioribus et angustissime marginatis, receplaculo convexiusculo anguste
alveolato, flosculis exserlis. achæniis nondum maturis oblongis valde
compressis ecoslatis pilis paucis parvis appressis onustis, pappi setis
paucis scabridis albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Dinter 1262.
Folia seniora 0,6—0,8 cm long., 0,2—0.,3 cm lat., juniora attamen
minora, in sicco erecta (sc. cauli parallela). Capitula 6,5 cm long., 1,0 cm
diam. Involueri mieroscopice glandulosi phylla exteriora 0,2 cm, interiora
0,35 cm long., hæc vix 0,1 cm lat. Corolla 0,3—0,35 cm long. Achænia
fere 0,2 cm long., 0,1 cm lat, margine ciliata. Pappus ægre 0,3 cm
long.
Distinguished easily from its congeners by its broad leaves and invo-
lucral leaves.
Nicolasia affinis S. Moore nov. spec. — Caulibus debilibus
decumbentibus foliosis puberulis. foliis homomorphis parvis sessilibus
oblanceolatis apice breviter spinulosis margine integris denticulatisve
puberulis, capitulis hemisphæricis permultifloseulis a foliis summis
bractealis brevissime peduneulatis, involueri circa 5-serialis quam floseuli
paullo hrevioris phyllis inter se subæqualibus lineari-lanceolatis breviter
spinuloso-acuminalis dorso puberulis, flosc. fem. corollis breviter 4-den-
talis, flose. hermaph. 5-lobis lobis dorso hispidis. flose. fem. stylis
inclusis vel subinclusis, flosc. hermaph. exsertis mox decurvis hirtulis
ramis duabus brevibus anguste oblongis obtusis dorso pubescentibus
coronalis, acheniis oblongis subteretibus scabriusculis, pappi setis
sæpissime 3—4 rarissime 5—6 glabris sordide albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Orumbo, Dinter 1334.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXL 1015
Rami 0,1 cm diam., angulali, leviter striati. Folia 0,5—1.0 cm long.,
0,15—0,2 cm lat., subcoriacea, pag. inf. glandulis microscopicis immersis
induta. Capitula circa 0,7 cm long. et diam. Involucri phylla extima
0,35 em, intima 0.5 cm long. Flose. fem. corollæ 0.22 cm, fiosc. hermaph.
0,35 cm long., he basi gradatim amplificatæ. Flosc. fem. styli rami
0,05 em long. flose. hermaph. 0,05 cm. Achænia 0,07 cm long.. 0,013 cm
diam. Pappi setæ debiles, 0,25 cm long.
Very near N. heterophylia S. Moore, but distinguished at once from
it by the absence of the remarkable heterophyliy characterising that
species. Other differences are the larger heads with a greater number of
involucral leaves and many more florets, the included or subincluded
(instead of far exserted) styles of the female floreis, the larger herma-
phrodite florets with a 2-armed instead of an entire stigma, and the
variable number of setæ to the pappus.
The bifid stigma just mentioned and the increase in the number of
the pappus-sel® necessilate slight alterations in the generic cha-
racter.
Nicolasia Lugardi N. E. Brown mss. nov. spec. — Planta
glanduloso-scabriuscula caulibus debilibus sursum ascendenlibus, foliis
homomorphis sessilibus anguste lineari-lanceolatis apice pungentibus
dorso eminenter uninervibus rigidis senioribus imbricalis erectis (sc.
cauli applicatis) junioribus majus distanlibus nec non semipatentibus,
capitulis companulatis multifioseulis breviter pedunculatis ramos abbre-
viatos e caulium parte superiori oriundos singillatim coronantibus,
involueri eirca A4-serialis quam flosculi paullo brevioris phyllis angus-
tissime lineari-lanceolalis acuminatis marginibus anguste scariosis
interioribus gradatim longioribus, flosc. fem. corollis apice 3-fidis, flosc.
hermaph. lobis 5 dorso hispidulis, flosc. fem. stylis exserlis, flosc.
hermaph. longe exsertis hispidulis breviter 2-ramosis, achæniis oblongis
basi et apice pilis brevibus albis præditis brunneis nitidis.
Deutsch-Südwest-Afrika ; Ondongo, Olukonda, Rautanen.
Folia 0,7—1,0 cm long., summum 0,2 cm lat., seniora brunnea, juniora
dilute viridia. Rami florigeri sæpissime 1,0—2,0 cm long. Capitula
0.6 cm. long.. 0,5 cm lat. Involucri phylla extima 0,2 cm, intima 0,4 cm
long. Flosc. fem. corollæ 0,3 cm, flosc. hermaph. 0,4 cm long. Flose.
fem. styli rami 0,06 em, flosc. hermaph. 0,02 cm long. Achænia 0,06 cm,
pappi sel® 0,35 cm long.
At once known by its narrow imbricate læves.
Gnaphalium stenolepis S. Moore nov. spec. — Planla annua,
humilis, facie Lasiopogonis, lana densa araneosa oblecta, caulibus pluribus
decumbentibus debilibus, foliis spathulatis spathulato - linearibusve
breviter apiculatis raro obtusis, capilulis campanulatis multifiosculosis
ad apicem ramulorum perbrevium foliis bracteantibus intermixtis
arcte conferlis, involucri 2-serialis phyllis lineari-lanceolalis longe
acuminalis inlerioribus quam exteriora paullo angustioribus omnibus
sursum scariosis landem palentibus dilutissime stramineis, receptaculo
. convexo anguste foveolato, flosculis hermaph. circa 5, achæniis oblongis
subteretibus glabris, pappi setis inter se liberis breviter barbellatis
sordide albis.
Deutsch-Südwest-Airika : Hereroland, Osire, Dinter 795.
Folia 0,5—1,0 em long., 0.15—0,3 em. lat. Capitula 0,4 em long., et
1046 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
fere totidem lat. Involueri phylla exteriora circa 0.08 cm, interiora
0.05 cm lat. Receptaculum 0.12 cm diam. Flosc. hermaph. corollæ
0,16 cm long. ; harum lJimbus 5-fidus ; flosc. fem. tenuissimæ, fere 0,2 cm
long. Achænia 0,06 cm, pappus 0,2 cm long.
At once distinguished from its allies G. repens Linn. and G. pros-
tratum Thunb. by its narrow and acuminate involucral leaves. At a first
view it looks much like Lasiopogon micropoides DC. The puppus-hairs
are peculiar.
Helichrysum (Argyreia & Leptorhiza) scleranthoides S.Moore
nov. spec. — Planta annua, humillima, caulibus radice attenuato fultis
filiformibus decumbentibus rarifoliatis araneoso-pubescenlibus tandem
glabris, foliis exiguis linearibus vel lineari-oblongis breviter araneoso-
pubescentibus maxima pro parte e ramulis perbrevibus capitulorum
glomerulis parvis coronatis oriundis, capitulis eylindrico - turbinatis
9—13-flosculosis, involucri eirca 3-serialis glabri phyllis inter se sub-
æqualibus oblongo-lanceotalis aculis haud radiantibus pallide stramineis
vel rulescentibus, flosculis fem. sepissime 4—8, hermaph 5—9, achæniis
anguste cylindricis glabris, pappi setis 6—8 deorsum glabris (ima basi
scabridis) sursum plumosis albis.
Deutsch - Südwest - Afrika : Gross- Namaland, !Gubub, Dinter 1242,
1244.
Folia 0,5—0,5 em Jong., summum 0,1 cm lat. vel minus. Capitula
6,5 em leng., 0,2 cm. diam. Involueri phylla 0.17— 0,22 cm long. Flosc.
fem. corollæ 0,12 cm long.. inferne dilatalæ: flose. hermaph. 0.16 cm
long. Achænia 0,06 cm, pappi setæ 0,15 cm long.
The affinity of this is with A. mieropoides DC. and H. filagineum DC.
both known to me only by description. from which Iheir possession
of different leaves and involucres is apparent. The plant has given me
much trouble owing to some of the heads having more female than
hermaphrodite florets. but the reverse condilion is the more usual so
for as my experience goes.
Helichrysum leptolepis DC. Proûr. VI (1857), 470. HA. damu-
rense O. Hoffm. in Engl. Bot. Jahrb. X (1888), 8%.
— var. intermedia S. Moore nov. var., folia oblanceolata. 0,5 cm lata.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Otavi, Dinter 557 (pars).
— var. latifolia S. Moore nov. var.,folia obovata, modice 0.7—-1,3 cm lata.
Deutsch-Südwest-Afrika : Herercland, Waterberg Plateau, Dinter
557 (pars).
Helichrysum (Argyreia & Obvallate) Dinteri S. Moore nov. spec.
— Humile caulibus e radice valido rariramoso abbreviatis subdecum-
bentibus glabris ramulos ascendentes teneros una cum foliis lana
araneoso-tomentosa grisea oblectis giganlibus, foliis sessilibus linearibus
vel lineari-spathulaus oblusis, capitulis parvulis heterogamis subcampa-
nulatis solitariis foliis ullimis arcte cinetis circa 30-flosculosis, involueri
circa A-serialis phyllis inter se subæqualibus glabris lamina lanceolata
breviter acuminala purpurea deinde sordide straminea coronalis, recepta-
culo, plano floseulis circa 5 femineis, achæniis immaturis oblongis
subterelibus papillosis, pappi seiis scabriusculis albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Waterberg Plateau, Dinter 387.
Summum 40,0 cm alt. Folia 0,5—0,8 cm long. 0.1—0.12 cm lat.
Capitula 0.5 cm long., 0,4 cm diam. Involueri phylla 0,4—0,5 cm long.
0,1—0,15 cm lat. Receplaculum circa 0,1 cm diam. Flosculorum fem.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXL A017
corolle 0,25 cm long., flose. hermaph. lotidem. Antherarum caudæ
simplices. Styli rami capitellato-truncati. Achænia vix 0.05 cm, pappus
0.3 em long.
This has much the appearance of H. pachyrhizum Harv., but can be
dislinguished, among other characters, by its lowly habit, always solilary
heterogamons heads. and narrower and more poin'ed involucral leaves.
var. obtusum S. Moore nov. var. — Majus ramosum. Folia late spathu-
lata, adusque 0.3—0,35 cm lat. Involueri phylla obtusa.
Deutsch-Südwest-Airika : Gross-Namaland, !Gubub, Dinter 1212.
Heilichrysum (Argyreia & Obvullate) Fleckii S. Moore nov. spec.
— Radice longo recto valido sparsissime fibrillifero, caulibus e corona
oriundis numerosis ascendentibus gracilibus bene foliosis cinereo-
araneos0o-{omentosis, foliis parvulis sessilibus anguste linearibus mucro-
natis marginibus recurvis utrobique brevissime pubescentibus, capitulis
parvis ad apicem ramulorum solitariis vel adusque 3 congestis foliis
summis braciealis, capilulis heterogamis vix 90-flosculosis, involucri
subcampanulati phyllis eirca 6-serialis lamina scariosa oblongo-lanceolata
breviter acuminala erecia sed verisimiliter tandem radiante nunc alba
nune saturate p:rpurea onustis phyllis extimis imminutis, receptaculo
plano, floseulis fem. vix 20, achæniis immaturis minimis subleretibus
sparsim papillosis, pappi setis scabriuseulis sordide albis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Fleck.
Planta adusque 20,0 cm alt. Radix deorsum 0,3 cm, sursum (ad
coronam) 0,6 cm diam., corlice brunneo Lorto striato obtecta. Caules
solemniter modo 0,1 cm diam. Folia circa 0,7 cm long., et 0,1 cm lat.
tandem sæpe recurva, membranacea, deorsum eminenter 1Î-nervosa.
Gapitula 0,6 cm long., vix totidem lat. involucri phylla extima 0,4 cm,
intermedia 0,6 cm, intima 0.5 cm long. Corollæ nondum maturæ
0,1—0,15 em long. Achænia 0,03 cm. pappi setæ 0,15 cm long.
The affinity of this is with A. leptolepis DC. which has more straggling
habit, different leaves, massed homogamons heads with only half as
many florets etc.
Iphiona pinnatisecta S. Moore nov. spec. — Omnimodo brevis-
sime griseo-velulina, verisimiler fruticosa caule subtereti stricto sat
valido sparsim folioso ramulos teneros ascendentes foliosos frequenter
gignante, foliis sessilibus pinnatisectis pinnis utrinque 3—5 aller-
nantibus vel suboppositis distantibus approximatisve una cum rhachi
anguslissime linearibus obtusis margine recurvis, capitulis parvulis
subhemisphæricis brevipedunculatis circa 25-flosculosis in corymbis
brevibus paucicapitulatis dispositis, pedunculis propriis bracteis parvis
hinc inde onustis. involucri microscopice velutini circa 5-serialis phyllis
angusie lineari-lanceolatis acutis extimis quam interiora brevioribus
intimis longioribus et margine ciliatis, receptaculo plano alveolato,
corollæ lobis extus hirsutulis, antherarum caudis breviter barbellatis,
achæniis crudis parvis turbinalis dense villosis. pappi setis 2-seriatis
exterioribus paucis quam interiora paullo brevioribus omnibus glabris.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Grootfontein, Dinter 720.
Folia modice 2,5—3,5 cm long., raro 4,0 cm atlingentia; pinnæ circa
0.1 cm lat, sæpissime 0,5—1.0 cm long; rhachis subtus eminenter
I-nervosa. Corymbus circa %,0 cm long. Pedunculi proprii adusque
2,5 cm long.; horum bracteæ 0,2 cm long. Capitula vix À cm long. et
1018 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.).
diam. Involueri phylla exteriora 0,2—0,3 em, interiora 0,7 cm, intima
0.85 cm long.; omnia circa 0,1 cm lat. Receptaculum 0,25 cm diam.
Corolla nondum pansæ 0,3 cm long.; lobi triangulari-lineares, obtusi,
0,1 cm long. Styli rami 0,15 cm long. Achænia valde cruda 0,1 cm,
pappi sel& exteriores 0,4 cm, interiores 0,6 cm long.
A very distinct species. its pinnatisect leaves quite unlike these of
any other described /phion.
Pentatrichia petrosa Klatt (ex ic. et descript.).
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Graspoort, Dinter 1225.
Though this genus is not accepted by O. Hoffmann am strongly of
opinion that it should be kept up. Hoffmann goes even further than
did Bentham in merging neighbouring genera before their time con-
sidered valid, for not only does he acquiesce in the union of Pentanema
and Vitra, but he sinks them in, strange to say, Inula, and deals (he same
fale to Bojeria and Pentatrichia, thus making what I cannot but regard
as a most unnatural genus. Surely if we can get well-pronounced pappus-
characters, they onght to be made use of in classification; and thongh
Pentanema is undoubtedly close lo Vicoa, its five strongly pubescent
pappus-hairs should, I consider, amply suffice to mark it off from this
latter. The pappus of Pentatrichia is quite a peculiar one, and the
affinity of the genus seems to me lo be with Pulicaria- in fact it holds,
ronghly speaking, to Puliearia the same relation that Nicolasia does to
Pluchea. I\ may be added that Pentatrichia has a double pappus, an addi-
tional reason for not merging it in Inula.
Melanthera Schinziana S. Moore nov. spec. — Ramis ascen-
dentibus gracilibus longitrorsum sulcatis scabridis, foliis alternis raro
oppositis ovatis obtusis margine grosse simpliciter dupliciterve dentalis
basin versus aliquando sublobulatis trinervibus basi in petiolum sat
longum atienuatis utrinque pilis appressis strigosis scabridis tenuiter
membranaceis, capitulis mediocribus heterogamis longipedunculatis soli-
tariis vel in cyma pauci-(circa 3-)capitulata raribracteata disposilis, Invo-
lucri subhemisphærici 2-serialis phyllis lanceolatis acutis deorsum
scaberrimis decoloribus sursum viridibus necnon scabridis, receptaculi
paleis oblongo-obovatis breviter acuteque cuspidatis dorso carinulatis
sursum scabridis, flosculis exsertis iis radii neutris, radii ovariis 3-disci
1-aristalis, ach®niis maturis tetragono-compresis deorsum leviter angus-
tatis fuscis superne scabriusculis muticis.
Südwest-Afrika : Amboland, Uukuanyama, Omupanda, Wulfhorst.
Foliorum lamina usque ad 7 cm long. et 4,0 cm lat., juniorum vero
minor; pelioli 0,5—1,5 cm long., piloso-scabriusculi. Pedunculi sæpissime
4,0—8,0 cm long. scabridi; pedunculi proprii 1,0—1,5 cm long. Invo-
lucrum 0,5 cm long., 0,7 cm diam. Ligulæ late oblongæ, bifidæ, 0,7 em
long., 0,3 cm lat., flavæ. Disci corollæ vix 0,4 cm long. Radii flosculosum
ovaria 0,08cm et horum aristæ 0,05 cm long.; disci flosculorum ovarii
arista 0,4 cm long. Achænia 0,22 cm long., infra apicem eirca 0,12 cm
diam.
Differs from M. Baumü O. Hoffm., known to me by descriplion only,
in shape and size of its markedly petiolate leaves, in the narrower invo-
lucral leaves, the single arista (o the ovaries of the disc-florets, and
the muticous achenes.
Eriocephalus Dinteri S. Moore nov. spec. — Ramulis ultimis
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXL 1019
sericeis. foliis abbrevialis subteretibus anguslissime linearibus obtusis
sericeis Maxima pro parte quasifasciculalis sc. ex. ramulis brevissimis
oriundis, capitulis parvulis radiatis 6-—7-flosculosis ad apicem ramulorum
breviler racemosis vel pseudumbeilatis, pedunculis quam capitula
longioribus sericeis, involucri phyllis exterioribus 4 per paria inæqualia
inserlis majoribus ovalis late scariosis minoribus oblongis omnibus
obtusis vel obtuse acutis, phyllis interioribus intus sepluliferis dorso
dense albo-lanatis parte libera triangulari obtusa, ligulis 2 breviler
exsertis late subquadratis impariter 3-dentatis, achæniis oblongis
compressis lana densissima involulis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Windhoek ; Dinter 853.
Folia 4,0—6,0 cm long., 0,05 em lat. Pedunculi + 0,5 em long.
Capitula 0,4 cm diam. Involueri phylla exteriora 0,2—0,25 cm long.
majora 0,13 cm lat; phyllorum interiorum cyathus 0,2 cm. et lobi
0.1 em long. Ligulæ paullo ultra 0,1 cm long., summum 0,4 cm lat.,
dentes laterales quam intermedius duplo latiores. Achænia vix 0,2 cm
long., flosculorum interiorum minima.
Distinguished easily from septuliferons species by its small extremely
narrow leaves and very small heads.
Eriocephalus scariosissimus S. Moore nov. spec. — Caule
ramoso ramis ascendentibus subteretibus striatulis nudis, ramulis minute
fulvo-sericeis, foliis subteretibus angustissime linearibus acutis minute
sericeis Sparsis vel quasifasciculatis rigidiusculis patentibus vel incurvis,
capitulis mediocribus radiatis axillaribus vel terminalibus pluriflos-
culosis, peduneulis capitula bene excedentibus, involueri phyllis exte-
rioribus 4—5 late ovatis oblusissimis linea angusta membranacea
percursis celeroquin scariosis, phyllis interioribus haud sepliferis dorso
lana sordide alba copiosissime indutis parte libera deltoideo - triangulari
obtusa, ligulis breviter exsertis anguste spathulatis 3-dentalis, acheniis
oblongis obtusis obscure coslatis dense lanatis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Inachab, Dinter 53.
Folia circiter 1,0 em long., 0.03 em lat. Peduneuli 0,6—0,7 cm long.
minule sericei, iu sicco sæpe decurvi. Involucri phylla exteriore 0,4 cm
long., 0,3 cm lat., horum linea membranacea modo 0,02 em lat.; phyl-
lorum interiorum cyathus 0,45 cm et pars libera 0,15 cm long. Recepta-
euli paleæ lineari-lanceolatæ, margine longe villosæ, 0,4 em long. Ligulæ
circa 0,3 em long., 0,1 cm lat. Disci corollæ 0,4 cm long. Achænia
: 0,25 cm, flosculorum interiorum tenuia, 0,1 cm long.
Easily told from its nearest congener E. scariosus DC. by its very
slender subterete leaves, the very narrow membranons line running
down the centre of the outer involucral leaves and the quite differently
shaped ligules.
Matricaria hirsutifolia S. Moore nov. spec. — Caulibus e radice
sat robusto pluribus ascedenti-patentibus ramulos itaque foliosis gignan-
tibus hirsufulis, foliis parvis pinnalifidis segmentis paucissimis integris
dentatis iterumve pinnatifidis ultimis ut rhachis linearibus hirsutis
petiolo laminam æquante vel excedente, capitulis parvis discoideis
solitariis longipeduneulatis heterogamis multifiosculosis, pedunculis
gracilibus piloso-pubescentibus, involueri hemisphærici 2-serialis phyllis
oblongo-linearibus apice obtusis necnon scariosis dorso hirsuts,
receplaculo convexo, flosculis extimis parvis femineis, inleriorum
1020 BULLETIN DE L'HEÉRBIER BOISSIER (Ze SER.)
corollis 4-lobis, achæniis oblongis uno latere 3-costatis glabris,
pappo 0.
Deutsch-Südwest-Airika : Gross-Namaland, inachab, Dinter 1221.
Foliorum lamina 0.5—0,8 cm long.; lobi primarii 0.,3—0,5 cm; petioli
raro 1,0 cm atlingentes. Pedunculus adusque 40.0 cm long. Capitula
0,5 em long., 0.8 cm diam. involueri phylla 0.4 cm long., 0.08 cm lat.
Flosculi ex involuero paullulum eminentes. Flosc. fem. corollæ 0,1 cm
long., apice dental; hermaph. 0,2 cm long. Achænia 0,1 cm long,,
0.62 em diam., pallida.
Near M. grandiflora Fenzl., but readly distinguished from it by the
hirsute clothing, the cutting of the leaf, the very long peduncles etc.
Pentzia monocephala 5. Moore nov. spec. — Radice recto
valido ad collum pluricaule, ramis validis teretibus hornolinis nudis
cinereis annolinos dense foliatos arcte sericeo-tomentosos gerentibus,
foliis dimorphis aliis ovato-spathulalis apice breviter 2—3-lobis aliis
spathulato-oblongis oblusis omnibus basi in pelicium sat longum
sensim angustalis et ulrobique dense sericeo-tomentosis, capitulis ad
normam generis magnis subsphæroideis solitariis pedunculis erectis
folia magnopere excedentibus raribracleatis sericeo-tomentosis fultis,
involueri sericei phyllis 3-seriatis inlus gradalim longioribus exterioribus
lineari-lanceolatis acutis intimis late oblongis et margine insigniter
scariosis, achenlis flosculorum corollis nondum orborum oblongis
compressiusculis obscure costatis minutissime glandulosis, pappo albo
perspicuo alte cyathiformi.
Deutsch - Südwest - Afrika : Hereroland, Windhoek, Dinter 343;
Auasberge, Dinter 1252.
Folia sæpissime (petiolo 0,3—0,5 cm long. incluso) 1,5—2,0 cm long.,
majora 0.7—0,3 cm lat, minora nonnunquam adusque 0,3 vel etiam
(si juxta basin peduneuli orta essent) 0,15 cm angustata; lobi deltoidei,
0.15—0.3 cm long. Peduneuli 14,0 cm attingentes, in exemplario altero
a me scrulalo revera solummodo 4,6 cm long., erecli; horum bracteæ
angusia, circa 0,5 em long. Capitula pansa 4,3 cm diam. Involucri phylla
extima 0,3 cm, intima 0,5 em long. Corollæ 0.25 cm long. glandulis
flavis nitentibus sparsim prædilæ. Achænia 0,15 cm long.; pappus
0,1 cm alt. leviter excedens.
The habit of this fine species is that of P. sphærocephala DC., but the
leaves and the indumentum are quite different.
Pentzia calva S. Moore nov. spec. — Ramis rigidis subteretibus,
ramulis dense foliosis minute et appresse albido-tomentosis, foliis
petiolatis subearnosulis albide pubescentibus dein glabris pinnatipartitis
jugis sepissime 3-4 una cum rhachi linearibus obtusis jugis superioribus
gradatim imminulis, capitulis magnis solitariis subsessilibus breviterve
peduneulatis pedunculis deinde glabris, involucri subhemisphærici
4-serialis phyllisovatis (intimis obovatis) obtusissimis marginibus eroso-
scariosis Inlerioribus gradatim majoribus, receplaculo convexo alveolato,
achæniis immaturis oblongis angulatis calvis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Auasberge, Dinter 290, 319.
Folia modica in toto sæpissime 0,7—1,0 cm long., petioli 0,5—0,5 cm;
lobi inferiores bene evoluti 0,4—0,45 cm long., superiores adusque
0,2 cm diminuti. Pedunculi summum 3,0 cm long., plerumque vero
multo breviores. Capitula pansa fere 1,0 cm diam. Involueri phylla
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÆT ZURICH. XXI. 1021
exteriora 0,2 0,12 cm, intermedia 0,3 x 0,2 cm, intima 0,4 x 0.22 cm.
Floseuli involucrum superantes ; horum corollæ 0.3 cm long., sparsim
glandulosæ. Achænia 0,15 cm long.
A plant with much the appearance of some. forms of P. virgata Less.,
from which it differs, inter alia, by the absence of a pappus from the
achenes.
LOPHGLÆNA DC.
Lopholzena cnecrifolia (Doria cneorifolia DC., Othonnopsis
Benth.).
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, !Gubub, Dinter 1178.
This plant has the style-arms of Lopholæna, not of Othonnopsis as
Bentham thought. As the same mistake has been made by other
authors, research among species referred to Senecio and Othonna will
probably bring other species of this genus to light. Meanwhile a clavis
of the genus as known today will, perhaps, not be ont of place here.
Lopholænarum clavis.
Involueri phylla dorso late appendieculata.................-.. L. Dregeana.
Involueri phylla haud vel anguste appendiculata.
Folia decussata
Capitula { cm diam., ramulos singillatim vel fere singillatim coro-
TEN OR L. Gisticha (Othonna disticha N. E. Br.).
Gapıtula Ja cmidıam. veliminus, panieulalar 2... 2... ne.
L. segmentata (Senecio segmentatus Oliv.).
Folia dispersa.
Kola,0boyalar Sn AMERICA EEE L. platyphylia.
Bolia.oblongozoblanceolata 2.2.2.2... 2.2 nu L. Randii.
Folia anguste linearia.
Folia adusque 8-10 cm long................. L. cneorifolia.
FoliasStmmumeECMelOn Di EEE RER EAU
L. dolichopappa (Senec:o dolichopappus O. Hoffm.).
Senecio brevilimbus S. Moore nov. spec. — Herbaceus, glaber,
caule ascendente folioso parum ramoso, foliis amplis inferioribus longi-
petiolatis superioribus eximie amplexicaulibus junioribus gradatim immi-
nutis ei tandem in bracteas transeunlibus omnibus ovatis obtusis
margine lobulato-dentatis membranaceis aliquantulum glaucescentibus,
capitulis parvis pedunculatis multiflosculosis heterogamis radialis in
corymbis brevibus sed folia excedentibus paucicapitulatis laxis dispositis,
peduneulis propriis quam involucrum manifeste longioribus, involucri
campanulato-cylindrici phyllis 13 angustissime linearibus acutis margine
scariosis dorso carinulatis adjectis perpaucis brevibus subulatis calyculum
conficientibus, ligulis paucis valde abbreviatis inclusis, flosculis hermaph.
cireiter 15, styli ramis truncatis penicillatis, achænïis angustissime
‚linearibus utrinque paullulum angustatis pilis crassiusculis brevibus
griseis in aqua turgescentibus abundanter onustis, pappi setis sordide
albis glabris.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, ! Gubub, Dinter 1237.
Planta circa 14,0 cm alt. Radix sat validus, rarifibrosus. Foliorum
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 10, 30 septembre 1904. 67
1022 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.).
majorum lamina 3,5 cm long., vix totidem lat., juniorum tandem
adusque 1,0 cm imminula; foliorum inferiorum petiolus 2,0 cm long.
Corymbi 4,0 em long., 4,0—5,0 cm lat. Pedunculi proprii modice 1,0 cm
long., gracillimi. Bracteæ circa 0,3 cm long. Capitula 0,5—0,6 em diam.
Involucri phylla 0,6 cm long., 0,04—0,05 cm. lat. Ligulæ (limbus) luteæ
vel lutescentes, ovalæ, tridentatæ, ægre 0,1 cm long. Disci corollæ
0,45 cm long. Achænia 0,25 cm, pappus fere 0,5 cm long.
A species with much the look of S. repandus Thunb. but different
from it, among other points, in the denser inflorescences, the shape
of the capitula, the very narrow involucral leaves and the extremely
short ligules.
Senecio Rautaneni S. Moore nov. spec. — Herbaceus, erectus,
caule folioso sursum ramoso una cum ramis patentibus leviter scabriusculo
tandem glabro, foliis tenuiter membranaceis glabris inferioribus petiolatis
superioribus sessilibus omnibus basi auriculis amplexicaulibus onustis
ambitu oblongis vel oblongo-obovatis obtusis acutisve paucidentatis vel
breviter pinnatifidis lobis utrinque circa 5 lineari-oblongis obtusis,
capitulis parvis pedunculatis heterogamis radiatis in corymbis brevibus
Jaxis paucicapitulatis raribractealis digestis, pedunculis capitula exce-
dentibus glanduloso -puberulis, involucri subhemisphærici sæpissime
nudi glandulosi phyllis 13 oblongo-linearibus acutis, ligulis 8 violaceis
involucrum excedentibus, disci flosculis circa 40, styli ramis truncatis
penicillatis, acheniis brevibus cylindricis minute pubescentibus, pappi
setis albidis scabridis.
Deutsch-Südwest-Afrika': Hereroland, im Bette des Tsoachaubflusses,
Rautanen.
Folia nunc 4,0—5,0 cm long., nunc raro 3,0 cm attingentia, illa 1,5 cm,
hæc 0,5 cm lat.; folia superiora 1,5—2,0 cm long. Corymbi 6,0 cm long.,
7,0—8,0 cm lat. Pedunculi circa 1,5 cm long. Bracteæ 0,5 cm vel minus
long. Involucrum 0,5 cm long., 0,2—0,5 cm diam. Ligulæ oblongæ,
apice integræ, 0,5 cm long. Disci corollæ 0,5 cm long. Achænia modo
0,18 cm, pappus 0,5 cm long.
Very near 5. arenarius Thunb., but the habit is more erect, the lobing
of the leaves is quite different, tho heads are smaller and relatively
broader, and the achenes are not half the size, and in relation to their
length considerably broader.
Senecio lentior S. Moore nov. spec. — Herbaceus, abunde
ramosus, ramulis altenualis foliosis glanduloso-hispidulis tandem fere
glabris, foliis basi breviter caudato - amplexicaulibus membranaceis
obscure scabriuseulis circuitu oblongis obtusis pinnatifidis lobis sæpis-
sime 3—4-jugis oblongo-linearibus obtusis foliis junioribus gradatim
diminulis, capitulis parvis pedunculatis heterogamis multiflosculosis
radiatis ad apicem ramulorum in corymbis sat laxis raribracteatis pauci-
capitulatis glanduloso-hispidulis dispositis, peduneulis propriis involuera
bene excedentibus, involucri campanulali ecalyculati vel fere ecaly-
culati glanduloso-scabridi phyllis circa 15 oblongo-linearibus aculis
margine hyalinis dorso carinulatis, ligulis 8 exserlis purpureis, flosculis
hermaph. eirciter 40, styli ramis truncatis penicillatis, achæniis angus-
üssime cylindricis puberulis, pappi selis albis glabris achænia plus quam
duplo excedentibus cadueis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Hereroland, Salem, Dinter 120.
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITAT ZURICH. XXL. 1023
Planta sallem 30,0 cm alt. Folia majora plerumque 2,0 cm long., et
vix 0,5 cm lat.; horum lobi 0,15—0,2 cm long. Corymbi circa 4,0 cm
long. et lat. Pedunculi proprii modice 1,5—2,5 cm long. Involucrum
0,5 cm long. et lat. Receptaculum convexiusculum. Ligulæ (limbus) late
oblongæ, apice brevissime 3-denticulatæ, 0,5 em long. Disci corollæ
4,5 cm long. Achænia pallida, fere 0,2 cın long., 0,05 cm diam.; pappus
0,4 cm long.
Belongs to Harvey’s section Sinuosi, and should be inserted in the
genus next to S. concolor DC. which has, however, different habit, leaves
and flower-heads.
Euryops sparsiflorus S. Moore nov. spec. — Erectus, alabastris
axillaribus maxime juvenilibus albo-lanatis exemptis glaber, ramosus,
ramis nudis crassiusculis in sicco alle striatis, ramulis brevibus crassius-
culis foliatis, foliis sessilibus angustis linearibus obtuse acutis planis
crassiusculis, capitulis parvis discoideis plurifloseulosis pedunculis folia
plus quam duplo excedentibus suffultis, involucri campanulati phyllis
8—9 oblongis vel oblongo-ovalis obtusis margine scariosis basi connatis,
receptaculo plano alveolato, corollis fere a basi gradatim dilatatis, antheris
basi integris, styli ramis prominenter penicillatis, achæniis lineari-
oblongis obscure costatis glabris, pappi setis albis scabriusculis caducis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Tschjrub, Dinter 1241.
Frutex ex schdis cl. detectoris 2—3 m alt. Folia 1,0—1,3 cm long.,
0.1 cm lat. Pedunculi 2,5—4,0 cm long. Capitula circa 0,8 cm diam.
Involucri phylla 0,5 em long., latiora 0,2 cm angustiora 0,1—0,15 cm
lat. Corollæ 0,5 cm, styli rami 0,075 cm, achænia 0,1—0,2 cm, pappus
0,5 cm long.
This has much the appearance of E. subcarnosus var. indivisus DC.,
which, besides possessing radiate heads, has terete leaves, only 5 or 6
involucral leaves and judging from Drege’s type specimen a much longer
pappus. The discoid heads are peculiar; but I can find no ray-florets.
Meridiana (Gazania) namaensis S. Moore nov. spec. — Perennis,
humilis, radice erecto valido fibras sat crassas sparsissime fibrilliferas
emiltente ad collum ramoso, ramis brevibus densifoliatis, foliis longi-
petiolatis pinnatifidis supra scabro-hispidis subtus albo-tomentosis jugis
sæpissime 3—5 lobis oblongis obtusis, petiolis faminam excedentibus
subæquantibusve, pedunculis quam folia brevioribus glabris, involueri
urceolati 4-serialis phyllorum exteriorum parte libera quam tubus
insigniter breviore triangulari-deltoidea acuta margine ciliata, phyllorum
interioruin parte libera tubum æquante vel breviter excedente oblongo-
lanceolata acula vel breviter spinuloso - acuminata margine anguste
scariosa glabra, receptaculo plano. ligulis longe exsertis linearibus
minute 2-dentatis, styli ramis obtusis, achæniis maxime crudis turbinatis
longe villosis, pappi paleis setaceo-incisis villosis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, !Gubub, Dinter 1204.
Radix ad collum fere 1,5 cm diam. Folia 3,0—35 em long.; lobi
0,2—0,3 cm long.; petioli ima basi aliquantulum dilatati. Pedunculi
..2.5 cm long., vel minus. Involucri tubus 0,6 cm long., 0,8 cm lat.;
phyllorum extimorum pars libera 0,2 em long. et vix totidem lat,
phyllorum interiorum adusque 0.6 cm, intimorum 0,7 em long., hæc
basi 0,25 cm lat. Ligulæ fere 2,0 cm long., 0,2 cm lat. Disci corollæ
0,75 cm long. Achznia circa 0,2 cm, pappi paleæ 0.15 cm long.
1024 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze süR.).
Distinguished from its allies by the very short and relatively broad
outer involucral leaves, and the shape and relative length of the inner
ones.
Crocodilodes Chamzepeuce S. Moore nov. spec. — Frulicosa,
erecla, frequenier ramosa, ramis creberrime foliosis minute et pallide
fulvide glanduloso - puberulis dein glabris, folicrum axillis alabastra
parvula dense albo-lanata ferentibus, foliis alternis sessilibus ambitu
oblongis pinnatifidis apice simpliciter spinosis lobis triangularibus {-ner-
vibus in spinam fulvam sat validam desinentibus jugis utrinque 3 additis
1—2 basalibus imminutis necnon interdum 2—4# minoribus interjectis
coriaceis supra nitentibus sublus incanis, capitulis mediocribus ad apicem
ramulorum solitariis sessilibusque heterogamis radiatis mulliflosculosis,
involucri late campanulati phyllis subtriseriatis prope basin connalis
lineari-lanceolatis spinoso-acuminatis exterioribus sat valide spinoso-
pectinatis extus incanis inlerioribus cilialis minute pubescenlibus,
receptaculi alveolis breviter dentatis, ligulis involucrum paullulum exce-
dentibus, disci flosculis inclusis, achæniis turbinatis dense villosis, pappi
paleis quam achænia brevioribus lineari-lanceolatis acutis longe cilialis
stramineis.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Inachab, Dinter 1203.
Folia modice 1,5—2,5 cm long., 0,3—0,4 cm lat., supra reticulato-
nervosa; lobi majores (spina haud exempta) 0,7 cm long. attingentes,
sæpe vero breviores; lobi basales 0,2—0,4 cm long. Capitula pansa
circa 2,5 cm diam. Involucri phylla 1,5 cm long., dorso carinata. Ligulæ
oblongæ. Disci corollæ tubus superne ampliatus, exlus pubescens,
0,6 cm long.; lobi anguste lineari-lanceolati circa 0,3 cm long. Anthe-
rarum caudæ obtusæ. Styli rami 0,2 cm long. Achænia 0,3—0,4 cm long.,
0,15 cm diam. Pappi paleæ inter se parum inæquales, circa 0,15 cm long.
Nearest C. corymbosum 0. Kuntze (Berkheya corymbosa DE.) which has
woolly branches, larger and different-looking leaves, smaller flower-
heads, less copiously spiny outer involucral leaves, and quite different
pappus.
Dicoma capensis Less. in Linnæa V (1850), 277.
— var. namaensis S. Moore nov. var. — A typo distat ob habitum
rigidiorem, folia oblanceolata appresse nec floccose tomentosa, folia in
toto 4,0—5,0 cm long., summum 0,7 (raro 0,8 cm) lat, corollas flosc.
neut. quam eæ typi majores sc. 0.6 cm long., pappum flosculorum
nominatorum longiorem et revera 1.0 cm long.
This, which is certainly not D. Schinzii O. Hoffm., looks very different
from the type, but cannot think, be regarded on a distinct species.
Deutsch-Südwest-Afrika : Gross-Namaland, Haigams, Dinter 1191.
Dicoma (& Brachyachænium) Dinteri S. Moore nov. spec. —
Fruticosa, erecla, ramosa, caule angulato una cum ramulis ascendentibus
bene foliosis lana tenuissima cinerea cincto deinde obscure furfuraceo-
iomentoso, foliis parvis sessilibus linearibus vel anguste lineari-spathu-
latis acutis inlegerrimis coriaceis supra glabris vel fere glabris subtus
intricale cinereo-furfuraceo-tomentosis, capitulis parvulis homogamis
8-flosculosis ex ramulis perbrevibus distantibus vel binis approximatis
oriundis, involucri campanulati phyllis 5-seriatis extimis abbrevialis
ovatis interioribus ovato-oblongis intimis oblongis omnibus æqualiter
spinoso -acuminalis rigidis dorso brevissime cinereo-lanalis margine
MITTEILUNGEN AUS DEM BOT. MUSEUM DER UNIVERSITÄT ZURICH. XXL 1025
scariosis et microscopice serrulatis vel erosulis, receptaculo plano, flos-
culis omnibus hermaphroditis, corollarum lobis sursum recurvis, anthe-
rarum caudis barbellatis, achæniis brevibus late turbinatis densissime
villosis, pappi selis exterioribus attenuatis quam interiores paullo latiores
brevioribus omnibus scabridis stramineis.
Deutsch-Südwest-Airika : Hereroland, Windhoek, Dinter 1245.
Folia 0,5—1,5 cm long.. 0,1—0,2 cm lat., horum costa media subtus
eminens. Capitula pansa 1,0 cm long., 1,2 cm diam. Involueri phylla
extima 0,4—0,5 cm, interiora 0,6—0,7 cm, intima 0,8 cm long. Corollæ
tubus vix 0,3 cm long.; limbi lobi anguste lineares, oblongi. 0,5 cm long.
Achænia 0,2 cm long., et totidem diam. Pappus 0,7 cm long.
Evidently closely allied to D. Nachtigalii O. Hoffm. a plant unknown
to me, which is described as a very densely leaved shrub with spathu-
late leaves 4 mm broad and tomentose on both sides; its capitula have
15— 20 florets and are 14 mm long and broad, and the involucral leaves
are linear or lanceolate.
Dicoma (£ Plerocoma) membranacea S. Moore spec. nov. —
Herbacea, caulibus e rhizomale parum incrassato fibrillas longas simplices
rigidas graciles emittente ascedentibus abunde foliosis dense albo-
araneoso-tomentosis, foliis sessilibus oblanceolato-obovatis nunc obtusis-
simis nunc obtusis nunc apice pungentibus margine evanide denticulatis
decurrentibus tenuiter membraneceis supra piloso-villosulis mox glabris
subtus albo-araneoso -tomentosis, capitulis mediocribus circa 20-flos-
culosis ad apicem caulium in corymbo brevi paucicapitulato dispositis,
pedunculis propriis quam capitula brevioribus bracteis rigidis in invo-
lueri phylla extima transeuntibus onustis, involucri campanulati flosculos
bene superantis phyllis circa A0-serjatis extimis insigniter brevioribus
et deinde reflexis exterioribus lineari-lanceolatis una cum interioribus
lanceolatis necnon margine scariosis longe spinuloso-acuminatis crebro
ciliolatis intimis oblongis scariosis paullo abbreviatis omnibus subniten-
tibus et in sicco dilutissime griseo - virescentibus, receptaculo alte
foveolato, flosculis omnibus hermaphroditis, corollarum lobis erectis,
antherarum caudis brevissime barbellatis, achæniis circa 7-costatis inter
costas dense villosis, pappi albi setis exterioribus interioribus confor-
mibus nisi brevioribus omnibus breviter plumosis.
Südwest-Afrika : Uukuanyama, Omupanda, Rautanen.
Circa 20.0 cm alt. Folia 10,0—14,0 cm long. (summa vero breviora
sc. 5,0—7,0 cm), 2,5—4,0 cm lat., penninervia. Corymbi 4,0—5,0 cm
diam. Involucra 2,0 cm long., 1,3 cm lat.; phylla extima 0,6—0,8 cm,
interiora 1,5 — fere 2,0 cm long. Receptaculi foveolæ circa 0,2 cm alt.,
irregulariter dentatæ. Corolla 1,0 cm long. tubus limbo æquilongus.
Antheræ apice obtusæ. Achænia 0,3—0,5 cm long. Pappi sel exteriores
circa 0,6 cm, interiores fere 1,0 cm long.
Allied to D. sessiliflora Harv. but the heads are not sessile in the
axils of the leaves and the broad membranous leaves are entirely different.
Among other discrepancies may be mentioned the shallower foveolæ
of the receplacle of D. sessiliflora, its larger corollas with the limb
- markedly longer than the tube, apiculate anther-tips and more markedly
barbellate anther-tails.
1026 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
Zwei neue Piper-Arten aus China
VON
Cas. de CANDOLLE (Gent).
GENUS PIPER L. p. p.
Sectio Euriper C. DC, in Prodr. XVE I, p. 339.
1. Piper macropodum sp. nov., foliis modice petiolatis ovato-
ellipticis basi leviter inæquilatera vel æquilatera acutis apice acuminatis
acumine acuto. utrinque glabris, submultiplinerviis nervo centrali nervos
adscendentes utrinque 3 miltente, quorum supremus fere e 2'/» cm
a basi infimusque e basi soluti, petiolo basi ima vaginante pedunculoque
petiolum multo superante glabris, spica limbi dimidium parum superante,
rhachi hirsuta, bractea orbiculari centro sessili. bacca ovata.
In Yunnan, Szemeo (Henry n. 12210 D in h. Turicensi).
Ad arberes scandens. Ramuli glabri, spiciferi fere 1'/ mm crassi,
collenchymate in fasciculos discretos disposito libriformi, fasciculis intra-
medullaribus A-seriatis, canali vacuo centrali. Limbi in sieco firmulo-
membranacei crebre pellucido-punetulati circiter 12 cm longi 6 cm lati.
Petioli sub limbo circiter 1'/s cm, inter limbi latera usque ad 5 mm
longi. Pedunculi fere 37 mm longi. Baccæ sessiles glabræ 4 mm longæ.
Stigmala % sessilia linearia decidua.
2. Piper polysyphonum sp. nov., foliis brevissime petiolatis
lanceolato-ellipticis basi æquilatera acutis apice acuminatis acumine
obtusiusculo, utrinque glabris, 7-plinerviis. petiolo ultra basin vaginante
pedunculoque peliolum paullo superante glabris, spica limbo æquilonga
glabra, bractea oblonga utrinque oblusa rhachi adnata et tantum margine
libera, bacca ovata.
In Yunnan, Szemeo (Henry n. 11635 E in h. Turicensi).
Ramuli glabri in sicco nigri. spiciferi vix 2 mm crassi, collenchymate
subcontinuo libriformi, fasciculis intramedullaribus 1-seriatis, canalibus
vacuis inter fasciculos periphericos et intramedullares numerosis unoque
centrali. Limbi in sicco membranacei minutissime pellucido-punctulati
4% cm longi 6 cm lati, nervis adscendentibus superioribus fere e 3 cm
a basi solutis. Petioli usque ad A cm, pedunculi usque ad 1'/sz cm longi.
Baccæ sessiles glabræ in sicco nigræ circiter 3 mm longæ. Stigmata
4 sessilia ovalo-acula.
1027
LISTE
DES
PLANTES CONNUES DU SIAN
PAR
Frédéric 8. Wii LEAMS
(Suite.)
The continuation of this list, which proceeds with the enumeration of
the species of the lower groups of Dicotyledons, starts off from n. 344;
three numbers having been duplicated by inadvertence in the first por-
tion of the list. IL may be noted that references are given in the case of
new names published after 30 December 1885, the terminal date of the
names which are included in the Index Kewensis. References are also
given where the authorities or citations are different from those quoted
for the species in the Index Kewensis, or otherwise inaccurale.
In the matter of nomenclature, I have mainly followed the suggestions
issued by the botanical authorities of the Berlin Museum, being for the
most part readily applicable by practical botanists : but Iam in complete
accord with the views long held by the scientific staff of the Kew Botanic
Gardens and Herbarium, who disregard the multifarious and mutually
conflicting «rules» for nomenclature each and all severally recom-
_ mended for adoption in bewildering succession, to the confusion of bota-
nical literature, and who righily relegate nomenclature to a subordinate
place in systematic bolany.
1028 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (30)
DICOTYLEDONES
SuBcLass. CHORIPETALÆ
Ser. A. ARCHICHLAMYDEÆ
Ord. Viscales.
Fam. 25. LORANTHACEÆ
Subfam. Loranthine.
344. Elytranthe ampullacea Engl. et Prantl, Natürl. Pflanzenf. II,
Abt. 2, p. 188 (1889). — F K C. V, p. 256; river-bank.
345. Loranthus chrysanthus Cand. — F K C. V, p. 256.
346. Loranthus heteranthus Cand. — F K C. V, p. 256; on Mangifera
indica.
317. Loranthus pentandrus L. — Near Bangkok (Schomburgk, n. 222,
D. 313). — F K C. V, p. 256; on Hernandia peltata and Bruguiera eriopetala.
348. Loranthus pentapetalus Roxb. — Chantabun, 1882 (Murton, n. 65),
on Ficus benjamina. — F K C. V, p.256.
349. Loranthus Siamensis Kurz. — Ex Hook. f., Fl. Brit. Ind. V, p. 223.
Subfam. Viscine.
390. Viscum orientale var. obtusatum Cand. (sp.). IRRE V, p- 267;
on Ficus consociata var. Murtoni King.
Ord. Santalales.
Fam. 26. OPILIACEÆ
351. Cansjera Rheedei J. F. Gmel. — Lamputiyang, W. coast of Siam,
1882 (Murton, n. 45).
Fam. 27. OLACACEÆ
352. Harmandia Mekongensis Baill., in Bull. Soc. Linn. Paris, II, p. 770
(1889). — Siam; right bank of R. Mekong.
353. Anacolosa Grifithii Mast. — Noi Island, Gulf of Siam, 187%
(Pierre, n. 1415).
(31) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 1029
Ord. Amentales.
Fam. 28. CORYLACEÆ
394. Castanea armata Williams, nom. nov. — F K C. V, p. 255 (« Casta-
nopsis armata»).
Syn. Quereus armata Roxb.; Gastanopsis armata Spach ; Castanea tribulordes
var. armata Kurz.
399. Quercus lanceifolia Roxb. — F K C. V, p. 255.
356. Quercus semiserrata Roxb. — F K C. V, p. 255. A form with glo-
bose-ovoid velutinous glands, 2 em. long.
Ord. Piperales.
Fam. 29. SAURURACEÆ
357. Houttuynia cordata Thunb.— Along banks of canals near Bangkok
(Schomburgk, n. 219, n. 296). See also Hook. f., Fl. Brit. ind. V, p. 78.
Ord. Urticales.
Fam. 30. MORACEÆ
398. Streblus asper Lour. — Bangkok (Schomburgk, 1859, nn. 146, 227;
E. B. Gould, 1888; R. Zimmermann, 1899, n. 91).
359. Ficus altissima Blume. — FKC. VI, p. 352; rocks near the sea
(n. 846).
360. Ficus benjamina L. — FKC. V, p. 256.
361. Ficus bracteata Mig. — FKC. VI, p. 352; jungle (n. 142, n. 59a).
362. Ficus chartacea var. torulosa King, Ann. Bot. Gard. Calcutta, II
(1888). — F K C. VI, p. 353; open country (n. 717c).
363. Ficus consociata var. Murtoni King, Ann. Bot. Gard. Calcutta, I,
p- 34, t. 37 (1887). — F K C. VI, p. 352; on sandy or rocky ground near the
sea (n. 440, n. 537, n. 697 a).
364. Ficus fistulosa Blume. — F K C VI, p. 353 (nn. 252, 395, 427, 691,
796).
365. Ficus fulva Blume. — F K C. VI, p. 353; jungle, on a river-bank
(n. 623). À
_ 366. Ficus glabella Blume. — F K C. VI, p. 352; on rocks in the jungle
. (n. 200 b).
367. Ficus hispida L. f.— FKC. VI, p. 353; open country (n. 219).
368. Ficus pilosa var. chrysocoma (Blume) King. — F K C. VI, p. 352;
sandy sea-shore (n. 5795).
1030 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (32)
369. Ficus punctata var. falcata (Thunb.) King. — F K C. VI, p. 353;
jungle, a climber on trees (n. 526 c).
370. Ficus pyriformis var. ichnopoda (Miq.) King. — F K C. VI, p. 353;
rocks in the jungle (n. 93, n. 617a).
371. Ficus retusa L. — F K C. VI, p. 352; sandy sea-shore (n. 573).
372. Ficus variegata Btume. — FKC. VI, p. 353; river-bank in the
jungle (n. 693).
373. Ficus vasculosa Miq. — F K C. VI, p. 352; open country (n. 717b).
374. Ficus villosa Blume. — FKC. VI, p. 353; common in the Jungle,
a climber on trees (n. 124, n. 404).
375. Conocephalus suaveolens Blume. — F K C. VI, p. 35%; river bank
in the jungle.
Fam. 31. ULMACEÆ
376. Trema Amboinensis Blume. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf,
n. 624).
377. Trema orientalis Blume. — F K C. VI, p. 35% ; open country (n. 243,
n. 301, n. 477).
378. Trema Timorensis Blume. — F K C. VI, p. 35%; dry open country
(n. 303).
Ord. Polygonales.
Fam. 32. POLYGONACEE
379. Polygonum barbatum L. — Bangkok (Schomburgk, n. 225). See also
Hook. f., Fl. Brit. Ind. V, p. 37.
380. Polygonum orientale L. — A long canals near Bangkok (Schom-
burgk, nn. 159, 293). See also Hook. f., 1. e., p. 30.
Ser. B. GENTROSPERMZ
Ord. Olerales.
Fam. 33. CHENOPODIACEE
38i. Suæda maritima Dumort. — Siam (ex Hook. f., Fl. Brit. Ind. V,
p. 14 [Aug. 1886]). On the west coast of Lower Siam.
Fam. 34. AMARANTHACEÆ
382. Celosia argentea L. -— A long canals near Bangkok (Schomburgk,
(n. 166).
383. Allmania nodiflora Hook. f. — Anhin, in the province of Battam-
bong (Schomburgk, n. 277).
384. Achyranthes aspera L. — Bangkok (Schomburgk, n. 207).
(33) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 1031
Ord. Dianthales.
Fam. 35. BASELLACEÆ
385. Basella rubra L. — Bangkok (Schamburgk, nn. 175. 18%, 235).
Ser. C. GALYCIFLORÆ
Ord. Daphnales.
Fam. 36. THYMELEACEE
386. Aquilaria Malaccensis Lamk. — Confines of Tenasserim and Siam
(Kurz). North of Perak (C. Smith ap. Hook. f.) Malay name, garu.
387. Linostoma scandens Kurz. — Siam (— L. Siamense Kurz).
Ord. Myrtales.
Fam. 37. LYTHRACEÆ
388. Ammannia peploides Spreng. — F K C. VI, p. 342; plains (n. 305).
389. Pemphis acidula Forst. — F K C. VI, p. 342; sandy sea-shore of
Kahdat island (n. 323). Cape Chong Pra, 1882 (Murton, n. 134).
390. Lagerstroemia floribunda Jack. — Near Bangkok, on rocks by the
sea-shore (Schomburgk, n. 240). — F K C. VI, p. 343; on rocks near the sea
(n. 628a), Kedah (Curtis, n. 2602), on the coast.
391. Lagerstroemia flos-reginæ Retz. — A long canals near Bangkok
(Schomburgk, n. 129). — F K C. VI, p. 343.
392. Lawsonia alba Lamk. -— A long canals near Bangkok (Schomburgk,
n. 178),
Fam. 38. SONNERATIACEÆ
393. Sonneratia alba Smith. — FKC. VI, p. p. 343; on the sea-shore
(n. 44). Anhin, in the province of Battambong (Schomburgk, n. 258).
Fam. 39. LECY THIDACEÆ
394, Barringtonia acutangula Gärtn. — Bangkok (Schomburgk, n. 187,
n. 309).
395. Barringtonia sp. — Bangkok (Schomburgk, n. 214, specimen not
kept).
Fam. 40. RHIZOPHORACEÆ
396. Ceriops Candolleana Arn. — FKC. V, p. 251. Abundant in the
tidal-forests with the mangroves on muddy and stony ground, in the islands of
1032 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M® SER.). (34)
(hang, Chick, and Kong, at Klong, also at Cape Ngob on the mainland of the
Gulf of Siam.
397. Ceriops Roxburghiana Arn. — F K C. V, p. 251; tidal-forest on
stony ground.
398. Rhizophora conjugata L. — FKC. V, p. 250.
399. Rhizophora mucronata Lamk. — F K C. V,p. 250. In estuaries and
swamps; also along the Wen creek, and at Cape Ngob, on the mainland.
100. Carallia integerrima Cand. — F K C. V, p. 253; river-banks in the
jungle.
401. Bruguiera caryophylloides Blume. — F K C. V, p. 253. On muddy
ground in the islands of Chang and Chick; and along the Wen creek, and at
Cape Ngob, on the maınland.
402. Bruguiera eriopetala Wight et Arn. — FKC.V,p.252; on muddy
ground, and at Cape Ngob on the mainland.
403. Bruguiera gymnorhiza Lamk. — FKÜ. V, p. 252; on swampy
muddy ground.
404. Bruguiera parvifiora Wight et Arn. (?). — FKC. V,p. 253; at
Cape Ngob on the Gulf of Siam.
Fam. 41. COMBRETACEÆ
405. Combretum tetralophum C. B. Clarke. — Bangkok (Schomburgk,
n. 231), and up the R. Menam, near Bangkok (Schomburgk, n. 147).
406. Quisqualis indica L. — Marshes at Bangkok (Schomburgk, 1859,
n. 193, Zimmermann, 1899, n. 64).
407. Terminalia catappa L. — Bangkok (Zimmermann, 1899, n. 116).
408. Terminalia citrina Roxb. — Wat Poh, near Bangkok (Schomburgk,
n. 144).
Fam. 42. MYRTACEÆ
409. Eugenia grandis Wight. — Langkawi Island (Curtis).
440. Eugenia Inasensis King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 550, reimpr. ex
Journ. Asiai. Soc. Bengal, 1901, p. 120. — Mt. Inas, on the ridge which sepa-
rates Lower Siam from British Malaya, at 1500 metres (Wray, nn. 4134, 4150,
515%).
444. Eugenia jambolana Lamk. — Marshes near Bangkok (Schomburgk,
n. 128, n. 172).
142. Eugenia Malaccensis L. — Canals near Bangkok (Schomburgk,
n. 137).
143. Leptospermum flavescens Smith. — Kedah (Ridley, n. 5349).
(35) F. N. WILLIAMS, LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 1033
Fam. 43. MELASTOMATACEÆ
Subfam. Melastomatine.
. 41%. Melastoma Malabathricum L. — F K C. VI, p. 344; jungle near
the Majum creek (n. 607a). Kedah (Ridley).
145. Melastoma polyanthum Blume. — F K C. VI, p. 344; dry open
places near C. Dan (nn. 27, 160).
416. Melastoma sanguineum D. Don. — F K €. VI, p. 344; Nipple at
600 metres in the jungle (nn. 607a, 672a). Kedah (Ridley, n. 5211).
147. Melastoma villosum Lodd. — Road to Bangplosoi, near Bangkok
(Schomburgk, n. 275). FK C. VI, p. 345.
418. Sonerila brachyantha Slapf et King, in King, Mat. Fl. Malay Penins.,
p. #45, reimp. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1900, p. 37. — Mt. Inas, at
1500 metres, on the ridge which separates Lower Siam from British Malaya.
419. Sonerila congesta Stapf et King, in King, 1. c., p. 440. — Mt. Chin-
chang in Kedah (Curtis, n. 2572).
120. Sonerila epilobioides Stapf et King, 1. c., p. 430. — Kedah.
421. Sonerila muscoides Stapf et King, I. c., p. 439. — Mossy trees on
Mt. Rayah, in Kedah (Curtis, n. 2573).
422. Sonerila obliqua Korth. — Lower Siam; the commonest species of
the genus in the Malay Peninsula (Ridley, in Trans. Linn. Soc. ser. 2, Lil,
p. 301 [1893]).
423. Sonerila pallida Stapf et King, in King, |. e., p. 435 (1900). —
Mt. Inas, at 1500 metres (Wray, n. 4100).
Subfam. Astrontine.
12%. Pternandra cœrulescens Jack. — FK C. VI, p, 345; in jungle.
Subfam. Memecyline.
425. Memecylon edule Roxb. — Kedah (Curtis, n. 2627).
426. Memecylon floribundum Blume. — F K C. VI, p. 345; Prao creek,
on rocks in the jungle (n. 7064).
In Prof. Gogniaux’ bulky and exhaustive monograph of the family Melastoma-
taceæ not a single Siamese locality or record is given for any species therein
enumerated. The 13 species here given have all been recorded from Siam since
the publication of the work in 1891.
Fam. 44. ONOTHERACEÆ
427. Jussieus suffruticosa L. — On banks of canals near Bangkok
(Schomburgk, n. 290).
103% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (AM SER.). (36)
Ord. Umbellales.
Fam. 45. ARALIACEÆ
428. Aralia armata Seem. — Kedah (Curtis, n. 2526; ex King, Mat. Fl.
Malay Penins.).
Fam. 46. UMBELLACEÆ
429. Hydrocotyle asiatica L. — F K C. V, p. 248; in pools.
There is not a single specimen of an Umbelliferous plant from Siam to be found
in Kew Herbarium.
Ord. Saxifragales.
Fam. 47. PODOSTEMONACEÆ
430. Polypleurum Schmidtianum Warmg. in F K C. V, p. 258. — On
rocks, up to 210 metres, in quickly flowing water. See also Warming’s sixth
paper on the family Podostemonaceæ in Ægl. Danske Videnskabernes selskabs
Skrift. 1901, where the Siamese species is figured and more fully described.
Ord. Rosales.
Fam. 48. CONNARACEÆ
Trib. CONNAREZÆ
431. Connarus gibbosus Hook. f. — Chantabun (Murton, n. 6%, n. 76).
Kow Hoo Wen, on west coast of the gulf of Siam (Murton, n. 105). Kanburi
(Teysmann, ex herb. Bogor. n. 6016). Abundant in Coah, an island of the
Langkawi group, 1899 (Curtis, n. 2905). ;
432. Connarus Mekongensis Pierre, Fl. For. Coch., sub n. 377 (Sept.
1898). — A long the valley of the R. Mekong, from the delta to the Lao country
(herb. Pierre, n. 6373; Harmand, n. 1238); — not figured on the plate with the
other species of Connarus.
433. Agelæa densiflora Pierre, Fl. For. Coch., n. 3765 (Sept. 1898). —
On both the Siamese and the French banks of the R. Mekong (herb. Pierre,
n. 6543; Harmand, n. 290).
434. Agelæa vestita Hook. f. — Sirangoon (Murton, n. 14 «deliciously
scented »).
435. Rourea Harmandiana Pierre, Fl. For. Coch., n. 37%e (Sept. 1898).
Valley of the Mekong (herb. Pierre, n. 6271; Harmand, n. 1876).
436. Rourea rubella Pierre, |. c., n. 379/ (Sept. 1898). — Valley of
the Mekong.
437. Rourea santaloides Wight et Arn. — Valley of the Mekong (herb.
Pierre, n. 6370; Harmand, n. 1365).
(A suivre.)
1055
DIE LAUBMOOSE BADEN
Eine bryoegeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
172. Tortula pulvinata Hedw. (Bardula Jur.). R. 280. Ziemlich
dichte, oft sehr dichte Räschen von trocken grauer, feucht
schmutzig- bis olivengrüner Farbe, ziemlich stark rotbraun ver-
filzt. Blätter kleiner als bei den meisten Tortula-Arten, feucht
sich zurückkrümmend, spatelförmig bis geigenförmig, abgerundet
oder meist an der Spitze ausgerandet,; Blatthaar spärlich gezähnt,
am Grund rotbraun, oben hyalin.
An Holz und Felsen, trockene Orte bevorzugend. Nur bis in
die untere Bergregion. Früchte bis jetzt in Baden nicht bekannt.
B. Hohentwiel (Gerwig). S. An einem Nussbaumstamm in
Falkensteig im Höllenthal (Sickenb.), auf Gneis am Scheiben-
felsen im Zastlerthal (H.). E. In der Zähringerstrasse-Frei-
burg an Bäumen (Geheeb), Bötzingen (Goll).
173. Tortula montana Lindb. (Barbula intermedia Milde). R. 281.
Im Habitus ausserordentlich an Tortula ruralis erinnernd und
auch dieser nahe verwandt. Blätter beim Anfeuchten sich nicht
sparrig zurückkrümmend, sondern sich nur entfaltend und weit
abstehend.
Besonders an Kalkfelsen. Viel seltener als Tortula ruralis.
J. Am Rheinfall bei Schaffhausen * (Gerwig u. W. B), Donau-
(hal bei Beuron (H.). B. Hohenhöwen (H.). V. Isteinerklotz
(H.). K. Limburg (Kneucker), Lützelberg (H.), Oberschaff-
hausen (Goll), Badberg b. Vogtsburg (H.) N. Durlach (A. Br.).
174. Tortula ruralis L. (Barbula Hedw.). R. 282. Kräftiges, meist
Rasen oder Kissen bildendes Moos mit häufig bräunlichem Anflug.
1036 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me sËR.). (84)
Blätter breit, locker verbogen abstehend, beim Anfeuchten sich
sehr rasch sparrig zurückkrümmend. Rippe kräftig, braunrot,
am Rücken rauh. Blatthaar stark dornig gezähnt, hyalin oder an
der Basis braun gefärbt. Kapseln auf langer Sela länglich-cylin-
drisch, gerade oder etwas gekrümmt.
An Felsen, Holz, Bäumen, auf Dächern, sogar auf blosser Erde,
sehr gemein! Seltener mit Früchten.
Anmerkung. Formen mit völlig braun gefärblem Blatthaar und
kurzer, fast ovaler Kapsel, wie ich sie an einem alten Baum-
stamm auf dem Feldberg bei ca. 1240 m. gefunden habe, führen,
wie es scheint, zu Tortula aciphylla hinüber.
XV. Fımisıe. GRIMMIACEÆ
Cinelidotus Pal. Beauv. 1322.
Grosse, dunkelgrüne Wassermoose,; Kapseln an kurzen Seitensprossen.
175. Cinclidotus fontinaloides (Hedw.). R. 286. Dunkel- bis
schwarzgrünes, flutendes, ziemlich stark verästelles Moos, bis
20 cm. lang. Blätter lanzettförmig, Blaltrand sehr stark verdickt,
Rippe sehr kräftig. Kapseln eingesenkt, sehr zahlreich.
An Felsen in fliessenden Gewässern, Kalk bevorzugend. Ziem-
lich häufig fruchtend.
J. Rheinfall b. Schaffhausen * (Gerwig), Donauthal b. Beuron
(H.). S. Kleinlauffenburg (Leiner, H.), Kirchzarten (Sickenh.),
Oberried (C. Müller, H.). E. Ichenheim (W. B.), Maxau
(W. B.), Hartheim am Rhein u. zwischen Rheinweiler u.
Bellingen am Rhein (H.). 0. Heidelberg (C. Sch. u. Dr v. Holle),
im Main bei Wertheim (Stoll).
var. 8 Lorentzianus Mol. Kurze, sparrig abstehend beblätterte
Pflanzen. Blätter an der Spitze gezähnt.
E. Brunnentrog in Karlsruhe (W. B.), Brunnen in Rheinfelden
(Geheeb).
176. Ginclidotus riparius (Host). R. 257. Dunkelgrünes, aufrechtes
oder flutendes, meist nur wenig verzweigtes Moos. Blätter breit
zungenförmig, Rand wulstig verdickt, Rippe kräftig, aber doch
schwächer als bei den 2 andern Arten. Kapseln auf gerader,
5-8 mm. langer Seta, kurz keulenförmig, ziemlich gross.
(85) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1037
An Felsen in fliessenden Gewässern, Kalk bevorzugend.
Fruchtet selten.
J. Donauthal b. Beuron (H.). E. Kleinlauffenburg (Geheeb),
Rheinfelden (Amann), Hartheim, Rheinweiler-Bellingen u.
Sasbach am Rhein (H.), Ichenheim (W. B.), Maxau-Leopolds-
hafen (W. B.), Klepsau (Herter).
177. Cinclidotus aquaticus (Jacq.). R. 288. Sehr kräflige, starre,
dunkelgrüne, dichte, flutende Rasen bildend, bis über 30 cm.
lang. Blätter lang lanzettlich, mehr oder weniger sichelförmig
einseitswendig. Rippe sehr breit und verflacht. Kapsel empor-
gehoben, gross, auf 3-4 mm. langer Seta, schwarzbraun, glän-
zend.
An Felsen in rasch fliessenden Gewässern, Kalk bevorzugend.
Selten fruchtend.
J. Rheinfall b. Schaffhausen* (Gerwig), Schmittenbronnen
b. Werrenwag im Donauthal (Kolb, H.). E. Laufenburg
(Geheeb, H.).
Sehistidium Bryol. eur. 1845.
178. Schistidium apocarpum (L.) (Grimmia Hedw.) R. 289.
Dunkel oliven- bis braungrüne, lockere Räschen bildend, selten
mehr als 2 cm. Blätter zugespilzi, ganzrandig, am Rand stark
umgerollt, mit breitem, längerem oder kürzerem, hyalinem Haar,
(doch erscheint der Rasen nicht grau, wie bei Schistidium con-
fertum). Kapsel eingesenkt, mit rotem Deckel. Peristom purpurn,
wenig durchlöchert, meist nur an der Spitze gespalten oder rissig.
An Felsen (Kalk u. Silicatgesleine), an Mauern, selbst an Holz
(doch selten) ; gemein bis in die obere Bergregion.
179. Schistidium gracile (Schleich) (Schistidium apocarpum var.
ß gracile Bryol. eur.). R. 290. Wie schon der Name sagt, schlanker
als Schistidium apocarpum, gelbbraun bis rötlich- u. schwarz-
braun, 4-8 cm. hoch, Stengel steif und brüchig. Blätter lockerer
gestellt und oft schwach einseitswendig, in ein kurzes, gezähntes
Haar auslaufend. Blattrand stark umgerollt und gegen die Spitze
schwach gezähnt. Perisiomzähne dunkelgelb, fadenförmig, ver-
längert.
Sowohl auf Urgestein als auf Kalk sehr häufig, besonders an
Gebirgsbächen.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 190%. 68
1038 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (86)
180. Schistidium alpicola (Sw.) var. 8 rivulare Wahlenb. (Schis-
tidium apocarpum y rivulare Bryol. eur.) R. 291. Dunkelgrüne,
fast schwarze, flutende Rasen bildend. Blätter im unteren Teil des
Stämmchens fast völlig zerstört, eilanzettlich, breit abgerundet,
gegen die Spitze gesägt, Haar fehlend, Rippe sehr dick, meist
braunrot. Kapsel eingesenkt, entleert fast Areiselförmig. Peristom
trocken zurückgeschlagen, schön rot.
An Felsen in Gebirgsbächen (fast nur auf Urgestein), gewöhn-
lich reich fruchtend.
S. In der Alb bei St. Blasien (W. B.), bei Menzenschwand (H.),
Hauensteiner Murg bei Hogschür, Eisenbach (Gerwig),
Wutachthal zwischen Neustadt und Bad Boll (H.), Rammers-
bach bei Staufen, Prägthal und Wiesenthal bei der Kastler-
mühle (H.); Murg bei Raumünzach (W. B.), Gernsbach
(Bausch). 0. Neckar b. Heidelberg (S.).
181. Schistidium confertum Bryol. eur. (Grimmia Funck) R. 292.
Niedere, mehr oder weniger dichte, leicht zerfallende Räschen von
grauer bis graubrauner Farbe bildend. Blätter fast wie bei Schisti-
dium apocarpum, aber das Haar länger und stärker gezähnt.
Kapsel eingesenkt. Peristom schön orangerot, Zähne sehr stark
durchlöchert und an der Spitze oft gespalten.
An sonnigen Felsen, namentlich Kalk und Basalt.
B. Hohenhöwen (H.). K. An der Limburg (H.), Badberg bei
Vogtsburg (H.). 0. Rusheim (Bausch), Heidelberg (A. Br.,
C. Sch., Sickb., Vonnoh)!, Schriesheim (Dr Görig). V. Oelberg
bei Ehrenstetten (H.). |
var. ß. obtusifolium Bryol. eur. Blatthaar fehlt.
0. Neckar bei Heidelberg (Dr v. Holle).
182. Schistidium pulvinatum (Hoffm.) (Grimmia sphærica
Schimp.) R. 298. Kleine, dichte, schwärzliche Polster bildend.
Blätter eilanzettlich, mit in der Blattmitte schmal zurückgerolltem
Rand, Haar kurz und breit. Kapsel eingesenkt, fast Æugelig.
Peristom rudimentär, gelbrot.
An sonnigen Felsen (kalkscheu), sehr selten.
0. Porphyrfelsen im Ludwigsthal b. Schriesheim (Dr v.
Holle).
(87) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1039
Coseinodon Spreng. 1804.
183. Coscinodon cribosus (Hedw.) (Coscinodon pulvinatus Spreng)
R. 298. Niedrige, grauschimmernde Pölsterchen vom Habitus
einer Grimmta, feucht blaugrün. Blätter an der Spitze neben der
Rippe tieffaltig, mit langem, fast glattem Haar. Kapsel völlig ein-
gesenkt, gelblich, entdeckelt stark erweitert. Peristomzähne
trocken strahlig ausgebreitet, rot, breitlanzettlich und stark sieb-
arlig durchbrochen.
An kalkfreien Felsen, selten.
Nur S. An feuchten Gneisfelsen im Höllenthal (Sch. u. Milde,
Solms-Laubach), Baldenwegerbuck gegen die Zastlerhülte
am Feldberg (Lösch, H.).
184. Goscinodon humilis Milde. R. 299. Räschen lockerer als bei
Coscinodon cribosus, sehr nieder. Blätter ohne Längsfalten. Kapsel
entleert wenig erweitert. Deckel länger geschnäbelt. Peristom-
zähne schmäler, langspitzig, wenig durchbrochen
Nur hoher S. Mit Coscinodon cribosus am Baldenwegerbuck (H.).
Anm. Ganz sicher nur eine verkrüppelte Form des Coscinodon
eribosus, mit dem er übrigens am Fundort zusammen wächst.
Der Uebergang von der einen Art zur andern ist völlig
unmerklich, und nur die infolge der geringen Erweiterung
auffallende Kapselform veranlasste mich, das kleine Räschen
mitzunehmen. Erst bei mikroskopischer Untersuchung
liessen sich dann die für Coscinodon humilis charakteri-
stischen Merkmale nachweisen.
Grimmia Ehrh. (1787).
Centralstrang des Stämmchens stets vorhanden.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blattränder flach bis eingebogen.
a. Kapsel eingesenkt.
I. Rippe am Grunde schwächer, Peristom fehlend........... G. anodon.
II. Rippe am Grunde gleichbreit oder breiter, Peristom vorhanden.
1% Laminaxernschiehnge ee Nee G. crinita.
2 Eaminanobene&werschichtägn EEE NAN G. tergestina.
b. Kapsel emporgehoben.
1040 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (88)
I. Blätter gekrelt.
1. Rippe unten schwächer, Seta sehr kurz............... G. Doniana.
2. Rippe unten breiter, Seta lGnger. .......2...... G. montana.
II. Blätter nicht gekielt.
4. Zellen des Blatigrundes quadratisch.............-- G. l:ucophæa.
2. Zellen des Blatigrundes verlängert..............-. G. commutata.
B. Blattränder (oft nur an einer Seite) umgerollt.
a. Seta gerade.
I. Rippe unten gleichbreit oder breiter, Haar länger.......... G. ovata.
II. Rippe unten schwächer, Haar kürzer................. G. elongata.
b. Seta gekrümmt, anfangs herabgebogen, dann sich aufrichtend.
I. Rippe am Grund schwächer.
1. Blätter trocken spiralig um den Stengel gedreht.
a Blot langen Haar. a 2. ne nee G. funalis.
8. Bl. mit sehr kurzem bis fast fehlenden Haar........ G. torquata.
2. Blätter trocken sehr kraus, lang u. schmal............ G. incurva.
3. Blätter trocken weder spiralig gedreht noch kraus, Kapsel längsrippig.
&. Bl. ränder oben zweischichnge 2.2... 2.2... 2... G. trichophylla.
BBl: zander/oben einschichtige eve ee: G. orbicularis.
II. Rippe am Grund gleichbreit oder breiter.
1. Kleinere, sehr dichtrasige Art, sehr gemein......... G. pulvinata.
2. Grössere, lockerrasige Pflanzen.
sBlsiohne: Bapillen. ae ee er ..... (G. decipiens.
B.aBlesmdssBapillen.n en ae G. elatior.
185. Grimmia anodon Bryol. eur. R. 300. Graue, ziemlich dichte
Pölsterchen, fast vom Habitus der Grimmia erinita oder Grimmia
tergestina, aber durch die am Grund schwächere Rippe und das
fehlende Peristom leicht zu unterscheiden. Kapsel entleert weit-
mündig.
An Kalkfelsen und Mauermörtel, in sonnigen Lagen, sehr selten
in Baden, im Schweizer Jura weiter verbreitet.
0. An Mauern des Heidelberger-Schlosses (H.).
186. Grimmia crinita Brid. R. 302. Mausgraue, mehr oder weniger
silberglänzende, oft ausgedehnte Pölsterchen von unregelmäs-
sigem Umfang, sehr nieder, meist wenige Millimeter. Blatthaar
sehr lang. Kapsel entleert nicht weitmündig.
Auf Kalkmörtel an sonnig-gelegenen Mauern, nicht gerade
selten.
B. Konstanz, Maurach (Jack); Hohentwiel (Gerwig). J. An
Mauern bei Tuttlingen * (Hegelm.). K. Oberschaffhausen
(89)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1041
(Goll), Sasbach (H.), Limburg, Breisach (H.), Burkheim (H.).
E. Karlsruhe (S.), Durlach (Dr Schmidt), Seckenheim
(v. Holle), Schwetzingen (Sch.). N. Pforzheim (Herb. Lösch).
0. Wertheimer-Schloss (H.).
187. Grimmia tergestina Tomm. R. 307. Ziemlich dichte, niedere,
schwärzlich graue, leicht zerbrechliche Räschen oder Pölsterchen.
Lamina der oberen Blatthälfte 2-schichtig, Rippe unten breiter,
Spitze entfärbt, Haar lang, schwach gezähnt. Kapsel eingesenkt,
entleert etwas weilmündig.
An sonnigen Kalkfelsen, selten.
3. Beuron i. Donauthal (H. September 1900, ster.).
188. Grimmia Doniana Smith. (Grimmia sudetica Spreng) R. 306.
Meist kleine, grauschimmernde Pölsterchen bildend. Blätter
gekielt, mit langem Haar. Kapsel klein, bleichgelb, nur wenig
emporgehoben, meist mit der Basis noch zwischen den Haaren der
Blätter steckend.
Auf trockenem, kalkfreiem Gestein, besonders im Gebirge. In
Baden sehr selten.
S. Gneisfelsen bei Triberg (D' W.). O0. Porphyrfelsen bei Dos-
senheim (S.).
189. Grimmia montana Bryol. eur. R. 330. Im Habitus der
Grimmia ovata ähnlich, aber Blattränder flach, und Lamina
gekielt. Kapsel auf kurzer Seta, aufrecht, emporgehoben.
An kalkjreien oft schattigen Felsen, wie es scheint, in Baden
sehr selten.
Nördlicher S. Schiltach (Goll), Eichhaldefürst (W. B.), Murgthal
u. altes Schloss bei Baden-Baden (A. Br.).
190. Grimmia leucophæa Grev. R. 308. Grauweisse bis graue
Rasen oder Räschen bildend. Blatthaar und Blätter auch beim
Anfeuchten steif aufrecht abstehend. Blattspitze am Rand entfärbt,
in einlanges Haar auslaufend. Zellen des Blattgrundes quadratisch.
Kapsel glatt, rotbraun, kurz gestielt.
An kalkfreiem Geslein, zerstreut.
B. Hohentwiel (Gerwig). S. Seewand am Feldberg, Hohkelch
am Belchen, Utzenfluh c. fret! u. Schönau im Wiesenthal
(H.), Schlüchtthal beim Falkenstein (C. Müller!). K. Lützel-
berg bei der Limburg c. fret.! (H.). 0. Heidelberg (v. Holle),
Schriesheim (Bischof).
1042 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). (90)
191. Grimmia commutata Hüben. R. 309. Der Grimmia leuco-
phæa ziemlich ähnlich, aber mehr schwarzgrau. Blätter beim
Anfeuchten sich zurückkrümmend. Zellen des Blatigrundes läng-
lich. Kapsel braun, glatt.
An kalkfreiem Gestein, ziemlich häufig.
B. Hohenstoffel u. Mägdeberg (Jack u. Gerwig)!, Hohentwiel,
Hohenhöwen (H.). S. Gneisfelsen b. Lauffenburg* (Geheeb,
Jäger, H.), Bärenthal (Schmidle), Seewand am Feldberg,
Belchen, Kapfenberg, Utzenfluh ce. fret.!, Schönau (H.).
0. Heidelberg (Sickb.), Porphyrfelsen bei Schriesheim
(Bischof, v. Holle, Vonnoh).
192. Grimmia ovata Web. et Mohr. R. 311. Meist runde, schwarz-
graue Räschen oder Pölsterchen bildend. Von allen Grimmien am
leichtesten habituell mit Grimmia montana zu verwechseln, aber
durch die Umrollung des Blattrandes gul zu unterscheiden. Seta
aufrecht; Kapsel länglich-eiförmig oder elliptisch, schmal.
Im ganzen Schwarzwald und Odenwald an kalkfreien Steinen
und Felsen verbreitet, meist in der Bergregion.
195. Grimmia elongata Kaulf. R. 316. Ziemlich hohe, lockere bis
dichte, braune Rasen oder Polster. Stämmchen schlank, wenig
veräslet, ziemlich locker beblättert. Blätter trocken locker anlie-
gend, feucht ziemlich aufrecht abstehend, mit mehr oder weniger
kurzer Haarspitze. Blattzellen mit stark verdickten Wänden;
gegen den Grund lockerer, gelb; unten am Rand einige Reihen
viel weiter und fast wasserhell. Rippe am Grund schwächer.
An trockenen, kalkfreien Felsen in subalpiner Lage, bei uns
nur steril.
Nur hoher S. Am Baldenwegerbuck gegen die Zastler-Vieh-
hütte (H.), Feldberg gegen den Napf am sog. alpinen
Steig (H.).
194. Grimmia funalis (Schwgr.) R. 326. Graugrüne, innen schwärz-
lich bis bräunlich gefärbte Räschen bildend, die je nach dem Standort
lockerer oder dichter sein können: Stämmchen dünn, fast faden-
förmig. Blätter trocken mehr oder weniger deutlich spiralig um den
Stengel gedreht, mit meist langem Haar.
An trocken, kalkfreien (seltener an feuchten) Felsen im höch-
sten Schwarzwald (ein echtes Alpenmoos, das ich z. B. noch bei
3200 m. am Signalhorn in der Schweiz sammelte.).
Nur hoher S. Reichlich an der Seewand (Feldberg); am Heid-
(94) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1043
stein beim Belchen (hier auch in einer forma pilosa); am
Baldenwegerbuck, Feldberg gegen den Napf (H.); Obere
Gfällwand im Oberriederthal (H.).
Ein interessanter Fundort befindet sich im Höllenthal beim
Hirschsprung, wo ich das Moos im Juli 1899, allerdings
spärlich, an trockenen Gneisfelsen bei nur 600 m. sam-
melte. Ebenso merkwürdig ist sein Vorkommen am
Kl. Utzenfluh im Wiesenthal auf Thonschieferfelsen bei nur
600 m.
var. 8 laxa Schimp. Lockerer; Haar kürzer bis fast fehlend. An
schattigen Felsen des Heidstein beim Belchen und am « alpinen
Sieig », Feldberg (H.).
195. Grimmia torquata Hornsch. (Grimmia torta Bryol. eur.).
R. 327. Grüne bis gelbbraune, innen gewöhnlich fast schwarz
gefärbte Rasen oder Polster bildend, bis # cm. hoch. Blätter
trocken spiralig um den Stengel gedreht, mit ganz kurzer, den
unteren Blättern fehlender Haarspitze.
Ein schönes Alpenmoos, das im hohen Schwarzwald ziemlich
weit verbreitet ist und auch zuweilen in die Thäler herabsteigt.
An schattigen, oft feuchten, kalkfreien Felsen.
Hoher S. Bei St. Blasien (Zickendrath; die Angabe in W. Baurs
Laubm. d. Grossh. Bad in d. Mitt. d. bad. bot. Ver., p. 209
vom Vorkommen d. Grimmia contorta — Grimmia incurva
beruht auf einer Namensverwechslung mit Grimmia torta
— Grimmia torquata),. Nordwand des Belchen (H.), Hoh-
kelch am Belchen (H.), Pflugscharfels am Schauinsland (H.)
Seewand, Zastlerwand u. Napf am Feldberg (H.), Seebuck-
gipfel (J. von Schneider!), Schlüchtthal beim Falkenstein, ca.
600 m. (GC. Müller!), Schwarzathal (H.), Kapfenberg (H.),
Oberriederthal bei 600 m. (Geheeb u. H.), an den Gfällfelsen,
Thorwand (H.).
196. Grimmia incurva Schwgr. (Grimmia contorta Schimp.) R.
315. Grüne, mehr oder weniger lockere, innen geschwärzte,
meist kreisrunde Räschen bildend. Blätter sehr lang linealisch,
(rocken stark gekräuselt, mit sehr kurzer Haarspitze. Perichätial-
blätter mit längerem Haar. Blattzellen sehr klein, chlorophylreich.
Bei uns nur steril.
An trockenen, geschützten, kalkfreien Felsen.
Nur S. In der Spalte des « Grossen Kandelfelsens » am Kandel
104% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SÉR.). (92)
bei Waldkirch, ca. 1170 m. (H.), nicht bei St. Blasien (siehe
vorige Art).
197. Grimmia trichophylla Grev. R. 322. Lockere, niedere, gelb-
lichgrüne bis graugrüne Räschen, oft vom Habitus eines schwäch-
lichen Dryptodon Hartmanniü. Blatthaar ziemlich kurz, fast glatt.
Kapsel klein, kurz gestielt, elliptisch, deutlich achtrippig, mit
rotem, geschnäbeltem Deckel. Peristomzähne schmal und lang-
zugespitzt, 2-3 fach bis zur Mitte gespalten, die Schenkel oft
durch Querglieder verbunden.
An trockenen Steinen und Felsen auf Urgestein oder kalk-
ärmsten Gesteinen. Wie es scheint, in Baden ziemlich selten.
S. Tiefenstein (Bausch), Zastlerthal c. fret.! (H.), Rammersbach-
thälchen b. Staufen (H.), Griesbachtobel im Simonswald (H.).
N. Durlach (A. Br.). 0. Königstuhl bei Heidelberg (v. Holle,
Vonnoh), Langenstein (Zeyher), Minneburg b. Neckargerach
(Böll!).
198. Grimmia orbicularis Bruch. R. 319. Meist hochgewölbte,
schwach silberglänzende, oft kreisrunde Rasen vom Habitus der
Grimmia pulvinata bildend. Von dieser leicht zu unterscheiden
durch die am Grund schwächere Blattrippe und die kleinere, schön
rotbraun gefärbte Kapsel (bei Grimmia pulvinata ist dieselbe reif
orangerot). Peristomzähne breiter als bei Grimmia pulvinata.
An sonnigen Felsen und Mauern, besonders auf Kalk und
Basalt.
K. Badberg (Sickb., H.), Breisach (Sickb.), Oberschaffhausen
(Goll), Oberbergen (H.). O. Heidelberg (A. Br.), zwischen
Weingarten u. Jöhlingen (Bausch.).
199. Grimmia pulvinata (L.) R. 320. Weniger hoch gewölbte,
grauschimmernde Polster bildend. Blattränder bis zur Blaltmitte
stark umgerollt, Rippe oben und unten gleich breit. Kapsel orange-
rot, nach der Entleerung blassbraun. Peristomzähne schmal und
lang, purpurn; Deckel geschnäbelt.
An Felsen und Mauern, selten auf anderen Substraten, beson-
ders in der Ebene und niederen Bergregion gemein !
Noch bei über 1000 m. im Bärenthal (H.).
var. ß obtusa (Brid.). Kapsel kleiner, Deckel kaum geschnäbelt.
V. Isteinerklotz (Lösch).
200. Grimmia decipiens (Schultz) (Grimmia Schultzü Hüben). R.
32%. Stattliche, graugrüne, ziemlich ausgedehnte lockere Rasen
(93) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1045
von Racomitrium-Habitus. Blätter beim Anfeuchten sich stark
zurückkrümmend, ohne Papillen, am Blatigrund mit einigen Reihen
bedeutend lockrerer Zellen. Haar sehr rauh. Kapsel an herabgebo-
gener Seta, stark längsrippig.
An trockenen, kalkfreien Felsen.
S. Am Baurturm, Thorwand u. Gfällwand bei Oberried (H.).
Scharfenstein im Ober-Münsterthal (H.), Paulcketurm im
Höllenthal (H.), Scheibenfelsen im Zastlerthal, Kybfelsen u.
Schauinsland am Pflugsscharfels (H.). 0. Oelberg bei Schries-
beim (Bischof, v. Holle, Vonnoh), Heidelberg (Genth.).
201. Grimmia elatior Bruch. R. 325. Im Habitus der Grimmia deci-
piens sehr ähnlich, aber nech kräftiger, Stämmchen bis 8 cm.
hoch. Blätter beim Anfeuchten sich stark zurückkrümmend, mit
sehr niedrigen Papillen, Zellen am Rande des Blattgrundes nicht
lockerer, wohl aber kürzer als diejenigen neben der Rippe. Kapsel
mit starken Längsrippen, fast wie bei voriger.
An trockenen, kalkfreien Felsen der alpinen Region.
Nur hoher 8. Mit Früchten an der Seewand am Feldberg ca.
4200 m. (H.).
Dryptodeon Brid. 1826.
Ceutralstrang des Stämmchens fehlend.
202. Dryptodon Hartmani (Schimp.) (Grimmia Schimp.) R. 335,
Lockere, mehr oder weniger ausgedehnte Rasen von gelblich-
grüner bis dunkelgrüner Färbung. Rippe kräftig; Blatthaar sehr
kurz, nur an den oberen Blättern vorhanden; alle Blattzellen
verdickt und getüpfelt, rundlich-quadratisch, nur am Grund nächst
der Rippe länglich-rectangulär. An der Spitze der Blälter oft ein
Häufchen gelblicher Brutkörper.
Eines der Moose, die der Anfänger, nicht recht unterzubringen
weiss und am ehesten noch für ein Racomitrium hält.
An schattigen, kalkfreien Felsen im Schwarzwald (und wahr-
scheinlich auch im Odenwald ?) weit verbreitet. Stets nur steril.
. 203. Dryptodon patens (Dicks.) (Racomitrium Hüben.) R. 334.
Kräftiger als Dryptodon Harimanni, lockere, ziemlich hohe (bis
10 cm.) dunkelgrüne Rasen bildend. Stämmchen wenig verzweigt.
Blätter völlig haarlos, gegen die Spitze schwach gezähnt, alle
1046 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (9%)
Zellen rundlich-quadratisch, Rippe kräftig, am Rücken mit Längs-
lamellen. Kapsel an schwanenhalsartig gebogener Seta nickend,
nach der Entdeckelung auf geschlängelter Seta fast aufrecht.
An meist schattigen, trockenen und feuchten kalkfreien Felsen;
fruchtet nicht selten.
Nur S. Feldberg (A. Br., H.), Zastlertobel (H.), Seewand (H.),
Seebuck (H.), Kapfenberg (H.); Wildsee (W. B.).
Rhacomitrium Brid. 1819.
Centralstrang des Stämmchens /ehlend.
Schlüssel zu den Arten.
A. Verkürzte Seitenäste fehlend.
aBlattimztiiHaae DE MUR Ne AE R. sudeticum.
b. Blatt ohne Haar.
I. Blattspitze breit u. stumpf, mit groben Zähmen......... R. aciculare.
Il. Blattspitze stumpf zugespitzt, unversehrt............ R. protensum.
B. Verkürzte Seitenäste vorhanden, ofi in Menge.
a. Blätter mit Haar.
I. Blatthaar papullôs.
1. Zellen der grünen Lamina papillös................ R. canescens.
2. Zellen der grünen Lamina nicht papillös......... R. lanuginosum.
II. Blatihaar nicht papillös.
1. Zellen der Blattspitze verlängert. .............. R. microcarpum.
2. Zellen der Blattspilze quadratisch........... .. KR. heterostichum.
b. Blätter ohne Haar aber lang zugespitzt................ R. fasciculare.
204. Rhacomitrium sudeticum (Funck.). R. 339. Ziemlich aus-
gedehnte, schwärzlich-graue, meist reich fruchlende Rasen bil-
dend. Habituell an kleine Formen von Rhacomitrium heterostichum
erinnernd. Stämmchen dichotomisch verzweigt. Blätter mit langen
Haar. Kapsel klein, länglich-elliptisch.
An trockenen, kalkfreien Felsen in der oberen Bergregion.
Nur S. Feldberg an der Zastlerwand (H.), Seebuck (A. Br., H.),
Belchen (Dr W. u. W. B.); Herzogenhorn (H.); Hornisgrinde
(Dr W.).
205. Rhacomitrium aciculare (L.) R. 337. Breite, lockere, meist
mit Erde oder Sand durchsetzte Rasen von schön grüner Farbe.
Blätter meist etwas einseitswendig, dadurch schon habituell von dem
(95) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE EADENS. 1047
elwas schwächeren, allseitig abstehend beblätterten Rhacomitrium
protensum unterschieden. Blätter zungenförmig, an der breit
abgerundeten Spitze grob gezähnt.
An nassen kalkfreien Felsen und an Steinen in Bächen.
S. Sehr verbreitet, besonders in den Thälern. 0. Fahrenbach
(Stoll), Eberbach (Leutz).
206. Rhacomitrium protensum A. Br. R. 338. Schwächer als
Rhacomitrium aciculare, allseitig beblättert, grössere und flachere
Rasen bildend, dunkelgrün. Blätter lineal-lanzettlich, mit stumpfer,
ganzrandiger Spitze.
An feuchten Felsen, meist an schattigen Stellen.
S. Häufig : z. B. Schauinsland, Belchen, Feldberg, Höllenthal,
Kandel, Hornisgrinde, Murgthal, Geroldsau, etc.
207. Rhacomitrium canescens Brid. R. 344. (Grosse, lockere,
graugrüne Rasen bildend, doch schwächer als Rhacomitrium lanu-
ginosum. Slämmchen reich mit kurzen Seitenästchen besetzt.
Blatthaar stark papillös, aber schwach gezähnt. Kapseln länglich-
elliptisch, auf rotbrauner Seta.
Auf Sandboden, an trockenen Felsen und Steinen, von der
Ebene bis ins Gebirge gemein.
208. Rhacomitrium lanuginosum Brid. R. 345. Sehr stattliche,
tiefe, grünlich-graue Rasen bildend. Stämmchen reich mit kurzen
Seitenästchen besetzt. Blätter trocken meist elwas einseilswendig,
feucht sich sparrig zurückkrümmend. Haar wimperig gezähnt und
grob papillös. Kapseln gehäuft an den Seitenäsichen, kurz-ellip-
tisch, klein, auf kurzer, brauner Seta.
An trockenen und feuchten Felsblöcken, oft Massenvegetation
bildend. In der Bergregion auf Kieselgestein häufig, im Prägthal
auf Thonschiefer, fehlt in der Ebene.
Fruchtet seltener, so im Höllenthal (H.), bei Oberried (H.), Sir-
nitz (W. B.), Brigittenschloss b. Achern (A. Br.).
209. Rhacomitrium microcarpum Brid. R. 343. Dem Rhacomi-
irium heterostichum und kleinen Formen von Rhacomitrium canes-
cens sehr ähnlich, aber leicht durch die verlängerten Zellen der
Blatispitze von ihnen zu unterscheiden. Kapsel sehr klein.
An trockenen, kalkfreien Felsen, wie es scheint, sehr selten.
Nur hoher S. Am Feldberg 1805 von Gmelin entdeckt, später
von Sickenb., Bausch u. Jack (!) wieder gesammelt.
1048 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (96)
Anm. Exemplare, von Sickenberger gesammelt, im Herbar des
lerrn Lösch, gehören nicht zu dieser Art!
210. Rhacomitrium heterostichum (Hedw.) R. 342. Ausge-
dehnte, graugrüne, oft grauschimmernde Rasen, die meist reichlich
fruchten. Zellen der Blattspitze fast quadratisch, Haar oberwärts
gezähnt, am Grunde breit. Kapseln schlank.
An trockenen, kalkfreien Felsen und Steinen.
Durch den ganzen Schwarzwald u. Odenwald verbreitet, geht
sehr hoch ins Gebirge! Am Feldberg bei ca. 1420 m., Heid-
stein am Belchen, ca. 1230 m. (H.).
211. Rhacomitrium fasciculare (Schrad.) R. 340. Niederliegende,
mehr oder weniger ausgedehnte Rasen von schmutzig- bis gelb-
lichgrüner Färbung. Blälter sehr lang zugespitzt, an der äus-
sersien Spitze stumpf, haarlos, oft schwach einseitswendig. Kapsel
schmal cylindrisch; Deckel lang nadelförmig.
An feuchten, kalkfreien Felsen der oberen Bergregion, selten
in die tieferen Thäler herabsieigend.
S. Belchen (de Bary, H.), Feldberg (Sickenb., H.), Feldsee
(Jack, H.), Titisee (Jack), Herzogenhorn (H.), Bärenthal
(Dr W. u. W. B., H), Zastlerthal (Jack, H,), Oberriederthal bei
der « Hoh-Bruck » (H.), Prägthal (H.). O0. Heidelberg
(v. Holle).
Hedwigia Ehrh. 1787.
212. Hedwigia albicans Lindb. (Hedwigia ciliata Ehrh.) R. 348.
Vom Habitus eines Rhacomitrium, doch nicht so stark verzweigt.
Stämmchen meist aufrecht. Rasen locker, trocken weisslich.
Blätter mit grob papillösem, gezähntem bis gewimpertem Haar,
Perichätialblätter am oberen Rande mit langen, knotigen, hyalinen
Wimpern. Kapsel eingesenkt, peristomlos, mit rotem Deckel.
An kalkfreien Felsen und Steinen häufig.
Durch den ganzen Schwarzwald und Odenwald verbreitet. |
Anm. Ob die Wimpern der Perichätialblätter die Rolle des bei
dieser Art fehlenden Peristoms bei der Ausstreuung der
Sporen spielen, wäre noch zu untersuchen, ist aber nicht
unwahrscheinlich.
(97) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1049
Brachysteieum Reichenb. 1828.
213. Brachysteleum polyphyllum Hornsch. (Ptychomitrium
Turn.). R. 346. Lockere, schwarzgrüne, oben grüne Rasen. Stämm-
chen dicht und gleichmässig beblättert. Blätter lang, trocken kraus,
an der Basis gefurcht, gegen die Spitze grob gesägt. Blatiflügel-
zellen gebräunt, mehrschichtig, Oft mehrere Sporogone aus einem
Perichätium. Kapsel schlank-elliptisch, gerade, gelblich-weiss bis
bräunlich, rotmündig. Deckel nadelartig gerade geschnäbelt, röt-
lich. Haube mützen/örmig, tief gejurcht und rings eingeschlitzt.
Peristomzähne bis 1 mm. lang, beinahe bis zum Grund 2-spaltig
bleich.
An kalkfreien Felsen, im Schwarzwald nicht selten.
S. Tiefenstein, Fuss des Belchen (H.), Oberriederthal (H.),
Sternwald und Weissenfels b. Freiburg (H.), Bohrerthal am
Schauinsland (H.), Hirschsprung im Höllenthal (H.), Wies-
neck bei Kirchzarten (H.), Kapplerthal b. Freiburg (S., H.),
Siensbach bei Waldkirch (H.), oberes Glotterthal (Janzen!),
Kandel (Bausch), Eitersbachthal bei Simonswald (H.), Has-
lach-Simonswälderthal (H.), Wild-Gutach (H.), Triberg, Schil-
tach, Allerheiligen, Otienhôfen, Sasbach, Murgthal, Baden
(W. B. in « Laubm. d. Grossh. Bad. »), Bühlerthal (Röll!).
0. Schriesheim, etc. (W. B., 1. c.).
Anm. Sehr eigentümliche Gattung mit auffaliendem Mischtypus
von Poitiaceen- und Grimmiaceen-Characteren. Besitzt
nächste Verwandie in den Tropen. Bryogeographisch
wichtig!
XVI. Famizte. ORTHOTRICHACEÆ
Amphidium Schimp. 1855.
214. Amphidium Mougeotii Schimp. (Amphoridium Schimp.) R.
352. Dichte, grüne, hohe, oft ausgedehnte, innen rostrote Polster
bildend. Blätter schmal lanzettlich, lang zugespitzt, trocken nicht
kraus, nur verbogen; Zellen schwach verdickt, rundlich-quadra-
isch, gegen die Basis gestreckt und farblos. Perichätialblätter
1050 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (98)
länger und schmäler als bei A. lapponicum. Kapsel deutlich empor-
gehoben, peristomlos.
An feuchten, kalkfreien und kalkarmen Feisen im Schwarz-
wald gemein!, auch im Hegau am Hohentwiel. Im Odenwald, wie
es scheint, fehlend.
Die äusserst sellenen Früchte fand ich 1899 an den Felsen der
Seewand a. Feldberg sehr reichlich, später (Herbst 1901) an
Felsen im Oberriederthal.
215. Amphidium lapponicum (Hedw.) (Amphoridium Schimp.).
R. 351. Ziemlich dichte, niedere, dunkelgrüne, innen oft schwärz-
liche Rasen bildend. Blätter trocken gekräuselt, breiter zugespitzt
als bei A. Mougeotü. Perichætialblätter kürzer und Kapsel fast
zur Hälfte eingesenkt, auf sehr kurzer Seta, peristomlos.
An trockenen, kalkfreien Felsen der alpinen Region.
Nur hoher S. Im «Schneiderkamin » am Hohkelch am Belchen .
(H.), Zastlerwand am Feldberg c. fret.! (H.).
Zygeden Hook. et Tayl. 1818.
216. Zygodon viridisssimus (Dicks.) (Amphoridium De Not.). R.
389. Lebhaft grüne, ziemlich niedere Räschen bildend. Wenig-
zellige Brutkôrper vorhanden. Blälter lang lanzettlich, fein
zugespitzt, ganzrandig, trocken gekräusell, feucht sich sparrig
zurückkrümmend. Blattzellen rundlich, klein, dicht und fein
papillös, gegen die Basis oft verlängert und dünnwandig. Sela
eiwa 5 mm. lang. Kapsel elliptisch, aufrecht bis geneigt,
peristomlos.
An Laubbäumen im Walde, ziemlich selten, äusserst selten
fruchtend.
S. Zastlerthal (Sickb.), Höllenthal beim Hirschprung (H.), Ober-
riederthal (H.), Griesbachtobel über Simonswald (H.).
E. Karlsruher-Schlossgarten (A. Br.), an Robinia bei der
Karlsruher-Kadettenschule (W. B.), zwischen Schwelzingen
u. Hockenheim (C. Sch.).
(Fortsetzung folgt).
PLANTE HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES REGOLTEES AU PARAGUAY
PAR LE
D’ Emıne HASSLER, D’AARAU (SUISSE)
de 1885 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D' R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Phaseolus semierectus L.
in DC. Prodr. Il, 396; Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 189.
£ angustifolia Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p. 190.
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala atropurpurea inter gramina in campo in regione
cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8147.
y subhastata Benth.
Benth. Flor. Bras. XV, 1, p. 190.
Suffrutex 0,5-0.6 m. petala atrocyanea in campo sieco in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Febr., n. 8513.
Phaseolus longepedunculatus Mart.
Benth. in Ann. Mus. Vindob. II, 141; Flor. Bras. XV, 1, p. 190.
foliolis lanceolatis.
Herba volubilis vel procumbens 0,5-0,8 m. petala atropurpurea, in campo
arenoso pr. Tobaty, Sept., n. 6197; in campo arenoso pr. Concepcion, Sept.,
n. 7539.
foliolis ovatis. |
-Herba volubilis 0,5-0,8 m. petala atropurpurea, in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6380 a.
_ foliolis subhastatis.
Herba volubilis 0,3-0,8 m. petala violacea, in campo San Bernardino, Febr.,
n. 605%; in campo pr. Caraguatay. Nov., n. 3435.
Id. n. 1707 et 1787 Pl. Hassl. I, p. 36 sub P. erythroloma Mart.
1052 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (474)
Phaseolus rufus Micheli.
Contr. Flor. Parag. I, p. 26, tab. VII.
Herba volubilis 0,5-1 m. petala rosea in dumetis pr. flumen Jejui guazu, Sept.,
n. 4623; in dumetis Bernal Cué, Mart., n. 3963.
Phaseolus erythroloma Mart.
Benth. in Ann. Mus. Vind. II, 141; Flor. Bras. XV, ı, p. 191.
Herba volubilis 0.5-1 m. petala rosea vel vinosa, in campo pr. Tobaty, Mart.,
n. 4045: in dumeto pr. Igatımi, Nov., n. 5555.
Phaseolus bracteolatus Nees et Mart.
Nov. Act. Nat. Cur. XII, 27; Benth. Flor. Bras. XV, ı, p. 191.
Herba volubilis 1-1.5 m. petala atro-violacea in campo pr. lacus Ypacaray,
Jan., n. 3714, petala vinosa in campo pr. San Bernardino, Febr., n. 6053.
forma major.
Omnis planta robustior, foliolis dense sericeo velutinis, vexillo ad 20 mm.
longo, legumine 60-80 mm. longo.
Herba volubilis 4-6 m. petala atrocyanea ad marginem dumetorum in regione
cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8356; in campis montanis pr. Tobaty,
Sept., n. 6204.
Phaseolus Martii Benth.
Ann. Mus. Vindob. II, 141; Flor. Bras. XV, 1, p. 192.
Herba volubilis vel prostrata 0,4-0,6 m. in arenosis pr. Tobaty, Sept. n. 6380.
Phaseolus prostratus Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 192.
8 angustifolia Benth.
Flor. Bras. XV, ı, p. 192.
Herba prostrata an semivolubilis 0,5-1 m. petala lutea carina brunneo vel
violaceo variegata, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5489; in campis pr. Valen-
zuela, Jan.. n. 6986.
Id. n. 1915 Pl. Hassl. I, p. 35 sub P. clitorioides Mart?
Vigna luteola (Jacq.) Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 19%, tab. L.; Dolichos luteolus Jacq. Hart. Vindob.,
t. 90.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala eitrina, in dumetis humidis pr. Concepcion,
Sept., n. 7499.
Vigna paraguariensis Benth.
Flor. Bras. XV, 1, p. 195.
forma latifolia.
Foliis ovato lanceolatis, sparse puberulis.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala lutea in dumeto pr. Aregua, Dec., n. 1674.
Unicum.
(475) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN.E. 1053
VERBENACEÆ"
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 196; Bull. Herb. Boissier 2me ser. II, p. 817.
Les Verbenacées connues du Paraguay jusqu’à aujourd’hui sont au nombre de
71 espèces appartenant à 7 genres; notre énumération contient 63 espèces dont
28 nouvelles.
Ce sont : Verbena Hasslerana; V. intercedens; V. inamona; V. calliantha ;
V. storeoclada; V. tomophylla; Lantana Hassleri; L. hypoleuca; L. bernardi-
nensis; Lippia Hassleriana; L. sclerophylla; L. obseura: L. contermina;
L. polytricha; L. pheocephala; L. tristis; L. coriacea; L. phryxocalyz ;
L. bothrioura; L. scaposa; L. paraguariensis; Stachytarpheta Hassleri ; Casselia
Hassleri; G. hymenocalyx; Aegiphila paraguariensis; A. Hassleri; A. Candela-
brum; A. platyphylla.
Les variétés nouvelles : Verbena platensis var. stenodes; V. calliantha var.
microsoma; Lantana Balansæ var. peduncularis; L. aristata var. brachypoda;
Lippia sclerophylla var. crenato-dentata et var. subintegra; L. polycephala var.
Aemilii; L. tristis var. aberrans; L. scaposa var. melanocaulos ; Stachytarphela
cayennensis var. veridescens el var. candicans,
La plupart des espèces sont des herhes suffrutescentes ou des petits arbrisseaux
habitant les campos secs et humides et rarement les forêts.
Deux espèces seulement sont des arbres : le Citharexylum myrianthum, de
taille moyenne, typique pour les forêts marécageuses des campos humides et le
Vitex cymosa le plus beau des arbres des campos paraguayens. Presque aphylle
au moment de la floraison, densément couvert de fleurs d’un beau bleu-violet,
il ressemble à un immense bouquet de ces fleurs et forme avec les Cordia
longipeda (aphylles à fleurs blanches) et le Tecoma Ipe (aphylle à fleurs roses),
qui développent leurs fleurs à peu près simultanément, le plus bel ornement des
campos paraguayens sous leur vêtement d'hiver.
Dans les clairières des forêts, aux bords des picadas et aux bords même des
forêts on trouve : Lantana brasiliensis (C. NE.), L. Chamissonis (C. NE.),
Lippia virgata var. laxa (NE.), L. obscura (N.) des arbrisseaux.
Dans les forêts humides el marécageuses des campos : Citharexylum myrian-
thum var. acuminatum et var. rigidum, des arbres de petite ou moyenne taille
compagnons inséparables de l’Erythrina crista-galli.
Répandus partout dans les campos : Verbena megapotamica qui avec ses
1 Cfr. etiam : Briquet, Verbenaceæ Balans. Parag. in Ann. Cons. et Jard. bot.
Genéve, Vol. VII-VIIL, ann. 1904, p. 288-319; et Briquet, Labiatæ et Verbe-
naceæ austro-americanæ ex itinere Regnelliano primo, 27 p. in-80 et 4 pl.
(Arkio för Botanik utgion. af k. svenska vetenskapsakad. vol. 2, n° 10, Stock-
holm 1904).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 1904. 69
1054 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉK.). - (476)
fleurs d’un rouge écarlate couvre parfois des étendues considérables, les varia-
tions à fleurs bleues, blanches, etc. se trouvent moins fréquemment ; V. Balanse ;
Lantana Camara, un arbrisseau extrêmement variable; L. aristata var. genuina ;
Lippia virgata var. platyphylla; L. tegulifera; L. coriacea; L. lupulina et
Aegiphila paraguariensis.
Contrairement à ce que nous avons observé dans presque toutes les autres
familles, la région du Nord-Est est relativement pauvre en espèces, le foyer du
développement des Verbenacées est le centre et spécialement la région environ-
nant les Cordillères d’Altos, Atira, Tobaty, les collines de Villa Rica et Para-
guary et la cordillere de Piribebuy.
Dans les campos secs du Centre on trouve : Verbena platensis var. stenodes et
var. latiuscula; V. inamena; V. tomophylla; Lantana Hassleri; L. micrantha ;
L. lilacina var. parvifolia et var. media; L. Balansæ (aussi N.) et sa var.
peduncularis; L. trifolia var. rigidiuscula; L. aristata var. brachypoda ;
L. bernardinensis; Lippia virgata var. elliptica (aussi N.); L. ligustrina var.
paraguariensis; L. Balansæ; L. calliclada; L. Recolletæ; L. asperrima ;
L. contermina; L. turnerifolia; L. scaposa var. melanocaulon; Aegriphila
Hassleri; A. paraguariensis (aussi N.); A. cuspidata ; Vitex cymosa.
Dans les campos du Nord-Est : Verbena sessilis; V. stereoclada; Lippia
Hasslerana; L. polytricha; L. tristis var. normalıs et var. aberrans; Lantana
hypoleuca (aussi NE.)
Dans les campos du Nord : Lantana Balansæ (aussi C.): Lippia paragua-
riensis; L. virgata var. elliptica (aussi C.); Aegiphila paraguariensis;
A. Candelabrum; A. cuspidata (aussi C.); A. platyphylla; Gasselia Hassleri ;
C. hymenocaly..
Dans les campos rupestres : Verbena bonariensis var. rigida (C.); Lippia
asperrima (fol. villoso-glutinosis) (C.); L. phryxocalyx (N.); Stachytarpheta
Hassleri (C.).
Dans les campos humides et marecages : Verbena Hasslerana (C.); V. ovata
(P.t.); V. intercedens (C.); V. bonartensis var. brevibracteata (C.) var. longi-
bracteata -(C.); V. litoralis var. brasiliensis (C.) var. caracasana (P. t.);
V. approximala (C. NE.): V. tenuisecta (P. t.); V. calliantha (C. N.) et sa var.
microsoma (C.); Lantana trifolia var. vulgata (P. t.); Lippia selerophylla var.
crenato-dentata (G. N.), var. subintegra (C.); L. polycephala var. Aemilii (C.);
L. globiflora var. normalis (C. NE.); L. bothrioura (N.).
Dans les sables et argiles salins : Verbena tenuisecta (aussi C. hum.); Lippra
betulifolia (N.); L. reptans (N.); L. phæocephala (C. N.); L. heterophylla
(C. N.).
Espèces ruderales : Verbena megapotamica; Stachytarpheta cayennensis var.
viridescens et var. candicans; Lantana camara et de nombreuses espèces des
campos avoisinanls.
Ont été trouvées ou indiquées en outre au Paraguay les espèces suivantes :
(477 R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1055
0. Kuntze. Rev. gen. plant. III, 2 : Verbena peruviana Britt. (Britt., ©. K.);
Lippia Morongii O. Kuntze (Mor. Bal. O. K.); L. villaflorıdana O. Kuntze
(0. K.); L. longepedunculata O. Kuntze (0. K.); L. pumila Cham. — J. Briquet
Verb. Bal. Parag. : Lippia modesta Briq.; L. trachyphylla Briq.; L. polyce-
phala Briq.; L. intermedia Cham.; Baillonia amabilis Baill.; Citharerylum
barbinerve Cham.
Parmi les nombreuses espèces utilisées dans la médecine populaire citons :
Verbena bonariensis (Stomachique); Lantana Camara; Stachytarphela cayen-
nensis (Calmant aromatique); Vitex cymosa (antisyphil. ?).
VERBENACEE det. J. Briquet!.
Verbena megapotamica Spreng.
Syst. veg. IV, 2, 231 (ann. 1827); O. Kuntze Rev. gen. pl. Ill, 2, 256;
Brig. Verb. Balans. Parag., p. 1.
Var. Tweediana O. Kuntze.
Op. cit.; Brig. 1. e. = V. phlogiflora var. 8 Cham. in Linnæa VII, 266
(ann. 1832) — V. Tweediana Niven ap. Hook. Bot. Mag., tab. 3541
(ann. 1836) — V. phlogiflora var. vulgaris Schauer in DC. Prodr. XI,
937 (ann. 1847) — VW. phlogiflora Chod. in Bull. Herb. Boiss., 2me ser,,
II, 818, pro part.
Suffrutex 0,3-0,5 m. altus, corolla lilacina, in dumeto prope Caballero, Febr.,
n. 1895; suffrutex 0,3-0,8 m. altus, petala violacea, in dumetis Caraguatay. Oct.,
n. 3293; herba 1-1,5 m. alta, petala cœruleo-violacea (sicca rosea), in dumeto
pr. San Estanislao, Aug., n. 4258; herba 0,2-0,6 m. alta, petala rosea, in campo
prope Caraguatay, Sept., n. 4585.
forma truncatula Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 2.
Herba 0,1-0,3 m. alta, corolla purpurea, in campo quoque loco, Jul., n. 567;
herba 0,5 m. alta, petala alba, prope Tobaty in dumeto, Sept., n. 6381; herba
0,2-0,3 m. alta, petala rosea, prope Concepeion in dumeto, Aug., n. 7195.
Verbena platensis Spreng.
Syst. veg. II, 748 (ann. 1825); O. Kuntze Rev. gen. pl. III, 2, 257; Brig.
Verben. Regnell., p. 8. = V. teucrioides Gill. et Hook. in Hook. Bot.
Misc. I, 167 (ann. 4830) ; Schauer in DC. Prodr. XI, 538 = V. scordioides
Cham. in Linnæa VII, 209 (ann. 1832) — V. paraguariensis Brig. in
schedulis.
Cette espèce se présente sous les deux formes suivantes :
Var. sienodes Brig. var. nov.
V. chamedryfolia f. strigosa Chod. in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II, 818
(ann. 1902).
Planta 30-40 cm. alta. Folia sessilia, infima tantum subsessilia, angustius
1 Revision de toute la collection,
1056 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (478)
oblongo-elliptica, superficie ad 3,5 X 0,8 cm., regulariter crenato-denlala,
dentium culminibus 4-4.,5 mm. altis et 2-5 mm. distantibus. Spicæ (an cons-
tanter ?) brevius pedunculatæ.
Sr 0,3-0,4 m. alta. petala cœrulea, in campis pr. Caraguatav, Dec.,
n. 8758.
Var. latiuseula Brig.
Verb. Regnell., p. 9. = VY. chamædryfolia formæ foliosæ Chod. 1. c.
Planta 30-50 cm. alta, validior. Folia subsessilia, ovala vel latiuscule ovato-
elliptica, superficie ad 3 X 1,3 cm., regulariter crenala, crenarum culminibus
1-1,5 mm. altis et 2-5 mm. distantibus. "Spicæ longius pedunculatæ.
Herba 0,3-0,5 m. alta, petala violacea, in campo prope fl. Capibary, Sept.,
. 4428; suffrutex 0,5-1 m. altus, petala cyanea, in valle fluminis Y-aca, in
po Chololo, Dec., n. 6624; suffrutex 0. 3-0, 6 m. altus, petala rosea, prope
Tobaty in rupestribus collium, Sept., n. 6357: suffrulex 0, 3-0.6 ın. altus, petala
cœrulea, in valle fluminis Y-aca, in campo prope Valenzuela, Jan.,
n. 6936.
Nous rattachons encore au V. platensis var. latiuseula un échantillon unique :
«herba 0,25 cm. alta, corolla violacea, in culmine col!. Cerrito, Jan., n. 102».
Cet échantillon possède des feuilles supérieures à crénelures plus denses et un
calice un peu plus long. Il conviendrait pour élucider entièrement cette forme de
l’etudier sur des matériaux plus abondants.
Verbena Hasslerana Briq.. sp. nov.
V. phlogiflora Chod. in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II, 818, pro parle: non
Juss.
Herba valida. Caulis elatus, viridis, valide quadrangularis, ramosus, ramis
adscendentibus, retrorsum scabridulus. Folia oblonga, vel ovato-oblonga, apice
acuta vel subacuta. marginibus infra medium convexioribus, basi in peliolum
superne alatum rotundato-extenuata, utrinque viridia, membranacea vel nervis
subtus alig. prominulis rugosiuscula, sat magna, ulrinque pilis parvis prorsus
versis rigidis scabridula, sat grosse dnplicato-crenala. Flores in spicas abbre-
viatas terminales + breviter pedunculatas congesti; bracteæ lanceolato-subulatæ
longissimæ, calices subæquantes, pulchre patule piloso-ciliatæ. Calix longe
tubulosus, post anthesin urceolatus, præsertim ad nervos patule rigidule piloso-
ciliatus, dentibus inæqualibus, posticis 3 brevioribus subulatis, infimis duobus
longissime filiformiter subulatis. Corolla rosea vel violacea, tubo cylindrico
calicis dentes haud longe excedente, limbi patuli lobis obcordatis. Genitalia
normalia inclusa.
Planta 30-60 cm. alta et ultra. Internodia media 2-6 cm. longa. Foliorum
majorum lamina superficie ad 7 X 3 em., nunc etiam angustiora vel minora;
erenarum culmina ad 5 mm. alta et 2-5 mm. distantia, nunc etiam mullo
minora. Spicæ ad 3 em. alte; bracteæ ad 1,5 cm. longæ. Calicis 1,5 em. longi
tubus cire. 1 mm. profundus, dentes poslici cire. 3 mm. longi, postiei ultra
> mm. longi. Corollæ tubus calicis dentes vix 2-3 mm. excedens, limbus cire
l cm. latus. Stylus versus apicem incrassatus et breviler bifidus post anthesin
calicis dentes ad 5 mm. excedens.
Herba 0,3-0,5 m. alta, petala eyanea, in palude Tucangua, Nov,, n. 3550;
herba 0,5- 0, 6 m. alta, petala rosea, propre Tobaty in palude, Sept., n. 6401;
herba 0,5-0,8 m. alta, pelala rosea, propre Tobaty in palude, Sept.,
n. 646%.
Le V. Hasslerana appartient au groupe de V. megapotamica, chamedryfolia,
platensis, etc. comme affinilés générales, mais il s’écarle de loutes les espèces
connues de ce groupe par son indument scabre, ses bractées aussi longues que
les calices et ses dents calicinales larme subulées-filiformes. C’est un type
de premier ordre.
Le
>
(479) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 1057
Verbena ovata Cham.
in Linnæa VII, 263 (ann. 1832). — V. bonariensis Chod. in Bull. Herb.
Boiss. ser. 2, II, 817, pro parte; non L.
Herba 1-1,5 ın. alta, petala violacea, in palude pr. Igatimi, Sept.. n. 4695:
herba 0,8-4 m. alta, petala rosea, in valle fluminis Y-aca in campo humido,
Febr., n. 7149; suffrutex 1-1,5 m. altus, petala cyanea, prope Concepcion in
paludosis, Febr., n. 8546.
Verbena intercedens Brig. — V. bonariensis X ovata.
Cette plante extrêmement intéressante possède à peu pres l’inflorescence du
V. ovata, à bractées raides, d'un violet foncé, mais les épis ne sont que partiel-
lement subsessiles et réunis en ombelle, plusieurs d’entre eux sont + longuement
pédonculés, en corymbe plus lâche. En outre, les feuilles n’ont plus la forme
largement ovée si caractéristique pour le V. ovata; elles sont oblongues, plus
allongées et se rapprochent ainsi de celles du V. bonariensis. D'autre part, on
distingue bien encore le V. intercedens du V. bonariensis, sous toutes ses
formes, par la texture plus épaisse et plus raide des feuilles, la face supérieure
un peu luisante, la rugosité plus grande, les crénelures très aiguës, très robustes
et plus rapprochees, les feuilles caulinaires souvent plus courtes (souvent 6 X 2 cm.
de surface); la partie supérieure de la tige est presque aphylle; les épis sont très
herisses-glanduleux. Ces caractères assignent au V. iniercedens une place inter-
mediaire entre les V. bonariensis et V. ovata, entre lesquels il oscille par tous
ses caractères. Comme les VW. ovata et bonariensis croissent ensemble dans les
mêmes localités et les mêmes conditions d'habitat (marais à phases de dessicca-
{ion périodiques), nous croyons devoir interpréter cette plante comme le
produit de croisement de ces deux espèces. On sait que dans l'Amérique du
Nord, il existe de nombreux hybrides appartenant à cette section, et que, d’autre
part, les espèces sud-américaines du groupe Nobiles ont produit dans les cultures
de nombreux hybrides qui compliquent souvent beaucoup l'interprétation exacte
des membres de ce groupe. Il n'y a donc rien de surprenant à constater des
faits analogues entre les V. bonariensis et ovata.
Suffrutex 1-1,5 m. altus, petala violacea, in campis humidis Caraguatay,
n. 93324; herba 0,5-1 m. alta, petala rosea (sicca coerulea), prope Tohaty in
paludibus (n. 6149).
Verbena bonariensis Linn.
Sp. pl. ed. 4, p. 28; Schauer in DC. Prodr. XI, 541.
Var. brevibracteala ©. Kuntze.
Rev. gen. pl. I, 2, 25% — V. bonariensis var. venosa Chod. in Bull.
Herb. Boiss. ser. 2, II, 817 (non V. venosa Gill. et Hook.).
a 0,5-1 m. alta, petaia coeruleo-grisea, in uliginosis Tucangua, Febr.,
n..9892.
Cette variété est caractérisée par des épis greles, à bractees plus courtes ou à
peine aussi longues que les calices, brièvement acuminées, à corolles petites
dépassant le calice de 0.5-1 mm.
Var. longibracteata ©. Kuntze.
Rev. gen. vol. Ill, 2, 255.
Herba 0,25-0,40 m. alta, corolla indigotico-violacea, in dumetis pr. Papucay,
Dec., n. 1560; herba 1-1,5 m. alla, coerulea, in valle fluminis Y-aca in uliginosis,
Cordillera de Péribebuy, Dec., n. 6692.
Cette variété se reconnait à ses épis volumineux, à bractées plus longues que le
calice, acuminées-subulées, à corolles petites, dépassant le calice d'environ
1 mm.
1058 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (480)
Var. rigida O. Kuntze.
Rev. III, 2, 255: Brig. Verb. Bal. Parag., p. 4 — V. rigida Spreng.
Syst. veg. IV, 2, 230 (ann. 1827) — V. venosa Gill. et Hook. Bot. Mise. I,
167 (ann. 1830) ; Hook. Bot. Mag. tab. 3127.
Herba 0,5-0,8 m. alta, corolla indigotica, in colle Cerropyta, Oct., n. 1268;
herba 0,2-0,4 m. alla, petala cyanea, prope Paraguari in campo glareoso, Dec.,
n. 6508.
Cette variété possède les épis et les bractées de la variété précédente. Elle s’en
distingue par ses corolles plusieurs fois plus grandes, dépassant le calice de
ÿ-8 mm.
Verbena inameena Briq., sp. nov.
Herba elata. Caulis erectus, valide quadrangularis, sordide viridis, undique
breviter piloso-pubescens et prætera rudis, ramosus, ramis ascendentibus. Folia
elongata, anguste oblongo-lanceolata, apice acuta vel subacuta. longius apiculata,
marginibus subparallelis vel vix convexiusculis, basi sessilia, auriculis basi
caulem ita amplectentibus et sese tangentibus vel obtegentibus ut rami perfo-
liati videantur, duriuscula, rugosa, utrinque rudia vel scabridula, et præterea
piloso-pubescentia, sordide viridia, prominule reticulato-nervosa, margine
irregulariter satis valide serrato-crenata. Pedunculi elongati nudi, breviter
piloso-pubescentes, pilis cum glandulis stipitatis commixtis. Spicæ terminales
subsessiles brevissimæ, in corymbis densis apice pedunculorum dispositi;
bracteæ calice breviores vel subbreviores, ellipticæ, apice subobtusæ, extus
breviter pubescentes, margine rigidiuscule piloso-ciliatæ. Calix breviter tubu-
losus, glabrescens, apicem versus et ad angulos, breviuscule piloso-ciliatus,
dentibus e basi lata acuminatis brevibus. Corolla rosea, mediocris, tubo longe
exserto, extus densiuscule piloso-pubescens, glandulis commixtis; laminæ
patulæ lobi obcordati intus glabriuseuli. Genitalia inclusa normalia.
Herba 80-150 cm. alla. Internodia media 3-5 em. longa. Folia reflexa super-
ficie 8-9 X 1-1,4 em., crenis 1-2 mm. altis et 2-5 mm. distantibus. Spicæ
singulæ (corollis negleclis) 5-8 mm. longis. Bracteæ 2,5-2,8 mm. longæ. Calicis
cire. 3 mm. longi dentes infra 0,5 mm. alti. Corollæ tubus calicis dentes cire.
5 mm. excedentes, lamina diam. 4-5 mm. lata, lobis maximis superf.
22.5. mm:
Herba 0,8-1,5 m. alta, petala rosea, in campo pr. Tobaty, Aug., n. 316%.
Cette curieuse espece se place dans le voisinage du V. bonariensis, dont elle se
distingue par ses feuilles étroites et très allongées, réfléchies, ses épis très
courts groupés en une inflorescence corymbiforme dense, et ses bractées ellip-
tiques, subobtuses au sommet (lancéolées-acuminées dans le V. bonarzensis).
Verbena sessilis Ö. Kuntze.
Rev. gen. pl. III, 2, 257 (ann. 1898) — V. stellarioides & sessilis Cham.
in Linnæa VII, 265 (ann. 1832) = V. Morongii Britton ap. Mor. and
Britton Enum. pl. Parag., p. 198 (ann. 1893).
Herba 0,5-1 m. alta, petala violacea, in silva pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4167.
Verbena litoralis Kunth.
in Humb. et Bonpl. Nov. gen. et Sp. II, 276, tab. 137 (1817), sensu
emend.
Var. brasiliensis Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 5 = VW. litoralis Kunth. 1. e., sensu stricto =
V. brasiliensis Vellozo Fl. flum. tab. 40 (ann. 1827) = V. litoralis
ni
(481) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANT HASSLERIANÆ. 1059
(sphalmate littoralis) var. pyenostachya Schauer in DC. Prodr. XI, 542
(ann. 1847).
Herba 0,5-1,5 m. alta, corolla azurea, ad ripam rivi Juguari, Oct., n. 1412;
suffrutex 0,5-1,2 m. altus, petala cyanea, in campo pr. Caraguatay. Aug.,
n. 3175; suffrutex vel herba 0,5-1 m. alt., petala dilute violacea, in campo pr.
Caraguatay, Aug., n. 3135; herba 0,5-1 m. alta, petala cœrulea, in silva Ipe hu,
Oct., n. 5203; herba 0.5-1 m. alla, petala cœrulea, in valle fluminis Y-aca, in
campo silvatico pr. Chololo, Dee., n. 6685.
Var. caracasana Briq.
l.c. = V. caracasana Kunth in Humb. et Bonpl. Nov. gen. et sp. U,
275 (ann. 1817) = V. litoralis (sphalm. littoralis) Schauer in DC.
Prodr. XI, 542 (ann. 1847).
Suffrutex herbac. 0,5-1,5 m. altus, corolla lilacina, ad ripam rivuli pr.
Carapegua, Oct., n. 4242; herba 0,5-1 m. alta, petala cœrulea, in palude
Tucangua, Febr., n. 3853; herba 0,5-0.8 m. alta, petala cœrulea, prope Concep-
cion in campo humido, Oct., n. 7593.
Verbena approximata Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 5 = VW. kitoralis (sphalın. littoralis) Chod. im
Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II, 817 (ann. 1202); non Kunth.
Herba 0,5-1 m. alta, petala cæsia, in campis humidis prope Igatimi, Oct.,
n. 4887; suffrutex 1-2 m. altus, petala cœrulea, in valle fluminis Y-aca, in
dumeto prope Valenzuela, Febr., n. 7064.
Les feuilles inférieures manquent, l’espece reste néanmoins reconnaissable
par l’organisation des entrenœuds et la forme des feuilles supérieures.
Verbena Balanse Briq.
“Verb. Balans. Parag. p. 6 — V. thymoides Chod. in Bull. Herb. Boiss.
ser. 2, II, 818 (ann. 1902); non Cham.
Suffrutex 0,3-0,5 m. altus, petala lilacina, in campis pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4180 ; herba 0,3-0,5 m. alta, petala cœrulea, in campo Apepu. Aug.. n. 4343;
suffrutex 0,4-0,8 m. altus. in campis pr. fl. Jejui-guazu, Sept., n. 4640; herba
0,5 m. alta, petala violacea, in campo pr. Ipe hu, Oct., n. 4951; suffrutex
0.3-0,8 m. altus, petala cœrulea, in campo pr. Ipe hu, Oct., n. 5157; suffrutex
0,2-0,4 m. altus, petala alba, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7104.
Verbena tenuisecta Briq.
Verb. Balans. Parag., p. 7 — V. dissecta Morong Pl coll. Parag., p. 197:
non Willd. — V. erinoides (sphalm. crinordes) Chod. in Bull. Herb. Boiss.
ser. I, II, 818 pro parte; non Lamck.
Herba 0,2-0,4 m. alta, corolla cæsia, in palude propre Villeta, Dec,, n. 276;
herba 0,1-0,3 m. alta, corolla violacea, in campo pr. Tacuaral, Sept., n. 1012:
herba 0,1-0,2 m. alta, corolla alba, ad ripam rivi Carapagua, Oct., n. 1243;
suffrutex 0,3-1 m. altus, petala violacea, ad ripam fluminis pr. Limpio, Aug.,
n. 3192; herba 0,3-0,5 m. alta, petala rosea (sicca cœrulea), prope Tobaty in
campo montano humido, Sept., n. 6144 ; suffrutex 0,3-0,5 m. altus, petala alba,
prope Concepeion in arenosis salsis, n. 7607.
Verbena calliantha Briq., sp. nov.
V. erinoides (sphalm. erinoides) Chod. in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, IT,
818 (ann. 1902); non Lamck.
Herba 30-100 em. alta. Caulis adscendens, mediocriter validus, viridis, +
1060 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (482)
adscendenti-piloso-pubescens, ramosus, ramis adscendentibus. Folia petiolata,
petiolo prorsus piloso-pubescente lamina breviore vel subbreviore; lamina
ambitu ovata, apice oblusa vel subobtusa, palmato-subpinnato-laciniata, laciniis
obtuse inciso-crenatis sæpius amplioribus, basi late cuneatim in petiolum
extenuata, utrinque viridis, supra parce prorsus substrigoso-pubescens, subtus
densius adpresse pubescens, nervis in pagina inferiore + prominulis, paginam
superiorem haud fodientibus. Flores in spicas demum elongatas pedunculatas
terminales congesli: bracteæ lanceolatæ exlus prorsus dense pubescentes calicis
dimidium vix æquantes. Calix longe tubulosus, undique dense pilis prorsus
versis canescenti-pubescens, glandulis atris subsessilibus raris commixtis, matu-
ritate aucto-urceolatus, ore obliquo. dentibus lanceolato-subulatis, anticis longia-
ribus, omnibus demum conniventibus. Corolla extus glabra, vel subglabra, rosea,
speciosa, magna, tubo æquali cylindrico exserto, laminæ patulæ lobis amplis
obcordatis. Genitalia sectionis normalia. Stylus post anthesin exsertus, apicem
versus incrassatus subbilobus. Nuculæ sublineari-oblongæ, exlus pulchre elevato-
reticulatæ, flavescentes.
Planta 30-100 cm. alta. Internodia media 3-8 cm. longa. Foliorum lamina
ambitu superficie ad % X 3 cm., petiolus ad 2 cm. longus. Pedunculi 3-15 cm.
longi. Spice demum ad 5 cm. longæ. Bracteæ 4-5 mm. longæ. Calicis ad 4 cm.
longi tubus 8 min. profundus, dentes longiores ad 2 mm., breviores cire.
1-1,5 mm. allı. Corollæ tubus calicis dentes 5-6 mm. excedens, lamira diam
8-9 mın., lobi majores superficie 3-4 X % mm., emarginatione ad À mm.
profunda. Stylus post anthesin calicis dentes 2-3 mm. excedens. Nuculæ sect.
long. 3-3,5 X 0.8 mm.
Herba 0.25-0,3 m. alta, corolla violacea, in campo Sapucay, Jan., n. 1782;
suffrutex 0.3-1 m. altus, petala rosea, ad ripam fluminis Limpio, Aug., n. 3196;
suffrutex 0,5-0,8 m. altus, pelala rosea, prope Concepcion in dumetis, Oct.,
n. 7615.
Var. microsoma Briq., var. nov.
Cette variété diffère de la variété genuina Brig. (à laquelle se rapportent les
dimensions de l'appareil végétatif ci-dessus recensées) par son port nain (plante
naute de 8-20 cm.), ses feuilles plus petites (limbe de 2 X 1 cm.) à divisions
plus étroites, à petiole plus court (5 mm.), ses pédoncules plus grêles el ses épis
plus réduits.
1 0,1-0,2 im. alta, corolla rosea, in dumento prope Cerro Pyta, Oct.,
n. 1272.
Le V. calliantha est voisin du V. tenuisecta, dont il se sépare très facilement
par l’indument, le mode de division des feuilles et l'ampleur relative de leurs lobes,
la forme des bractées et des dents calicinales etc. Le V. laciniata Brig.
(= Erinus laciniatus L. Sp. pl. ed. 4, p. 879, ann. 1753 — V. erinoides
Lamck. Ill. I, 57, aun. 1791) est une plante originaire du Pérou et du Chili à
caractères très différents. Voy. à ce sujet : Briquet Lab. Balans. Parag. p. 9.
Verbena storeoclada! Briq., sp nov.
V. erinoides (sphalm. crinoides) Chod. in Bu!l. Herb. Boiss., ser. 2, II,
818 (ann. 1902); non Lamck.
Herba mediocris. Caules ex radice plures satis debiles procumbentes, parum
angulati, ramosi, ramis divergenti-adscendentibus, virides, parce retrorsum
pubescentes. Foliorum lamina ambitu ovata, apice obtusa vel subobtusa,
pinnato-lobata, laciniis obtuse crenato-serratis sæpius amplioribus, basi late in
petiolum alatum brevem late cuneatim decurrens, petiolo sæpe foliis axillaribus
minoribus spurie pinnato-auriculato, ulrinque viridis, supra parce prorsus
substrigoso-pubescens, subtus nervis parum prominulis exceplis glabrescens.
1 De spé, élendre à terre.
(483) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANEÆ. 1061
Flores in spicas demum aliq. elongatas terminales + tenuiter pedunculatas
congesti ; bracteæ lanceolatæ calice breviores extus parce pubescentes margine
ciliato-pubescentes, post anthesin patentes. Calix tubulosus, pilis brevibus
patulis vel leviter adscendentibus dense obtectus, glandulis sessilibus raris
commixtis, post anthesin urceolato-auctus, ore obliquo, dentibus setaceis inæqua-
libus, anticis 2 longioribus, omnibus demum conniventibus. Corolla extus
puberula, rosea, mediocris, tubo æquali cylindrico parum exserto, Jlaminæ
patulæ lobis obcordatis. Genitalia sectionis normalia. Stylus post anthesin
exserlus. Nuculæ sublineari-oblongæ, extus elevato-reticulatæ, demum foveolatæ
brunneæ.
Planta 20-40 em. alta. Internodia media 2-6 cm. longa. Foliorum lamina
ambitu superficie 3-4 X 1,5-2 cm., petiolus ad 4 cm. longus. Spice demum ad
& cm. longæ. Bracteæ circa 5 mm. longæ. Calicis 7 mm. alti tnbus 5 mm.
profundus, dentes antici 2 mm. alti cæteri 4-1,5 mm. alti. Corolla calicis dentes
1-2 mm. excedens. limbo 5-6 mm. lato, lobis majoribus superficie 2 X 3 mm.,
emarginatione infra 1 mm. profunda. Nuculæ sect. long. 2,5 X 0,7 mm.
Herba 0.2-0,4 m. alta, petala violacea, in campis pr. fl. Corrientes, Sept.,
n. 4489.
Cette espèce est très voisine de la précédente. Elle s’en distingue cependant
par ses tiges et rameaux procombants plus grêles, par sa tige couverte de poils
défléchis et non pas élalés-ascendants, par la forme et l’indument des feuilles,
par ses bractées relativement plus longues, par son calice plus court et par sa
corolle plus petite à tube à peine exsert. — En ce qui concerne le V. erimordes
Lamck, voy. l'observation faite à propos de l'espèce précédente.
Verbena tomophylla Briq., sp. nov.
V. incisa Chod. in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, I, 818; non Hook.
Herba elata. Caulis robustus, ereclus, viridis, mediocriter angulatus, parce
breviter pilososus, ramosus, ramis adscendentibus. Folia petiolata, petiolo
lamina breviore prorsus piloso-hirto; lamina ambitu ovata, apice subacuta vel
obtusa, marginibus pinnato-lobatis, lobis paucis grosse inciso-crenatis, basi
cuneatim in peliolum extenuata. utrinque viridis, supra glabrescens, subtus
parce præsertim ad nervos pilosa, nervis subtus aliq. prominulis paginam
superiorem tamen haud fodientibus. Flores in spicas breves terminales +
pedunculatas congesti: bracteæ lanceolato-acuminat&, extus pubescentes, mar-
gine longiuscule ciliatæ calice alig. breviores. Calix tubulosus, dense prorsus
pubescens, maturilate aucto-urceolatus ore valde obliquo, dentibus subulatis
anticis longioribus, omnibus demum conniventibus. Corolla mediocris, rosea,
extus pubescens, tubo exserto cylindrico æquali, laminæ palulæ lobis obcordatis.
Genitalia sectionis normalia inclusa. Stylus apicem versus incrassatus subbilobus,
post anthesin calicis dentes excedens. Nuculæ sublineari-oblongæ, sordide
virescenti-flavescentes, extus elevato-reticulalæ.
Planta 20-80 cm. alta. Internodia media 3-6 cm. longa. Foliorum lamina
ambitu superficie 4-5 X 2,5 cm.. petiolus ad 1 em. longus ; sinus inter lobos
infimos ad 1,5 cm. profundi. Spicæ demum sect. long. ad 4 X 1,5 em. (corollis
exclusis): bracteæ 5-6 mm. longe. Calicis circ. 8 mm. longi tubus cire. 6 mm.
profundus, dentes longiores 1,5 mm. alti, breviores infra 1 mm. alti. Corolla
calicıs dentes 3-4 min. excedens. lamina diam. cire. 5 mm. lata, lobis majoribus
superficie 1,5 x 2-2,5 mm. Stylus calicis dentes demum 3 min. excedens.
Nuculæ sect. long. 2,5 X 0. 8 mm.
Suffrutex 0,3-0,8 m. altus, petala rosea, in dumetis Caraguatay, Oct., n. 3295.
M. Chodat à avec raison fait suivre sa détermination de la restriction
: «affinis, an diversa? » En effet, si le V. tomophylla se rapproche quelque peu du
V. incisa par ses feuilles incisées, il en diffère notablement par des caractères
plus importants : les inflorescences nettement spiciformes [et non pas en capitules
corymbiformes. «broad depressed (not. spiked) corymbs» (Hook. Bot. Mag.
tab. 3628)], les bractées élroitement lancéolées un peu plus courles que le calice
1062 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). .. (484)
(ovées, quatre fois plus courtes que le calice dans le V. incisa), les dents
calicinales subulées (courtes et simplement acuminées dans le V. éncisa), enfin
par la corolle beaucoup plus petite, simplement pubescente extérieurement
(deux à trois fois plus grande, à limbe étalé mesurant 1,5 cm. de diamètre, et
glanduleuse extérieurement dans le V. ineisa). En réalité. le V. tomophylla
n'appartient pas à la même section (Verbenaca) que le V. incisa : il se
place dans la section Glandularia, a côlé du V. Aubletia L. de l’Amerique du
Nord, dont il est très voisin et dont il se sépare par son calice dépourvu de
glandes stipitees, et sa corolle pubescente extérieurement deux fois plus petite.
Les appendices glanduliformes des deux anthères supérieures, sans étre saillants
extérieurement, sont cependant très nettement développés.
Lantana Camara Linn.
Sp. pl. ed. 1, 627 (ann. 1753); Schauer in DC. Prodr. XI, 598.
Suffrutex 0,6-1 m. altus, corolla violacea, in dumelis pr. alto Parama, Mai, n. 314
(forme glabrescente, à rameaux aiguillonnes, à feuilles plus épaisses, rugueuses) ;
suffrutex 1-2 m. altus, corolla violacea, in dumetis pr. San Bernardino, Mai,
n. 33% (rameaux pubescents, non aiguilionnés, feuilles minces finement veloutées
à la face inférieure, bractées presque tomenteuses exterieurement); suflrutex
1-2 m. altus, corolla aurantiaca, flores inter. cinnabarini, in dumelo pr. Luque,
AUg., n. 715 (forme glabrescente, rameaux non aiguillonnés, feuilles minces);
suffrutex aculeatus 1-2 m. altus, corolla rosea, fructus niger, ad ripam rivi
Inqueri, Oet., n. 1417 (rameaux fortement aiguillonnes, feuilles plus épaisses, à
indument velouté mélangé avec des sétules sur les deux faces): suflrutex 0,5-1 m.
altus, corolla lilacina, in dumetis prope Sapucay, Dec., n. 1645 (rameaux non
aiguillonnés, feuilles assez minces, canescentes en dessous): suffrutex 0,8-1.5 m.
altus, petala circuli exter. aurantiaca rubescentia inter. lutea, in campo
Caraguatay, Aug., n. 3129 (rameaux non aiguillonnes,. feuilles assez minces,
virescentes, peu fortement pubescentes); suffrutex 0,8-1.5 m. altus, petala
circuli exter. aurantiaco-rubescentia, inler. lutea, in campo pr. Caraguatay,
Aug., n. 3130 (rameaux un peu aiguillonnés, feuilles raides et rugueuses, d’un
vert obscur, pubescentes-scabres) ; suffrutex 2-3 m. altus, pelala externa rosea,
centr. flava, ın arenosis pr. fl Tapiraguay, Aug., n. 4292 (rameaux non aiguil-
lonnés, feuilles molles, veloutées en dessous, bractées tomenteuses extérieure-
ment; suffrutex 0.3-0.4 m. altus, petala cireul. exler. rubra, iuteriora aurea, in
dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5492 (rameaux faiblement aiguillonnes, feuilles
grandes molles, glabrescentes); frutex 1-1.5 m. altus, petala purpurea, in valle
fluminis Y-aca, in dumetis pr. Chololo, Dee., n. 6768 (rameaux non aiguil-
lonnes, feuilles un peu rugueuses, veloutées-cinerascentes à la face inférieure) ;
frutex i-2 m. altus, petala rosea, fiores juven. flavi, in valle flum. Y-aca in
dumeto pr. Valenzuela, Febr., n. 708% (comme la forme précédente).
Le L. Camara est une espèce extrêmement polymorphe. Ce polymorphisme
paraît toutefois être d’ordre individuel, sans qu'il y ait différenciation de races
proprement dites. Les abondants matériaux de M. Hassler amènent à ce sujet
aux mêmes conclusions que l'étude de cette plante dans les autres parties de
son aire. La corolle commence par être jaune, puis elle tourne à l’orange, au
vermillon et même au rose ou au bleu-violacé.
Lantana micrantha Briq.
Verb. Balans. Parag., p. 12.
Suffrutex 0,8-1,5 m. altus, corolla cæsia, in campo prope Cordillera de Altos,
Mai, n. 336; suffrutex vel fruiex 1-2 m. allus, petala rosea, in campo
Caraguatay, n. 3123.
Lantana lilacina Desf.
Cat. hort. par. ed. 3, 392 (ann. 1829); Schauer in DC. Prodr. XI, 604
(485) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1063
Var. parvifolia Briq.
Verb. Balans. Parag., p. 13 — Camara lilacina var. parvifolia OÖ. Kuntze
Rev. gen. pl. II, 2, 250 (ann. 1898).
Suflrutex 0,2-0,6 m. altus, corolla rosea, in campo pr. San Bernardino, Jul.,
n. 380; suffrutex 0,2-0,3 m. altus, corolla rosea. ad marginem silvæ pr. fort
Lopos, Sept., n. 918; suffrutex 0,8-2 m. altus, pelala rosea, in campo pr. Cara-
guatay, Aug., n. 3177 : suffrutex 1-2 m. altus, petala rosea, in dumeto Cordillera
de Altos, Febr., n. 3868; suffrutex 1-1,5 m. altus, petala rosea, prope Tobaiy in
campis, Sept., n. 6237: frulex 1-2 m. altus, petala rosea, in valle fluminis Y-aca
in dumelo prope Valensuela, Janv., n. 6920.
Var. media Brig.
Camara lilacina var. media OÖ. Kuntze Rev. gen. pl. II, 2, 250
(ann. 1898).
Frulex 0,5-1 m. altus, petala rosea, prope Paraguary in dumelis, Dec.,
n. 6510 (forma ad var. parvifoliam vergens); suffrutex 0,5-1 m. altus, petala
incarnata, prope Tobaty in arenosis, Sept., n. 6275.
Lantana Balansæ Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 13 — L. Sellowiana Chod. in Bull. Herb. Boiss.
ser. 2, II, 819 (ann. 1902); non alior.
Frutex 1-2 m. altus, pelala rosea, in dumeto pr. lacum Ypacarai, Jul.,
n. 3092; fruticulus 0,3-0,5 m. altus, petala lilacina, prope Concepcion in
dumelis, Aug.. n. 719%.
Var. peduneularis Briq., var. nov.
Folia quam in typo var. genuina Brig. aliq. rugosiora. Pedunculi folia bis
terve excedentes.
Suffrutex 1-1,5 m. allus, corolla rosea, in dumeto prope San Bernardino, Jul.,
n. 328; suffrutex 0,5-0.8 m. altus, corolla lilacina, in campo pr. Cerro-bu, Sept.,
n. 988.
La var. peduncularis possede un port un peu different, mais en dehors de la
longueur des pédoncules. nous ne voyons aucun caractère assez net pour
permettre de la séparer du L. Balansæ.
Lantana trifolia Linn.
Sp. pl. ed. 1, 628 (ann. 1753); Schauer in DC. Prodr. XI, 606.
Var. vulgata Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 16.
Suffrutex 0,5-1 m. allus, pelala violacea, in dumeto pr. Igatimi, Oct., n. 4880 ;
sufirutex 0.5-4 m. altus, petala rosea, in palude pr. Igalimi, Nov., n. 5429;
suffrutex 1-2 m. altus, pelala rosea, in silva Cordillera de Altos, Febr., n. 6060;
suffrutex 1-2 m. altus, petala rosea, prope Tobaty in campis arenosis, Sept.,
n. 6178; frutex aut suffrutex 1-1,5 m. altus, petala rosea, prope Tobaty in fru-
ticetis, Sept., n. 6409; suffrutex 2-3 m. altus, petala rosea, in regione cursus
superioris fluminis Apa in dumetis humidis. Nov., n. 7906. 2
Var. vigidiuseuta Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 16.
Les échantillons énumérés ei-dessous ne sont pas typiques, mais appartiennent
plutôt à des formes de passage entre les variétés vulgata et rigidiuscula.
Suffrulex 0,5-4 m. altus, corolla rosea, fructus roseo-coerulescens, ad ripam
rivi Juqueri, Oct., n. 1411; suffrutex 1-2 m. altus corolla rosea, fructus
niger, in dumelis pr. Cordillera de Altos, Febr., n. 1940; suffrutex 0,5-1 m.
altus, petala violacea, in dumeto Cordillera de Altos, Aug., n. 3151.
1064 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (486)
Lantana hupoleuca Briq., sp. nov.
Suffrutex mediocris, ramis erectis hexagonis undique pilis prorsus versis ferru-
gineis vel cinereis tomentoso- pubescentibus. Folia ternala, ovata vel ovato-
oblonga, apice suboblusa, acuta vel breviler acuminata, marginibus infra medium
convexioribus crebre crenatis. basi integre rotundata, petiolo brevi tomentoso-
villoso insidenlia. crassiuscula, rugosa, supra cinereo-viridia dense prorsus
strigoso-pubescentia, retrorsum rudiuscula, sublus molliler albo-tomentosa,
nervatione reliculala paginam superiorem fodiente el in pagina inferiore
tomentum areolante. Capitula sub anthesi ovato-cylindrica, dein spicatim
elongata, in axillis solitaria breviter pedunculala. foliis breviora, peduneulis
brevibus dense tomentoso-villosis: bracteæ imbricale ovatæ, infimæ apice
subobtusæ vel cæteræ apice vix breviter subacuminatæ, summæ apice acuminatæ,
extus tomentoso-albicantes. Calix campanulalus, minulus, pilis prorsus versis
obtectus, subbilabiatim obscure 4 denticulalus. Corolla minuta, atropurpurea,
tubo brevi obconice eylindraceo, superne villosello, Iimbi patuli parvi lobis
ovatis bracteas æquantibus. Genitalia inclusa normalia. Drupæ baccatæ putamen
rugosum pyrenis cohærentibus. Capitulorum axis post florum fructuumque
occasum peduneulo crassior tomentello-villosus pedicellis brevibus curvulis
apice incrassatis ornala.
Planta 30-60 cm. alta. Ramorum internodia 4-6 cm longa. Foliorum lamina
superficie ad 7 X A cm., peliolus vix 1 cm. longus: crenarum culmina
1-1,5 mm. alta et 1-3 mm. distantia. Pedunculi 1-2 cm. longi. Bracteæ infimæ
superficie X 3 min. Capitula sub anthesi sect. long. cire. 15 X 1 cm. Calix
cire. 0,6 mm. longus. Corollæ tubus vix ultra 2 mm. longus, limbo 4,5 mm
lato, lobis vix 0,5 mm. altis. Capitulorum axis demum ad 2,5 em. longus,
pedicellis 1-2 mm. longis. Drupæ se:t. long. X 3 mn.
Herba 0.3-0,6 A alta, pos alropnrpurea, in dumelo pr. Ipe hu, Sierra
Maracayu, Oct., n. 5097; suffrutex 0.5-0.6 m. altus, Bee atropurpurea, in
campis in er cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7778.
Cette belle espèce de la section Caliorreas possède En le L. trifolia L. des
feuilles ternées, mais s'en distingue très facilement par ses feuilles arrondies et
très brièvement petiolées à la base, couvertes en dessous d’un épais tomentum
blanc aréolé, ses capitules brièvement pédonculés bien plus courts que les feuilles,
ses petites corolles d’un pourpre noirälre ete. M. Chodat a rapporté (in Bull. Herb.
Boiss. sér. 2, Il, 821, ann. 1902) dubitativement le no 5097 au Lippia geminata
Kunth, mais cette espèce. même en l'absence de fruits, diffère profondément du
L. hypoleuca par sa tige tétragone, ses feuilles opposées et l'organisation de la
corolle.
Lantana Hassleri Brig., sp. nov.
Suffruticulus caudice incrassato Jignoso, ramis duris replantibus pro-
cumbenlibusve, ramellis harbaceis procumbenli-adscendenlibus tenuibus viri-
dibus, pilis parvis strigosis prorsus versis præditus. Folia opposila parva
ovato-rotundata vel nummularia, apice obtusa vel rotundata, marginibus regula-
riter convexissimis superficialiter crenalo-dentatis, basi rotundata petiolo brevi
insidentia, firmula, haud rugosa, utrinque viridia, ulrinque pilis parvis strigosis
prorsus versis alig. exasperala et præterea glanduloso-punclala, nervatione basi
triplice nervis laleralibus paucis subtus vix vel non prominulis. Capitula hemis-
phærica, convexa, in axillis subsolitaria longissime pedunenlata, pedunculis
tenuibus undique prorsus sirigoso- -pubescentibus foliis multoties longioribus ;
bracteæ exteriores magnæ, amplæ. ovat®, apice obtusæ vel subohtusæ, extus
adpresse prorsus substrigoso-pubescentes el præterea glanduloso- punctalæ ;
bracleæ interne reductiores ansustioresque, uam corollæ tubus triente brevio-
ribus. Calix minulus subbilabialim obscure % eine pilis adpressis prorsus
versis obteetus. Corolla purpurea extus dense puberula, tubo eylindrico tenui
longe exserto, limbi oblique patuli lobis superioribus lateralibusque rotundatis
parvis, antico majore obcordato. Genilalia inclusa normalia. Fructus deficiens.
(487) R, CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN.E. 1065
Planta 10-45 cm. alla. Ramulorum herbaceorum internodia ad 3 cm. longa.
Foliorum lamina superficie 6-10 X 5-10 mm., petiolus 2-3 mm. longus:
crenarum culmina 0,1-0,5 m. alta et 1-3 mm. distantia. Pedunculi ad % cm.
longi. CGapiwula (exclusis corollis) cire. 1 cm. lala et 0,5 cm. alta. Bracteæ
externe superficie cire, 5 xX4 mm. Calix infra I mm. altus. Corollæ tubus circa
5 mm. longus: limbus (antero-postice) fere 5 ının. latus, lobis superioribus latera-
libusque cire. 0,6 mm. allis, aniico fere 2 mm. longo.
Suffrutex 0,1-0,15 m. altus, petala purpurea, in valle flaminis Y-aca in campo
pr. Valensuela, Jan., n. 7003.
Celte gracieuse espèce, une des plus petites du genre, se place sans doute dans
la section Sarcolipp'a, bien que le fruit soit encore inconnu, à côté du L. pro-
currens Schauer dont il diffère par les tiges et pédoncules dépourvus d’indument
hérissé, les feuilles plus larges, arrondies à la base, brièvement mais nettement
pétiolées, superficiellement crénelées-dentées, non veinées-rugueuses, ses
pédoncules bien plus allongés, ses bractées obtuses ou subobtuses et non
"aiguës, etc.
Lantana brasiliensis Link.
Enum. hort. berol, II, 126 (ann. 1822).
Suffrutex 0,5-1 m. altus, petala flava, in silva prope Ipe hu, Oct., n. 5167;
frutex 1-1,5 m. altus, peiala alba, in silva pr. Igatimi, Nov., n. 5421; suffrutex
1-2 m. altus, petala alba, flores juveniles lutei, in valle fluminis Y-aca, in
dumeto pr. Chololo, Dec., n. 6627.
Lantana Chamissonis Benth. et Hook.
Ap. Dayd.-Jacks. Ind. Kew. IH, 28 (ann. 4894); Briq. in Engl. u. Prantl
Nat. Pflanzenfam. IV, 3a, 151 (ann. 1895); Brig. Verb. Balans. Parag.,
p. 16 = Riedelia lippioides Cham. in Linnæa VII. 240 (ann. 1832) —
Lippia Ghamissionis Dietr. Syn. pl. II, 598 (ann. 1843) — Lippia
lippiordes Chod. («Herb. ») in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II, 819 (ann. 1902).
Frutex 2-3 m. allus, corolla alba, ad marginem silvæ pr. Sapucay, Dec.,
n. 4552; suffrutex 2-3 m. altus, petala alba, in silva pr. campo Yeruti, Dec.,
n. 5740 ; suffrutex 2-4 m. altus, petala alba, in silva Pacoba, Dec., n. 5830: suffrutex
0,5-1 m. allus, petala alla, in valle fluminis Y-aca in silva pr. Chololo, Dee.,
n. 6690 et 6690 a.
Lantana aristata Briq.
Brig. Verb. Regnell., p. 17 — Lippia aristata Schauer in DC. Prodr.
XI, 581 (ann. 1847) — Lippia purpurea affinis Chod. in Bull. Herb.
Boiss., ser. 2, II, 819 (ann. 1902); non L. purpurea Jacq.
Var. genwina Brig,
Internodia ad 12 cm. longa, foliis conspicue longiora. Petiolus evolutus
1-1,5 cm. longus.
Herba 0.5-1 m. alta, flores exter. albi, inter. lutei, in campo pr. fl. Jeguiguazu,
Sept., n. 4619; suffrutex 0,5-1 m. altus, petala lilacina, in valle fluminis Y-aca
pr. Chololo, Dee., n. 6639; suffrutex 0,5-4 m. altus, petala lilacina, prope
Concepcion in dumetis, Aug., n. 7252.
Var. brachypoda Briq., var. nov.
Internodia 3-5 cm. longa, foliis breviora vel æqualia. Peliolus evolutus cire.
0,5 em. longus vel magis abbreviatus.
Suffrutex 1-1,2 cm. altus, petala lilacina, in valle fluminis Y-aca, in dumelo
pr. Chololo, Dee., n. 6644.
1066 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (488)
Le L. achyranthifolia Desf. (Lippia purpurea Jacq.; Lantana purpurea
Benth. et Hook., non Hornem.), du Mexique et du Vénézuela, est une espèce
bien distincte par ses pédoncules plus longs que les teuilles (toujours notable-
ment plus courts que les feuilles dans le L. aristata) à bractées non aristées, à
feuilles + canescentes en dessous.
Lantana bernardinensis Briq., sp. nov.
Suffrutex elatus, ramis adscendentibus, tetragonis, undique pilis brevibus
strigosis prorsus versis canescentibus. Folia opposita ovata, apice subobtusa vel
acuminato-subobtusata, marginibus superficialiter crenato-dentatis infra medium
convexioribus, bası in peliolum strigoso-canescentem rotundato-extenuata,
membranacea, supra pilis parvis sirigosis erebris prorsus versis exasperala,
viridia, subtus pallidius virentia, pilis parvis strigosis prorsus versis ad nervos
crebrioribus prædita, in foliis juvenilibus paginam totam aliq. sericantia,
nervatione pennata parum prominula nervis lateralibus utrinsecus 5-7. Capitula
sub anthesi subglobosa, serius globosa, subcylindrica. in axillis longe pedun-
culala, pedunculis tenuibus undique pilis strigosis prorsus versis canescentibus
folia subequantibus vel superanlibus; bracteæ extus dense adpresse canescentes,
late ovalæ, exteriores flores aliq. superantes sensim acuminatæ, interiores flores
circiter æquantes apice breviter acuminalæ. Calix campanulatus, minutus, subbi-
labiatus, undique pilis longis obtectus. Corolla lilacina, bracteas excedens, tubo
eylindrico tenui apicem versus aliq. ampliato, limbo oblique patulo, lobis
superioribus altius connatis et lateralibus parvis rotundatis, antico obcordato.
Genitalia inclusa. Fructus subglobosus, a latere compressus, apice rugulosus,
lævis, calice exlus adpresso brevissime pubescente velatus. Capituli axis pedun-
culo crassior post florum fructuumque occasum villosellus, scrobiculato-foveolatus.
Planta 1-2 m alta. [nternodia media ad 6 cm. (et ultra) longa. Foliorum
lamina superficie 5-9 X 3-4,5 cm., petiolus ad 1,5 cm. longus; crenarum
culmina 0,5-1 mm. alta et 2-5 mm. distantia. Pedunculi 6-10 cm. longi. Capitula
ineunte anthesi 4 cm., serius 1,5 cm. lata, et 1,5 cm. lata. Bracteæ exteriores ad
9 mın. late et 5 mm. latæ. Calix sub anthesi 1,5 mm. longus. Corolla calieis os
ad 7 mm. excedens, lobis superioribus lateralibusque infra 1 mm.. antico crc.
2 mm. longo. Fructus sect. long. 2 X 2 mm.
Suffrutex 1-2 cm. altus, corolla lilacina, in dumetis pr. San Bernardino, Maj.,
n. 320.
Cette Jolie espèce est beaucoup plus rapprochée du Lantana achyranthifolia
Desf. que du L. aristata, dont elle possède les longs pédoncules grêles atteignant
ou dépassant les feuilles; elle s'en distingue par ses feuilles superficiellement
crénelées-dentées et non pas grossièrement dentées en scie, nullement canescentes,
en dessous lors de leur entier développement, plus larges, à bractéoles exté-
rieures dépassant à peine le capitule, les intérieures plus brièvement acuminées.
Lippia virgata Steud.
Nom. bot. ed. 2, II, 751 (ann. 1841); O. Kuntze Rev. gen. pl. III, 2,
254; Brig. Verb. Balans. Parag., p. 17 — Verbena virgata Ruiz et Pav.
Syst. fl. per. I, 20 (ann. 1798) — Aloysia wrticoides Cham. in Linnæa VII,
238 (ann. 1832) — L. urticoides Steud. Nom. bot. ed. 2, II, 51 (ann. 1841);
Schauer in DC. Prodr. XI, 573; Chod. in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II,
819.
Var. platyphylla Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 17.
Frutex 3-5 m. altus, corolla alba, in dumetis et ad marginem silvarum pr.
Cordillera de Altos, Mai, n. 366; frutex 2-4 m. altus, petala alba, in dumeto
San Bernardino, Apr., n. 4082; frulex 2-3 m. altus, petala alba, prope Para-
(489) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1067
guary in dumelis collium, Dec., n, 6599: frutex 1,5-2 m. altus, petala alba, in
dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8545.
Var. elliptica Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 17.
Frutex 1-1,5 m. altus, in valle fluminis Y-aca, in dumetis pr. Chololo, Dec.,
n. 6650; frutex 2-3 m altus, petala alba, prope Concepcion in dumetis, Sept.,
n. 7404 (forma ad var. laxam vergens).
Var. laxa Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 17 — V. urticoides var. laxa Chod. in Bull.
Herb. Boiss., 2me ser., IT, 819 (ann. 1902).
Arbor vel frutex 4-5 m. (e 0,1-0,% m.) alta, petala alba, in silva Ipe hu, Oct.,
n. 5206.
Lippia ligustrinia O. Kuntze.
Rev. gen. pl. III, 2, 252 (ann. 1898); Brig. Verb. Balans. Parag., p. 17 —
Verbena ligustrina Lag. Gen. et sp. nov. 18 (ann. 1816) = Aloysia
lycioïdes Cham. in Linnæa VII, 237 (ann. 1832). — Lippia lycioides Steud.
Nomencl. bot. ed. 2, II, 54 (ann. 1841); Chod. in Bull. Herb. Boiss., ser. 2,
II, 819.
Var. paraguariensis Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 18.
Frutex 3-4 m. altus, corolla alba, in dumetis pr. Cerro-hu, Febr., n. 190%;
frutex 2-3 m. altus, petala alba, prope Paraguary fruticeta formans in collibus,
Dec., n. 6488.
Lippia Hassleriana Chod.
Bull. Herb. Boiss., ser. 2, II, 821 (ann. 1902); Briq. Verb. Balans.
Parag., p. 18.
Suffrutex 0,8-1 m. altus, petala albo-rosea, in campis pr. fl. Jejui-guazu, Dec.,
n. 5685; suffrutex 0,3-1 m. altus, petala alba, in campo pr. fl. Capibary, Dec.,
n. 5924.
Lippia sclerophylla Briq., sp. nov.
Suffrutex elatus, caulibus strietis, prorsus pilis Æ strigosis furfuraceis obtectis
ramosis, ramis crebris erectis vel adscendentibus, internodiis quam folia sæpius
brevioribus. Folia ternata ovato-elliptica, vel elliptica, satis brevia apice acuta,
marginibus regulariter convexis alig. recurvis, crebre crenato-dentatis vel
subintegris integrisve, basi rotundata vel rotundato-extenuata, sessilia, supra
nitidula, viridia, scaberrima, subtus aliq. scabridula pallidiora breviter dense
glanduloso-pilosula; nervatio pennata, nervis lateralibus aliq. acroscopis cire. 7,
infimis laminam basi triplinerviam efficientibus, cæterum omnibus reticulescentibus
subtus prominulis paginam superiorem fodienlibus. Capitula primo subglobosa,
dein breviter cylindrica, pedunculata, pedunculis pilis prorsus versis crebris
-canescentibus, brevibus, in axillis foliorum ad bracteas ovatas vel ovalo-ellipticas
breves reductorum sitis, in apicibus ramorum corymbose dispositis, corymbis
inflorescentiam amplam efficientibus; bracteæ imbricatæ, late ovatæ, apice
acuminatæ, nequaquam squarrosæ, extus pilis prorsus versis brevibus + obsitiæ,
margine bréviter ciliolatæ. Calix parvus, alis longe albo-ciliatis villo bracteas
utrinsecus excedente, cæterum viridis glabrescens glandulis minutis nitentibus
præditus, lobiis 2 subintegris. Corolla alba vel fiavescens, superne puberula,
1068 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (490)
tubo exserlo, labis parvis rotundatis anlico majore. Genitalia normalia inclusa.
Fructus apice circa styli basim pilosulus, cæterum lævis, cohærentia perfecta
mericarpiorum bilocularis.
Planta 50-200 cm. alla. Pedunculi nune subnulli, nune ad 2 cm. longi.
Capitula demum sect. long. ad 1,5 X 0,6-0,7 mm. Bracteolæ superficie
3-4 X 2-2,5 mm. Calix sub anthesi fere 2 mm. longus. Corolla calicis os fere
3 mm. excedens, lobis fere 1 mm. altis. Frulus vix 2 mm. altus et 1-1,5 mm.
latus.
Le L. sclerophylla appartient à la section Dipterocalyx où il se rapproche du
L. hirta (Cham.) Schauer. Dans ce dernier, les capitules sont disposés en
racème simple et court; ici les capitules sont groupés en corymbe qui forment
une vaste inflorescence. D'ailleurs, le port général, le mode de serralure des
feuilles, les bractées acuminées au sommet (obtuses dans le L. hırta) etc. ne
permettent pas de confondre les deux espèces. Quant au L. Hassleriana ci-dessus
mentionné, ses capitules sont disposés en grappes et non pas en corymbes: la
forme de ses feuilles, des bractées coriaces, des corolies notablement plus
grandes, etc., ete., permettent de lui attribuer des affinités beaucoup plus
éloignées. L'apparence du L. sclerophylla rappelle celle des espèces du groupe
Cor ymbos de la section Euzapania. — Nous connaissons le L. selerophylla
sous les deux variétés suivantes :
Var. crenato-dentata a var. NOV.
Folia superficie 3.5-5 X 2-2,5 cm., regulariter crebre crenato-dentata, den-
tibus extus rectiusculis vel es intus rectiusculis, culminibuüs prorsus
versis 0,5-1 mm. altis et 1-2 mm. distantibus.
Herba 0,3-1 m. alta, corolla flavescens, in palude pr. Tucangna, Jan., n. 1807;
suffrutex 0,5-2 mm. altus, pelala alba, in campis et dumetis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7903.
Var. subintegra Brig., var. nov.
Folia superficie 3-5 X 1,5-2 cm., integra, vel apicem versus obscure crenulata
Suffrutex 0,8-2 ın. allus, petala alba, in valle flaminis Y-aca in campis pr.
Valenzuela, Jan., n. 6919.
Plusieurs échantillons piqués par des insectes ont les fleurs tranformées en
galles ventrues à la base et graduellement atténuées au sommet en forme de
cornue.
Lippia Balansæ Briq.
Verb. Balans. Parag., p. 18.
Frulex 1-1,5 m. altus, petala rosea, in valle fluminis Y-aca in dumetis pr.
Peribebuy, Dec., n. 6735.
Lippia calliclada Brig.
Verb. Balans. Parag,, p. 19; — Lantana lilacina Chod. in Bull. Herb.
Boiss., ser. 2, II, 820, pro parte; non Desv.
Suffrutex 0,3-0,5 m. altus, petala rosea, in gauıpo Cordillera de Altos, Febr.,
d. 6075.
(A suivre.)
FOME IV, PLANCHE 5.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 2ne SERIE
MURR, Chenopodien-Studien.
BULLETIN I DE L HERBIER BOISSIER. 2me SERIE TOME IV, PLANCHE 6.
MURR, Chenopodien-Studien.
SE
Ban;
A
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en aoûl 1894, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que l’Zerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1903, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henrı-A. Junon.
B'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prof:
Dr H. SCHINZ, à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont ıl reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 5o franes la centurie.
N'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen. Referale und kritische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
= REX FEN N NEN. %
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS el NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérorames
publiés dans FAncien Monde à partir du 4 janvier 4904
Complément au Card. Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. el Bulletin.
SUISSE NC Rte 20 fr. 20 fr. 30 fr.
Abonnements : \
( Union postale ... 25 » 95 » 40 »
Pour tous les aulres renseignements, s'adresser à
L'HERBIER BOISSIER -
Agénor BIGNENS, Ébéniste
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
——— #0 à —
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plunpalais, 26,
$
?
ÿ
BULLETIN
DE
LHERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
(Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome IV. 1904.
N-1t.
Bon à tirer donné le 31 octobre 1904.
Prix de l'Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
. Les abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | BR. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 44, Carlsirasse.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
| y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilite pour numeros égarés
BULLETIN DE L’HRBBIRR BOISSIER
SOMMAIRE DU N° 11. — NOVEMBRE 1904.
VIL, —
SECONDE SÉRIE
Augustin de Candolle. — PLANTÆ TONQUI-
NENSES: T0 8 2a een ee et Par
J. Bornmüller. BEITRÆGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt).
Hermann Christ. — PRIMITIE FLORÆ COSTARI-
GENSIS. Filices et Lycopodiaceæ II (a swore)...... Er
Joseph Freyn. — PLANTEEX ASIA MEDIA. Enu-
meralio plantarum in Turania a cl. Sıntenis ann. 1900-
1901 lectarum. additis quibusdam in regione caspica.
transcaspica, turkeslanica. præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
Mmenlums)(Kontserzung golg)a 0: 0.
Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904
(D SUIVRE). ANNEES en ee
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgt).........
Robert Chodat ei Émile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANE soit ÉNUMÉRATION DES PLANTES
RÉCOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite)... ...........
Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
Pages
1069
1075
1089
1155
GENEVE, GCompte rendu de la séance du 10 octobre 190%. 1175
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ....... Nos 9621 à 9914
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l’'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemiplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinzejours
qua suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2re SERIE. — TOME IV. — 1904.
N°11
PLANTE TONQUINENSES
I.
AUCTORE Br
Augustin de CANDOLLE SO
On a déjà publié ici même des Tiliacées et Sterculiacées ! du Tonkin,
ainsi qu'une nouvelle espèce de Magnolia”. La présente note renferme des
Anonacées, deux Capparidées et un Pittosporum :
Polyalthia nemoralis sp. nov., typus in herb. Cand. et herb.
Boiss.
Frutex, ramulis floriferis teretibus, siccitate nigrescenlibus, superne
subaureo-sericeis, cito glabratis. Foliorum petiolus ad 5 mm. longus haud
gibbosus; iamina oblongo- vel obovato-lanceolata (12-15 cm. longa,
4 1/2 cm. lata) longiuscule acuminata, chartacea, utrinque mox glabrata, in
sicco glaucescente, nervis secundariis utrinque 8-10 tenuibus adscenden-
tibus sublus prominulis, venis reticulatis. Cymæ 2-floræ (cum alabastro
nondum evoluto) supraaxillares, brevissime pedunculal&, pedicellis ad
5 mm. longis bracteolatis (bracteolis ovatis acutis) sicut calyce adpresse
pilosis. Calycis segmenta 3, profunde pariila ovato-triangularia, 3 mm.
longa. intus glabra, extus pilis ferrugineis adpressis vestita. Petala 6 ovato-
oblonga vel oblongo-lanceolata, intus glabra, extus cinerascenter pube-
rula. Stamina numerosa 4-5-serlata, conneclivo apice dilalalo-iruncato.
JF
Ovaria 7, toro Cylindrico 1'/ mm. longo apice pubescenli inserta,
1 Bull. Herb. Boiss. III (1903), p. 365.
2 Ibid. IV (190%), p. 234.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n® {1, 31 octobre 1904. 70
>
1070 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (2)
subaureo-pilosa; ovulo unico prope basin inserto. Stilus brevis apice
incrassato-bifidus papi:losus. Carpella ellipsoidea, 12 mm. longa, atro-
purpurea, pilis aureis raris adpressis obsila, pediculo 5 mm. longo. —
Affinis P. littorali (BI) Beerl.
Tonkin. Espèce répandue dans les bois (Balansa, n. 4187 et 4189 in
h. Cand. et n. 4190 in h. Boiss.). Arbuste à fruits charnus, rouges. Fruits
en décembre.
Melodorum polyanthoides sp. nov. typus in herb. Cand.
Frutex, ramulis floriferis tenuibus teretibus, in sicco nigrescentibus,
cito glabratis. Folia alterna, petiolo centimetrali transversim ruguloso
superne canaliculato glabrescente, lamina obovato-oblonga (11-14 cm.
longa, 5 ‘/2-7 cm. lata) apice rotundata, supra glabrata, subtus pube molli
tenuissima conspersa, rigide coriacea, nervo centrali cum secundariis
utrinque 16 rectis adscendentibus subtus prominente. Cymæ numerosæ,
oppositifoliæ subsessiles, ad 8-floræ fuscescenti-velutinæ. Pedicelli 6 mm.
longi, bracteola minuta sub mediam partem instrueti. Calyeis segmenta
3 late triangulari-ovata, vix 2 mm. longa. Petala 6 oblonga apicem versus
atienuata; exteriora crassiuscula (ad 1 cm. longa), extus fulvo-velutina,
intus fere omnino glabra; interiora crassa breviora, extus puberula, intus
glabra et scrobiculata, apice subtriquetra. Stamina numerosissima, con-
nectivi processu cunealo et super loculis extrorsis paullulo dilatato.
Ovaria 18 strigosa, stilo æquilongo.
Affinis M. polyantho Hook. f. et Th.
Tonkin. Tu-Phap. dans les bois (Balansa, n. 4174). Arbrisseaux à
rameaux un peu sarmenteux. Corolle jaunâtre. En fleur fin mars.
Melodorum Balansæ sp. nov. {ypus in herb. Boiss.
Frutex subsarmentosus, ramis floriferis pilis brevibus fuscis densius-
cule tomentellis. Folia magna, breviter (ad 2 cm.) petiolata, petiolo supra
applanato, lamina chartacea oblonga (ad 35 cm. longa, 18 em. lata) tam
basi quam apice late rotundata, subtus tomentella, supra initio adpresse
pilosa dein glabrata; nervis omnibus subtus valde prominentibus; secun-
dariis utrinque 25 patulo-adscendentibus reclis, prope marginem arcuatis
at non inter se connexis; tertiariis crebris subparallelis; venis retieulatis.
Cymæ supraaxillares, floribus apice pedunculi communis ‘/2-centime-
tralis glomeratis. Alabastra (tantummodo visa) subpyramidalia, pedicello
brevi, basi bractea ovata suffulto, stipitata. Calyx 3-parlitus, segmentis
5 mm. longis ovalis aculis extus brunneo-velutinis intus subglabris.
(3) AUGUSTIN DE CANDOLLE. PLANTE TONQUINENSES. 1071
Petala 6 crassa triquelra; exteriora dorso velutina, inlus apice et margine
puberula; interiora dorso vix prope basin pubescentia, intus glabra. Sta-
mina numerosa 4-5-seriala in sicco nigra, connectivo lato ultra loculos in
processum obovalem carnosum producto.Ovaria 6 oblonga, cum stilo sub-
æquilongo pilis ferrugineis strigulosa, receptaculo breviter cylindrico
_apice ferrugineo-barbulato inserla. Ovula 6.
Tonkin. Vallée de Lankok, Mont-Bavi (Balansa.n. 4175). Fleurs en mars.
Alphonsea tonquinensis sp. nov., {ypus in herb. Boiss.
Arbor mediocris, ramulis gracilibus teretibus, cicatricibus foliorum
asperulalis, in sicco longitudinaliter rugulosis. Folia siccitate nigrescentia,
petiolo 5 mm. longo Lransversim ruguloso, lamina submembranacea
ovato-lanceolata obtuse acuminala (9-10 cm. longa, 2 ‘/2-3 !/2 cm. lata),
nervis secundariis tenuibus erecto-patentibus arcualim inter se sat procul
a margine connexis, venis reliculatis. Cymæ 2-fioræ oppositifoliæ brevis-
sime pedunculatæ alabastra conica, pedicello 6 mm. longo. Sepala orbicu-
lata 1 mm. longa intus glabra. Petala subconformia ovato-acula (6 mm.
longa), puberula, basi saccata. Stamina late ovata apiculata. Receptaculum
millimetrale cylindricum barbulatum. Ovaria non visa.
Tonkin. Vallée de Lankok, Mont-Bavi, dans les bois (Balansa. n. 4170
in h. Boiss., specimen mancum). Arbre de 7 à 8 m. de hauteur. Corolle
jaune. |
Pittosporum Balansæ sp. nov., typus in herb. Cand.
Frutex glaber, ramulis gracilibus verlicillatis, rectis et lævibus. Folia
apice ramulorum congesta, petiolo 5-8 mm. longo, lamina submembra-
nacea oblongo-lanceolata basi acula apice acuminata (8-10 cm. longa,
2-3 cm. lala), margine integra. Flores non visi. Pedunculi fructiferi
terminales aggregati sæpe %, uniflori. Capsulæ crustaceæ glabræ bivalves
(16 mm. longæ, 12 mm. latæ), seminibus 8.
Tonkin. Ouonbi. (Balansa, n. 1418). Arbuste de 1 m. de hauteur.
Graines rouges recouvertes d’un enduit visqueux. Fruits en novembre.
Stixis' longiracemosa sp. nov., typus in herb. Cand. et herb.
Boiss.
Frutex? subsarmentosus, ramulis florentibus teretibus, in sieco fuscis
ı M. Pierre a fait une révision du genre Stizis Lour. dans Bull. Soc. Linn.
Paris I, p. 652.
1072 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (4)
lenticellis pallidioribus notalis, cito glabrescentibus. Folia alterna, petiolo
tereie 15-20 mm. longo, lamina ovato- vel oblongo- vel obovato-
acuminata (9 ‘/2-13 cm. longa, 4-5 ‘/2 cm. lata), supra nitida reticulalo-
venosa, subtus breviter tomentosa; nervis secundariis 8-10 prope
marginem arcuatim inter se connexis, subtus cum nervo centrali promi-
nentibus. Racemi axillares et terminales elongati (ad 20 cm. et ultra)
simplices multiflori brunneo-pubescentes. Alabastra ellipsoidea. Bracteæ
alabastra novissima superantes, denique pedicellis 3-5 mm. longis
subæquilongæ. Pelala 6 (5 mm. longa, 1 '/ mm. lata) utrinque pallide
velutina. Androphorum vix millimetrale glabrum. Stamina ad 30 petala
vix superantia, filamentis glabris, antheris ovato-oblongis dorso prope
basin affixis. Ovarium ovatum triloculare cum stipite À ‘/ mm. longo
dense pubescens. Stilus glaber 1 mm. longus stigmatibus 3 minutis.
Ovula 8! in singulis loculis.
Tonkin. Tankeuin, près de Quang-Yen, dans les bois (Balansa, n. 4073).
Rameaux un peu sarmenteux. Fleurs en janvier.
Stixis Balansæ sp. nov., typus in herb. Cand.
Arbuscula subsarmentosa, ramulis teretibus cum petiolo et laminis
subtus inflorescentiisque fulvescenter tomentellis. Folia alierna, petiolo
gracili terete 2 '/z cm. longo, lamina charlacea oblongo-obovata abrupte
et breviuscule acuminata (10-14 cm. longa, % ‘/2 cm. lata), supra glabrata.
nitida reticulato-venosa, nervis secundariis ulrinque circa 8 prope mar-
ginem arcuatim inter se connexis subtus cum nervo centrali prominen-
tibus. Paniculæ axillares et terminales (10 cm. et ultra longæ) flavide
denseque tomentellæ. Alabastra globosa. Pedicelli ad 4 mm. longi, brac-
teis linearibus ad 2 mm. longis caducis. Sepala 6 obovato-oblonga (6 mm.
longa, 2 mm. lata), reflexa, utrinque velutina. Stamina numerosa (40
saltem), filamentis glabris, antheris ovalis parvis prope basin affixis.
Androphorum subnullum. Ovarium triloculare dense pilosum, stipile
millimetrali pubescente, stilo '/ mm. longo apice tripunctato. Ovula Sl
in quoque loculo.
Tonkin. Colline à l’ouest du Day, près de la route de Hanoi à My-Duc
(Balansa n. 4711). Arbrisseau à rameaux un peu sarmenteux. Corolle d'un
blanc sale. Fleurs en janvier.
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMÜLLER, Weimar.
1.
Im Sinne F. Buhse’s, des Verfassers der i. J. 1899 erschienenen
Flora des Alburs und der kaspischen Südküste, dürfte es verständlich
und wünschenswert erscheinen, wenn ich die Ergebnisse einer im
Jahre 1902 gemeinschaftlich mit meinem Bruder nach Nord-Persien
unternommenen botanischen Reise als eigene Abhandlung veröffentliche,
ungeachtet der umfangreichen, ebenfalls noch nicht publizierten
Pflanzensammlungen, die ich in früheren Jahren in Persien, zumeist
im Süden und Südosten des Landes gemacht habe, die zwar längst
bearbeitet sind, deren Veröffentlichung indessen meiner fortgesetzt
neuen Reiseunternehmungen wegen noch nicht erfolgen konnte. Die
Publikation auch dieser persischen Materialien dürfte meine nächst-
folgende Aufgabe sein, welcher sich die Aufarbeitung neuer grosser
Sammlungen aus West-Persien zugesellen soll, die wir der uneigen-
nützigen Thätigkeit Herrn Th. Strauss’s in Sultanabad zu verdanken
haben.
Buhse’s Liste der Gefässpflanzen obgenannten Werkes hat kurz
nach ihrem Erscheinen durch die in den Winter- und Frühlings-
monaten 1900-1901 von P. Sintenis im östlichen Masenderan, besonders
in der Umgebung von Bender-Ges (Distriet Asterabad) am Kaspisee,
gemachten Sammlungen bereits eine wertvolle Bereicherung erfahren;
107% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SER.). (2)
veröffentlicht wurden dieselben von J. Freyn i. J. 1902 im Bulletin
de l'Herbier Boissier (2. ser., tome II) unter dem Titel « Plant nov&
Orientales. Verzeichnis der von P. Sintenis in Ost-Masenderan gesam-
melten Pflanzen. » An neuen Formen werden daselbst beschrieben :
Salix varüfolia Freyn et Sint., Ornithogalum Sintenisi Freyn,
Poa Masenderana Freyn et Sint., ferner einige Varietäten; zahlreiche
Arten werden hier zum ersten Mal aus dem Gebiete nachgewiesen.
Unsere Reise auf persischem Boden, etwa 3 Monate in Anspruch
nehmend, währte von Ende April bis Ende Juli. Sie erstreckte sich
zunächst, von Enseli beginnend, auf das untere Sefidrudthal bis
Mendschil, auf den Charsanpass, die Umgebung Kaswins und die
Strecke bis Teheran. Den eigentlichen Kernpunkt bildete der auf
2 Monate geplante Aufenthalt im Hochgebirge, wobei längeres Stand-
quartier bei ca. 2200 m. Höhe in Scheheristanek am Nordfluss der
Totschalalpen und in Getschesär im Lurthal, also im Quellgebiet des
Keretsch, genommen wurde, Gebiete, die s. Z. von Kotschy nur in Eile
durchzogen wurden. Verbunden hiermit wurde eine 8-tägige, sehr
ergebnisreiche Tour in die höchsten Erhebungen des westlichen
Gebirgszuges der Elbursketten, nach den 4800 m. hohen Tachti-
Soleiman und den Schneekessels Häsartschal (in 40-4200 m. Höhe),
den Kendevan und den Asadbargebirgen. Um die eigenartige Alpen-
flora der Totschalgipfel (ca. 3800 m. Höhe) in voller Entwicklung
anzutreffen, wurde Mitte Juli nochmals. dieses nunmehr vom Schnee
befreite Gebirge besucht und wenige hundert Meter unter der Spitze
auf 4-5 Tage Zeltlager aufgeschlagen. Die Weiterreise führte uns über
mehrere Alpenpässe in’s Dschadsche-rudthal und über den Junesar-
pass in’s Larthal, schliesslich zum Demawend, dessen Spitze (gegen
6000 m. Höhe) in einer mehrtägigen Tour am 17. Juli erstiegen
wurde. Von Rene aus (oberhalb Ask) erreichten wir am Abend des
4. Tages wiederum Teheran. — Lediglich der Wunsch, den Standort
der für Persien seit Gmelin’s Zeiten verschollenen Lotusblume (Nelum-
brum speciosum), über deren Vorkommen bei Rescht wir auf der
Hinreise untrügliche Andeutungen erhalten hatten, zu ermitteln, gab
Veranlassung, die geplante Heimreise über Meschedisser aufzugeben
und statt dessen die Reise nach Europa wiederum über Kaswin-
Rescht-Enseli zu nehmen.
Da es für später Reisende und für die weitere Erforschung des
Gebietes wissenswert ist, welche Plätze wir berührt und zu welcher
Jahreszeit wir daselbst gesammelt haben, gebe ich in kürzester Form
(3) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1075
einen Ueberblick der Reiseroute mit Angabe des jeweiligen Auf-
enthaltes und der ungefähren Höhenlage der Ortschaften und Gebirge.
Dass dabei mancher Aufenthalt an für botanische Zwecke wenig geeig-
neten Plätzen oft ein unfreiwilliger gewesen ist, dass wir infolge dieser
Zeitverluste manche der vielversprechenden Seitentouren, die ursprüng-
lich im Reiseplan aufgenommen waren, kürzen bezw. ganz aufgeben
mussten, ist für Jeden, der die Schwierigkeiten des Reisens in Persien
kennt, wohl verständlich. Immerhin hat auch dieses verlangsamte
Vorwärtskommen, im Besonderen auf der Strecke Rescht-Teheran,
zur geeigneten Jahreszeit manches Erspriessliche für sich gehabt,
insofern die Flora dieser vom Reisenden meist im Fluge durcheilten
weiten Wüstenstrecken im Frühjahrskleide uns eine Menge seltener
(selbst neuer) Pflanzenformen zeigte, die von dort noch nicht bekannt
waren und die bei beschleunigter Reiseart uns ebenfalls entgangen
wären.
April : 22.-25. Enseli. — 26.-30. Rescht.
Mai : 1. Rescht bis Kudum. — 2. Kudum bis Rustamabad. — 3. Rustamabad
bis Rudbar, 150 m. — 4.-8. Rudbar und Umgebung. — 9. Rudbar bis Mend-
schil. — 10. Mendschil, 406 m. — 11. Menschil bis Patschinar. — 12. Pat-
schinar, 560 m. — 13. Ueber den Charsanpass, 2030 m., nach Mesrä und Aga-
baba, 1480 m. — 14. Agababa bis Kaswin, 1280 m. — 15.-19. Kaswin,
Umgebung. — 20. Kaswin bis Kislak. — 21. Kislak bis Hesarek. — 22. Hesarek
bis Schahabad. — 23. Schahabad bis Teheran. -— 24.-297. Teheran, 1130 m. —
28. Teheran bis Ferasad. — 29. Ferasad bis (Passhöhe 2650 m.) nach Imamsade
Davud, 2550 m. — 30. Ueber den Läddpass, 3100 m., in’s Thal Dosderre nach
Scheheristanek, 2200 m.
Juni: 1.-16. Scheheristanek (4. und. 8. westliche Totschalalpen ; 10.-11. Schim-
ran, Lager bei 2900 ın.; 9. Lurthal). — 17. Von Scheheristanek durch’s Lur-
thal nach Getschesär, 2200 m. — 18.-25. Getschesär, (19. zum Asadbarpass,
2650 m.: 21. nach Meidan; 23. Kendevanpass, 3050 m.). — 26. Von Getschesär
über Asadbar, 2500 m., nach Gerdenebary, 3110 m., und Gerab, 2500 m. —
27. Gerab, über Gattadeh, Talagonthal nach Dschoistan, 2020 m. — 28. Dschoi-
slan über Schikan zur Alpentrift Piastschal, 3450 m. — 29. Piastschal, nach
Häsartschal, Passhöhe 4200 m., Eissee 4100 m., Tachti-Soleiman, Gipfel
4800 m., und zurück zum Zeltlager bei Piastschal. — 30. Von Piastschal hinab
_ nach Norion, 2400 m., und über verschiedene Pässe zum Dorfe Deda, 2350 m.
Juli : 1. Von Deda über Gattadeh, Gerab nach Jaila Assalek, 2890 m. —
2. Assalek, Gerdenebary, 3110 m , nach Asadbar, 2500 m. und Getschesär. —
3.-4. Getschesär, Umgebung, 2200 m. — 5. Getschesär bis Scheheristanek,
2200 m. — 6. Von Scheheristanek in’s Hochgebirge des Totschal. — 7.-9. Tot-
1076 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (4)
schal, Lager bei 3540 m. Besuch der höchsten Kämme, 3800 m. — 10. Ueber
Schekerabad hinab nach Ahar, 2020 m. — 11. Von Ahar über Egil, 1900 m.,
Uschan, 1780 m. nach Feschend, 1840 m. — 12. Von Feschend über den
Junesar-pass, 2990 m., nach Junesar, 2790 m. — 13. Von Junesar in's Larthal,
Lager 2460 m. — 14. Larthal, über Passhöhe ca. 2800 m., nach Pelur, 2180 m.
(am Demawend). — 15. Pelur bis Rene, 2020 m. — 16. Von Rene Aufstieg
zum Demawend, Lager bei 3720 m. — 17. Zur Spitze des Demawend, ca. 6000 m.
und zurück zum Lager. — 18. Hinab nach Rene und bis Pelur. — 19. Von
Pelur, 2180 m., über den Pass bei Imamsade Haschim nach Stadt Demawend,
2300 m. — 20. Von Demawend bis zum Dschadsche-rud, 1420 m. — 21. Vom
Dschadsche-rud nach Teheran. — 22.-26. Teheran. — 27.-30. Von Teheran
über Kaswin nach Rescht. — 31. Rescht.
August : 2. Rescht bis Enselo.
Die systematische Anordnung meiner Enumeratio erfolgt genau
nach Boissier’s Flora Orientalis, welches Werk auch bei jeder Art
eitiert wird, um mir dadurch weitere Literaturangaben älteren Datums
zu ersparen, bezw. darauf hinzuweisen. Ausserdem citiere ich noch
Buhse’s « Aufzählung der in Transkaukasien und Persien gesammelten
Pflanzen, Moskau 1860 » (abgekürzt : Buhse, Aufz.) und Stapf « Botan.
Ergebnisse der Polak’schen Expedition nach Persien i. J. 1882 » Akad.
Wissensch. Wien, 1885-1886 (abgekürzt : Stapf, Polak Exp.) soweit die
in genannten Werken angeführten Pflanzenfunde der Flora des Elburs-
(Alburs)-Gebirges angehören. Freyn’s oben erwähnte Abhandlung und
Buhse’s Flora des Alburs..., soweit bei letzterer neue Standorte oder
kritische Notizen in Frage kommen, tragen die Abkürzungen « Freyn,
Sint.-Masend. » und « Buhse, Liste ».
Neue Arten und Varietäten sind fett gedruckt, ebenso die für das
Gebiet, d. h. für die Flora des Elburs-Gebirges neuen Arten; solche,
die aus dem Gebiet nur von einem einzigen Standorte bekannt gewesen
sind, sind durch ein dem Namen vorangesetztes Sternchen (*) gekenn-
zeichnet.
Einige Pflanzen, etwa 60-80 Arten, die wir auf der Hinreise in der
Umgebung von Baku gesammelt haben, werden in dieser Abhandlung
mit angeführt, dagegen bleiben die auf der Heimreise im Kaukasus,
auf der Reise von Tiflis nach Wladikavkas, eingeheimsten Pflanzen in
dieser Enumeratio unerwähnt.
Die Höhenangaben sind, ohne weitere Korrectionen vorzunehmen,
einem Aneroidbarometer, welches sich auf früheren Reisen vorzüglich
bewährte, abgelesen, dürften für vorliegende Zwecke aber ausreichend
5) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 41077
sein. Dass die Kotschy’schen Höhen bei Angabe der Pflanzen aus
höheren und höchsten Regionen fast ausnahmslos um Hunderte von
Metern als zu gering angegeben sind, wird bekannt sein und ist
aus neueren Karten des Gebietes ersichtlich. Das beste vorhandene
Kartenmaterial Nord-Persiens ist die äusserst zuverlässige Karte in
A. F. Stahl’s «Reiserouten im nördlichen Persien, nach Original-
aufnahmen », erschienen i. J. 1897 in Petermann’s Mitteilungen
(Ergänzungsheft n. 118). Nur bezüglich des westlichen Hauptstockes,
der Umgebung des Alpenlandes am Tacht-i-Soleiman, sind wir noch
auf die sehr mangelhafte Kartenskizze Th. Kotschy’s angewiesen,
da dieser Teil des Gebirges von Stahl nicht bereist wurde und so
in der Karte unbearbeitet blieb. Leider ist in Buhse’s «Flora des
Alburs... (1899) » die alte gänzlich unbrauchbare Karte Grewink’s,
die wir aus Buhse’s « Aufzählung » vom Jahre 1860 kennen, wieder
abgedruckt worden mit allen ihren Fehlern, die auch nicht ein
annähernd richtiges Bild der Hauptzüge jener imposanten Gebirgs-
welt erkennen lassen.
RANUNCULACEÆ
*Clematis Orientalis L. — Boiss. Fl. Or. I, 3. — Stapf, Polak.
Exp. II, 22.
Elburs. in valle Lur ad fluvium Keredsch, 2100 m. s. m. (19. VI.
nondum flor.: n. 6001); ad pagum Feschend montium inter Totschal
et Demawend, 1800 m. s. m. (13. Vil., nondum florens; n. 6002).
Clematis Ispahanica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 3. — Buhse, Aufz. 3.
Elburs oceid., in valle Talkan (Talagon) in faueibus supra pagum
Deda, 2400 m. s. m. (12. VI., nondum florens; n. 6003).
Thalictrum Sultanabadense Stapf (Verh. d. Zool. bot. Ges.
Wien, 1888, S. 550) — Th. Trautvetterianum Re]. in sched.; Komarow,
Trav. de la Soc. Imp. d. nat. d. St. Petersb. seet. bot., t. XXVI,
p. 48; Litwinow, Pl. Turkom., p. 2; exsice. n. 6.
.Elburs oceid., in valle Lur in saxosis umbrosis prope Meidanek,
2100 m. s. m. (21. VI. e. fruct.; n. 6005). — Th. triternatum Freyn in
Sint. exs. n. 2215 (non. Rupr.) gehört zu Th. Sultanabadense Stapf
und ist an den sichelförmig gekrümmten Früchtchen sofort zu erkennen.
1075 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (6)
* Thalictrum majus Crntz. — Boiss. Fl. Or. I, 7.
Elburs, ad basin septentrionalem alpium Totschal in valle Scheheri-
stanek, 2200 m. s. m. (12. VL, florens: n. 6004).
Adonis Cupaniana Guss. — À. microcarpa Boiss. Fl. Or. I, 18
(non DC.). — Stapf, Pol. Exp. II, 23.
Inter Mendschil et Patschinar, in aridis arenosis, 4-500 m. s. m.
(11. IV., flor. et fruct.; n. 6007).
Adonis microcarpa DC. (non Boiss. Fl. Or.). — A. squarrosa Stev.
— Boiss. Fl. Or. I. 18. — Buhse, Aufz. 4.
Elburs, in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (12. VI., fruet.;
n. 6012).
Adonis flammea Jacq. — A. caudata Stev. — Boiss. Fl. Or. I, 19. —
Stapf, Pol. Exp. II, 23.
Baku, in collibus (19. IV., flor. et fruct.; n. 6011); Sefidrud, prope
Rudbar (7. V.; n. 6008) et Mendschil, 400 m. s. m. (10. V.; n. 6010);
in montibus ad Patschinar, 5-600 m. s. m. (12. V.; n. 6009).
Ranunculus trichophyllos Chaix. — Boiss. Fl. Or. I. 23.
Enseli, in uliginosis (24. IV., flor. et fruct.; n. 6013), ad Pirebasar
(26. IV.; n. 6016) et Rescht (29. IV.; n. 6017); Elburs, ad basin montis
Demawend in fossis vallis Lar ad Bastek, 24-2500 m. s. m. (13. VIT.
flor. et fruct.; n. 6014).
Ranunculus edulis Boiss. et Hoh. -- Boiss. Fl. Or. I, 25. — Ficaria
fascicularis C. Koch (non Ranunculus fascicularıs Mühlb., spec.
Americ. bor.).
Elburs oceidentalis, in alpibus ad Häsartschal et Piatschal ad nives,
35-4000 m. s. m. (28. VI. fl. et fr.; n. 6015).
Diese dem klassischen Standort entnommenen Exemplare zeichnen
sich gerade durch ziemlich tief gekerbte Blätter aus und bilden somit
untrüglich Uebergangsformen zu R. ficarioides Bory et Chaub.; sie
sind zumindestens von der im Libanon vorkommenden Form des
R. ficarioides (leg. a. 1897) und der von mir im Hochgebirge Kur-
distan, an der persischen Grenze i. J. 1902 gesammelten und als
R. edulis Boiss. et Hoh. ausgegebenen Pflanze nicht verschieden. Die
von Sintenis im Pontus gesammelten Exemplare haben die vor-
geschriebene fast ganzrandige Blattform, alle zusammen sind aber
mit Gewissheit nur Formen einer Art.
Ranunculus oxyspermus M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 29.
Baku, in eollibus (19. IV., flor.; n. 6022); montes Charsan, in reg.
subalpina, 18-2000 m. s. m. (13. V., flor. et fruet.; n. 6023).
(7) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1079
- Kanunculus Aucheri Boiss. — À. Elbrusensis Boiss. — Boiss. Fl.
Or. I, 34.
Elburs, in declivitatibus subalpinis montis Totschal, ad Imam-sade
Davud, 2600 m. s. m. (30. V., flor.; n. 6025) et in jugo Lädd,
26-2700 m. s. m. (30. V. et 4. VL, flor. et fruct. : n. 6024).
Durch die meist gestielten mittleren Abschnitte der Blätter neigen
die der klassischen Fundstätte des R. Elbrusensis Boiss. entstammenden
Exemplare sehr zu À. Aucheri Boiss., welcher in der Form ß. Bun-
geanus Boiss. auch mit ungestielten Mittellappen der Blätter auftritt.
Die Früchte sind ziemlich lang geschnäbelt. Die Pflanze ist völlig
identisch mit A. Bungeanus Boiss., welchen Strauss in West-Persien
(determ. Haussknecht) sammelte. Der von Freyn aufgestellte R. Pich-
leri Freyn (in Stapf, Polak. Exp. I, 23) wird mit genannten Arten
als engverwandt bezeichnet und gehört offenbar, wie bereits Freyn
vermutet, ebenfalls zu R. Aucheri Boiss. als Form oder Varietät, da
das Vorhandensein eines Stieles des mittleren Blattabschnittes durchaus
unbeständig ist.
Ranunculus cicutarius Schlecht. — Boiss. Fl. Or. I, 37. — Buhse,
Aufz. 4. — Stapf, Pol. Exp. II, 24. — Freyn, Sint.-Mas., p. 837.
Enseli, in arenosis ad mare (23. IV., fl. et fruct.; n. 6021, f. minor
aprica); Rescht, in pratis et dumetis (28. IV., flor. et fruet.; n. 6019,
f, latisecta).
var. longirostris Bornm. (v. nov.), rostro-elongato.
Sefidrud, prope Rudbar (7. V., flor. et fruct.; n. 6020, f. patule-
villosa).
Ranunculus brachylobus Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 41. —
R. Villarsu DC. var. +. brachylobus Boiss. Fl. Or. suppl. 10.
Elburs oceid., in jugo Gerdene Bary inter Asadbar et Gerab ad
nives, 3100 m. s. m. (26. VI.; n. 6033); in alpe Totschal, ad rivulos et
nives deliquescentes prope Imamsade Davud, 27-2800 m. s. m. (30. V.,
tlor.; n. 6024).
8. major, f. subalpina in omnibus partibus duplo majoribus cau-
libus 2-6 floris foliis sæpius hirtulis vergens ad R. Villarsii DC.
Elburs, in subalpinis herbidis ad rivulos in valle Scheheristanek,
22-2300 m. s. m. (4. VL; flor. et fruct.; n. 6035 et 6037) et prope
Imamsade Davud, 2600 m. s. m (30. V.; n. 6036).
* Ranunculus trichocarpus Boiss. et Ky. ß. Persicus Boiss. — Boiss.
2970721047.
Elburs, in valle Dosderre prope Scheheristanek, 2400 m. s. m. (4. VI,
1080 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (8)
flor. et fruct.; n. 6041); in jugo alpino Kendevan, 3100 m. s. m., ad
nives (23. VI., fruct.; n. 6038).
y. multisectus Bornm., omnium fere foliorum segmento ter-
minali longe petiolato iterum partito ergo foliis pinnatis; variat
carpellis hirtis et glabris.
Elburs occid., in alpibus ad Häsartschal et Piatschal ad nives,
35-3800 m. s. m. (29. VL, flor. et fruct.; n. 6040; n. 6039 var. leio-
carpa Bornm.).
Die Blattgestalt dieses wenig bekannten Ranunkel ist äusserst
variabel selbst an ein und demselbem Individuum, ebenso treten bei
Piastschal die kahl- und behaart-früchtigen Pflanzen neben einander
in grosser Menge auf. Die bei Scheheristanek und dem Kendevan
auftretende Pflanze besitzt aber ausschliesslich 3-teilige Blätter mit
abgerundeten Abschnitten (ß. Persicus Boiss.), während infolge weiterer
Teilung des Mittel-Abschnittes bei der Piastschal-Pflanze das Blatt
gefiedert erscheint. — Eine von mir i. J. 1903 in Kurdistan in der
Schneeregion des Sakri-Sakran (Sagros) gesammelte als R. Hauss-
knechtii sp. n. ausgegebene bisher nicht beschriebene Pflanze gehört
trotz der kahlen Karpelle ebenfalls in den Formenkreis der R. tricho-
carpus Boiss. et Hoh. und wird als var. Haussknechti Bornm.
(differt a typo carpellis glabris, foliis semper 3-partitis, laciniis ut in
typo oblongo-lanceolatis vel obtusis) zu bezeichnen sein; hinsichtlich
der Blattgestalt neigt sie bald zu f. typica bald zu ß. Persicus Boiss.
Ranunculus villosus DC. — ZX. Constantinopohtanus Urv. 6. Per-
sicus Boiss. Fl. Or. I, 49. — vergl. Freyn in Stapf, Pol. Exp. IL 24, et
Sint. Masend., 837.
Pirebasar et Rescht, in silvis et dumetis (26./27. IV., flor. et fruct. ;
n. 6029 et 6030).
Ranunculus anemonifolius DC. +. Kotschyi Boiss. Fl. Or., suppl. 13.
— KR. Kotschyi Boiss. Fl. Or. I, 50. — Buhse, Aufz. 6.
In montibus Charsan ditionis Kaswin, in pascuis lapidosis alpinis,
2000 m.s.m. (13. V.;n.6032) ; in jugis alpinis inter Asadbar et Germab
ad Jaila Assalek (Elburs oceid.), 2800 m. s. m. (26. VI., fruet.; n. 6031).
*Ranunculus crymophilus Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 51.
Elburs occidentalis, ad nives deliquescentes alpium Häsartschal ad
basin jugi Tachti Soleiman, nee non prope Piastschal, 38-4100 m. s. m. (!)
(29. et 30. VI. ; n. 6028); in alpibus Totschal ad nives, 3550-3870 m. s. m.
(15. VI. et 8. VIL; n. 6026 et 6027).
Diese Art ist in typischer Form nur vom Schneekessel Hesartschal
(9) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. LOS
bekannt gewesen, tritt aber auch in der Gipfelregion des Totschal,
über 3500 m. Höhe, am Saum alter Schneefelder und besonders längs
der Rinnsale in grosser Menge als prächtige Zierde und Charakter-
pflanze auf. Auch die üppigsten Exemplare sind stets nur 1-2 blütig
und zeigen keine Uebergangsformen zu der in Kurdistan auftretenden
Form (2. major Boiss. Fl. Or., suppl. 14) mit viel (2-6) blütigen Stengeln
und langen Fruchtschnäbeln.
Ranunculus sceleratus L. — Boiss. FI. Or. IL 52.
Enseli, ad fossas insulæ Mianposchte (23. IV., flor. et fr.: n. 1648),
ad Pirebasar (26. IV., flor. et fruct.; n. 6049).
Die dortige Pflanze entspricht der var. subglobosus Freyn (Stapf,
Pol. Exp. II, 24) dürfte aber von R. dolosus F. et M. (= R. scele-
ratus L. var. dolosus O. Ktze.) namentlich in den breitblätterigen
Formen wenig verschieden sein, um so mehr als Z. dolosus F. et M.
ganz dem gleichen Florengebiete (Lenkoran) entstammt.
Ranunculus ophioglossifolius Vill. — Boiss. Fl. Or. I, 53. — Stapf,
Pol. Exp. II, 24. — Lipsky, pl. Ghil., 221.
Enseli, in pratis arenosis maritimis (22. IV., flor. et fruet.; n. 6043,
f. minor); Rescht, ad aquas (27. IV., fl. et fr; n. 6042).
* Ranunculus muricatus L. var. Græcus Heldr. — Bois. Fl. Or. I,
56. — Freyn, Sint. Mas., 837.
Enseli, in arenosis maritimis (28. IV., fl. et fr.; n. 6045).
Ranunculus trachycarpus F. et M. — Boiss. Fl. Or. EL 55. —
Lipsky, pl. Ghil., 222.
Enseli, in arenosis maritimis (29. IV., fl. et ir.; n. 6046); in insula
Mianposchte (23. IV., fl. et fr.; n. 6047); in pratis prope Kudum in
valle Sefidrud (1. V.; n. 6047).
Vergl. über diese Art und ihre Beziehungen zu À. marginatus Urv.
einerseits und zu R. Sardous Cr. anderseits : Halacsy, Consp. Fl. Græec.
I, 23-24 (1901) und Aznavour in Magy. bot. Lap. 1902, p. 3-5). —
R. marginatus Urv. nach Aznavour |. e. in der Flora von Constan-
tinopel häufig und sonst von europäischem Boden nur von Salonik
(Griseb.; Boiss. Fl. Or., suppl. 14) bekannt, kommt auch bei Dedeag-
hatsch an der thraeischen Küste vor (Sint. et Bornm., iter Turc. 1891,
n. 137). — Der von Halasey (I. e., 24) angeführte R. trachycarpus Fisch.,
- (Heldr. Herb. norm. n. 814) wird für AR. Sardous Cr. ß. inter-
medius Poir. (pr. sp.) erklärt; diese Nummer enthält aber verschiedene
Pflanzen gemischt, das mir vorliegende Exemplar z. B. R. Sardous Cr.
a. typica und À. trachycarpus F. et M.
1082 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me seR.). (10)
* Ranunculus arvensis L. — Boiss. Fl. Or. I, 57.
Sefidrud, in sieeis ad Rudbar, 2-300 m. s. m (5. V., fl. et fr.; n. 6044,
var. brevispinus Freyn in Stapf, Polak. Exp. II, 24).
* Geratocephalus testiculatus (Cr. sub Ranunculus). — ©. ortho-
ceras DC. — Boiss. Fl. Or. I, 58.
Elburs, in reg. subalp. in valle Lur ad pagum Meidan, 2100 m. s. m.
(18. VE, fruct.; n. 6052).
Die i. J. 1892 von mir in den Gebirgen Süd-Persiens, im Schirkuh
bei Yesd, gesammelte (exsiee. n. 1996, n. 1995) an Stengeln und
Früchten völlig kahle Form var. glaberrimus Bornm: ist identisch mit
var. glaber Freyn (Stapf, Pol. Exp. II, 24) non var. glabra C. A.M.
(vergl. Act. H. Petr. I, p. 9).
Geratocephalus falcatus Pers. — Boiss. Fl. Or. I, 58.
Baku, in collibus (19. IV., fruct.; n. 6050); Elburs, in reg. subalpina
in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (2. VI, fruct.; n. 6051).
*Isopyrum cæspitosum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 64.; suppl. 16.
Elburs oceidentalis, in fissuris rupium regionis glacialis Tachti Solei-
man supra Häsartschal, 4300 m. s. m. (cæspitem parvulum floriferum
unicum legimus (29. VI.;n. 6053).
Diese Art dürfte mit zu den seltesten Pflanzen der persischen Flora
zählen, zumal sie an der einzigen Fundstelle nur äussert spärlich
auftritt, an Plätzen, die ganz isoliert, hoch über der fast gesammten
anderen alpinen Vegetation, gelegen sind. Die von Buhse (Liste d.
Pfl. d. Alburs) angegebene Höhenangabe der von Kotschy am Kegel
Berir (ebenfalls oberhalb Häsartschal) gesammelten Pflanze ist auf
etwa 4300 Meter (statt 3600 m. oder 11000 Fuss) abzuändern, wie
überhaupt sämtliche Höhen von Kotschy oft um viele Hundert Meter
zu niederig veranschlagt wurden. — Zsopyrum grandiflorum Fisch.,
nach Exemplaren aus dem Himalaya und aus Turkestan, mit 3-4 mal
grösseren weissen Blüten kann mit dieser zwergigen, blaublühenden
Art Nordpersiens kaum in Vergleich gezogen, geschweige denn als
Varietät in den Rahmen einer gemeinsamen Species gebracht werden.
*Nigella arvensis L. ß. glauca Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 66. —
Buhse, Liste Alburs, p. 45.
Sefidrud, prope pagum Rudbar, 2-300 m. s. m. (6. V., flor.; n. 6054).
Nigella oxypetala Boiss. y. fenuifolia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I,
69-70. — Lipsky, pl. Ghil., Act. H. Petrop. XII, p. 222.
In planitie inter Teheran et Kaswin, prope Kislak, 13-1400 m. s. m.
(20. V., flor. et fruct.; n. 6055).
(li) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1083
* Aquilegia Olympica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 71.
Montes Totschal, in faucibus supra Ferasad, 2000 m. s. m. (29. V.,
flor.; n. 6057); in valle Scheheristanek ad basin montium Totschal
septentrionalem, in dumetis ad rivulos raro, 2200 m. s. m. (7. VI, flor.
et fruet.; n. 6056); in valle Lur ad basin alpium Kendevan folia
ejusdem speciei observavi.
Delphinium Orientale J. Gay. — Boiss. Fl. Or. I, 79. — Buhse,
Aufz. 7 sub D. Jjacıs.
Sefidrud, ad pontem prope Mendschil, 400 m. s. m. (10. V., flor.:
n. 6058).
Bemerkung. Ein von mir in Assyrien bei Erbil gesammeltes Delphr-
nium pusillum Lab. (legi 12. VI. 1893; n. 835) ist in Huth’s Monogr.
d. Gatt. Delphinium (Engl. bot. Jahrb. XX, 381) fälschlich als D. oh-
ganthum Boiss. aufgenommen worden. Da die Fruchtstiele dieser
zwergigen, rotblühenden Art bogig herabgeneigt sind und meine
Exemplare mit solchen aus der syrischen Wüste (comm. D" Post)
übereinstimmen, steht es ausser Frage, dass seitens des Monographen
ein Irrtum vorliegt, und dass sich das Verbreitungsgebiet des D. pusil-
hum Lab. nicht nur auf Syrien sondern auf die ganze mesopotanische
Wüste bis an den Fuss der Berge östlich vom Tigris erstreckt.
*Delphinium Teheranicum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 85. — Huth,
Monogr. Delph., p. 368.
Ad basin montis Demawend in aridis vulcanieis inter Pelur et Rene
et supra Rene, 20-2500 m. s. m. (17. et 18. VIL., flor. et fruet. ; n. 5059).
Die Diagnose dieser durch die Form des Spornes (aufrecht, gerade,
an der Spitze schneckenförmig eingerollt) interessanten und seltenen
Art, deren Frucht noch nicht bekannt ist, ist zu ergänzen « capsula
glabra oblongo-lineari subcompressa et subineurva in rostrum latitu-
dinem capsulæ vix æquans abrupte attenuata 11-14 mm. (cum rostro)
longa. » Die Blütenstiele der in der Tracht dem D. paniculatum Host
ähnlichen 50-75 em. hohen Art tragen Drüsenhaare. Die Drüsen sind
sitzend, d. h. haben sich aus den basilaren Zellen der Haare gebildet.
— In Buhse’s Liste (1. c., p. 2) ist diese aus der Umgebung von Teheran
durch Kotschy bekannt gewordene Art nicht angeführt.
Delphinium aquilegifolium Boiss. pro var. D. saniculæfohi Boiss.
et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 91. — Buhse, Aufz. 7 (sub D. peni-
cıllato Boiss.). — Huth, (Monogr. in Engl. bot. Jahrb. XX [1895], 427)
vereinigt die nordpersische in den Alpenthälern der Teheraner Gebirge
so häufige Pflanze gewiss unrichtiger Weise mit D. saniculæfolium Boiss.
1054 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (12)
Hoh., ohne auch nur die Varietät gelten zu lassen. Dieselbe unter-
scheidet sich von dem westpersischen D. saniculæfolium Boiss. et Hoh.
nach Haussknechts Exemplaren (von verschiedenen Plätzen) und
ebenso nach den mit diesen genau übereinstimmenden Strauss’schen
Exemplaren der Umgebung von Sultanabad und Luristan sehr wesent-
lich durch gänzlich verschiedenen Wuchs und die Form der Blüte.
Schon die Gestalt des Sporns lässt beide Arten sicher unterscheiden
« ealcar apice magis attenuatum » nicht « fraetum gibbosum obtusum. »
Gemeinsam haben beide Arten das wenig geteilte Blatt (Wurzelblätter)
mit abgerundeten, kurzen Abschnitten. Jenes von D. saniculæ-
folium Boiss. et Hoh. ist meist bedeutend grösser, grün, die Einschnitte
der Hauptlappen noch kürzer; dasjenige von D. aquilegifolium Boiss.
pr. var. erinnert lebhaft an Geranium Pyrenaicum, ist blaugrün, unter-
seits mettallisch braun. Die Stengel von D. saniculefolium Boiss. et
Hoh. sind glatt, glänzend, reich verzweigt, mit dünnen, härtlichen, oft
wiederum verweigten Aesten, jene der andern Art dagegen häufig
einfach oder nur 2-3 (selten mehr) Aeste tragend und ähneln im
Blütenstand dem D. cærulescens Freyn (in Stapf, Erg. d. Polak.
Exp. II, 26) und dem D. tuberosum Auch., welche beide durch das
ganz andere Blatt (mit schmalen linearen Zipfeln) weit verschieden
sind’. Die andere von Freyn (Bull. de l’Herb. Boiss. 1901, p. 254-256)
beschriebene Art vom Wan-see, D. pallidiflorum Freyn, ist eine durch
verhältnismässig grosse Blüten mit kleinem Sporn gekennzeichnete,
hier nicht in Betracht kommende Art.
D. aquilegifolium Boiss. (pr. var.) ist eine sehr variable Species und
gibt einen Hinweis, dass manche bisher zur Artunterscheidung dieser
Gruppe benutzten Merkmale bei dieser Art bedenklich schwankend
sind, weshalb ich es für geboten halte, besonders darauf aufmerksam
zu machen :
1. var. glandulosissimum Bornm., caulibus a basi ad apicem
usque et peduneulis glanduloso-velutinis (nee glabris vel parce hirtulis
vel in ramificatione parce velutino-glandulosis).
2. var. longepedunculatum Bornm., peduneulis saltem infe-
1 Das der gleichen Gruppe angehörende D. quercetorum Boiss. el Hausskn.,
Boiss. Fl. Or., suppl. 20 (1888) ist ebenfalls an der Form des Spornes (« calcar
basi ipsa inflatum subsaccatum ») leicht zu erkennen. — D. quercetorum Greene
der nordamerikanischen Flora (Colorado) ist neu zu benennen : D. Bakeria-
num Borom.
(43) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1085
rioribus et fructiferis (ut in D. ceerulescente Freyn) valde elongatis
arcuato-patulis (non brevibus caleare æquilongis).
3. var. hebecarpum Bornm., carpellis glanduloso-velutinis (non
glabris nec apicie hirtulis, ut in varietate Afghaniæ ß. Kohatense Brühl
nec ovariis totis minute hirtis, ut in varietate Indie +. Gilgitense Brühl).
4. var. violaceum Bornn., sepalis et omnibus petalis violaceis
(non pallide cæruleis vel cærulescentibus, petalis superioribus calca-
ratis albidis).
Als weitere Abweichung wäre eine Form mit stark übergebogenen
Blütenstielen, daher niekende Blüten (f. »ıtans), zu erwähnen, welche
also « pedunculis recurvis » Anklänge an D. semibarbatum Bienert
aufweist.
Keineswegs treten diese Varietäten gesondert auf, sondern ein und
dieselbe Localität bringt mehrere Formen und meist in Combinationen,
sodass es sich als unmöglich erweist, eine dieser Varietäten als eigene
Art auszuscheiden. Die Gestalt, Consistenz und Färbung der Blätter,
die Tracht und die Formen der Blütenteile sind sich stets gleich, die
Sepalen und oberen Petalen sind stets durchaus kahl. Fundorte :
Elburs, in valle Scheheristanek, in declivitatibus aridis, 22-2300 m.s.m
(15. VL, flor. et fr.; 7. VIL, fr.; n. 6060 f. fypica leiocarpa pallida .
n. 60605 f. longepedunculata ; n. 6064 f. hebecarpa nutans ; n. 6063
f. hebecarpa longepedunculata ; n. 6061 f. typica leiocarpa fructibus
maturis); in valle Lur ad fluvium Keretsch (n. 6867 f. hebecarpa et
f. leiocarpa longepedunculata pallida); prope Getschesär, 2200 m. s. m-
(n. 6066 f. violacea longepedunculata); ad radices montium Totscha_
supra pagum Ferasad, 1800 m. s. m. (28. V. fl. et fr.; n. 6065 f. glandu
losissima hebecarpa violacea et f. glandulosissima hebecarpa pallıda) ;
in faueibus supra Ferasad, 2000 m. s. m. (29. V., flor. et fruct. juve-
nales; n. 6062 f. hebecarpa longepedunculata; n. 60625 f. hebecarpa
longepedunculata pallida ; n. 6062c f. hebecarpa longepedunculata
violacea).
BERBERIDEÆ
Bongardia chrysogonum (L.) C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 99. —
- Stapf, Pol. Exp. I, 22. 3
In collibus ad Patschinar, 5-600 m. s. m. (12. V., fruct.; n. 6073)
in declivitatibus montium supra Rudbar in valle Sefidrud, 3-400 m.s. m.
(7. V., fruct.; n. 6074).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 11, 31 octobre 1904. 71
1086 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (14)
Berberis integerrima Bge. — B. densiflora Boiss. et Buhse, Aufz. 9.
— Boiss. Fl. Or. I, 102.
In faucibus supra Ferasad montium Totschal ditionis Teheran,
1900-2000 m. s. m. (29. V., flor.; n. 6075); montium Elburs in valle
Scheheristanek, 2200 in. s. m. (1. VI., flor.; n. 6076).
NYMPHEACEAE
Nymphæa alba L. — Boiss. Fl. Or. I, 105.
Rescht, in aquis (28. IV., fol.; n. 6069).
Blüten dieser aus Persien noch nicht nachgewiesenen weissen Wasser-
rose wurden nicht gesammelt (nur beobachtet) daher genauere Bestim-
mung nicht durchführbar ; die Blätter stimmen mit jenen der N. alba L.
überein.
! Nelumbium speciosum Wild. = N. Caspicum Eichw. — Boiss. Fl.
Or. I, 105.
Rescht, in lacustribus (30. VII., flor. et defloratum; n. 6068).
Die indische Lotusblume wurde bereits vor etwa 130 Jahren (a. 1770-
1774) von Gmelin für die Flora Persiens nachgewiesen, war aber von
neueren Reisenden nicht wieder beobachtet worden; auch Boissier
weiss über die Fundstelle Gmelins nichts weiter zu berichten als
«hab. in Persia (ex Hook. et Th. Fl. Ind.).» An der Zuverlässigkeit
dieser Angabe war immerhin nicht zu zweifeln, umsomehr als Nelum-
bium auch am Aralsee und an der Wolgamündung vorkommt, während
es sonst in Indien und Ostasien verbreitet ist!. Diese gewiss prunk-
vollste aller Gewächse des gesammten Florengebietes findet sich bei
Rescht in Landseen, etwa eine Stunde südlich und südöstl. der Stadt, in
grossen Mengen vor, wo es im Juli und August in vollster Blüte steht.
Die hoch über der Wasserfläche sich erhebenden gewaltigen Blatt-
schirme, zwischen denen sich die prächtig duftenden, in der Färbung
unserer Monatsrose gleichenden Riesenblüten von etwa ‘/ Meter
Durchmesser erheben, bilden alsdann dichte Bestände. Anfang Mai
ist von diesem stolzen Bewohner jener Gewässer noch keine Spur zu
merken.
! Bekanntlich 1st Nelumbium im Altertum auch in Aegypten eingeführt und
als heilige Pflanze allgemein cultiviert worden ; später ist sie indessen aus den
Gewässern des Nils wıeder gänzlich geschwunden. Die heilige Lotusblume der
Aegypler ist dagegen Nymphæa lotus L.
(15) 2. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 41087
PAPAVERACEÆ
*Papaver bracteatum Lindl. — Boiss. Fl. Or. I, 107 — Buhse,
Aufz. 10.
Elburs, in valle Lur ad pagum Getschesär, 2000 m. s. m. (20. VI,
florens.; n. 6094?); ad basin montis Demawend prope Pelur ad regionem
alpinam usque 22-3500 m. s. m. (16.-19. VI., flor. et fruct.; n. 6095).
Papaver Armeniacum Lam. — Boiss. Fl. Or. I, 110.
In valle Scheheristanek in glareosis ad rivulos subalpinos, 2200 m.s.m.
{3. et 12. VL, flor. et fruct.; n. 6096); in jugo Kendevan montium
Elburs occidentalis, 28-3000 m. s. m. (23. VI, fruct.; n. 6097).
Papaver arenarium M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 112. — Stapf, Pol.
Exp. I, 27.
Sefidrud, prope Rudbar, in vinetis loeisque saxosis frequens,
200 m. s. m. (4. V., flor.; n. 6104).
Papaver tenuifolium Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 112.
In valle fluvii Sefidrud in declivitatibus prope Rudbar, 2-300 m. s. m.
(4. V. 1902, fl. et fr.; n. 6105); in collibus prope Mendschil, 400 m. s. m.
(10. V. 1902, fl. et fr.; n. 6106).
Papaver lævigatum M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 115.
Elburs, in valle Scheheristanek, 22-2300 m. s. m. (1. VI. flor. et fruct. ;
n. 6099 f. glaberrima —subvar. lævigatissimum Fedde et Bornm.).
var. setulosa Fedde et Bornm. (var. nov.), caulibus et foliis setosis.
In consortio formæ typicæ (n. 6000).
P. lævigatum M. B. wird in Buhse, Liste Alburs, nicht angeführt.
Papaver chelidoniæfolium Boiss. et Buhse, Aufz. 10. — Boiss. Fl.
Or. I, 114.
Rescht, ad muros (27. IV., flor. et deflorat.; n. 6102); in dumetosis
ad Pirebasar, ubique copiose (26. IV., flor. et fruct.; n. 6101).
var. tenuisectum Fedde et Bornm. (var. nov.), in consortio typi
(n. 6103).
Papaver macrostomum Boiss. et Huet. — Boiss. Fl. Or. I, 115. —
Closterandra macrostoma Stapf, Pol. Exp. II, 27.
Kaswin, in vinetis, 1400 m. s. m. (16. V., flor. et fruct.; n. 6098);
inter Kaswin et Teheran (n. 6098).
! Revidiert von Herrn Dr Fedde (Berlin).
2 Rectius : P. lasiothrix Fedde sp. nov.
1088 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (16)
Papaver hybridum L. — Boiss. Fl. Or. I, 117. — Buhse, Aufz. 10,
sub P. pavonino F. et M.
Baku, in arvis (19. IV., flor. et fruet.; n. 6108); Sefidrud, prope
Rudbar, 2-300 m. s. m. (19. IV., flor. et fruct.; n. 6107).
Roemeria dodecandra (Forsk.) Stapf, Erg. d. Polak. Exp. II, 27. —
R. Orientalis Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 118.
Baku, in collibus arenosis (19. IV. 1902; n. 6077).
Rœmeria hybrida (L.) DC. — Boiss. Fl. Or. I, 119. — var. velutina DC.
Inter Rescht et Teheran, prope Patschinar, 5-600 m.s. m. (12. IV. 1902;
n. 6078).
var. eriocarpa DC.
Inter Rescht et Teheran, prope Mendschil, 400 m. s. m. (10. IV. 1902;
n. 6080).
var. hispidissima Fedde.
Inter Mendschil et Patschinar, 4-500 m. s. m. (4. V. 1902; n. 6079).
Rosmeria refracta DC. — R. hybrida L. var. refracta (DC.) — Buhse,
Liste n. 62. — R. rheadiflora Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 119. — Stapf,
Polak. Exp. II, 27.
In jugo Charsan, 1800 m. s. m. (13. V., fior. et fruct.; n. 6081);
Kaswin, in vinetis, 1400 m. s. m. (16. V., fl. et fr.; n. 6082).
Glaucium elegans F. et M. — Boiss. Fl. Or. I, 121. — Buhse,
Aufz. 12 sub G. pumilo Boiss.
Sefidrud, in arenosis ad Mendschil, 400 m. s. m. (10. V., flor. et fruct.;
n. 6084) et Patschinar, 5-600 m. s. m., in aridis (n. 1683); Elburs oceid.,
in valle Lur, 2100 m. s. m. (18. VL, fl. et fr.; n. 6085) et in valle
Scheheristanek, in aprieis, 2200 m. s. m. (n. 6087); in valle Talkan
(Talagon) ad pagum Dschoistan et prope Mehran, 2300 m. s. m.
OI2NT Met ren 6087);
var. Bornmülleri Fedde (in litt. 5. I. 1904) fruetibus glaberrimis
non papilloso-aculeolatis.
Elburs oceidentalis, in latere septentrionali alpium Totschal ad basin
montium prope pagum Scheheristanek, 2200 m. s. m. (13. VI. 1902;
n. 6087 b).
Glaucium leiocarpum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 122.
Patschinar, in aridis montium, pl. rara, 5-600 m. s. m. (12. V., flor.
et deflorat.; n. 6089).
Diese Art fehlt in Buhse, Liste Alburs, und Buhse, Aufz., wo beidesmal
@. luteum Scop. bezw. G. flavum Cr. angegeben wird, während bereits in
Boiss. Fl. Or. Buhse’s Exemplare als @. leiocarpum Boiss. eitiert werden.
(Fortsetzung folgt.)
1089
PRIMITLÆ FLORA COSTARICENSIS
FILICES ET LYCOPODIACEÆ
III
AUCTORE
H. CHRIST, Bâle.
Suite de :
I. Durand et Pitlier, Primitiæ flor. Costaricensis in Bulletin de la Société
royale de Botanique de Belgique, I, 35, 1896, Filices par J. E. Bommer
et H. Christ.
et de :
IL. H. Pittier, Primitie fl. Coslaricensis, tome II, fase. 1. Instituto fisico-
geographico nacional. San José de Costarica 1901. Filices, second
mémoire, auct. H. Christ.
(Suite.)
7. Asplenium plumbeum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Intermédiaire entre A. hastatum Kl. et A. bissectum Sw., du port grêle
et des pinnæ singulièrement allongées de ce dernier, mais sans les dents
saillantes qui le distinguent. Couleur glauque particulière.
Differt ab À. bissecto stalura majore (lamina 30 cm. long. 10 cm. lat.
slipite 16 cm.) rachi violacea viridi nec ebeno-rufa, pinnis remotis (inter-
slitiis usque ad 2 '/s cm.) latioribus minus incisis, basi auricula anteriore
deficiente aul parum prominente, lobis furcalis decumbentibus nec pro-
minentibus, soris magis obliquis, colore plumbeo-glauco nec læte
virente.
Hab. 1. Werckle.
8. Asplenium Serra L. Fisch.
Var. incurvatum Fee Crypt. Vasc. Bres.
Forme réduite, petite, étroite, à pinnæ rapprochées, asymmetriques
{côté postérieur réduit), à dents couchées, sores appliqués à la costa.
Hab. 1. Werckle 1903.
Même plante dans le S. du Brésil. I. Schwacke, Wetistein, etc.
1090 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SER.). (34)
9. Asplenium Virillæ n. sp. typ. in herb. Christ.
Rappelle un petit A. dentatum L. a pinnæ peu nombreuses et à pointe
de fronde dominante et irrégulièrement lobée.
Pumilum, rhizomate brevi tenui erecto, radicellis longis, foliolis sub-
fasciculatis 3 ad 5, stipitibus tenuibus 1 ‘/2 cm. longis atroviridibus,
lamina 2/2 ad 3 ‘/2 cm. longa 1 '/2 ad 2 cm. longa ovato-deltoidea pin-
nata, pinnis Cuneato-obovatis sive rotundis obtusissimis, bijugis, infimis
remotiusculis, subincisis sive crenatis, frondis apice valde prævalente
sæpe 2 cm. longo ovato subacuto irregulariter lobato basi subpinnatifido,
nervis in pinnis lobisque pinnatis furcalis ante marginem incrassatis,
soris solilariis aut binis raro tribus in pinnis lobisque, brevibus, 2 mm.
longis late ovatis medialibus brunneis turgidis indusio ovato tenui griseo.
Textura tenuiter herbacea, colore late virenle. Plantula glabra, opaca.
Hab. Rio Virilla 1000 m. Mart. 1902. Sur les pierres du Rio. I. Alfaro
16448. « A. pumilum SW.»
La même plante Santa Marta Columb. 1. Herbert H. Smith n. 2451.
« A. dentatum L. » determ. Underwood.
Blechnum.
1. Blechnum fraxineum Willd.
Espèce voisine de B. longifolium H. B. Kth. mais s’en distinguant par
ses dimensions et ses pinnæ nombreuses.
Rhizomate repente, tenui, squamis subulatis brunneis parce vestito,
stipitibus stramineis remolis 36 cm. longis sulcatis firmis pennæ corvinæ
crassitie, basi raris squamis ovatis sparso, fronde 43 cm. longa 20 cm.
lata e basi lato ovato-elongala, acuminata, pinnis usque ad 16 utroque
racheos latere remotis (interstitio infimo 5 cm. metiente) ligulato-falcatis
acuminatis basi subcordatis, inferioribus breviter petiolatis, superioribus
late adnatis, 12 cm. longis 1 cm. latis integerrimis, supremis cum pinna
apicali longe producta basi connatis, obscure viridibus subtus pallidis,
nervis confertis liberis simplicibus aut basi furcatis, soro conlinuo a basi
ad apicem pinnæ, cost adpresso, angusto (vix 1 mm.) brunnee indusio
conformi griseo-brunneo margine integro.
La plante n’a pas les stipules arrondies à la base des pinnæ qui se ren-
contrent dans B. longifolium, et la pinna terminale n’est jamais libre,
mais plutôt pinnatifide à la base, ce qui n’est pas le cas dans B. longifolium.
Hab. 1. Werckle s. n.
(35) H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTABICENSIS. 1091
Lomaria Willd.
La revision des Lomaria du Costa-Rica m’a été facilitée par M. le prof.
Hieronymus qui en a comparé quelques-uns avec les types de l’Herbier
de Berlin.
Voici les formes que je possede de ce pays:
a. Groupe de L. Magellanica Desv., qui se reconnait par les écailles de
la base du stipe très nombreuses, formant une crinière. Ges écailles sont
raides, linéaires-subulées, longues de 2 cm., brun roux, luisantes. Les
pinnæ sont serrées, coriaces, à nervures très serrées, la couleur est Jau-
nâtre.
1. Lomaria Werckleana n. sp., typ. in Herb. Christ.
Differe de L. obtusifolia Prsl. (c’est d’après Hieronymus la forme du
type Magellanica la plus répaudue dans l’Amerique tropicale) par des
pinnæ plus écartées, à nervures três peu en vue, non saillantes, souvent
cachées dans le tissu lisse, mais opaque, par des écailles de la costa fibril-
leuses, petites, rousses, el surtout par une pointe très effilée et très
allongées de la pinna. Le bord des pinnæ est non réfléchi, le rachis par-
semé d’ecailles très étroites, fibrilleuses. Les écailles de la base du stipe
sont celles de L. obtusifolia.
L. obtusifolia a des pinnæ plus nombreuses, très rapprochées, presque
imbriquées, d’un tissu plus ferme, à nervures plus saillantes, et à pointe
obtuse ou brièvement pointue. Le tissu est plus coriace, les écailles du
rachis et des costæ plus fortes, les pinnæ sont plus largement sessiles.
Hab. 1. Werckle 169. 1903.
b. Groupe de L. striata Wlld., à écailles basilaires tendres, ovales, dia-
phanes, à pinnæ larges, à nervures généralement plus espacées. Couleur
vert foncé.
2. Lomaria violacea Fée.
Cadre avec un échantillon de Porto-Rico 1. Sintenis 1337, déterminé
par Hieronymus. Stipe long, très écaillé, fronde à base deltoïde, les pinnæ
de la base réfléchies en arrière.
Hab. Turrialba et Poas. 1. Alfaro 16501, 16455.
3. Lomaria arborescens Kloizsch et Karsten.
Très grand, pinnæ écartées, à base arrondie, sessile, 3 cm. de large,
14 cm. de long, finement serrulées, pointe courte, rachis violacé très
1092 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (36)
foncé, nervures horizontales, en vue, distantes d’un mm. Costæ presque
sans écailles.
Hab. La Palma 1459 m. 1. Tonduz 12568, 1898 1. Werckle s. n.
4. Lomaria sessilifolia Kloizsch.
Très grand, feuille 1,5 m. dont le stipe 60 cm., pinnæ largement ses-
siles en cœur, 13 cm. sur 1 '/2 cm, très nombreuses (70 de chaque côté):
assez serrées, nervures distantes d’un mm., en vue, écailles du stipe,
qui est couleur paille roussâtre, très longues, effilées, tendres, des costæ
ovales, pointues, pâles, fréquentes.
Hab. Sommet du Poàs, 2644 m. Tonduz 10710, 1896.
5. Lomaria spissa n. sp., typ. in Herb. Christ.
Forme très grande, rachis large d’un cm., brun-roussâtre. Pinnæ
extrêmement serrées, sessiles, à bases cordiformes entrecroisées, cou-
vrant et dépassant le rachis; pinnæ 20 cm. sur 2 ‘/2 cm., finement dente-
lées et régulièrement crispées onduleuses sur le bord, pointe allongée,
nervures très saillantes et fourchues, distantes vers le bord d’un '/s mm.
Costa très écailleuse, écailles ovales, serrées.
Hab. 1. Werckle s. n.
6. Lomaria spectabilis Liebm.
Très grand, très peu écailleux, pinnæ très serrées, en pointe effilée,
20 cm. sur 2 '/s cm.. sessiles, non en cœur, mais couvrant un peu le
rachis, et se distinguant par un bord très étroit carlilagineux un peu
réfléchi. Nervures en vue, mais non saillantes, distantes d’un mm.,
quelquefois fourchues. Rachis couleur paille.
Hab. Juan Vifas. |. Pittier 1836 bis 1890.
7. Lomaria costaricensis n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Moins grand, 60 à 80 cm., rachis et stipe couleur paille clair, munis
d’ecailles très grandes, ovales, tendres, mélées d’ecailles fibrilleuses,
pinn® de 22 cm. sur 2 cm., un peu péliolées à base postérieure un peu
en cœur, serrées, pointe effilée, bord finement dentelé et un peu
réfléchi, costa très saillante, nue comme toute la partie supérieure de
la plante, tissu durement coriace, cassant, couleur jaunâtre, nervures
fourchues, très serrées, saillantes, distantes d’un ‘2 mm. Rachis fructi-
fère nu, comme le dos des pinnæ fertiles; indusie glabre, large de 2 mm.,
à bords entiers mais onduleux, brun ocré. Distingué par son tissu rappe-
lant le groupe a, mais les écailles sont celles du groupe b.
Hab. 1. Werckle s. n.
(37) H. CHRIST. PRIMITIA FLORA COSTARICENSIS. 1093
c. Groupe de L. attenuata Willd. à souche rampante, à pinnæ très
dilatées, jointes entre elles à la base, à nervures écartées et très accen-
tuées, à tissu papyracé.
8. Lomaria Meridensis Kloizsch.
D’apres M. Hieronymus, il faut ranger ici la plante d'Amérique appelée
autrefois L. attenuata Willd., nom qui doit rester au type de l'Afrique.
Dans ce groupe, il y a au Costa-Rica encore L. onocleoides Sprengel et
L. L’Herminieri Bory.
Note. Ce que j'ai déterminé dans Prim. Filices II, n. 305 comme
Blechnum (Lomaria) acutum (Desv.) el n. 306 comme B. (Lomaria)
danæaceum (Kze.) sont des plantes criliques que je n'ose pas classer
définitivement encore.
Adiantum L.
il. Adiantum Werckleanum n. sp.. typ. in Herb. Christ.
Voici le développement le plus puissant du groupe A. tenerum, à
découpure des pinnules très particulière.
Stipe 25 cm., de la grosseur d’une plume de corbeau, chätaigne poli,
fronde de 58 cm. sur 20 cm., deltoide-ovale-allongee en longue pointe.
Pinnæ inférieures 20 cm... dressées vers la pointe (fronde probablement
pendante!) sur 6 cm., lancéolées, très brièvement peliolees, les pinnules
inférieures très près du rachis et le couvrant à l'instar d’A. concinnum.
Pétioles des pinnuies courts, 2 mm., ce qui donne aux pinnules l'aspect
_Sessile. Pinnæ composées seulement au bas, simplement pennées dans
la moitié supérieure, pinnules très grandes, larges et hautes de 2 cm.,
{res rapprochées, presque imbriquées. cunéiformes-flabellées inégales,
bord inférieur simple, bords extérieurs et supérieurs munis de 5 à
6 gros lobes ovales pointus, pénétrant jusqu’à la moitié du limbe ; bords
finement dentelés. Base des pinnæ non articulée, Sores terminaux à la
pointe des lobes dans les pinnules du sommet de la fronde, larges
d'un mm., presque orbiculaires, à indusie mince, gris. C’est l’espèce de
ce groupe aux pinnules les plus grosses, à lobes étroits et pointus. Tissu
tendre, vert clair.
Hab. Costa-Pica. 1. c. Werckle s. ind. loc.
2. Adiantum Wagneri Metten.
Entre A. concinnum H. B. Kth. et A. tenerum Sw.
Hab. 1. Werckle s. ind. loc. 1903,
D
109% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SÉR.). (35)
3. Adiantum heteroclitum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Espèce dimorphe : pinnules fertiles beaucoup plus petites et plus
obtuses que les stériles. Affinité douteuse entre A. ethiopicum L., surtout
A. emarginatum Bory, auquel les pinnules fertiles ressemblent, et
À. capillus, duquel les parties stériles sont plus rapprochées.
Plante de la taille de A. tenerum, pinnules stériles, jusqu'à $ cm. de
long sur 2 de large, largement cunéiformes, à base inégale, non propre-
ment articulées à l'insertion du pétiole, mais se détachant facilement,
à bords très oblus arrondis, profondément lobés à 4 ou 5 lobes inégaux,
crénelés, vert jaunätre. Pinnules fertiles à peine I cm. en diamètre, lar-
gement cunéiformes, trilobées. lobes tronqués, occupés par un sore légè-
rement courbé de 3 mm. sur 1 mm. Indusie brun foncé à bord blan-
châtre.
Hab.]. c. Werckle sin. ind. loc. 1903.
4. Adiantum obliquum Willd. +
Var. bipinnatum n. v.
C’est absolument I’A. obliquum très typique quant au haut de la fronde,
mais cette fronde est munie, vers la base, de deux branches ascendantes
de chaque côté du rachis, qui ont jusqu'à 7 pinnules de chaque côté.
Ces pinnules des branches sont de moitié plus petites que celles de l’axe
principal, autrement conformes.
Hab. 1. Werckle.
5. Adiantum dolosum Kunze.
De beaux échantillons de cette espèce connue des Antilles, du Guale-
mala (1. Bernoulli), jusqu’au Brésil, à nervures souvent anastomosanles.
Hab. 1. Werckle s. 1. 1.
6. Adiantum subtrapezoideum n. spec., {yp. in Herb. Inst.
Costaric.
Eximium floræ Costaricæ decus, inter species maximas, A. Zenero
affine, sed A. subcordatum fere referens, magis regulare, magisque
tenerum, colore albido insigne.
Stipite ebeneo-nitido pennæ anserinæ crassilie ‘/2 m. longo, fronde in
una planitie extensa 45 cm. et ultra longa 30 cm. lata obverse late ovala -
apice caudalo, quinquepinnala, pinnis infimis 38 cm. longis, pinnulis
superioribus capillaceis, segmentis ultimis basi articulatis facile deciduis
valde petiolatis (petiolo 3 mm. longo) circiter 10 utroque racheos latere
regularissime inserlis, segmento terminali flabellato nec pinnatifido, seg-
menlis exacte quadrato-rhombeis À '/s cm. longis 1 cm. latis, segmentis
(39) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 1095
sed iis apieis frondis fere duplo majoribus, angulis obtusis, basi supe-
riori leviter curvata, crenato-incisis aut fere integris, nervis flabellatis
numerosissimis densissimis, soris in duobus marginibus exterioribus
positis 8-10 leviter lunulalo-curvatis fere contiguis 2 mm. longis vix
1 mm. lalis indusio conformi albido lenero; textura tenuissima, colore
undique pallide glauco. Planta glaberrima.
Ab A. tenero SW. differt magniludine, pinnis manifeste rhombeis nec
cunealis, soris minus curvalıs, angustis, sinu carenlibus, colore. |
Ab A. glaucophyllo Hook. differt magnitudine, segmentis articulalis,
rhombeis nec anguste cunealis, soris angustioribus sinu carentibus.
C’est une des merveilles de la flore de ce pays; c’est l'idéal du genre
pour l’ampleur et l’elegance.
Hab. Nicoya Pitt. 13768.
J'y rattache maintenant la plante de Copey 12263 Tond. que j'ai
nommée, Primit. 2 mem. 18 A. glaucophyllum.
Cheilanthes Sw.
l. Cheilanthes microphylla Sw.
Hab. 1. Werckles. n.
2. Cheilanthes viscosa Klfs.
Non encore indiqué au Costa-Rica, collecté par C. Werckle s. ind. loc.
Avec le suivant, un des rares représentants de la flore xerophile du
Mexique au Costa-Rica.
3. Cheilanthes angustifolia H. B. Kth.
Déjà signalé pour Costa-Rica par Baker Journ. Bot. 1887.
Hab. 1. Werckle.
Hypolepis Bernh.
1. Hypoiepis inermis Hook. Sp. fil. II, 6%, pro varietate
H. repentis Prsl.
Cette plante, répandue dans l'Amérique du Sud, abondamment cueillie
par M. Werckle au Costa-Rica, se distingue fort nettement de A. repens
par des rachis et coslæ absolument dépourvus de piquants, et par une
glabréité presque totale de toute la plante. Seulement les rachis secon-
daires portent un léger duvet appliqué de très petits poils furfuracés row-
ger
1096 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SER.). (40)
geatres. En outre les pinnules de Iffme ordre sont généralement moins
incisées el le tissu est plus ferme. En tout cas, sous-espèce marquée de
H. repens, que déjà Poeppig a collectée au Pérou (Polypodium Peppi-
gianum Kze).
Hab. 1. Werckle 236, 165.
Les Hypolepis sont encore à refaire complètement.
2. Hypolepis parallelogramma Hook.
Hab. 1. Werckle s. n. Echant. très grands.
Gymnogramme Desv. Sect. Anogramme Fee.
Les Gymnogramme du Costa-Rica offrent des difficultés notables, vu
la pluralité de formes affines qui se groupent autour des deux types
G. hirta Desv. et G. flexuosa Desv.
1. Gymnogramme flexuosa Desv.'
L’espece la plus répandue, à rachis rouge foncé lisse comme toute la
plante, en zig-zag irrégulier, enchevêtré, moitié grimpant, allongé,
à pinnæ 3 à 4-pennées, pinnules et lobes läches el écartés, pinnules de
Hime ordre dichotomes, lobes oblongs-lancéolés linéaires, ‘/2 mm. de
large, oblus, souvent bifurqués. Tissu herbace, tendre, couleur vert
foncé. Une nervure dans chaque lobe.
Var. linearis n. v.
A lobes étroitement linéaires et allongés, très pointus, larges de °/ı mm.
plus écartés. Port très différent.
Hab. Las Vueltas Tucurrique 12796. Tonduz.
La même plante S. Govan, Pérou I. Lechler 2247, Ecuador I. Leh-
mann 2714. |
2. Gymnogramme anfractuosa Christ in Primit. flor. Cos-
taric. n. 203.
1 II faut remarquer qu'uue forme peu épineuse, presque lisse de Lindsaya
fumariæfolia (SW. sub Davallia) ressemble, à l’élat jeune, singulièrement à ce
Gymnogramme el se distingue par des lobes plus allongés, moins divariqués,
plus serrés, noircissant par la dessication. Du moment que le sore apparait à la
pointe des lobes, chaque doute est écarté.
J'ai indiqué, dans Primit. Fl. Costarice. Filices II, n. 199, le @. Biardii Fee
fil. Bres. tab. 76, 1 (Bak.) comme trouvé au Costa-Rica. Depuis que j'ai reçu par
M. Glaziou des échantillons Lype du Brésil, je n'hésite pas à déclarer la plante du
Costa-Rica comme une forme lâche de G. flexuos«.
(41) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 1097
Se distingue par un rachis de 70 cm. et plus, lisse, couleur paille ou
doré, surface également lisse, rachis très luisant, en zig-zag très régu-
lier et très fortement accentué, à pinnæ alternant très également, large-
ment deltoïdes et longuement pointues, 3-4 pennées, pinnules et lobes
serrés et très rapprochés, pinnules de Illne ordre obovoïdes-cunéiformes,
flabellées, crénelées-incisées, 3 mm. de large, à plusieurs nervures fla-
bellées. Tissu coriace, couleur vert très clair. Plante très grande, à
branches de près d’un mètre. Je n’ai pas encore vu d'échantillons sori-
fères !.
3. Gymnogramme hæmatodes n. sp. typ. in Herb. Christ.
Elle se distingue de G. flexuosa dont elle a la surface lisse, le rachis
lie de vin et les lobes étroits, par des pinnules et lobes très serrés, les
lobes très courts et très étroits, presque carrés, longs et larges d’un mm.
à peine. un peu poinlus, souvent tronqués, à incision étroite, el un rachis
plus épais, plus raide, dressé, à peine en zig-zag. Le tissu est plus ferme
et la plante a l'air d'être un peu visqueuse à l’état frais. Couleur rou-
geälre très foncé. Plante dressée, enchevelree, non retombante.
M. Bommer a identifié cette espèce à G. Pearcei Moore, avec un point
d'interrogation, mais comme la diagnose du Synops. fil., ne cadre pas
tout à fait, et qu’il est malaisé de se prononcer sans des échantillons
authentiques, je ne puis que désigner la plante sous un nom à part.
(x. Pearcei est une plante du Pérou.
Hab. Sommet du volcan du Poas, 2644 m., Dec. 1896. 1. Tonduz
10715. Forêts du Barba 1. Pittier 1936. Werckle s. n.
4. Gymnogramme amaurophylla n. spec., lyp. in Herb.
Christ.
Voisin de G. hæmatodes pour le port, la couleur et le rachis, de
G. anfractuosa par la forme des pinnules. Rhizome rampant, brun foncé,
subligneux, couvert d’un duvet d’écailles filiformes, courts, brun foncé,
comme le bas du stipe. Rachis demi-dressé, non enchevelre, brun
foncé, à aspérités saillantes et légèrement couvertes d’&cailles excessive-
ment pelites, grumeleuses, probablement un peu visqueuses, assez
droite, flexueuse vers le haut. Pinnæ flexueuses en zig-zag peu accentué
1 M. Werckle m’assure que le sore est marginal et se trouve sous le bord
retroussé du limbe. Dans ce cas, nous aurions probablement, sous le port d’un
Gymnogramme, une nouvelle espèce de Pteris groupe Pesia, voisine de P. vis-
cosa Saint-Hilaire. J'espère que cette question sera élucidée bientôt par la décou-
verte de fructifications.
1098 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (42)
et peu régulier, 3 pinnatifides, serrées, celles du bas non ou à peine rac-
courcies. Pinnules de Illme ordre ovales sessiles obluses, incisées-créne-
lées, 3 à 6 mm. de long. 3 mm. de large, nervures pennées et bifurquées.
Surface lisse, un peu pubescente, très opaque, texture coriace, couleur
veri-noirâtre. Sores très étroits, peu allongés, suivant les nervures, et
couverts par le bord rétréci des lobes.
Hab. Costa-Rica s. ind. loc. 1. Carlos Werckle 1903.
5. Gymnogramme Warcewiczii Mett. fil. Nov. Gran. 211.
J'identifie la plante du Costa-Rica à cette espèce d’après la diagnose.
Port entre le type @. flexuosa ei le type @. hirta. Rachis dressé, fort,
un peu flexueux vers le haut, couleur lie de vin foncé, couvert d’un
duvet court, grisälre, qui se perd vers le bas du stipe qui est lisse et lui-
sant. Pinnæ raccourcies et écartées vers le bas de la fronde, allongées
vers le haut, très peu flexueuses, tripinnalifides, pinnules allongées, ser-
rées, celles du Iflme ordre très serrées, partagées en pinnules bilobées,
courtes, linéaires, 2 mm. de large, 3 mm. de long, à pointe tronquée et
incisee-crenelee. La surface, surtout linférieure, velue pubescente, à
poils gris. courts, rudes. Sores très développés, bombés, bruns, emplis-
sant toute la face inférieure des lobes. Couleur vert foncé, un peu
cendré.
Hab. Cerro de la Vueltas, Janv. 1897, 3000 m. 1. Pittier 10502.
El Paramo, région d’el General. 500 m. Janv. 1897. Pittier 10452.
6. Gymnogramme hirta Desv.
Très distingué par son rachis étroit, flexueux seulement fout au
sommet, sa fronde lancéolée allongée par suite des pinnæ ramassées,
deltoides, distanles, raccourcies vers le bas de la fronde, ses pinnules
larges, à peine incisées jusqu’à la costa, mais laissant une aile large et
confluente avec les divisions de [ne ordre : celles-ci cunéiformes, ovales,
obtuses, arrondies, peu crénelées. Rachis lie de vin, duvet de toute la
plante court, roux, appliqué, peu voyant, plante probablement un peu
visqueuse.
Hab. Commun dans la région alpestre, ne semble manquer nulle part
à partir de 2000 ou 2300 m. jusqu'aux sommets, à la limite supérieure
des bois; tous les collecteurs.
7. Gymnogramme congesta Christ mss. in Herb. Mus.
Costaric.
Diffère de G. hirta par une fronde ovale-deltoïde, des pinnæ très rap-
prochées, se touchant, non raccourcies vers le bas de la fronde, et sur-
(43) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 1099
tout par des pinnules partagées en éventail en lobes linéaires tronqués,
crénelés à la pointe qui est coupée en angle droit, larges de 1 mm. longs
de 2 mm. soudés ensemble, Une nervure saillante par lobe. Duvet de
toute la plante gris, rude, poils plus longs que ceux de G. hirta, donnant
à l’espèce un aspect plutôt hispide. Rachis lie de vin, couleur de la
fronde vert grisätre, tissu assez ferme. Sores larges, brun clair ou jau-
nâtre, se tenant surtout au bas des lobes.
Les lobes de la jeune plante sont plus étroits et les pinnules plus par-
tagées; dans les frondes très grandes tout est plus émoussé el moins
partagé, tirant vers G. hirta.
Hab. Forêts de la Palma, 1459 m. Nov. 1898. Tonduz s. ind. loc
C. Werckle.
Hemionitis L.
Hemionitis palmata I.
Les feuilles stériles comme les feuilles fertiles présentent, au fond du
sinus formé par le lobe du milieu avec le lobe latéral supérieur, un
bourgeon sessile très poilu, sans doute capable d'émettre une nouvelle
plante.
Hab., Santiago 1100 m. Avr. 1901. 1. Alfaro, 16578.
Lindsaya Dry.
Lindsaya fumarioides (Sw. sub Davallia).
Hab. Trouvé par M. Pittier et ses collecteurs : et aussi par M. Werckle
au Costa-Rica : Estrella Prov. Cartago, Janv. 1888, i. Werckle 1902-1903,
I. Cooper.
Plante des Antilles, non encore citée pour le continent. Forme, avec
Saccoloma Imrayana, Lycopodium funiforme, Hymenodium crinitum,
Diplazium costale, Trichomanes membranaceum et crinitum un contingent
d'espèces principalement insulaires qui se rencontrent au Costa-Rica,
isthme étroit jouissant d’un climat à peu près insulaire aussi.
Saccoloma Klis.
1. Saccoloma Imrayanum Hook. gen. fil. Tab. 58 B. 5, 6.
Kunze suppl. Schkuhr p. 86.
1100 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SR.) (+4)
Déjà en 1903, MM. Werckle et Brune m'ont envoyé du Costa-Rica sous
le n° 320 un bout de fronde qui appartient à cette espèce des Antilles, de
Guadeloupe, etc., déjà signalée pour le Costa-Rica par Baker in Journ.
Bot. 1887. J'ai été fort surpris en recevant, fév. 190%, des échantillons
complets d’une plante voisine de L. Imrayana, mais appartenant à une
espèce différente et nouvelle :
2. Saccoloma Wercklei n. sp., typ. in Herb. Christ.
Elle diffère de S. Imrayanum à première vue par un tissu coriace, des
pinnæ sessiles à base large et soudée au rachis, à oreillette aiguë, par
un rachis fort, raide, opaque et vert ocré, et des sores tres petits et bien
plus nombreux. Port de Nephrolepis et plus encore d’Aspidium semicor-
datum. Rhizome inconnu.
Stipite firmo tereti penna corvina crassiori cum rachi opaco rigido
ochraceo-viridi, fronde 35 em. longa 15 cm. lata ovato-elongata pinnata
apice pinnatifido. Pinnis patentibus suboppositis, superioribus alternis
infimis abbreviatis basi inæquali truncalis fere semicordatis antice acute
anriculatis, late adnatis, superioribus decurrentibus, falcato-lanceolatis
acuminatis 8 cm. longis 2 cm. latis margine subintegris sed ob soros pro-
minentes adspectu denticulato; rachi costaque furfuraceis, faciebus pin-
narum subglabris sed opacis, costa manifesta, nervis suboceultis obliquis
liberis 3 aut A-furcatis, soris creberrimis totam marginem dense occupan-
tibus in nervis fertilibus terminalibus, usque ad 50 utroque pinnæ latere,
globosis, minimis, ?/ mm. diametro, brunneis indusio interno membrana
minima cymbiformi formato, exierno margine parum prominente consti-
tuto. Textura coriacea, colore ochreo-viridi.
S. Imrayanım différe par un rachis d’ébène et poli, des pinnæ crene-
lées, petiolulées, à base atténuée, non auriculée, des nervures manifestes,
des sores intramarginaux, non proéminents, moins nombreux (20) mais
larges, à indusie grande, un tissu herbace.
Hab. Costa-Rica 320. 1. Werckle.
Dennstædtia Bernh.
Dennstædtia tenera Klfs. (Dieksonia.)
C’est d’après Lindman Arch. Botan. Svenska Vetensk. Akad. I. 19%,
tab 7, 2 que je determine un échantillon de M. Werckle, appartenant au
groupe de D. cicutaria (Sw.).
(45) H. CHRIST. PRIMITLE FLOR.E COSTARICENSIS. 1101
Loxsomopsis Christ.
Loxsomopsis Costaricensis n. gen., {yp. in Herb. Christ.
J'ai décrit et figuré cette plante remarquable, avec Archangiopteris de
la Chine la découverte la plus importante en fait de fougères qu'on ait
fait depuis un demi-siècle, dans le Bulletin de l'Herb. Boiss. Que série,
tome IV (190%), n. 5, p. 395.
Cette plante a le sore de Loxsoma qui se rapproche de celui de Tricho-
manes, Mais un sporange à anneau fermé à l'instar des Cyatheacées,
tandis que la fronde se distingue par des pinnules basilaires inférieures
rabougries et connexes avec le rachis, ainsi que celà se voit dans le
Pteris incisa Thnbg. C’est une des formes ancestrales les plus remar-
quables dans le domaine des fougères,
Hab. 1. Werckle et Brun n. 279.
Polypodium L.
1. Polypodium marginellum Sw.
Trouvé par MM. Werckle et Brune dans la mousse avec les Hymeno-
phyllum et avec Antrophyum Wercklei en petite quantité. Connu des
Antilles, et très dispersé à travers l’Amerique du Sud et les Iles océa-
niques.
2. Polypodium trichomanoides Sw.
Var. pumilum n. var,
Diffère du type par une taille pelite (5 cm. sur 3 mm.) et des segments
très petits et non fendus jusqu'au rachis qui, surtout vers la pointe de la
fronde, est largement ailé. Ressemble, à part la villosité très forte, à
P. setosum Mett. |
Hab. Avec le type I. Werckle s. n.
3. Polypodium moniliforme Lagasc.
Cette espèce exhale, à l’état desséché, une odeur très pénétrante com-
parable à celle de la Rhubarbe médicinale en poudre. En outre, elle
colore en rouge lie de vin le papier dans lequelle elle séjourne long-
temps. :
I
10
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 11, 31 octobre 1904.
1102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sEr.). (46)
4. Polypodium moniliforme Lagasc.
ir rigescens (Bory pro specie).
Cette plante ne se distingue du type que par un port plus robuste et ses
segments plus allongés.
Hab. Volcan de Turrialba, 2400 m. Pitt. 14144.
3. Polypodium (Eupolypodium) crispulum n. sp., (yp. in Herb.
Christ.
Pianta pumila, affinis P. cultrato, differt texlura firmiore, fronde ses-
sili ovali-lanceolata, pinnis elongatis lanceolatis ad 2 !/2 cm. longis.
Caudice brevi subcæspiloso frondibus fasciculatis numerosis stipile fere
nullo rachi debili sed suberecta atrobrunnea, 8-10 cm. longa, fronde
medio 3'/s cm. lata ovata versus apicem et basin allenuala pinnata apice
vix pinnatifida. Pinnis horizontalibus approximalis aut contiguis late
adnatis lanceolato-repandis 2 cm. et ultra longis 3 mm. latis apice alte-
nualis sed oblusiusculis corrugalis, margine inlegro cum rachi valde rufo-
pilosis pilis simplicibus 1 min. longis rigidiusculis. Venis simplicibus
inconspicuis. Colore atroviridi. Soris 6 ad 8 utroque costæ latere, rotundis
sese tangentibus brunneis. Planta habitu inter P. cultratum W. et P. fih-
culam Klfs. intermedia.
Hab. Volcan de Turrialba 1400 mm. I, 1899. Pitt. 14147.
6. Polypodium tenuifolium Il. B. Kth.
Jidenlifie maintenant, comme j'ai des matériaux plus amples, mon
Costaricense in Primit. filic. Costaric. I, 222 (Bullet. Soc. bot. Belg.
3), 1896) avec celte espèce trouvée aussi par M. Werckle s. n
7. Polypodium heteroclitum Fee Crypl. vase. Bres. tab. 26, 4.
Avec une pluralité de formes appartenant au type si embrouille de
P. pectinatum L. du Costa-Rica, j'ai reconnu celle espèce ou sous-espèce
dans les exsicc. de M. Werckle.
8. Polypodium carnosulum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Groupe de P. pectinatum L. Dimensions plus petites, tissu remarqua-
blement dur et charnu.
Slipite 5 cm. longo rigido valido, castaneo, fronde 10 cm. longo 4 cm.
lata oblonga basi vix allenuata, simpliciter pinnala pinnis 2 em. longis
2 '/ mm. latis pectinato-imbricatis (nullo sinu interposito) linearibus
margine inlegris obtusis sive acutiusculis numerosis (circa 30 utroque
latere) dure coriaceis crassis atro-viridibus subtus pallidioribus glaber-
rimis uti tota planla, excepto capite rhizomatis coma brevi castanea squa-
(47) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 1105
marum filiformium prædito, nervis nigris obliquis furcatis, soris magnis
luteis mediis circa 8 utroque costæ lalere.
Hab. 1. C. Werckle s. ind. loc. 1903.
9. Polypodium taxifolium L.
Var. fragillimum n. var.
Differe du type par la couleur qui est vert très clair, glauque en des-
sous, et un tissu fort cassant, coriace, et des stipes renforcés vers le bas
et munis de poils roux, longs de 2 mm.
Hab. 1. GC. Werckle s. ind. loc. 1903.
10. Polypodium exsudans n. sp.. {ÿyp. in Herb. Christ.
Groupe de P. suspensum L. se dislinguant par des rachis filiformes,
couleur d’acajou foncé, des pinnæ à oreillette anguleuse à la base supé-
rieure, un peu moins auriculées à la base inférieure, donc à base inégale
un peu; pinnnæ lancéolées, s’allongeant de leur base subhastée en pointe
obtuse, 13 mm. sur 3 ‘/2 mm. à la base. Nombre des pinnæ jusqu’à 40 de
chaque côté du rachis, qui mesure 22 cm. Pinnæ espacées, dégénérant
vers le bas du rachis en rudiments très courts et arrondis, éloignés l’un
de l’autre de 3 à 4 mm. Tissu très tendre, couleur vert noirâtre; toute la
plante est ciliée de poils roux, simples, un peu rigides. Nervures cachées
dans le tissu. Sores très particuliers : fort petits, non encaissés, bruns,
10 de chaque côté de la costa de la pinna, non margineux. entourés d’une
plaque blanche, calcaire, d’un demi-mm. de largeur qui forme un disque
autour du sore analogue à l'indusie ouvert d’une Cyathea..
On sait que beaucoup de Polypodes ont des plaques calcaires sur la
face supérieure des pinnæ, marquant l’endroit où se trouve le sore sur
l’autre revers. Ici. c'est le cas contraire : la sécrétion calcaire et le sore se
trouvent sur la même surface et la première prend les fonctions de l'indusie!
Hab. 1. Werckles. n.
11. Polypodium longipes Fee Crypt. vasc. Brésil. tab. 95, 2.
Exactement la plante du Brésil que j'ai caractérisée in Spicileg. Fil.
Austro-Brasil. Bullet. Herb. Boiss. 1902, I, 372, n. 74.
Hab. 1. Werckle s. ind. loc. 1903.
12. Polypodium melanopus Hook.
Groupe de P. suspensum L., reconnaissable de suite par son stipe noir,
raide, aussi long que la fronde et les pinnæ triangulaires aiguës.
Hab. Werckle 220.
Plante des Sous-Andes de Colombie (Lehmann), etc.
1104 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SER.). (48)
13. Polypodium asplenifolium L.
P. suspensum L., avec un stipe assez long (à à 15 cm.), raide, et des
pinnæ inférieures à peine ou non raccourcies se trouve au Costa-Rica
sans doute, car elle est répandue depuis les Antilles au S. du Brésil.
A côté de ce type, et comme il semble plus fréquemment, s’y trouve
une plante à stipe plus ténu, flexueux, court (3 à 5 cm.) et à pinnæ infé-
rieures graduellement raccourcies vers la base de la fronde en petits
appendices ou oreillettes. La fronde est plus étroite, à pinnæ plus courtes
et plus rapprochées; les sores sont grands et confluents. Je pense que
cette plante peut être identifiée à P. asplenifolium L. ex Metten. Polyp. 56.
Hab. Achiote Poas, 2200 m. I. Tonduz 10729. Sur les arbres à
La Palma, 1459 m. 1. Tonduz 12587; Braune et Werckle 256.
J'ai la même plante de Quito, I. Sodiro.
14. Polypodium trifurcatum L.
Magnifiques échantillons de plus de 4 dm. de long. Les sores, dans les
feuilles bien développées, présentent une disposition régulière, unisé-
riale, de 5 sores de chaque cöl& de la costa, dont le plus bas se trouve
ires près du rachis.
Hab. Mont de Puis, 1000 m. Pitt. 16023.
15. Polypodium ecostatum Sodiro. Crypt. vasc. Ecuad. 308.
La plante de M. Werckle cadre avec l'échantillon de Quito que je tiens
de M. Sodiro; elle ne cadre aussi pas mal avec la descriplion de P. per-
crassum Baker Journ. Bot. 1887 sauf les sores qui ne suivent pas la costa
dans une seule rangée, mais sont dispersés en nombreux groupes qui
occupent les lobes en suivant les costules au nombre de 4 à 5 de chaque
côté des costules. Cela tient peut-être à ce que Baker a eu devant lui des
échantillons petits qui n’offrent qu'une rangée de sores parallèle à la
costa. 4
Plante coriace, comme du liège. Costa peu visible. Stipe muni de longs
poils roussälres. Plante rappelant tout à fait le P. setigerum Blume de
Java. Groupe de P. trifurcatum L.
Hab. Werckle 298.
(A suivre.)
SES
1105
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeraiio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica. lurkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri anle nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
oceurrunt; numeri collect. Paulsenii in| | posili sunt.
AUCTORE
+ J. FREVN
(Fragmentum).
(Suite.)
Astragalus mendax hat vollkommen das Aussehen von A. hypogæus
Led., einer zur Sektion Trachycircis gehörenden Art mit malpighischer
Behaarung, sowie von A. alexandrinus Boiss., A. pinetorum Boiss.,
À. declinatus Willd. und A. rhizanthus Royle; dem A. declinatus ist er
so ähnlich, dass man ihn ohne nähere Untersuchung damit identifizieren
könnte. Letztere zeigt aber, dass er mit dieser Art gar nicht näher
verwandt ist, wohl aber dem A. rhizanthus Royle, der nach der in
Boissier fl. or. VI, 179-180 enthaltenen Beschreikung auch verkahlt
(während er sonst rauhhaarig ist). A. rhizanthus ist aber von A. mendax
durch die länglichen Blättchen, durchaus lanzettlichen Stipeln, und
lineale Kelchzähne von der halben Länge der Kelchröhre sicher unter-
schieden. wenn auch die Früchte nicht verglichen werden können.
A. pinetorum und A. declinatus gehören in jene Gruppe von Arten,
welche Bunge in Spec. Astrag. gerontog. nach der vorhandenen Griffel-
. behaarung gegen fast alle anderen zur Myobroma gestellten als eigene
Untergruppe (H) ausscheidet. Indessen ist die Griffelbehaarung bei
manchen Arten veränderlich, womit freilich nicht hehauptet werden will,
dass die Bunge’sche Eintheilung unnatürlich sei.
1106 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21 SÉR.). (114)
— A. (XXXVIl. Aegacantha) latistylus Freyn n. sp. fruticosus, ramo-
sissimus, ramis confertis brevibus intricalissimis spinis petiolaribus
vulnerantibus longis strictis villosulis folia novella superantibus ochraceis
tandem nigrescentibus horridis, stipulis peliolo subadnatis inter se liberis
membranaceis dense adpresse-hirtis lineari-triangularıbus aculis apice
glabrescentibus, foliis porrectis creberrimis paripinnatis, foliolis 4-6 jugis
glandula insidentibus ovatis emarginatis mucronulatis complicatis tandem
planiusculis utrinque + appresse albo-hirsutis spina petiolari multo
superalis, novellis canis, racemis breviter pedunculatis axillaribus laxis
paucifloris, pedunculo villoso, vel floribus in axilla solitariis, bracteis
scariosis e bası ovala triangulari-acuminatis acutissimis villosis pedicello
2plo brevioribus, floribus creberrimis ebracteolatis porrectis interdum
nutantibus, calycis tubulosi luteoli molliter patuleque albo-hirsuti (landem
immutati rupti) dentibus herbaceis viridibus inæqualibus elongato-triangu-
laribus acuminatis acutis porrectis albo-hirsutis tube triente sublorgio-
ribus, petalis luteis, vexılli porrecti extus crebre adpresseque-hirsuti
lamina obovato-oblonga plicata emarginata e basi obtusangula in unguem
latissimum navicularem sensim abeunte, alarum vexillo manifeste
breviorum lamina anguste oblonga supra auriculam videtur gibba et
extus secus nervum medium parce hirsuta, carina alis breviore sulura
hirsuta subæqualiter eurvata anlice subrecurva, ovario sessili breviter
cylindrico dense sericeo-villoso in siylum ochraceum ex sicco Tenie-
formem rectum glabrum sub stigmate parce breviterque setulosum
sensim abeunte, legumine ignoto. f. Julio.
Pamir, in montibus aridis prope lacu Jashil-Kul alt; 3800. m., blühend
(Ove Paulsen N° 81%).
Maasse: Länge der blühenden Zweige einschliesslich Blätter und
Dornen etwa 10 cm. bei 3-4 mm. Dicke. Dornen (= Blattlänge sammt
1,5 (1,25-)2 cm. langen Blattstiele) (2,7-) 3,7-5 cm.; Theilblättchen
3,9 X 1,5-2 bis 48 X2,3 mm. lang nnd breit, die grösste Breite im
oberen Viertel; Blüthenstiel 4-5 mm. lang; Kelch 15 mm. lang, wovon
5 mm. auf die kürzeren Kelchzähne kommen, gleichmässig 3 mm.
breit; Vexillum fast 2,2 cm., Alae 2,25 cm., Carina 2 cm. lang.
Nach dem Indumente seiner Petalen könnte man A. latistylus mit
A. lasiosemius Boiss. verwechsein ; allein dieser ist durch grössere,
längliche, stumpfliche, 6-7 paarige Theilblättchen, durchaus nickende
Blüthen und vor Allem durch fast kahle Kelche, dessen Zähne viermal
kürzer als die Röhre und fast gleich lange Petalen deutlich unter-
schieden. Auch A. genistoides Boiss. ist schon durch die starren Kelch-
(115) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1107
zähne und die mit Ausnahme des Vexills kahlen Petalen leicht zu
unterscheiden, -während A. leptus Boiss. durch fast sitzende Blülhen,
kurze Kelchzähne, kahle Alae und Carina ebenfalls abweicht. A. psilop-
terus Bunge, den Boissier wie es scheint nicht mit Recht, mit A. genis-
toides als Synonym vereinigt, hat 6-9 paarige, oberseits verkahlende
Theilblättchen, verkahlte Kelche, lanzettliche, kahle, nur am Rande
gewimperte Slipeln, fast sitzende Blüthen, kahle Alae und Carina und
ebenfalls eiwas stechende Kelchzipfel. Es blieb daher nur übrig,
A. latistylus neu zu beschreiben. Der Griffel ist auffallend breit; ob er
dabei auch bandförmig-flach ist. Kann ich aber nicht unterscheiden.
— A. (XXX VII. Aegacantha) aridus Freyn. n. subspec. habitu, indu-
mento, modo crescendi omnino ut præcedens, sed distinetus spinis brevic-
ribus foliola æquantibus, foliolis densius hirsulis oblongis v. obovato-
oblongis obtusis non emarginalis, calycis dentibus tubi quadranlem
æquantibus, petalorum indumento densiore et præsertium vexillo
densissime hirsuto sordido, stylo sub sfigmate glabro et præsertim
stipulis triangulare-ovalis intimis longius acuminalis omnibus margine
densissime hirsuto-villosis.
Fruticulus 40 em. altus 15 em. diametro, a basi ramosissimus, densis-
sime intricatus radice lignosa perpendiculari longissima 6 mm. dia-
metro.
Kelch einschliesslich des längsten Zahnes 12,5-12 mm. lang, am
Grunde 3, an der Mündung 4 mm. weit; Zähne 3-2,5 mm. lang. Vexillum
2,3 cm., Alae 2,15 cm., Carina 1,9 cm. lang.
Pamir, prope lacum Jashil-Kul 3800 m. s. m. in planilie arida,
22. VII. 1898, blühend lg. Ove Paulsen (exs. 865).
Scheint eine Lokalrasse des in derselben Gegend vorkommenden
A. latistylus zu sein, dem er höchst ähnlich ist. A. aridus gehört zu
jenen Formen, welche besonders deutlich vor Augen führen, in welcher
Richtung gegebenenfalls die Variation bestimmier Astragalus- «Arten»
zu gewärtigen ist. Slammten A. latistylus und A. aridus nicht aus
derselben Gegend, sondern aus ven einander erheblich entfernten
Landstrichen, so wäre man viel mehr auf Vermuthungen angewiesen,
so aber ist es bei der sonstigen ausserordentlichen Uebereinstimmung
beider Formen ohne weiteres klar, dass in der dem A. lasioseminus Boiss.
verwandlen Gruppe die Grösse der Blüthen (nicht aber das gegenseitige
Längenverhälinis der Pelalen), die Länge der Kelchzähne im Verhältnis
zur Kelchröhre, Vorhandensein oder Fehlen der Trichome unterhalb
der Narbe, sowie Stärke und Länge der Biattachsen unter sonst nicht
1108 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (116)
wesentlich anderen Lokalverhältnissen nicht unerheblich ‘abändern
können.
735a. A. (XXXX. Platonychium) verus Oliv., Boiss. fl. or. Il, 381.
Suluklü, in montibus saxosis loco dieto Steinquell, 4. VII. 1900, in
Blüthenfülle; ein 1-1,5 m. hoher Strauch.
Die Petalen dieser Pflanze waren Bossier |. c. noch unbekannt; Fischer
in der Synopsis Astragolorum tragacanthorum tab. b., Fig. 33, bildet
ebenfalls nur das Laub ab, denn auch ihm blieben die Blüthen unbe-
kannt, nur Bunge in Generis Astragali species gerontogeæ, p. 139-140
giebt an, dass er die Blumenblätter aus dem Knospenzustande kenne.
Deshalb folgen hier Angaben über die Petalen, nach dem mir vorliegenden
Exemplar; freilich konnte ich das im Pariser Museum vorhandene
einzige Exemplar nicht vergleichen und es bleibt deshalb nicht unmög-
lich, dass meine Pflanze doch noch von A. verus verschieden ist.
Das Vexillum ist 9 mm. lang, Platte und Nagel gleich lang, erstere
elwas geigenförmig, im oberen Theil verkehrt-eiförmig, im oberen
Drittel 2,9 mm. breit; das Oehrchen ist ganz stumpf und das Vexill an
dieser Stelle am breitesten, 3,4 mm.; der Nagel ist sehr breit, tief
rinnig und verläuft mit seinen Rändern vom Oehrchen an schwach
konkav zum Grunde. Im Sinne der Fl. or. wäre diese Art also ein
Stenonychium (weil die Nagelränder konkav sind). Die Alae sind
8,5 mm. lang, wovon 3 mm. auf die nur 0,7-0,9 mm. breite Platte
kommen; ihr sowie der Nagel des Schiffehens sind auf 1,5 mm. von
unten gemessen an die Staubblättröhre angewachsen. Die Carina ist
ebenfalls 85 mm. lang, deren Platte 3,5 mm. — Die Petalen sind
(getrocknet) sehr blass ockergelb, im lebenden Zustande wahrscheinlich
gelblich-weiss.
1020. A. (XXXX. Platonychium) meschhedensis Bunge gen. Astrag.
spec. geront., p. 140 no 551! — Suluklü, in montibus aprieis,
29. VII. 4900, blühend.
7350, 1061, 1103, 1682a, b, c. A. (XLIII. Stenonychium) pileto-
cladus Fr. et Sint. n. spec. fruticosus umbraculiferus, dense ramo-
sissimus micranthus, ramis crassis tomentosis spinis mediocribus et
brevibus -+ horizontalibus horridis, stipulis coriaceis ochraceis petiolo
alte adnatis inter se liberis extus + dense albo-tomentosis parte libera
triangulari acuminata acula subpungente, foliis breviter petiolatis
+ palenlibus, petiolo rhachique rigida + tomentosa basi glabrescente.
foliolis (5-) 8 jugis parvis approximatis spinam petiolarem superantibus
subinæquilongis utrinque albo tomentosis interdum subvirescentibus
(117) J. FREYN PLANTA EX ASIA MEDIA. 1109
plicatis vel planis lanceolatis ovato-lanceolalis vel obovalo-lanceolatis
spinula nitente pungente brevi terminatis, axillis 2-3 floris, floribus in
spicas cylindricas densas secus tolum ramum dispositis ; bracleis sub-
membranaceis deciduis navicularibus lineari-oblongis vel subexplanatis
intus glaberrimis extus (basi interdum excepta) tomentosis calyce vix
brevioribus, bracleolis nullis, calycis excepto apiculo basali glabro dense
tomentosi mox et facillime ad basin fissili dentibus elongato-3 angularibus
tomento occultis tubo dimidio longioribus, petalis ochroleucis interioribus
vaginæ staminez breviter adnatis concoloribus, vexilli lamina pandurata
obtusa plicata et marginibus replicata late denticulato-auriculata in
unguem navicularem ipsam adæquantem sed angustiorem attenuata, alıs
carina longioribus vexillo brevioribus, legumine (juvenili) duro parvo
oblongo-ellipsoideo dense sericeo-hirsulissimo, stylo glaberrimo termi-
nato. h Auguslo.
Suluklü, in montibus, 20. VIE 1900, aufblühend (7355); in fissuris
rupium, 7. VII. 4900, in Blüthenfülle (1061) et in fauce Persergraben,
17. VIII. 1900, abgeblüht; Form mit stark gefalzten Theilblättchen (1105);
Kisil-Arwat. in saxosis monlis Kopeldagh, 9. V. 1901, in Knospen
(1682a); Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. 1901, aufblühend
(16825) inprimis ad radices ipsius montis, 31. V. 1901, blühend (1682c).
Maasse: Schirmstrauch von 1-1,5 m. Höhe und bis 1 m. Schirm-
durchmesser; Stamm bis 10 cm. Aeste 5-6 mm. dick ; untere Dornen
nur 4,5 cm. die anderen 3-3,6 cm. lang ; Theilblättchen 7 x 2,2 mn,
lang und in der Mitte breit, bis 7,7 x 1.5 mm. im oberen Viertel breit
und bis 5,5 x 1,7 mm. lang und im untern Drittel breit, mit 0,7, 0,6
und 4.0 mm. langen Enddornen ; aber auch erheblich kleiner, bis
31x15 mm. lang und in der Mitte breit mit 0,5 mm. Enddornen.
Kelch 5 mm. lang, einschliesslich der 2 mm. langen Zähne. Vexillum
8-8,5 mm. wovon 4 mm. auf die Platte entfallen, Alae 7,7 mm., Carina
6.3 mm. lang; auf 1,5 mm. Länge an die Staubblattröhre angewachsen.
Die neue Art gehört zu jenen einander sehr ähnlichen des Orientes.
welche durch die + langährigen Blüthenstände ausgezeichnet sind und
deshalb so leicht mit einander zu verwechseln sind, trolztem sie ganz
verschiedenen Sektionen angehören. Nach der Gestalt des Vexillums
ist nun A. piletocladus ganz ausgesprochen der Seklion Sienonychium
. anzureihen und zwar zwischen A. pachystachys Bge. und A. meschhe-
densis Bge., die ebensolche Blüthenstände besitzen. In dieser Gruppe
stimmt er mit A. pachystachys vermöge der dicht filzigen Zweige, der
starren Dornen, der Gestalt und dem Indumente der Stipeln, der grau-
1410 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sEn.). (118)
filzigen Blätter, der dichten cylindrischen Blüthenstände überein, aber
der Kelch des A. pachystachys ist 7 mm, das Vexillum 10 mm. lang,
dessen Grund breiter als die Platte selbst, stumpf geöhrlt und der Nagel
keilförmig und kürzer als die Platte. A. meschhedensis Bge. hat zotlige
Aeste, grössere, schmälere Theilblättchen, längeren Kelch, dessen pfriem-
lichen Spitzen kahl sind und anders gestaltetes Vexillum. A. ghila-
nicus Fisch., das letzte Glied der Reihe. ist schon durch seine kahlen
Blättchen und die kahlen Kelchspitsen, abgesehen von anderen Merk-
malen, zu unterscheiden. Von Arten anderer Sektionen ist keine
ähnlicher als A. fissilis Freyn et Sint. in Oest. bot. Zeitschr. XLHT (1893),
aber seine Theilblättchen sind nur 4-5 paarig, abstehend rauhhaarig,
die Blülhen grösser, die Platte der anders gestalteten Fahne braun-
nervig, ausgerandel, 2'/ mal kürzer als der Nagel.
1922. A. (43. Stenonuchium) Karakalensis Fr. et Sint. n. spec. fruli-
cosus umbraculiferus dense ramosissimus mieranthus, ramis crassis
brevibus imbricatis inter stipulas lanatis spinis mediocribus et brevibus
+ horizontalibus tenuibus horridis, stipulis e basi ovala + longe
acuminalis aculis, coriaceis ochraceis petiolo alte adnatis inter se liberis
glabratis margine molliter subeiliatis, foliis petiolatis patentibus petiolo
rhachique rigida mox glabrescentibus, foliolis in glandula flavicante sessi-
libus 7-8 jugis parvis approximalis tandem sublaxis spina petioli eximie
superalis subinequilongis carnosulis mnox glaberrimis viridibus plicalis,
concavis el planis in eodem specimine, lanceolalis spinula pungenle
conspicua lerminalis, floribus ad basin ramorım in capilula ovata vel
oblongo-ovata dense congestis, axillis 3 floris, bracteis deciduis lineari-
oblongis acutis + navicularibus calyce brevioribus apice extus villosis,
bracteolis nullis, calycis albo-lanali mox et facillime ad basin glabram
fissili dentibus subfalcatis glabriusculis nune lana totis occultalis nunc
subexsertis subulatis tubo longioribus, petalis subæquilongis ochreleucis
concoloribus interioribus vaginæ slamineæ breviter adnalis, vexilli
stenonychü lamina porrecta pandurata oblusa plicata subrectangule
auriculata in unguem navicularem ea subbreviorem attenuata, alis carina
vix longioribus vexillum adæquantibus, ovario parvo ellipsoideo dense
sericeo-hirsutissimo, siylo a basi usque fere ad ?/s ipsius longitudinis parce
hirsuto sub stigmate glabro, legumine ignoto. f Junio.
Karakala, in declivibus montanis vallis Joldere, 8. VE 1901, in
Blüthenfülle | Sintenis 1922].
Maasse:0,5-1,0 m. hoher Schirmstrauch, Aeste und Zweige 6-4 mm.
dick, letzte unterhalb des Blüthenstandes 0,5-5 cm., sammt letzierem
(119) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1411
25-7 mm. lang: Theilblättchen sammt dem ! mm. langen Stachel
9,5 mm. lang und 2 mm. in der Mitte breit, aber oft auch nur halb so
gross, Köpfchen 2,6 X 1,9-2,3xX 1,3 em. hoch und im untern Drittel
dick, jene der Kurzzweige wohl auch kleiner; Kelch 6,5 mm.. Vexillum
bei 3'/> mm. langer Platte 9 mm., Alae bei 4 mm. langer Platte 9 mm.,
Carina bei 5,7 cm. langer Platte fast 9 mm. lang.
A. Karakalensis ist dem A. gummifer Lab. in Tracht, Kopfstellnng
und Kopfgrösse sowie wegen der kahlen Blätter ganz ähnlich, gehört
aber zu Stenonychium, nicht zu Platonychium, beide stehen somit im
System ziemlich entfernt von einander. Wegen des ausgesprochen
stenonychinen Vexills der neuen Art ist hierin kein Irrthum möglich.
In der Sektion Stenonychium sind aber von den näher verwandten
Arten A. adustus Bge., A. chorassanicus Bge.. A. heratensis Bge.,
A. microcephalus Willd. und A. Bienerti Bge. schon durch das dichle,
filzige oder zottige Indument verschieden. der ersigenannle ausserdem
durch filzige Zweige, nur 4 paarige Theilblättchen, filzige Stipeln;
A. chorassanicus durch filzige Zweige, starre Slacheln und dicht filzige
Stipeln; 4. heratensis durch eilanzettliche, zottige Süpeln, längliche
Theilblätichen, Kelchzähne. die kürzer als die Kelchröhre sind und kurz
genageltes Vexill; A. maicrocephalus durch filzige Zweige, kurzflzige
Stipeln, kleinere Blüthen und das Vexill verschieden, dessen Platle und
Nagel fast gleich lang sind; A. Bienerti endlich ist auch durch filzige
Zweige, starre Stacheln, dicht filzige Stipeln, länglich - ellipsoidische
Köpfe, mit der Spitze etwas einwärts zugekrümmte Kelchzähne und das
Vexillum verschieden, A. Marschallianus Fisch. und A. erinaceus Fisch.
Mey. sind kraushaarig-grau, haben filzige Stipeln, die Köpfe der erstern
sind kugelig, jene der zweiten ellipsoidisch und das Vexillum jeder
der beiden Arten ist ganz verschieden. Nur A. pycnocladus Boiss. Hauskn.
ist dem A. Karakalensis im Indumente ähnlich, aber seine Zweige sind
nicht wollig, die Theiblätichen schmal lineal-länglich, die Keichzähne
kürzer als die Röhre und der Nagel des Vexills kürzer als die Platte.
396, 2090. A. (44. Rhacophorus) fragilidens Fr. et Sint. frulicosus,
pulvinatus, valde ramosus ramis crassis inter stipulas glabris, spinis
longiusculis porrectis vel + patentibus subgracilibus horridus, stipulis
-ovalis aculis corlaceis stramineis petiolo alte adnatis inter se liberis glabris
dorso el basi sublanatis, foliis modice elongatis gracilibus subhori-
zontalibus porrectis vel subincurvis peliolo rhachideque pubescentibus,
foliolis 5-6 jugis spinam peliolarem glaberrimam superantibus medio-
cribus vel minutis complicato-carinatis vel planiusculis subinæquilongis
1112 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (120)
lanceolaiis el lineari-lanceolatis acutis patule sericeo-villosis, capitulis
mediocribus globosis vel majusculis ovatis densis jam sub anthesi ramo
superalis foliis interfloralibus elongatis interjectis, awillis 5 (-7) floris,
floribus majoribus ebracteolatis, bracteis deciduis anguste linearibus
concavis subspathulalis membranaceis dorso apice villosis calyce brevio-
ribus, calycis 5 mm. longi usque ad basin albo-villosissimi et fissili
dentibus fragillimis tubum valde superantibus setaceis pilis patulis dense
plumosis, petalis pallide roseis subæquilongis sordescentibus calyce
subbrevioribus interioribus ab vagina staminea liberis, vexilli steno-
nychii porreeli lamina pandurata obtusa plicata obtuse auriculata in
unguem ipsi subæquilongum angustum allenuata. alis vexillo æquilongis
carina sublongioribus. ovario parvo albo-hirsutissimo, style tenui basi
hirsuto sub stigmate glabro, legumine ignoto. f.
Aschabad, in glareosis monlium pr. Nephton, 13. IV. 1900, Blatt-
exemplar einer mehr aufrechten, lockerwüchsigen Form (2090).
16. V. 1900, Blüthenfülle (396).
Maasse: Strauch von 0,5-0.5 ın. Höhe, Aeste und blühende Zweige
5-4 mm. dick; Blätter sammt dem bis 1,5 cm. langen Blatistiele bis
6,4 em. lang, gewöhnlich jedoch kürzer; Theilblättchen 11 mm. lang
und in der Mitte 2,5 mm. breit, oder auch viel kleiner (bis zur Hälfte
in jeder Richtung); die kugeligen Köpfe 2-2,5 cm. im Durchmesser;
die eiförmigen bis 5 cm. hoch bei 3,5 cm. Durchmesser im untern
Drittel; Brakteen 6-8 mm. lang, unten kaum 0,5-0,5 mm. breit; Kelch
12,5 mm. lang, wovon 5.0 mm. auf die Röhre kommen. Vexillum
12,5-10,5 mm. lang, wovon etwa 7,5 auf die Platte kommen; Alae
12,5-10,5 mm. lang, wovon 3.5 mm. auf die I mm. beite Platle; Carina
12,0-10,0 mm. lang, einschliesslich der 3,5 mm. langen Platte.
A. fragilidens ist ausgesprochen eine Art der Sektion Rhacophorus,
so wie sie von Bunge begrenzt worden ist. Sowohl nach Bunge,
als nach Boissier gehört sie darin zu den um A. plumosus Willd.
guppirten Arten. von denen sie nur dem A. pennatus Bunge näher stehl.
Indessen unterscheidet sich letzterer durch die nur zu # in der Achsel
stehenden Blüthen, durch die Kelchzähne, welche 3 mal länger als die
Röhre und nach aufwärts abstehend (nicht gleichmässig) behaart sind.
durch das spitz geöhrlte Vexillum, dessen Platie 3 mal länger als der
Nagel ist, durch lanzettliche Stipeln, die mit Ausnahme des Grundes
ganz kahl sind, etc. Durch die wenigstens mit den Nägeln ganz freien,
der Staubblattröhre nicht angewachsenen inneren Petalen in der ganzen
Seklion ausgezeichnet.
(121) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1113
— A. (LIT. Poterion) Kneuckeri Freyn n. sp. fruticosus, subpedalis,
pluricaulis valde ramosus purpureo suffusus, ramis patentibus intricatis
inter stipulas albo-tomentosis spinis glabris pallidis horizontalibus rigidis
horridus, slipulis parvis coriaceis glabris ochraceis inter se liberis petiolo
breviter adnalis triangulari-ovalis acutis subpungentibus rigide nervosis
interdum fissis, foliis paripinnalis adpresse canis, ramorum innovantium
(3-)& (-5)jugis in spinam validam glabram abeuntibus, petiolis rhachique
pubescentibus, foliis axillaribus brevibus vix deciduis 2-3 jugis petiolis
tenuibus persistentibus pallescentibus muticis vel spinula minima decidua
terminalis, foliolis obtusissimis plicatis oblongis cuneato-oblongis sub-
truncatis apieulatis mucronatis, floribus in pedunculo patulo tenui rigido
cano folia axillaria subsuperanti solitariis bibracleolalis, bracteis pedi-
cellum brevissimum pluries superantibus minutis breviter ovalis intus
purpurascentibus glabris extus (— subtus) albo-hirtis. bracteolis minutis
anguslissime linearibus villosis purpurascenlibus, calycis sub anthesi
tubulosi patule cano-hirsuti tandem vesicarli tenuiter multinervii sub-
reliculali dentibus e basi triangulari breviter-subulatis albo-hirsutissimis
tubo 4-5 plo brevioribus, petalis ex sicco pallide luteis calyce subdimidio
longioribus, vexilli alas carina longiores superantis lamina oblongo-
obovata rotundato-obtusa in unguem canaliculatum sensim angus-
tata, unguibus alarum carinæque ima basi filamentorum vaginæ adnalis,
leguminis breviter stipilali (ex statu imperfecto) alvo-hirsuti breviter
fusiformis valvis ul videlur convexis, stylo a basi alte hirsuto sub
stigmale glabro, semine ignoto. }, Martio, Aprili.
Sinai-Halbinsel, im hintersten Theile des Wadi Tarfa gegen
den Dschebel Musa [Kneucker n. 5].
Maasse : Strauch von 20-30 cm. Höhe; Hauptstacheln 5,5, Fein-
stachel 0,6-2,0 cm. lang; Theilblättchen 7-8 mm. lang, vorn 2 mm. breit,
aber auch kleiner; Pedunkulus 1,5-2,0 cm., Blüthenstiel 1,5 mm. lang,
Keich beim Aufblühen 14,4-16 mm. lang, wovon 3 mm. auf die Zähne
kommen, erst 4 mm., zuletzt 1,2 cm. in der Mitte weit; Fahne 20-21,
Carina und Alae 19-20 mm. lang.
Nach den dünnen zahlreichen und etwas netzig verbundenen Nerven
des Kelches und den paarig gefiederten Axillär-Blättern zählt A. Kneu-
ckeri zu den um A. Forskahlei Boiss. gruppirten Arten von denen er
. dem À. microthamnus Boiss. et Hausskn. zunächst steht. Doch weicht
dieser durch beidseits filzige, flache, breit verkehrt-eiförmige oder
kreisrunde Theilblättchen, doppelt grösseren Fruchtkelch weit ab;
A. Forskahlei dagegen ist durch aufrecht-abstehende Stacheln, verkehrt-
1114 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (122)
eiförmige unbespitzte Theilblätichen, eiförmige Brakteolæ, filzigen
Kelch und kahlen Griffel ebenfalls verschieden. Die andern Arten stehen
noch ferner.
739. A. (LIV. Helicacabus) Fuhsii Fr. el S. n. sp. herbaceus acaulis
caudiculoso-pluriceps, virgultus, præter setulas adpressas parcissimas
glaber viridis, stipulis petiolo alte adnalis inter se liberis subcoriaceis
retieulatis glabris margine cilialis parte libera anguslissime triangu-
laribus acuminalis aculissimis subdiaphanis, folüts longissimis erecto-
patulis imparipinnatis peliolo inermi rigido tenaci perduranti suffultis.
/oliolis glandula pallida insidentibus 12-17 jugis sæpissime dispersis
obovalis vel obovaiooblongis planis in spinulam abrupte atlenuatis (ut
videlur subcarnosis), scapis teretibus in racemum laxum subhirsutum
folia mullo superantem abeuntibus primo luteo-viridibus dein carneis
tandem fuscescentibus, bracteis lanceolato-subulatis hirtis cito deciduis
pedicello subæquilongis, floribus bibracteolatis in spicam longam laxam
ut videtur subnutantem bracteolis caducis subulatis hirtis pedicello brevio-
ribus approximatis, calycis albi læte purpureo-suffusi (Lubulosi?) cito
increscentis tandem vesicarii venosi el reliculati parce albo-hirsuti
dentibus conniventibus e basi triangulari subulatis tubo multo brevio-
ribus, petalis roseis el albis ex sicco sordide violaceis, vexilli calyce
parum longioris lamina recurva obovato-oblonga basi subangulala in
unguem angustum navicularem basi valde curvatum sensim anguslata,
alarum carinæ æquilongarum vexillo subbreviorum lamina falcalo-
oblonga ungue 3plo breviore, carinæ apice truncatæ sulura subregu-
larıler curvala, legumine (imperfecto) uniloculari obovato-fusiformi
adpresse hirsulo sulura seminifera carinalo basi in stipitem manifestum
apice in mucronem oblique attenuato, stylo a basi ad medium hirsuto
sub stigmate glabro, seminibus ignotis. 2. Junio, Julio.
Suluklü, in herbidis montium, 4. Julio 1900, florentem Ig. Sintenis.
Maasse : Caudiculi bis 15 cm. lang und 7 mm. dick; Schäfte bis
40 cm. hoch bei 1,7 mm. Dicke; die Aehre ausserdem bis 35,5 em. lang;
Blälter sammt dem bis 18 cm. langen Stiele bis 42 cm. lang; Theil-
blättchen desselben Blattes ungleich, sie sind von den untersten zu den
obersten allmählig verkleinert. Die untersten sammt dem 1 mm. langen
Stachelspitzchen 4,8 cm. lang, 5 mm. im oberen Drittel breit ; die
mitlleren sammt 0,5 mm. Ig. Stachelspitzchen 1,5 cm. lang, 6 mm. ober-
halb der Mitte breit; die obersten sammt dem 0,25 mm. langen Stachel-
spitzchen nur 0,4 em. lang und 3,6 mm. im oberen Drittel breit. An
anderen Blättern desselben Individuums kommen aber mehr rundliche
(123) J. FREYN. PLANTA EX ASIA MEDIA. 1115
Theilblättchen vor. Keich (ausgewachsen) sammt den Zähnen 2.5 cm.
lang und 1,8 im untern Drittel weit; die Zähne selbst sind 6 mm. lang
und am Grunde 3 mm. breit; Vexillum in der geraden Verbindungslinie
des Grundes mit der Spitze 2,5 cm. lang, an der Rückenlinie gemessen
2,7 cm. lang, Alae 2.6 cm. lang mit 1,1 cm. langer vorne 3,2 cm. breiter
Platte, Carina sammt Nagel 2,5 cm., die Platte allein 1,05 cm. lang
und etwas über 4 mm. breit. Junge Hülse ohne Spitze und Stipes
10 mm. lang, im obersten Viertel fast # mm. breit.
Ich nenne die neue Art nach dem getreuen Reisebegleiter Sintenis,
Herrn Fuhs in Kupferberg, dem vor allem die schöne Präparation
der Pflanzen zu danken ist und dessen Sprachkenntnisse das Gelingen
der Sammelreisen fördern. A. Fuhsü gleicht einem riesigen A. heli-
cacabus Lam., doch ist dieser ausserdem durch lanzettliche, schmälere
Theilblättichen, anders gestaltete Brakteen und Brakteolæ, erheblich
kleineren, angedrückt kürzer behaarten, Kurzzähnigen Kelch, verhältnis-
mässig viel grösseres Vexillum (es hat doppelte Kelchlänge), Alae von
viel grösserer Länge als die der Carina ist, kahle Hülsen durchgreifend
verschieden. Näher verwandt ist jedenfalls A. mesites Boiss. Buhse, der
aber durch kleineren Wuchs, Jlanzettlich-!ängliche Theilblättchen,
kurze, sammt der Traube die Blätter kaum überragende Schäfte,
längliche, schwarz behaarte Brakteen und Brakteolen. schwarz behaarten
Kelch, Vexillum von doppelter Kelchlänge, eiförmige Hülsen, etc.
ebenfalls durchgreifend verschieden ist. Die dritte bisher bekannte Art
der kleinen um A. helicacabus stehenden Gruppe, nämlich A. dictyo-
physus Reut. ist so unähnlich, dass ein Vergleich mit ihr überflüssig Ist.
k43a, 445b. A. (Alopecias) Alopecias Pall. spec. Astrag., p. 12, tab. IX!
Aschabad, in planitie ad Nephton, 3. VE. 1900, blühend [Sintenis 4434};
in deserto ad Malaklar, 14. VI. 1900, blühend |Stutenis 4430]. Samar-
kand, in steppa ad Chawast, 23. V. 1898, aufblühend [Paulsen 278].
Die Biüthen sind blassgelb.
271 a, b, 577. A. turbinatus Bunge, Alex. Lehm. reliq. botan. in Arbeit.
naturf. Verein Riga I, p. 231-2; gen. Astrag. spec. geront. I, p. 60,
II,p.99. Aschabad, in collibus, 45. V. 1900, (Sint. 271a); in arenosis
inter Annaju et Gjaurs, 26. IV. 1900, in Knospen (Sint. 2710.) — Ob
die N° 577 in declivibus montium pr. Aschabad, 17. VI. 1900, sicher
.. hierher gehört, bleibt offen, es ist eine viel niedrigere, wahrscheinlich
vielstenglige Pflanze mit Blüthen und Früchten, die sehr kleinblätterig
ist, sonst aber nicht verschieden scheint.
579a, b, c. A. schabrudensis Bunge! Boiss. fl. or. II, 416. Aschabad»
1116 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Zme sk.) (124)
in declivibus montium ad Firusa, 47. VI. 4900, abblühend, mit Früchten
(579a); Karakala, in montanis, 18. V. 1901, mit Knospen (5796)
et prope stationem Kamüschlü in monte Kopetdagh, 2. VIF. 1901. über-
reif (79 c).
1811. A. (59. Alopecias) macrosphærus Freyn el Sint. n. sp. Modice
elatus Canus, caule tereli strialo albo-tomentoso et palule sparseque
albo-villoso crebre folioso inferne fasciculos foliiferos prodeunte, stipulis
subherbaceis angustissime triangularibus acuminatissimis aculissimis,
inter se et a petiolo liberis exlus albo-hirsutis intus glabris tandem
deflexis flexuosis, foliis imparipinnatis longis subhorizontalibus petiolo
tereli brevissimo suffultis, rhachide tereti striata breviter laxeque albo-
villosa, foliolis 19-20 jugis petiolulalis sæpissime dispersis planis subtus
sericeo-albo-villosissimis supra viridibus glabris versus marginem parce
villosis mucronulatis oblongo-ellipticis obtusis apiculatis el elliptico-
oblongis acutiusculis, foliorum faseiculorum axillarium mullo minoribus
magis canis 11-12 jugis, racemis globosis densis longe pedunculatis,
pedunculis palulis terelibus albo-tomentosis et parce albo-villosis folio
duplo brevioribus, bracteis caducis linearibus villosis calyce multo
brevioribus, floribus sessilibus bibracteolatis, bracteolis setaceis plumosis
calyeis tubo manifeste brevioribus, calycis late tubulosi albo sericeo-
villosissimi sublanati dentibus tubo multo brevioribus e basi 3angulari
subulatis, petalis æquilongis pallide sulfureis viridi-nervalis calyce sesqui-
longioribus, vexilli extus parce villosi lamina porrecta late-oblonga mar-
ginibus subreplicata apice acutiuscula basi in unguem canaliculatum ejus
trientem tantum æquantem subilto angustata, carinæ lamina alis parum
laliore, ovario turbinalo sericeo-villosissimo in stylum a basi fere ad
°/ı villosum sub stigmate glabrum subito abeunte, legumine ignoto.
% Majo.
Karakala, in monte Sundsodagh, 18. V. 1901, blübend und
abblühend.
Maasse : 60-70 cm. hoch; Stengel unten 6, oben 3,5 mm. dick;
unterste Brakteen 20 mm. lang, am Grunde nur 2 mm. breit; Blätter
bis 35 em. lang, Theiblättchen 3,0-2,7 x 1,7 em. lang und in der Mitte
breit bis 2,3 X 0,9 cm. lang und breit; Pedunkuli 9-7 cm. lang, Köpfe
elwa 5 cm. im Durchmesser; Kelch 1,9 cm. lang, wovon 1,2 auf die an
der Mündung %'/ mm. weite Röhre kommen; Petala alle etwa 2,5 cm.
lang, Platte der Alae vorne fast 4 mm., Carina an der breitesten Stelle
5 mm. breit.
A. macrosphærus gehört zu der kleinen Gruppe von Arten der Sektion
(125) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1117
Alopecias, die durch das Vorhandensein von 2 Brakteolen ausgezeichnel
ist. Da die Kelchzähne viel kürzer als die Kelchröhre sind, so kommt
vor allem A. Echinops Boiss., À. superbus Bunge und A. Regelü Trautv.
in Vergleich, von denen ersterer jedoch durch Indument, 12-14 paarige
Blätter, länglich-eiförmige, beiderseits seidige Theilblätichen, mit
kürzeren Pedunkuli, kahnförmige, filzige Brakteen von Kelchlänge,
keillörmige Brakteolæ die länger sind als die Kelchzähne, kurz drei-
eckige Kelchzähne, zurückgelegenes Vexill von anderer Gestalt, etc.
weit verschieden ist; 4. superbus ist grün, hat anderes indument,
10-12 paarig, länglich-eiförmige, spitze Theilblätichen, flache, aufrechte
nur obenhin schwach behaarte Brakteen, kürzere, lanzettliche Kelch-
zähne, zurückgebogenes kahles, 2 lappiges Vexill von anderer Gestalt,
das kürzer ist als Alae und Schiffchen. A. Regelü Trautv. ist durch
angedrückte, weiche Behaarung, kleinere, etwa 12 paarige. längliche,
beiderseits seidig weichhaarige Blättchen, kürzere Pedunkuli, Brakteen
von Kelchlänge, längere, übrigens ebenfalls fädliche Brakteolæ, zurück-
gekrümmtes, eiförmiges, kahles Vexill ebenfalls stark verschieden.
Nach den vielpaarigen Blätter und somit auch der Tracht nach ist nach
der Beschreibung jedenfalls A. agameticus Lipsky sehr ähnlich; dieser
hat aber fädliche Kelchzähne von mindestens Kelchröhren-Länge; auch
ist diese Art durch elliptisch-eiförmige oder eiförmige, oben kahle,
unten graufilzige Theilblättchen, längere Blüthen, deren Petalen aber
kürzer sind als der Kelch und kahles Vexill von anderer Gestait
verschieden. Alle anderen Arten der Sektion Alopecias sind noch weit
mehr verschieden.
340. A. (60. Eremophysa) Winkleri Trautv. in Act. hort. Petr. IX
(158%), p. 449-450. Ascha bad, in collibus arenosis inter Annaju et
Gjaurs, 18. V. 1900, abblühend.
Die vorliegende Pflanze ist mit der durch Litwinow von Repetek
als A. chiwensis unter N° 202 ausgegebenen jedenfalls identisch. Schon
Lipsky in Act. h. Peiron. XVII, p. 41, erklärt es für wahrscheinlich,
dass A. Winkleri identisch mil A. chiwensis Bge. ist. — Dem wieder-
spricht aber die Originalbeschreibung des A. chiwensis Bge. in Astra-
geleæ Itin. Fedtschenkoï, p. 247-248. wo dieser Art, im Gegensatze zu
den Verwandten, ein Kelch zugeschrieben wird, der auch zur Fruchtzeit
kelchförmig offen (vorne nicht zusammengezogen) ist und dessen Zähne
gerade vorsiehen (nicht zusammenneigen). Diesen A. chiwensis habe
ich noch nicht gesehen und kann mich also nur an die Original-
beschreibung halten. Dann ist aber die vorliegende Pflanze, die kugelig
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, 10 41, 31 octobre 190%. 73
1118 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (126)
aufgeblasene, an der Mündung engere Kelche mit zusammenneigenden
Zähnen besitzt, nur für A. Winkleri zu halten.
Da Trautvetter die Wurzel seiner Pflanze nicht gesehen hatte,
so sei hier noch ausgeführt, dass diese für eine ausdauernde Pflanze
ausnehmend schwach und dünn ist; sie steigt 10 cm. tief senkrecht und
ungelheilt hinunter, an dieser Stelle theilt sie sich in 2 ungleich lange
Aeste, von denen der schwächere fast horizontal abbiegt, der stärkere
fast senkrecht hinabsteigt. Faserwurzeln fehlen fast gänzlich.
100. A. Lehmannianus Bunge Alex. Lehm. reliq. botan. in Arbeit
naturf. Vereins zu Riga I (1848), p. 252-3, tab. 15. Aschabad, in
collibus arenosis inter Annaju el Gjaurs, 9. IV. und 26. IV. 1900,
blühend und mit Früchten.
1710, 1809. A. sericopetalus Trautv. in Act. h. Petrop. IV, p. 448-9!
Kisil-Arwat, in monte Kopet-Dagh, 1%. V. 1901, abblühend (1710);
Karakala. in monte Sundsodagh, 2. VI. et 12. VI. 4901, blühend (1809).
Nach dem Standorte « Kisil-Arwat » und der Beschreibung leidet es
keinen Zweifel, dass die vorliegende Pflanze mit A. sericopetalus Trautv.
identisch ist, trolztem sie ihr Autor in die Sektion Alopecias einreiht.
Aus der in der Originalbeschreibung enthaltenen Bemerkung « perian-
thii..... serius (uli videtur) tumescenlis.....» ist nämlich ersichtlich, dass
Trautvetter nur blühende Stücke vorlagen. Die von Sintenis
aufgelegten zeigen jedoch unzweifelhaft, dass die Kelche schliesslich
(und zwar schon sehr bald!) gerade so blasig aufgetrieben sind, wie
bei den übrigen zu Éremophysa gehörenden Arten und da dieses
Verhalten der Kelche nebst der Tracht den einzigen durchgreifenden
Unterschied zwischen Alopecias und Eremophysa bildet, so muss
A. sericopetalus eben in diese letztere Sektion eingereiht werden.
Seiner Tracht nach entspricht er am meisten der Sektion Christiana,
was dadurch entsteht, dass die Blüthen in den dicht aneinander
genäherten Blattachseln bis zu 10 gedrängt sitzen und in ihrer
Gesammtheit eine dichle, ununterbrochene, durchblälterte Aehre bilden.
738. A. (65. Onobrychium) brevidens Fr. et Sint. caulibus e rhizomate
valıdo lignoso breviter pluricipili erectis adpressissime canis simplicibus
obtusangulis sparse foliatis, stipulis basi connatis breviter et subelongato-
3angularibus acutis submembranaceis mox marcescenlibus, foliis brevis-
sime petiolatis patulis imparipinnatis, foliolis 3-6 jugis pube alba
bipartila adpresse canescentibus elliptico-linearibus obtusis subeallosis,
pedunculis folio 3-4 plo longioribus teretibus erecto-patulis racemo brevi
paucifloro tandem laxo terminatis, bracteis pedicello brevissimo longio-
(127) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1119
rıbus e basi ovata anguslis aculis albo- et apice insuper nigro-setulosis,
floribus mediocribus, calycis tubulosi albo- et sparse nigro-adpresse-
hirli dentibus a basi triangulari breviter subulatis tubo 5 plo brevioribus ;
corolla cœruleo-violacea, vexillo glaberrimo valde producto anguste
oblongo obtuso e basi subangulata in unguem navicularem sensim
angustato alas carina longiores manifeste superante, leguminibus tandem
subhorizontalibus adpresse albo hirtis breviter cylindricis in rostrum
recurvum longum sensim attenuatis dorso (1. e. sulura seminifera)
obtusis ventre sulcatis sutura introflexa semibilocularibus oligospermis
calyce plus duplo longioribus, stylo perduranle flexuoso sub stigmate
glabro, seminibus cylindrico-reniformibus obscure olivaceis nigro-macu-
latis. 2. Junio.
Suluklü, in herbidis montium, 4. VII. 1900, fructifer.
Maasse: Wurzelkopf 7 mm. dick, Stengel 51 cm. lang; Pedunkuli
8-9,5 cm. lang, Theilblätichen (das grösste gesehene) 19,6 x 2,5 mm.
lang und gleichmässig breit und bis 411 1,5 mm. verkleinert; Kelch
75 mm. lang, wovon 1,5 mm. auf den längsten Kelchzahn entfallen,
2,5 mm. dick ; Vexillum 21, Alae 17, Carina 16 mm. lang; Hülse 2,7 mm.
hoch, 2 mm. dick, ohne Schnabel bis 11,5 mm. lang, dieser ausserdem
fast 5 mm. lang.
Dte vorbeschriebene Form ähnelt ganz ausserordentlich dem von mir
beschriebenen A. xylobasis Bull. herb. Boiss. VI (1898), p. 984 =
A. æylorrhizus Fr. et Sint. in Oest. bot. Zeitschr. XL, (non Bunge), hat
aber kleinere Blüthen, stumpfes, nicht 2lappiges Vexillum, viel kürzere
dreieckige Kelchzähne und cylindrische längere Hülsen, die nur halb-
2 fächerig, nicht fast bis zum Grunde 2 fächerig sind. A. aduncus Willd.,
dessen näherer Verwandschaft A. brevidens zuzurechnen ist, ist durch
niedrigen Wuchs, 6-7 paarige Blätichen, gedrungenen Fruchtstand,
kleinere Blüthen, aufrechte, kürzere Hülsen, welche den Kelch kaum
überragen, leicht zu unterscheiden. A. Bnngeanus Boiss. hat niedrigen
Wuchs, 7-12 paarige Blätichen von anderer Gestalt, kürzere Brakteen,
lange Kelchzähre und aufrechte Hülsen.
Es ist nicht unwahrscheinlich, dass die vorliegende Form mit jener
identisch ist oder ihr doch ganz nahe steht, welche Lipsky in Act.
hbort. Petrop. XIII (189%), p. 224 als A. lilacinus anführt, obwohl diese
Form gegenüber der Originalbeschreibung des A. lilacinus Boiss.
einige sonst schwerwiegende Unierschiede aufweist. Ich ziehe jedoch
die Trennung der nach der Beschreibung sich als verschieden
ergebenden Formen entschieden vor, zumal in einer Gruppe wie
1120 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me sER.). (128}
Onobrychium, welche offenbar aus zahlreichen Formen von verhältnis-
mässig beschränkter geographischer Verbreitung besteht, die gegen-
einander häufig nur undeutlich abgegrenzt sind und weiteres Studium
bedürfen.
— À. (LXVII. Chlorosphærus) dolichopodus Freyn n. sp. herbaceus
inermis acaulis, pilis mediofixis adpressissime incanus, radice lignosa
perpendiculari infra medium fasciculato-ramosa, caudicibus brevissimis
confertissimis, foliis imparipinnatis omnibus basilaribus pro ratione
longiuscule petiolatis rigidis porreclis, stipulis inter se liberis petiolo alte
adnatis membranaceis adpresse albo-pilosis, parte libera late ovato-
triangularibus acutis, foliolis rigidiusculis 3-5 jugis sessilibus distantibus
patulis planis oblongo-cuneiformibus obcordatis, truncatis vel rotundato-
obtusissimis in eodem specimine, utrinque adpresse-canis, scapis
elongatis adpresse griseis porrectis rigidis folia 3 plo excedentibus
terelibus tandem obtusangulis, floribus conferte globoso-capitatis ebrac-
teolatis sessilibus bracteis membranaceis persistentibus breviter oblongis
acuminatis acutis breviter hirsulis calyce 3-4plo brevioribus, calycis
campanulato-tubulosi adpresse albo- et seriatim nigrohirti dentibus sub-
patulis nigris triangulari-subulatis tubo sub-3 plo brevioribus, petalis
glabris in sicco violaceis basi alutaceis, vexilli porrecti lamina anguste
elliptico-oblonga biloba marginibus replicata in unguem canaliculatum
ipsam subæquantem sensim angustalo, alis carinam valde superantes
linearibus vexillo brevioribus, ovario oblongo dense albo-sericeo in
stylum crassiusculum infra medium subhirsutum sub pce glabrum
+ abrupte angustatum. 2% Julio.
Pamir, in planilie arida prope lacum Jashil Kul, alt. 3800 m. s. m
22. VIT. 1898, Ig. Ove Paulsen [exs. 866].
Maasse: Wurzelkopf oben bis 8 mm. dick; die Wurzel eiwa 45 cm.
lang; Pedunkuli 15-25 cm. lang; Blätter 5-6 cm. lang oder kürzer,
wovon die Hälfte auf den Blattstiel kommt; Theïlblättchen 14 mm. lang
bei 4,5 mm. grösster Breite unter der oder kleiner, bis halb so
gross; Köpfe 2-2,5 cm. breit, Kelch 6 mm. lang, wovon 2 mm. auf die
Kelchzähne kommen, an der Mündung 2 mm. breit; Vexillum 12,
Alae 10, Carina 9 mm lang.
(Fortsetzung folgt.)
1121
ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904.
VON
Carl MEZ.
(Suite.)
Thecophyllum angustum Mez et Werklé nov. spec. — Foliis
haud manifestius pictis, lepidibus parvis pallidis conspersis in sicco
minute canescenlibus, apice sensim acutis, + 0,4% m. longis; scapo
gracili, erecto, foliis omnino iis rosulæ similibus induto; inflorescentia
breviter cylindrica, bipinnatim e ramulis plurimis 5-floris composita ;
bracteis primariis inferioribus mediisque ramulos axillares superantibus,
suberectis nec apice deflexis; bracteis florigeris quam sepala multo
brevioribus, conspicuis.
Folia ad 15 fasciculatim rosulata utriculum angustum efformantia,
basi in vaginas anguste ellipticas, dense lepidibus alutaceis perappressis
obtectas nec brunneas producta, anguste linearia, + 15 mm. lata,
viridia, sicca chartacea. Scapus foliis brevior, paullo furfuraceus. Inflores-
centia foliis superala, + 130 mm. longa et 40 mm. lala, tota ex anaphyl-
lorum colore pulchre rubra ; bracteis primariis magnis, submembranaceis,
inflato-concavis, e lalissime ovato inferioribus longius superioribus
breviter subacuminalim acutis, lepidum delapsorum foveolis punciu-
latis; bracteis florigeris latissime ellipticis explanatis latioribus ac longis,
suberectis, inflatis, apice late obtusis, .haud carinaüs, 6-9 mm. longis.
Flores pedicellis brevissimis (2-3 mm.) crassisque stipilati, bini vel terni
ramulo usque ad 12 mm. longo, compresso elati; sepalis liberis sed in
tubum anguste cylindricum connivenlibus, coriaceis, prominenti-venosis,
lineari-elliplieis apice optime rotundalis, + 20 mm. longis et 5 mm.
latis. — Cet. ignola.
Costarica, loco non indicato : Werckle, Bromel. Costarice n° 88. —
(Herb. Mez.)
1122 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (66)
ai
Thecophyllum turbinatum Mez et Wercklé nov. spec. —
Acaulis; foliis haud pictis, subglabris, ad 0,25 m. longis, apice subrotun-
datis; scapo ignolo ; inflorescentia multiflora, densissime 2-pinnalim
panniculala cylindrica ; bracteis primariis ramulos permanifestos, abbre-
viatos, geniculatos, 4-2-floros in axillis gerentibus et inferioribus sallem
eos superantibus; bracteis florigeris minutis; floribus longe pedicellatis;
sepalis æqualibus, + 10 mm. longis.
Folia densissime rosulata, basi in vaginas ovalas, non nisi infime
castaneas cet. lepidibus pallidis appressis densissime obtectas producta,
+ 55 mm. lata, sicca rigida. Scapus ignotus. Inflorescentia + 180 mm.
longa et 55 mm. diam. meliens, perfecte compacteque cylindrica apicem
versus acula, glabra; axi primario percrasso tereti; bracteis primarlis
(non nisi paucis descriptioni ante oculos) membranaceis, elongate
triangularibus persensim acutis, reflexis, subglabris: ramulis usque ad
20 mm. longis, patentibus vel supremis reflexo-patentibus, flores
+ 7 mm. distantes proferenlibus; bracteis florigeris vix ultra 5 mm.
longis, elliptico-spathulatis, apice rotundatis. Flores non nisi fructiferi
cogniti pedicellis validis, apicem versus paullo incrassalis, usque ad
11 mm. longis stipitati, patentes; sepalis crasse coriaceis, dorso lævibus
intus venoso-lineatis, late ellipticis, apice rotundatis, symmelricis,
+ 7,5 mm. lalis. Capsula angusta elongataque, non nisi paullo angulata,
apice sensim acula, 0,25 mm. longa et 5 mm. diam. metiens.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costarie. no 116. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum latissimum Mez et Wercklé nov.spec. — Acau-
lis; foliıs brevissimis latissimisque apice optime rotundatis, dorso æqualiter
saturateque violascentibus nec lineatim pictis; scapo crasso, erecto; inflo-
rescentia multiflora, dense cylindrica, e ramulis conspicuis percrassisque,
prope apicem inferioribus mediisque flores 4 breviter pedicellatos profe-
rentibus composita; sepalis crasse coriaceis, æqualibus, + 21 mm.
longis.
Folia ad 10 in rosulam elegantissimam regularemque, late infundibuli-
formem consociata, basi in vaginas e lepidum pallidorum perappres-
sorum copia subcinereas, late violaceo-marginatas, quam laminæ haud
vel vix latiores producta, + 250 mm. longa et 110 mm. lata, supra læte
viridia, sicca crassa rigida, apice acumine imposito late rotundata. Scapus
percrassus, ut videlur folia superans, non nisi vaginis delapsis cognitus.
Inflorescentia fragmentaria et fructifera tantum mihi ante oculos, vix
infra 0,25 m. longa et 60 mm. diam. metiens, glabra; axi percrasso;
(67) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 1123
ramis (e bracteis primariis ignolis ortis) usque ad 30 mm. longis, com-
pressis, bracteas florigeras quam sepala breviores et flores prope apicem
procreantibus. Flores (fructiferi) pedicellis percrassis, usque ad 6 mm.
longis stipitali; sepalis tantum cognitis ellipticis, apice rotundalis,
dorso glabris lævibusque intus venoso-lineatis, ad 8 mm. lalis. — Cet.
ignota.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costarie. n° 82. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum laxum Mez et Wercklé nov. spec. — Acaulis;
foliis non nisi ad vaginas lineis longitudinalibus pictis, subglabris, +
250 mm. longis, persensim acutis; scapo erecto, folia optime superanle;
inflorescentia pauciflora (bracteis primariis jam delapsis) in specimine
nostro e ramulis 7 stricte erectis, elongatis, apice flores binos subsessiles
gerentibus composita; bracteis florigeris parvis, quam sepala multo
brevioribus.
Elegans, florifera semimetralis. Folia ad 8 dense rosulata omnia
suberecto-erecla, basi in vaginas haud prolucentes, ovato-elliplicas,
lepidibus pallidis conspersas, dorso lineis longitudinalibus dilutis violaceis
insignes producta, + 20 mm. lata, sicca chartaceo-coriacea. Scapus gracil-
limus, stricte erectus, folia fere duplo superans, glaber, laxe vaginis
nullo modo foliaceis, stricte erectis appressisque, ex elliptico aculis, quam
internodia conspicue brevioribus auctus. Inflorescentia valde defuncta
tantum cognita laxa, + 130 mm. longa et 30 mm. diam., glabra; ramis
compressiusculis, infimis usque ad 40 mm. longis, 10 mm. ab apice
florem inferiorem procreanlibus, super florem superiorem non nisi rudi-
mentarie productis. Flores bracteis ellipticis, rolundatis, vix # mm. longis
suffulti, pedicellis brevissimis percrassisque stipitati; sepalis (fructiferis)
liberis, coriaceis, late ellipticis, apice rotundatis, + 8 mm. longis et
6 mm. latis. — Cet. ignota.
Costarica, loco non indicato : Wercklé Bromel. Costaric. no 90. —
(Herb. Mez.)
Thecophyllum panniculatum Mez et Wercklé nov. spec. —
Foliis præsertim basin versus lineis undulatis dense dispositis saturate
purpureo-brunneis optime pictis, subglabris. ad 250 mm. longis, apice
aculis; scapo gracili, erecto; inflorescentia e ramulis gracilibus usque ad
130 mm. longis, prope apicem secunde 3-floris composita ; floribus sessi-
libus; sepalis æqualibus, + 9 mm. longis.
Folia basi in vaginas subangustas, densissime lepidibus pallidis
obiectas siccas plumbeas producta, + 50 mm. lala, sicca coriacea. Scapus
1124 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2° SER.). (68)
folia absque dubio longe superans mihi usque ad 0,4 m. longus visus,
vaginis e statu defuncto putridoque haud foliaceis, ut videtur quam inter-
nodia brevioribus præditus. Infiorescentia submultiflora, laxe 2-pinnalim’
panniculata, + 0,25 m. longa et 90 mm. diam. metiens, axibus omnibus
(num normaliter ?) verrucoso-scabris insignis; bracteis primarns secun-
dariisque delapsis ignolisque; ramulis e suberecto adscendentibus, basin
versus paullo compressiuseulis, gracilibus. Flores pedicellis brevissimis
(usque ad 4 mm.) percrassisque stipitali; sepalis rigide coriaceis,
lævibus, subsymmetrice late elliptieis. apice rotundalis, -+ 6 mm. latis.
— Cet. ignota.
Costarica, prope La Palma : Wercklé Bromel. Costaric. n° 55. —
(Herb. Mez.)
Catopsis juncifolia Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis junci-
formi-subulatis, sensim acutissimis; scapi erecli vaginis internodia supe-
ranlibus; inflorescentia paupere 2-pinnatim panniculata; bracteis prima-
ris quam ramuli axillares permullo brevioribus; bracteis florigeris
subereclis, quam sepala multo brevioribus; floribus dioicis; sepalis valde
asymmetricis, quam petala non nisi minute brevioribus; stylo subnullo.
Epiphyta, acaulis, florifera ad 0,23 m. alta, gracillima et pulchella.
Folia multa subbulbose rosulala, basi in vaginas maximas, latissime
ovato-elliplicas, dense lepidibus minutis brunneis punetulatas cet.
pallidas, haud cretaceas producla, + 90 mm. longa, super basin ad
5 mm. lala inde in apicem peracutum sensim angustala, sicca subulatim
convoluta, utrinque puneiulis minulissimis immersis lepidotis dense con-
spersa glabrorum speciem præbentia. Scapus gracillimus, stricte erectus,
glaber, teres. Inflorescentia (non nisi 2 cognita) e spica terminali +
10-flora et perpaueis (in stirpe nostra 2) lateralibus, 2—3-floris, longe
stipitatis, suberectis composita, laxa, folia plus quam duplo superans,
stricla; bracteis primariis ex ovato-lanceolalo longe acutis, ramulorum
axillarium flores infimos nullo modo attingentibus: bracteis florigeris e
latissime ovalo apice anguste rotundalis, subcoriaceis, venoso-linealis.
Flores non nisi deflorati cogniti © -+ 4 mm. longi, suberecti, sessiles,
glabri; sepalis liberis, apice rotundatis et in alam lateralem maximam
explanalam apicem superantem productis; petalis latissimis subellipticis.
apice rotundatis et minute emarginatis. Stamina floris @ bene sterilia
antheris teneris, apice mucronatis. Ovarium pyramidatum.
Costarica : Wercklé Bromel. Costaric. n° 133 (Herb. Mez.)
Catopsis Schindleri Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis apice
bene rotundatis; scapo nutante vaginis quam internodia multo brevioribus
(69) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 1125
auclo; inflorescentia 4 ample, Q paupere bipinnatim panniculata, bracteis
primariis omnibus quam ramuli axillares mullo brevioribus; bracteis
florigeris quam sepala manifeste brevioribus; floribus optime dioicis;
sepalis valde asymmetricis, quam pelala paullo brevioribus; stylo brevi
sed manifesto.
Gracilis, florifera vix ultra 2,5 m. alla secundum sexum valde dimor-
pha. Folia pauca (4-7) sublubulose rosulata, usque ad 0,18 m. longa el
19 mm. lata, basi in vaginas sat elongatas dilatala, linearia, apice non
nisi exteriora brevissime acula interiora acumine minuto sepius IMPO-
sito bene rotundata, utrinque glabra. Scapus gracillimus, g' foliis brevior
® ea æquans vel sæpius conspicue superans, glaber, vaginis brevibus
apice late acutis vel rotundatis præditus. Inflorescenlia Œ multiflora,
pendula, laxiuscule 3-pinnatim panniculala usque ad 0,25 m. longa;
axıbus gracillimis, teretibus; spieis multi- (-+ 20-) floris, laxis, inferio-
ribus mediisque (sueto paupere) divisis; inflorescentia © (sepius omnino
Catopsin sessilifloram Mez animo revocante) paucifiora, suberecta, nunc
simpliei spicala nunc in spicas 2 inæquales divisa, usque ad SO mm.
longa, laxa. Bracteæ primariæ acutæ, ramuli axillaris florem infimum
nullo modo attingentes. Bracteæ florigeræ secus sexum dimorphæ © Æ 5,
g vix 4 mm. longæ, ovato-elliplicæ, apice rotundatæ, dorso vix venosæ.
Flores suberecli, glabri, © + 8 mm. longi. crassiusculi, 9’ 5-55 mm.
metientes, graciles; sepalis coriaceis, latere tecto in alam apicem haud
superantem productis. Petala parva, d angustiora sublingulata © ellip-
tica. apice rolundata. Slamina d in fauce inclusa, Q valde reducta
antheris hyalinis. Ovarium © erassum, pyramidalo-trigonum stylo plus
quam duplo breviore in partes 3 divisibili; in flore 4 valde reductum,
sterile.
Costarica : Wercklé Bromel. Costarie. n° 136 (Herb. Mez.)
Catopsis Werckleana Mez nov. spec. — Foliis apice late rotun-
datis; scapi penduli vaginis quam internodia permulto brevioribus; inflo-
rescenlia paupere 2-pinnalim panniculala; bracteis primariis quam spicæ
axillares valde elongatæ multo brevioribus; bracteis florigeris suberectis,
quam sepala plus quam duplo brevioribus; floribus absque fere dubio
dioicis, non nisi 9 fructiferis cognilis; sepalis valde asymmetricis.
Epiphyta, acaulis, florifera (inflorescentia pendula) + 0,23 m. alta,
. generis e robustis. Folia + 10 cyalhiformi-rosulata, + 0,18 m. longa et
53 mm. lata, basi in vaginas maximas sub lente dense brunneo-
punetulatas dilatata laminis brevissimis. apice optime rotundatis nunc
emarginellis nunc minulissime impositeque acuminulatis, coriacea, nullo
1126 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze SER.). (70)
modo cretacea. Scapus e foliorum cyatho emergens {une subito decurvus,
permanifestus + 0.25 m. longus, validiusculus, teres, glaber, vaginis
valde remotis. ex elliptico breviter acutis, nullo modo foliaceis præditus.
Inflorescenlia valde manca lanlum cognita, in specimine typico e ramis
3 + 150 mm. longis. validis, flores sessiles remotiusculos gerentibus
composita, pendula. Flores © basi bracteis + 5 mm. longis. squamiformi-
ovalis. apice late rotundatis suffulti; sepalis 9 mm. longis, subcoria-
ceis, dorso bene prominenti-venosis, apice brunneo-maculatis, latere
teclo in alam apicem oblique obtusum superantem produetis. — Cet.
ignola.
Costarica, prope Tucurrique. alt. 800 m. : Wercklé Bromel. Cosiarie.
n° 65. — (Herb. Mez.)
Obs. Catopsi pendulæ Bak. accedit.
Catopsis Wangerini Mez el Wercklé nov. spec. — Foliis apice
manifeste acutis; scapi Q erecti Z suelo penduli vaginis internodia nunc
paullo nunc bene superantibus: inflorescentia © pauciflora simplicissima
densissime nunc dense spicata, submulli-vel multiflora, dense 2 vel
3- pinnalim panniculata; bracteis inflorescentiæ g primariis quam
ramuli axillares permulto brevioribus: bracteis florigeris suberectis
floresque involventibus, sepala subæquantibus vel paullo superan-
tibus: floribus optime dioicis, © plus quam duplo majoribus ac d;
sepalis valde asymmetricis, quam petala paullo brevioribus; stylo sub-
nullo.
Epiphyta. acaulis, florifera © vix ultra 0,2 m. alta, J nonnunquam
fere duplo major. Folia submulta cyathiformi-rosulata, basi in vaginas
conspicuas, ovato-elliplicas, brunneo-punetlulatas producla, super vaginas
usque ad 22 mm. lata (sed sæpius angusliora) inde in apicem acutum
sensim angustala triangularia. vix ultra 180 mm. longa, lepidibus minuus
immersis in sicco brunneo-punctulata cet. glabra, subæqualiter virentia.
Scapus gracilis, foliis brevior vel rarius ea subæquans, glaber. vaginis
membranaceis, ex elliplico aculis, erectis præditus. Inflorescenli@ secus
sexum adeo heteromorphæ ut plantam g et Q facillime pro species
distinclas sumeres, © breviler denseque cylindricæ usque ad 65 mm.
longæ et 15 mm. diam., ultra folia non nisi paullo prominentes, 4 egregie
panniculalæ e spicis densis vel rarius paullo laxioribus vix ultra 70 mm.
longis composilæ; bracteis ulriusque sexus elliplicis, apice breviter
aculis, glabris, dorso prominulo-venosis. Flores suberecti, glabri. 2 8-9,
d 4-5 mm. longi; sepalis latere tecto in alam magnam, apicem obtusum
superantem produelis, © coriaceis g° chartaceis: petalis anguste lingu-
(71) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 1127
latis, quam sepala vix ultra 2 mm. longioribus; staminibus dimorphis;
stylo © in partes 3 breves dissoluto.
Costarica, prope Carthago, alt. 1200-1400 m. : Wercklé Bromel. Coslar.
n° 105 (Z,®) et in herb. Jnst. phys.-geogr. Costar. n° 16195; (4, ©) ad
Candelariam : Wercklé Bromel. Costaric. n° 46 (2). — (Herb. Mez.)
Catopsis brevifolia Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis sensim
peracutis; scapi erecti vaginis foliaceis, internodia præclare superantibus :
inflorescenlia laxiuscule et suelo paupere 2-pinnatim panniculata; brac-
eis primariis infimis spicas axillares subæquantibus superioribus quam
illi multo brevioribus; bracteis florigeris subereclis, quam sepala mani-
feste brevioribus; floribus dioicis, Z ignotis; sepalis valde asymmelricis,
quam pelala paullo brevioribus; stylo subnullo.
Florifera 0.2-0,3 m. alta, generis e minoribus. Folia multa dense rosu-
lata. basi in vaginas magnas, ovalas, lepidibus minutis brunneis punctu-
latas producta, + 100 mm. longa, super vaginas ad 20 mm. lata inde in
apicem mucroniformi-contortum sensim anguslala triangularia, haud cre-
tacea, pallide marginala, non nisi minulissime lepidola glabrorum spe-
ciem præbentia. Scapus gracilis, erectus, folia paullo sed constanter supe-
rans, glaber, subleres, vaginis suberectis foliaceis laxe indutus. Inflores-
centia pauci- vel subpauciflora, erecta, e spicis suelo 3-4, rarius usque ad
10 densiuseulis, pauci- (+ 7-) floris, manifeste stipitatis, vix ultra 30 mm.
longis composita; axibus glabris, teretibus vel paullo angulatis; bracteis
primariis inferioribus saltem foliaceis; bracteis florigeris suberectis, late
ovatis, apice subrolundalis, dorso venoso-lineatis, + 4 mm. longis. Flores
plane sessiles, suberecli, 6-7 mm. longi; sepalis coriaceis, dorso lineatis,
intus lepidoto-punctulalis, latere teclo in alam magnam apicem oblique
obtusum superantem dilatatis. Petala late lingulata. Stamina floris 2
petalis multo breviora antheris hyalinis, suborbicularibus. Ovarium
maximum, pyramidato-ovoideum.
Costarica : Wercklé Bromel. Costaric. n° 135. — (Herb. Mez).
Obs. Catopsi Oerstedtianæ Mez affinis.
Tillandsia polyantha Mez et Sodiro nov. spec. — Slalura con-
spicua; foliis utrinque subglabris ; inflorescentia erecla, dense 2-pinnatim
panniculala spieis pinnatim axi inserlis inferioribus quam bracteæ pri-
mariæ brevioribus, + 20-floris, dense flabellalis; bracteis florigeris dense
.imbricalim sibi incumbentibus, superne bene carinatis haud vel vix
incurvis ; sepalis posticis binis inter sese altissime connatis, acutis.
Folia mulla dense rosulata, basi in vaginas magnas, ovalo-ovales, lepi-
dibus minutis umbrinis dense punclulalas dilatata, + 0.7 m. longa et
1128 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2mé SsÉR.). (72)
40 mm. lala, linearia, in apicem erecte mucronalum subpungentem sensim
angustala, sieca coriacea. Scapus validissimus, erectus, glaber, foliis bre-
vior dense vaginis latis, foliaceis, erectis internodia perlonge superantibus
involutus. Inflorescentia -flora, densissima, basin versus attenuata,
+ 0.4 m. longa et 120 mm. diam. metiens; axi crasso, lereli, glabro;
bracteis primarlis amplissimis ex sicco pulcherrime rubris, elongale tri-
angularibus, sensim aculis, subglabris, rigide coriaceis. suberectis, dorso
Jinealis, summis quam spicæ axillares brevioribus: spicis infimis stipite
brevi prophyllis 1 (-2) prædito elatis superioribus subsessilibus, erectis
vel suberectis, late lanceolatis, utrinque aculis, bene compressis, + 120 mm.
longis et 25 mm. latis; spicarum rhachi valde angulata, recta, glabra:
bracteis florigeris rigidis, dorso glabris lævibusque, leviler impressis,
explanatis ovalis apice breviter aculis. + 26 mm. longis. Flores fere ses-
siles, glabri; sepalis coriaceis, lævibus nitidulisque, 22 mm. longis, late
lanceolatis, posticis binis carinatis usque ad # mm. ab apice connatis.
Capsula cylindrica, apice breviter acula, 4 25 mm. longa generis e bre-
vissimis.
Ecuador, in silvis temperatis prope Niebly : Sodiro n° 385. — Floret
Octobri. (Herb. Mez.)
Obs. Mexicanis nonnullis speciebus, imprimis T. strobilifere Bak.
accedit.
Tillandsia cygnea Mez el Sodiro nov. spec. — Slalura conspieua;
foliis dense pallide lepidolis; inflorescentia insigniter pendula dense
bipinnatim panniculala; bracteis primariis omnibus spicas flabellatas
6-9-floras subæquantibus vel paullo superantibus; -bracteis florigeris
imbricalis, carinalis, quam sepala manifeste brevioribus; floribus
suberecto-erectis; sepalis liberis, explanalis apice anguste rotundatis ;
pelalis quam stamina stylusque brevioribus.
Folia basi in vaginas maximas, ovalo-ellipticas, ex lepidum densissime
dispositorum copia omnino umbrinas dilatata, + 0,5 m. longa, super
vaginas usque ad 45 mm. lata inde in apicem longe subulalo-acutum
persensim angustata elongate triangularia, quam maxime concava Sicca
fere fistulose involuta, coriacea, colore cinereo notabilia. Scapus validus,
glaber vel subglaber, teres, ex erecto decurvus, quam folia multo brevior,
dense vaginis omnibus in laminas longas sed anguslas einereas productis
involutus. Inflorescentia submultiflora, pendula, ad 0.3 m. longa et
39 mm. diam. metiens, angusle cylindrica, utrinque acula, bracleis
primariis stricte erectis sese invicem imbricantibus subcoriaceis, dorso
appresse lepidotulis, lævibus, superioribus saltem ex ovato-elliplico apice
(73) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 1129
subrotundatis, + 55 mm. longis quam maxime insignis; spieis sessi-
libus, item strieiissime erectis vix inter bracteas primarias emergentibus,
subelliptieis, bene compressis, + 53 mm. longis et 28 mm. latis, apice
breviter acutis; spicarum rhachi alato-angulosa, glabra, recta; bracteis
florigeris suberecto-erectis, imbricatim sibi incumbentibus nec axin
omnino celantibus, dorso leviter impressis apicem versus carinalis nec
manifestius incurvis, laevibus, glabris, rigidulis, + 20 mm. longis. Flores
fere sessiles, glabri, genitalibus prominentibus computalis certe 45 mm.
vel paullo ultra longi; sepalis subcoriaceis, elliptieis, lævibus, 23 mm.
longis; petalis quam sepala 17 mm. longioribus, laminis anguste ellip-
ticis, apice breviter acutis. Filamenta post anthesin crispata ultra petala
prominentia, stigmatibus clavalim contorlis superala,
Ecuador, in valle Nanegal : Sodiro n° 195. — Floret Aprili. (Herb. Mez.)
Obs. Species valde insignis, Tillandsie arpocalyx Andre aflinis.
Tillandsia spathacea Mez et Sodiro nov. spec. — Slalura per-
conspicua; foliis densiuscule pallido-lepidotis; inflorescentia insigniter
pendula dense bipinnatim panniculata; bracteis primariis omnibus spicas
axillares + 6-floras involventibus superanlibusque; bracteis florigeris
subimbricatis, vix carinatis, quam sepala paullo brevioribus; floribus
stricte erectis; sepalis subæqualiter liberis, apice acutis; petalis quam
genitalia absque dubio brevioribus.
Folia basi in vaginas maximas, ovato-elliplicas, ex lepidum densissime
dispositorum copia omnino umbrinas dilatata, -+ 0,5 m. longa, super
vaginas usque ad 60 mm. lala inde in apicem longe subulato-acutum
persensim angustala elongate triangularia, valde canaliculato-concava,
rigida, sicca colore cinereo insignia. Scapus validissimus, leres, ex erecto
decurvus, quam folia multo brevior, dense vaginis omnibus in laminas
longas sed angustas cinereas productis involutus. Inflorescentia multiflora,
pendula, + 0,4 m. longa et 55 mm. diam. metiens, cylindrica, utrinque
acuta, bracleis primariis maximis (+ 150 mm. longis) spathaceis, stricte
ereclis invicem sese imbricanlibus, subcoriaceis, dorso lepidotulis, e late
elliptico omnibus breviler acutis, longitudinaliter prominenti-lineatis
quam maxime nobilis; axi valido, dense (omento pallido floccoso indulo;
spicis sessilibus, striclissime erectis, bracleis primariis omnibus omnino
abscondilis non nisi petala perlonga proferentibus, subelliptieis, bene
compressis, + 100 mm. longis et 30 mm. lalis, apice sensim acutis; spi-
carum rhachi late alata, recla, dense floccoseque lanuginosa; bracteis
florigeris stricte erectis, imbricatim sibi incumbentibus nec axin celan-
tibus, longe aculis, dorso paullo venoso-striatis, apice bene floccosis, rigi-
1130 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (74)
dulis, dorso prope basin leviter impressis, haud incurvis, + 55 mm.
longis. Flores fere omnino sessiles, præter sepalorum apicem floccosum
glabri, genitalibus neglectis 80 mm. longi; sepalis rigidulis margine
membranaceis, basin versus caslaneis lævibusque ad apicem prominenti-
venosis, sublanceolatis, sensim acutis, 50 mm. longis; pelalis quam
sepala 30 mm. longioribus. — Cet. ignota.
Ecuador, in declivitate occidentali vulcani Puluahua : Sodiro n° 19c.—
Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsiæ cygnee Mez et Sodiro valde affinis sed omnibus par-
tibus multo major, generis e maxime speciosis.
Tillandsia pinnata Mez et Sodiro nov. spec. — Statura conspieua;
foliis utriculatim rosulatis, glabris; inflorescentia subampla, tripinnatim
panniculata; spicis perlaxis, usque ad 16-floris, laxe pinnatis; bracteis
primariis quam ramuli axillares permulto brevioribus; bracteis florigeris
haud carinatis, prominenti-venosis, quam sepala multo brevioribus;
fioribus suberectis; sepalis liberis.
Acaulis, florifera semimetralis. Folia rosulæ intima lantum cognita
basi in vaginas permanifeslas, perrigidas, ellipticas, pallide marginalas
cet. colore atro-cinereo insignes producla, + 0,4 m. longa et 34 mm.
lala, linearia, apice acumine flexuoso imposito subrotundala, sicca rigida
et nilidula. Scapus validiusculus, erectus, foliis sat brevior, dense vaginis
appressis, ex elliptico acutis, subglahbris, internodia superantibus invo-
lutus et celatus. Inflorescentia erecla, quaquaversa, folia haud multo
superans, præler ramulos paucos infimos subdichotome divisos bipinnata,
subpyramidata, + 150 mm. longa el æquilata, glabra; axi valido, tereti;
ramis usque ad 100 mm. longis, patentibus vel partim reflexis, prophyllis
destitulis; bracleis primariis ex elliptico subulatim acuminatis; bracteis
florigeris suberectis, + 410 mm. longis, ovato-triangularibus, apice
(explanatis) anguste rotundatis, concavis nec manifestius carinatis,
subcoriaceis; spicarum rhachibus subangulatis, paullo genieulatis. Flores
suberecti, breviter crasseque pedicellati, vix ultra 18 mm. longi, glabri;
sepalis subcoriaceis, elliplieis, apice anguste rolundatis, subsymmelricis,
glabris. — Cet. ignota.
Ecuador, in silvis subtropieis secus flumen Pilatou : Sodiro n° 171/55.
— Floret Augusto. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsiæ rubre R. et Pav. nec non T. Pavonii Mez affinis.
Tillandsia boliviana Mez nov. spec. — Statura majore; foliis
rosulatis, adults utrinque lepidibus medio appressis margine subpaten-
tibus, parvulis obleetis cinerascentibus; inflorescentia optime 3-pinnatim
(75) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 4151
panniculata; spicis elongalis, flabellatis, usque ad 32-floris, subsessilibus;
bracteis florigeris apicem versus non nisi obscure carinalis, sepala paullo
superantibus; floribus erectis; sepalis inæqualiter posticis binis inter sese
altius (ad 6 mm.) anlicis brevius (ad 2 mm.) connatis; pelalis genitalia
paullo superantibus.
Imperfecte tantum mihi cognita, foliis submultis infundibuliformi-
rosulatis, basi in vaginas angusie elliplicas, e lepidum copia castaneas
productis, linearibus, apice sensim acutis, + 0,4 m. longis et 35 mm. lalis.
siceis corlaceis. Scapus ignotus. Inflorescenli® adest ramulus compressus,
giaber, basi prophyllis 2 auctus, spicas 6 oplime nutantes, lineares,
utrinque aculas, + 170 mm. longas et 12 mm. latas, bene complanatas,
glabras præbens; bracteis secundariis parvis spicarum flores infimos vix
atlingentibus; spicarum rhachibus sat angulatis, paullo geniculatis; bracteis
florigeris coriaceis, glabris, dorso bene prominenti-venosis, explanatis
ovato-ellipticis apice rotundatis, + 17 mm. longis. Flores subsessiles,
glabri, 22 mm. longi; sepalis chartaceis, glabris, dorso prominenti-
venosis, ellipticis, apice rolundatis, 1% mm. longis. Petala ex sicco
violacea laminis per anthesin suberectis, anguste elliptieis, apice acutius-
culis. Stamina petalis ad 3 mm. breviora antheris 3 mm. longis. Ovarium
pyramidatum, breviter in stylum gracilem attenuatum.
Bolivia, loco non indicato : Bang n° 2202. — Herb. Berol.
Obs. Tillandsiæ maculatæ R. et Pav. affinis.
Tillandsia indigofera Mez et Sodiro nov. spec. — Statura
maxima:; foliis rosulatis, adultis ulrinque dense lepidibus appressis
obteclis siccis nunc ad apicem tantum nune ubique colore virenli-coerulee
indigonaceo insignibus; inflorescentia amplissima 3-pinnatim pannicu-
lala; spicis usque ad 38-floris, stipilalis, dense flabellatis, anguste lanceo-
latis, quam bracteæ primariæ permulto longioribus; bracteis florigeris
dorso salis convexis nec carinatis, sepala manifeste superantibus; floribus
subereclis; sepalis subæqualiter liberis; petalis stamina superantibus.
Quam maxime spectabilis, e fragmentis cognitis vix non plurimetralis.
Folia e vaginis haud prolucenlibus, castaneis persensim in apices acutos
angustata elongate triangularia, semimetralia, super vaginas ad 60 mm.
lata, rigida. Scapus ignotus. Inflorescentia absque dubio maxima et sub-
thyrsoidea; axi crasso, tereti, subglabro; bracteis primariis triangularibus
. rigidis, Suberectis; spicis raro singulis sueto binis vel ternis oplime digi-
talim stipiti + 45 mm. longo, prophyllis 1-3 aucto insidentibus, utrinque
acutis subfusiformibus, + 200 mm. longis et 25 mm. lalis, utraque facie
convexiusculis, suberectis; bracetis florigeris suberecto-erectis, imbri-
1132 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sin.) (76)
catim sibi incumbentibus nec lamen præsertim ad spicarum basin axes
omnino celantibus, coriaceis, glabris, dorso bene venoso-linealis, margine
et pr&serlim apice salurate purpureis, -+ 36 mm. longis, ovato-ellipticis
late subacutis, dorso ne ad basin quidem impressis, haud uncinatis. Flores
pedicellis brevissimis crassisque stipilati, erecli, 35 mm. longi, e bracteis
emergenles; sepalis 23 nım. longis, coriaceis late membranaceo-margi-
nalis, ex elliplico acutis, binis posterioribus carinalis, dorso venoso-
lineatis, glabris; petalis quam sepala ad 7,5 mim. longioribus, aculis,
Ovarium pyramidatum.
Ecuador, in collibus ad Poangosi et in vulcano Talo : Sodiro n° 370.
— Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Obs. Species valde singularis, inter Allardtias Tillandsie gymnobo-
tr'yæ Bak. mexicanæ aliquid accedens, sed toto cœlo diversa.
Tillandsia superba Mez et Sodiro nov. spec. — Sialura maxima ;
infiorescentia dense bipinnalim panuiculata; spicis dense flabellatis,
omnibus refractis, maximis, bracteas primarias longe superanübus;
bracteis florigeris sepala subæquantibus; floribus suberecto-erectis:
sepalis subæqualiter liberis; petalis stamina superanlibus.
Scapus cum inflorescentia #-2-metralis (ex cl. Sodiro!). Folia mihi non
visa. Inflorescentiæ pars qui adest 0,35 m. longus et 0,22 m. diam.
metiens, cylndricus; axi crasso, subangulato, glabro; bracleis primariis
ex elliptico aculis, valde concavis, reflexis, quam spicæ axillares plus
quam duplo brevioribus; spieis dense quaquaverse disposilis, cireuilu
subovatis apicem versus breviter aculis, -E 110 mm. longis et 45 mm.
lalis, 14-18-floris, optime complanatis: bracteis florigeris dorso bene cana-
liculato-impressis, apicem versus carinalis nec manifestius incurvis,
rigidis, glabris levibusque, subopacis, + 35 mm. longis. Flores brevis-
sime pedicellali, glabri, 36 mm. longi; sepalis obtuse carinatis, sublan-
ceolalis, apice anguste rolundatis, rigidulis, leevibus; pelalis quam sepala
ad 8 mm. longioribus laminis anguste elliplieis, subrotundatis. — Üel.
ignota.
Ecuador, in silvis occidentalibus montis Pinchinchæ : Sodiro n° 37d.
— Floret Majo. (Herb. Mez.)
Obs. Species e pulcherrimis nobilissimisque totius gregis, Tillandsiæ
Lajensi André affinis.
Tillandsia emergens Mez el Sodiro nov. spec. — Stalura cons-
picua; foliis rosulatis supra subglabris subtus minute densiusculeque
lepidotulis; inflorescentia densiuscule 2-pinnalim panniculata; spicis
flabellalis, inferioribus saltem longe stipitalis, subangustis lanceolatis,
(77) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 1158
+ 42-floris, quam bracteæ primariæ feliacee brevioribus; bracteis
florigeris sepala superantibus, haud manıfestius uncinatis; floribus stricte
erectis; sepalis antico libero posticis binis fere apicem usque inter sese
connatis.
Acaulis, florifera semimetralis vel paullo ultra. Folia multa dense coni-
ceque rosulata, basi in vaginas valde elongato-ellipticas, utrinque densis-
sime lepidibus badiis punctulatas producta. + 0,45 m. longa et 40 mm.
lata, sublinearia. apice breviter acuminata, sicca coriacea tolaque pallida.
Scapus validus, erectus, glaber, foliis brevior vaginis in laminas longas
normales productis suberecto-erectis celalus. Inflorescentiæ mihi adest
pars infima tantum; axi glabro, tereti, valido; bracteis primariis maximis
omnino foliaceis, suberecto-ereclis, spicas axillares vix emergentes
celantibus; spicis stipitibus non nisi paullo brevioribus, prophyllis 3-5 cari-
natis, longe acutis præditis elatis ipsis + 85 mm. longis et 13 mm. latis,
utrinque acutis subfusiformibus, utraque facie convexiusculis; bracteis
florigeris dense imbricatim sibi incumbentibus, rigidulis, lævibus, glabris,
basi paullo impressis apicem versus carinalis, ad 26 mm. longis, expla-
natis ex elliptico late acutis. Flores fere omnino sessiles, vix infra 25 mm.
longi, glabri; sepalis coriaceis, lævibus, sublanceolatis, acutis, 18 mm.
longis, posticis binis carinatis usque ad 3 mm. ab apice connatis. — Cet.
ignola.
Ecuador, in silvis subandinis oceidentalibus montis Pichinchæ, alt.
3000 m. : Sodiro n° 171/38. — Floret Junio. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsie Restrepoanæ Andre affinis species.
Tillandsia Sodiroi Mez nov. spec. — Statura perconspieua; foliis
rosulatis, supra glabratis subtus leviter lepidotulis, persensim acutis,
latis; inflorescentia pendula vel nutante, oe-flora, densissime compac-
teque 2-pinnatim panniculata; spicis sessilibus, + 6-floris, flabellatis,
eircuitu subellipticis, inferioribus per bracleas ovato-elliplicas omnino
celatis superioribus bene emergentibus; bracteis florigeris carinatis, apice
paullo uncinatim incurvis, sepala superantibus; floribus erectis; sepalis
subæqualiter liberis ; petalis genitalia conspicue superantibus.
Epiphyta et acaulis videtur, florifera certe fere metralis, statura porten-
tosa. Folia basi in vaginas magnas, siccas castaneas prope apicem et ad
laminæ transitum pulcherrime violascentes, ovales dilatata, + 0,55 m.
longa et medio 45 mm. lata, e basi in apicem acutum anguslata. Scapus
crassus, teres, subglaber, densissime foliis normalibus sed superne sat
decrescentibus, erectis indutus celatusque. Inflorescentia densissime et
quaquaverse e spicis pinnatim rhachi insertis, valde approximatis, æqua-
BULLETIN DE i HERBIER BOISSIER, n9 11. 31 octobre 190%. 74
113% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (78)
lıbus, inferioribus mediisque reflexo-patentibus supremis ereclis, +
50 mm. longis et 25 mm. latis composita, cylindrico-thyrsoidea, +
0,25 m. longa et 100 mm. diam. metiens; axi primario glabro, crasso,
bracteis spicisque omnino obtecto; bracteis primariis amplis, coriaceis,
valde concavis, infimis in laminas breves subacuminatim contractis
summis subobtusis, dorso lævibus, mediis ad 50 mm. longis; bracteis flo-
rigeris imbricatim sibi incumbentibus, coriaceo-rigidis, dorso glabris l&-
vibusque, leviter impressis apicem pr&serlim junioribus incurvum versus
bene carinatis, + 27 mm. longis. Flores subsessiles, 33 mm. longi;
sepalis coriaceis, dorso paullo venoso-lineatis, glabris, apice obtusis.
Petala sepalis 12 mm. longiora et stamina satis et stylum paullo supe-
ranlia.
Ecuador, in silvis vallis Nanegal, reg. subtrop. : Sodiro n° 37c. —
Floret Majo. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsie Tequendamæ Ed. Andre affinis, tamen longe differt
et inflorescentia densissima spicis plerisque patentibus insigni et charac-
teribus floralibus.
Tillandsia ampla Mez et Sodiro nov. spec. — Statura maxima;
foliis rosulalis, sensim acutis, utrinque appresse cinereo-lepidotis; inflo-
rescentia 2- (vel 3- ?) pinnatim panniculata maxima, spicis omnibus
nutantibus vel refractis, flabellalis, + 14-floris, bracteas primarias longe
superanlibus; bracteis florigeris quam epaia multo longioribus; sepalis
subæqualiter liberis.
Folia e vagina maxima, lepidibus innumeris appressis minulis obtecla
indeque utrinque umbrina, ovato-elliptica persensim in apicem acutum
angustata elongate triangularia, + 0,6 m. longa, super vaginas ad
70 mm. lata, sicca rigida. Scapus crassus, erectus, teres, subglaber, dense
vaginis foliaceis in Jaminas angustas aculas desinentibus, stricte ereclis,
internodia longe superantibus indutus. Inflorescenlia non nisi conseisa
mihi acute oculos certe maxima, multiflora, folia longe superans, erecta;
axibus glabris; bracteis primariis inferioribus foliaceis in laminas virides
triangulares decurvas productis superioribus vaginaceis ex ovalo-elliptico
aculis, rigidis, subglabris; spieis (in stirpibus plerisque singulis, sed in
fragmento unico ut videtur laterali ternis approximale pinnatim axt
fortasse secundario insertis) stipilibus conspicus, prophyllis 1-2 auctis,
arcualim decurvis præditis usque ad 190 mm. longis et 30 mm. lalis, bene:
compressis, apicem versus insigniter persensim acutis eircuilu sublan-
ceolatis; bracteis florigeris rigidis, erectis, dense imbricalim sibi incum-
bentibus rhachinque celantibus, dorso ad basin paullo impressis superne:
(79) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%, 1155
acute carinalis haud manifestius incurvis, prope apicem venoso-lineatis,
glabris, paullo nitidulis, + 45 mm. longis. Flores subsessiles, stricte
erecli, 47 mm. longi; sepalis dorso glabris prominulo-venosis intus
optime lepidoto-punetulatis, elliptico-lanceolatis, apice anguste rotundatis,
chartaceis, -- 28 mm. longis. Petala (ex floribus quoad genitalia haud
salis claris) stamina superantia.
Ecuador, in colle Cinguiltina : Sodiro n° 171/57. — Floret Majo. (Herb.
Mez.)
Obs. Species nobilis, a peraffini Tillandsia denudata André imprimis
spieis plurifloris, maximis distinguenda.
Tillandsia monticola Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis elon-
gale utriculatim rosulatis, lingulatis apice breviter lateque acutis, densis-
sime minuteque lepidoto-punctulatis; inflorescentia submultiflora. laxius-
cule 3-pinnalim panniculata, glabra vel subglabra; spicis pinnatis, brevis-
sime stipitatis; bracteis florigeris nec imbricatis nec axes obtegentibus
sepala superanlibus; floribus suberecto-erectis; sepalis liberis, bene
asymmetricis ; pelalis stamina optime superantibus.
Epiphyta, acaulis, florifera ad 0,7 m. alta, strictissime erecla. Folia
pauca utriculum tenuem, subfusiformem, apice fere clausum formantia,
basi in vaginas ellipticas, valde elongatas, ex lepidum copia densissima
umbrinas dilatata, + 0,3 cm. longa, 35 mm. lata, sicca rigidula. Scapus
gracilis, folia longe superans, strictissimus, leviter lepidotus, dense
vaginis ex elliptico breviter acutis, dorso appresse lepidotulis, internodia
paullo superantibus involutus. Inflorescentia stricte erecta, ad 0,3 m.
longa et 80 mm. diam. metiens, laxe subthyrsoidea, apice acula; axi gra-
cl, subangulalo; ramis pinnatim paullo distanter et subdistiche insertis,
suberectis, + geniculatis, spicas sueto 3 proferentibus; bracteis primariis
ellipticis, apice breviter acutis, spicarum infimarum insertionem superan-
tibus; spieis usque ad 14-floris, suberectis, usque ad 40 mm. longis et
13 mm. latis, bene compressis, circuitu linearibus apice breviter acutis,
axibus valde geniculatis, angulatis; bracteis florigeris suberecto-paten-
tibus, coriaceis, dorso lævibus et lepidoto-punctulatis, concavis nec
manifestius carinatis, superioribus sallem apice + manifeste incur-
vis, explanatis e latissime ovalo brevissime acuminatis + 8 mm.
longis et 7 mm. latis. Flores sessiles, 7 mm. longi; sepalis coria-
. ceis, dorso levibus sub lente immerse punetulatis glabratis paullo
nitidulis, 6 mm. longis, asymmetrice obovatis, apice late rotundalis;
petalis quam sepala 1 mm. longioribus, laminis anguste ellipticis,
patentibus, apice acutiusculis. Stamina inclusa antheris fere 2 mm.
1136 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (80)
longis. Ovarium trigonum stylo crasso, stigmatibus antheras medio
æquantibus.
Ecuador, in declivitatibus monts Pululahua : Sodiro ne 171/33. —
Floret Januario. (Herb. Mez.)
Obs. A proxima Tillandsia subulata Ed. André imprimis foliorum forma
diversa.
Tillandsia minor Mez et Sodiro nov. spec. — Statura minore;
foliis rosulatis, dense lepidibus cinereis pruinosis; scapo erecto, vaginis
in lJaminas tenues recurvas productis indutlo; infiorescentia 2-pinnatim
panniculata: spieis rhachi pinnatim insertis Slabellatis, + 12-floris, infe-
rioribus saltem optime stipitatis, patentibus, bracteas primarias longe
superantibus: bracteis florigeris sepala longe superantibus, dorso lævibus
et dense griseo-lepidotis, satis carinalis; floribus erectis: sepalis posticis
binis alte inter sese connatis; pelalis stamina superantibus.
Florifera vix ultra 0,3 m. alta, gracilis. Folia basi in vaginas haud
prolucentes, elongatas, densissime lepidibus brunneis obtectas producta.
+ 0,2 m. longa et 15 mm. lata in apicem subuliformen sed mollem
recurvum persensim anguslala. Scapus erectus, gracilis, teres, glaber, folıa
longe superans. dense vaginis chartaceis, dorso appresse densiuscule
lepidotis, anguste ellipticis, acutis et in laminas crasse filiformes insi-
gniter arcuatim recurvas, subpruinosas productis involutus. Inflorescentia
submultiflora, laxa, e spieis + 9 zqualibus vel superioribus paullo
minutis composila, + 120 mm. longa et #9 mm. diam. metiens: axı
subangulato, glabro; bracteis primariis erectis. dorso lepidotis, omnibus
in laminas quamvis supremis brevissimas produetisz spieis lanceolalis,
utrinque breviter acutis, + 45 mm. longis et 11 mm. latis, utraque facie
paullo convexis; bracteis florigeris densissime imbricatis axinque
obtegenlibus, rigidulis, glabratis nitidulis, dorso prope basin paullo
impressis summis ad apicem minutissime incurvis, explanalis apice
breviter acutis, + 15 mm. longis. Flores brevissime pedicellati, 17 mm.
longi; sepalis dorso lepidibus perpaucis magnis orbicularibus conspersis,
lævibus, coriaceis, triangulo-lanceolatis, sensim aculis, posticis binis
carinatis fere ad °/« connatis, 11 mm. longis; petalis (ex sicco albis) quam
sepala 5 mm. longioribus, laminis angustis.
Ecuador, in regione subtropica vallis Pallatanga : Sodiro n° 171/28. —
Floret Angusto. (Herb. Mez.)
Obs. Species pulchella, Tillandsie latifoliæ Meyen et imprimis ejus
varletati divaricatæ (Bth. spec.) proxima, sed omnibus partibus minor et
eleganlior.
(A suivre).
1137
DIE LAUBMOUDE BADEN)
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Eh. HERZOG
(Suite.)
Uïiota Mohr (1819).
Schlüssel zu den Arten.
Nacblätienznocken. steif» Belsmoos... nenn, U. americana.
B. Blätter Zrocken mehr oder weniger kraus, meist Rindenmoose.
a. Kapsel glatt, nur an der Mündung mit kurzen Streifen. ... U. Ludwigii.
b. Kapsel mit deutlichen Längsstreifen; im Alter gefurcht.
NN einfachen berisiom. None U. Drummondii.
II. Mit doppeltem Peristom.
1esCilien TONER nr Re ee U. intermedia.
2. Cilien 8.
«. Blätter dicht papillös, Felsmoos................. U. curvifolia.
8. Blätter fast glatt, Baummoose.
$ Entleerte Kapsel gleichmäassig in den Hals verschmälert.
SU ÉTEND AE ETES dE Ne U. Bruchii.
+ + Mündung erweitert.
Scheidchen nackt, Sporen kleiner................ U. crispa.
Scheidchen behaart, Sporen grösser. ....... U. macrospora.
$ $ Entleerte Kapsel plötzlich gegen den Hals abgesetzt. U. crispula.
217. Ulota americana Mitten (Ulota Hutschinsie Hammar) R. 358.
Niedere, o/t ausgedehnte, lockere, dunkelgrüne, trocken schwärz-
liche Rasen. Blälter trocken dicht anliegend, feucht aufrecht
1138 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (100)
abstehend, steif. Kapsel auf 2-3 mm. langer Seta, keulig, 8-streifig,
entleert gefurcht, blæich. Peristom doppelt, weisslich.
An kalkfreien, besonders trockenen, aber schattigen Felsen.
S. Todinauberger-Wasserfall (H.), Blauen (H.), Schauinsland
(H), Hohkelch am Belchen (H.), mehrfach im Oberrieder-
thal (H.), Höllenthal (H.), Wutachthal bei Neustadt (H.),
Scharfenstein im Obermünsterthal, Schlüchtthal, Schwarza-
thal, Utzenfluh im Wiesenthal (H.); Triberg (Gerwig),
Schiltach (Goll), Altes Schloss bei Baden (A. Br.), Brigitten-
schloss b. Achern (Dr W.), Ottenhöfen (W. B.), Ettlingen
(A. Br.). 0. Porphyrfelsen bei Schriesheim (v. Holle).
218. Ulota Ludwigii Brid. R. 359. Flach polsterförmige, meist
kleine, gelblichgrüne Rasen. Blätter (rocken weniger verbogen
als bei den übrigen Baum-Uloten, angefeuchtet fast aufrecht
abstehend, mit niederen Papillen. Kapsel mit langem Hals,
keulenförmig, glatt, nur unter der elwas verengten Mündung
mit 8 kurzen Streifen, bleichbraun. Peristom doppelt; Zähne des
äusseren dicht gekörnelt.
An Laubholzstämmen in Bergwäldern durch das ganze Gebiet
häufig!
219. Ulota intermedia Schimp. (Ulota crispula 8. ambigua Schimp.).
R. 365. Habituell zwischen Ulota Bruchiü und crispula stehend.
Blätter trocken kraus, bis 3 mm. lang, mit stärker papillösen und
grösseren Blatizellen als bei Ulota crispa und Ulota crispula.
Kapsel kurz keulig, entleert verlängert spindelförmig, unter der
Mündung nicht oder kaum verengt. Peristom doppelt, Wimpern 16.
Sporen ungleich gross.
An Laubhölzern im Gebirge, wie es scheint selten.
S. An Waldbäumen bei Allerheiligen (Dr W.).
— Ulota curvifolia Brid. R. 363. Niedergedrückte, bräunlichgelbe
bis schwärzliche Rasen. Blätter trocken kraus, feucht abstehend,
mit verkrümmten Spilzen, dicht papillös. Kapsel klein, langhalsig,
keulenförmig. Haube mit papillösen, mehrzellreihigen Haaren.
Peristom doppelt, Zähne des äusseren an der Spitze unregel-
mässig durchbrochen.
An trockenen, kalkfreien Felsen des Hochgebirges.
Die Standortsangabe von Sickenberger : am Schauinsland bei
ca. 1500 m. beruht wohl auf einer Verwechslung. Das
Original ist mir leider bis jetzt nicht zugänglich gewesen
(vergl. Mitt. des bad. bot. Ver., No 173 u. 174, p. 196).
(101) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1139
220. Ulota Bruchii Hornsch. R. 362. Hochgewölbte, lebhaftgrüne,
innen oft rotbraune Polster bildend. Blätter trocken Kraus, feucht
geschlängelt abstehend. Blattzellen grösser als bei Ulota crispa,
beiderseits fast glalt. Kapsel schmal spindelförmig, von der Mitte
bis zur Mündung allmählig verengt. Peristom doppelt.
An Waldbäumen in Gebirgswäldern, zerstreut.
B. Salem (Jack). J. Pfohren (F. Brunner). S. Albbruck (Jack),
«im Schwarzwald » (A. Br. u. Sickenb.) ; Mummelsee
(Dr Burchard), Legelsau bei Ottenhöfen (Dr W.).
221. Ulota crispa Brid. R. 36%. Mässig gewölbte, weiche Polster von
lebhaft- bis gelblichgrüner Färbung, innen rostfarben. Blätler
trocken sehr kraus, feucht fast sparrig abstehend. Blattzellen
mässig papillös. Kapsel verlängert keulenförmig, unter der
Mündung wenig verengt, gestreift. Peristom doppelt.
An Waldbäumen, besonders Nadelhölzern, von der Ebene bis
ins Gebirge sehr häufig !
222. Ulota macrospora Baur u. Warnst. Habituell wie Ulota crispa.
Blätter weniger kraus, beim Anfeuchlen sich rasch zurück-
krümmend, dann sparrig abstehend. Kapsel ähnlich wie bei
Ulota crispa, Deckel breit gelbrot gesäumt. Sporen auffallend
gross, 0,025-0,035 mm. (Original-Diagnose in Mitt. d. bad. bot.
Ver., No 123-126, p, 212, 243).
An Nadelhölzern im Bergwald.
Nur S. Im Harzwald bei Seebach-Achern (W. B.), bei Schöll-
bronn (W.B.).
223. Ulota crispula Bruch. (Ulota crispa ß. crispula Hammar) R. 366.
Der Ulota crispa sehr ähnlich aber meist etwas kleiner. Blätter
trocken kraus, eiwas kürzer. Blaltzellen mässig papulüs. Kapsel
kürzer und dicker als bei Ulota crispa, entleert gestutzt urnen-
förmig und von der Seta deutlich abgesetzt, gestreift. Peristom
doppelt.
Besonders an Laubhölzern, von der Ebene bis ins Gebirge
häufig, wohl oft mit Ulota crispa verwechselt.
Orthotrichum Hedw. 1789.
Schlüssel zu den Arten.
A. Kapsel stark emporgehoben.
a Beristomzeintach MONNIER EPP ee 0. anomalum.
1140 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (102)
b. Peristom doppelt.
I. Aeusseres Peristom mit 8 Paarzähnen; Cilien 8.......... 0. saxatile.
II. Aeusseres Peristom 16 zähnig, Cilien zu 8 od. 16. ....... 0. nudum.
B. Kapsel eingesenkt.
a-Blätter.mitsHaarı aa Sa ES ENS O0. diaphanum.
b. Blätter ohne Haar.
I. Spaltöffnungen eryptopor.
1. Vorperistom + entwickelt, Felsmoose.
az. Scheidchen nackt, Peristom einfach. ............ 0. cupulatum.
£. Scheidchen behaart, P. doppelt................. O0. urnigerum.
2. Vorperistom fehlend, meist Rindenmoose.
“. Cilien 16, alle gleich lang wie die Zähne.
$ Kapsel etwas emporgehoben.
+öberistomsweisslich nn a ee en 0. Winteri.
ii tuberistom orange. .n 22. nee 0. pulchellum.
$ $ Kapsel völlig eingesenkt.
+ Blätter breit zungenförmig, Felsmoos.......... . ©. rivulare.
+ + Blätter breit zugespitzt, Rindenmoos.... G. leucomitrium.
8. Cilien 16, abwechselnd kürzere u. längere, 8 Paarzähne.
S7Scheidchenzur Haube nackt er ee PRE 0. pallens,
$ $ Scheidehen behaart, Haube wenig behaart... ©. stramineum.
y. Cilien zu 8, 8 Paarzähne.
$ Scheidehen u. Haube behaart.
1 Kapselstreifentschmalem ae re nee PE 0. patens
+ + Kapselstreifen breit......... LE 0. Braunii.
$ $ Scheidchen u. Haube nackt.
+ Kapselhals kurz, abgerundet.............. ... 0. Schimperi.
+ + Kapselhals lang, allmählich verschmälert.
Blätterzlanoszugespitztere or een 1. 0. pumilum.
* * Bl. breit, stumpf.
Peristom bleich, Haube schmal u. lang....... 0. tenellum.
Peristoin rötlichgelb, Haube glockenförmig, kurz. 0. Rogeri.
IT. Spaltöffnungen phaneropor.
1. Einhäusig.
«. Cilien 16, breit, Kapsel ohne Streifen........... 0. leiocarpum.
£. Cilien 8, Kapsel meist 8-streifig.
$ Peristomzähne mit wurmförmigen Linien.,.... 0. fastigiatum.
S $ Peristomzähne ohne wurmf. Linien; papillös.
+ Rindenmoose.
Kapseltdeunligugeestreift APR ee 0. affine.
Kapsel undeutlich gestr., etwas emporgehoben. 0. speciosum.
+ + Felsmoose, Kapsel völlig eingesenkt.
(103) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1144
Blätter einschichtig, Cilien vollständig. ........ 0. rupestre
Blätter zweischichtig, Cilien rudimentär oder fehlend.........
0. Sturmii.
2, Zweihäusig.
RDA ADO MZUCESDIIZL EEE en ae. 0. Lyellii.
£. Blätter abgerundet.
bBenistonndoppelleree ir me 0. obtusifolium.
Beristonstehlendene re irn 0. gymnostomum.
22%. Orthotrichum anomalum Hedw. R. 368. Kleine, oft kreis-
runde Rasen von bräunlichgrüner Farbe. Kapsel emporgehoben.
mit goldbräunlicher Haube.
An Steinen, Felsen (Kalk bevorzugend), alten Ziegeldächern,
an alien Weinslöcken elc., sehr häufig.
5. Orthotrichum saxatile Schimp. R. 369. Fast wie voriges,
aber Kapsel schlanker und Peristom doppelt.
An trockenen, sonnigen Felsen (Kalk u. Basalt).
J. Donauthal (W. B.), zwischen Mauchen u. Obermettingen (H.).
S. Gremmelsbach (Gerwig). K. Badberg bei Vogtsburg (H.).
E. Weingarten (W. B.).
226. Orthotrichum nudum Dicks. R. 370. Lockere, 1-2 cm. hohe
Polster von schmutziggrüner Farbe. Kapsel etwas emporgehoben,
dieker als bei Orthotrichum cupulatum.
An feuchten Steinen und Felsen, an Flussufern, selten.
J. Laufenmühle-Wutachthal (Gerwig). S. Kinzigufer bei Has-
lach (W. B.). 0. Neckar bei Heidelberg (Bruch, Vonnoh).
227. Orthotrichum diapkanum Schrad. R. 376. Polster klein,
niedrig, grauschimmernd. Blätter in ein kurzes, hyalines, gesägtes
Haar‘ auslaufend. Kapsel eingesenkt.
An Feldbäumen, besonders Pappeln und Obstbäumen, an
Sträuchern, Zäunen, seltener an Steinen, besonders in der Ebene
gemein !
225. Orthotrickum cupulatum Hoffın. R. 371. Rasen breit
kissenförmig, bräunlichgrün. Kapsel eingesenkt; Haube weit-
glockig, Peristom einfach.
Auf Kalk an Steinen und Felsen in der Hügel- und Bergregion.
B. Iiohenhöwen (Gerwig, H.). S. Gurtweil-Gutenburg (Gerwig),
Lenzkirch (Gerwig). 0. Heidelberg (A. Br.).
22). ? Orthotrichum urnigerum Myrin. R. 373. Aehnlich wie
Orthotrichum rupestre. Rasen locker, freudiggrün bis bräunlich.
IX)
1O
©
1112 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (104)
Blätter beim Anfeuchten sich rasch zurückkrümmend. Kapsel
eingesenkt, dick eiförmig, mit breiten, gelben Streifen. Peristom
doppelt.
An schattigen, kalkfreien Felsen, sehr selten.
Nach Schimper wahrscheinlich im Schwarzwald vorkom-
mend.
230. Orthotrichum leucomitrium Bryol. eur. R. 380. Kleine,
sattgrüne Pölsterchen. Kapsel eingesenkt, ausgezeichnet durch
die schmale, lange, weisslichglänzende Haube.
An Feld- und Waldbäumen, selten.
S. Giersberg bei Kirchzarten (Siekb.), Schauinsland (Sickb.),
an Pappeln bei Lichtenthal (A. Br.). E. Alter botanischer
Garten in Freiburg (Sickb.). Karlsruhe (A. Br.).
231. Orthotrichum pallens Bruch. R. 382. Kleine grüne Räschen
bildend. Zellen des Blatigrrundes fast hyalin, schmal, dünnwandig.
Kapsel etwas emporgehoben, bleich ; Haube gelblich.
An Feld- und Waldbäumen, auch an grösseren Sträuchern.
J. Gutenstein (W. B.). S. Ohne speziellen Fundort (A. Br.),
Feldberg (Janzen!). E. Heidelberg (v. Holle).
232. Orthotrichum stramineum Hornsch. R. 38%. Ziemlich hohe,
dichte, grünliche, abwärts braunrot verfilzte Räschen bildend.
Kapsel fast ganz emporgehoben, derbhäutig; Haube weitglockig,
strohgelb. Zähne des äusseren Peristoms an der Spilze gefenstert.
An Feld- und Waldbäumen, besonders aber in der Bergregion.
B. Salem (Jack!). S. Waldshut (Gerwig), Resskopf b. Freiburg
(de Bary). Feldberg (H.), Kirchzarten (Sickb.); Hornisgrinde
(W. B.). N. Bruchsal (W. B.). E. Grötzingen (W. B.).
233. Orthotrichum patens Bruch. R. 386. Kleine, grüne oder
gelblichgrüne Räschen. Blätter feucht zurückgebogen-abstehend,
lang und scharf zugespitzt. Kapsel halb eingesenkt, breit eiförmig,
blassgelb, entleert bauchig erweitert mit 8 schmalen Streifen ;
Haube weilglockig. Peristomzähne nicht gefenstert.
An Feld- und Waldbäumen, zerstreut.
B. Konstanz (Leiner). J. Thalmühle bei Engen (Gerwig).
S. Freiburg (Sickb.); Achern (S.), Geroldsau (Sch.), Jagdhaus
bei Baden (Bausch), Ottenhôüfen (Dr W.), Ettlingen (W. B.).
E. Karlsruhe (A. Br. u. S.), Linkenheim (Dr Schmidt).
23%. Orthotrichum Braunii Bryol. eur. R. 387. Habituell an
Orthotrichum Schimperi erinnernd, kleine, niedere Räschen
(105) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1143
bildend. Kapsel eingesenkt oval, mit 8 breiten, orangefarbenen
Streifen; Haube klein; Peristomzähne nicht gefenstert.
An jungen Laubbäumen und Sträuchern, sehr zerstreut.
S. Baden-Baden (A. Br.), Hornisgrinde (Bausch u. S.), Itzen-
waldhof (Dr W. u. W. B.). V. Schönberg bei Freiburg (A. Br.).
E. Karlsruhe (A. Br.), Heidelberg (v. Holle).
235. Orthotrichum Schimperi Hamm. (Orthotrichum fallax
Schimp.). R. 390. Kleine, niedere, grüne Räschen. Blätter kurz
und breit zugespitzt, stumpflich oder mit Stachelspitzchen. Kapsel
eingesenkt, oval, Hals plötzlich in die Seta abgesetzt, Haube auf-
geblasen-glockig.
An Feld- und Strassenbäumen, besonders in der Ebene häufig.
236. Orthotrichum pumilum Sw. R. 389. Kleine, niedere, grüne
Räschen. Blätter scharf zugespitzi. Kapsel elwas emporgehoben,
Hals allmählig in die Seta verschmälert, Haube schmal, blassgelb.
An Feld- und Strassenbäumen, besonders in der Ebene häufig.
z.B. B. Salem (Jack), Konstanz (Jack). 8. Feldberg (Sickb.).
0. Katzenbach (W. B.). E. Exerzierplatz b. Freiburg (H.),
Leopoldshafen (W. B.), Karlsruhe (S. u. Bausch), etc.
237. Orthotrichum tenellum Bruch. R. 392. Kleine, grüne
Räschen. Stengel schlank und dünn, locker aufrecht-abstehend
beblättert. Blätter plötzlich zu einer breiten, stumpfen, papillös
gezähnten Spitze zusammengezogen. Kapsel etwas emporgehoben,
langhalsig, schmal, Haube lang und schmal.
An Feld- und Waldbäumen, selten.
S. Hirschhalde (Dr W.). E. Gottesauer Wald (W. B.), Karls-
ruhe (S.).
238. Orthotrichum leiocarpum Bryol. eur. R. 401. Locker
. polsterförmige Rasen, 1-3 cm. hoch. Blätter feucht sich zurück-
krümmend. Kapsel eingesenkt, ungestreift, ungefurcht, entleert
urnenförmig. Peristom weisslich, zuletzt vötlichgelb.
Besonders an Feldbäumen, selten im Wald.
B. Salem (Jack). J. Hüfingen (Engesser). S. Kirchzarten (Sickb).
Schiltach (Goll!), Ottenhôfen (Dr W.), Baden (A. Br.).
V. Schönberg bei Freiburg auf einem Weinstock (H.).
E. Bötzingen (Lösch), Rüppur, Karlsruhe (W. B.). 0. Eber-
bach (Leutz), Wertheim (Stoll).
239. Orthotrichum fastigiatum Bruch. R. 393. Aehnlich wie
Orthotrichum affine, etwas kleiner, sattgrün. Blätter {rocken
1144 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (216 SÉR.). (106)
anliegend, kurz gespilzt. Kapsel eingesenkt, etwas dicker als hei
Orthotrichum affine, \änglich-birnförmig, breit gestreift. Peristom-
zähne an der Spitze gefeustert, aussen dicht mit wurmförmigen
Linien.
An Feld- und Strassenbäumen, ganz gemein.
var. 3. appendiculatum Limpr. Cilien so lang als die Zähne, fast
immer mit Anhängseln.
E. Bei Baden - Baden (A. Br.), auf einer KRheininsel bei
Kehl (Sch.).
var. y. neglectum (Schimp.). Cilien kürzer, ohne Anhängsel.
E. Bei Baden-Baden (Sch.).
210. Orthotrichum affine Schrad. R. 394. Lockere, 2-3 cm. hohe,
sattgrüne Polster bildend. Blätter trocken anliegend oder etwas
abstebend, lang. Kapsel eingesenkt, länglich-cylindrisch, schmal
gestreift. Peristomzähne an der Spitze gefenstert, aussen gleich-
mässig dicht und fein papilös.
An Feld- und Waldbäumen, Zäunen etc., gemein.
241. Orthotrichum speciosum Nees v. Esenb. R. 398. Kräftige,
2-4 cm. hohe, schön grüne Rasen bildend. Blätter sehr lang
zugespitzt. Kapsel ziemlich emporgehoben, dünmhäutig, S-streifig,
entleert verlängert, gefurcht oder glatt. Peristomzähne an der
Spitze gefenstert, aussen papillös.
An Feld- und Waldbäumen, besonders in der Bergregion gemein.
242. Orthotrichum rupestre Schleich. R. 395. Lockere, leicht
zerfallende, gebrüunte bis geschwärzte Rasen.- Blätter gekielt und
zusammengefaltet, Lamina einschichtig. Kapsel fast ganz ein-
gesenkt, oval, dünnhäutig, entleert urnenförmig, Haube gold-
bräunlich, dicht behaart. Peristomzähne anfangs zu 8 Paaren ver-
bunden, an der Spilze leiter förmig.
An kalkfreien, trockenen Felsen im Gebirge, nicht selten.
S. An vielen Fundorten um Freiburg: Schauinsland, Seewand am
Feldberg, Belchen, Oberriederthal, Teufelsgrund, Scharfen-
stein im Münsterthal, Zastlerthal, Wiesenthal, Aiternthal (H.);
Schiltach (Goll), Gaggenau (W. B.), Baden-Baden (A. Br.).
0. Heidelberg (Sch.).
var. y. Sehlmeyeri Hüben. Besonders kräftige Rasen ; Stengel meist
niederliegend ausgebreitet. Kapsel schlanker.
S. Hohkelch am Belchen (H.); Baden-Baden (A. Br.). 0. Heidel-
berg (Sch.).
(107) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1445
243. Orthotrichum Sturmii Hornsch. R. 396. Rasen weniger
ieicht zerfallend, schwärzlichgrün. S!ämmchen steifer, sehr dicht
beblättert. Blätler nicht kielig, oberwärts und an den Rändern
zweischichtig. Kapsel eingeseukt, verkehrt-eilänglich, Haube gold-
braun, dicht behaart. Peristomzähne an der Spitze gespalten und
durchlöchert.
An kalkfreien Felsen, selten.
3. Amalienberg im Murgihal (A. Br.) ©. Porphyrfelsen bei
Schriesheim (Dr Görig).
244. Orthotrichum Lyellii Hook. and Tayl. R. 402. Aohe (bis
6 cm.), lockere, dunkelgrüne Rasen und Polster bildend. Blätier
sehr lang und fein zugespilzt, flachrandig, dicht mit keulen-
förmigen, gegliederien Brutkörpern besetzt, Blattzellen beiderseits
dicht papillös. Kapsel eingesenkt. Peristomzähne weisslich, Cilien
rotgelb.
An Feld- und Waldbäumen, besonders in der Ebene gemein.
Früchte seltener, so bei Eschbach, Schiltach, Geroldsau, Otten-
höfen, Bühl, Baden, Eberbach, Rüppur, etc.
245. Orthotrichum obtusifolium Schrad. R. 403. Niedere, leicht
zerfallende, meist gelblich- bis bräunlichgrüne Rasen. Blätter
trocken dachziegelig, eilänglich, mit abgerundeter Spitze, Rippe
dünn, vor der Spitze endend, oft mit Brutkörpern. Kapsel völlig
eingesenkl,; Haube papillös, kaum behaart. Peristomzähne gelb-
vol.
An Feldbäumen, ziemlich häufig.
B. Salem (Jack). 3. Hüfingen (Engesser). S. Teufelsgrund am
Fuss des Belchen (H.), Höllenthal (Sickb.!), Schiltach (Goll).
E. Kaiserstuhl (Goll), Ettlingen (W. B.), Gottesauerwald,
Rüppur (W. B.).
246. Orthotrichum gymnostomum Bruch. R. 404. Habituell
dem Orthoirichum obtustfolium ganz ähnlich. Blätter sehr hohl,
mit kappenförmiger Spitze, Ränder eingebogen. Kapsel eingesenkt,
mit kurzem Hals plötzlich gegen die Seta abgesetzt. Haube klein.
Peristom fehlend.
An Laubhölzern in der Ebene, sehr selten.
E. An einem Pappelstamm bei Leopoldshafen (W. B.).
1146 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sin.). (108)
Enecalypta Schreb. 1791.
Schlüssel zu den Arten.
A. Kapsel glatt, ohne Streifen.
a. Blätier kurz, stumpf zugespitzt, Haube unten unversehrt.... E. vulgaris.
b. Blätter lang, scharf zugespitzt, Haube gefranst. ............ E. ciliata.
B. Kapsel gefurcht u. gestreift.
a. Streifen gerade, mritelgrosse Art, in ziemlich diehten Polstern............
E. rhabdocarpa.
b. Streifen spiralig gewunden, grosse Art in lockeren Rasen... E. contorta.
247. Encalypta vulgaris Hoffm. R. 407. Lockere, niedere, oft
ausgedehnte Räschen von hellgrüner Farbe. Blätter kurz zungen-
förmig, stumpf zugespitzt. Rippe breit, entweder mit der Spitze
endend oder ganz kurz austretend. Kapsel auf roter Seta, glatt;
Haube am Rande wnversehrt. Peristom fehlend.
Auf Erde, an Felsen, an Erdüberhängen in Hohlwegen etc. In
der Ebene und niederen Bergregion, nicht häufig.
B. Heiligenberg, Ueberlingen, Hödingerlobel (Jack!), Hohen-
krähen (H.). Hohentwiel (H.). J. Hüfingen (Engesser).
S. Kirchzarten (Sickb.), Schlossberg b. Freiburg u. Hebsack
(H.). V. Isteinerklotz (H.), zwischen Buggingen u. Nieder-
weiler (H.). E. Durlach (S.), Hohenwettersbach, Weingarten
(W. B.), Schwetzingen (C. Sch.), Heidelberg (Ahles), Mann-
heim (Alt). K. Badberg bei Vogtsburg (H.), Eckartsberg
b. Breisach (H.). N. Eppingen (Allmendinger).
248. Encalypta rhabdocarpa Schwägr. R. 410. Dichte, polster-
förmige Räschen. 4 mm. bis 3 cm. hoch. Blätter schmal zungen-
förmig, scharf zugespitzt. Rippe breit, entweder mit der Spitze
endend oder als gelber Stachel austretend. Randzellen des Blatt-
grundes linear, einen gelben Saum bildend. Kapsel auf roter Seta,
gestreift und trocken gefurcht; Haube am Rande ausgefressen
gezähnt. Peristom 16-zähnig, rot, gut ausgebildet.
An Kalkfelsen im Gebirge (in den Alpen und im Schweizer
Jura häufig).
Nur J. Im Donauthal am Schloss Bronnen (Jack!), an einer
Mauer bei Schloss Wildenstein (D" W. u. W. B.).
(109) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1147
var. ö. leptodon Bruch. Peristom unvollkommen ausgebildet, leicht
abbrechend.
J. Schloss Bronnen im Donauthal (Jack !).
249. Encalypta ciliata Hoffm. R. 409. Ziemlich hohe, etwas lockere,
freudiggrüne Rasen bildend, bis 3 cm. hoch. Blätter lang zungen-
spatelförmig; Rippe als Stachelspitze austretend, selten vor der
Spitze endend. Ränder, meist nur oberhalb der chlorophylifreien
Zellen des Blaltgrundes, wmgerollt. Kapsel auf gelber Seta, glatt;
Haube lang wimperig gefranst. Peristom 16-zähnig, orange, gut
ausgebildet.
An feuchten Felsen und Mauern, immer reich fruchtend.
B. Basaltfelsen des Hohenhöwen (H.). S. Wehrathal (Jack !),
Felberg (W. B.N), Höllenthal (de Bary, Sickb., H.), Oberried
(Dr W. u. W. B.), Zastlerthal (H.), Wutachthal bei Neustadt
(H.), Kybfelsen (H.), Hohkelch am Belchen (H.), Seewand (H.),
Falkensteig (C. Müll.), Schwarzathal (H.), Gfällwände u. Thor-
wand im Oberriederthal (H.), Prägthal (H.); Achern (Dr W.!).
250. Encalypta contorta Lindb. (Encalypta streptocarpa Hedw.).
R. 413. Sehr lockere, hohe, dunkelgrüne Rasen; im Habitus oft wie
sehr Kräftige Formen von Tortula subulata. Blätter lang zungen-
förmig, schwach wellig, trocken sehr stark gedreht und ver-
krümmt. In den Achseln der oberen Blätter sehr zahl-
reiche, cylindrische, braune Brutkörper. Kapsel auf ziemlich
langer Seta, mit & steil spiralig gewundenen rüllichen Streifen.
Haube sehr lang, weil unter die Kapsel herabreichend, mit
wenigen Fransen. Peristom doppelt.
An Mauern, Felsen, auch auf Erde, besonders auf schattigem
Kalkboden, sehr selten auf Torf.
Sehr häufig! Im Freiburger Florengebiet weil verbreitet, bis
in den hohen Schwarzwald, so bei über 1200 m. im Zasiler-
loch am Feldberg.
Fruchtet seltener, so bei Konstanz, Waldshut, Salem, Beuren (Jack!),
Schönberg b. Freiburg, Güntersthal u. Isteiner- Klotz (H.).
XVII. Fame. GEORGIACEÆ
Georgia Ehrh. 1780.
251. Georgia pellucida (Rabenhors!) (Tetraphis Hedw.) R. 415.
1148 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (110)
Grüne, innen rostrote, selten mehr als 2 cm. hohe Rasen bildend.
Sprosse zweigestaltig. ® Sprosse mit aufrecht abstehenden, lanzett-
lichen, scharf zugespitzten Blättern. 2 Arten von g' Sprossen; die
einen den © ganz Ähnlich. die anderen mit lockeren, breiten
Blättern besetzt. Letzteren ähnlich sind zahlreich in den Rasen
vorkommende sterile Sprosse, die an ihrer Spitze von becherartig
angeordneten Biättern umstellte Brutkörper entwickeln. Kapsel
auf gerader Seta, cylindrisch, aufrecht. Peristom aus 4 Collectiv-
Zähnen bestehend, die in der Structur deutlich ihre Entstehung
aus mehreren Einzelzähnen zeigen.
Auf moderndem Holz, auf Torfboden, selten an feuchten Felsen,
in kühlen, schattigen Felslöchern.
Im Gebirge sehr gemein, auch in der Ebene häufig.
Tetrodomiium Schwägr. 1824.
252. Tetrodontium Brownianum (Dicks) var. y. repandum
(Funck) (Tetrodontium repandum Schwägr.). R. 416. Sehr eigen-
arliges Moos! Herdenweise wachsend. Stämmchen einfach, sehr
kurz, elwa 4 mm. hoch, knospenförmig, am Grunde mit zahl-
reichen, kleimen Protonemablättern, aus der Basis mit aufrechten
oder schief aufsteigenden Seitensprossen, die sich späler nieder-
legen, bewurzeln und fertile Sprosse erzeugen. Seta 4-6 mm.
lang; Kapsel oval, mit kegeligem Deckel, Haube glockenförmig,
die ganze Kapsel einhüllend. Peristom aus 4 breiten Collectiv-
Zähnen gebildet.
An schattigen, kalkfreien Felsen, meist unter Ueberhängen.
Nur $S. Ostabhang des Katzenkopfs an der Hornisgrinde (Hegel-
maier 1871 !).
XVIII. Fami. SCHISTOSTEGACEÆ
Schistostega Mohr 1803.
253. Schistostega osmundacea (Dicks). R. 417. Ganz eigenartige
Pflänzchen von Fissidensartigem Habitus, sehr klein und zart.
Sterile Sprosse 2-zeilig, fertile gegen die Spitze 5-zeilig beblättert.
Blätter der sterilen Sprosse longitudinal inseriert, während die
(111) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1149
Blätter der fertilen Sprosse schief und quer inseriert sind. Blatt-
zellnetz sehr locker, rhombisch. Kapsel auf sehr dünner, weiss-
licher Sela, äusserst klein, kugelig, peristomlos. — Sehr charak-
terislisch für dieses Moos ist das grünliche Irisieren des bleibenden
Vorkeims, so dass bei einfallendem Licht der ganze Boden von
Schistostega bewohnter Höhlen in sehr intensivem, grünem Glanze
erstrahlt.
Auf lockerer, beschatteter Erde in Felshöhlungen oder unter
überhängenden Rasendecken und Wurzelgeflecht, nie auf Kalk.
Selten.
S. Zastlerthal am Feldberg (Jack, Lösch, H.), in 2 Felshöhlen
am Feldberg gegen den Napf (H.), Stübenwasen bei
ca. 1300 m. (H.); bei Schönmünzach im Murgthal (Kemmler),
der Standort am Amalienberg im Murgthal (Nöllner u. Sch.)
ist zerstört, Sägberg bei Frauenalb (Leutz 1900). O0. Wolfs-
brunnen bei Heidelberg (Lammers).
XIX. Fame. SPLACHNACEZÆ
Splachnum L. 1753.
254. Splachnum ampullaceum L. R. 430. Ein oder meist zwei-
häusig. Steril bis 3 cm. hoch. Hüllblätter der Z Blüte in eine
lange, sparrig abstehende, gesägte Pfriemenspitze auslaufend.
Blätter breit eilanzettlich, scharf zugespitzt, gegen die Spitze
stumpf und wunregelmässig gesägl. Blatizellnetz sehr locker.
Kapseln auf ungleich langen Seten (3-10 cm.) aufrecht, mit breit
birnförmiger, roter Apophyse, die sehr viel grösser als die
Kapsel ist.
Auf Rindviehdünger an feuchten Plätzen, besonders in Mooren,
selten.
B. Burgweilerried bei Pfullendorf (Jack!), dieser Fundort
gehört wohl schon zu würtembergischem Gebiet. S. Hinter-
zarten (A. Br.), Erlenbruck (C. Müll. u. H.), Feldberg (Dr Ross-
knecht!, H.), Moor hinter dem Hirschen in der Höllsteig
(H.), Alpersbach ster. (C. Müller), Moorwiesen am Titisee
ster. (C. Müller), Oberzarten ster. (H.). E. Waghäusel
(A.Br.).
255. Splachnum sphæricum Swartz. R. 429. Ein- oder zwei-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 11, 31 octobre 1904. 75
1150 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (112)
häusig. Selten bis 3 cm. hoch. Hüllblätter der g' Blüte in eine
lange, abstehende, ganzrandige Pfriemenspitze verlängert. Blätter
ähnlich wie bei Splachnum ampullaceum, meist nicht gesägt.
Kapseln auf ungleich langen (1-10 cm.) Seten, mit dunkelroter,
kugeliger bis eiförmiger Apophyse, die nur wenig grösser als die
Kapsel ist.
Auf Exkrementen von Wiederkäuern an sumpfigen Stellen,
besonders Hochmooren (in den Alpen häufig).
Nur S. Hornisgrinde (A. Br.).
XX. Fame. FUNARIACEE
Pyramidula Brid. 1819.
256. Pyramidula tetragona Brid. (Physcomitrium Fürnr.). R. 433.
Sehr niedere, in kleinen Räschen oder vereinzelt wachsende
Pflänzchen. Blätter ähnlich wie bei Physcomitrium gegen das
Sprossende grösser werdend, länglich-eiförmig, lang und scharf
zugespitzt; Rippe in der Spitze endend. Kapsel auf kurzer Seta
umgekehrt eiförmig bis kugelig, gegen die peristomlose Mündung
verengt. Haube lang bleibend, bleich, glockenförmig, weit unter die
Kapsel herabreichend und hier verengt, stumpf vierkantig.
Auf feuchten Brachäckern, sehr selten.
E. Dossenheim (D° Görig), Schriesheim (Sickb.). J. Donau-
eschingen (W. B. 1902). >
Physcomitrium Bruch u. Schimp. 1829.
Schlüssel zu den Arten.
A. Kapselmündung verengt, mit bis 15 Reihen querbreiter Zellen.
a. Bl. am Grunde nicht gesdumt, Rippe nicht austretend..... P. pyriforme.
b. Bl. am Grunde gesäumt, Rippe auslaufend........... P. acuminatum.
B. Kapselmündung erweitert, mit 2-4 Reihen querbreiter Zellen.
SUB BSIUTDDEE SRE En DREI EN RE P. sphæricum.
BIBI IZUSESpRzDa EN. er Ne net P. eurystomum.
257. Physcomitrium pyriforme Brid. (Gymnostomum Hedw.).
R. 437. Grösste Art der Gattung! Blätter ziemlich grob gesägt;
(113) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1151
Rippe vor der Spitze endend. Kapsel breit birnförmig, mit
deutlichem Hals, mit verengter Mündung.
Auf feuchtem Boden, an Grabenrändern, Hanflöchern, Teich-
und Flussufern, ziemlich häufig.
B. Salem, Konstanz (Jack!), Radolfzell. J. Hüfingen. E. Kirch-
zarten (H.), Freiburg, Mooswald (H.), Denzlingen (Neuberger),
Theningen (H.), Bôtzingen (Lösch), Oberachern (Dr W.),
Karlsruhe, Eggenstein, Schwetzingen, Handschuchs
heim etc.
258. Physcomitrium acuminatum (Schleich). R. 436. Etwas
kleiner als vorige. Blätter an der Spitze undeutlich gezähnt;
Rippe auslaufend; Blattgrund gelblich gesäumt. Kapsel wie bei
voriger.
An ähnlichen Standorten, wie vorige, sehr selten.
N. Nach einem nicht ganz auf die Beschreibung passenden
Pröbchen im Herbar des Herrn Lösch bei der Ackerbau-
schule an der Hochburg.
259. Physcomitrium sphæricum Brid. (Gymnostomum Ludw.).
R. 434. Meist herdenweise wachsend, kleinste Art. Blätter stumpf
zugespitzt. Seta kurz, Kapsel sehr klein, fast kugelig, mit erweiterter
Mündung, Hals undeutlich. Sporen hellbraun.
An feuchten Stellen, Brachäckern, schlammigen Teich- und
Flussufern. Selten!
E. Albufer bei Mühlburg (A. Br.).
260. Physcomitrium eurystomum Sendt. R. 435. Im Habitus
zwischen Physcomitrium sphæricum und Physcomitrium pyriforme
stehend. Von Physcomitrium sphæricum durch den deutlichen
Kapselhals, von Physcomitrium pyriforme durch die stark erweiterte
Mündung zu unterscheiden. Blätter scharf zugespitzt. Sporen
dunkelbraun.
An schlammigen Flussufern, in Baden auf das Ueberschwem-
mungsgebiet des Rheins beschränkt.
E. Zienken am Rhein bei Müllheim (Vulpius), (Badenweiler ?),
Kleinkems, Steinenstadt, zwischen Rheinweiler u. Bellingen,
Sasbach (H.), Ichenheim (W. B.).
Eintesthoden Schwägr. 1823.
261. Entosthodon ericetorum Bryol. eur. R. 438. Im Habitus
1152 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (144)
sich zwischen Funaria und Physcomitrium haltend. Hellgrüne,
lockere Räschen bildend oder herdenweise. Blätter eilänglich,
zugespitzt, gesägt und gelb gesäumt. Kapsel aufrecht bis etwas
geneigt, kleiner als bei Entosthodon fascicularis, keulen-birn-
förmig, schön rot.
Auf Heideboden, an Wegrändern, selten.
Nach W. B. s. « Laubmoose d. Grossh. Bad. « in Baden vor-
kommend; ohne Fundortsangabe.
262. Entosthodon fascicularis C. Müll. R. 440. Grüne, lockere
Räschen bildend. Blätter scharf gesägt, nicht gesäumt. Kapsel fast
immer aufrecht, kugelig-birnförmig, bräunlich.
Auf Aeckern, an Wegrändern, auf mageren Wiesen etc.,
gewöhnlich reich fruchtend: nicht gerade selten.
S. Höllenthal (Sickb.). E. Herdern b. Freiburg, Sexau (H.),
Ichenheim (W. B.!), Ettlingen (Leutz !), Heidelberg
(€. Sch.).
Funaria Schreb. 1791.
263. Funaria hygrometrica (L.). R. 444. Ziemlich ausgedehnte,
meist niedere Rasen bildend. Obere Blätter Anospenförmig
zusammenneigend, nur kurz zugespitzt. Seta hoch (bis 6 cm.),
sehr hygroskopisch. Kapsel gross, unsymmetrisch birnförmig,
übergeneigt, tief gefurcht.
An Mauern, auf steriler Erde, an sonnigen Waldplätzen, auf
Kohlenmeilern, auf Ziegel- und Schindeldächern, etc., von der
Ebene bis ins Gebirge sehr gemein.
264. Funaria mediterranea Ldhg. (Funaria calcarea Schimp.).
R. A443. Ziemlich ausgedehnte, zusammenhängende Räschen
bildend. Blätter plötzlich lang pfriemlich zugespitzt, ganzrandig
oder undeutlich gesägt. Kapsel klein, auf kurzer Seta, geneigt,
glatt, ohne Streifen und Furchen.
Besonders auf kalkhaltigem Boden an sonnigen Stellen, in
Weinbergen, auf Mauern an Wegrändern, selten.
V. Zwischen Buggingen u. Niederweiler (H.). K. Am Tuniberg
bei Munzingen u. am Kaiserstuhl (Sickb.). N. Turmberg bei
Durlach massig (A. Br.!), Berghausen (W. B.).
(115) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1153
XXI. Faire. BRYACEÆ
Leptobryum Schimp. 1855.
265. Leptobryum pyriforme Schimp. (Bryum Wegg.). R. 449.
Sehr zarte, mehr oder weniger lockere Räschen von grüner bis
gelblicher Färbung, sehr weich, seideglänzend. Blätter sehr lang
linealisch - pfriemenförmig, geschlängelt abstehend, gegen das
Sprossende länger und schopfig gehäuft; Rippe sehr breit. Kapsel
nickend, birn/örmig, mit schlankem, gefurchtem Hals, lichtbraun,
sehr zarthäutig.
An Mauern und Felsen (namentlich Sandstein, auch auf Kalk).
Meist nur in der unteren Bergregion. In Baden ziemlich selten.
B. Konstanz, Ueberlingen!, Meersburg. J. Deissendorf, Wutach-
thal. V. Am Fuss des Loretioberges b. Freiburg u. bei
Herdern (H.). Ettlingen, u. an andern Orten.
Anomobryum Schimp. 1860.
266. Anomobryum concinnatum Lindb. R. 451. Ziemlich dichte,
1-3 cm. hohe, gelblichgrüne, silbrig-seidenglänzende Rasen bildend,
Stämmchen fadenförmig, anliegend kätzchenförmig beblättert.
Blätter klein. eiförmig. mit kurzem zurückgebogenem Spitzchen.
Blattzellen ziemlich gleichförmig, nicht oder nur wenig verdickt,
lang rhombisch bis linear. /n den Blattachseln finden sich kurz-
gestielte Bulbillen. Früchte nicht bekannt.
An feuchten Felsen (Alpenmoos), selten.
S. Auf carbonischem Thonschiefer an feuchten, schattigen
Stellen : Kleiner Utzenfluh. bei Utzenfeld im Wiesenthal,
ca. 600 m. (8. Oktober 1901. H.).
Webera Hedw. (1782).
Schlüssel zu den Arten,
A. Blülen parüciseh.
as Blatter breit zugesprtzen SEE rede W. cucullata.
b. Blätter allmählig schmal zugespitzt.
1154 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We sÉR.). (116)
I. Kapsel lang keulenförmig.
1. Hals kürzer als die Urne, Blattzellen länger u.enger. W. longicolla.
2. Hals länger als die Urne, Blattzellen kürzer u. lockerer. W. elongata.
II. Kapsel mit kürzerem Hals, länglich birnförmig......... W. nutans.
B. Blüten paröcisch, oder rein g u. rein 9.
Grosse, glänzende Art mit abstehenden Schopfblättern....... W. cruda.
C. Blüten zweihäusig.
a. Sterile Sprosse ohne Brrutkörper (vereinzelte B. finden sich bei W. commu-
tata).
I. g Blüten scheiben förmig.
1. Schopfblätter gewunden abstehend, sehr schmal, gesägt. W. lutescens.
2. Schopfblätter aufrecht, fast steif abstehend, nicht so schmal, fast ganz-
Tandigas een ee ee W. sphagnicola.
II. g Blüten knospenförmig, Blätter breiter........... W. commutata.
b. Sterile Sprosse mit Brutkörpern.
I. Brutkörper länglich u. gehäuft.
1. Brutkörper gedreht, meist nur mit 1, selten mit 2-3 Blattspitzen
W. proligera.
2. Brutkörper nicht gedreht, gedrungener, meist mit 4 Blattspitzen
W. annotina.
II. Brutkörper kurz, fast kugelig, einzeln in den Blattachseln. W. erecta.
.. or...
267. Webera cucullata Schimp. R. 46%. Ziemlich ausgedehnte,
meist niedere, grünliche bis braunrötliche Rasen von schwach
melallischem Glanz, innen fast schwarz. Blätter eilanzettlich, kurz
und breit zugespitzt, Spitze oft kappenförmig hohl, fast unver-
sehrt; Rippe schwächer als bei Webera nutans. Kapsel kurz birn-
förmig, Hals sehr kurz; entdeckelt unter der Mündung nicht
verengt.
An feuchten Sandplätzen in der Nähe von Wasserläufen im
Hochgebirge.
Nur S. Am Feldberg über 1200 m., aber nur ster. (Sickb.).
268. Webera longicolla (Sw.). R. 460. Wuchs ähnlich der Webera
elongata, aber höhere Rasen bildend und stark glänzend. Blätter
wie bei Webera elongata, aber Blattzellen dünnwandig, 10-12 mal
länger als breit. Kapsel langhalsig, aber dicker als bei Webera elon-
gata, ähnlich derjenigen von Webera cruda.
In feuchten Felsritzen der subalpinen und alpinen Region.
Nur S. An Felsen im Zastlerloch am Feldberg u. an Felsen
des Feldbergs gegen den Napf (H.).
(Fortsetzung folgt.)
1155
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émize HASSLER, p'AaRAU (Suisse)
de 1885 a 19023
ET PUBLIEES PAR
Ik Prof. D° R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
Lippia polycephala Briq.
Brig. Verb. Balans. Parag., p. 20.
Var. Aemilii Briq., var. nov.
A typo (var. genuina Briq.) differt foliis basi constricto-subcordatis, nec
in petiolum cuneato-extenuatis, caulinarium lamina majore snperficie ad
6 X 3,5 cm.
Frutex 0.8-1 m. altus, petala alba, in valle fluminis Y-aca in arenosis ad
ripam fluminis, Dec., n. 6720.
Lippia obscura Briq., sp. nov.
Frutex elatus, ramosus, ramis divergentibus, obtuse quadrangularibus,
undique pilis previbus prorsus versis ferrugineo-pubescentibus. Folia opposita,
ovato-elliptica vel ovato-oblonga, apice obtusata, marginibus infra medium
convexioribus, basi rotundato-subcordata, petiolo tomentoso-pubescente canes-
cente insidentia, crassiuscula, rugosa, supra viridia breviter prorsus puberula,
subtus pallidiora dense breviter tomentoso-pubescentia, nervatione dense reticu-
lata subtus prominula, paginam superiorem areolante; serratura constans ex
erenis regularibus parvis creberrimis. Capitula parva globoso-subeylindrica, in
axillis 8-10, pedunculata, pedunculis tenuibus undique pilis prorsus versis
brevibus canescenti-pubescentibus petiolum vix vel circiter equantibus; brac-
teolæ ovatæ, apice acutæ, imbricatæ, basi connatæ, complicatæ, extus breviter
pubescentes margine densius albo-pubescentes. Calix minute campanulatus,
extus pubescens, obscure subbilabiatim repando 4 denticulatus. Corolla alba,
parva, superne puberula, tubo cylindrico exserlo, lobis rotundatis parvis, antico
majore. Genitalia normalia inelusa. Mericarpia desunt.
Planta 2-3 m. alta. Internodia media 2-8 cm. longa. Foliorum lamina
superficie ad 8 X 3,5 em., petiolus ad 1,5 cm. longus. Pedunculi eirciter 1 cm.
longi. Capitula suppetentia sect. long. ad 5 X 5 mm. Bracteolæ superficie
1156 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (492)
29.5 X 2 mm. Calix À mm. altus. Corolla calicis os cire. 2 mm. excedens, lobis
eirc. 0,5 mm. altis.
Frutex 2-3 m. altus, petala alba, in silva in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 8016.
Cette espèce est voisine du L. polycephala var. Aemilii à laquelle elle res-
semble par la forme des feuilles, mais elle s'en distingue par ses pédoncules
atteignant à peu près les pétioles, à capitules longuement dépassés par les
feuilles: les capitules eux-mêmes sont moins nombreux, plus courts, à corolles
plus petites, ne jaunissant pas la dessiccation. Comme apparence générale, le
L. obscura rappelle beaucoup le L. graveolens Kunth, espèce mexicaine. — La
ressemblance est également fort étroite avec le L. origanordes Kunth, du moins
avec les échantillons du Brésil (Blanchet n. 3886) que Schauer rapporte
au L. origanoides, car nous n’avons pas vu le type vénézuélien de Kunth, et il
n’est pas absolument certain que le rapprochement fait par Schauer soit fondé.
Le type de Blanchet en diffère cependant par ses feuilles plus petites, les pédon-
cules plus longs que les pétioles assez courts et des capitules à bractées
oblongues-acuminées, plus allongées, blanches, soyeuses extérieurement.
Lippia tegulifera Brip.
Brig. Verb. Balans. Parag., p, 22.
Les échantillons récoltés par M. Hassler ne se laissent pas tous rapporter
exactement aux variétés que nous avions reconnues dans la collection de
Balansa. Il semble que le polymorphisme soit ici encore d'ordre individuel sans
différenciation de races bien définies. Quoiqu'il en soit, nous estimons plus
prudent de nous borner à indiquer entre parenthèses les caractères distinctifs de
ces échantillons, plutôt que de risquer d'augmenter inutilement le nombre des
formes déjà décrites.
Herba 0,1-0,4 m. alla, radix tuber magnum, corolla flava, in campo pr.
Ttacurubi, Sept., n. 1079 (petit échantillon que l’on peut rapporter à notre
variété pedunculata, mais plus microphylle que le type de Balansa); suffrutex
0,5-1 m. altus, petala flava, in campo Ipe hu, Oct., n. 4958 (feuilles inférieures
de la var. ovata, les supérieures très rapprochées de celles de la var. grisea,
pédoncules plus longs que les feuilles comme dans la var. pedunculata) , suffrutex
0,3-0,8 m. altus, pelala lutea. prope Tobaty in campıs, Sept., n. 6108 (ce
numero contient trois formes differentes : a la var. ovata, b des ramuscules de
la var. grisea; c. la var. parvifolia); suffrutex similis 6108, differt foliis, prope
Tobaty in campo, Sept., n. 6108a (appartient à la var. ovata, mais les capitules
sont plus longuement pédonculés): suffrutex 0,4 m. altus, petala aurantiaco-
rubiginosa, prope Tobaty in campis, Sept., n. 6108a (appartient à peu près
exactement à la var. ovala).
Lippia betulifolia Kunth.
Kunth in Humb. et Bonpl. Nov. gen. et sp. II, 264 (ann. 1817).
. Suffrutex repens-0,5-0,8 m. altus, petala alba, prope Concepcion in arenosis
insule Chaco-y, Oct. n. 7553.
Lippia reptans Kunth.
Kunth in Humb. et Bonpl. Nov. gen. et sp. II, 263 (ann. 1817).
Suffrutex 0,13-0,4 m, altus, flos aurantiacus, in dumetis pr. Cerrito, Oct.,
n. 1338 ; suffrulex repens 0,1-0,4 m. altus, pelala ferruginea, prope Concepcion
in arenosis insulæ Chaco-y, Sept., n. 7438.
Lippia Recolletæ Morong.
Morong Enum. pl. Parag. 196 (ann. 1892).
Suffrutex 0,2-0,5 m. altus, flores ext. flavæ, int. albi, in campo pr. Cerro-hu,
(493 R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1157
Sept., n. 944; suffrutex 0,5-1 m. altus, petala lutea, in dumeto pr. Caraguatay,
Jul., n. "3138.
Lippia globiflora O. Kuntze.
O. Kuntze Rev. gen. pl. HI, 2, 251 (ann. 1898); Brig. Verb. Balans.
Parag., p. 28 = Verbena globiflora L’Herit. Stirp. nov. 23, tab. 12
(ann. 1784) — Lippra geminata Kunth in Humb. et Bonpl. Nov. gen. et
sp. II, 215 (ann. 1817).
Var. normalis O. Kuntze.
Op ci Deig- 1. <
Suffrutex 1-2 ın. allus, corolla rosea, in palude pr. Cerro-hu, Sept., n. 960;
suffrutex 2-3 m. altus, corolla rosea, ad ripam fluminis pr. Tagatiya, Maj.,
n. 1273 (cerlains échantillons à aisselles polycéphales se rapprochent de la var.
geminata O. K.); suffrulex 1-2 ın. altus, petala rosea, ad ripam lacus Yparacai,
Jul., n. 3089; ue 1-2 m. altus, petala rosea, prope Concepcion in dumetis
insulæ, Sept., n. 7334; suffrutex 1-2 m. altus, petala rosea, prope Goncepeion in
dumetis, Fe n. or Aus 1-2 m. altus, petala rosea, prope Concepcion ad.
marginem silvæ, Sept., n. 79397.
Lippia asperrima Cham.
in Linnæa VII, 217 (ann. 1832); Brig. Verb. Balans. Parag., p. 24 —
L. turnerifolia (sphalm. turnerefolia) Chod. in Bull. Herb. Boiss., ser. 2,
II, 820, pro parte (ann. 1902); non Cham.
Suffrutex 0,3-1 m. altus, corolla aurantiaca, in dumeto pr. fort Lopez, Sept.,
n. 912; suffrutex 0,3-0,6 m. altus, petala lutea, in dumeto lacus Ypacarai, Jan.,
n. 3728; herba 0,2-0,4 m. alta, petala lutea, in campo Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3769; suffrutex 0,3-0.5 m. altus, petala lutea, prope Tobaty in arenosis,
Sept., n. 6175; suffrutex 0.3-0,5 m. altus, pelala aurantiaca, prope Tobaty inter
rupes in collibus (folia villoso-glutinosa), Sept., n. 6348.
Le L. asperrima se distingue du L. turnerifolia par son indument glanduleux,
parfois assez développé pour rendre toute la plante + visqueuse, tandis que le
L. turnerifolia est caractérisé par un indument hérissé, non glanduleux. Le nom
spécifique est d’ailleurs assez mal choisi, car il existe beaucoup d'espèces du
genre Lippia plus scabres que le L. asperrima, et d'autre part, les pili strigosi
Sont parfois si peu abondants que l’épiderme est à peine rêche.
Lippia contermina Briq., sp. nov.
Herba perennis mediocris, rhizomale repente, caulibus aëriis simplicibus vel
parum ramosis, quadrangularibus, undique viscidule glanduloso-pilosula. Folia
opposita, inferiora reducta ovata, media ovata vel ovalo-elliptica, superiora
oblongo-lanceolata vel lanceolata, apice subacuta, marginibus infra medium vel
versus medium magis convexis, basi in peliolum viscidule glanduloso-pilosulum
extenuata, utrinque viridia, rigidiuscula, utrinque pilis strigosis parvis prorsus
versis paueis asperala, nervatione 3 pli-pennata, nervis lateralibus aliq. relicules-
centibus, laminam aliq rugantibus, valide serrata, dentibus prorsus versis extus
ie undulatis. Capitula pisi grossi magnitudine, axillaria, cinerea, longe et
tenuiter pedunculata, pedunculis folia eireiler æquantibus, undique patule g glandu-
loso-pilosulis; braclee ovato-lanceolatæ, extus densiuscule prorsus pubescentes,
infimæ capilulum subsuperantes. cæleræ floribus eireiter æquales. Calix minute
campanulatus, strigose pubescens, obscure subbilabiatus. labiis subintegris.
Corolla lutea tubo subexserto, superne puberula, Æloba, lobis parvis ovalis,
postico majore. Genitalia normalia inchusa. Mericarpia desunt.
Caules aerii 30-50 cm. alli, internodiis mediis 4-6 cm. longis. Foliorum
mediorum lamina superficie 5-7 X 2,5-4 em., peliolus ad 4 cm. longus;
r
1153 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (494)
dentium culmina 1-2 mm. alta et 5-8 mm. distantia. Pedunculi 4-6 cm. longi.
Calix 0,5 mm. longus. Corolla calicis os vix 2 mm. excedens, lobis infra
0,5 mm. altis.
Suffrutex 0,3-1 m. allus, corolla aurantiaca, in dumeto pr. Fort Lopez, Sept.,
n. 912: herba 0,3-0,5 m. alta, petala lutea, in valle fluminis Y-aca, in campo
pr. Valensuela, Jan., n. 6941.
Le L. contermina est assez voisin comme apparence du L. modesta Briq.; il
en diffère en première ligne par son indument glanduleux qui recouvre les
pédoncules, les tiges et les pétioles. Ce caractère rappelle le L. asperrima, dont
il s’écarte par la forme des feuilles, les capitules deux fois plus petits, les bractées
plus larges à indument non strigueux, etc.
Lippia turnerifolia Cham.
in Linnæa VIT, 217 (ann. 1832): Brig. Verb. Balans. Parag., p. 24.
Var. angusta O. Kunize.
Rev. gen. pl. II, 2, 253 (ann. 1898).
Suffrutex 0,2-0,6 m. allus, corolla rosea (?), in campo pr. Ilacurubi, Maj.,
n. 308; suffrutex 0,3-0,5 m. altus, corolla lutea, in dumeto pr. Tucangua, Aug.,
n. 782; snffrutex 0,5-0,6 m. altus, pelala lutea, in campis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dee., n. 8107.
Lippia polytricha Briq., sp. nov.
Suffrutex mediocris, caudice incrassato, indurato, caulibus erectis vel adscen-
dentibus, undique grosse patule hirsutis, internodiis sæpius brevibus vel parum
elongatis. Folia opposita, infima late ovata vel subrotundata, cætera ovala vel
ovato-lanceolata, apice obtusa, vel acuta, vel breviter subacuminata, marginibus
sæpius infra medium convexioribus, basi rotundato-extenuata sessilia, utrinque
viridia grosse patule hirsuta, pilis ut in caule albis ex basi conico-incrassata
prodeuntibus, parum rigidiuscula, rugosa vel bullulata, nervatione simpliciter
pennata, parum reticulata, nervis lateralibus utrinque 4-5 mediocriter promi-
nulis, sat grosse crenato-serrata. Capitula late hemisphærica, in axillis pedun-
culata, pedunculis foliis brevioribus undique dense patule hirsutis; bracteæ
infimæ capilula cingentes late ovatæ, apice vix acuminatæ, extus longe hirsutæ,
flores subæquantes, interiores magis reductæ, angustiores, floribus breviores.
Calix minutissimus, obscure subbilabiatus. extus pilis paucis præditus. Corolla
flava, tubo exserlo, superne ampliata, lobis extus puberulis, ovato-rotundatis,
antico majore. Genilalia normalia inclusa. Mericarpia matura desunt.
Planta 10-50 cm. alta. Internodia media sæpius 2-5 cm. longa. Folia
superficie 3.5 X 1-2,5 cm.; dentium culmina ad 4,5 mm. alla et 2-6 mm.
distantia. Capitula florifera sect, long. cire. 0,5 X 1 cm.; pedunculi 1-2 cm.
longi: bracteæ exteriores superficie cire. 5 X 3 mm. Calix vix ultra 0,5 mm.
longus Corolla calicis os 3-4 mm. excedens, lobis infra { mm. longis.
Suffrutex 0,3-0.5 m. allus, petala flava, in campis prope San Eslanislao, Aug.,
n. 418%; suffrulex 0,1-0,3 m. altus, petala lutea, in campo pr. fl. Jejui guazu,
Sept., n, 46356.
Cette élégante espèce est encore voisine du L. turnerifolia, dont elle diffère
par l’abondante villosité hirsute lâche qui recouvre toute la plante. ses feuilles
plus amples arrondies-sessiles à la base, les bractées beaucoup plus largement
ovées, etc.
Lippia phæocephala Brig., sp. nov.
Suffrutex mediocris. Caulis erectus basi induratus, calvatus, ramosus, ramis
adscendentibus, virescentibus, quadrangularibus, pilis strigosis prorsus versis
paucis prædilis et præterea patule glanduloso-pilosulis. Folia opposita, suprema
angusle lanceolala, subsessilia, subinlegra; cætera lanceolata vel oblongo-
lanceolala, apice breviter constricto-acuminata vel fere apiculata, marginibus
(495) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1159
longe et parum convexiusculis, basi extenuala, petiolo brevi eodem indumento
ac caulis ornato prædila, utrinque viridia, vix rigidiuscula, utrinque pilis
strigosis paucis prorsus versis asperata, antice distanler parum valide dentata,
nervalione subregulariler pennata sublus evidente sed haud prominula paginam
superiorem haud vel parum rugante. Capitula subeylindrico-globosa, cinerea,
magnitudine druparum Pruni spinosæ, in axillis longe pedunculata, peduneulis
tenuibus foliis brevioribus vel folia vix æquantibus. undique glanduloso-
pilosulis, pilis strigosis raris vel rarissimis ; bracteæ e basi late ovala acuminalæ,
dense imbricatæ, extus pilis strigosis prorsus versis crebris longis obsitæ, flores
circiter æquantes vel paulo excedentes, inferiores majores, omnes post anthesin
accrescentes. Calix sub anthesi minutissime campanulatus, obscure subbila-
biatus, labiis subintegris. Corolla aurantiaca extus superne puberula, minula,
tubo eylindrico exserto, Aloba, lobis parvis ovatis anlico majore. Genitalia
inclusa normalia. Mericarpia lævia, facie interiore excavata, cum calicis
segmentis dense pubescentibus secedentia.
Planta 30-60 cm. alla. Internodia media 4-10 em. longa. Foliorum lamina
superficie ad 7 X 1.7 em., petiolus 0,3-0,8 em. longus; dentium culmina
0,1-0,8 mm. alta et 5-8 mm. distantia. Pedunculi 3-5 em. longi. Capitula sub
anthesi sect. long. 8-10 X 7-8 mm., matura cire. 10-12 X 10 mm.; bracteæ
inferiores superficie cire. 4 X 3 mm. Calix sub anthesi infra 0,5 mm. altus.
Corolla calicis os circ. 2 mm. excedens, lobis infra 0,5 mm. altis. Mericarpia
sect. long. 1,5 X 1 mm.
Suffrutex 0,4-0,5 m. allus, petala citrina, in valle fluminis Y-aca, in campo
pr. Chololo, Dee., n. 6798 a; suffrutex 0,3-0,6 m. altus, petala aurantiaca, prope
Concepcion, in campo argilloso, Sept.. n. 7456.
Cette jolie espèce est voisine ‘du L. tur nerifolia; elle s'en distingue par les
glandes stipitées assez abondantes mêlées aux poils strigueux plus rares et
l'absence d’indument hirsule, par la forme plus eylindrique de ses capitules &
bractées plus amplement ovées sous l’acumen, la forme et le mode de serrature
des feuilles etc. Le sommet de l'axe, dépassé par les derniers pédoncules
axillaires, est rendu complèlement blanc par les poils strigueux très serrés qui
le recouvrent. Le L. Morongii OÖ. K. (L. angustifolia Morong non Cham.) s’en
distingue facilement par l'absence d’indument glanduleux, les feuilles caulinaires
plus longuement acuminées au sommet et les capitules dépourvues de l’indument
cendré-gris caractéristique pour ie L. pheocephala. D'ailleurs, dans le L. phæo-
cephala les pédoncules atteignent souvent la longueur des feuilles, tandis qu'ils
m notablement plus courts dans le L. Morongri, ce qui entraine un port assez
ifférent.
Lippia heterophylla Briq.
Brig. Verb. Balans. Parag., p. 26.
Herba 0,05-0,15 m. alta, corolla lutea, in arenosis par arr. Carapegua, Oct.,
n. 1234; suffrutex 0,05-0,3 m. altus, petala part. rubra, part. lutea, prope
Concepeion in argillosis salsis, Sept., n. 7347.
Lippia lristis Brig., sp. nov.
L. angustifolia Chod. et L. turner oh (sphalm. iurner@folia) Chod.
pro parte in Bull. Herb. Boiss., ser. 2, IT, 819 et 820; non L. angustifolia
Cham. nec L. turnerifolia Cham.
Suffrutex mediocris, caudice tuberoso lignoso, caulibus aeriis ereclis, strictis,
simplicibus vel subsimplieibus, obluse quadrangularibus vel subteretibus, viri-
dibus, superne siccando sæpius nigricantibus, pilis strigosis prorsus versis +
crebris præditis, pilis patulis longioribus nunc crebris, nunc deficientibus. Folia
opposila infima ovata vel ovato- subrotundala, parva; cætera majora lanceolata,
apice acuta, marginibus integris vel subintegris, bası Yolundato- exlenuata, sessilia
vel subsessilia, ulrinque pilis sirigosis parvis prorsus versis aliq. asperala, pilis
1160 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M8 SER.). (496)
patulis longioribus nune præsentibus nunc deficientibus, viridia, sæpius
(præsertim superiora) siccando nigrescentia, basi Splinervia vel 5plinervia,
nervis valde acroscopis inter se pulchre minute reticulescentibus laminam tamen
vix ruganlibus. Capitula ovata ovoideo-subglobosa, in axillis pedunculata,
peduneulis folia inferiore superantibus, superiora cire. æquantibus, rarius longis-
simis superantibus, tenuibus, pilis strigosis prorsus versis prædilis et præterea
sæpius glanduloso-pilosulis; bracteæ exteriores sub anthesi elliptico-lanceolatæ,
virides, post anthesin late ovatæ apice acuminatæ capitulum subsuperantes et
tunc siccando facile nigrescentes, interiores reductæ angustiores, oınnes extus
pilis strigosis vel substrigosis prorsus versis obtectæ et præterea + glanduloso-
pilosulæ, flores circiter æquantes. Calix sub anthesi minimus exlus pubescens,
obscure subbilabiatus labiis subintegris. Corolla citrina vel flava parva, superne
dense puberula, tubo exserto, lobis rotundatis, antico majore. Genitalia normalia
inclusa. Mericarpia cum calicis segmentis extus dense albo-tomentosis auctis
secedentia, levia. facie interiore excavata.
Planta 20-60 em. alta. Capitula sub anthesi sect. long. 5 X 5 mm., maturi-
tata ad 10 x 10 mm. Bracteæ exteriores sub anthesi superficie 3 X 1,5 mm.,
demum ad 5-6 X 3 mm. Calix vix ultra 0,5 mm longus. Corolla calieis os cire.
2 mm. excedens, lobis cire. 0,5 mm. altis. Mericarpia sect. long 1,6 X 1,5 mm.
Celle très remarquable espèce se place dans le voisinage du L. heterophylla.
Elle se reconnait au premier coup d'œil à ses feuilles triplinerviées ou quintupli-
nerviées à la base, à nervures très acroscopes. Le L. turnerifolia en diffère foto
cœlo par la forme des feuilles et la nervation, l’indument des pédoncules, la
forme des capitules et des braclees, et les calices non laineux à la maturité.
Quant au L. angustifolia, il appartient à un groupe tout différent à capitules
disposés en racine terminal, alors que le L. tristis appartient au groupe des
Euzapania à capitules axillaires.
Le L. tristis présente les deux variétés suivantes :
Var. normalis Brig. var. nov.
Folia caulinaria superiora lanceolata vel elliptico-lanceolata, superficie
3-6 X 0,5-1 em. Peduneuli inferiores folia superantes, superiores laminam
circiter æquantes. Caulis et folia pilis strigosis et aliis longioribus patulis
prædila.
Suffrutex 0,3-0,6 m. altus, petala citrina, in campis pr. fl. Carimbatay, Sept.,
n. 455%; suffrutex 0,2-0,3 m. altus, petala flava, in campis pr. Igatimi, Nov.,
n. 5461 pro parte. :
Var. aberrans Briq., var. nov.
Folia caulinaria anguste lanceolala, superficie 3-5 X 0,3-0,5 cm. Pedunenli
suppetentes omnes folia longe superantes. Caulis et folia pilis strigosis præditis,
pilis palulis fere omnino carentibus.
Suffrutex 0,2-0,3 m. altus, petala flava, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5461
pro parte.
Lippia coriacea Brig., sp. nov.
Suffrutex mediocris, ramis erectis obtuse quadrangularibus ferrugineo-
pubescentibus, indumento constante ex pilis strigosis prorsus versis paucis et
aliis brevibus crispulo-patulis cum glandulis commixtis. Folia opposita, crebra
sepius approximala, ovato-elliptica, elliptico--lanceolata vel lanceolata, apice
acute vel breviter acuminala, marginibus integerrimis vel apicem versus
superficialiter crenato-dentatis revolulis parum convexis, basi rotundato-exte-
nuata, sessilia vel subsessilia, crassa, coriacea, supra nitida, subtus pallidius
virentia, utrinque pilis strigosis prorsus versis exasperala et præterea subtus
pilis brevibus patulis crebris partim glandulosis obsita, basi 3 pli- vel 5 plinervia,
nervo medio pinnato, nervis lateralibus acroscopis, omnibus reticulescentibus
subtus prominulis paginam superiorem parum fodientibus. Capitula cinerascentia
ovoideo-subglobosa, in axillis peduneulata, pedunculis folia superiora vix
(497) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 1161
æquantibus, undique patule glanduloso-pilosula, tenuia: bracteæ exteriores e
basi late ovata apice acuminata, siceando sæpius + nigrescentes, extus pilis
prorsus versis obsit® et præterea dense breviter glanduloso-pilosæ, interiores
reductæ alig. angusliores, omnes flores circiter æquantes. Calix minute campa-
nulatus, extus undique pubescens, obscure subbilabiatus, labiis obscure
denticulatis. Corolla lutea, minima, tubo eylindrico exserto, superne extus
puberula, lobis minimis rotundalis antico majore. Genilalia inclusa normalia.
Mericarpia levia cum calicis albo-tomentosi segmentis dehiscentia, facie
interiore excavala.
Suffrutex 0,5-1 m. altus. Internodia media 2-5 em. longa. Folia superficie
3-6,5 X 1-2.5 cm. Peduneuli 3-5 em. longi. Capitula demum sect. long.
1 X 1 cm. Calix sub anthesi vix ultra 0,5 mm. allus. Corolla calicis os 2,5 mm.
excedens, lobis cire. 0,5 mm. altis. Mericarpia sect. long. 1.6 X 1,4 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. altus, petala lutea, in arenosis pr. fl. Capibary. Sept.,
n. 4473 (f. angustifolia); suffrutex 0,5-0,6 m. altus, petala lulea, in valle
fluminis Y-aca, in campo pr. Peribebuy, Dec., n. 6798 (f. latifolia).
Cette jolie espèce se place à côté du L. tristis, dont elle diffère par ses feuilles
coriaces, dures, luisantes en dessus, à marges enroulées en dessous, el par
lindument.
Lippia phryxocalyx Briq., sp. nov.
Frutex ramorum velustiorum cortice brunneo ramis junioribus viridibus nunc
alig. purpurascentibus, obtuse tetragonis vel hexagonis undique breviter glandu-
loso-pilosulis. Folia opposita vel ternata ovato-elliptica, apice acula vel breviter
subacuminata, marginibus sæpius infra medium convexioribus regulariter erebre
crenato-dentalis, basi rotundato-extenuata brevissime subpetiolata, rigidula,
supra atro-viridia, scabrida et præterea glanduloso-punctata, subtus pallide
virentia brevissime glanduloso-pilosula, nervatione reticulata subius prominula
et paginam superiorem + fodiente. Capitula alterniflora, primo hemisphærica,
dein spicatim elonganda, floribus demum laxiusculis, in axillis peduneulata,
peduneulis quam folia brevioribus ut et rache dense glanduloso-pilosulis;
bracteolæ oblongo-elliplice, laxæ, membranaceæ, aliq. venosæ, sæpe purpuras-
centes, oblongæ, apice acutæ, vel breviter acuminatæ, plicalæ, extus breviler
glanduloso-pilosulæ. Calix breviter pedicellatus, ovalo-campanulatus, subbila-
biatus, labiıs subintegris, extus undique pilis patulis albis longis hirsutus et
præterea glanduloso-punctatus. Corolla bracteas excedens, rosea, superne
puberula, tubo exserto basi tenui sensim aliq. ampliato. limbi patuli lobis superio-
ribus altius connatis et lateralibus rotundatis antico majore obcordato. Genitalia
inclusa normalia. Mericarpia oblonga lævia cum calicis segmentis dense longeque
hirsulis dehiscentia. Rachis post florum fructuumque occasum pedicellis
verrucala elongala.
Planta 30-150 cm. alla. Internodia media 3-4 cm. longa. Foliorum lamina
superficie 3-4 X 2-2,5 cm., petiolus 2-3 mm. longus; crenarum culmina sæpius
mucrone prorsus verso aucla 0,5-1 mm. alta et 2-3 mm. distantia. Peduneuli
1,5-2,5 cm. longi. Capitula sub anthesi 1-1,3 cm. lala, anthesi ineunte cire.
1 cm. alla, dein ad 2,5 cm. longa, rache demum ad 4,5 em. longa. Bracleæ
superficie ad 8 X 2 mm. Calix sub anthesi ad 2 mm. altus. Corolla calieis os
cire. 8 mm. excedens, tubo 7-8 mm. profundo, lobis superioribus lateralibusque
ad 1 mm. altis, antico superficie 1,5 X 1,9 mm. Mericarpia calice obtecla sect.
long. 2,3 X 1 mm.
Frutex 0,8-1,5 m. altus, petala rosea, in rupestribus in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7896.
Espèce de premier ordre, sans affinité étroile avec aucune de celles de la
seclion Euzapania. La forme des feuilles, la glandulosité, les capitules s’allon-
geant pendant l’anthese, et l’indument remarquable du calice rappellent le
L. lasiocalycina Cham. placé par Schauer parmi les ÆEuzapania. Mais le
L. phryxocalyx ne montre pas l'état aphylle à inflorescence densement racémi-
forme décrit par Chamisso et figuré par Schauer (in Mart. Fl. brasil., vol IX,
1162 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SéR.). (498)
tab. 39); sa biologie végétative est tout autre. En outre, le L. phryxocalyx
s'écarte du type boliviano-brésilien par ses feuilles crénelées-dentées, fermes, à
créneaux nombreux et serrés et par l'absence de coussinets d'insertion volumi-
neux, mamelonnés et laineux pour les pédoncules.
Lippia bothrioura Briq., sp. nov.
Suffrutex vel herba elata, caulibus erectis, robustis, obtuse quadrangularibus,
viridibus, ramosis, ramis erectis vel adscendentibus, pilis strigosis prorsus
versis inferne parum crebris ornatis, superne dense canescentibus. Folia opposita,
elliptico-lanceolata, opposita, apice acuta vel breviter acuminala, marginibus
parum convexis sæpe aliq. revolutis, nune integris, nunc versus medium satis
valide serratis, basi integre cuneato-extenuata, sessilia vel subsessilia, viridia,
rigidiuscula, parce pilis prorsus versis substrigosis vel strigosis exasperata, nervo
medio et nervis lateralibus acroscopis parum reticulescentibus subtus prominulis,
paginam superiorem sæpe aliq. fodientibus. Inflorescentia thyrsoideo-paniculata
terminalis. Capitula parva, crebra, primo ovoideo-subgloposa, dein magis
elongata in axillis foliorum reductorum pedunculata, pedunculis canescentibus ;
bracteæ (seu folia bracteiformia) lanceolata, + canescentia, peduneulis breviora;
bracteolæ exlus canescentes, exteriores flores vix æquantes, e basi ovata
acuminals®, interiores magis angustæ. Calix minimus extus prorsus pubescens,
minute campanulatus, obscure subbilabialim repande Adenticulatus. Corolla
fiava, superne puberula, tubo basi cylindrico apicem versus aliq. ampliato, lobis
parvis ovato-rotundatis, antico submajore. Genilalia normalia inclusa. Mericarpia
cum calicis segmentis canescentibus dehiscentia, lævia, facie inleriore excavata,
minuta. Axis capituli post anthesin crassiuscula pedunculo amplior, minute
villosula, areolis rhombeis pulchre foveolata.
Planta 50-200 cm. alta. Internodia regularia 4-12 cm. longa. Foliorum lamina
superficie ad 7 X 1,5 cm. longa; dentium (cum adsint) culmina ad 1,5 mm.
alla. Pedunculi nunc subnulli, nune ad 2 em. alti. Calix sub anthesi eire.
0.5 mm. altus. Corolla calicis os 2-2,5 mm. excedens, lobis cire. 0,5 mm. altis.
Mericarpia sect. long. 0,6 X 0,5 mm. Capituli axis sect. long. ad 10 X 2 mm.
Suffrutex 0,5-2 m. altus, petala flava, in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7471.
Cette remarquable espèce appartient à la section Euzapania groupe Paniculate ;
son inflorescence à nombreux capitules disposés en thyrse la rapproche des
L. vernoniordes Cham., L. oxycnemis Schauer et L. herbacea Mart. Les deux
premiers s’écartent immédiatement par leurs capitules strobilacés et le dernier
par les capitules tétragones-ovoïdes, outre de nombreux autres caractères. Dans
le L. bothryoura, les capitules s’allongent un certain temps par le sommet, mais
leur forme générale ne change pas, car les fleurs et fruits tombent à la partie
inférieure, au fur et à mesure qu'il se développe de nouveaux boutons au som-
met. Les organes tombés laissent à nu un axe régulièrement creusé de fossettes
lozangiques (d’où le nom spécifique bothrioura), plus volumineux que le pédon-
cule, d’un aspect fort élégant.
Lippia scaposa Briq., sp. nov.
Herba mediocris, caudice duro obliquo vel subhorizontali, ramis aeriis
erectis, tenuibus, viridibus, quadrangularibus, basi breviter patule pilosulis vel
glabrescentibus, superne pilis strigosis prorsus versis præditis. Folia parva
opposita, pauca, infima obovata, apice obtusa, cætera elliptica apice acuta,
omnia basi constricta vel rotundato-extenuala, sessilia vel subsessilia, integra
vel apicem versus dente uno alterove magno ornata, utrinque viridia, pilis
slrigosis prorsus versis + asperala, aliq. duriuscula, nervis acroscopis subtus +
prominulis predita. Inflorescentia paniculata terminalis. Capitula parva hemis-
phærica, dein ellipsoidea, infima rarius in axillis parvis foliorum superioris
longe pedunculata, sæpius in axilla foliorum ad bracteas lanceolatas capilula
haud superantes reductorum et internodiis elongatis separatis sila, nunc etiam tria
(499) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1163
in apice scapi longissimi nudi collocata; axes omnes pilis strigosis prorsus versis
obsitæ ; bracteæ subovalo-vel elliplico-lanceolatæ, apice acutæ vel breviter acumi-
natæ, virides, extus pilis substrigosis prorsus versis obsitæ, floribus breviores.
Calix minute campanulatus, prorsus pubescens, obscure bilabiatim repando-
denticulatus. Corolla lutea, tubo exserto, e basi cylindrica sensim aliq. ampliato,
apicem versus puberula, lobis minimis ovatis, ovato-rotundalis, antico sub-
majore. Genitalia normalia inclusa. Mericarpia adhuc ignota; axis capitulorum
post anthesin villosulo-tuberculata.
Herba 14-60 em. alla. Internodia inferiora inter foliorum paria 2-19 cm.
longa. Scapus 20-25 cm. altus. Peduneuli infimi ad 5 mm. longi, superiores
sæpe fere nulli. Capilula 5-6 mm. alta, demum ad 7 mm. longa; bracteæ
superficie 4-4,5 X 1 mm. Calix infra À mm. longus. Corolla calicis os 2,5 mm.
excedens, lobis cire. 0.5 mm. altis, axis capituli post anthesin 5 mm. longa.
Herba 0,4-0,6 m. alta, petala lutea, in valle fluminis Y-aca, in campo pr.
Valensuela, Jan., n. 6965.
Cette gracieuse espèce appartient au groupe des Euzapania à inflorescence
terminale. Elle s’écarte de toutes les espèces connues par l’exiguiie de ses tiges
aériennes, sa microphyllie, son indument, l'inflorescence, ete., etc.
Var. melanocaulos Briq., var. nov.
A typo (var. genuina Briq.) differt caulibus airis nec viridibus, superne, ut
videtur, magis fistulosis, bracteolis aliq. latioribus, magnis, ovalis.
Herba 0,4-0,5 m. alta, petala lutea, in valle fluminis Y-aca, in campis pr.
Valensuela, Jan., n. 6965 a.
Lippia lupulina Cham.
in Linnæa VII, 222 (ann. 1832).
Suffrutex 0,6-0,8 m. altus, corolla rosea. ad marginem silvæ pr. Peribebuy,
Febr., n. 1859; suffrutex 0,3-0,5 m. altus, pelala violacea, in campo Apepu.
Aug., n. 4335; herba aut suffrutex 0,3-0,6 m. allus, petala lilacina, in campo
pr. fl. Carimbatay, Sept., n. #557: suffrutex 0,3-1 m. altus, pelala lilacina, in
campo Ipe hu, Oct., n. 5098; suffrutex 0,8-1 m. altus, petala purpureo-violacea,
prope Goncepeion in campis, Aug., n. 7261.
M. Chodat (in Bull. Herb. Boiss. ser. 2, II, 820) distingue les échantillons de
M. Hassler sous le nom de var. paraguariens’s, tandis que ceux de Balansa
appartiendraient au L. lupulina type. Nous ne savons trouver de différences
notables entre ces diverses provenances qui cadrent toutes soit avec la deserip-
tion de Chamisso. soit avec les échantillons brésiliens de l’herbier Delessert
(Claussen, ann. 1839, Minas Geraës; Guillemin n. 419, Saint-Paui: Vauthier
n. 195, Minas Geraës). Quant au L. renıfolia Turcz., de la province brésilienne
de Goyaz (Gardner n. 4336 in herb. Delessert), rapproché par M. Chodat du
L. lupulina Cham. récolté au Paraguay par M. Hassler, c'est certainement une
espèce (ou variété ?) différente, à feuilles nummulaires sessiles et à bractées subor-
biculaires faiblement ou à peine apiculées au sommet.
Lippia paraguariensis Briq., sp. nov.
Suffrutex elatus, ramosus, ramis obtuse telragonis, undique tomentello-
pubescentibus, indumento brevi cum glandulis stipitatis et pilis patulis
longioribus commixto. Folia opposita, ovato-elliplica vel elliptica, apice sæpius
breviter acuminata, marginibus regulariter convexis crebre et parum robuste
crenatis vel crenato-dentatis, basi in petiolum dense pubescentem vel tomentello-
pubescentem lamina breviorem extenuata, crassiuscula, supra et sublus velutina,
‘cinereo-virentia, nervatione basi triplinervia, nervo medio pennato, lateralibus
+ acroscopis, omnibus inler se transversim anastomosantibus, rete subtus
prominulo et paginam superiorem aliq. fodiente. Capitula virginea hemisphæ-
rica, malura sphærico-ovoidea, magna, in axillis superioribus pedunculata,
pedunculis folia cire. æquantibus dense patule tomentello-pubescentibus pilis
1164 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (211€ SER.). (500)
longioribus et glandulis stipitalis commixlis; bracleæ basi lalissime ovale,
apice acuminalæ, tenuiler membranacæ. 7 nerviæ, nervis anaslomosantibus,
pubescentes et glandulosæ, cillatæ, pallide virentes, denique valde auctæ,
corollas eirciter æquantes. Calix parvus campanulatus, subbilabiatus, undique
pilis albis patentibus obteeius. Corolla alla, tubo exserto basi tenuiter
cylindrico, ultra medium in faucem amplialo, superne exius pilosula, lamina
oblique patula, lobis 5, superioribus allius connatis, ul et lateralibus rolundatis,
infimo obcordato. Genitalia inclusa normalia. Mericarpia haud præsunt. Capitu-
lorum axis occasis fructibus villosula florum Loris basalıbus verrucala.
Planta 80-120 em. alla. Internodia media 6-8 em, longa. Foliorum lamina
superficie 5-7 X 3-4 em., petiolus 1-1,3 em. longus; crenarum culmina
0,5-1 mm. alta et 2-5 mm. distantia. Pedunculi 4-8 cm. longi. Capitula demunı
sect. long. 3- X 3-4 cm. Bracteæ infimæ superficie 2 X 1,3 cm. Calix 2-3 mm.
longus. Corolla calicis os cire. 1 cm. excedens, tubi parte tenui 3-4 mm., parte
ampla à mm. longa, lobi superiores lateralesque cire. 2 mm. alti, anlico 2 mm.
longo. Capitulorum axis occasis fructibus ad 2 cm. alla.
Suffrulex 0,8-1,2 m. altus, petala alba, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7802.
Cette jolie espèce est très voisine du L. lupulina Cham. dont elle paraît cepen-
dant différer suffisamment par ses feuilles ovées-elliptiques ou elliptiques,
alténuées à la base, la forme des bractées, la corolle blanche etc.
Stachytarpheta cayennensis Vahl.
Enum. I, 208 (ann. 180%): voy. Brig. Verb. Balans. Parag., p. 30.
Var. virescens Briq.
Rami glabrescentes apicem versus parce strigoso-pubescentes. Folia adulla
parce strigoso-pubescente, virescentia.
Herba 0.3-0,5 m. alla, corolla lilacina, in campis humidis pr. Alira, Maj.,
n. 343; suffrutex 0,4-1 m. allus, petala violacea in campo San Bernardino,
Febr., n. 3889; suffrutex 0,3-0,6 m. altus, petala alba vel cœrulea, in dumetis
pr. Ipe hu, Nov., n. 5325 (forma ad var. sequentem vergens).
Var. candicans Briq.
Rami dense pilis brevibus palulis oblecli, canescentes vel candicantes. Folia
adulia ulrinque. præsertim aulem in pagina inferiore, pilis adpressis dense
obtecta, nunc subvelutina, cinerascentia. ;
Herba 0,3-0,5 m. alta, corolla violacea, in campo pr. Ibitimi, Jul., n. 602.
Stachytarpheta Hassleri Briq., sp. nov.
S. cayennensis Chod. in Bull. Herb. Boiss., ser. 2, If, 819, pro parle:
non Vahl.
Suffrutex ramis erectis acute tetragonis, parce breviter puberulis vel glabres-
centibus, internodiis brevibus. Folia opposita angustato-oblonga, apice ex
culmine subobtusato breviter apiculata, ultra medium latiora, marginibus parum
convexis apicem versus pauce et mediocriter crenata vel crenato-dentala, inferne
integre longiuscule extenuala, basi subrotundata sessilia, siccando nigricantia,
membranacea, utrinque pilis brevibus raris prorsus versis ornala, glabrescenlia,
nervalione pennala parum prominula, nervis utrinsecus 3-4. Spicæ graciles
longissimæ, rectæ, nune subflexuosæ: bracteæ lanceolatæ acuminatæ apice longe
subulato-aristatæ, calicem fructiflorum circiter æquantes, extus minutissime
puberulæ, margine anguste subscariosæ. Calix longe tubulosus, dorso in
foveolis racheos subincrassalis immersus, demum elongalus, apice breviter
kdentatus, dentibus triangulari-acuminatis. Corolla cyanea, tubo cylindrico
erecliusculo, limbo palente pro sectione magno vel maximo, lobis pulchre
venosis, fauce circa slylum dense puberulo. Stamina inclusa normalia. Stylus
(501) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANA. 1165
exsertus, brevis, cylindricus. Mericarpıa linearia, denique nigra, apicem versus
rugosula.
Planta 1-3 m. alla. Ramorum intermedia 1-2 cm longa. Foliorum lamina
superficie 4-5 X 1-1,3 cm.; erenarum culmina 0,3-0,8 mm. alta et 2-5 mm.
distantia. Spicæ ad 40 em. longæ, foveolis ad 7 mın. longis; bracteæ cire. I em.
longæ. Calicis maturi cire. 1 em. longi dentes vix 1 mm. alti. Corollæ tubus
eirc.d mm. longus, limbo (antero-postice) 8-10 mm. lato. Stylus corollæ faucem
1-2 mm. excedens. Mericarpia 6-7 mm. longa.
Suffrutex 1-1,5 m. altus, petala cyanea, in colle Tobaty, Mart., n. 4040;
suffrutex 1,5-3 m. altus, prope Tobaly in eacumire collium inter rupes
denudatos (n. 6279).
Le S. Hassleri diffère énormément du S. cayennensis Vahl par ses tiges
quadrangulaires à angles filiformes aigus, par ses feuilles oblongues et sessiles,
par ses bractées et son calice deux fois plus longs dépourvus de poils strigueux,
par sa corolle à limbe élégamment veiné notablement plus grande. Les dimen-
sions des organes floraux rapprochent le S. Hassleri du S. mutabilis Vahl des
Antilles et de l'Amérique tropicale, mais il s'écarte complètement par la tige, les
feuilles et l’indument; c'est une espèce très distincte.
Casselia Hasslerı Brig., Sp. nov.
Fruticulus caudice lignoso incrassato, caulibus aeriis adscendentibus quadran-
gularibus, lævibus, glabris, internodiis brevibus. Folia opposita, ovata, apice
acuta vel suboblusa, marginibus valide crenatis infra medium convexioribus,
basi rotundato-extenuata vel rotundata, petiolo brevi glabro insidentia,
firmula, glabra, supra nitidule virentia, subtus pallidiora, penninervia, nervis
lateralibus utrinsecus 5-9 versus marginem reticulescentibus, sublus aliq. promi-
nulis laminam supra haud fodientibus ; crenæ intus et præsertim extus convexæ
apice mucronulatæ utrinsecus 5-7. Pedunculi apice 4-3flori axillares, tenues,
glabri, folium vix equantes; pedicelli brevissimi vel subnulli; bracteolæ subu-
late, brevissimæ. Calix tubuloso-campanulatus, Snervatus, non venosus, inter
nervos plicatus glaber, herbaceus, dentibus brevibus post expansionem plicatu-
rarum tubi triangulari-ovatis apice acutalis vel + acuminatis. Corolla rosea
glabra, calice bis longior, tubo e basi cylindrica sensim superne ampliato, limbi
ampli lobis ovato-rotundatis. Genitalia normalia, inclusa. Fructus deest.
Planta 20-40 cm. alta, ramorum aeriorum internodiis 1:5-2 em. longis.
"oliorum lamina superficie 2,5-3 X 1,5-2 cm., petiolus 2-4 mm. longus; crena-
rum culmina usque ad 2 mm. alta et 5 mm. distantia. Pedunculi 2-3 mm. longi:
pedicelli 4-2 mm. alti; bracteole 1-2 mm. longæ. Calicis sub anthesi 6 mm.
longi, tubus 5 mm. profundus, dentes 1 mm. alti. Corolla calicis os 5-7 mm.
excedens, limbi lobis superficie 3 X 2-3 mm.
Fruticulus 0,2-0,4 m. altus, petala rosea, in campis arenosis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 7889.
Cette espèce est voisine du G. chamædryfolia Cham., à laquelle elle ressemble
par la glabréité et la forme des feuilles, et les dimensions relativement grandes
de la corolle. Elle paraît s’en distinguer par ses cimes à peine aussi longues que
les feuilles, ses feuilles arrondies et non cunéiformes à la base, ses dents calici-
nales non ellipliques-acuminées et sa corolle un peu plus petite. Elle ressemble
aussi beaucoup au G. Mansor Schauer, dont elle a la glabréité, la forme des
feuilles et le port, mais elle s’en écarte au premier coup d’eil par ses fleurs deux
à trois fois plus graudes.
Casselia hymenocalyx Brig., sp. nov.
Suffrutex caudice lignoso, incrassato, caulibus aeriis erectis vel adscenden-
tibus, tetragonis, lævibus, glabris, internodiis medioeribus; præterea ex caudice
sæpe prodeunt rami flagelliformes steriles. Folia ovata, apice obtusa vel subacuta
minute apiculata, marginibus inciso-crenatis infra medium convexioribus, basi
subito in petiolum brevem glabrum contracta, glabra læviaque, supra nitide
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 41, 31 ociobre 1904. 76
1166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (502)
viridia, subtus pallidius virentia, penninervia, nervis lateralibus ulrinsecus
5-7 anastomosantibus subtus prominulis, supra etiam alig. prominulis laminam
tamen vix rugantibus; crenæ utrinsecus 7-10 intus et extus convexæ apice
obtusæ mucronulalæ. Pedunculi apice 3-5 flori, axillares, tenues, glabri, folıum
æquantes vel aliq. superantes; pedicelli calice breviores; bracteolæ oblongo-
lineares, ultra medium latiores, pedicello longiores. Calix tubulosus, hymenæo-
imembranaceus, glaber, tubo basi obconico superne ampliato, dentibus ovato-
acuminatis, lobis 3-5 nerviis, nervis inter se pulchre anastomosantibus. Corolla
rosea, calice duplo major, glabra, tubo basi cylindrico superne ampliato, limbi
ampli lobis obovatis, margine convexe truncalulo minute crenulato. Genitalia
inclusa normalia. Fructus maturus deest. Calix maturus ample obconicus.
Planta 20-50 cm. alta. Foliorum lamina superficie ad 5 X 3 cm., petiolus
5-7 mm. longus ; crenarum culmina 2-3 mm. alta et 3-5 mm. distantia. Pedun-
culi ad % em. longi; pedicelli 1-3 mm. longi; bracteolæ ad 5 mm. longæ.
Calicis sub anthesi 7-8 mm. longi tubus 6-7 mm. profondus, dentes 1,5 mm.
alti: calix malurus sect. long. 10 X 7 mm., dentibus ad 3 mm allis et basi
3 mm. Jatis. Corolla calicis os 5-6 mm. excedens, tubo 7-8 mm. longo, lobis
superficie 2-3 X 3-4 mm.
Suffrutex 0,2-0,5 m. altus, petala rosea, prope Concepcion ad marginem
silvæ, Oct., n. 7637.
Cette belle espèce est voisine des ©. Mansoi, chamedryfolia et Hassleri, mais
elle s’ecarte de tous les trois par son calice membraneux, élégamment anastomosé-
veiné dans la partie supérieure du tube et dans les lobes, landis que les espèces
précilées ont des lobes uninerviés.
Citharexylum myrianthum Cham.
in Linnæa VII, 117 (ann. 1832).
Var. acuminatum Brig.
Verb. Balans. Parag., p. 30.
Arbor 6-8 m. alla, pelala punicea, ad ripam lacus Ypacaray, Dec.. n. 3590:
arbor 6-8 m. alta (ex arbuscula 0,3-0,5 m. alta oriens), pelala alba, in silva pr.
Igatimi, Nov., n. 5457.
Var. rigidum Brig.
Verb. Balans. Parag. p. 30.
Arbor 3-4 m. alta (ex arbuscula 0,2-0.3 m. alta oriens), corolla ochroleuca. in
palude vieino lacus Yparacay, Oct., n. 1363.
Aegiphila paraguariensis Briq., sp. nov.
Frutex elatus vel arbor, ramorum vetustorum cortice sordide griseo, ramulis
obtuse tetragonis, undique albo-tomentosis. Folia opposita, obovala, apice obtusala
oblusa vel rotundala, marginibus integris vel subintegris, ultra medium
convexioribus, inferne integre longiuscule cuneato-extenuala. petiolo tomentoso
brevi insidentia, firmula, superne breviter pubescenlia viridia, sublus veluline
cinereo- vel albo-tomentosa, penninervia, nervis lateralibus utrinsecus 7-8.
Cymæ axillares, pedunculatæ: pedunculi tomentosi petiolo alig. longiores;
pedicelli breves, tomentosi; bracleolæ lineares, tomentosæ, calice breviores:
flores erebri, densi, corymbulos vel umbellulas efficientes Calix obconico-
campanulatus, extus dense albo-lomentosus, lobis 4 ovatis brevibus æqualibus,
apice oblusis vel subacutis. Corollæ + albæ tubus vix exsertus, limbi lobis
oblongis apice rolundatis. Stamina in floribus g' et styli in floribus @ corollam
longiuscule excedentia. Fructus in speciminibus maturis jam delapsi; calyx
malurus ample cupularis, durus, glabrescens, marginibus irregulariler inciso-
lobatis.
Planta ad 3 m. alla. Internodia media ramulorum 2-3 em. longa, serius
elonganda. Foliorum lamina superficie 8-10 X 4-6 cın., petiolo 5-8 mm. longo.
(503) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1167
Cymæ cum pedunculis 2-3 cm. altis, ipso pedunculo 1-1,5 cm. longo;
pedicelli et bracteolæ 2-4 mm. longæ. Calicis sub anthesi 4-5 mm. longi dentes
1-1,5 mm. alti. Corolla calicis os 2-3 mm. excedens, lobis superlicie
2-3 X 1,5 mm. Stamina stylique corollæ os 3-4 mm. excedentia. Calix maturus
sect. long. 5-7 X 8-9 mm.
Frutex 1-2 m. allus, flos flavescens, in campis pr. Peribebuy, Febr., n. 1924
(d'), arbor 1-3 m. alla (ex arbuscula 0,03-0,1 m. alta), petala alba, in campo pr.
Capibary, Sept., n. 4498 (92); arbor 2-3 m. alta (ex arbuscula 0,03-0,05 m.
alta petala albo-lilacina, in campo Ipe hu, Oct., n. 5056 (@); frutex 1-2 m.
altus, pelala alba, prope Tobaty in dumeto. Sept., n. 6766 (©); frutex 2-4 m.
altus, petala ochroleuca, in valle fluminis Y-aca in arenosis ad ripam fluminis,
Jan., n. 6931 (2).
Espèce voisine de 1’4. Sellowrana Cham. dont elle diffère par ses rameaux
arrondis-tétragones, ses feuilles plus largement obovées, ses cymes plus conde-
sées et plus longuement pédonculées et les dents calicinales non apiculées.
Aegiphila Hassleri Briq., sp. nov.
Frutex vel arbor mediocris, cortice ramorum vetustiorum griseo siriato,
ramulis juvenilibus tomentosulo-pubescentibus, pilis prorsus versis vel patulis
cum glandulis stipitatis nonnullis commixtis, internodiis abbreviatis. Folia
opposila, lanceolata vel oblongo-lanceolata, apicem versus acuminata, culmine
ipso obtuso vel rotundalo, marginibus longe leniter convexis integris, subintegris
vel ultra medium distanter superficialiter serratis, basi longe cuneiformiter in
petiolum brevissimum subtomentosum glanduloso-pubescentem abeuntia, membra
nacea, siccando facile nigricantia, supra demum glabrescentia opace viridia,
subtus juventute tomentello-candicantia, demum velutine canescentia vel cine-
rascentia, penninervia, nervis lateralibus parum prominulis utrinsecus 5-9.
Cymæ axillares, laxæ, foliis breviores, pedunculis, sympodiis pedicellisque
tenuibus patule vel strigosule villosulis. — Flores 4 majores. Calix longiuscule
obconico-campanulatus, undique villosulo-tomentellus, canescens, lobis fere
obsoletis, appendicibus subulato-cuspidatis inæqualibus 4 longiusculis præditus.
Corolla viridescens. glabra, calice bis longior, tubo exserto cylindrico superne
leviter amplialo, iobis subæqualibus patulis oblongis apice subobtusis. Stamina
exserla. Stylus inclusus bifidus. — Flores © minores. Calix breviter ovalo-
campanulatus, undique villosulo-tomentellus, canescens, lobis obsoletis, appen-
dieibus A subæqualibus brevissimis euspidatis præditus. Corolla alba vel virides-
cens, glabra, calice vix bis lougior, tubo. parum exserto eylindrico superne vix
ampliato. lobis subæqualibus patulis oblongo-obovalis, apice obtusis. Stamina
inclusa, antheris abortivis. Styli longe exserti, cruribus elongalis filiformibus.
— Drupæ cerasi magniludine olivaceæ calyei latissime cupuliformi indu-
ralto margine circulari irregulariter eroso insidentes.
Plania 3-4 in. alta. Ramulorum internodia 1,5-2 cm. longa. Foliorum lamina
superficie usque ad 11 X 3 cm., petiolo 2-5 mm. longo; dentium (cum adsint)
culmina ad 1 mm. alta et 3-10 mm. distantia. Cymæ evolutæ ad 3 cm. long.
Calyx g a basi ad os 4-5 mm. altus, appendicibus setiformibus 0,8-1,5 mm.
altis. Corolla G° calicis os 7-8 mm. excedens, tubo fere 1 cm. longo, lobis
superficie ad à X 1.5 mm.: stamina corollæ os 2-3 mm. excedentia. Calyx © a
basi ad os 3 mm. altus, appendicibus mucroniformis ad 0,5 mm. altis. Corolla 2
calicis os 2-3 mm. excedens, tubo ad 5 mm. longo, lobis superficie ad
3 X 0,8 mm.; styli erura corollæ os 5-8 mm. excedentia. Drupæ sect. long.
1,5-2,3 X 1,5-2.5 cm., calicis maturi cupula ad 2 em. diametro lata.
Frutex 2-3 m. altus, fructus olivaceus, in dumetis prope Sapucay, Dec.,
n. 167% (2); frutex 2-4 m. altus, petala alba, in dumeto San Bernardino, Aug.,
n. 3193 (9); arbor 3-4 m. alta (ex arbuscula 0,1-0,2 m. alta), petala virides-
centia, in silvis San Estanislao, Aug., n. 4271 (©): in regione cursus superioris
fluminis Y-aca, Dec., n. 6780 (2).
Cette espèce est voisine des A. mediterranea Vell. et A. Luschnathir Schau.
dont elle s’&carte par son dimorphisme sexuel très marqué. En outre, elle diffère
1168 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (504)
de l'A. mediterranea par l'absence de villosité allongée sur les rameaux, les deux
pages foliaires et le calice et par l'absence de lobes calicinaux et de sinus interlo-
baux distincts; de l'A. Luschnathii par ses feuilles cendrees-blanchälres et
veloutées en dessous el son calice velu-lomenteux.
Aegiphila Gandelabrum Briq., sp. nov.
Frutex cortice ramorum velustiorum cortice griseo, ramulis fere teretibus
virgatis dense pubescenti-villosulis, pilis brevibus prorsus versis. Folia oblonga
vel oblongo-lanceolata, opposita vel subopposila, apice cuspidata, marginibus
longe leniter convexis integris, basi in peliolum brevem villosulo-tomentosulum
extenuata, membranaceo-firmula, supra viridia demum nervis exceptis nitidula
subglabraque, subtus pailidius virentia undique breviter molliter pubescentia,
penninervia, nervis laleralibus ulrinsecus 6-8 inter se Æ anastomosantibus,
omnibus parum prominulis nec folium ruganlıbus. Inflorescentia terminalis :
cyma terminalis unica vel subunica, cæteræ in axıllıs foliorum superiorum
sensim reductarum pedunculatæ, omnes multifloræ et conglomerato-densifloræ.
foliis breviores; pedunculi divaricali tenues, ut et sympodia et pedicelli breves
undique dense pubescenti-villosuli, pilis brevibus prorsus versis; bracteolæ
setaceæ, villosulæ floribus breviores. Flores ut videtur haud omnino bisexua-
liter evoluti : in eadem inflorescentia reperiuntur enim corollæ staminibus
exsertis et stylo alig. reducto, aliæ stylo exserto staminibus brevioribus,
aliæ tandem siaminibus et stylo longe exsertis. Calix ovato-campanulalus,
prorsus strigoso-pubescens, lobis 4 ovatis apice acutis vel subaculatis. Corolla
extus glabra, tubo cylindrico exserlo, superne haud vel vix ampliato, limbi
patuli lobis 4 subæqualibus oblongis apice obtusis. Fructus deest.
Planta 1-1,5 m. alta. Ramulorum internodia 4-6 cm. longa. Foliorum lamina
evoluta superficie 7-9 X 3-3,5 cm., peliolus 3-5 mm. longus. Pedunculi
inferiores ad 4 cm longi. Cymæ 1,5-2,5 cm. altæ et 2-3,5 cm. lalæ. Bracteolæ
1,5-3 mm. longæ. Calicis ad 3 mm. longi, lobi cire. 1 mm. alti. Corolla calicis
os cire. 8 mm. excedens, tubo 5 mm. longo, lobis superficie 3 X 1,5 mm. Geni-
talia corelle os ad à mm. excedentia.
Frutex 1-1.6 m. allus. pelala alba, in dumelis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8120
Espèce élégante à feuillage semblable à celui de FA. filifelia Rusby, de la
Bolivie, mais bien différente par l'inflorescence: rappelle aussi l'A. filipes Mart.
et Schau. dont elle diffère par l’indument, la forme du calice et des dents
calicinales. : -
Aegiphila euspidata Mart. et Schau.
ex Schau. in DC. Prodr. XI, 653 (ann. 1847).
Frutex 3-4 m. altus, fios flavus, in silvis pr. Sapucay, Dec., n. 1656; frutex
1-3 m. altus, petala ochroleuca, in dumetis in campis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7974 (4) et 7794a (2).
Aegiphila platyphylla Brig., sp. nov.
Frutex elatus, ramis undique dense pubescenti-tomentellis, cinereis pilis.
substrigosis densis prorsus versis, obluse tetragonis vel subteretibus. Folia
opposita, late ovata, apice pulchre cuspidata, marginibus integris valde convexis,
basi exacte rotundata, petiolo cinereo prorsus pubescenti-tomentello brevi insi-
dentia, firmula, supra læte viridia, Æ nitidula, secus nervos breviter pubes-
centia, demum glabrescentia, sublus cinereo-viridia densiuscule molliter
pubescentia, penninervia, nervis lateralibus utrinsecus 6-9 inter se anastomosan-
bus, omuibus aliq. prominulis folium tamen haud ruganlibus. Inflorescentia
terminalis; cymæ summs paucæ foliis ad bracteas breviores reductas suffultis,
cæleræ in axıllis foliorum superiorum vix vel parum reductorum peduneulatis
foliis. breviores, omnes multifloræ ei valde conglomerato-densifloræ; pedunculæ
divaricati validiusculi, ut et simpodia et pedicelli brevissimi, undique dense
(505) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1169
pubescenti-tomentelli, pilis strigosulis prorsus versis; bracteolæ lanceolato-
setaceæ tomentello-pubescentes breves. Flores unisexuales, hucusque tantum
noti. Calix obconico-campanulatus, parvus, undique prorsus sirigoso-pubens,
canescens, dentibus 4 ovalis brevissimis. Corolla alba extus glabra, calice bis vel
ter longior tubo cylindrico exserto, superne vix ampliato, limbi paiuli lobis
4 subæqualibus oblongo-obovatis apice obtusis. Stamina divaricatim longe
exserta, antherarum loculis parallelis oblongo-linearibus.
Planta 2-4 m. alta. Ramulorum internodia media 2-4 cm. longa. Foliorum
lamina superficie ad 10 X 6 cın., peliolus ad 1 em, longus. Peduneuli inferiores
ad 3 em. longi. Cymæ 1,5-2 cm. alte et 1,5 2,5 cm. late. Bracteolæ 2-5 mm.
longæ. Calicis ad 3 mm. longi lobi cire. 0,5 mm. alti. Corolla calicis os cire.
6-8 mm. excedens, tubo 5 mm. longo, lobis superficie 3-4 X 1,5-2 mm. Stamina
corollæ os ad 8 mm. excedentia, antheris 1.5 mm. longis.
Frutex 2-4 m, altus, petala alba. in dumetis pr. Bellavista, in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. n. 8056.
Espèce voisine de l’4. cuspidata Mart. et Schau. dont elle se distingue très
facilement par ses feuilles amples, largement ovées, son calice plus petit à dents
deux fois plus courtes et ses anthères plus étroites.
Vitex cymosa Bert.
ex Spreng. Syst. veg. Il, 757 (ann. 1825).
Frutex 6-8 m. altus, fructus niger, in dumeto pr. Itacurubi, Sept., n. 110$;
arbor 8-12 m. alta (ex arbuscula 0,3-1 m. alta), cortex griseus crenatus, corolla
dilute violacea, in nemoribus prope Cerropyto, Oct., n. 1252: arbor 6-12 m. alla
(ex arbuscula 0,2-0,5 m. alta), petala violacea, in dumeto Cordillera de Altos,
Nov., n. 3443 et 3443 a.
ANONACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 11; Bull. Herb. Boissier VI, Append. I,
par
Les Anonacées rapportées du Paraguay sont au nombre de 15 espèces dont
6 nouvelles. Ce sont : Aberemoa levis; Anona paraguayensis; A. glaucophylla ;
Rollinia Hassleriana; R. longipetala; R. intermedia.
Elles sont toutes des campos ou des ilols de forêts peu denses qui se trouvent
dans cette formation; arbrisseaux, arbustes ou petits arbres.
Dans les ilots de forêts des campos on trouve : Xylopia grandiflora (N. NE.);
Anona coriacea (forme arborescente) (NE.); A. crassiflora (NE.); Rollinia
intermedia (C. NE.): R. Hassleriana (N.); R. emarginata (P. t.) tous arbrisseaux
ou petits arbres.
Partout dans les campos : Anona dioica, A. nutans.
Dans les campos du Nord-Est : Anona crotonıfolra.
Dans le campos du Nord : Aberemoa levis; Anona paraquayensis; A. glauco-
phylla; Rollinia longipetala.
Communs aux campos du Nord-Est et du Nord : Aberemoa furfuracea,
Anona coriacea, forme frutescenle et suffrulescente, A. grandifolia.
Les campos du Centre qui sont les plus pauvres en espèces, n’hebergeant que deux
espèces d’Anona et de Rollinia ; la plupart des espèces proviennent du Nord-Est et
1170 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SER.). (506)
du Nord; et quelques-unes d’entre elles sont des arbres typiques du «Serrado »
paraguayen tels que Anona coriacea, A. crassiflora.
Les fruits des différents Anona sont comestibles, mais ils n'égalent ni comme
arôme ni comme saveur ceux des Anona Cherimolia, A. oblusiflora et
A. squamosa cultivés dans les jardins.
ANONACEZÆ determ. Rob. E. Fries.
Aberemoa furfuracea (St Hil.) Baill.
Anona furfuracea St Hil., Fl. Bras. mer. I, pag. 34.
Frutex 1-2 m., petala ochraceo-rubescentia. In campo p. Igatimi, Sept., 4686.
— Frutex 1-1,5 m., petala purpurea. In campo Ipe-hu. Sierra Maracayu, Oct.,
4998. — Frutex 1-2,5 m., flos ruber. Dumeta formans in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa. Dec., 8138.
Aberemoa levis R. E. Fr. nov. sp.
Frutex 0,5-1 m. altus, ramulis pedunculisque glabris vel apicem versus parce.
stellato-hirsutulis, mox glabrescentibus, glaucis: foliis brevissime petiolatis,
glaberrimis, subglaucis, obovatis, vel obovato-oblanceolalis, bası rotundatis vel
subcordatis, apice acutis vel oblusiusculis, rigido membranaceis 10-17 cm. longis,
4-7 cm. latis, nervis supra et præsertim subtus prominentibus; peduneulis
extraaxillaribus, 4-5 cm. longis, medio unibracteatis, bractea foliacea, oblonga
vel lanceolata, 3-4 cm. longa, 0,7-1.5 cm. lata; sepalis triangularibus, acutis,
petalis ovatis, acutis, 1,8-2,2 cm. longis, 1,1-1.6 em. latis, cano-stellato-
hirsutis.
In camp:s in regione cursus superioris fluminis Apa., Jan., n. 8361.
Xylopia grandiflora St. Hil.
St. Hil., Fl. Bras. mer. I, pag. 40.
Arbor vel frutex 4-6 m., petala alba. Ad marginem silvarum in regione
cursus superioris fluminis Apa, Oet., 7694. — Arbor 2-3 m., diam.
0.05-0,1 m., petala dilute rosea, sepala ferruginea. In silva Ipe-hu, Sierra
Maracayu, Nov., 5361. — Arbor 6-8 m., diam. 0,2-0,3 m., petala alba, sepala
ochracea. In silva Ipe-hu, Sierra Maracayu, Dec. 8138.
Anona coriacea Mart.
Mart., Fl. Bras. XIII : 1, pag. 6, tab. 1.
Arbor 3-4 m., diam. 0,2-0,% m., petala flavo-virentia. In silva aprica Ipe-hu,
Oct., 5177. — Suffrutex 0,5-1 m., petala viridia. In campis Ipe-hu, Sierra de
Maracayu, Nov., n. 5230. — Suffrutex 0,3-0,5 m., petala ochracea. In campis
pr. Igatimi, Nov., 5470. — Suffrutex 0,3-0,5 m., petala ochracea. In campo pr.
fl. Corrientes, Dec., 5861. — Frutex 0,6-0,8 m., flos flavovirens. In campo in
regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., 8165.
Circumscriptio foliorum valde variabilis. Suffrutex foliis obovalis, breviter
vel distincte petiolalis, basi cuneatis, vel arbor parva foliis orbicularibus, fere
sessilibus, basi cordalis vel amplexicaulibus.
Anona crassiflora Mart.
Mart., Fl. Bras, XII : 1, pag. 7, tab. II et V.
Arbor 3-6 m., diam. 0,2-0,5 ın., pelala ochraceo-ferruginea. In silva aprica
Ipe-hu, Oct., 5131.
ed
<<
(507) R. CHODAT ET E, HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1171
Anona grandifolia St. Hil. et Tul.
Ann. Sc. Nat., Sér. IT, Tome 17, pag. 131.
A descriptione 1. ce. data differt foliis ovalibus vel late ovalibus, supra in
nervo medio sæpe glabris. Petalis interioribus lanceolatis vel oblongo-lanceolatis,
acutis. — Anona monticola, lasiocalyx, Malmeana ei grandifolia ulteriori
examini commendanlur.
Suffrutex 0,5-1 m., petala viridia. Fructus 8 cm. longus, 7 em. diam. In
campis prope Igaliımi, Oct., 4839. — Suffrutex 0,3-0,5 m., petala ochracea. In
campo Ipe-hu, Oct., 5117. — Suffrutex 0,5-0,8 m., petala flavo-virentia. In
campo Ipe-hu, Nov.. 536%. — Frutex 0.8-1 m., flos cremeus. In campis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., 8174.
Anona erotonifolia Mart.
Mart., Fl. Bras. XII : 1, p. 46.
À descriptione Martiana differt foliis angustioribus, 10 em. longis. 2-2-2,5 cm.
latis, floribus brevius pedunculatis, peduneulis 4-1,2 em. longis. Numne
species diversa ?
Suffrutex 0,5-0,6 m., petala griseo-rubescentia. Fructubus 6-8 em. longis,
4-6 em. diam. In campo Nanduracay, Oct., n. 4928.
Anona diorca St. Hil.
St. Hil., Fl. Bras. Mer. I, pag. 34.
Suffrutex 0,5-0,8 ım., petala flavo-virentia. In campo pr. lac. Ypacaray, Nov..
3529. — Suffrutex 0,3-0,5 m., petala viridia. In campo pr. Igatimi, Oct., 4827.
— Suffrutex 0,5-1 ın.. petala viridia. In campo pr. Igalimi, Oct., 4832a. —
Suffrutex 1-1,5 ın., petala viridia. In campo pr. Igatimi, Oct., 4832b. — Frutex
0,8-1 m., petala flavo-virentia. In valle fluminis Y-aca in campo montano pr.
Chololo, Dee.. 6876. — Frutex 0,5-1 m., flos flavovirens. Prope Concepeion in
campis arenosis, Oct., 7634.
Anona nutans R. E. Fr.
Anona spinescens Mart. var. nulans R. E. Fr. in K. Svenska Vet.-
Akad. Handl., Bd. 3%, n. 5, pag. 43.
Suffrutex 0.3-0,8 m., pelala ochroleuca, fructus edulis. In campo San Bernar-
dino, Nov.. 3485. — Frutex 1-2 m., petala ochracea. In dumela pr. lac.
Ypacaray, Dec., 3580. — Frutex 0,5-0,8 m., petaia sulphurea. Fructus 7 cm.
longus, 5 cm. in diam. In campo pr. Igatimi, Sept., 4735. — Suffrutex
0.3-0,2 m., petala lutea. In valle fluminis Y-aca in campo pr. Chololo, Dec.,
6695. — Frutex 1-2 ın., petala ochroleuca. interne purpurea. Prope Concepeion
in glareosis inter Myrlaceas frutese., Sept., 7406. — Frutex 4-6 m., flos
stramineus. interne purpureus. Prope Concepcion in campis dumeta formans,
Oct., 7622.
Anona paraguayensis R. E. Fr. nov. sp.
Frutex 0,6-0,8 m. altus, ramulis pedunculisque fulvis, subglaucis, parce pube-
rulis, mox glabrescentihus; foliis petiolis 3 mm. longis prædilis, elliptieis, basi
cordatis, apice breviter acutis vel rotundatis, supra glaberrimis nervo medio
impresso piloso excepio, subtus glabris vel parcissime pilosulis in nervo medio
ac secundariis prominentibus fulvisque densius pilosulis, rigidis, 8-13 em. longis,
5-7 cm, latis; pedunculis terminalibus, solitariis, basi bracteolalis, 1,5 cm.
longis; floribus nutantibus, vivis «viridibus»; calyce extus parce fulvo-sericeo
intus glabro, laciniis triangularibus, acutis 5-6 mm. longis, 6-7 mm. fatis;
peialis exterioribus rotundatis, basi cordatis, subacutis, pilis simplicibus griseo-
1172 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). (308)
sericeis, ca. 2 cm. longis et latis; petalis interioribus ovatis, acutis, cano-
velutinis, ca. 2 cm. longis et 1,2 cm. latis; fructibus ignotis.
In campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8097.
Anona glaucophylla R. E. Fr. nov. sp.
Frutex 1-1,5 m. altus, ramulis foliisque utrinque glaberrimis, glaueis; foliis
rigidis, ellipticis vel late ellipticis, 8-15 em. longis, 5-11 cm. latis, sessilibus et
valde amplexicaulibus, altera foliorum parte basali alteram tegente, apice breviler
acutis, rotundatis vel subemarginatis, nervis supra et præsertim subtus promi-
nentibus; pedunculis solitariis, extraaxillaribus, 1,2 cm. longis (fructiferis
2,5 cm. longis), glabris, basi bracteolatis: floribus nutantibus, vivis «albo-
virentibus»; calyce extus et intus glabro, laciniis late triangularıbus, acutis,
3 mm. longis, 5 mm. latis; petalis exterioribus rotundatis, subaculis, glabris,
14-15 mm. longis, 15 mm. latis, interioribus angustioribus, lanceolatis, acutis,
14 mm. longis, 7 mm. latis; fructibus immaturis globosis, glabris, areolarum
apieibus aculis.
In campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8119.
Rollinia intermedia R. E. Fr. nov. sp.
R. inter rugulosam el salicifoliam media. Arbor 3-6 m. alta, trunco
0,1-0,4 m. diam., ramulis, petiolis pedunculisque adpresse fulvo-puberulis;
foliis 7-12 cm. longis, 2,5-3,5 em. latıs, petiolis 0,6-0,8 cm. longis præditis,
oblongis vel ovatis, basi aculis sed in petiolum non decurrentibus, apice obtusis
vel acutis, membranaceis, supra parce adpresse pilosulis, glabrescentibus. nervo
medio subglabro, subtus pilis sparsis adpressis pilosis; pedunculis 1-3, oppositi-
foliis, basi et interdum medio bracteolatis, ad 4,5 cm. longis; sepalis rotundato-
triangularibus, acutis, 3 mm. longis, 2 mm. latis; alis petalorum exteriorum
lingulatis, adscendentibus vel patulis, vivis «flavis vel flavovirentibus», cano-
sericeis, ad 1,5 cm. longis, basi 0.3, sub apice 0,7 em. latis; fructibus ignolis.
Cordillera de Altos in dumeto, Nov., n. 3475. — In dumeto pr. Igatimi, Oct.,
n. 4797. — In campo Ipe-hu, Sierra Maracayu, Oct., n. 5202. — Nom. vern.
Araticu.
Rollinia Hassleriana R. E. Fr. nov. sp.
Frutex 1-2 m. altus, ramulis parce strigillosis, glabrescentibus; foliis petio-
latis, petiolis 8-10 mm. longis, laminis rigidis, supra glaberrimis, suplus sparse
strigillosis, ellipticis, basi rotundatis, apice rotundatis vel emarginatis, 5-8 cm.
longis et 2,5-5 cm. latis; pedunculis solitariis geminisve, oppositifoliis, basi ac
medio bracteolatis, strigillosis, 1-2 cm. longis; sepalis rotundato-triangularibus,
acutis, extus fulvo-sericeis, 2 mm. longis, 2,5 mm. latis: alis petalorum exte-
riorum vivis «melleis», rotundato-spatulatis, apice rotundatis, fulvo-tomentoso-
sericeis, 15-18 mm. longis, basi 4, sub apice 10-15 mm. latis.
Ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7862.
(A suivre.)
porn
De
1
Go
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BRRUVEHEB
27850 séance. Lundi 26 octobre 41324. — (juverle à
8 h. ‘/2 dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
sité. sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 277me séance est adopté sans modification. —
M. le Président a le plaisir d'annoncer que M. le Dr Ch. Bernard, de
retour à Genève. a demandé à être de nouveau admis au nombre des
membres effectifs de la Scciété: adopté à l'unanimité. — Le Comité
annonce encore qu'il a fait des démarches pour obtenir l'échange des
publications avec la Société des Naturalistes de l’Ain. à Bourg. — Le Cata-
logue des périodiques scientifiques des Bibliothèques de Genève, dü à
l'initiative de notre collègue M. le Dr Boubier ei publié sous les auspices
de la Société botanique de Genève. vient d’être distribué aux différentes
Sociétés et Institutions collaboratrices. Les frais de publication de ce
catalogue, qui contient plus de 1500 titres de périodiques appartenant
aux sciences biologiques et médicales, ont été entièrement supportés par
la Société auxiliaire des Sciences et des Arts de Genève: M. le professeur
Dr Chodat, au nom de la Société botanique, remercie bien vivement la
Societe auxiliaire pour l'œuvre utile qu'elle a subventionnée. — Enfin,
le Comité de Rédaction du Bulletin de la Société botanique fait savoir que
plusieurs collaborateurs ont assuré leur concours pour la publication d'un
irès prochain fascicule qui sera mis sous presse avant la fin de l’année;
MM. les membres qui auraient encore quelque travail à faire publier sont
priés de l’annoncer sans retard au Comité de Rédaction. — La proposi-
tion d'une course mycologique aux bois d’Yvres (Haute-Savoie) pour
le dimanche 16 octobre est décidée: la direction de cette course et les
soins de convocation sont confiés à la Commission des herborisations.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Botanisches Centralblatt, Nos 12 à 34 (190%); COSTA-
RICA : Bol. Instituto fisico-geografico N° 35 (San Jose 1904): DANE-
MARK : Botau. Tidskrift, vol. 26 (1904); ETATS-UNIS : Bull. Reg.
University Montana, 1903-1904; Transactions of the Wisconsin Acad.,
vol. XIII, 2 (Madison, W.. 1909); University of California publications,
Botan., sommaire du vol. I, 1902-1903; FRANCE : Archives de la Flore
Jurassienne, fasc. 42 a 44 (Besancon 1904); Revue scientifique du Bour-
. bonnais Nos 198-199 (Moulins 190%); HONGRIE : Magyar Bot. Lapok WI,
Nos 6-7 (Budapest 1904); ITALIE : Bulletino Soc. botan. üal. Nos 5-6
(Florence 1904); Bull. bibliogr. Soc. bot. ital., vol. 1 (1904); Nuovo Giorn.
bot. ilaliano (Forence 190%); VosLino : Richerche intorno allo Sviluppo e
Parasissitismo della Septoria glauca et Glumacea (don de l’auteur;
117% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sé.) (164)
recu avec reconnaissance); RUSSIE : Bulletin du Club Alpin de Crimée
(Odessa 190%); SUISSE : Bull. Herb, Boissier, Nos 7 a 10 (1904); Bul-
leiin Soc. Vaud. Sc. naturelles, Nos 149-150 (1904): URUGUAY
Anales Museo Nacional Montevideo (1905).
RAPPORT SUR L’HERBORISATION DES 9-10 JUILLET 1904 AU
PARMELAN (HAUTE-SAVOIE). — M. le D” Alfred Lendner donne
lecture d’un récit détaillé et consciencieusement rédigé de celte herbori-
sation, qui réunit six participants el s’effectua par un temps splendide et
un soleil senegalien. M. Lendner a relevé au cours de cette excursion les
noms de 290 phanérogames et cryptogames vasculaires appartenant aux
formations suivantes :
1° Eléments des collines chaudes et sèches (garides) sur Villaz,
mélangés à quelques ubiquistes des déclivités marécageuses (entre
600-800 m.);
20 Elements silvatiques à facies montagneux (800 a 1300 m.);
3° Vernaies (Alnus viridis) des régions supérieures, avec Chærophyllum
aureum (1300 à 1500 m.).
40 Eléments de la région an superieure (avec Rhododendron
ferrugineum: 1500 à 1800 m.) ;
50 Flore alpine, à éléments calcicoles ou, plus rarement, silicicoles
(jusqu’à 1854 m.);
6° Rhodorée et éléments des lourbieres alpines (Sphagnum, Arnica,
elc.), avec flore silicicole exclusive aux pâturages de Perthuis (1600 m.
environ);
7° Florule alpine et rupestre sur l’urgonien de la cluse de Saint-Clair,
à l'altitude très basse de 519 m.
La récapitulation de ces résultats constate entre autres les trou-
vaılles :
1° D'une plante inédite pour toutes les Alpes d'Annecy (Dianthus
superbus).
2° De huit nouveautés pour le massif de la Filière, dont le Parmelan
fait partie (Betula verrucosa, X Nigritella suaveolens, Aconitum Anthora,
Sedum anopetalum, Imperatoria Ostruthium, Acer Pseudoplatanus,
Echinospermum Lappula, Viola sciaphila).
3° Nouveau pour le Parmelan, mais constaté en d’autres régions du
massif de la Filliere : Deschampsia flexuosa, Gymnadenia odoralissima,
Rhamnus alpina, Epilobium palustre, Chærophyllum aureum var. macu-
latum, Pyrola media, Serratula tinctoria var. Vulpü, Hieracium
glaucum, etc.
M. le professeur Ch.-Edouard Martin ajoule qu'en revanche, au point
de vue mycologique, les résultats de cette herborisalion ont été presque
nuls : une seule espèce se rapportant à une variété entièrement blanche
du Tricoloma melaleucum a été récollée durant cette course; M. Marlin a
déjà observé d’autres spécimens de cette forme blanche en différentes
localités de nos montagnes (Jura et Préalpes).
ADDITIONS AU CATALOGUE DE LA FLORE VAUDOISE. — M. Gus-
tave Beauverd a herborisé durant la première quinzaine d’août dans les
montagnes de l’Etivaz (Alpes vaudoises, bassin valléculaire de la Sarine)
et a récollé plusieurs plantes intéressantes en de nombreuses localités
(165) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE, 1175
non signalées dans le Catalogue de la Flore vaudoise, de MM. Durand et
Pittier (Bruxelles, 1881-82; Supplément en 1886) ni dans les notes et
additions à ce Catalogue publiées par M. H. Jaccard in Bulletin Société
Murithienne XXVII : 252-260 (Lausanne 1900). — Avant d’enumerer la
liste de ces trouvailles, il convient de rappeler que les auteurs des
ouvrages précités ont subdivisé les Alpes vaudoises en trois régions
floristiques qui sont : 1° la plaine du Rhône: 2° le district rhodanien
alpin (drainé par les affluents du Rhône) et 3° le district sarinien (draine
par la Sarine et ses affluents). Les montagnes de l’Etivaz appartiennent
à ce dernier district et sont limitées par trois chaines principales dont
l’une, celle de Chaussy (2355 à 2540 m., grès et poudingue du Flysch)
forme au Sud la ligne de partage des eaux entre le Rhône et la Sarine ;
la seconde, celle de la Gumfluh (2100 à 2461 m.; calcaire urgonien au
faite), est parallèle à celle de Chaussy et sépare au Nord le vallon de la
Tourneresse de la vallée de Chäteau-d’OEx; la troisième, celle du Winten-
berghorn-Arnenhorn (2353-2215 m.; Flysch), relie à l'Est les deux pre-
mieres en formant la frontière berno-vaudoise. Vers l'Ouest, la vallée de
l’Etivaz descend sur le thalweg du cours supérieur de l’Hongrin et le
vallon septentrional des Mosses jusqu’au cours inférieur de la Tour-
neresse, tandis qu'un chainon médian, celui de PArpille (2155 m. au
Rocher à l’Ours; Flysch), se détache de la Tornette et sépare le vallon de
l’Eau-Froide du bassin supérieur de la Tourneresse.
A. Nouveau pour le district vaudois de la Sarine.
l. Glyceria plicata Fries var. triticea M. T. Lange, in Haandb.
Dansk. Fl. 2, Uppl. 78 (1856-1859); — ead. var. depauperata Crépin, Not.
pl. Belg. III : 52 (186%). — Ruisseau du Scex-Rond, sur l’Etivaz, entre
1700-1800 m. d’altitude ! — La dispersion du Glyreria plicata type est
mal connue pour la flore vaudoise, qui n’en signale aucune station dans
le district alpin (cf. Durand et Pittier, Cat. fl. vaud. : 370); la variété
triticea constitue une acquisition nouvelle pour la flore suisse tout
entière. cette plante n'ayant été signalée, jusqu'à présent, qu’au Dane-
mark. en Allemagne et en Belgique.
2. Juncus lamprocarpus Ehrh. — Sentier de Thoumaley, sur lEtivaz,
jusqu’à 1700 m.; ruisseau de Seron (ou Sex-Rond) et Torneresse, jusqu’à
1600 m.; base de la Gumfluh. Probablement très répandu. et confondu
avec J. alpinus? (trois seules slations signalées dans les Alpes par
H. Jaccard, dans la vallée de l'Eau-Froide, district rhodanien).
3. Ranunculus trichophyllus Chaix. — Lac Lioson, a 1870 m., en
masse dans la fange! (forme naine). — indiqué avec «??» à Château-
d’OEx, in Durand et Pittier, Cat. p. 20; H. Jaccard, in Bull. Soc. Mur.
XXVII : 250, le signale aux «marais de Lioson, Ormonds-dessous », station
moins élevée et appartenant au district rhodanien ?
4. Saxifraga aizoides var. atrorubens Bert. — Col du Grand-Clé,
à 1800 m., sur l’Elivaz. — Récoltée dès 1885 dans les éboulis du versant
- vaudois de l’Oldenhorn (district rhodanien), vers 3000 m. environ, cette
belle plante n’a loutefois pas encore été recensée pour le catalogue de la
flore vaudoise.
5. Veronica serpyllifolia var. nummularioides DC. — Eboulis
humides du versant vaudois de l’Arnenhorn, vers 2000 m., sur l'Etivaz.
1176 BULLETIN DE LBERBIER BOISSIER (ZW SÉR.). (166)
Phyteuma hemispheericum L. — Versant vaudois de l’Arnenhorn, vers
2100-2200 m.; Tornette et Col du Scex-Rond, deux versants (2000 à
2300 m.); signalé par M. H. Jaccard (l. €. : 25%) à «la Paraz, » probable-
ment versant des Ormontis ?
6. Artemisia Genipi Web. UT); — A. spicatu Wulf (1778). — Tele
de Moine, pres du sommet (2350 m.). sur l’Etivaz.
7. Erigeron alpinus B hirsutus Gaudin (1829). — Cretes de l’Arnenhorn,
jusqu’à 2200 m.; rochers du lac Lioson!
8. Erigeron alpinus var. exaltatus Briquet in Annuaire Conserv, et
Jard. bot. Genève, Il: 115 (1899). — Rochers urgoniens de la chaîne de
la Gumfluh, entre 1800-2000 m.. sur l’Etivaz.
Forme extrême, ramifiée et élevée, de l’Erigeron glabratus Hoppe et
Hornsch.. considéré comme sous-espèce de l’E. alpinus L. — Cette plante,
découverte au vallon de Salles (Haute-Savoie) par M. Briquel, est nou-
velle pour la flore suisse.
B. Kouveau pour i’une ou plusieurs des chaînes
du district vaudois de la Sarine.
10. Deschampsia flexuosa P. de Beauv. — Col du Grand Clé et Arnen-
horn, 1800-2000 m., sur l’Elivaz, très répandu (nouveau pour la chaine
frontière).
11. Avena versicolor Vill. (1779); — A. Scheuchzeri All. (1875). —
Sommet de l’Arnenhorn. à 2215 m., sur l’Etivaz (nouveau pour la chaine
frontiere); Tornetie, 2 versants.
12. Agrostis rupestris All. — Col du Grand Clé, vers 1800 m.; Arnen-
horn, jusqu'à 2200 m., sur V’Elivaz : nouveau pour la chaîne frontière. —
Tornette. sur Seron.
13. Calamagrostis tenella Host. — Eboulis W. de l’Arnenhorn, vers
2009 m., sur l’Elivaz : nouveau pour la chaîne fronliere,
1%. Poa Cenisia All. var. Halleridis Roem. et Schult. p. p. —
Eboulis de l’Arnenhorn, vers 2000 m., sur l'Etivaz : forme très luxu-
riante. à grands épillets glauques et violacés! (nouveau pour la chaine
frontière).
16. Poa minor Gaudin. — Eboulis de l’Arnenhorn, vers 2000 m.. sur
l’Elivaz (nouveau pour la chaîne frontière); versant N. de la Tornetle,
jusqu'à 2500 m.! (M. H. Jaccard, L. c. : 255, l'indique pour la « chaine de
Chaussy » sans préciser le versant).
17. Carex fœtida All. — Versant W. de l’Arnenhorn, vers 1900 m..
sur l’Elivaz (nouveau pour la chaîne frontière). — Col du Sex-Rond,
sous Ja Tornelte.
18. Carex nigra All. — Arnenhorn, jusqu'à 2200 m.; col du Grand
Clé, vers 1800 m., sur !’Etivaz : nouveau pour la chaîne frontière! — Col
du Sex-Rond, de 1800 à 2000 m.; Tornette jusqu'à 2300 et lac Lioson,
jusqu’à 1900 m. (« La Paraz » Jacc. 3 e., sans préciser le versanL!).
19. Elyna Bellardi (Allioni 1785) Koch (1848); — rpina (
1805), Pax (1887); = E spicata Schrad. (1806). — Arête de l’Arnen-
horn, vers 2100 m., sur l’Etivaz : nouveau pour la chaine frontière. —
Revers N. de la Tornette, à 2300 m.! (signalé à Lioson par Gaudin, puis
37 G. BEAUVERD. SOCIETE ANIQUE GENÈVE. 4177
167 uv CIETE BOTANIQUE DE GENEY 11
par H. Jaccard, 1. €, pour « tous les sommets de la chaîne de
Chaussy » ).
20. Luzula spadicea DG. — Col du Grand Clé et Arnenhorn, 1800-
2000 m., sur l’Elivaz : nouveau pour la chaîne frontière!
21. Sayina Linnæi Presl. — Sur les Mosses, sentier de Lioson, vers
1500 m. : nouveau pour la chaîne de Chaussy!
22. Stellaria nemorum L. — Forêts du sentier de Grand Clé, sur
l’Elivaz : nouveau pour la chaîne frontière! — Aulnaies sous Sazième,
jusqu’à 1700 m., chaine de Chaussy.
23. Arabis bellidifoliu Jacq. — Versant W. de l’Arnenhorn, 1900-
2000 m., sur V’Elivaz : nouveau pour la chaîne frontière.
24. Draba Wahlenbergü Harim. — Arête de l’Arnenhorn, à 2200 m.
env., sur l’ELivaz : nouveau pour la chaîne frontière.
25. Sibbaldia procumbens L. — Col du Grand Clé (1800 m. env.) et
versant W. de l’Arnenhorn, jusqu'à 2100 ın., sur l’Elivaz : nouveau pour
la chaîne frontière!
26. Alchimilla pentaphyllea L. — Col du Grand Clé: Arnenhorn; Col
d’Isenau, sur l’Elivaz : nouveau pour la chaîne frontière.
©
Vicia silvatica L. — Forêt du Grand Clé, jusqu'à 1600 m., sur
l’'Etivaz (nouveau pour la chaîne frontière et les Alpes de l’Elivaz!).
28. Empetrum nigrum L. — Crête et sommet de l’Arnenhorn, de
2000 a 2215 m., sur l’Elivaz : nouveau pour la chaine frontière. —
Echantillons à fleurs toutes hermaphrodites (le type est dioique).
29. Chærophyllum Villarsü Koch. -— Répandu sur les terrains siliceux
des régions supérieures de l’Elivaz : Grand Jable; col du Grand Clé:
Arnenhorn; l’Arpille de 1300 à 2200 m. — Nouveau pour les chaînes de
l’Arpille, frontière et Gumfluh!
30. Bupleurum ranunculoides. — Abondant sur la crête de l’Arnen-
horn.
31. Veronica saxaülis Scop. — Crête et versant vaudois de l’Arnen-
horn, 2000-2210 m., sur l’Etivaz : nouveau pour la chaine frontière.
32. V. alpina L. — Eboulis W. de l’Arnenhorn, vers 2000 m., sur
l’Etivaz : nouveau pour la Chaîne frontière. — Versant N. de la Tornetie;
Col d’Isenau : répandu.
33. Euphrasia Salisburgensis et var. nivalis Beck : Scex-Rond, vers
1900 m.; Arnenhorn, de 1800 à 2000 ın.; pointe des Salaires, vers
1900 m., sur l'Etivaz (nouveau pour les chaines frontières et Gumfluh).
3%. Lonicera cerulea L. — Sentier du Grand Clé jusqu’à 1700 m., sur
’Etivaz : nouveau pour la chaîne frontière. — L’Arpille, versant S., sur
Thoumaley, 1800 m. environ!
35. Scabiosa lucida Vill. fl. albo : éboulis de la Tor nette, vers 2300 m.
(Porta!); le type, à fleurs lilas, est particulièrement abondant à la
Gumfluh! (cf. Durand et Pittier, Cat. fi. vaud. : 173 « nul dans la vallée
de l’Elivaz. »)
36. Antennaria carpathica R. Br. — Crêtes de l’Arnenhorn; crêts du
Grand Jable (nouveau pour la chaîne frontière).
37. Gnaphalium supinum L. — Col du Grand Clé, à 1800 m. env., sur
’Elivaz; versant vaudois de l’Arnenhorn; col d’Isenau, sur Sazieme
(nouveau pour la chaîne frontière).
35. X Cirsium Heerianum Næg. (= C. acaule X rivulare). — Haut de
1178 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ime sin.). (168)
la foret du Grand Jable, sur l’Etivaz, vers 1600-1700 m.; sentier du Scex-
Rond, vers 1500-1600 m.. au bas de l’Arpille : nouveau pour les chaînes
de la Gumfluh ei de l’Arpille.
39. Leontodon pyrenaicus Gouan. — Col du Grand Jable : nouveau pour
la chaîne frontière. — De nombreux échantillons récoltés a l’Arnenhorn
et au col du Scex-Rond (ou Seron), el que nous avions pris à première vue
pour L. pyrenaicus, appartiennent lous à une forme monocephale du
L. autumnale!
40. Crepis montana Tausch. — Chainon du Grand Jable, à la Gumfluh;
Arnenhorn, jusqu'à 2100 m.; Tele de Moine, sur l’Elivaz, jusqu'à 2200 m.
(nouveau pour les Alpes de l’Elivaz).
41. Hieracium alpinum L. var. Halleri Nil. (f. tubulosum). — Col du
Grand Clé, à 1800 m. env., sur l’Etivaz. — Nouveau pour la chaîne fron-
liere.
D. Stiations nouvelles de plantes intéressantes.
42. Festuca alpina Sul. — Sommet de la Tele de Moine, 2356 m.. sur
l'Etivaz.
%3. Delphinium elatum L. — Forêts de l’Arpille, vers 1700 m., sur
Thoumaley, Eau froide de l’Etivaz (signalé par Riltn. sans station dans
les « Alpes de l'Eüvaz»).
44. Thalictrum minus L. — Revers sud de l’Arpille, sur Thoumaley,
vers 1700 m. (en masse).
45. Sempervivum montanum L. — Abondant sur les rochers de la Tête
au Moine et du Scex-Rond, entre 1800-2000 m., sur l'Etivaz.
46. Erigeron Villarsü Bell. — Sommet de la Tour d’Ai! (nouveau pour
celte chaine?) :
Enfin, P’Alnus incana DC., très commun le long de la Tourneresse, sur
l’Etlivaz, s’y rencontre fréquemment avec des fruits recouverts des belles
excroissances purpurines de l’Exoascus alnitorquus. _
— D'une manière générale, les résultats de cette herborisalion confir-
ment l’opinion de M. H. Jaccard tendant à ne pas accorder à la vallée de la
Grande-Eau le rôle exagéré de limite naturelle que lui attribuent
MM. Durand et Pitlier dans leur Catalogue de ta Flore vaudoise (cf. Jac-
card, Bull. Soc. Murith. XXVII : 252, ann. 1899); en outre, il convient
de remarquer que : i
1° les plantes de cette liste indiquées comme nouvelles pour toute la
flore vaudoise appartiennent à des espèces polymorphes communes dont
les variétés sont fréquemment négligées par les collecteurs;
20 les nouveautés pour le seul district de la Sarine se répartissent en
a. ubiquistes de la plaine que l’on n’est pas accoutumé d'observer dans les
régions plus élevées; b. variétés plus ou moins négligées de types com-
muns à la montagne et c. espèces alpines répandues dans les Alpes pen-
nines, mals beaucoup plus rares au delà de ce massif en raison du
nombre restreint de stations altitudinaires favorables ;
3° les autres stations nouvelles mettent tout particulièrement en évi-
dence l’abandon complet dans lequel les collecteurs ont laissé à tort la
chaine frontière berno-vaudoise, sur l’Etivaz; la liste des plantes qui se
rapporte à cette pelite chaîne aurait pu être augmentée de nombre de
(169) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1179
bonnes espèces telles qu'Aconitum paniculatum, Aquilegia alpina, Gen-
tiana Asclepiadea, Androsace Chamæjasme, Achillea macrophylla, Mulge-
dium alpinum, etc., elc., partout répandues dans les Alpes de l’Etivaz;
nous avons restreint notre choix aux espèces les plus rarement signalées
dans l'ensemble de ces Alpes; presque loutes possèdent des stations de
plus en plus nombreuses à mesure que l’on se rapproche du massif
pennin. Bien que très imparfaite, cette liste mérite d'engager les floristes
locaux à porter leurs pas jusqu’au Wintenberghorn (2356 m.), point
culminant d’une longue arête entièrement vierge au point de vue bola-
nique.
DEUX PLANTES DES ALPES DU TESSIN NOUVELLES POUR LA
FLORE SUISSE. — M. Auguste Guinet donne lecture d’une note faisant
savoir que M. Paul Chenevard a herboris&e cel été pendant quelques
jours dans les vallées de Reccia et de Bavona et cela avec le concours de
M. J. Braun, de Coire; cette region contiguë au Val Maggia était très peu
connue. Ces messieurs ont obtenu des résultats fort intéressanis qu'ils
publieront l’année prochaine; ils peuvent dire dès maintenant que bien
des espèces nouvelles pour la flore tessinoise ont été rencontrées el
parmi celles-ci le Saponaria lutea.
A la même époque, M. Samuel Aubert, qui traversait la vallée de
Bosco, avait l’obligeance d'envoyer à M. Chenevard quelques plantes qu'il
y avait récollées. Parmi des Saxifraga oppositifolia! se trouvaient
quelques exemplaires de Saxifraga retusa Gouan. Cette plante
avait, dit-on, élé déjà trouvée l’année dernière dans les Alpes de Bosco,
où par conséquent elle ne serait pas rare.
Ces deux espèces constituent une nouvelle acquisition pour la flore
suisse.
STATIONS NOUVELLES POUR LA FLORE DU BASSIN DE GENEVE.
— M. Auguste Guinet, au cours de ses herborisations bryologiques. à
récolté quelques phanérogames dignes d’être signalées; ce sont :
1. Salvia verticillata L., dans les lieux rocailleux au-dessus de
Farges, base du Mi Crédoz (Ain). Bien que découverte en 186% par
Fauconnet et Rapin, cette station n’avait jamais été publiée el ne figure
ni dans la liste des stations de nos différentes flores locales, ni dans le
Catalogue de la Flore de bassin du Rhône du Dr Saint-Lager; une note
manuscrite, de la main de Rapin, la signale dans l’exemplaire interfolié
du Catalogue de Reuter conservé à l’Herbier Delessert : la constatation
de la présence de celte plante à Farges 40 ans après la date de sa décou-
verte vient à point tirer de l'oubli une espèce fort rare de la flore juras-
sienne.
2. Eryngium alpinum L. dans les escarpements rocheux au
S.-W. du Colombier de Gex. — En parlant de l’Eryngium, Michalet,
dans sa Botanique du Jura (p. 170, 1864) signale deux stations de celte
plante au chälet de la Cheneillette (sur Gex) et au Reculet (d’après Haller),
mais se demande si elle doit continuer à figurer dans le catalogue
! Pris sur la crête de la Marchenspitz et au Ritzberg.
1180 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SsiR.). (170)
de la Flore jurassique «personne, à sa Connaissance, ne l’y ayant récoltée
depuis bien longtemps.» — La trouvaille de M. Guinet, renforcée par
une récolte de la même plante au Reculet par M. Schmidely (compte
rendu mss. d’une excursion de la Soc. bot. de Genève en 1879), résoud
définitivement cette question par l’affirmalive.
M. Guinet, en outre, a récolté dans les massifs de Pormenaz et des
Aiguilles-Rouges (vallée de l’Arve, Haute-Savoie) de beaux exemplaires
de Bupleurum stellatum, Senecio incanus, Hieracium intybaceum et
H. Pelleterianum.
UNE STATION DE PYROLES DANS LE JURA VAUDOIS. — M. le
professeur D" Chodat, au cours d’une herborisalion avec ses étudiants
en juin 1904, a trouvé au-dessus de Gimel, dans un bois de pins, une
localité inédite où les Pyrola chlorantha, P. secunda, P. rotundifolia et
P. uniflora croissaient pele-mele et en grande abondance. Selon le
Catalogue de la Flore vaudoise Durand et Pittier (pp. 224 et 445), la
premiere et la dernière de ces espèces sont particulièrement rares dans
le Jura; en cutre, la réunion des quatre espèces dans une même slalion
mérile d’être signalée.
UNE OLEACEE JAPONAISE RUSTIQUE SOUS LE CLIMAT DE
GENEVE, — M. Henri Romieux présente un rameau fleuri d’Osmanthus
Aquifolium Sieb. el Zucc., bel arbuste originaire du Japon et dont les
fleurs très odorantes se sont épanouies en grande quantité dans la pro-
priété de notre collègue à Florissant; MM. Augustin de Candolle et Beau-
verd ont constaté la floraison de cette même Oléacée introduite en
d’autres propriétés du canton de Genève.
— Pour terminer la séance, M. le Dr A.-Maurice Boubier introduit
une motion d'ordre tendant à engager la Sociélé à appuyer la Delegation
d’une lanque auxiliaire internationale composée d'un grand nombre d’as-
socialions et d’individualites scientifiques de toutes nations. Après discus-
sion entre l’auteur de cette motion et MM. Augustin de Candolle, Chodat,
Marlin et Dr Penard, il est décidé d'approuver l'initiative de M. Boubier,
qui est chargé de faire le nécessaire afin d'inscrire la Société botanique
au nombre des signataires de la délégation.
Séance levée à dix heures; 14 membres présents : MM. Aug. de Can-
dolle, Penard, Romieux, Viret, Beauverd; Bernard, Boubier, Chodat, Fre-
dericks, Guinet, Lendner, Martin, Revaclier et Schmidely.
Le secrétaire : Guslave BEAUVERD.
PLANTE AFRICNE
Nous référant à l’annonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons Île plaisir d'informer nos cor-
respondants que PAÆerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1909, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal el spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Junon.
L'étude de ces plantes a été confiée à M. le Prot.
D F.-=Scanz, à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont il reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambézy.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinleressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Bespreenungen Wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahryangs 25 Mark.
Abonnements nimm! enigegen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W.,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Er" +. Dir EEE
an he Area
KANNE», rt
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4 janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin.
Suisse 2 Oifr 20 fr. 30 fr.
Abonnements : \ RE :
( Union postale ... 25 » 25 » 40 »
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ébéniste
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L'INDEX BOTANIQUE
v
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
BULLRTEN
L HERBIER BOISSIER
GUSTAVE BEAUYERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Qollaborateur est responsable de ses Iravanı.
2
SECONDE SERIE
Tome IV. 1904.
N° 12.
Bon à tirer donné le 5 décembre 1904.
Prix de lFAbonnement
90 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
OO
Les abonnements sont reçus
AU RDBIER BOISSTER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK BR. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Streel.
1904
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numeros égarés
TGS PAR
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 12. — DÉCEMBRE 1904.
Pages
l. — Olga Fedtschenko ei Boris Fedtschenko. —
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMEE(äswivre). 1181
I. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 1197
II. — Gustave Camus. — SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA
FLORE FRANCO-HELVETIQUE. (Société pour l’etude de
latlore francaise transionmec) rene te 1215
IV. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgt)......... 1241
\. — Jd. Bornmüller. BEITRÄGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 1 257
\I. — Robert Chodat el Émile Hassler. — PLANTÆ
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTEES AU PARAGUAY par le D' Emile Hasster.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 fsuite)..:. 1273
\IL — Gustave Beauverd. — SOCIETE BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la seancedu 14 novembre 1904. 1289
VII. — INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL DE L'ANCIEN MONDE.
AVIS IN DOP LAN EL MAS el ee RE 1559
IX. — Robert Buser. — BIBLIOGRAPHIE. ............ : 1360
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ...... Nos 9915 à 10207
Table des travaux par noms d'auteurs contenus dans ce volume.
IN SOmE Série na. se PR Ne MEL ee 1293
Table des planches contenues dans ce volume. IV, 2me série. .... 1294
Table des travaux par ordre de matières contenus dans ce volume IV,
DMESSETIER N de late Rene Le Re ANNÉE LA ARS Er EE 1295
Index des noms de plantes cités dans ce volume. IV, Qme série... 1297
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin de l’'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n'est vendue séparément.
Les abonnes sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BEEERETIN DE LAERBIER BOISSIER
2me SERIE. — TOME IV. — 1904.
N° 12.
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE
PAR
Mne Olga FEDTSCHENKO et M. Boris FEDTSCHENKO
(Suite.)
AMARANTACEÆ
842. Amarantus retroflexus L.
Vers. du nord : Katcha, le 28 juillet, fruits.
843. Albersia Blitum Kunth.
Côte merid. : Aloupka, le Ler juillet, fruits.
844. Polycnemum majus A. Br.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin. fl.; Bakhtchissaraï, le 26 juillet, fr.: entre
Katcha et Bakhtchissaraï, le 2 août, fr.
Côte mérid. : Alouchta, le 13 juillet, fruits.
POLYGONEÆ
845. Rumex confertus Willd.
(— Rumex alpinus L. var. subealligerus Boiss.).
Vers. du nord : Tiberti, les 7 el 9 juin, fr. ; pres de la station Bakhtehissarai.
le 41 juin, fr.
Env. de Seb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fr.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 190%. 791
1182 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (122)
6846. Rumex crispus 1.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 1% juillet, fr.; Karassou-bachi, près de
Karassou-basar, le 2% juillet, fr.
847. Rumex conglomeratus Murr.
Rey. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff. le 6 juin, fi.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin, fl.
848. Rumex pulcher |.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
Côte merid. : Aidanil, le 5 juillet, jeunes fruits.
849. Rumex acetosa L.
La Faila : Porte de Baidar, le 28 juin, fruits.
850. Atraphaxis spinosa |.
Sondak, montagne Altchak-kaia, le 24 juillet, fr.
851. Polygonum Bistorta L.
La Laila : Tehalyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
852. Polygonum Persicaria L.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 2% juillet, À.
853. Polygonum lapathifolium L.
Vers. du nord : Stalion Elbouzly, le 19 juillet, 1.
851. Polygonum Convolvulus L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin. fr.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fr.; Skélia, le 31 juillet. fr.
Soudak : le 20 juillet, fruits.
855. Polygonum dumetorum L.
Vers. du nord : Skelia, les 30 et 31 juillet, fruits.
856. Polygonum Bellardi All.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl.; Djankoi, le 45 juillet, fl. et fr.
Vers. du nord : Skélia, le 30 juillet, fruits.
897. Polygonum maritimum L.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet, fr.
(123) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDISCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 1183
THYMELÆÆ
858. Thymelæa Passerina (loss. el Germ.
Vers du nord : Taouchane-basar, le 1% juiilet, fl. et fr.; Bakhtchissaraï, le
26 juillet, fr.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet, f.: entre Alouchta et le village Korbekly,
le 9 juillet, fr.: dans la region pierreuse du Tchatyrdag, au-dessous du bois de
hötres, le 9 juillet, fl.
ELÆAGNACEÆ
859. Elæagnus hortensis M. B.
(= E. anguslifolia L.)
Soudak, près du ruisseau au pied de la montagne Altchak-kaia, le 21 juillet,
jeunes fruits. — Soudak, le 16 septembre 1860, fr. (Prof. Kaufman).
SANTALACEE
860. Thesium ramosum Hayne.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin, fi. et fr.: vallée de la Katcha, entre
Tolle et Katchikalene, le 8 juin, fl.; Tavel, le 13 juin, fl. et fr. ; Skelia, les 30 et
31 juillet, fl. et fr.
La Jaila : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin, fl. et fr.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fleurs.
Cöte merid. : Aloupka, montagne Krestowaïa, le 9 avril 1900, fl. (Arsenieff).
LORANTHACEÆ
861. Viscum album L.
Vers. du nord : Katcha, sur un pommier dans le jardin de M. Koulakoff, le
26 juillet, fr.
862. Arceuthobium Oxycedri M. B.
Côte merid. : Oriande, le Ler juillet.
Entre Soudak et Novy Svele, le 22 juillet.
ARISTOLOCHIEÆ
863. Aristolochia Clematitis L.
Vers. du nord : dans la vallée de la Katcha, au jardin de M. Koulakoff, le
7 juin, fl. (spont.).
1184 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (124)
EUPHORBIACEÆ
864. Euphorbia Peplis L.
Côte mérid. : au bord de la mer à Alouchta, le 11 juillet, fl. et fr.
865. Euphorbia Chamæsyce L.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
866. Euphorbia pilosa L.
Vers. du nord : vallée de Jossafate, le 10 juin, fruits.
867. Euphorbia platyphylla |.
Vers. du nord : Kalcha, le 28 juillet, fruits.
868. Euphorbia stricta L.
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, fr. — Miskhor, le
16 juin, fr. (Arsénieff).
869. Euphorbia helioscopia L.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fr.: dans la vallée de Katcha, entre Tolle el
Katchikalène, le 8 juin, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fr.; Inkermann, le 23 juin, fr.
Côte merid. : Aloupka. le 15-20 avril 1897, fr. (Arsenieff).
870. Euphorbia exigua L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, le 15 juin, fl.
8571. Euphorbia falcata L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fleurs.
Vers. du nord : Skélia, le 30 juillet, fruits.
Env. de Séb. : monastère St-Georges, le 19 juin, fr. ; cimetière Bratskoie, le
23 juin, fr.
Côle mérid. : Alouchta, le 11 juillet, fr.: monastère Kosma-Démiane, le
7 juillet, fr.; entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.;
Tehatyrdag, le 9 juillet, fr. — Ai-Todor, le 13 juin, fr. (Arsénieff).
872. Euphorbia Ledebourii Boiss.
La Laila : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin, fruits.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fleurs.
Soudak, environs de la ville, le 20 juillet, fr.; au bord de la mer, le
(125) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMEE. 1185
21 juillet, fr.; entre Soudak et Novy Svête, le 22 juillet, fr.; montagne Altchak-
kaïa, le 21 juillet, fr.
873. Euphorbia græca Boiss.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalene, le
8 juin, fl.; Skelia, le 30 juillet, fr.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar el Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin. fruits.
Soudak, le 20 juillet, fruits.
874. Euphorbia petrophila C. A. M.
(=E. saxatilis M. B.).
Côte merid. : Chaïtane-Merdvène, le 26 juin. fl.
La Iaila : Aï-Petri, le 2 juillet, fruits.
Env. de Seb. : monastère St-Georges, le 49 juin, fl. et fr.; Balaklawa, le
20 juin, fl.
875. Euphorbia Gerardiana Jacq.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fl. et fr.; Djankoi, le 15 juillet, fr.
876. Euphorbia leptocaala Boiss.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fruits.
Var. (capsulæ omnino læves).
Rey. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, fruits.
877. Euphorbia virgata W. K.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, fruils. — Simpheropol, 1897, en
fleurs (Tsebrikoff).
Vers. du nord : pres de Tolle, le 9 juin; Tiberti, le 7 juin, fr.; dans la vallée
de Katcha, entre Tolle et Katchikalene, le 8 juin; Tavel, le 13 juin, fr.:
Taouchane-basar, le 1% juillet, fr.: pres de la station Bakhtchissarai, le
41 juin, fr.
Env. de Seb. : ruines de Khersones, le 22 juin, fr.
878. Euphorbia agraria M. B.
Reg. des sleppes : aux environs de Simpheropol, le 15-17 avril 1897, fl.
(Tsebrikoff).
Vers. du nord : Alma, le 6 juin: dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalene, le 8 juin, fl.
Entre Sebastopol et le monastère S!-Georges. le 19 juin, fl.
1186 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (126)
879. Euphorbia glareosa M. B.
Reg. des steppes : Simpheropol, le 15 et montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fl.,
jardin Worontzoff, le 6 juin, fl. et environs de la ville, le 13 juin, fl.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl.; dans la vallée de Katcha, entre Tolle
et Katchikalene, le 8 juin, fl.: Karassou-bachi, pres de Karassou-basar, le
24 juillet, fr.
Env. de Seb. : monastère St-Georges, le 19 juin, 11.; Balaklawa, le 20 juin, fl.
Var. £ minor Boiss.
Soudak, montagne Altchak-kaia, le 21 juillet, fr.
880. Euphorbia amygdaloides L.
Vers. du nord : vallée de Jossafate, le 10 juin, fr.; Baïdary, le 25 juin, déjà
sans fruits; Tehatal-kaia, le 25 juin.
881. Euphorbia Myrsinites L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalene, le
8 juin, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fr.
882. Euphorbia rigida M. B.
(= E. biglandulosa Desf.).
Côte merid. : Entre la Porte de Baïdar et Chaïlane-Merdvène, le 26 juin, déjà
sans fruits.
883. Andrachne telephioides L.
Vers. du nord : Kalcha, le 22 juillet, fr. ; Tiberti, le 7 Juin, fl., entre Tolle et
Katchikalene, le 8 juin, fr.; Skélia, le 30 juillet, fr.; bois de hetres entre
Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, le 26 juin, fl.
Côle mérid. : entre la porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fl.;
Alouchta, le 12 juillet, fr.
884. Crozophora tinctoria (L.) A. Juss.
Côte mérid. : Alouchta, le 12 juillet, fleurs.
885. Mercurialis perennis L.
Vers. du nord : Vallée de Jossafate, le 10 juin, fr. ; Tavel, le 13 juin.
886. Mercurialis annua L.
Reg. des steppes : Simpheropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, N.
(127) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 1187
Côte merid. : Aloupka, le 1er juillet, fruits.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fleurs.
Théodoste, le 17 juillet, fruits.
URTICACEÆ
887. Urtica dioica L.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
888. Urtica pilulifera I.
Vers. du nord : Tehoufoute-kalé, le 10 juin, fleurs.
Env. de Séb. : près du monastère à Inkermann, le 4 avril 1900, en fl. (Arsé-
nieff).
889. Parietaria officinalis L.
Vers. du nord : monastère Ouspenski, le 40 juin, fl: Mangoup-kale, le
29 juillet, fr.
890. Parietaria judaica |.
(= P. diffusa-W. K.).
Vers. du nord : Katchikalene, le 8 juin, fleurs.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, fleurs.
891. Parietaria lusitanica L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 45 juin, fl.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin. 11.
Soudak, le 20 juillet, fruits.
892. Humulus Lupulus L.
Vers. du nord : Katcha, le 2 août. fleurs.
893. Celtis Tournefortii Lam.
(= Celtis aspera Stev.).
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar el Chaïtane-Merdvène, le 26 juin.
Soudak, le 20 juillet.
Var. glabrata (Stev.) Boiss.
(= Cellis glabrala Stev.).
Vers. du nord : dans la vallée de Kalcha, entre Toll& et Katchikalène, le
27 juillet.
1188 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SÉR.). (128)
Côte mérid. : entre la Porte de Baidar el Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
Soudak, au pied de la montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet.
894. Ulmus campestris 1..
Var. suberosa Ehrh. (sp.).
Vers. du nord : Karassou-bachi près de Karassou-basar, le 24 juillet.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 49 juin.
CUPULIFERÆ
895. Quercus sessiliflora Sn.
Vers. du nord : bois de hötres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia. le
26 juin.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet.
Var. pubescens Willd. (sp.).
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin; dans la vallée de Katcha, le 26 juillet:
entre Ourkousta et Ienissala, le 4er août: Skélia, le 30 juillet.
Côte merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet. — Aloupka, montagne
Krestowaia, le 9 avril 1900, jeunes feuiiles (Arsénieff).
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
Entre Soudak et Novy Svète, le 22 juillet, fruits.
896. Fagus silvatica L.
Vers. du nord : dans un bois près de Mangoup-kalé, le 29 juillet; entre
Ourkousta et Ienissala, le ler août: près de la Porte de Baïdar, le 25 juin.
Cöte mérid. : dans un bois près du monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet.
897. Corylus Avellana |.
Vers. du nord : Tiberti, le 11 juin: Mangoup-kale, le 29 juillet.
Côte mérid. : dans la vallée de Laspi, le 28 juin.
898. Carpinus Betulus |.
Vers. du nord : près de la Porte de Baïdar, le 27 juin, fruits.
899. Carpinus Duinensis Scop.
Vers. du nord : Tiberti, les 6 et 7 juin, fruits.
Göte merid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane Merdvene, le 26 juin, fr.
(129) OLGA FEDISCHENKO ET BORIS FEDTSGHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 1189
BETULACEÆ
900. Alnus glutinosa (1) Willd.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 11 juin.
SALICINEÆ
901. Salix alba 1.
Vers. du nord : dans la vallée de Kaicha. entre Tolle et Katchikalène, le
8 juin, fr.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin.
902. Salix amygdalina L.
Soudak, au pied de la montagne Altchak-kaia, le 24 juillet.
903. Salix purpurea I...
Vers. du nord : entre Tollé et Katchikalène: au bord de la rivière Katcha près
de Katchikalene, le 8 juin; Karassou-bachi, près de Karassou-basar. le 24 juillet.
Côte merid. : monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet,
904. Salix Caprea 1.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 14 juillet.
905. Populus alba 1.
Soudak, le 20 juillet.
906. Populus tremula L.
Vers. du nord : Porte de Baïdar, le 27 juin.
907. Populus nigra L.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet.
ALISMACEÆ
908. Alisma Plantago |..
Cöte merid. : entre le village Chouma el Taouchane-basar, le 14 juillet, 1.
1490 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zt SER.). (150)
JUNCAGINEÆ
909. Triglochin palustre L.
Côte mérid. : Tehalyrdag, dans la région pierreuse, près d'un cours d’eau, le
9 juillet. fl.
POTAMEÆ
910. Zostera marina |..
Env. de Séb. : dans la baie à Balaklawa, le 20 juin.
911. Zostera nana hoth.
Env. de Séb. : Inkermann, Tehernaia Retchka, le 23 juin.
912. Arum orientale M. B.
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fr.
Vers. du nord : entre Tollé et Kaichikalène, le 8 juin, fr.: Tavel, le 43 juin.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
Var. elongatum Slev. (sp.).
Vers. du nord : pres de la Porte de Baïdar, le 26 luin, fleurs,
TYPHACEÆ
913. Sparganium ramosum Huds.
Vers. du nord : Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet, fi.
914. Typha latifolia L.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 2% Juillet, fl.
ORCHIDEÆ
915. Aceras hircina (L.).
Var. caprina Rchb.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin, Il.
916. Anacamptis pyramidalis (l..) Rich.
Vers. du nord : Tehatal-kaia, le 25 juin, f.: Porte de Baidar, le 26 juin, fl.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, en fleurs.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin. en fleurs.
(131) OLGA FEDISCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMER. 1191
917. Orchis Morio |}.
Côle merid. : Aloupka, le 15-20 avril 1897, fleurs (Arsenieff).
918. Orchis Comperiana Slev.
Côle mérid. : Laspi, le 28 juin, en fleurs.
919. Orchis coriophora L.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 14 juillet, fr. : Porte de Baidar, le 27 juin,
fl. et fr.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, fleurs et fruits.
920. Orchis Simia Lam.
Côte merid. : Aloupka. le 15-20 avril 1897, fleurs (Arsenieff).
921. Orchis fusca Jacq.
Vers. du nord : Tehatal-kaia, le 25 juin, fl.: bois de hêtres entre Chaïtane-
Merdvène et le village Skélia, le 26 juin, fl.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, fruits. — Aloupka, le 15-20 avril 1897, en
fleurs (Arsénieff).
922, Orchis iberica M. B.
(— 0. angustifolia M. B.),
Côte merid. : près de la calaracte Ontchane-sou, le 2 juillet, 11.
923. Orchis laxiflora Lam.
Côte merid. : dans un marais entre le village Chouma et Taouchane-basar, le
1% juillet, en fleurs.
921. Orchis Pseudo-Sambucina Ten.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skelia, le
26 juin défleurissant.
925. Ophrys cornuta Siev.
(= Ophrys «estrifera M. B. var. cornuta (Stev.) Schmalh.).
Côle mérid. : Laspi, le 28 juin, en fleurs et fruits.
Crimée, le 21 mai 1897, en fleurs (Arnoldi).
926. Gymnadenia conopsea (L.) R. Br.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia,
le 26 juin, fl.
1192 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (132)
927. Platanthera bifolia (I..) Rich.
Göte merid. : Laspi, le 28 juin, fl.; monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet, fl.
928. Platanthera montana (Schm.) Rehb.
(= P. chlorantha Curt.).
Vers. du nord : bois de hetres entre Chaïtane-Merdvène et Skélia, le 26 juin,
fleurs.
Côle mérid. : entre Outchane-sou et Ai-Pelri, le 2 juillet, fl.; monastère
Kosma-Démiane, le 7 juillet, fl.
929. Cephalanthera rubra (1) Rich.
Vers. du nord : près de la Porte de Baidar, les 25 et 26 juin, fl.; entre
Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, dans un bois de hêtres, le 26 juin, en
fleurs et fruits.
Göte merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet, en fl.
930. Cephalanthera ensifolia (Murr.) Rich.
Côle merid. : Laspi, le 28 juin. fr.: monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet.
fruits.
931. Cephalanthera grandiflora Babington.
(= C. pallens (Willd.) Rich.).
Vers. du nord : bois de hötres entre Chaïtane-Merdvène et Skelia, le 26 juin,
fruits.
Göte merid. : Laspi, le 28 juin, fr.: monastère Kosma-Mémiane, le7 juillet. fruits.
932. Epipactis latifolia (l..) All.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha. entre Tolle et Katchikaiene, le
27 juillet, fl.
Göte merid. : Laspi, le 28 juin, fleurs.
933. Epipactis microphylla (Ehrh.) Sw.
Vers. du nord : Porte de Baïdar, le 27 Juin, en fleurs.
934. Limodorum abortivum (L.) Swarlz.
Côle merid. : Kikinéis, le 29 juin, fruits.
935. Neottia Nidus avis (l..) Rich,
Vers. du nord : bois de hetres entre Chaïtane-Merdvène et Skélia, le 26 juin,
fleurs.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin, fr.; monastère Kosma-Démiane, le7 juillet, fleurs.
(133) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO, FLORE DE LA CRIMÉE. 1193
936. Listera ovata (l..) R. Br.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaitane-Merdvene et Skélia, le 26 juin,
fleurs.
IRIDEÆ
937. Iris pumila |.
Crimée, en fleurs (Arseniefl).
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet.
Entre Sébastopol el Balaklawa, le 20 juin.
938. Gladiolus communis |.
Côte mérid. : entre le village Chouma et Taouchane-basar, le 14 juillet, en
fruits.
COLCHICACEÆ
939 Colchicum umbrosum Siev.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, fr.: Tehatyrdag, le 9 juillet, fr.
AMARYLLIDEÆ
940. Galanthus plicatus M. B.
Reg. des steppes : Simpheropol, en fleurs (Tsebrikoff).
LILIACEÆ
911. Gagea stenopetala Fries.
(= G. transversalis Stev.)
Crimée, 1895, en fleurs (Arsönielf).
942. Gagea arvensis (Pers.) Sch.
Crimée, 1895, en fleurs (Arsénieff).
Reg. des steppes : aux environs de Simphéropol, le 25 mars 1897, en fl.
(Tsebrikoff).
913. Ornithogalum pyrenaicuw L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, le 5 juin, fl. et fr. et
jardin Worontzoff, le 6 juin, en fl.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin, fl.; Tiberti, le 7 juin, fl.; dans la vallée de
Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le 8 juin, f.; Tehatal-kaia; le 25 juin, fl.
Côte merid. : entre la Porte de Baïdar et Chaitane-Merdvene, le 26 juin, fr.
Env. de Seb. : monastère Saint-Georges, le 49 juin, fl. et fr.
1194 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (134)
944. Ornithogalum Narbonense IL.
Reg. des steppes : Simpheropol, Jardin Worontzoff, le 6 juin, fl.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin, fi.: près de Tolle, le 9 juin, fl. ; entre Tolle
et Katchikalene, le 8 juin. fl.
945. Ornithogalum umbellatum L.
Reg. des steppes : aux environs de Simphéropol, le 3 avril 1897, en fl. et le
3 mai, en fr. (Tsebrikof).
546. Ornithogalum fimbriatum Willd.
[. typica.
Reg. des steppes : aux environs de Simphéropol, les 25 mars, 3 el 17 avril
1897, en fl. (Tsebrikoff).
Crimée, 1895 (Arsénieff): porte de Baïdar, le 15-20 avril 1897, en fleurs
(Arsénieil).
Var. ciliatum Boiss.
Côte mérid. : dans le bois entre la calaracle Onichane-sou et Aï-Petri, le
2 juillet, fr. — Cette variélé n'a pas encore été indiquée pour la Crimée.
947. Scilla autumnalis L.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet, fl. et fr.: Skélia, le 31 juillet, fl.
948. Scilla cernua Red.
La Laila : Aï-Petri, le 2 juillet, fruits.
949. Scilla bifolia |.
Crimée, 1895, en fleurs (Arseniell).
950. Allium Scorodoprasum |.
Côte mérid. : Livadie, le Ler juillet.
951. Ailium rotundum |.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 46 juin, fl.; aux environs de Simphéropol,
le 13 juin, fr. et au jardin Worontzoff, le 6 juin, fl.
Vers. du nord : près de Tolle, le 7 juin, fl.; près du village Tiberti, le 7 juin,
fl.; dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalene, le 8 juin, fl.; Skélia,
le 30 juillet, fr.; sur la route de la Porte de Baïdar, par Chaïtane-Merdvène,
jusqu'à Skélia, le 26 juin, fl.
Göte merid. : Laspi, le 28 juin, A.: Alouchta, le 11 juillet, fr.: Tehatyrdag,
le 9 juillet, fl. ; Oriande, le {er juillet, A. et fr.
(135) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS PEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 1195
La Taila : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin, fruits.
Env. de Séb. : Sébastopol, cimetière Bralskoïé, le 23 juin, fl.; Balaklawa, le
20 juin, fr.; monastère Saint-Georges, le 49 Juin, fl.
952. Allium albidum Fisch.
(—= A. flavescens Bess.).
Vers. du nord : entre la station Tehatal-kaia et la Porte de Baidar, le
29 juillet, fl.; Skelia, le 30 juillet, fl.
953. Allium flavum |.
Reg. des steppes : pres de la station Djankoi, le 15 juillet, fr.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, le 26 juillet, fl.
Sébastopol : cimetière Bratskoie, le 23 juin, fl.
Côte merid. : Aloupka, le 1er juillet, fl.; Alouchta, le 13 juillet, fl. —
Miskhor, le 16 juin, fl. (Arsénielf).
Entre Soudak et Novy Svèle, le 22 juillet. fruits.
95%. Allium paniculatum L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, le 26 juillet, f.: Skélia, les 30 el
31 juillet, fl.
955. Allium moschatum 1.
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet, fleurs.
956. Allium decipiens Fisch.
(= Allium tulipæfolium Led.)
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fr.: Tavel, le 15 juin. fl. et fr.: Alma, le
6 juin, fr.; Porte de Baïdar, le 26 juin, fr.; bois de hetres entre le village
Skélia et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.
Côte merid. : entre Outchane-sou et Ai-Petri, le 2 juillet, fleurs.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges. le 19 juin, fruits.
957. Muscari comosum Mill.
Reg. des steppes : Simpheropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fl.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin, (l.; dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalène, le 8 juin, fl.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 jnin, f1.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin, fleurs.
Soudak, au bora de la mer, le 20 juillet, fruits.
1196 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (136)
958. Muscari racemosum (L.) Mill.
Crimée, 1895, en fleurs (Arsenieff).
Reg. des steppes : Simphéropol, jardin Worontzoff, le 6 juin, fr.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fr. ; Tavel, le 13 juin, fr.
La laila : Aï-Petri, le 2 juillet, fruits: Tchatyrdag, le 9 juillet, en fr.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr. —
Aloupka, le 15-20 avril, en fleurs (Arsenieff).
959. Bellevalia ciliata Nees.
(= Muscart ciliatum Gawner — Hyaeinthus ciliatus Cyrill.)
Reg. des steppes : aux environs de Simphéropol, le 13 juin, fruits.
960. Asphodeline lutea (L.) Rehb.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar el Chaitane-Merdvene, le 26 juin, fr.
La Taila : entre Nikita et Gourzouf, le 18 mai 1897. en fl. (Arnoldi).
961. Asphodeline taurica (Pall.) Kunth.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin, fr.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène. le
8 juin, fr.
Env. de Séb. : entre Sébastopol et le monastère Saint-Georges, le 19 juin, fr.
entre Sébastopol et Balaklawa, le 20 juin, dernières fl. et jeunes fruits.
962. Anthericum ramosum |.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin, boutons et le 41 juin, premières
fleurs : entre Mangoup-kalé et le village Choulia, le 29 juillet, fl.
ASPARAGEÆ
963. Convallaria majalis L.
Vers. du nord : vallée de Jossafale, le 10 juin: Tavel, le 13 juin: entre Our-
kousta et Jénissala, le ler août, fr.: bois de hetres entre Chaïtane-Merdvène et le
village Skélia, le 26 juin.
964. Polygonatum officinale All.
(P. vulgare Desf.)
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin.
Var.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin, defleuri.
(A suivre.)
1197
SPEGIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
V. Folia sursum recurva.
567. Plagiochila ansata (Tayl.) H. et T. Syn. Hep., p. 649.
Syn. : Jung. ansata Taylor. J. of. Bot. 1844, p. 457.
Dioica mediocris sed longa et gracilis rigida dilute brunnea, plus minus
profunde cæspilosa, sæpe aliis hepaticis consociala. Caulis ad 10 cm.
longus sub flore innovatus vix aliter ramosus. Folia caulina ad 2 mm.
longa, sursum recurva, falcato-reniformia, latiora quam longa utrinque
breviter decurrentia, brevi basi inserta et fere semiamplexicaulia, concava
plus minus arcte imbricala, infera sæpe remota. Cellulæ apicales
27 X 56 y trigonis magnis angulalis, basales 27 X 54 w trigonis
maximis truncatis vel late trabeculatim confluentibus. Folia floralia
caulinis simillima parum majora apice remote dentala, dentibus validis
apiculatis. Perianthia magna longe exserta compresso-clavata, ore
truncalo paucidentato, dentibus irregularibus brevibus acutis. Andræcia
ignola. :
Hab. Falklands Insulæ (Hooker). Fretum magellanicum (Spegazzini,
Cunningham, Hatcher).
568. P. Lechleri G. Ann. sc. nat. 1857, p. 329.
Dioica minor, rigidula viridis vel rufescens vel fusca, dense depresso-
cespitosa. Caulis ad 3 cm. longus tenuis rigidus simplex vel paucira-
mosus, ramis patulis decurvulis. Folia caulina conferta 1,2 mm. longa,
decurvo-homomalla, postice breviter inserta antice decurrentia,in plano
subcircularia, circumcirca grosse spinosa, margine anlico arcte recurvo
7 Spinoso, spinis remotis oblique patulis inferis subdentiformibus superis
longis validis angustis, margine postico valde arcualo ut apice longe
spinoso, spinis ad 15, remotiusculis e lata basi angustis striclis vel
hamatis regulariter consecutivis. Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, ne 42, 5 décembre 190%. 78
1198 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zt sir). Plagiochala.
acutis, basales 18 X 45 w trigonis majusculis optime nodulosis. Folia
floralia caulinis multo majora, ovato-oblonga similiter armata. Perianthia
oblonga longe exserla, ore truncato dentato-spinoso, spinis longis strictis
minoribus mixtis. Andr@eia in caule repelita, bracteis ad 10 jugis confer-
tissimis follis caulinis simillimis similiterque homomallis. basi antica
tantum eucullatim inflexis.
Hab. Chile (Lechler, Hahn, Dusen). Fretum magellan. (Dusén).
569. Plagiochila elata Taylor I. of Bot. 1846. p. 259.
Syn. : P. ambusta Mass. N. Giorn. Bot. Hal. 1885. p. 210.
P. patagonica B. et M. Miss. scient. 1889, p. 211.
Dioica major robusta et valida olivacea vel brunnea dense profundeque
cæspitosa. Caulis ad 12 em. longus crassus tenax brunneus procumbens
vel erectus, simpiex vel pauciramosus stolonibus validis descendentibus
numerosis. Folia caulina conferta 2,5 mm. longa, normaliter sursum
recurva. postice breviter inserta antice decurrentia, ambitu subrotunda
margine anlico valde recurvo subnudo, poslico apiceque plus minus regu-
lariter dentato-spinosis spinis sub 20validis remotiusculis apicalibus
parum validioribus. Cellulæ apicales 27 y trigonis majusculis subnodu-
losis medianæ 36 y, trigonis magnis nodulosis, basales 27 X 27 u, trigonis
magnis nodulosis vel trabeculatim confluentibus. Folia floralia caulinis
simillima majora perianthio aceumbentia eircumeirca dentata, dentibus
magis numerosis validioribus varie patulis. Perianthia magna semiexserta
late obovaia inflata ore parum anguslato compresso truncato labiis remote
denticulatis vel solum angulatis.
Hab. Chile (Cuming) Fuegia (Spegazzini Dusen) Fretum magellan.
(Cunningham Naumann, Dusén).
Die Pflanze wechselt je nach dem Standort ausserordentlich im
Habitus; an geschützten feuchten Stellen ist sie schwach entwickelt, die
Blätier sind kleiner und schlaffer in Folge der weniger verdickten
Zeliwandungen und daher auch nicht so steil zurückgeschlagen.
Hieraus ist ersichtlich, dass die Anpassung, die ihren Ausdruck in
stark verdickten Zellwänden findet, auch durch exponirte nicht besonnte
Lagen hervorgerufen werden kann und dass hier ein anderer Factor als
die trockne Luft im Spiele ist.
Nicht zur Gattung Plagiochila gehören folgende antarctische Pflanzen :
Plagiochila abdita Sull J. of Bot 1850, welche zu Leioscyphus zu stellen
ist teste Alex. Evans.
Plagiochila sphalera (Tayl.) T. H. Syn. Hep. p. 653, welche eine Form
von Adelanthus unciformis ist, teste Spruce.
486
Plagiochila.
FRANZ STEPHANIL SPECIES HEPATICARUM.
Ferner ist zu cassiren.
Plagiochila marionensis Mitt. J. Linn. Soc. 1877, welche Mitten, als
synonym, (in litt.) selbst zurückezogen hat, ohne die Art, der sie
angehört. zu nennen.
IL. Ampliatze. America tropica.
I. Folia eaulina anguste oblonga.
. Plagiochila gracilicaulis Spruce.
. Plagiochila subbidentata Taylor.
Il. Folia eaulina ovato-oblonga.
. Plagiochila acanthoda L. et G.
. Plagiochila suberistata G.
. Plagiochila venustula Spruce,
. Plagiochila arcuata Ldbg.
. Plagiochila abscedens G.
. Plagiochila huatuscana G.
. Plagiochila barutana G.
. Plagiochila Anderssonii Angstr.
. Plagiochila dubia L. et G.
. Plagiochila incrassata St. n. sp.
. Plagiochila contorta Ldbg. et Hpe.
. Plagiochila Lorentziana St. n. sp.
. Plagiochila chimborazensis Spruce.
). Plagiochila apicalis G.
. Plagiochila depressa Spruce.
. Plagiochila Mülleriana G.
. Plagiochila cava St. n. sp.
. Plagiochila Moritziana L. et G.
. Plagiochila Schlimiana G.
. Plagiochila montana Spruce.
. Plagiochila luteola St. n. sp.
. Plagiochila thamniopsis Spruce.
. Plagiochila Puiggarii St. n. sp.
. Plagiochila Oerstediana Ldbg. et Hpe.
. Plagiochila macrotricha Spruce.
. Plagiochila amena St. n. sp.
. Plagiochila hylæcætis Spruce.
. Plagiochila Husnoti St. n. sp.
487
1199
-1200
600.
601.
602.
603.
604.
605.
606.
607.
608.
609.
610.
611.
612.
613.
614.
615.
616.
617.
618.
619.
620.
621.
622.
623.
62%.
625.
626.
627.
628.
629.
630.
631.
632.
633.
63.
635.
636.
637.
638.
639.
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (20e SÉR.).
Ill. Folia eaulina oblongo-trigona.
Plagiochila serrata (Roth).
Plagiochila Orbigniana M. et N.
Plagiochila riojaneirensis G.
Plagiochila diflexirama Taylor.
Plagiochila fallax Ldbg. et Hpe.
Plagiochila florida Spruce.
Plagiochila confertissima SL. n. sp.
Plagiochila rubescens L. et L.
Plagiochila plicata EL. et G.
Plagiochila punetualis G.
Plagiochila abrupta L. et L.
Plagiochila hypnoides Ldbg.
Plagiochila disticha L. et L.
Plagiochila sinuala G.
Plagiochila cucullata L. et G.
Plagiochila brevicalyeina L. et G.
Plagiochila Trianæ G.
Plagiochila tortuosa Ldbg.
Plagiochila Bunburyi Taylor.
Plagiochila bicornis Hpe et G.
Plagiochila tunarum St. n. sp.
Plagiochila Breuteliana Ldbg.
Plagiochila olivacea St. n. sp.
Plagiochila neglecta St. n. sp.
Plagiochila connala L. et G.
Plagiochila gymnotis Spruce.
Plagiochila connivens G.
Plagiochila planifolia St. n. sp.
Plagiochila miradorensis G.
Plagiochila Funkiana St. n. sp.
Plagiochila cristata (Swartz).
Plagiochila eristalissima St. n. sp.
Plagiochila lamellistipula Spruce.
Plagiochila pensilis Spruce.
Plagiochila cultrifolia Spruce.
Plagiochila Guilleminiana Mont.
Plagiochila affinis L. el G.
Plagiochila contingens G.
Plagiochila Keckiana St. n. sp.
Plagiochila conspicua Taylor.
!,
488
Plagiochila.
Plagiochila.
640.
641.
642.
643.
644.
645.
646.
2, æ
617.
648.
649.
690.
651.
692.
653.
654.
655.
697.
698.
659.
660.
661.
662.
663.
664.
665.
666.
667.
668.
669.
670.
671.
672.
679.
674.
mu
675.
D ©
= 1
YU
FRANZ STEPHANL SPECIES HEPATICARUM.
Plagiochila angulifolia St. n. sp.
Plagiochila notidophila Spruce.
Plagiochila gibbosa L. et G.
Plagiochila Schiedeana G.
Plagiochila Humboldtiana G.
Plagiochila vincentina Ldbg.
Plagiochila Urbani St. n. sp.
Plagiochila trinitensis St. n. sp.
Plagiochila pichinchensis Taylor.
Plagiochila adiantoides (Sw.).
Plagiochila frontinensis St. n. sp.
Plagiochila procera Ldbg.
Plagiochila Quelchii St. n. sp.
Plagiochila superba (Nees).
IV. Folia caulina ovata.
Plagiochila echinella G.
Plagiochila notha St. n. sp.
Plagiochila lignicola Spruce.
Plagiochila mutila G.
Plagiochila micropteryx G.
Plagiochila electa St. n. sp.
Plagiochila biceps Spruce.
Plagiochila paupercula G.
Plagiochila Rusbyi Spruce.
Plagiochila ambigua Ldbg. et Hpe.
Plagiochila caudala St. n. sp.
Plagiochila bryopteroides Spruce.
Plagiochila Pearceana St. n. sp.
Plagiochila latifolia St. n. sp.
Plagiochila angustisedens St. n. sp.
Plagiochila lætevirens Ldbg.
Plagiochila impluviata Spruce.
Plagiochila pellueida L. et G.
Plagiochila striela Ldbg.
Plagiochila pachoënsis St. n. sp.
Plagiochila subplana Libe.
V. Folia caulina ovato-triqona.
Plagiochila asperifolia St. n. sp.
Plagiochila Montagnei Nees.
489
1201
-1202 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sér.). Plagiochilu.
678. Plagiochila jamaicensis Ldbg. et Hpe.
679. Plagiochila Herminieri St. n. sp.
680. Plagiochila hystrix St. n. sp.
681. Plagiochila venezuelana St. n. sp.
682. Plagiochila pinnata St. n. sp.
683. Plagiochila denudata SE. n. sp.
684. Plagiochila heterophylla Ldbg. et Hpe.
685. Plagiochila pachyloma Taylor.
686. Plagiochila oxyphylla Spruce.
687. Plagiochila verrucosa St. n. sp.
688. Plagiochila Deppeana St. n. sp.
689. Plagiochila saxicola St. n. sp.
690. Plagiochila mollusea Lehm.
691. Plagiochila Hookeriana Ldbg.
692. Plagiochila dilatata St. n. sp.
693. Plagiochila thyoides Spruce.
69%. Plagiochila sylvatica G.
695. Plagiochila irregularis G.
696. Plagiochila aliena G.
697. Plagiochila rufoviridis Spruce.
698. Plagiochila retrorsa G.
699. Plagiochila biapieulata St. n. sp.
700. Plagiochila longifissa St. n. sp.
701. Plagiochila rosana St. n. sp.
702. Plagiochila Naceida Ldbg.
703. Plagiochila dimorpha L. et G.
70%. Plagiochila subcontracta L. el G.
705. Plagiochila gavana St. n. sp.
706. Plagiochila expansa G.
707. Plagiochila pacimonensis Spruce.
708. Plagiochila amieta St. n. sp.
VI. Folia caulina late trigona.
709. Plagiochila geniculata Ldbg.
710. Plagiochila emarginata St. n. sp.
711. Plagiochila guadalupensis G.
742. Plagiochila barbadensis St. n. sp.
713. Plagiochila Duriei G.
744. Plagiochila amplexicaulis St.
745. Plagiochila truncala G.
716. Plagiochila svlvicultrix Spruce.
. Plagiochila fastigiata Ldbg. et G.
490
NE.
Plagiochila.
OI NI
©
CS CSS CS CS
nm © € ww ES 19
CO RQ m de)
UNI NI
y Co Co
(er)
1
S
er
Ho
mm
SI NINSISI NT SI
[a
MU
Æ
EE
a ns
YO UNI
©: [4
CO =
1
Na
1 1
Or Qt ©
er) a
&
1
1
>
in
DC)
Te
=
nd
FRANZ
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiocbila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
. Plagiochila
Plagiochila
. Plagiochila
. Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
STEPHAN]. SPEEIES HEPATICARUM.
corrugala (Nees).
erispala G.
Boissieri St. n. sp.
homochroma Spruce.
diversispina St. n. sp.
flabellifrons Spruce.
cipaconensis St. n. sp.
flavescens G.
Cinchonæ St. n. sp.
subconvoluta G.
andicola Mont. el G.
speciosa L. et G.
Raddiana Edbg.
haitensis St. n. sp.
spectabilis St. n. sp.
tocarema G.
macrostachva (Sw.).
relicla St. n. sp.
Bonplandii G.
canelensis St. n. sp.
dominicensis Taylor.
oresitropha Spruce.
saltuensis Spruce.
ovala L. el G.
Jameson: Taylor.
trichostoma G.
permista Spruce.
azuayensis Spruce.
fusco-lutea Taylor.
axillaris Jack. et St.
ensiformis Taylor.
grandicrista St. n. sp.
Jelskii Loitl.
NII. Folia eaulina subrotunda.
Plagiochila
Plagiochila
bahiensis Ldbg.
viminea Spruce.
Plagiochila frausa G.
. Plagiochila
Plagiochila
Plagiochila
stolonifera G.
subundulata Libre.
Cuervina G.
Plagiochila subrotandifolia St. n. sp.
491
4201)
1204 BULLETIN DE UHERBIER BOISSIER (206 sen). Plagiochilu.
wa
. Plagiochila seuiamplexicaulis St. n. sp.
. Plagiochila Wallisiaua SL. n, sp.
. Plagiochila leptophylla Spruce.
61. Plagiochila calomeianos Spruce.
. Plagiochila soralensis St. n. sp.
A A A SI
OS © CE
e ©
SU 3
© ©
3. Plagiochila encullifolia Jack. et St.
VIII. Folla sursum recurva.
76%. Plagiochila revolvens Mitten.
765. Plagiochila Germani St. n. sp.
766. Plagiochila subdenticulata (Mont.).
767. Plagiochila arrecta G.
768. Plagiochila capilliforinis St. n. sp.
769. Plagiochila compressula Nees.
770. Plagiochila centrifuga Taylor.
774. Plagiochila fragilis Taylor.
772. Plagiochila horrida G.
773. Plagiochila implexa L. et G.
77%. Plagiochila increscentifolia Spruce.
775. Plagiochila spinifera Angstr.
776. Plagiochila bifaria (Swartz).
777. Plagiochila boliviana Spruce.
IX. Folia opposita coalita.
778. Plagiochila zygophvlla Spruce.
X. Incerte sedrs.
779. Plagiochila Maximiliana G.
780. Plagiochila macra Taylor.
Die hier folgenden Arten des tropischen Amerika enthalten in den
einzelnen Gruppen zahlreiche Species, die sich nicht wohl in weitere
leicht unterscheidbare Unterabtheilungen (rennen lassen und die
Benutzung erschweren; denn viele Arten sind nur steril oder männlich
bekannt und verhindern die Benutzung der weiblichen Blüthenorgane,
die sich sonst dazu am besten eignen würden.
Die Anordnung erfolgte daher innerhalb jeder Gruppe nach der Länge
der Stengelblätter und zwar so, dass die kleinblättrigen Arten immer am
Anfang stehen, die grossen am Schluss jeder Abtheilung.
492
Plagiochilu. FRANZ STEPHANL SPECIES HEPATICARUM. 1205
Der Leser wolle daher für die erste Orientirung auf diese Grössen-
angaben zunächst achten und dabei die Standorte in Berücksichtigung
ziehen.
Il. Folia caulina anguste oblonga.
ne
970. Plagiochila gracilicaulis Spruce in Torr. Bot. CI 1890,
p- 192.
Dioica mediocris flaccida virescens, aliis hepaticis consoctata. Caulis
ad 6 em. longus vage pauciramosus. Folia caulina 2 mm. longa. decurvo-
homomalla. basi ulrinque decurrentia. dimidiato-ovato-lanceolala, apice
trunealo-bidentata, dentibus triangulatis denticulo uno alterove interjecto,
margine anlico nudo sub apice 1-2denticnlato, postico late recurvo, basi
integerrima excepla dislanter brevilerque dentalo-spinoso, dentibus ad 11.
Cellulæ parvule 25 w pellucidæ, basales subelongatæ trigonis subnullis.
Folia floralia caulinis majora magis armala. Perianthia subemersa
eupulato-campanulata exalala ore compresso rotundalo spinoso ciliato.
Hab. Bolivia (Rusby).
Die Pfianze selbst habe ich nicht erlangen können und die Diagnose
nur übertragen.
971. P. subbidentata Tayl. Ed. Bot. Soc. 1850, p. 53.
Dioica, minor, rigida flavo-rufescens laxe cæspitosa. Folia caulina vix
3 mm. longa. parum imbricata, apicibus liberis. oblique patula, angulo 68°
plano disticha, optime pectinata. parum decurrentia, postice ampliata,
caulem tegentia vel plano-superantia, ambilu anguste ovato-oblonga fere
lanceolata, Lertio infero amplissima, apice triplo angusliora margine antico
stricto nudo. postico e basi leviter arcuata subsiricto nudo vel sub
apice 1-2denticulaito, apice ipso oblique truncato-bidenlato, dentibus
inæqualibus, anteriore longiore. Gellule 18 X 36 y, ubique æquales,
parietibus longioribus valide trabeculatis, trabeculis basalibus validioribus
poro late interruplis. « Perianthia oblonga ore oblique subtruncato
dentalo ».
Hab. Jamaica (Macnab) San Domingo (Eggers).
IL. Folia caulina ovato-oblonga.
572. P. acanthoda L. et G. Syn. Hep.. p. 653.
Dioica, mediocris rigidula, flavo-rufescens. Caulis ad % cm. longus,
parum ramosus. tenus, fuscus. Folia caulina contigua. 2 mm. longa,
493
1206 BUELEFIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e ser.). Plagiochila.
oblique patula, angulo 56° utrinque breviter decurrentia, plano-disticha,
ventre ampliata caulemque tegentia, ovato-oblonga, apice quam basis
duplo angustiore rotundato vel subtruncato longe quadrispinoso, spinis
oblique porrectis vel varie divergentibus, margine antico substricto, nudo
vel dente parvo subapicali armalo, margine postico leniter eurvato
superne stricto dense dentato-spinoso, spinis ad 18usque ad basin dense
insertis, recle patulis vel irregulariter divergentibus minoribus mixtis.
Folia ramulina simillima basi postica minus ampliata vulgo apice oblique
truncato bispinoso. Cellulæ apicales 14 27 mm. trigonis magnis dislinelis,
basales 15 X 45 y reclangulares, valide trabeculatæ, cuticula distincte
minuleque papillata. Andraeia mediana, parva. bracteis 6-jugis confertis,
apice aeuto breviter patulo.
Hab. Mexico (Liebman).
573. Plagiochila sukcristata G. Hep. Mex.. p. 150.
Dioica, mediocris, flaccida olivacea. Caulis ad 6 em. longus, validus
fuscus rigidus superne fasciculatim ramosus ramis breviusculis divergen-
tibus. sub flore geminatim innovalis, innovationibus repetilis multira-
ınosus. Folia caulina 1.6 mm. longa oblique patula, angulo 68° imbricata.
apicibus liberis, subplano-disticha, postice parum ampliala, caulem
tegentia vulgo recurvula et erispatula, in plano anguste oblonga, apice
quam basis duplo angustiore, margine antico striclo nudo superne
remote 9-#denticulato, postico e basi nuda leviler arcuata stricto valide
regulariterque dentato, dentibus subapproximatis recte palulis validis
breviusculis e lata basi breviter acuminatis. apice subrecte truncato
normaliter £spinoso. spinis inæqualibus recte patulis. Cellulæ apicales
13 x 27 y trigonis majusculis, basales 13 X 36 y trigonis magnis
parietibus ubique validis. Folia floralia caulinis multo majora, longius
armala margine poslico Sæpe crispato. Perianthia (juven.) ore valide
Spinoso, spinis longiuseulis varie patulis plus minus longis: ala subeom-
pleta angusla superne spinulosa.
Hab. Mexico (Liebmann, Sartorius).
574. P. venustula Spruce. Edinb. Bot. Soc. 1885, p. 494.
Dioica minor flavo-virens flaccida rupicola vel corticola laxe stratificata.
Caulis ad 5 cm. longus tenuis fuscus superne rufescens vage paucira-
mosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, vix imbricata oblique patula angulo
96° subplano-disticha vix decurrentia, parum ampliata caulem tegentia,
in plano anguste ovato-oblonga, quarto infero amplissima. apice subtriplo
angustiora margine anlico strieto sub apice 3 dentato dentibus validis
oblique porreclis, postico e basi parum areuata strieto ubique valide
494
Plagiochila. FRANZ STEPHANI, SPECIES HEPATICARUM. 1207
dentato, dentibus recte patulis valde irregularibus magnis minoribus
mixlis, sinubus plus minus amplis apice emarginalo-bispinoso, spinis
magnis e lata basi apiculatis divergentibus. Folia ramulina simillima
parum minora. Cellule apicales 18 X 27 y. trigonis magnis acutis, basales
27 X 36 y, trigonis maximis angulalim nodulosis. Folia floralia caulinis
parum latiora similia, longius spinosa, spinis posticis sepe hamatis, hie ilic
duplicatim spinosis. Perianthia (juven.) ore truncato denlato-spinoso fere
lacinulato laciniis lanceolatis varie curvatis, ala antica lata apice spinulosa.
Hab. Andes peruvianı (Spruce).
975. Plagiochila arcuata Ldbg. Spec. Hep., p. 91.
Dioica, mediocris gracilis rigidula, pallide flavo-virens vel rufescens.
Caulis ad 6 mm. longus, capillaceus rigidus pauciramosus. Folia caulina
2,5 mm. longa, imbricata, apicibus liberis, subrecte patula, plano-disticha
utrinque decurrentia, postice ampliala caulem parum superantia vel
recurva, in plano ovato-oblongo-/alcata, margine antico bene sinuato
nudo vel sub apice bidentulo, postico a basi ad apicem arcualo, longe
spinoso, spinis sub 20, validis approximatis recte patulis subæquimagnis,
e lata basi attenualis, apice angusüssimo bispinoso, spinis validioribus
subparallelis Cellulæ apicales 18 X 27 u trigonis magnis nodulosis,
basales 27 X 5% y, lrigonis maximis truncalo-nodulosis vel late trabecu-
latim confluentibus. Folia flor. caulinis æquimagna simillima longius el
validius spinosa vel duplicalim spinosa. Perianthia fertilia obovalo-
oblonga ore compresso rotundato-truncato spinuloso.
Hab. Insula Saint-Vincent. Puertorico (Schwanecke) Cuba (Wright).
576. P. abscedens G. Ann. se. nat. 1864, p. 104.
Dioica, mediocris rigidiuscula. Navo-virens vel brunneola. Caulis ad
4 em. longus, pauciramosus, ramis longis simplicibus parum divergen-
tibus, ceterum tenuis fuscus in ramis capillaceus. Folia caulina 2,5 mm.
longa, oblique patula, angulo 68° dense imbricala, plano-disticha, vix
decurrentia, postice parum ampliata caulem legentia, in plano ovato-
oblonga, lerlio infero amplissima, apice £plo angusliora. basi cuneatim
angustala, asymmetrica, margine antico nudo arcuato, postico e basi nuda
strieta angulata, superne iterum stricte excurrentia et quadridentala,
dentibus magnis remotiusculis recte patulis. e lata basi breviter acumi-
hatis, apice emarginato-bidentato dentibus similibus, sæpe lerlio minore
interjecto. Folia ramulina sensim minora simillima. Cellulæ apicales 18 u.
basales 18 X 36 y, lrigonis magnis sæpe trabeculalim confluentibus,
superis subnodulosis, inferis optime truncato-nodulosis. Folia flor. caulinis
æquimagna magis et validius dentata. Perianthia parum exserta, angusie
195
1208 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
obconica, ore rolundalo grosse irregulariterque lacinialo, spinis angustis
mixlis, ala antica complela angusta superne paucidentata. Andrecia in
ramulis parvis terminalia ex apice vegetativa, bracteis 6jugis confertis
apice breviter refracio anguslato spinuloso.
Hab. Bogota (Lindig) Columbia (Fendler).
577. Plagiochila huatuscana G. Hep. Mex., p. 120.
Dioica, mediocris flaccida viridis vel flavorubescens, laxe ca#spilosa.
Caulis ad 6 cm. longus tenuis fuscus multiramosus, ramis primaris
longis divergentibus breviter pinnatis, pinnis capillaceis remotis subrecte
patulis simplieibus. Folia caulina 2,5 mm. longa. oblique patula anguio
63° optime disticha, utrinque late decurrentia subplana, postice parum
ampliata caulem tegentia. ambitu oblongo-subrectangulata apice quam
basis parum angustiore, margine antico substricto nudo, sub apice
paucidentato, postico e basi nuda arcuala sirielo 6-7 dentato dentibus
inferis brevibus aculis superis sensim majoribus leniterque acuminalis
apice recte truncato 4-5 dentato. denlibus Zvulgo magnis recte palulis,
minulis interjecus. Folia ramulina simillima minora. Cellulæ apicales
27 y. parielibus validissimis, basales 27 X 36 w parielibus irregulariter
trabeculalis. « Folia floralia caulinis fere conformia, margine postico
spinoso-denlato. Perianthia campanulala compressa alata. ala apice
denticulata, ore substruncato serrato-denlato. Andræcia terminalia fusi-
forınia, bracteis 12jugis apice patulo aculo tridentato ».
Hab. Mexico (Fr. Müller, Kerber) Cuba (Wright).
378. P. barutana G. Hep. Mex. p. 119.
Dioica. mediocris flaccida tenera. pallide-virens. Caulis ad 5 cm. longus
pauciramosus validus fuscus. Folia caulina parum imbricala, vix > mm.
longa oblique patula, angulo 68°, plano-disticha, utrinque longius decur-
venlia, poslice parum ampliata caulem tegentia, ambitu anguste oblonga
fere ligulala basi amplissima, apice vix duplo angusliora, margine anlico
subsirieto sub apice remote 2dentalo, poslico e basi nuda breviter
arcuala strielo. 10 dentato, apice truncato-rotundato 6dentalo. dentibus
ubique validis brevibus remotiuseulis, recte patulis aculis. Folia ramulina
multo minora similia. Cellulze apicales 18 y vel longiores. Lrigonis nullis,
basales 18 X 36 u trigonis parvis. Folia floralia caulinis breviora. ovato-
oblonga, denlibus magis numerosis et validioribus. Perianthia (juven.)
ore late et oblique truncalo-rotundalo, Jabiis valde spinosis, spinis minus
confertis breviuseulis dentieulis interjeelis; ala antica longe sub ore
desinente laliuscula superne spinosa.
Hab. Caracas. in sylva Baruta (Trumpf).
496
Plagiochila. FRANZ SIEPHANI SPRCIES HEPAFICARUM. 1209
579. Plagiochila Anderssonii Angust. K. Vet. Ak. Förh. 1875,
p. 113.
Steriliis. Caulis ramosus, ramis subadscendentibus simplicibus dichoto-
mis vel fascieulatis. Folia caulina 2,2 mm. longa patentia vel patenti-diver-
genlia semiovala, Supra basin 2,7 mm. lata apice plus triplo angustiore,
utrinque decurrentia, margine antico reflexo integerrimo apicem versus
I-2dentato. basi plica convexa longe decurrente, margine postico basi
integerrimo eristato subundulato. a medio ad apicem parce dentalo, apice
rotundato, maqualiter 3-#dentato, dentibus omnibus obtusiuseulis.
Hab. Galapagos Insula Charles (Andersson). Ich habe die Pflanze
nicht gesehen; wenn das Blatt breiter wie lang ist (siehe obige
Maassangaben) so kann es nicht semiovalum sein sondern ist breit
triangulär; ich vermuthe, dass die Breitenangahe 2.7 mm. auf einem
Druckfehler beruht und 1,7 mm. heissen soll.
580. P. dubia L. et G. Syn. Hep, p. 630.
Dioica, mediocris, pallide-virens vel flavescens. dense cæspilosa. Caulis
ad 5 em. longus, superne parum ramosus, ramis longis porreetis parum
patulis altenuatis superne parvifoliis. Folia caulina vix imbricata,
ad 2,5 mm. longa, plano-disticha, oblique patula, angulo 67° utrinque
longius decurrentia, in plano ovato-oblonga, duplo longiora quam lata,
basi postica nuda ampliala caulemque legenlia, apice parum anguslala
trunealo-rotundala, 9-6denlala, margine anlico substricto nudo, postico
si basin exeipis vix arcualo 5-Gdentato. dentibus ubique parvis breviter
acuminatis, pungentibus. Folia ramulina contigua, duplo angusliora.
versus apicem caulis sensim minora, basi postica parum ampliata, a caule
recurva, celerum caulinis similia. Cellulæ apicales 18 X 27 y, basales
18 X 36 u». trigonis majusculis persæpe trabeculatim confluentibus.
Perianthia (juvenilia) ore truncalo-rotundato, breviter dentato. Folia
floralia caulinis similia, margine poslico irregulariter dentato-spinoso.
Andræcia in ramulis terminalia, ex apice vegelaliva, bracleis ad 10 jugis,
confertis, apice breviter patulis. obtusatis denticulis.
Hab. Mexico (Liebman) Cuba (Wright.) Portorico (Sintenis) Valencia
(Fendler).
581. P. incrassata St. n. sp.
Syn. : P. rubescens Spruce (non L. L.) Torr. Bot. Cl. 1890, p. 132.
Sterilis major robusta rufescens rigidissima. Caulis ad 8 cm. longus
strietus validus fusco-rufus, pauciramosus. Folia caulina remotiuseula
oblique patula angulo 68 concava ntrinque breviter decurrentia postice
parum ampliata caulem tegentia, in plano ovato-oblonga, quarto infero
197
1210 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme ser). Plagiochilu.
amplissima versus apicem valde angustata, apice ipso quam basis 7plo
angustiore, margine antico stricto nudo sub apice remote bidentato,
postico e bası anguslala nuda leviter arcuato superne substriclo,
regulariter spinoso, spinis sub 10 remotiusculis regulariter consecutivis.
e lata basi abrupte attenuatis longiuseulis strielissimis oblique patulis.
apice emarginato-bispinoso, spinis simillimis. Cellulæ apicales 27 X 36 y.
basales 27 X 72 y parietibus ubique trabeculatim incrassatis trabeculis
validissimis poro angusto interruptis.
Hab. Bolivia (Rusby).
Unsere Pflanze ist in der Blatlform der Plag. rubescens L. u. L. sehr
ähnlich; der Zellban ist aber ganz abweichend und der ventrale Blattrand
ausgezeichnet dicht und lang bis an das äusserste Ende des herab-
laufenden Blattflügels scharf dornig gezähnt.
582. Plagiochila contorta Ldbg et Hpe. Linnæa 1851,
p. 901.
Sterilis, major, rigida, rufescens vel virescens. Caulis ad 8 cm. longus.
tenuis, fuscus, rigidus, parum longeque ramosus, ramis parum divergen-
tibus. Folia 3,5 mm. longa, basi imbricata, apicibus liberis, subrecte
patula (angulo 80°) parum decurrentia, brevi basi inserta, plano-disticha,
ovato-oblonga, medio infero ampliora, apice triplo angustiora, basi postica
caulem tegenlia, asymmelrica, margine antico substricto, superne remote
bidenlato. postico inferne nudo superne 3-4spinoso, spinis majuseulis
validis oblique porrectis, apice oblique truncato trispinoso, spinis oblique
porrectis inæqualibus, medio vulgo minore. Cellulæ apicales 27 X 36 y.
valide trabeculatis, trabeculis late interruplis, basales 27 X 54 n, maxime
trabecuialæ.
Hab. Costarica (Versied).
385. P. Lorentziana Si. n. sp.
Sterilis major flaccida fusco-viridis, corticola. Caulis ad 8 cm. longus
tenuis fuscus et rigidus pauciramosus ramis longis porreclis. Folia caulina
vix 3 mm. longa conferta vel confertissima, oblique patula, angulo 569
plano-disticha, postice ampliata crispula erecta, utrinque longe decurrenlia
(alis abrupte desinentibus obtusatis postica irregulariter denticulata) in
plano ovalo-oblonga, tertio infero amplissima, apice 3plo angustiora,
undulata, margine antico substricto vel leviter arcualo nudo, postico |
inferne bene arcuato superne substricto ubique irregulariter dentato
suberoso, dentibus quidem validis late triangulatis recte patulis nume-
rosis, apice truncalo similiter armato. Folia ramulina similia minora.
Cellulæ apicales 18 », basales 27 X 36 y. trigonis majusculis superne
498
Plagiochila. FRANZ STEPHAN. SPECIES HEPATICARUN. 1944
acutis basi nodulosis. Amphigastria parva rudimentaria varie laci-
nulata.
Hab. Argentinia Cuesta de San Rosa (Lorentz).
584. Plagiochila chimborazensis Spruce. Edinb. Bot. Soc.
1835, p. 469.
Dioica magna robusla rigida rufescens, e ramis arborum pendula.
Caulis ad 45 cm. longus arcuatus sæpe assurgenti-secundus simplex vel
pauciramosus, pro planta tenuis, fuscus et tenax. Folia caulina plus
3 mm. longa, remotiuscula vel parum imbricata oblique patula, angulo
80° vel decurvo-homomalla valde concava, postice parum ampliata caulem
tegentia utrinque longius decurrentia, in plano ovato-oblonga, tertio
infero amplissima apice 5plo angustiora, margine anlico stricto remote
paucidentato, postico arcuato inferne nudo superne valide-denlato,
dentibus inferis remolis superis approximalis, validis brevibus recte
patulis, apice emarginato-bidentato, dentibus majoribus porrectis breviter
acuminatis. Cellule apicales 18 X 56 m basales 27 X 72 w trigonis
superne subnullis basi longe grosseque trabeculatim confluentibus. Foli«
floralia caulinis simillima æquimagna vix magis valide armala. Perianthia
magna angusle pyriformia vel obovalo-obconica, ore anguslalo {runcalo
longe eiliato.
Hab. Chimborazo (Spruce).
>85. P. apicalis G. Hep. Mex., p. 125.
Dioica. ad 4 cm. longa. vage ramosa, superne subfasciculata, Folia
ramulina imbricata, apicibus Hberis, plano-disticha, oblique patula.
ulrinque breviter decurrentia, basi postica ampliala caulemque tegentia.
in plano oblongo-ovata, duplo longiora quam lala, quarto infero
amplissima, apice subduplo angustiora, margine antico stricto subnudo,
postico e basi valde arcuato substricto breviter 7-8 dentalo, apice {runcalo
3-4 dentato, dentibus inæqualibus. Cellulæ angulis distincte incrassatæ.
Folia floralia multo majora, margine postico apiceque grosse irregulari-
terque dentata vel subspinosa. Per. compresso-obconica, ore truncato-
rotundato valide dentato, dentibus numerosis breviter attenuatis, ala sub
ore desinente angusta apice paucidentata. Andrecia mediana, bracteis
S jugis.
Hab. Mexico (Sartorius, Liebman).
Die Pflanze ist nicht zu erlangen gewesen u. die Beschreibung nach
Gottsches Diagnose und mit Hilfe seiner Abbildung ergänzt.
586. P. depressa Spruce Edinb. Bot, Soc. 1885, p. 496.
Dioica mediocris flaccida rufescens vel brunnea corticola. Caulis ad
499
1212 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen.). Plagiachila.
% em. longus, simplex sub flore © geminatim innovalus vix aliter
ramosus. Folia caulina 25 mm. longa vix imbricata, oblique patula,
angulo 68° utrinque longe decurrentia (ala antica recurva valide dentata
postica longe pilifera) plano disticha postice caulem tegentia, ambitu
optime Jligulala, apice vix angustiora, margine antico stricto, medio
infero nudo, supero valide dentalo, dentibus brevibus acutis oblique
porreclis, postico leviter arcualo-substrielo, dense armato inferne longe
pilifero, pilis recte patuhs subæquimagnis. Amphigastria subnulla. Cel-
lulæ apicales 36 y basales 36 N 5% y trigonis magnis truncato-nodu-
losis. Folia floralia caulinis similia longius armata. Perianthia ore rotun-
dato ciliato.
Hab. Rio Negro (Spruce) Surinam (Wullschlägel) Trinidad (Crüger).
Diese Pflanze steht denjenigen zahlreichen asialischen Arten, welche
ich unter der Bezeichnung « Cucullatæ » zusainmengefasst habe, sehe
nabe; im tropischen Westafrica finden sich nur wenige verwandie
Species und im tropischen America ist obige P. depressa bis jetzt die
einzige Vertreterin.
587. Plagiochila Mülleriana (. Ilep. Mex., p. 15%:
Dioica. major, robusta et rigida, flavo-virens vel flavo-rubescens. Caulis
ad 8 em. longus parum ramosus. sub flore innovatione simplici conti-
nualus, celerum fuscus et validus. Folia caulina ad 4 mm. longa, basibus
imbricatis, curvatim palula, distiche explanata, antice longissime
decurrentia, in plano late ovala, basi postica breviter decurrente parum
ampliala caulique incumbentia celerum subsymmetrica, margine antico
substrielo nudo. postico magis curvalo remote 5-6spinoso, spinis
anguslis, apice oblique truncato 4-6 spinoso, spinis inæqualibus validis
longe attenualis minoribus mixtis. spina ultima sæpe multo majore, folia
ilaque quasi acula. Folia ramulina ad 5 mm. longa, multo angustiora
remotiuscula, ovato-oblonga, apice acuto utrinque paucidentato. Cellulæ
apicales 27-56 y. trigonis majusculis, basales 27 X 54 u rectangulatæ,
parietibus longioribus grosse et interrupte trabeculatis. Folia floralia
eaulinis vix majora, oblonga, truncala, margine postico inferne nudo,
medio supero grosse lacinulato, laciniis lanceolatis regularibus, apice late
truncato similiter armato. Perianthia parum exserta compresso-campanu- |
lala, ore late truncato crebre spinuloso.
Hab. Mexico (Fr. Müller).
Der Autor hat l. ce. tab 16, fig 5, 6, 7 nur die Blätter der jüngsten
/weige abgebildet, was ganz irreführend ist. Die Stammblätter haben
eine ganz andere Form.
200
Plagiochila. FRANZ STRPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1218
588. P. cavaSt.n. sp.
Sterilis mediocris rigidula olivacea apicibus flavidulis. Caulis ad 3 cm,
longus validus fuscus strictus, simplex vel superne pauciramosus, ramis
capillaceis. Folia caulina conferta vix 5 mm. longa optime pectinatim
disticha utrinque breviler decurrentia valde concava postice arcle
angusteque recurva, celerum basi postica parum ampliala in plano
caulem haud superantia, ovato-oblonga, quarto infero amplissima, apice
+ plo angustiora, margine antico substricto nudo vel sub apice remote
dentalo. postico e basi arcuala striclo sub apice remote tridentato, apice
ipso normaliter truncato # dentato, denlibus ubique brevibus validis late
triangulatis acutis, sinubus valde irregularibus. Folia ramulina simillima
minora. Cellulæ apicales 18 y basales 18 X 36 y trigonis ubique magnis
siepe trabeculatim confluentibus, basalibus subnodulosis.
Hab. Brasilia, (Puiggari, Rudolph, Glaziou, Ule, Horeau, Pabst, Schenk,
Regnell).
589. Plagiochila Moritziana L. et G. Syn. Hep., p. 654.
Dioica, major, grandifolia, olivacea, inferne rufescens, flaccida. Caulis
ad 8 em. longus, simplex, sub flore geminatim innovatus, fuscus el
validus. Folia caulina vix 4 mm. longa, remotiuscula, oblique patula.
angulo 67°, plano-disticha. oblique ovato-oblonga, apice quam basi duplo
angusliora. tertio infero amplissimo caulemque late legente, margine
antico nudo substricto, postico e basi angustala valde curvato, superne
strieto, sub apice remote bispinoso, apice ipso inciso-bispinoso vel fere
bilobo, sinu obtuso, lobis oblique porreclis inæqualibus, anteriore vulgo
multo majore, trigono, utrinque dente parvo armato, posteriore breviore
multo angustiore. Cellulæ apicales 27 X 36 y trigonis anguste stellatis.
basales 27 X 45 u. parietibus valide trabeculatis, trabeculis poro magno
interruptis. Folia ramulina simillima minora el parum angustiora, longius
armata. Folia floralia bijuga, caulinis vix majora, margine poslico
quidem usque ad basin fere grosse spinoso, spinis inæqualibus oblique
porrectis. Perianthia sterilia ore truncato grosse spinoso.
Hab. Merida (Moritz).
590. P. Schlimiana G. Ann. sc. nat. 1857, p. 330.
Dioica, mediocris pallide olivacea, flaceida. Caulis ad % cm. longus,
validus fuscus et tenax superne viridis et regulariter bipinnatus, ramis
oppositis palulis, flabellam regularem dilalatam formantibus. Folbiu
caulina conferla vix 3 mm. longa, oblique patula, angulo 45°, plano-
disticha. utrinque longissime decurrentia, postice ampliata longe arcteque
revoluta, in plano oblongo-trigona, apice quam basis S5plo angustiore
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 49, 5 décembre 190%. 79
121% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sk.) Plagiochilu.
asymmelrica, margine antico strictissimo nudo vel sub apice paucidentato,
postico e basi rotundata stricto superne 4-5 dentato, dentibus brevibus
triangulatis recte patulis, apice truncato similiter armato, dentibus quidem
irregularibus paucis validioribus mixtis. Cellulæ apicales 18 y parietibus
validis, basales 18x45 y parielibus irregulariter incrassatis. Folia floralia
caulinis similia majora validius irregulariterque armata. Perianthia
pyriformia parum exserla, ore compresso truncato irregulariter denticu-
lato vel dentato-spinuloso ; ala antica completa angusta integerrima.
Andræcia (juven.) terminalia ovalia valida, bracteis confertissimis apice
longe foliaceis squarrose patulis tortis valideque dentatis.
Hab. Merida (Schlim) Costarica (Breuer).
591. Plagiochila montana Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 487.
Dioica mediocris rigida olivacea saxicola. Caulis ad 15 cm. longus
(vulgo 10 cm.) validus fuscus et durus, irregulariter pluriramosus, ramis
parum divergentibus flexuosis. Folia caulina plus 3 mm. longa, imbricala
vel contigua, oblique patula angulo 56° plano-disticha, utrinque longius
decurrentia, postice parum ampliata, caulem tegentia vel recurvula,
quarto infero amplissima, basi cuneatim angustata, apice 4plo angustiora,
in plano ovato-oblonga, margine antico leviter arcuato superne remote
3dentato. dentibus brevibus acutis oblique porrectis, postico e basi nuda
substrieta angulatim arcuato subinde striclo irregulariter dentato vel
dentato spinoso, 1. e. spinis validis breviter acuminatis dentibus brevibus
mixtis, sinubus maxime irregularibus profunde excisis vel late lunatis,
apice oblusato paucispinoso, spinis vix validioribus. Folia ramulina
similia minora et angustiora, argutius armala. Cellulæ apicales 18 X 27 u.
basales 18 X 5% w parietibus validissimis, trigonis ilaque parum
distincts. Folia floralia circumeirca valide spinosa, caulinis vix majora,
similia, basi poslica quidem valde ampliata dense inciso spinosa.
« Perianthia alte emersa obovalo-campanulala, ore compresso late
rotundato breviuscule spinoso-dentato, ala antica lata subspinosa ».
Hab. Andes peruviani (Spruce).
Spruce beschreibt die Stengelblätter als semicordato-ovalo-rotundala;
das Original besitzt solche nicht.
(Fortsetzung folgt).
502
1215
SOCIELE
POUR
L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE
SOCIÈTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCAISE (TRANSFORMÉE)
1903
TREIZIÈME BULLETIN.
COMITÉ POUR 1903 :
MM. Camus. Gillot, Malinvaud.
SOCIÉTAIRES :
Sociétaire honoraire : M. Hy.
MM. Beauverd, Burnat, Camus, Coste, A. Faure, Flahault, Gillot,
Guilhot. Hariot. fr. Heribaud. Hervier, Jeanpert, Malinvaud, H. Schinz,
F.-0. Wolf, F. Comar.
PLANTES PUBLIEES EN 1903
M. Beauverp. — Clypeola Gaudini Trachsel; Erigeron alpinus L.
var. exaltatus Briquet; Æieracium alpicolum Schleich. : A. planta-
gineum Arv.-Touv.: Dracocephalum austriacum L.: Tofieldia palus-
tris Huds.; Gagea saxatilis Koch.
M. Burnar. — Hesperis laciniala All.; Astragalus leontinus ;
Bulliardia Vaillant DU.; Galium triflorum Michaux ; Crepis jubata
Koch; Cynoglossum cheirifolium L.
MM. Camus et Comar. — Serapias longipetala Poll.; S. cordigera L.;
S. occultata Gay, a typica, B nigrescens; Ophrys arachnites Hoffm.
var. explanata Barla: 0. arachnitiformis Gren.; Salix alba L. forma ;
x 15. blanda Anderss. (S. babylonica X fragilis); S. argentea Smith,
s.-esp., à rameaux fertiles; ß rameaux stériles.
: M. CoRBIERE. — Alyssum alpestre form. Gerardi R. et Fouc.; Poten-
tilla hiria var. media R. et C.; Phagnalon telonense var. ambi-
guum Albert; X P. hybridum Albert (P. sordidum X saxatile var.
telonense).
1216 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2 SER.) (2)
M. Cosre. — Slalice Ferulacea Iee 8% diffusa Pourr.: 8. bellidi-
folia Gouan: 8. virgata L.: S. duriuscula f. 8. Companyonis; S. duritus-
cula Gir.; S. globulariæefolia Desf.: S. globulariæfolia i. S. cuspi-
data Delort: S. confusa Gr. et Godr.: $. Dodartit Gir.: S. Girar-
diana Guss.: S. Iychnidifolia Gir.
M. Faure. — Ranunculus Segwieri Vill., de deux stations: R. Seguieri
var. lucurians Camus et Faure: Myricaria germanica Desv.: : 2 Pri-
mula ternoviana A. Kerner (P. acaulis x Column — ><
vulgaris); X Pedicularis Rouyana Wolf (P. cenisia x à
Atriplex microtheca Moq.-Tand.
M. FLanaucr. — Ranunculus nodiflorus L.: Arabis cebennensis DC.:
Acer Martini Jord.; Bellis annua L.:; Crepis bursifolia L.: Serofu-
laria Herminii Link et Hoffin.: Runmer nemorosus Sehrad.: Crozo-
phora tinctoria Juss.: Carex monlana L.
M. Giro. — Xanthinm. macrocarpum DC.: Typha stenophylla Fisch.
et Mey. : Cynomortum coccineuin L.
M. Gumnsor. — AHelleborus viridıs var. stenophyllus R. et F.;
Kentrophyllum lanatum DO.: Hieracium pogonatum Arv.-'Touv. ;
Linaria Muteli Timb.: Sideritis pyrenaica Poiret.
M. Harıor. — Thalietrumm silaifolium Jord.: Artemisia pseudo-
gallica Rouv: Galium Jordani var. Breloni Rouy; Euphrasia
stricta Host; Carex brevicolhis DC.
M. Fr. HériBaun. — Ceratocephalus falcatus Pers.: Oxalis corni-
eulata L.; Trigonella ornithopodioides DC.: Berulu angustifolia Koch:
Scabiosa spreta Jord.: Matricaria Chamomilla L.; : Chlora perfoliata L.:
Gentiana Pneumonanthe L.: G. ‚campestris L. var. chloræfolia Gr. et
Godr.: Mentha viridis X arvensis forma; Seilla verna Huds.; lyceria
distans Wahlenb.: Serrafalcus patulus Parlat.
M. Hrevier. — Achillea tomentosa L.: Mentha rotundifolia X
silvestris forma: M. rotundifolia X silvestris forma: Stachys gernua-
nica L.: Colchacum longifolium Gast.; Carex vulgaris var. Demu-
treana K. Richter.
M. Jeanrert. — Phelipea Millefoli Corbière: X Rumex Mureti
Hausskn. (2. conglomeratus X pulcher) ; Setaria ambigua Guss.
M. Marınvauo. — Æuphorbia sulcata De Lens: Pulularia minuta DK.
M. H. Scrinz. — Alchimilla psilopodia Bus.: À. acntangula Bus. ;
A. acutidens Bus. ; ad controversa Bus.; A. Wichuræ Bus: 4. splen-
dens Christ.
M. FE. O. Worr. — Saxifraga leucantha Thom.; Leucanthemum
atratum DC.; Hieracium speciosum Hornem.; FH. petræum Hoppe ;
H. Christüi Arv.-Touv.: A. picroides Vill.: Dracocephalum aus-
triacum L.; x Salix Buseri Favrat (S. Arbuscula x purpurea) ; Carex
microstyla Gay; Festuca pulchella Schrad. var. flavescens ; Athyrium
rheæticum Gremli.
(>)
SOCHETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1217
LISTE SYSTÉMATIQUE
DES
PLANTES DISTRIBUEES EN 1903.
1561 et 1561 bis. Ranunculus Seguieri Vill. (Hautes-Alpes).
1362.
1373
19.
R. Seauieri Vill. st. luxurians Cam. et Faure (Hautes-
Alpes).
R. nodifiorus L. (Deux-Sèvres).
Ceratocephalus falcatus Pers. (Puy-de-Dôme).
Thalictrum silaifoliun Jord. (Meurthe-et-Moselle).
Helleborus viridis var. stenophyllus R. et F. (Ariège).
Hesperis laciniata All. (Alpes-Maritimes).
Arabis cebennensis DC. (Hérault).
Alyssum alpestre L. f. Gerardi R. et F. (Var).
Clypeola Gaudini Trachsel (Suisse, Valais).
Polygala Gariodiana Jord. et Four. (Hautes-Alpes).
Acer Martini Jord. (Gard).
Oxalis corniculata L. (Cantal).
Trigonella ornithopodioides DC. (Cantal).
Astragalus leontinus Wulf. (Suisse, Valais).
Potentilla hirta L. var. media R. et C. (Var).
Alchinilla psilopodia R. Bus. (Doubs).
A. acutidens R. Bus. (Suisse, Vaud).
A. Wichuræ R. Bus. (Suisse, Vaud).
A. splendens R. Bus. (Suisse, Vaud).
4. acutangula R. Bus. (Suisse, Vaud).
A. controversa R. Bus. (Suisse, Vaud).
Myricaria germanica Desv. (Hautes-Alpes).
Bulliardia Vaillantii DC. (Var).
Saxifraga leucantha Thom. (Suisse, Valais).
Berula angustifolia Koch (Puy-de-Dôme).
Galium triflorum Mich. (Suisse, Valais).
(@. Jordant var. Bretoni Rouy (Meuse).
Scabiosa spreta Jord. (Cantal).
Phagnalon telonense Jord. et Four. var. ambiguum Alb. (Var).
X P. hybridum (P. sordidimn X telonense) Albert (Var).
Erigeron alpinus var. exaltatıs Briquet (Haute-Savoie).
Bellis anna L. (Hérauit).
Artemisia pseudo-gallica Rouy (Charente-Inferieure).
Leucanthemum atratum DC. (Suisse, Valais).
Matricaria Chamomilla L. (Puy-de-Dôme).
Achillea tomentosa L. (Hautes-Alpes).
Kentrophyllum lanatum DC. (Ariège).
Crepis bursifolia L. (Cuit).
C. jubata Koch (Suisse, Valais).
1218
1401.
1402.
1405.
1404.
1405.
1406.
1407.
1408.
1409.
1410.
1411.
1412.
1415.
1414.
1415.
1416.
1417.
1418.
1419.
1420.
1421.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2"° SER.). (4)
Hieracium alpicolum Schleich. (Suisse, Valais).
H. plantagineum Arv.-Touv. (Suisse, Valais).
H. speciosum W. et K. (Suisse, Valais).
H. Berardianum Arv.-Touv. (Suisse, Valais).
H. Christi Arv.-Touv. (Suisse, Valais).
HA. picroides Vill. var. hirsutum Arv.-Touv. (Suisse, Valais).
I1. pogonatum Arv.-Touv. (Ariège).
Xanthium macrocarpum DC. (Allier).
X Primula ternoviana A. Kerner (P. suaveolens X vul-
an Coste) (Hautes-Alpes).
Chlora per Folinta L. (Cantal).
Gentiana Pneumonanthe L. (Cantal).
G. campestris L. var. chloræfolia Gr. et Godr. (Cantal).
Cynoglossum cheirifolium L. (Alpes-Maritimes).
Sérofularia Hermini Link et Hoffm. (Cult).
Linaria Muteli Timb. (Ariège).
Euphrasia stricta Host (Aube).
X Pedicularis Rouyana Wolf (P. cenisia X tuberosa) (Hautes-
Alpes).
Phi Millefolii Corbière (Seine-et-Oise).
Mentha viridis X arvensis (Cantal).
M. rotundifolia X silvestris forma (Loire).
M. rotundifolia X silvestris forma (Loire).
1422, 1422bis. Dracocephalum austriacum L. (Suisse, Valais).
1425.
1424.
1425.
1426.
1427.
1428.
1429.
1450.
1451.
1452.
1455.
1454.
1455
1456.
1437.
1438.
1439.
1440.
1441.
1442.
1445.
1444.
1445.
1446.
1447.
1448.
1448 bis.
Stachys germanica L. (Drôme).
Sideritis pyrenaica Poir. (Ariège).
Statice ferulacea L. (Aude).
S. diffusa Pourr. (Aude).
S. bellidifolia Gouan (Aude).
S. virgata Willd. (Aude).
S. duriuscula Gir. (Aude).
S. duriuscula f. Companyonis Gren. (Aude).
S. globulariæfoliu Desf. (Aude).
S. globulariæfolia f. cpitale Delort (Aude).
S. confusa Gr. et Godr. (Aude).
S. Dodartii Gir. (Aude).
S. Girardiana Guss. (Aude).
S. Iychnidifolia Gir. (Aude).
Atriplex microtheca Moq.-Tand. (Hautes-Alpes).
Rumex nemorosus Schrad. (Deux-Sèvres).
> = Mureti Hausskn. (R. conglomeratus X puicher Hausskn.)
(Seine).
Euphorbia sulcata De Lens (Herault).
Crozophora tinctoria Guss. (Gard).
Colchicum longifolium Cast. (Drôme).
Tofieldia palustris Huds. (Suisse).
Seilla verna Huds. (Haute-Vienne).
Gagea saxatilis Koch (Suisse, Valais).
Serapias cordigera L. (Var).
S. longipetala Poll. (Var).
S. occultata Gay a. typica (Var).
S. occultata Gay 8 nigrescens (Var).
(5) SOCIETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1219
1449. Ophrys arachnites Hoffm. var. explanata (Var).
1450. Ophrys arachnitiformis Gren. (Var).
1451. Salix alba L. forma (Seine).
1452. S. argentea Smith, & rameaux fertiles (Pas-de-Calais).
1452bis. S. argentea $, rameaux stériles (Pas-de-Calais).
1453. XS. blanda Anderss. (S. babylonica X fragılis) (Seine).
1454. X 8. Buseri Favr. (5. Arbuscula X purpurea) (Suisse, Valais).
1455. T'ypha stenophylla Fisch. et Mey. (Aude).
1456. Carex brevicollis DC. (Aveyron).
1457. C. montana L. (Deux-Sèvres).
1458. C. vulgaris var. Dematreana K. Richter (Hautes-Alpes\.
1459. C. microstyla Gay (Suisse, Valais).
1460. Setaria ambigua Guss. (Seine-et-Oise).
1461. Glyceria distans Wahlemb. (Puy-de-Dôme).
1462. Festuca pulchella Schrad. var. flavescens (Suisse, Valais).
1463. Serrafaleus patulus Parl. (Puy-de-Dôme).
1464. Athıyrium rhæticum Gremli (Suisse, Valais).
1465. Pilularıa minuta DR. (Hérault).
1466. Uynomorinm coccineum L. (Tunisie).
Mon opinion sur le RANUNGULUS FAUREI Rouy et Camus.
En juin 1899 et 1900, je récoltais en deux stations différentes du
massif d’Aurouze (Hautes-Alpes), et croissant avec le Ranunculus
Seguieri, une forme de cette dernière espèce qui m'en parut assez
distincte par ses feuilles à segments plus où moins larges et non étroits
comme on l’observe dans le type.
Dans le courant de l’année 1901, je profitais d’un envoi d’especes
alpines que je faisais parvenir à M. G. Camus pour lui communiquer en
même temps cette Renoneule et j’accompagnais l'étiquette de la mention
suivante : Forme luxuriante venant dans les endroits un peu ombrages.
Dans mon esprit, je ne considérais done cette plante que comme une
simple variation du type.
À quelque temps de là, M. Rouy m'écrivit pour me faire savoir
qu'ayant eu l’occasion d'examiner cette Renoncule avec M. Camus, son
collaborateur, elle lui avait paru tres interessante; il me priait de lui
en envoyer quelques échantillons et, en même temps, de lui fournir tous
les renseignements à ma connaissance qui seraient de nature à l’eelairer
pour l'identification de cette espèce. Je m’empressai de lui en expédier
trois ou quatre pieds choisis parmi les mieux caractérisés de ceux qui
me restaient; je lui donnai aussi toutes les indications nécessaires,
relativement à la station de la plante, au voisinage plus ou moins
immédiat de plusieurs autres Renoncules, ete., mais sans me prononcer,
autant que je men souvienne, sur la possibilité d’une origine hybride.
J’appris bientôt par M. Rouy et, peu de temps après, par l’apparition
du tome VII de la Flore de France, que la plante en question était
considérée comme un hybride nouveau et que les auteurs voulaient
1220 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2°° SÉR.). (6)
bien me le dedier sous le nom de Ranuneulus Faurei Rouy et Camus:
(Ran. platanifolius X Seguiert) ?
J’acceptai cette dénomination due à deux auteurs universellement
appréciés par les botanistes et, dans mes échanges, j'envoyai désormais
Ja Renoncuie du Mont Aurouze sous sa nouvelle appellation. Mais, il
faut le dire aussi, un doute subsistait a ce sujet dans mon esprit et je
me promettais bien d’aller à nouveau observer sur place le nouvel
hvbride pour découvrir, si possible, le secret de sa véritable origine. Ce
secret, je l’avouerai tout de suite, je n'ai pas la prétention de lavoir
surpris dans les deux voyages que J'ai faits, en 1902 et en 1903, à ia
localité de la Grangette, celle des deux stations où J'avais trouvé en
plus grande abondance, I’hybride supposé. Aussi mon but dans cette
Note, comme Pindique du reste le titre, n’est pas de contester d’une
facon absolue lhypothèse de lPhvhridité, mais simplement de faire
connaître à mes collègues mon opinion personnelle basée sur les
diverses observations que j'ai eu l'occasion de faire sur les lieux mêmes.
Libre ensuite à chacun d'eux d'adopter la manière de voir qui lui
semblera la plus rationnelle.
Dans ces deux derniers voyages, J'ai retrouvé, comme en 1901, la
forme à segments des feuilles très élargis, mélangée avec le type, mais
toujours dans des endroits tres favorables au développement de la
plante. En effet, tandis que le type eroit dans les terrains découverts,
sees, arides et plus ou moins rocailleux, notre plante vient toujours soit
dans les endroits abrités, à l'ombre des taillis, soit dans la terre
fraîchement remuée ou rendue plus meuble par suite de diverses
circonstances. Ainsi, j'ai recueilli les échantillons les plus caractérisés,
c'est-à-dire à divisions des feuilles peu nombreuses, mais très larges,
sur des déblais provenant de la réparation d’un chemin forestier et
ombragés par un massif de hêtres.
J'ai pu faire aussi la constatation suivante :
Dans un couloir tapissé de ÆRanuneulus Seguieri. les échantillons
offraient un aspect tout différent suivant la place qu'ils y occupaient.
Ceux qui eroissaient au fond du couloir étaient très développés, avec
des feuilles peu divisées et à lobes très larges, tandis que sur les parois
abondait la forme ordinaire à feuilles divisées en segments étroits.
L’explieation de ce fait me paraît bien simple. Sur les pentes latérales
du couloir, la terre s’effrite incessamment pour glisser dans la partie
inférieure et cela surtout au moment du dégel qui correspond précisé-
ment à l’époque où le Zr. Sequieri commence à sortir du sol. La plante
est ainsi prise sous plusieurs petits éboulements successifs et, pour se
dégager, elle est obligée de traverser des couches souvent assez
profondes. Sa racine prend alors des développements considérables et,
par suite, remplit avec plus d’energie son rôle de nourrieiere. Il faut
ajouter aussi que l’eau provenant de la fonte des neiges entretient le
fond du couloir dans un état constant d'humidité.
Dans ce milieu qui lui est essentiellement favorable, la plante prend
des proportions anormales et revêt un aspect particulier : sa taille
devient plus robuste, sa tige plus rameuse : ses feuilles, mieux nourries,
élargissent leurs segments: en un mot, ses caractères extérieurs se
modifient quelque peu sous l'influence des causes que je viens d'indiquer.
Quant aux caractères tirés de la fleur ou du fruit, ils ne m'ont pas
semblé différer sensiblement de ceux du type: ainsi, pour ne parler que
(7) SOCIETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1221
des sépales, ils ne m'ont paru ni plus, ni moins poilus que ceux de
l'espèce normale récoltée a côté.
De ce qui précède, il résulte pour moi que les différences que l'on
observe entre la plante de la Grangette et le Ranumculus Seguiert type
ne sont pas dues à l'influence d’un pollen étranger, mais proviennent
des conditions particulières (état du terrain, degré plus ou moins grand
d'humidité ou d’ombrage) dans lesquelles se développe le végétal.
Un fait qui vient confirmer mon opinion à ce sujet, c'est que dans
une autre localité des environs de Gap, à Glaise, où le ÆRanunceulus
Sequieri vit pour ainsi dire isolé, à de grandes distances de tous ses
congénères à fleurs blanches — excepté du R. pyrenœus — J'ai trouvé
des échantillons à segments foliaires très prononcés et ayant absolument
Vaspeet de ceux que j'ai observés à la Grangette.
À mon avis done, le Ranuneulus décrit dans la Flore de France sous
le nom de X R. Faurei Rouy et Camus, doit être certainement distingué
du type, mais comme variation et non en qualité d’hybride. Pour
ma part, j'accepte la dénomination que propose de lui appliquer
M. G. Camus, et dorénavant je Pappellerai Ranmmeulus Sequeiri status
lugurians.
A. FAURE.
Mutel, dans sa Flore française, tome 1”, p. 381 et 382, avait d’abord
admis deux Myricaria : 1° M. germanica Desv. avec deux variétés,
erecta et patens; 2° M. squamosa Desv. = Tamarız germanica Schk.
T. Davurica var. italica Avc-Lall. Il donnait de cette dernière
espèce la deseription suivante :
« Arbrisseau robuste à rameaux tous ligneux, épais, bai-bruns,
« Juisants: feuilles lancéolées et ovales, plus larges qu'au n° 1, en
« earene de la base au milieu: pétales plus longs que le calice. Fleurs
« rosees, plus grandes qu'au n° 1, en épis nombreux, latéraux (!),
« eylindriques, très serrés, écailleux à la base (M.-j').
« Sables du polygone de Grenoble (Mut.. mêlée avec le n° 1) ».
Mais, aux dernières ætditions du tome premier, p. 250, revenant sur
sa première opinion, il écrit : « M. squamosa. — La plante jei
« décrite eroissant. comme je lai dit, pele-mele avec le n° 1, n’en est
« probablement qu'une forme remar quable ».
MM. Rouy et Foucaud, dans la Flore de France. ont maintenu le
A. squamosa au rang d'espèce et l'ont décrite au tome III, p. 321.
Cette divergence d opinion au sujet d’une plante signalée dans les
Hautes-Alpes nous a engagé à observer les Myricaria des environs de
Gap.
En 1902 et 1903, nous avons suivi le développement d’une colonie
ns Myricaria eroissant sur les bords de la Luye à 3 km. en amont de
la ville.
La colonie observée compte environ 200 buissons formés de tiges
dont ja hauteur varie de O0 m. 50 à 2 m. 50: les tiges, vigoureuses, d’un
1222 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2% SER.). (8)
ou de deux ans, sont peu ramifiées en général, dressées, raides et
luisantes : les tiges plus anciennes portent un assez grand nombre de
rameaux plus ou moins grêles. Ces deux sortes de tiges sont presque
toujours mêlées dans un même buisson.
Dès le commencement de mai, apparaissent, plus particulièrement
sur les tiges jeunes et vigoureuses où ils sont nombreux, mais aussi sur
les ramifications des tiges anciennes, des boutons ovoïdes recouverts
d’ecailles et portés directement sur le bois des années précédentes :
l'épaisseur des tiges ou rameaux porte-grappes varie de 2 à 12 mm.
Ces boutons, qui donneront la floraison printanière, ouvrent leurs
fleurs avant la fin de mai et deviennent des grappes, d’abord ns
et courtement Dedeneu ee mais pouvant atteindre jusqu'à 15 Cm.
compris la pédoneule de 2 ou 3 em., au moment de la maturité des
capsules. Les écailles One qui recouvrent le pedoneule, surtout
à la base, tombent peu après la floraison.
Pendant qu'a lieu la floraison printanière, de nombreux rameaux
herbacés se développent sur les parties ligneuses: ces rameaux se
terminent souvent par une grappe dont les fleurs s’epanouissent en juin
ou Juillet. Les pedoneules de ces grappes estivales dont la longueur est
rariable, sont en général munis de feuilles plus courtes et plus larges
que les feuilles ordinaires-et assez semblables aux écailles.
On observe facilement tous les intermédiaires entre la grappe à
pedoneule court, portée directement sur le vieux bois et la grappe
terminant le jeune rameau, comme toutes les transitions entre l’écaiile
et la feuille normale: les deux floraisons printanière et estivale ne sont
d’ailleurs que la continuation l’une de l'autre.
Les fleurs elles-mêmes sont variables; les pétales présentent, suivant
les individus, toutes les teintes du blane presque pur au rose foncé: leur
longueur est de une à deux fois celle du calice.
L'examen des feuilles nous a permis de constater également des
variations importantes : sur un même rameau, nous avons vu des
feuilles oblongues de 2 mm. de large sur 8 mm. de long, nettement
carénées de la base au milieu, et d’autres linéaires - aiguës de 1 mm.
sur 9 mm. sans carène apparente.
En résumé, le Myricarıa dont nous avons suivi le développement
pendant deux années sur les bords de la Luye est une plante très
variable qui nous a paru présenter, outre les caractères COMMUNS AUX
Myricaria germanica et squamosa, la plupart des caractères particuliers
distinctifs attribués à chacune des deux plantes en question. Si des
constatations analogues pouvaient être faites en d’autres stations, n°v
aurait-il pas lieu de revenir à une espèce unique avec ou sans variétés ?
E. Girop et A. Faurx.
Julien FOUCAUD (1347-1904). — Cet éminent botaniste, né le
2 juillet 1847 à Saint-Clément (canton de Tonnay-Charente, Charente-
Inférieure). et décédé à Rochefort-sur-Mer le 26 avril 1904, a été
de 1891 à 1902, un des membres les plus actifs de la Société pour
l'étude de la flore franco-helvétique. Notre confrère, M. le D* Gillot, a
retracé, dans une Notice biographique documentée et insérée au
()) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1293
Bulletin de la Société Botanique de France’, la vie et les travaux de ce
laborieux botanophile. Nous donnerons iei un court aperçu de sa carrière
si bien remplie ?.
Ses parents étaient de petits fermiers qui firent de leur fils un insti-
tuteur. Nommé comme adjoint à Saujon le 1° novembre 1867, il fut
installé comme instituteur titulaire à Saint-Vivien en 1873. puis à
Saint-Pierre-d’Angely en 1875 et enfin à Saint-Christophe (1876), « où il
devait passer cinq années qui peuvent compter parmi les plus laborieu-
ses de sa vie.... C'est la que, grâce à un séjour prolongé au milieu d’une
flore riche et variée, sa vocation se dessina et se donna libre carrière.
Il étendit et compléta, de lui-même et par un travail acharné, ses
connaissances générales qu'il sentait insuffisantes et mit à profit tous
ses jours de fêtes ou de congés, pour se livrer à l'exploration méthodique
du département tout entier, acquérant. par l'observation journalière
des plantes, cette sûreté de coup d'œil, cette habileté à discerner les
formes végétales, qui firent plus tard sa réputation. » A cette époque.
la Société des Sciences naturelles de la Charente-Inferieure se l’attacha
comme membre actif et, en 1877, il publia le Catalogue des plantes
vasculaires qui croissent spontanément dans la Charente-Inferieure, qui
était le fruit des herborisations poursuivies déjà depuis dix ans par son
auteur. Admis en 1878 dans la Société botanique de France qui, plus
tard, transforma son titre de membre titulaire en celui de membre
honoraire, dont elle est peu prodigue, Foucaud publia dans son Bulletin
une série d'articles : Description d’un Thalictrum(Thal. Savatieri) (1878).
une espèce nouvelle du genre Muscari (1. Moteluyi) (1591). des comptes
rendus d’herborisation, ete., mais il reservait la plupart de ses décou-
vertes et de ses diagnoses nouvelles au Bulletin de la Société Botanique
Rochelaise. À l'instar de la Société Dauphinoise, à cette époque des
plus florissantes, la Société Rochelaise était fondée en 1578, sur un point
diamétralement opposé de la France, sous les auspices de la Société des
Seiences naturelles de la Charente-Inférieure. «afin de faciliter aux
botanistes leurs moyens d'étude et de compléter leurs eollections », et tous
les ans depuis cette date, la Société Rochelaise, grâce aux soins d’un
Comité qu'a présidé Foucaud depuis 1878, publie annuellement un
fascicule de plantes sèches, accompagné d'un Bulletin où l’on trouve
les listes, les descriptions d'espèces nouvelles, les observations origi-
nales, ete. La série de ces Bulletins forme aujourd’hui une collection de
documents les plus utiles à consulter pour la connaissance de la flore
française.
En 1855, Foucaud fut nommé chef du Jardin botanique de la Marine
à Rochefort-sur-Mer et chargé de conférences de botanique médicale,
dont il s’'acquitta gratuitement pendant huit ans à l'Ecole de médecine
navale. et cette nouvelle situation lui permit de se livrer exclusivement
aux travaux et à l’enseignement scientifiques. À cette époque remontent
ses premières relations avec le célèbre botaniste James Lloyd de Nantes.
qui l’encouragea à poursuivre jusquà la frontière espagnole, ses herbo-
risations sur la zone côtière de l'Ouest et publia, avec sa collaboration,
1 Voy. Bull. Soc. bot. de France, L. 41 (1904). séance du 24 juin 190%.
2 Tous les détails que nous a sont empruntés à la Nolice &erile par
M. Gillot.
1224 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2”" SER.). (10)
la quatrième édition, parue en 1886, de la Flore de l'Ouest de la France,
qui est, dans son genre, un ouvrage classique. Lloyd s’exprimait ainsi
dans son Introduetion :
«.... En terminant ces notes sur la Charente-Inferieure, je dois dire
quelques mots sur le botaniste qui, dans ces dernières années, a le pius
contribué à en faire connaître les plantes. M. Foucaud. ancien institu-
teur, a bien exploré les localités de ses différentes résidences, et il m'a
régulièrement donné le detail des plantes qu'il observait ainsi que
celles de ses voyages. L’appréciation que j'ai faite de la justesse de son
coup d'œil, de son activité et de son amour pour la botanique, m'a
engagé à lui proposer de continuer le littoral de la Flore de Ouest
jusqu'aux Pyrénées, et ce travail, accepté avec plaisir, est compris dans
la présente édition. » Malheureusement, comme l’a remarqué son
biographe, « la nature ardente et libre de Foucaud cadrait mal avee la
correction anglo-saxone de J. Lloyd. La vivacité sincère avec Jaqueile
il defendait ses convictions amena quelques froissements, et la morosite
maladive de Liyod aboutit à une rupture vivement ressentie par l'esprit
droit et loyal de Foucaud. »
Nous passerons rapidement sur la part qu'il prit à la considérable
publication floristique connue sous le nom de Flore de France, par
G. Rouy et J. Foucaud, parvenue aujourd’hui au neuvième volume. La
collaboration de Foucaud s'arrêta aux quatre premiers, et il ne nous
appartient pas d'apprécier iei les motifs de sa rupture avec M. Rouy.
Nous nous bornerons à ajouter que ce dernier, dans un article neerolo-
gique consacré à son ancien eollaborateur', a reconnu la valeur des
services que Julien Foucaud avait rendus à la floristique française.
Parmi les autres travaux de notre regretté confrère, nous devons
signaler deux importants Mémoires sur la flore de la Corse, qui ont
paru, l’un sous le titre de « Trois semaines d’herborisation en Corse ? »,
dans les Annales de la Société des Sciences naturelles de la Charente-
Inferieure, autre « Additions à la flore de Corse », dans le Bulletin de
la Société botanique de France”. I laisse malheureusement inachevee
une Monographie du genre Spergularia, pour laquelle il avait réuni,
dans ses dernières années, de nombreux matériaux.
I a été inhumé à Nieul-sur-Mer, dans une sépulture de famille, et,
dans un discours prononcé sur sa tombe, M. Bernard, Président de la
Société des Sciences naturelles de la Charente-Inferieure, a rendu un
suprême hommage à la vie laborieuse de Foucaud : « Simple instituteur,
sans ressources scientifiques à sa disposition et qui sut. grâce à son
extraordinaire energie et son amour obstiné du travail, S'assiniler une
science qui lui tenait au Cœur avec passion. »
Les espèces en variétés suivantes Jui ont été dédiées :
Viola Foucaudi A. Savatier, in « Bull. Soc. bot. Rochel. » 1878.
Oxytropis Foucaudi Gillot, « Soc. Se. nat. Char.-Inf. » 1897.
Melilotus Foucaudi Sennen, « Bull. Assoc. pyrén. » 1902.
Œnanthe Foucaudi Tesseron, « Bull. Soc. Roch. » 1885.
1 Voy. Revue de bolan. system. et de geogr. botan., 2e année, n° 17,
ter juin 490%, p. 79.
2 Trois semaines d'herborisation en Corse, La Rochelle, 1898, 180 pages et >
planches.
# Voy. ce Bulletin, t. XLVI (4900), pages 83-102 el 3 planches.
(11) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANUO-HELVÉTIQUE. 1225
Teucriun Foucaudi (Pola-Chamædrys) Guilhot, « Bull. Soc.
Rocher. 1599.
Agrostis maritima var. Foucaudi Husnot, « Bull. Soc. Roch. » (1896).
Atropis Foucaudi Hackel, « Soc. Se. nat, Char.-Inf. » 1894.
Agropyrum glaucum var. Foucaudi Le Gr. « Bull. Soc. Roch. » 1897.
Nitella tenuissima var. Foucaudi Hy, « Bull. Soc. bot. Roch. » 1892.
Chara galioides var. Foucaudi Hy, « Bull. Soe. bot. Roch. » 1591.
LE Coutiré.
1390. Phagnalon telonense (J. et F.) var. ambiguum Albert.
Plante formant d'énormes touffes a tiges décombantes et plus ou
moins tortueuses, enchevêtrées. Calathides ne dépassant guère la gros-
seur et ayant à peu pres la même forme que celles du Ph. sordidum,
solitaires au sommet de pedoneules très inégaux: péricline ovoïde, à
écailles moins arrondies au sommet. Plante un peu plus tardive que le type.
Hab. vieux murs, à la Farlede, parmi le Ph. telonense et sordidum,
dont ce pourrait bien étre un hybride.
A. ALBERT.
Rectifications et additions aux étiquettes de 1902.
N° 1267. Cistus salvifolius L. var. eymosus..... Terrain : Poudingue
de Palassou.
N° 1307. Orlaya grandiflora var. montana, ire var. Palassoui Guilhot.
au lieu de var. montana.
Cette variété se distingue du type par ses tiges dressées, plus grêles
en general et ses méricarpes plus petits. Je n'ai trouvé cette variété
dans l'Ariège que sur le poudingue de Palassou. Le type, qui est tres
commun, pousse dans les terrains argilocalcaires.
N° 1308. Angelica silvestris L..... lire commune d’Ascou au lieu de
commune d’Arcou.
GUILHOT.
Les STATICE de l'Aude. — Le littoral du département de
l"Aude est bien connu des botanistes par les nombreuses Plombaginees
qu'on y rencontre, et, depuis longtemps, la région appelée encore « ?/e
de Sainte-Lucie, » aux portes de Narbonne, a été surnommée « la patrie
des Statice. » Ces côtes, d’une longueur d'environ 45 kilomètres, depuis
l'embouchure de l'Aude jusqu'au grand étang de Salces, sont générale-
ment plates et sablonneuses, et fréquemment envahies, soit par la mer.
soit par de nombreux étangs sales, situés dans l’intérieur des terres et
qui communiquent avec la mer par des canaux naturels appelés graus.
Elles se relèvent toutefois sur plusieurs points, comme à la chaîne de la
Clape, à l'ilot de Sainte-Lucie, et surtout au promontoire de Leucate.
‘lequel, entouré d’eau de trois côtés, forme du côté de la mer une falaise
verticale d’une hauteur moyenne de 50 mètres,
Cette région, au point de vue botanique, l’une des plus intéressantes
du bassin méditerranéen, est depuis longtemps explorée par deux
1226 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SÉR.). (12)
savants botanistes du pays. auxquels la science est redevable de plusieurs
importantes découvertes : j'ai désigné MM. Gaston Gautier, proprié-
taire à Narbonne, et le frère Sennen, directeur de l’école des frères à
La Nouvelle. C’est sous la direction de ces maîtres habiles, pour qui la
flore de Narbonne et des Corbières n’a plus de secrets, que j’ai parcouru
a diverses époques les plus intéressantes stations du littoral. Le 13
juillet dernier, un infatigable chercheur, M. le D’ X. Gillot, et
M. H. Puech, mon voisin et ami de Tournemire, se joignaient à nous
a La Nouvelle, et pendant quatre jours nous nous appliquions tous les
cinq à observer sur la plage, les nombreuses formes des Statice qui S'y
montraient en pleine floraison.
Nous avons surtout visité les environs de La Nouvelle, l'île Sainte-
Lucie, la plage de la Franqui et les falaises du cap Leucate. C’est de
ces localités que proviennent les douze numéros de Statice que j'ai
préparés spécialement pour notre petite Société. Mais il s’en faut de
beaucoup, il n’est pas besoin de le dire, que j'aie récolté toutes les
formes qui nous ont offert un vif intérêt. Les Statice ont la réputation
d’être très polymorphes : ils varient, en effet, beaucoup sous le rapport
de la taille, de la grandeur des feuilles, de la longueur des scapes, de la
petitesse des épis. Mais les caractères essentiels se conservent dans ces
diverses variations, et les bonnes espèces, dès qu'on s’est un peu
familiarisé dans leur compagnie, sont généralement assez faciles à
distinguer, même quand les plus affınes eroissent ensemble pêle-mêle,
Toutes présentent sur le vif, et dans leurs stations respectives.
un facies et des caractères floraux qui disparaissent après la dessic-
cation.
Les types spécifiques du littoral de l’Aude observés par moi, soit
vivants dans mes herborisations, soit secs et en très nombreux exem-
plaires, dans le riche herbier de M. Gautier, à Narbonne, sont au
nombre de douze. Je vais en faire l’enumeration en attachant, à plusieurs
d’entre eux, quelques races stationnelles ou variétés remarquables :
1° Statice ferulacea L. — Abondant dans les sables humides et vaseux
de la plage, dans lesquels s'enfonce une souche très épaisse. Ses scapes
atteignent 50 em. de long, sa panieule est plus ou moins rameuse, sa
corolle en entonnoir, toujours rose, n’a que 5 mm. de diamètre et ses
lobes sont entiers ou dentieules. I] fleurit depuis juillet jusqu’à fin
septembre.
2° Statice diffusa Pourr. — Ne se trouve qu'à Sainte-Lucie, non loin de
la Nouvelle, où il croit en touftes très fournies dans les vases et les sables
humides. Sa souche est courte et écailleuse ; ses tiges, très grêles et très
rameuses, ne dépassent guère 30 em. ; sa petite corolle, rose tendre, n'a
que 4-5 mm. de diam. Cette belle espèce n’est connue, en dehors de
l'Aude, qu’en Espagne et en Portugal.
3° Statice echioides L. — Petite plante de 5-25 em., à racine grêle et
annuelle, remarquable par sa précocité. Elle fleurit en mai et juin, assez
longtemps avant les autres espèces, dans les lieux secs, sablonneux ou
rocailleux, souvent assez éloignés de la mer. Sa corolle, d’un rose pâle,
n'a que 3-4 mm. de diam. et ses pétales sont émarginés au sommet.
Espèce répandue dans tout le bassin méditerranéen.
4° Statice Limontum L. — Cette espèce, de toutes la plus apparente,
est connue en Languedoc sous le nom de Saladelle. C’est aussi la plus
polymorphe. Ses feuilles sont obovales, oblongues ou lancéolées, tantôt
(13) SOCIÈTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1227
très larges, tantôt étroites : ses scapes varient de 10 à 80 cm. de long, et
ses rameaux sont tantôt courts et rapprochés en panicule contractee,
tantôt allongés et formant une panicule étalée, à épillets plus petits. La
première forme constitue le type de l’espèce, beaucoup plus rare sur le
littoral méditerranéen que sur le littoral océanien; la seconde, tres
répandue sur toute la côte, doit être rapportée au Statice angustifolia
Tausch (Statice serotina Reiech.). Les épis, plus ou moins multiflores,
sont généralement denses ou un peu lâches, mais toujours bien moins
läches que chez le Statice bahusiensis et ses variétés.
5° Statice bellidifolia Gouan (Statice caspia Willd.). — Abondant
dans les sables humides du littoral, où ses feuilles, en petite rosette
radicale, sont souvent détruites à la floraison. Il se présente sous forme
de touffes généralement très fournies, tantôt dressées, tantôt plus
rarement étalées-diffuses. La corolle, d’un violet pâle, n’a que 3-4 mm.
de diam.. à pétales tronqués ou émarginés au sommet. Espèce commune
dans la région méditerranéenne de l’Europe, s'étend dans la région
easpienne, le Caucase et jusqu’en Songarie.
6° Statice virgata Willd. — Cette espèce, abondante dans les lieux
sablonneux de toute la plage, ne m'a offert aucune variation remar-
quable. Les rameaux inférieurs et moyens sont constamment stériles :
les scapes sont lisses, greles, longs de 10 à 40 em.; les épillets à 1-4
fleurs, plus ou moins écartés ou un peu rapproché. Cette dernière
forme (teste Boissier in herb. Gautier) semble répondre au Sfatice
Smithi de Tenore. La corolle de cette espèce, répandue dans le bassin
méditerranéen, est assez grande et atteint 7-9 mm. de diamètre : elle
est d’un violet foncé ou bleuâtre.
7° Statice dursuscula Gir. — Espèce polymorphe. Je lai observée
assez abondante à Sainte-Lucie, aux environs de La Nouvelle et de la
gare du Leucate, le plus souvent dans les lieux assez secs. Tantôt les
scapes sont élevés (20-40 em.) très rameux, à rameaux et à épis dressés-
étalés, et la plante, sous cette forme, semble se rapprocher des variétés
procera et catalaunica décrites par Willkomm dans Prodr. Fl. hisp. 11,
p. 376. Tantôt la plante est basse, les seapes courts, les rameaux peu
nombreux, régulièrement distiques, fortement arques-recourbes, et cette
seconde forme, qui se rattache à le première par de nombreux intermé-
diaires, représente le Statice Companyonis Gren. et Billot. Companyo.
le célèbre naturaliste des Pyrénées-Orientales, l'avait récoltée, comme
nous, le long du eanal de Ja Robine et désignée, comme le prouve une
étiquette écrite de sa main (in herb. Gautier), « Statice bellidifolia,
forme remarquable. » C’est en l'honneur de son inventeur, que Grenier
et Billot (Arch. fl. Fr. et All. p. 338) Pont nommée Statice Companyonis.
8° Statice globulariæfolia Desf. (Statice Raddiana Boiss.). — Cette
espèce, encore plus polymorphe que la précédente, vient en abondance
sur les falaises du promontoire de Leucate, qui dominent la belle rade
de la Franqui. A côté d’individus robustes, dont la taille atteint ou
même dépasse 60 et 80 em. (l'herbier Gautier en possède un qui na
guère moins d’un mètre), on en trouve d’autres, grêles et peu élevés,
ne dépassant pas 1-2 décimètres, qui se rattachent aux premiers par
des transitions insensibles. Les feuilles, plus ou moins glauques, sont
grandes ou médiocres, mutiques ou brièvement mueronées ; les rameaux
stériles peu nombreux, rarement nuls, à la base de la panieule; les
épillets longs de 4-5 mm., à 1-3 fleurs, en épis plus ou moins läches et
28 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2"" SER.). AA)
flexueux: les bractées et les divisions du calice aignës on subaiguës, ete.
Le Statice globulariæfolia des Bouches-du-Rhône, offre les mêmes
variations. en est de même de la plante algérienne, car M. le
D° X. Gütlot vient de m'infermer qu'ayant examiné avec soin, dans
l'Herbier du Museum, les exemplaires originaires « des sources ther-
males d'Hammam-Meskoutin ». localité classique citée par Desfontaines,
il n'avait pu saisir aucune différence permettant de les séparer de
ceux récoltés par nous, sur les rochers de Leucate. Les Statice
globulariæfolia Dest. et Statice Radtiana sont done une seule et même
plante. Au reste, Boissier, qui les avait séparés d'abord dans le
Prodromus de De Candeolle (XIE pp. 651 et 753), les a ensuite, dans la
Flora Orientalis (IV. p. 860), simplement identifiés. J'ajoute que le
nême auteur, en révisant les Slatice de l'herbier de M. Gautier, a
confirmé cette dénomination.
Au Statice globulariæfolhia Desf. je rattache le Statice cuspidata
Delort (in Sehultz et Billot Arch. fl. Fr. et All. 1855, p. 339; Sfatice
Delorti Gren. Pl. exsiee.: Stative duriuscula var. cuspidala Rouy in
Rev. bot. syst. 1903, p. 164) comme forme ou race stationnelle. Le
premier vegete sur les falaises et les rocailles du cap Leucate: le second
dans les vases sablonneuses et humides de la Franqui, de la Palme, de
Pile Sainte-Lucie et de Gruissan. L'un, dans les lieux, élevés atteint sou-
vent un grand développement; l’autre, sur une plage plate et recouverte
d’eau pendant une partie de l'hiver, reste toujours nain et grele. Le
St. cuspidata est, en cffet, une plante de 8-20 cm. à scapes très
crêles, à feuilles petites et presque toujours terminées par un long
mucron. Je ne le distingue en rien des exemplaires greles du
St. globulariæfolhia, croissant sur les falaises, à côté des exemplaires
robustes. Mais je ne saurais le réunir aux exemplaires, même les plus
grêles, du Statice duriuscula Gir., qui a des scapes et des rameaux bien
plus raides, une souche moins épaisse, des feuilles et un port rigide
différents. Au surplus, il n’est pas exact de dire que le Statice cuspidata
Delort « se rattache au Statice duriuseula. par une serie de variations
intermediaires. » Ni le frère Sennen (in litt.), ni moi, n’avons jamais
observé cette prétendue série de varations intermédiaires, et le Sfatice
duriuscula s’est toujours montré à nous, sur le littoral de l'Aude, comme
une espèce bien délimitée et nettement différente du Statice cuspidata
Delort, qui lui-même se présente, au premier abord, sous les traits
d'une espèce de bon aloi.
9° Statice confusa Godr. et Fr. — Cette espece, d’abord confondue
par De Candoile avec le Statice globulariæfoha Desf., puis dégagée et
décrite par Godron, est aujourd’hui bien connue. Elle abonde sur tout
le littoral de l'Aude, où elle affecte des formes très diverses. Celles de
grande taille, atteignant 30-60 em., à feuilles larges, à panicule multi-
flore, représentent le Statice Boissieri G. Gautier. Celles à scapes grêles
et peu élevés (8-25 cm.), à feuilles petites et à panicule pauciflore, ont
reçu de M. Rouy les noms de var. pygmæa et var. angustata. La corolle
du Statice confusa, d'un violet assez foncé, est large de 6-8 mm. et a les
lobes échancrés.
10° Statice Dodarti Gir. — Espèce bien moins commune sur les
bords de la Méditerranée que sur les côtes de l'Océan. Elle existe
eependant sur le littoral de l'Aude, de l'Hérault et du Gard. Dans
l'Aude, la forme typique me paraît rare. Je ne lai observée qu'à la
(15) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUR. 1229
plage de la Franqui, dans les endroits herbeux et peu humides. Tout à
côté, dans les vases sablonneuses, inondées en hiver, où végète le grêle
Statice cuspidata, elle passe insensiblement à une forme basse et trapue
de 6-15 cm., qui a été d’abord trouvée et distinguée par M. Le Grand,
sous le nom de Statice narbonensis, ensuite décrite et publiée par
MM. Gautier et Timbal-Lagrave sous le nom de Statice Legrandi
(in Bull. Soc. se. phys. et nat. Toulouse IV, p. 40). Ce Statice Legrandi
a connu pas mal de vieissitudes. Nyman, dans son Conspectus (p. 610),
le considère d’abord comme une forme densiflore du Statice duriuscula
Gir. Loret, dans la Flore de Montpellier (édit. 2, p. 401 et append.),
l’identifie avec le Statice Dodartii Gir. Janka (Plumbagin. eur. 1882) le
rattache au Statice confusa G. G., et son opinion est partagée par
M. Rouy qui, dans sa Revue de Botanique systematique (1903, p. 165),
en fait une var. minor. Etudie sur place, avec le concours de mes
collègues, il me paraît devoir être rattaché au Statice Dodartii, dont il
a les scapes et rameaux épais, les épis très denses, la corolle foncée et
la souche épaisse. II n’en diffère que par sa taille basse, ses feuilles
courtes et uninervées et ses épis paueifiores.
11° Statice Girardiana Guss. — Abondant dans les sables humides
de tout le littoral. Le type a des feuilles petites, larges à peine d’un
centimètre, uninervées, brièvement aiguës et mucronées, brusquement
rétrécies en pétiole long et plan; ses scapes sont grêles, étalés-ascen-
dants, longs de 5-25 em.; sa corolle d’un violet pâle, assez grande
(7-8 mm. de diam,), à pétales émarginés. A la plage de la Franqui, j'ai
observé une forme plus robuste, haute de 20-45 em., à feuilles sensible-
ment plus larges; c’est peut-être le Statice Walldenowt Poir., mais, à
part la longueur des scapes et la largeur des feuilles, je n’ai pu trouver
d’autres caractères pour le différencier du type. En dehors de la France
méridionale, le Statice Girardiana n’est indiqué qu’en Espagne.
12° Statice lychnidifolia Gir. — Sur les bords de la Méditerranée,
j'ai récolté cette espèce dans l'Hérault, l'Aude et les Pyrénées-Orien
tales. Dans l’Aude, elle végète en abondance, surtout à Sainte-Lucie,
dans les vases et les sables humides, où elle se montre sous une forme
très robuste, souvent munie, à la partie inférieure des scapes, de feuilles
caulinaires embrassantes et comme perfoliées. C’est le Statice perfoliata
G. Gautier in herb. (non C. A. Mey. et Karelin). J’ai aussi observé sur
le littoral de l’Aude et de l'Hérault, à côté du type à panicule lâche et
allongée, la forme à panicule plus courte, contractée et presque
corymbiforme qui est la var. corymbosa Boiss., plus répandue sur les
côtes de l'Océan.
Deux espèces ont encore été signalées sur le littoral de l’Aude :
Statice psiloclada Boiss. et S. Tremolsi Rouy. Je n’ai pas eu la chance
de les rencontrer dans mes herborisations, et je ne les ai pas observées
non plus dans la riche collection que M. Gautier a eu l’obligeance de
me communiquer.
H. Cosre.
1455. Typha stenophylla Fisch. et Mey. Bull. Ac. Petersb. III.
(1845) p. 209. — T. Laxmanni Lepechin in Nov. Arch. Ac. Petrop. XII
(1801) p. 84; Grabner in Engler, Das Pflanzenreich, IV, 8, Typhaceæ
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 42, 5 décembre 1904. 80
1230 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2”° SÉR.). (16)
(1900) p. 10 — 7°. media DC. Fl. Fr. v. p. 302, p. p.; Pollin. Fl. Veron.
II, p. 100 — T°. elegans Gillot ad amic.
Souche stolonifere. Tiges d’environ un metre (0 m. 80 - 1 m. 20),
en touffes nombreuses, serrées, droites et minces (diam. 5-8 millim. à
leur tiers inférieur). Feuilles d’un vert gai, longuement engainantes à la
base, à gaines munies au sommet de deux oreillettes arrondies, à limbe
plan, étroit (3-4 millim.) dépassant longuement la tige. Inflorescence
composée de deux épis distants de 30 à 55 millim. Epi mâle, très
long (15 centim.) et mince (6 millim.), d’abord verdâtre, puis brunissant
par la dessiceation ; axe garni de poils fauves, squamuleux, larges et
sinueux, plus courts que les filets des étamines ; ceux-ci libres ou soudés
par deux, à anthères linéaires, 4-lobées. Grains de pollen libres,
arrondis, bruns et granuleux. Epi femelle court (5-8 centim.), d’abord
mince et cylindrique (diam. 5-6 millim.) vert, puis roux, à la fin brunis-
sant et s’élargissant (diam. 2 centim.), prenant une forme plus ou moins
oblongue, à surface squamuleuse. Axe garni de nombreux réceptacles
pedicellés, n’atteignant pas un centimètre de saillie (0 mm. 5 - 0 mm.8),
portant les fleurs femelles. Celles-ci dépourvues de bractéoles, à stigmate
ovale-spatule, ondulé sur les bords, dépassant les poils. Fruits ou utricules
très petits, fusiformes, d’un brun-verdâtre, monospermes, indéhiscents
ou tardivement dehiscents par rupture de l’Epicarpe, sans fente longitu-
dinale apparente, portés sur un long pédocarpe filiforme, muni,
au-dessus de sa base, de nombreux et longs poils articulés, dépassant
l'ovaire, mais plus courts que les stigmates. Fleurs neutres. Pistillodies
(Engler) ou carpodies (Eichler) nombreuses, entremélées aux fleurs
fertiles, à sommet elaviforme, arrondi, terminé par un mucron court, et
souvent coloré par des gouttelettes résineuses, Jaunätres.
Hab. Ile Sainte-Lucie (Aude), fossés vaseux entre le canal de la
Robine et la mer. FI. 14 Juillet. Fr. 25 septembre.
Cette élégante espèce, qui croît au voisinage de 7. angustifolia L.,
s’en distingue, au premier coup d'œil, par ses moindres proportions, et
sa couleur d’un vert gris, et non glaucescente. Elle en diffère par ses
épis mâles très effiles, à poils de l'axe plus courts que les etamines; par
ses épis femelles plus courts, oblongs à la maturité; par ses fleurs
femelles, dépourvues de bractéoles, par ses stigmates longuement
spatulés, saillants, et non linéaires; par les fleurs neutres (pistillodies)
plus courtes, à sommet moins élargi, plus courtement mucroné et à
coloration plus claire.
L'étude des textes, la comparaison de la plante de Sainte-Lucie avec
les échantillons de l’herbier du Museum de Paris, l’examen morpholo-
gique des organes floraux rendent la détermination de cette espèce non
douteuse. Elle semble identique à 7. Laxmanni Lepechin, et malgré la
priorité de ce nom, et l’autorité de M. Grœbner dans sa récente
monographie, J'ai préféré adopter le nom de 7. stenophylla Fisch. et
Mey., qui rend mieux le caractère de la plante, et prête moins à confu-
sion, l’epithete de 7. Laxmanni ayant été appliquée par d’autres
auteurs (Ledebour, Rohrbach) à d'autres espèces absolument diffé-
rentes.
D’ X. GILLOT.
(17) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1251
1422. Dracocephalum Austriacum L., Sp. pl. ed. I : 595. —
Le Comité de la Société a reçu, pour être distribué dans le fascicule de
1903, le Dracocephalum austriacum L., récolté à peu près simultanément,
et à l’insu l’un de l’autre, par MM. le professeur Wolf et Jos. Pannatier
dans nne localité nouvelle située à 2,000 m. environ dans les pentes
calcaires du Haut-de-Cry, sur Ardon (Valais).
La découverte de cette station est d’autant plus intéressante qu'elle
est moins accessible et par conséquent moins menacée de disparaître
que les deux anciennes localités du Valais. La priorité, dans ce cas
particulier, est de peu d'importance et le Comité estime que le fait de
la découverte à peu près simultanée de la même plante dans un même
endroit, laisse à chacun des auteurs son mérite intégral; nos collègues
seront heureux de voir ainsi largement représentée dans leur herbier
cette plante rarissime.
Pour M. le professeur Wolf, le Dracocephalum austriacum des deux
anciennes localités provient d’un reliquat de l’époque glaciaire, la
station du Haut-de-Cry pouvant en être considérée comme sa véritable
patrie ; pour M. Beauverd, qui nous communique la plante de
M. Pannatier, c'est au contraire une espèce steppique des chaudes
régions montagnardes inférieures qui, dans certaines conditions, s’aceli-
mate à une altitude supérieure exceptionnelle : un cas analogue à celui
de la nouvelle station valaisanne se retrouverait en quelques stations
chaudes et sèches des montagnes du Caucase. On peut en effet présenter
des arguments pour soutenir l’une ou l’autre de ces thèses. .
Pour le Comité :
E. G. Camus.
1392. Erigeron alpinus L., var. exaltatus Briquet. in Ann.
Conserv. Jard. botan. Geneve, 3° annee : 115 (1899). — L’Erigeron
alpinus est au nombre des espèces les plus polymorphes de nos Compo-
sées alpines, et les différentes variétés qui en constituent le groupe, tout
en acquérant dans leurs formes extrêmes un facies très différent de celui
du type, sont reliées entre elles par des transitions si douces qu’il serait
puéril de vouloir insister, comme l’ont fait quelques auteurs, sur leur
distinction spécifique. Les caractères allégués pour ces distinctions
reposent principalement sur la taille de la plante, la plus ou moins
grande abondance de l’indument, et la plus ou moins forte disposition de
l’inflorescence à se ramifier, tous caractères de valeur quantitative et
non qualitative, comme il conviendrait pour légitimer une espèce.
Parmi les variétés du groupe à indument faible ou presque nul
{Erigeron glabratus Hoppe et Hornsch. ex Bl. et Fing. Compend. 2: 364),
celle que nous distribuons aujourd’hui se distingue par la grandeur
relative de ses calathides et son port robuste souvent très élevé et
ramifie. Cette plante est un des ornements des plateaux rocheux de
calcaire urgonien (lapiaz) qui caractérisent certaines regions des Alpes
de la Haute-Savoie, où M. le D" Briquet la découvrit le premier dans le
vallon de Säles, a 1800 mètres (Alpes Lemaniennes), et où nous avons
eu le plaisir d’en retrouver de nouvelles stations dans les massifs de la
Filière et des Aravis (Alpes d’Anneey); il est probable qu’elle se
1232 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2”* SÉR.). (18)
retrouvera par la suite dans d’autres stations analogues des Alpes et
peut-être du haut Jura.
G. BEAUVERD.
Renseignements bibliographiques sur les hybrides
in Genre RUMEX
$ I. Sanguineus.
X R. dumulosus Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür., IT, p.67 (1885).
R. aquaticus X sanguineus Hausskn., loc. eit.
Allemagne, Thuringe.
X R. Nilssoni Beck in Reichb. Icon., XXIV, dec. V, p. 35 (1904).
R. domesticus X sanguineus Nillss. in Bot. Not. (1888), p. 147.
Suede.
X ER. Sagorskii Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür., III, p. 76 (1885).
R. crispus X sanguineus Hausskn., loc. cit.
Angleterre, Allemagne, Danemark, Suède, Suisse, Tyrol.
= R. Ruhmeri Hausskn., loc. cit., p. 73.
R. conglomeratus X sanguineus Hausskn., loc. eit.
Allemagne.
x R. Dufftii Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür., III, p. 78 (1885).
R. obtusifolius X sanguineus Hausskn., loc. cit.
Suède (Mürbeck, Nillss.), Danemark, Allemagne,
Autriche, Herzegovine.
$ II. Conglomeratus.
. ambigens Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür., III, p. 61
(1885).
R. aquaticus X conglomeratus Hausskn., loe. eit.
Allemagne, Thuringe.
X .R. Schulzei Hausskn., loc. cit., p. 68.
R. conglomeratus X crispus.
Allemagne, Autriche, Hongrie, Suisse, Bosnie, Herzegovine.
X R. inundatus Simk. in Termes. Füzet. X, p. 183 (1886).
R. conglomeratus X crispus var. lingulatus Simk., loc. cit.
Exsice. Fl. Austr.-Hung. n. 3077.
X
I
(19) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1235
X R. digeneus Beck v. Mann. in Reich. Icon., XXIV, dec. V, p. 31
1904
(1904).
X R. hybridus Hausskn., loc. cit. p. 69 (1885), non Kindbg.
(1880).
R. conglomeratus X Hydrolapathum Hausskn., loe. cit.
Allemagne, Thuringe.
X R. Knafiı Celak. Prodr. Fl. Böhm., p. 158 (1871).
R. conglomeratus X maritinus forma Celak., loc. cit.
Allemagne, Autriche.
X R. Warenii Trimen in Journ. of Bot. XVII, p. 252 (1879).
Fe. conglomeratus X maritimus forma Gürke PI. Eur. 117p2102
R. maritimus f. b. Warrenii Trimen in Journ. of. Bot. XI, p. 161,
t. 146 (1874); Gürke PI. Eur. IT, p. 102.
Angleterre.
X R. Mureti Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III. p. 73 (1885).
R. conglomeratus X pulcher Hausskn.., loe. eit.
Exsice. Soc. et fl. fr.-helv. (1903).
Angleterre, Suisse, France, Transylvanie, Herzegovine, Grece.
X R. semigræcus Hausskn. in Nym. Consp. suppl. II, p. 27 (1889-90).
R. conglomeratus X græcus Hausskn.
Thessalie.
X R. abortivus Ruhmer in Jahrb. Bot. Gart. u. Mus. Berlin I, p. 253
(1881).
R. conglomeratus X abortivus Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür.
III, p. 72 (1885); Ern. Ljuntröm in Bot. Not., p. 98 (1885).
R. conglomeratus X obtusifolius Beck v. Mannn. in Reichb. Icon.
XXIV, dee. 5, p. 32 (1904).
Angleterre, Allemagne, Suisse, Autriche, Bosnie, Herzegovine.
alustris Auct. Gall.; an Sant Fl. Brit. I, p. 394 (1800).
imosus Thuill. FI. Par. éd. 2 , p. 182 (1799).
an flavo-virens Opiz. Sezn., p. 93 (1852).
R. maritimus X conglomer atus C. A. Meyer.
KR. maritimus ß paluster Ascherson, Fl. Brandb., p. 581 (1864).
Exsice. Billot n. 1760: Soc. Rochel. n. 3689; Soc. et. fl.
fr.-helv. n. 656, 890.
Presque toute l’Europe.
X BR. spurius E. G. Camus, nom. nov.
R. limosus X maritimus SW. Murbeck in Bot. Notis. (1899).
R. maritimus X palustris Nilsson in Bot. Notis. (1887), p. 234,
sec. Murbeck.
Suede.
X R. Wirtgenü Beck in Reichb. Icon, XXIV, dec. VI, p. 44 (1904).
X R. Steinü F. Aresch. Skänes fl. éd. 1, p. 132 (1866) non Becker
(1823).
1234
X K.
X R.
X BL.
R.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2”* SÉR.). (20)
. conglomeratus X limosus Sw. Mürbeck, Die nordeuropäisch.
Form. der Gattung Rumex in Bot. Not. (1899).
. conglomeratus X palustris Areschoug. Skanes fl. ed. 2, p. 363
(1881); Nilsson in Bot. Notis. (1887).
Suede.
. Salisburgensis Fritsch et Reching, in Verh. zool. bot. Ges. p. 258
(1898)
; conglomeratus x silvester Beck v. Mann. in Reichb. Icon. XXIV,
dee. V, p. 33 (1904).
Allemagne.
$ III. Crispus.
conspersus Hartm. Skand. fl. éd. 1, p. 147 (1820); Aresch Sw.
Vet. Akad. ofvers (1862), p. 65; Sw. Murbeck.
Rechingeri Blocki in Deutsch. bot. Monatsch. XVI, p. 69, nom.
sol. (1895).
similatus Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III, p. 62 (1884).
aquaticus X crispus Hausskn., loc. eit.; Rechinger.
R. crispus X Hippolapathum Nilsson in Bot. Notis., p. 137-147, (1888).
R. aquaticus 8, Koch Deutsch. fl. 11, p. 617.
? R. hybridus Kindb. Ostr. Fl., ed. 3, p. 136 (1880).
X<
Exsice. Dörfler Herb. norm. n. 3471.
Alsace, Silesie, Bade, Thuringe, etc. ; Suède.
propinguus J. E. Areschoug in Bot. Notis., p. 22 (1840).
R. crispus X domesticus F. W. Aresch. Skanes F]., éd. 2, p. 365
(1866).
. maxımus B propinquus Meisn. in DC. Prodr. XIV, p. 48 (1856).
Norwege, Suede, Finlande, Danemark, Angleterre.
. Skofitzu Blocki in Oest. Zeit. XXXVII, p. 340 (1888).
R. confertus X crispus Blocki, loc. eit.
Galicie.
. Schreberi Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III, p. 74 (1885).
R. crispus X hydrolapathum Hausskn., loc. eit.; Jungner in Botan.
Notis., p. 113 (1885).
Suede, Allemagne.
. dimidiatus Hausskn. in Nym. Consp. suppl. II, p. 271, nomen
solum (1889-90).
. crispus X greecus Hausskn.
Thessalie.
. confusus Simk. in Termesz. Füz. I, p. 238 (1877) et in Oesterr.
bot. Zeit. XXVIL p. 158 (1877).
erispus X Patientia Simk., loc. cit.
Allemagne, Autriche. Hongrie, Bosnie, Herzegovine.
(21)
X RE.
Io.
IR IRA
er
R.
Te.
R.
R.
SR
ie:
R.
R.
R.
KR.
SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1235
macropus Borb. in Budapest es Kormjek növen, p. 78 (1879).
crispus X Patientia Forma $, Gürke PI. Eur., p. 97.
Hongrie.
acutus L. Spec. éd. 1, p. 335 (1753).
cristatus Wall. Sched. brit.. p. 163 (1822).
pratensis Mert et Koch in Rähl. Deutschl. fl., ed. 3, IT,
p. 609 (1826)
ambiguus J. Gay ex Gaud. Fl. helv. VI, p. 5829 (1828).
oxylapathum Wallr. in Fries Nov. fl. suee., éd. 2, p. 101
(1828).
adulterinus Wallr. in Linn. XIV, p. 567 (1840).
gentilis Leennr. in Bot. Not. (1863). ? (Voir hybrides ter-
naires).
gracilis Eckstr. in Bot. Not. (1866).
erispo-obtusifolius G. F. W. Mey. Fl. Hann., p. 469 (1828).
obtusifolius b. oxylapathıon G. F. W. Mey. Chlor. Hann., p. 479
(1849).
obtusifolius à cristatus Neilr. FI. Nied. Oest., p. 24 (1859).
Lapathum acutum Scop. Fl. Carn.. éd. 2, I, p. 262 (772)
Exsice. Magn. Fl. sel. n. 3577.
Presque toute l’Europe
. bihariensis Simk. in Termès Fuzet., p. 77 (1877).
R. crispus X obtusifolius forma Simk., loc. cit.
X R.
X R.
R.
R.
Allemagne, Autriche-Hongrie.
. confinis Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III, p. 77 (1885).
. erispus X obtusifolius Hausskn., loe. eit.
Allemagne.
. commutatus Rech. in Oest. bot. Zeitschr. XLIT, p. 15 (1892).
. lingulatus X obtusifolius Rech.. loc. cit.
. erıspus X obtusifolius forma d. Gürke PI. Eur. I, p. 99.
Tyrol.
. pseudopulcher Hausskn. in Nym. Consp. suppl., p. 271, nomen
solum (1889-90).
crispus X pulcher Trimen in Journ. of. Bot. XVII p. 251,
nomen solum (1879).
Angleterre, Thessalie.
palustroides Simk. Termesz. Füz. I. p. 237 (1877).
heteranthos Borbas in Oester. bot. Zeit. XXVIIL, p. 393, nomen
solum (1878).
limosus X erispus Fig. in Jahresb. Schles. Ges. Breslau LXV,
p. 311 (1888).
crispus X odontocarpus Borbas; R. crispus X palustris Borbas
in Math. Termesz. Közlem XV, p. 372 (1877-78) et in
Oester. bot. Zeit. XXVIIL p. 393 (1878): F. Areschoug
Skand. fl., éd. 3. p. 363 (1881).
Exsiee. Benitz Herb. Eur.
1256 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.). (22)
R. (conglomeratus X maritimus) X obtusifolius a., Beck in Reichh.
Icon. XXIV, dec. VI, p. 45 (1904).
Suede, Allemagne, Hongrie.
>< scandicus Beck loc. cit. p. 45 (1904).
RR. (conglomeratus X maritimus) X obtusifolius b.
R. limosus X obtusifolius Murbeck in Botan. Notis. (1899), p. 35.
R. obtusifolius X palustris Nilsson in Botan. Notis. (1887), p. 231.
Suede, Allemagne.
R. limosus X obtusifolius Sw. Mürbeck in Botan. Notis. (1899).
R. obtusifolnus X palustris Nilsson in Bot. Not. (1887).
Suede, Allemagne.
X R. fallacinus Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. IIL, p. 74 (1885).
R. crispus X maritimus Hausskn., loc. cit.
Allemagne, Boheme.
X R. Jungneri E.-G. Camus, nom. nov.
R. crispus X Hippolapathum Jungner in Bot. Centralb. XXX VIII
D. JD 133 (1889).
France, Allemagne, Scandinavie.
X R. crispus X viridis publié et distribué par The botanic. Exch.
Club of the British Isles (1889).
Manchester.
X R. intercedens Techinger, Sabransky in Oest. bot. Zeit. XLII,
p. 17 (1892).
R. crispus X stenophyllus Gürke PI. Eur. IL p. 101.
Re. crispus X biformis (Menyhart) Rechinger, Sabransky, loc. cit.
en crispus X odontocarpos Borbas.
R. biformis var. intermedius Borbas Bekesvärmegye FI. p. 62 (1881).
Hongrie.
S IV. Obtusifolius.
X 2. Mezei Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III, p. 60 (1885).
R. alpinus X obtusifolius Hausskn., loc. cit.
Suisse, Tyrol, Allemagne.
X R. rhæticus Brügg. in Jahresb. Naturf. Ges. Graubünd. XXIX,
p. 148 (1886).
R. alpinus X obtusifolius var. purpureus Brügg., loc. cit.
Engadine.
X ER. Borbasü Blocki in Oest. bot. Zeit. XLII, p. 351, nomen solum
(1892).
R. Kerneri Blocki op. cit. XXXVIIL, p. 365 (1888) non Borbas.
(23) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE. 1237
R. confertus X obtusifolius Reehm. in Pflanz. a. d. Czort. und
Tarnop. Kreise (1874).
Galicie.
X .R. platyphyllus Aresch. in Ofvers. Vet. Ak. Stock. XIX, p. 73 (1862).
R. Schmidt Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. III, p. 66 (1885);
Jungner in Bot. Notis., p. 116 (1885).
R. aquaticus X obtusifolius Hausskn., loc. eit.: Jungner, loc. cit.
Allemagne, Suede, Russie.
X 2. Baueri Aschers. Fl. Brandenb.. p. 585 (1864).
R. crispus X obtusifolius forma à Gürke Pl. Eur.. p. 98.
Allemagne.
Observation. — Le R. biformis Menyhart ne peut conserver ce nom
qui a déjà été emplové en 1864 par Lange. Il avait déjà été
nommé A. stenophyllus par Ledeb. dans le Fl. alt. I.
p. 58 (1830).
X R. Steinii Becker Fl. Trancof. I. p. 165 (1823).
R. maritimus X obtusifolius Uechtr. in Frek. Fl. Schles., p. 379
(1881); Gürke PI. Eur. II, p. 103.
R. palustris X obtusifolius Cf. Nyman Consp., p. 635.
R. limosus X obtusifolius Coster PI. exsice. 1900.
Europe centrale et septentrionale.
X R. Weberi Prahl. FI. Schlesw. Holst. II, p. 186 (1890).
> R. lingulatus Jungner in Bot. Notis. IV, p. 115 (1885), non Schur.
R. Hydrolapathum X obtusifolius Jungner, loc. cit.
Exsice. Soc. et fl. fr.-helv. n. 1341.
France, Suède. Alsace.
. erubescens Simk. in Termesz. Füz. I. p. 239 (1877).
. obtusifolius X Patientia vel. silvester X Patientia Simk., loc. cit.
Exsiee. Dörfler Herb. norm. n. 3473.
Autriche, Hongrie, Bosnie.
X R. balotonus Borbas Fl. balat. p 341 (1900).
BR. obtusifolius X Patientia Borbas, loc. cit.
Autriche-Hongrie.
X
D
X R. commutatus Reching. in Oester. bot. Zeitschr. XLII, p. 18 (1892).
R. lingulatus X obtusifolius Reching., loc. cit.
Tyrol, Autriche.
R. cristatus Fries Nov. Fl. Suec., éd. 2, p. 100 (1828).
R. hybridus Kindbg. Oestg. Fl., éd. 3, p. 136 (1880) sec. Mür-
R
beck. nr
. domesticus X obtusifolius.
Angleterre, Danemark, Scandinavie, Russie.
4235 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2”* SER.). (24)
X R. oyulinensis Borbas. Magy. bot. Lapok (1904), p. 49.
R. obtusifolius X pulcher Borbas loc. cit.
Croatie, Angleterre.
wi
$ V. Divers.
x R. maximus Schreb. in Schweigg. et Körte Fl. Erl. I, p. 152 (1811).
. heterophyllus Schultz Prodr. Fl. Stag. suppl. I. p. 9 (1819).
R. aquatıcus X Hydrolapathum G. F. W. Mey. F1. Hamm p. 468.
R. Hydrolapathum var. latifolius (Borr.) Trimen in Journ. of.
Bot. XIII, p. 78 (1875).
Exsice. Soc. Rochel. n. 3689: Soc. et fl. fr.-helv. n. ?
I
Toute l'Europe.
X R. stenophylloides Simk. in Termesz. Füzet. I, p. 238 (1877).
BR. marıtimus X stenophyllus Gürke Pl. Eur. II, p. 103 (1897).
R. biformis X paluster Simk. in Kerner Sched. a. d. Fl. exs. austr.-
hung. n. 1015 (1883).
Exsiee. Dörfl.n. 3475; Kerner, Schultz Herb. norm. n. 1859.
Hongrie, Transylvanie.
X ER. pannonicus Reching. in Oest. bot. Zeitschr. XLI, p. 401 (1891).
R. Patientia X stenophyllus Gürke PI. Eur. I. p. 100.
R. biformis X Patientia Reching.. loc. cit.
Exsice. Benitz Herb. Eur.
Autriche,
RR. armoraciifolius Neum. in Bot. Not.. p. 155 (1855).
R. aquaticus X domesticus Murbeck in Bot. Ne Not potes)
R. domesticus ß latifolius Hartın. Skand. Fl. ed. 4, p. 115 (1843).
Suede boréale.
KR. finitimus Hausskn. in Mitt. geogr. Ges. Thür. Ill, p. 67 (1885).
R. aguaticus-silvestris Hausskn.. loc. cit.
R. platyphyllus e. Beck in Reiehb. Ieon.. XXIV, dee. IV (1904).
Allemagne.
I
nemorosus X pulcher Trimen in Journ. of. Bot. XVII. p. 251 (1879).
Angleterre, Autriche.
XX
€ R. conspersus Hartm. Scand. Fl. Ed. I, p. 147 (1820).
< R. cristatus Fries. Nov. Suec.. ed. 2, p. 100 (1828).
R. Hydrolapathum Campd. Monogr. Rum., p. 145 (1819) non Huds.
R. agnaticus 8 conspersus Mert. et Koch in Rechl. Deutsch. IM
ed. 3.11. p: 617. (1326):
Angleterre, Suède, Norvège, Danemark, Russie.
(25) SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVETIQUE. 1239
X R. Brüggeri Gürke PI. Eur. II, p. 109 (1897).
R. cordifolius Brügg. in Jahresb. Naturf. Ges. Graub. XXIX (1884-85).
R. alpinus X arifolius Brügg., loc. cit.
Suisse, Engadine.
R. maximus X Hydrolapathum Van Bastelær in Bull. Soc. bot.
Belg. VI, p. 370 (1867).
R. Hydrolapathum X maximus Gürke PI. Eur.. p. 95.
Belgique.
x R. Trimenii E.-G. Camus, nom. nov.
R. pulcher X rupestris Trimen in Journ. of Bot. XVII. p.251 (1878).
Angleterre.
x VI. Hybrides ternaires divers.
X R. Haussknechtu Beck. v. Mann. in Reichb. Icon., t. XXIV, dec. 4
(1904), p. 28.
R. aquaticus X crispus X obtusifolius Hausskn. in. Mitt. geogr.
Ges. Thür. If. p. 63 (1885).
Allemagne.
X R. thuringiacus Beck v. Mann. in Reichb. Icon. t. XXIV, dec. 4
(1904), p. 27.
R. aquaticus X conglomeratus X obtusifolius vel ambigens X obtusi-
Jolius Hausskn., loc. cit., p. 64.
Allemagne.
X R. Heimerlü G. Beck in Fl. N. Oest., p. 318 (1890).
R. maritimus X pratensis Heim. in Abh. zool. bot. Ges. Wien
XXXIV, p. 100, nomen solum (1884).
R. erispus X maritimus X obtusifolius Gürke PI. Eur. II, p. 103
(1897).
Autriche.
X Re. gentilis Lœnner in Termesz. Füzet., p. 7, 238 (1866).
R. conspersus X obtusifolius = R. [domesticus X obtusifolius]
X obtusifolius.
Suede.
R. aquaticus X conglomeratus X obtusifolius Hausskn. in Mitt.
geogr. Ges. Thür. III, p. 64 (1885).
Allemagne.
1240
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2"° SER.). (26)
X R. Bastelæri Beck v. Mann. in Reichb. Icon. XXIV, dec. IV, p.28 (1904).
R. Hydrolapathum X maximus Gürke PI. Eur. I, p. 95 (1897).
R. maximus X Hydrolapathum Van Bastelær in Bull. Soc. bot.
DIN À
D D © Da
DE
Belg. VI, p. 370 (1867).
Belgique.
. Areschougü Beck v. Mann. in Reichb. Icon. XXIV, dec. VI, p. 44
(1904).
. fconglomeratus X maritimus) X crispus Beck, loc. cit.
. palustris X crispus Areschoug, Skanes Fl., ed. 2, p. 363 (1881).
. crispus X limosus Murbeck in Bot. Notis. 1899, p. 22, an Fig .in
Jaresb. Schles. LXV, p. 311 (1885) ?
Allemagne.
. heteranthos Borbas in Œsterr. bot. Zeitschr., p. 393 (1878).
. (conglomeratus X maritimus) X odontocarpus a. Beck in Reichb.
Icones XXIV, dee. VI.
. erispus X palustris Borbas, Math, es Termesz Közlem XV
(1877-1878).
. limosus X odontocarpus Borbas, Dörfler Herb. norm. n. 3475.
Hongrie.
. heteranthos Borbas Magyar bot. Lapok (1904), p. 49.
. crispus X limosus Borbas loc. cit.
. (conglomeratus X maritimus) X odontocarpus 8 ?
Hongrie.
. Halacsy Reching. Verh. zool. bot. Ges. 1899.
. (conglomeratus X maritimus) X pulcher Reching, loc. eit.
Autriche.
E. G. Camus.
1241
DIE LAUBMOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
E Th. EERZOG
(Suite.)
269. Webera elongata Schwgr. (Pohlia Hedw.). R. 459. Meist
ziemlich niedere, grüne, mehr oder weniger glänzende, lockere
Rasen bildend. Blätter wie bei Webera longicolla lang linealisch,
fein zugespitzt, bis etwa zur Mitte scharf gesägt und am Rand
schwach umgerollt. Blattzellen mit ziemlich dicken Wänden, nur
5-6 mal länger als breit. Kapsel langhalsig, dünn und lang keulen-
förmig, fast aufrecht bis horizontal geneigt; Hals länger als die
Kapsel.
Auf schatliger Erde und an Felsen (kalkscheu).
In Gebirgsgegenden häufig, z. B. Salem, Heiligenberg, Wehra-
(hal, Bärenthal, Belchen, Feldberg, Schlossberg b. Freiburg,
Wiesneck, Zastlerthal, Blauen, Schauinsland, Triberg, Baden,
Heidelberg, etc.
270. Webera nutans (Pohlia Lindb.). R. 462. Ziemlich lockere,
mehr oder weniger hohe, etwas glänzende Rasen von meist salt-
grüner Farbe. Untere Blätter eilanzettlich, obere länger und
schärfer zugespitzt, an der Spitze gesägt; Rippe kräftig, oft
rötlich. Kapsel birnförmig, mit kurzem Hals, nickend bis hängend ;
Entdeckelt unter der Mündung eingeschnürt.
An feuchten Felsen und auf Erde (kalkscheu); sehr häufig im
Gebirge, selten in der Ebene.
var. à. longiseta Hüben. Seta viel länger (bis 10 cm.). Kapsel kurz
und dick, nickend.
B. Heidelmoos bei Konstanz (Leiner), Pfullendorf (Jack).
S. Hinterzartnermoor (H.), Schluchseemoor (H.).
1242 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (118)
271. Webera cruda (L.) (Pohlia Lindb.). R. 461. Ziemlich hohe,
lockere, stark gold-silberglänzende Rasen. Untere Blätter sehr
locker und entfernt gestellt, klein, obere viel grösser, schopfig, weit
absteheud, lang linealisch zugespitzt, an der Spitze entfernt aber
deutlich gesägt. Rippe bedeutend vor der Spitze endend. Blatt-
zellen sehr lang und schmal, noch länger als bei Webera longicolla.
Kapsel dick keulen- bis birnförmig, horizontal bis nickend, ent-
deckelt aufgerichlet; Hals eiwa ‘/2 der Urne.
An Felsen und auf Erde, unter Erdüberhängen. besonders an
feuchten Stellen im Gebirge, auch auf Kalk.
B. Bei Leutstetten (Jack), Mariaschiucht bei Bodman (H.);
Hohentwiel (H.). S. Höllenthal (S., H.). Zastlerthal u. Zastler-
loch (H.), Wutachthal bei Neustadt (H.), Seewand am Feld-
berg (H.). Schwarzathal (H.), Hexenküche im Oberrieder-
thal (H.), Steinwasen (H.). 0. Heidelberg (Bischof).
272. Wekera lutescens Limpr. R. 475. Sehr lockere, hell-bläulich-
grüne Räschen bildend oder fast herdenweise. Durch den zier-
lichen Wuchs und die schmalen, lang linealischen Blätter im
Habitus sehr an Leptobryum erinnerna. Schopfblätter viel grösser
als die übrigen, verbogen abstehend, scharf gesägt. Blaltzellen
chlorophyllarm, dünnwandig, sehr lang linealisch. Sela gelblich-
rot, geschlängelt aufrecht. 9 Blüten scheibenförmig. Kapsel
hängend, gelblich-rot, oft anormal ausgebildet : verschieden gross,
fast aufgerichtet, mit kürzerem oder längerem Hals.
Auf trockenem Waldboden in Gebirgsgegenden, selten.
S. Auf lockerer Walderde am Schauinsland zwischen 900 u.
1000 m. (H.).
273. Webera sphagnicola Schimp. R. 463 Einzelne, in Sphagnum-
polstern wachsende Stengelchen von bleich-olivengrüner Färbung,
schwach glänzend. Blätter eilanzettlich, gegen das Sprossende
schopfig gehäuft und hier lang lanzettlich, schwach gesägt. Blatt-
zellen linealisch, 5-6 mal so lang als breit, mit ziemlich stark
verdickten Wänden, gegen den Grund lockerer. 4 Blüten fast
scheibenförmig. Kapsel nickend, hellbraun; Deckel orange.
Vereinzelt oder gesellig in Sphagneten, sehr selten.
S. Auf der Insel im Nonnmattweiher bei der Sirnitz, ca. 910 m.,
vollkommen steril (H.).
274. Webera commutata Schimp. (Webera Ludwig Schimp.).
R. 466. Zweihäusig. Rasen dicht, ziemlich nieder, schwach
(119) TH. HERZOG. DIE LAUBMOUSE BADENS. 1243
glänzend. Das rote Stämmchen selten vereinzelt mit Brutknospen
versehen. Blätter länglich-lanzetilich, scharf zugespitzt. Schopf-
_blälter an der Spitze deutlich gesägt, am Rande umgerollt. Kapsel
länglich-birnförmig, mit ziemlich kurzem Hals. hängend. Hüll-
blätterder Z Blüten flachrandig ; Paraphysen zahlreich,rötlich gelb.
An feuchten Sandplätzen im Hochgebirge, selten.
Nur S. Feldberg (Sickb.). über der Zastlerviehhülte (H.).
275. Webera Ludwigii (Spreng.). R. 465. Zweihäusig. Rasen aus-
gedehnt, locker, ziemlich hoch, grün, innen rötlich. Stämmchen
ohne Brutknospen. Untere Blätter eiförmig, stumpf, hohl, obere
länglich-lanzettlich, breit zugespitzt. am Rand umgerollt. Kapsel
fast oval, mit kurzem Hals, nickend bis hängend. Hüllblätter der
d Blüten am Rande umgeschlagen, Paraphysen fehlend.
An feuchten Sandplätzen im Hochgebirge, selten.
Nur S. Am Feldberg an Stellen, wo der Schnee am spätesten
schmilzt (A. Br., in herb. Lösch.).
276. Webera annotina Bruch. R. 471. Lockere Räschen bildend
oder herdenweise. Stämmchen aufrecht abstehend beblättert, fast
glanzlos, mit büschelig gehäuften, gestielten, länglichen, an der
Spitze etwa 4-blättrigen Bulbillen. Blätter lang-lanzettlich, schmal
und scharf zugespitzt, gesägt; Rippe kräftig. Kapsel länglich-birn-
förmig, bass-rötlichgelb, ziemlich gross.
Auf Wegen, an feuchten Sandplätzen, an Grabenrändern. fast
immer steril!
S. Zastlerloch am Feldberg spärlich (H.), Bromberg b. Freiburg
u. Zähringer-Burg (H.). E. Rastatt, Karlsruhe (S.), am Kaiser-
stuhl (Goll).
277. Webera erecta (Roth) Correns! (Trentepohlia Roth, Webera
annotina partim). R. 471. Aehnlich wie Webera annotina, doch
anlıegend, fast kätzchenförmig beblättert, glänzend, Bulbillen ein-
zeln in den Blattachseln, dick, fast kugelig, fast ungestiell, purpurrot.
S. Triberg (W. B.!), zwischen Ruhstein u. Achern (Correns).
Mniobryam (Schimp. exp.) Limpr.
2378: Mniobryum carneum Limpr. (Bryum L., Webera Schimp.).
R. 475. Herdenweise oder in lockeren, grünlich -rötlichbraunen
1 Correns 1. c., p. 158-165.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sé.) (120)
Räschen wachsendes Moos von Webera-Habitus. ziemlich nieder,
ca. À cm. hoch. Blätter lang-lanzettlich, gegen die Spitze entfernt
gesägt. Blattzellneiz locker; Rippe rötlich. Kapsel an fleischig
dicker, geschlängeller, oben hakig gekrümmter Seta hängend,
klein, dick-oval, entleert verkürzt und fast kreiselförmig.
Auf Ackerboden, an Wegrändern, in Gräben und an ähnlichen
Orten, nicht häufig.
B. Salem (Jack !), Konstanz (Leiner, H.). E. Waldshut, Herdern
bei Freiburg (H.), Achern, Karlsruhe, Durlach etc. K. Lilien-
hof (H.). 0. Um Wertheim (Stoll).
279. Mniobryum albicans (Wahlenb.) (Webera Schimp.). R. 476.
Lockere, mehr oder weniger hohe, blass-blaugrüne Rasen oder
Räschen bildend, seltener herdenweise. Blätter und Blattzell-
netz ähnlich wie bei Mniobryum carneum. Kapsel auf dicker
geschlängeller Sela, kurz oval, entdeckelt verkürzt und fast
kreiselförmig, dunkel rotbraun,
An sandigen Plätzen, an Wegrändern, in Gräben, an feuchten
Stellen, namentlich in der Ueberschwemmungszone des Rheins:
nicht selten, aber selten fruchtend.
B. Heiligenberg ce. fret.! (Jack). Konstanz c. fret.! (Leiner),
Ueberlingen (Jack). J. Mundelfingen, Donaueschingen (En-
gesser). S. Neustadt (W. B.). Feldberg (A. Br. u. Sickenb.),
Schlossberg bei Freiburg u. Staufen {H.). E. Am Rhein von
Rheinweiler bis Ichenheim (H.), sicher auch weiter ab-
wärls, Freiburg (Spenner), Offenburg (W. B.), Karlsruhe
(Dr Schmidt), Schwetzingen (C. Sch.). Weingarten (W. B.).
var. 8. glaciale (Schleich). In allen Teilen grösser, bis 10 cm. hoch,
im Habitus wie Webera Ludwigit.
Hoher S. Feldberg an der Zastlerwand bei ca. 1460 m., an
quelligen Stellen mit Scapania subalpina (H.).
Bryum Dill. 1718.
Schlüssel zu den Arten.
A. Inneres Peristom dem äusseren meist fest anklebend : Wimpern rudimentär,
stets ohne Anhängsel (subg. Gladodium).
a. Peristomzähne infolge der gegenseitig verbundenen Lamellen und des fest
anklebenden inneren Peristom in der unteren Hälfte wellig-trüb..........
B. pendulum.
(121) TH. HERZOG. DIE LAUBMOUSE BADENS. 1245
b. Peristomzähne wie bei Eubryum : Lamellen nicht verbunden, inneres Per.
anhängend.
1. Fortsätze des inneren Per. in der Mittellinie wert gefenstert ; zwitterig..
B. inclinatum.
Il. Fortsätze des inneren Per. in der Mittellinie schmal ritzenförmiy
aunchbrochen’;seinhausig: PER oo ee B. uliginosum.
B. Inneres Peristom dem äusseren nicht anklebend, sich meist mit dem Sporen-
sack leicht ablösend; Wimpern ausgebildet, so lang als die Fortsätze u. stets
mit seitlichen Anhängseln (subg. Eubryum).
a. Blätter nicht herablaufend.
I. Blätter gesdumt.
1. Capillare-Gruppe. Dioecisch oder synoecisch. Meist stattliche Rasen
bildend.
«. Blätter trocken spiralig um den Stengel gedreht.
Bl. ränder umgerollt, Rippe vor der Haarspitze verschwindend......
B. capillare.
Bl.ränder nur am Grund zurückgeschlagen, Rippe in eine Pfrieme
auslaufend na ss ee B. torquescens.
8. Blätter trocken nicht spiralig gedreht.
Blarändersumgerollln.. nn ann en B. obconicum.
Blöränderflach.„Bl2sehrshohly er eee B. elegans.
19
. Intermedium-Gruppe. Synoecisch.
Blätter breit gesäumt, nicht spiralig gedreht, Ränder stark umgerollt
B. intermedium.
3. Pallescens-Gruppe. Autoecisch oder synoeeisch. Grosse, dichte Rasen :
Kapseln gross, regelmässig ; Blätter mil meist langer Granne.
r.. Autoecisch. Granne kürzer ; Felsmoos............ B. pallescens.
8. Synoecisch. Granne sehr lang, gezähnt; besonders auf sandigem
Bodens... ee N ES B. cirratum.
4. Gespiticum-Gruppe. Dioecisch.
Blälter (rocken nicht verbogen, undeutlich gesäumt, längs umgerollt,
mit glatter Granne. Dicht kissenförmige Rasen bildend..........
B. cæspiticium.
II. Blätter nicht gesäumi (nur bei B. badium undeutl. gesäumt).
1. Argyrobryum-Gruppe. Silberglänzende Räschen ; Kätzchenförmig
beblätterte Sprosse.
«. Blätter scharf zugespitzt.
Rippe über der Bl. mitte verschwindend, sehr zart B. argenteum.
Rippe auslaufend, kräftig; Bl.grund rötlich......... B. Funckii.
8. Blätter stumpf bis abgerundet, oval............... B. Gerwigii.
2. Apalodictyon-Gruppe. Dioecisch. Meist niedere, glanzlose Rasen :
Bl. rippe austretend ; reife Kapseln blutrot (nur bei B. badium braun).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 190%. 81
1246 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (122)
An sandigen Stellen u. an Mauern.
ae. Kapsel kurz u. dick.
« «. Hals aufgetrieben, an der Basis abgerundet.
$. Seta oben kurz hakenfürmig.
Kapsel-blutrot ss ee Er er B. versicolor.
Kapsel ;,hraunax..... me meer ee nn ER B. badium.
8:8. Setasoben bogenfümig 0e 0 00 B. atropurpureum.
8 8. Hals nicht aufgetrieben, gegen die Basis verschmälert...........
B. Klinggræffii.
8. Kapsel verlängert. Kalkmoos an Mauern......... ... B. murale.
3. Erythrocarpum-Gruppe. Dioecisch.
Niedrige, nicht glänzende Rasen ; Bl. schlaff, gesägt; Kapsel verlängert;
rote. Bulbillen vorhanden... 2:2... 2. B. erythrocarpum.
4. Alpinum-Gruppe. Dioecisch.
Grössere, in dichten, stark glänzenden Rasen wachsende Moose.
«. Rippe rot, nicht oder nur kurz austretend ; Bl. zellen grösser......
B. alpinum.
8. Rippe bräunlich, als kurze, zurückgebogene Stachelspitze aus-
tmetend.-Blszellen kleiner... 0.0... B. Mildeanum.
b. Blätter herablaufend.
I. Blätter stumpf bis abgerundet.
1. Bl. abgerundet, fast ungesdumt................ B. cyclophyllum.
2. Bl. stumpf, gesäumt, mit kappenartiger Spitze.... B. neodamense.
II. Blätter scharf zugespitzt, selten nur wenig spitz bis stumpflich
(B. Schleicheri var. 7.).
ArsBlesnichtegesaumtn en nn OT Hari B. Duvalii.
2. Bl. gesäumt.
«. Bl. zellen nicht getüpfelt.
co Kapseln eangeknummtrse. u ee ee B. pallens.
8 £. Kapseln regelmässig.
BloSwenoiherablautend er. a nenn B. turbinatum.
Blözweit@herablaufend no a B. Schleicheri.
8. Bl. zellen getüpfelt. Kapseln gross, regelmässig ; grosse Moose.
eo. ». Dioecisch. Bl. zellen mässig diekwandig. DB. pseudotriquetrum.
ß £. Zwitterig. }
Blözellen@dickkwandig ern Dee B. bimum.
blezellenzdünnwandie 22. me a ee B. cuspidatum.
VionrunsichererzSiellung te re ee B. submersum Limpr. in lit.
280. Bryum pendulum (Hornsch.). R. 479. Gelbgrüne bis bräunlich-
grüne, dichte, bis 1 cm. hohe Rasen bildend, innen dicht rostfilzig.
Stämmchen rot. Btätter aufrecht abstehend, trocken anliegend,
(123) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1247
am Grunde purpurn, schmal oder undeutlich gesäumt; Rippe als
Granne auslaufend ; Blattzellen getüpfelt. Kapsel an 2-3 cm. langer
Seta hängend, aus kurzem Hals eiförmig, Aleinmündig; Deckel
klein, lange bleibend. Peristomzähne bei durchfallendem Lichte
wellig-trüb.
An feuchten, sandigen Stellen, an Mauern und Felsen etc.,
häufig.
281. Bryum inclinatum Bryol. eur. R. 489. Aehnlich wie Bryum
pendulum. Blätter am Rande bis zur Spitze umgerollt, breit
gesäumt; Rippe auslaufend, am Grunde rot; Blattzellen nicht
getüpfelt. Kapsel an 3-4 cm. langer Seta nickend, aus ziemlich
langem, schmalem Hals, schlank birnförmig, entdeckelt leder-
farben; Deckel klein. kurz kegelig, sich leicht ablösend.
Auf feuchten Erd- und Sandplätzen, auf Torf, an erdbedeckten
Felsen und Baumstümpfen, von der Ebene ins Gebirge, ziemlich
häufig.
B. Konstanz (Leiner), Regnatshauser Ried (Jack). S. Münster-
thal (H.), Todter Mann (H.); Oppenau (A. Br. u. S.). E. Frei-
burg, Karlsruher Schlossgarten (A. Br. u. S.), Neureuth
(Bausch).
232. Bryum uliginosum Bryol. eur. R. 491. Meist lockere, bis
2 cm. hohe, trübgrünliche bis bräunliche Rasen bildend, braun-
filzig. Blätter weich, aus verschmälertem Grunde länglich-lanzett-
lich, bräunlichgelb gesäumt, nur am Grunde umgerollt, an der
Spitze entfernt gesägt; Rippe mit der Spitze endend oder kurz
austretend. Kapsel an 3-5 cm. langer, oben gebogener Seta
horizontal oder stark geneigt, aus gebogenem Hals keulig-birn-
förmig, klein- und schiefmündig, gross (bis 5 mm. lang).
An feuchten, sandigen Wiesen, in Torfsümpfen etc., selten.
E. An Gräben der Neureuther Torfwiesen (A. Br.).
283. Bryum capillare Linn. R. 514. Meist ziemlich dichte, weiche,
lebhaft grüne, etwas glänzende Rasen bildend. Blätter trocken
spiralig um den Stengel gedreht, Schopfblätter fast rosettenartig,
spalelförmig, in eine haarähnliche Spitze ausgezogen, gesäwnt;
Rippe meist vor der Haarspitze verschwindend. Kapsel an 2-4 cm.
langer Seta nickend, aus schmalem, kurzem Halse verlängert
keulenförmig, etwas gekrümmt. Deckel gross, braunrot.
Auf Waldboden, moderndem Holz. am Grunde von Baum-
slämmen elc., gemein.
1248 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (124)
var. 8. macrocarpum Hüben. Rasen dicht. Rippe als langer, bräun-
licher Stachel austretend. Kapsel dicker, hängend.
B. Salem (Jack).
var. y. flaccidum Bryol. eur. Stämmchen schlank, oft mit chloro-
phyllösen Brutfäden in den Achseln der Schopfblätter. Blätter
flatlerig. — An Bäumen.
B. Hohentwiel (W. B.). S. Belchen (W. B.), Feldberg (H.).
284. Bryum torquescens Bryol. eur. R. 498. Aehnlich wie Bryum
capillare. Rasen gelblich- bis bläulichgrün, niedrig. Blälter trocken
spiralig um den Stengel gedreht, länglich-lanzettlich, lang zuge-
spitzt, am Rand unter der Mitte zwrückgeschlagen, gesäumt.
Kapsel an 2-3 cm. langer Seta nickend bis hängend, aus kurzem,
etwas gekrümmiem Hals verkehrt kegelig; unter der Mündung
nicht verengt, dunkel rotbraun. Deckel glänzend.
An sonnigen Mauern, kalkliebend. Mediterrane Species !
K. Bôtzingen (Sickb., Goll).
285. Bryum obconicum Hornsch. R. 516. Dichte, gelblichgrüne
Rasen, innen durch warzigen Wurzelfilz verwebt. Blätter trocken
anliegend, nicht gedreht, obere am Rand bis zur Spitze spiralig
zurückgerollt, breit gesäumt. Rippe als kräftiger, glatter Stachel
austretend. Kapsel an 2-3 cm. langer Seta nickend, aus langem,
verschmälertem Hals cylindrisch-keulenfürmig, bis 5 mm. lang,
unter der Mündung kaum verengt, rotbraun. Deckel gross,
glänzend.
An feuchten Sandsteinfelsen und Mauern, sehr selten.
V. Schlossberg bei Freiburg (H.). E. In Karlsruhe (A. Br.),
Freiburg (A. Geheeb!).
286. Bryum elegans Nees v. Es. (Bryum capillare var. cochleari-
folium Brid.). R. 520. Dichte, weiche, lebhaft grüne, innen fast
weinrötliche, verwebte Rasen bildend. Blätter trocken fast dach-
ziegelig anliegend (dadurch die Stengel etwas kätzchenarlig),
ausgezeichnet lüffelartig hohl, flachrandig, gesäumt; Rippe als
Granne auslaufend. Kapsel an ca. 2 cm. hoher Seta nickend, aus
deutlich abgesetztem Halse regelmässig länglich-keulenförmig,
unter der Mündung elwas eingeschnürt.
In feuchten Felsspalten der Bergregion (besonders Kalk; im
Schweizer-Jura häufig), in Baden sehr selten.
S. an Felsen im Grubercouloir auf der Nordseite des Belchen,
steril (H., teste Ruthe).
(125) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1219
287. Bryum intermedium Brid. R. 500. Ziemlich dichte, gelb-
grüne, niedrige, innen braunfilzige Rasen bildend. Blätter auf-
recht abstehend, zugespitzt, am Rand stark zurückgerollt, nicht
gesäumt; Rippe als gezähnte Stachelspitze auslaufend. Kapsel an
2 cm. langer Sela nickend, aus ziemlich langem Hals länglich-
birnförmig, elwas gekrümmt, unter der kleinen Mündung nicht
verengt. Deckel spitz, lange bleibend.
An feuchten Sandplätzen, an Seeufern etc., wenig beobachtet.
B. Konstanz (Leiner), Ueberlingen (Jack). E. Freiburg (Sickb.).
288. Bryum pallescens Schleich. R. 510. Rasen schwellend, bis
» em. hoch, grün, innen rostfilzig. Blätter lang zugespitzt, hohl,
Ränder längs umgerollt, breit gesäumt; Rippe unten sehr kräftig,
als glatte Granne auslaufend. Kapsel auf ca. 3 cm. langer Seta
horizontal oder nickend, # mm. lang, aus schlankem Hals keulig-
birnförmig, regelmässig, unter der Mündung etwas eingeschnürt,
braun. Deckel glänzend.
An feuchten Felshängen und steinigen KErdblössen an Wald-
sirassen.
B. Konstanz (Leiner). J. Donauthal (Dr W. u. W. B.). S. Schlücht-
thal (H.), Höllenthal (H.). Oberriederthal (H.), Titisee (H.);
Gertelbach (W.B.), Lichtenthal (Gerwig). E. Freiburg (Sickb.),
Karlsruhe (S.).
259. Bryum cirratum Hoppe et Hornsch. R. 501. Breite, dichte,
grünliche, etwas glänzende, innen rostfilzige Rasen. Stengel oft
mit schlanken, locker beblätterten, aufrechten Sprossen. Blätter
trocken anliegend, sehr lang zugespilzt, am Rande umgerollt, breit
gesäumt, Rippe kräftig, als sehr lange, gezähnte Granne aus-
tretend. Kapsel an 4-5 cm. langer Sela nickend, ei-birnförmig,
regelmässig, trocken unter der Mündung eingeschnürt.
Auf feuchtem, sandigem Boden. sicher weit verbreitet. aber nur
selten beobachtet.
S. Auf dem Feldberg (Sickb.). _
2%. Bryum cæspiticium L.-R. 519. Ausserordentlich dichte,
kissenförmige, meist niedere Rasen von schmutziggrüner Farbe,
innen rostrot verfilzt. Blätter aufrecht abstehend, lang zugespitzt,
am Rand spiralig umgerollt, undeutlich gesäumt; Rippe kräftig,
als glatte Granne auslaufend. Kapsel an 2-3,5 em. langer Seta
nickend bis hängend, aus kurzem Hals länglich-cylindrisch, gelb-
braun, trocken unter der Mündung verengt.
1250 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (126)
Besonders an Mauern, auch an Felsen, auf alten Dächern etc.,
gemein !
291. Bryum argenteum L. R. 541. Lockere, ofi ausgedehnte,
weisslichgrüne bis silberweisse, trocken seidenglänzende Rasen
bildend. Stengel mit zahlreichen, kätzchenförmigen Sprossen.
Blätter dachziegelig anliegend, hohl, eiförmig, plötzlich in ein
schmales hyalines Spitzchen zusammengezogen; Rippe zart, über
der Blattmitte verschwindend. Blattzellen im oberen Blattdrittel
hyalin. Kapsel an 1-2 cm. hoher, oben hakenförmig gekrümmter
Sela hängend, klein, regelmässig, länglich-birnförmig, blutrot,
zum Schluss schwärzlich.
An sandigen, öden Plätzen, auf Brachäckern, Gartenbeeten etc.
Gemein !
var. y. lanatum Bryol. eur. Blätter in ein geschlängelles Haar aus-
gezogen.
An besonders trockenen Orten.
292. Bryum Funckii Schwägr. R. 534. Lockere, niedere, weisslich-
grüne, etwas glänzende, innen weinrötliche Rasen bildend. Fertile
Stämmchen unten entfernt, oben schopfig beblätlert; sterile
Sprosse kätzchenförmig. Blätter dachziegelig, hohl, kurz und
scharf zugespitzt. Rippe sehr kräftig, als Stachelspitze auslaufend.
Kapsel an 2-3 cm. langer Seta nickend, regelmässig, grösser und
dicker als bei Bryum argenteum.
Auf sandig-kalkigem Boden, in feuchten Felsklüften etc.,
ziemlich selten.
B. Bruckfelder Tobel bei Salem, bei Goldbach (Jack). $. See-
buck am Feldberg (Jack, H.), Seewand (H.), Höllenthal beim
Hirschsprung (H.). Prägthal (H.). V. Schönberg b. Freiburg
gegen Uffhausen (H.). E. Rheinufer zwischen Rheinweiler
u. Bellingen (H.). auf sandigem Boden bei Oos (S.).
233. Bryum Gerwigii Limpr. R. 539. Bryum argenteum nahe
verwandt. Sehr lockere, weisslichgrüne, kaum glänzende Rasen
bildend. Stämmchen sehr zerbrechlich, kätzchenförmig beblättert. .
Blätter sehr hohl, eiförmig, mehr oder weniger stumpf; Rippe
diinn, dicht vor der Spitze endend.
An Kalksteinen und Felsen in fliessenden Gewässern. Im
Stromgebiet des Rheins wahrscheinlich weit verbreitet.
J. Rheinfall bei Schaffhausen“ (Gerwig, 1865). E. Am Rhein
bei Rheinweiler (H.). Rheinufer bei Ichenheim (W. B.!).
(127) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1251
294. Bryum versicolor A. Braun. R. 530. Herdenweise oder in
lockeren, leicht zerfallenden, sehr niederen Rasen wachsend.
Blätter steif aufrecht, am Rand längs umgerollt. Rippe Kräfüg,
als glatter Stachel austretend. Seta 1-2 cm. hoch, oben kurz
gebogen. Kapsel hängend, der Seta angepresst, dick, aus kurzem
Halsrundlich-oval, mit erweiterter Mündung, rotbraun. Deckelgross®
An feuchten Sand- und Schlammstellen in der Ebene, selten.
E. Bei Istein von A. Br. entdeckt. Ichenheim (W. B.!), Leopolds-
hafen (Dr Schmidt), Strassburg” (Sch.).
295. Bryum badium Bruch. R. 518. Herdenweise oder in lockeren,
leicht zerfallenden. niederen Rasen wachsend, rötlich bis bräun-
lich gefärbt. Blätter steif aufrecht. längs umgerollt, deutlich
gesäumt; Rippe kräftig, als etwas gezähnte Granne austretend.
Seta 2-3 cm. hoch, oben kurz hakenförmig. Kapsel hängend, aus
etwas aufgeiriebenem Halse kurz birnförmig, rötlichbraun. Deckel
gross, hochgewölbt, mit scharfem Spitzchen.
An feuchten Sand- und Schlammstellen in der Ebene, selten.
B. Konstanz (Jack !). E. Daxlanden, Ichenheim (W. B.).
296. Bryum atropurpureum Wahlenb. R. 531. Niedrige, licht-
grüne, etwas glänzende Räschen. Oft mit schlanken, fast kätzchen-
förmigen sterilen Sprossen, zuweilen mit Brutknospen in den
Blattachseln. Blätter aufrecht abstehend. am Rande längs zurück-
gerollt; Rippe in den oberen als glatte, kräftige Stachelspitze
austretend. Sela 1-1,5 cm. hoch, oben bogig gekrümmt. Kapsel
hängend, aus undeutlichem Hals dick oval, blutrot, trocken,
schwarzrot. Deckel gross, am Grund etwas weiter als die Urnen-
mündung, glänzend rot.
Auf feuchtem Sandboden, in Mauerritzen etc.. wenig beobachtet.
B. Konstanz (Jack u. Leiner!). E. Am Südfuss des Schloss-
bergs b. Freiburg (H.), Karlsruhe (Dr Schmidt).
297. Bryum Klinggrzeffii Schimp. R. 533. Eine der kleinsten
Arten. Herdenweise oder in sehr niederen, lockeren Räschen
wachsend. Blätter steif aufrecht, am Rand bis über die Blattmitte
zurückgeschlagen; Rippe in einen kurzen Stachel auslaufend.
Seta 4-2 cm. hoch, an der Spitze hakig gebogen. Kapsel hängend,
klein, aus verschmälertem Hals kurz birnförmig, blutrot, trocken
unter der stark erweiterten Mündung eingeschnürt, entleert kreisel-
förmig. Deckel gross.
An feuchten, sandigen Stellen der Ebene, selten.
E. Bei Daxlanden (W. B.), Ichenheim (W. B.).
1252 BULLETIN DE L'HERBIFR BOISSIER (ZW SÉR.). (128)
298. Bryum murale Wils. R. 528. In niederen, kissenförmigen,
trübgrünen, rostrot verfilzten Räschen wachsend. Blätter steif
aufrecht, untere flachrandig, obere am Rande schwach zurück-
geschlagen; Rippe kräftig, in eine gezähnte Stachelspitze aus-
laufend. Seten von ungleicher Länge, bis 3 cm., an der Spitze
bogig gekrümmt. Kapsel hängend, aus ziemlich diekem Hals
länglich-birnförmig, regelmässig, blutrot, gegen die Mündung
verengt. Deckel klein, glänzend, stumpf.
An sonnigen Mauern, kalkliebend. Mediterrane Species !
V. Sölden im Hexenthal (H.). K. Oberschaffhausen (Sickb.).
299. Bryum erythrocarpum Schwägr. R. 527. In lockeren,
niederen, trübgrünen Räschen wachsend. Stengel in den Achseln
der unteren Blätter mit roten, vielzelligen Brutknospen. Blätter
weich, abstehend, lang zugespitzt, am Rande umgerolit, nicht
oder kaum gesäumt, gegen die Spitze entfernt gesägt. Rippe als
gezähnte, kurze Stachelspitze auslaufend. Seten von ungleicher
Länge, bis 3 cm., oben bogig gekrümmt. Kapsel hängend, aus
dickem Hals länglich-birnförmig, etwas gebogen, lederfarben bis
blutrot, unter der Mündung verengt. Deckel gross, mit Spitzchen,
glänzend.
Auf nassen, sandigen Plätzen, besonders in der Ebene.
E. Kirchzarten (Sickb.), Freiburg (A. Br.), Baden-Baden (A. Br.),
Ettlingen, Karlsruhe (S.).
300. Bryum alpinum Huds. R. 524. Ausgedehnte, polsterförmige,
dichte, purpurrot-goldglänzende, sellener grüne Rasen. Blätter
trocken dicht anliegend, länglich-lanzettlich, Kielig-hohl, bis über
die Blatimitte fast spiralig umgerollt; Rippe kräftig, rot, mit der
kleingezähnten Spitze endend. Blattzellen schmal rhombisch,
etwas dickwandig. Kapsel an 2 cm. hoher Sela nickend oder
hängend, länglich-burn förmig, blutrot, trocken unter der Mündung
etwas verengt; Deckel meist orange, glänzend.
Mit Vorliebe an nassen Felsplatten in der Nähe von Wasser-
läufen, nie im Waldesschatten. Kalkscheu !
B. Am Hohentwiel eine forma viridis auf Phonolithfelsen (H.).
S. Sehr häufig, seltener fruchtend. Präg bei Herrenschwand
(Gerwig), Höllsteig (de Bary, H.), Oberried (Sickb., H.), Stein-
wasen (H.), Notschrei-Muggenbrunn (H.), 'Todtnauberger-
Wasserfall (H.), Belchen (H.), Seewand am Feldberg (H.),
Glotterthal (H.), Griesbachtobel b. Simonswald (H.), Wiesen-
(129) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 1255
hal u. Prägthal (H.): Schiltach (Goll), Edelfrauengrab
(Dr W. u. W. B.), Lauferthal (S.), Geroldsau, im Murgthal
bei Guggenau (A. Br., S. u. Bausch) etc. etc.
301. Bryum Mildeanum Jur. R. 525. An kleinere Formen von
Bryum alpinum erinnernd, goldgrün, seidenglänzend. Blätter
trocken anliegend, am Rand längs wmgerollt; Rippe bräunlich,
als kurze, spärlich gezähnte Stachelspitze austretend. Blattzellen
eng, mässig dickWandig. Kapsel an ca. 2 cm. langer Seta nickend
oder hängend. aus elwas gekrimmtem Halse keulig-birnförmig,
gelblich, später braun. Deckel scharf gespitzt, orange.
Auf Erdstellen an sonnigen Felsen. selten.
Nur S. Seewand am Feldberg, steril (H.).
302. Bryum cyclophyllum (Schwägr.). R. 543. Sehr lockere,
weiche, schön grüne Rasen. Stämmchen aus dem Grund mit bis
Sem. langen, zarten, locker beblätterten Sprossen. Blätler aus
verengter, herablaufender Basis breit obovat bis fast kreisförmig,
flach- und ganzrandig, undeutlich gesäumt. Rippe zart, vor der
abgerundeten Spitze endend. Blatizellen locker. Kapsel an ca. 3 cm.
hoher Seta hängend, kurz birnförmig, trocken unter der weiten
Mündung verengt.
Auf Torfmooren und Sumpfwiesen zwischen Rasenbüscheln,
von der Ebene in die niedere Bergregion, selten.
S. Beim Wildbad u. bei Reichenbach im Murgthal (A. Br.),
vielleicht auf württembergischem Boden, nach Limpricht
in Baden.
303. Bryum neodamense lizigsohn. R. 544. Vereinzelt zwischen
- anderen Moosen oder in ganz lockeren Rasen, bis 10 em. hoch,
bräunlichgrün. Blätter weich, aus herablaufender Basis abstehend,
löffelförmig-hohl, mit stumpfer, kappenförmiger Spitze, breit gelb-
lich gesäumt, flach- und ganzrandig. Rippe vor der Spitze endend.
Kapsel an 4 cm. langer Seta hängend, fast wie bei Bryum pseudo-
Iniquetrum.
Auf Sumpfwiesen in der Ebene, kalkliebend.
Nur E. Ichenheim (W. B.; H.), Kleinkems (H.).
304. Bryum Duvalii Voit. R. 545. Lockere, ausgedehnte, weiche, blass-
grüne. meist weinrötlich angehauchte Rasen bildend. Stämmchen
bis 10 cm. hoch, mit langen, schlanken, entfernt beblätterten
Sprossen. Blätter weich, aus sehr weit herablaufender Basis breit
eiförmig bis eilanzettlich, kurz zugespitzt, flach- und ganzrandig,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (130)
nicht oder kaum gesäuml. Rippe zart, kurz vor der Spitze endend.
Seta bis 6 cm. hoch. Kapsel hängend, aus langem Halse verlängert
birnförmig, gelbbraun, trocken unter der weiten Mündung stark
eingeschnürt.
Auf Sumpfwiesen, an quelligen Stellen. auf Torfmooren etc.
nicht selten, kalkscheu.
B. Engelwies bei Messkirch (Gerwig). S. Belchen (I1.), Platten-
hof am Kandel (A. Br. H.), Hofsgrund (Sickb.). Todter
Mann (Krahnstöver), Katzensteig am Feldberg (H.), Glocken-
fuhre am Herzogenhorn u. am Feldseeufer (C. Müller). Holz-
schlägermatten am Schauinsland (H.), Todtmoosau im
Wehrathal (C. Müller). O. Glashüttenthal bei Heidelberg
(Arnold).
305. Bryum pallens Sw. R. 547. Meist in niederen, ausgedehnten
y p 8 ;
trübgrünen bis weinrötlich gefärbten Rasen wachsend. Blätter
aufrecht abstehend, weich, aus weit herablaufender Basis verkehrt
eilänglich, lang zugespitzt, Rand bis über die Blatimitte umgerollt,
bräunlich gesäumt. Rippe sehr kräftig. als Stachelspitze aus-
tretend. Sela bis 4 cm. lang. Kapsel niedergebogen bis nickend,
aus sehr langem, einwärts gekrümmtem Halse verlängert-birn-
förmig, braungelb. Deckel gross, orange.
An feuchten, steinigen Erdhängen, an Felsen. auf Sand- und
Moorboden. nicht selten.
B. Konstanz (Leiner), Salem, Ueberlingen - Hödingen (Jack).
S. Titisee (H.), Murgthal (W. B.). Unter-Grombach (W. B.)
0. Heidelberg (S.).
306. Bryum turbinatum (Hedw.). R. 548. Lockere oder dichte,
meist niedere, oft rötlich gefärbte Rasen bildend. Blätter straff
aufrecht abstehend, aus wenig herablaufender Basis eiförmig,
zugespilzt, durch nicht verdickte Zellen wndeutlich gesäumt. Rippe
kräftig, in eine glatte Stachelspitze auslaufend. Seta bis 4 cm.
hoch, steif aufrecht. Kapsel aus kurzem Halse diek_birnförmig,
regelmässig, trocken unter der weiten Mündung stark eingeschmürt,
fast kreiselförmig.
An feuchten Orten, auf Sumpfwiesen, sandigen Stellen an
Bach- und Flussufern, wohl oft übersehen, weil meist steril.
B. Konstanz (Leiner), Ueberlingen (Jack). J. Wutachlhai bei
der Wutachmühle (IL). S. Feldberg (Sickb.). Neustadt (H.).
E. Neureuth (S. u. Bausch).
(151) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1255
307. Bryum Schleicheri Schwägr. (Bryum turbinatum ß. graciles-
cens Schimp.). R. 549. Lockere, schwellende, gelbgrüne, locker
verweble Rasen bildend. Stämmchen gedunsen beblättert. Blätter
aus herablaufender Basis eilänglich, allmählig zugespitzt, hohl,
gesäumt. Rippe als Kurze, etwas gezähnte Stachelspitze austretend.
Kapsel wie bei Bryum turbinatum, aber iu allen Teilen grösser.
An Bachrändern und sumpfigen Stellen, selten.
S. Donaueschingen (W. B.) E. Neureuth (A. Br. u. S.).
var. y. latifolium Schimp. Rasen sehr hoch und schwellend, innen
weinrötlich bis schwärzlich. Blätter sehr gross und hohl, an der
Spitze kappenförmig, flachrandig. Prachtmoos !
Nur hoher S. Auf dem Feldberg (A. Br.), am Balden wegerbuck
u. Seebuck (H.), Kriegshalde am Herzogenhorn u. Glocken-
fubre (H.), Halde am Schauinsland (J. v. Schneider).
308. Bryum pseudotriquetrum Schwgr. R.550. In ausgedehnten,
hohen (bis 10 cm.). dichten, oft etwas rötlich angehauchten, innen
braunfilzigen Rasen. Stämmchen kräftig, steif aufrecht, rot.
Blätier /est, aufrecht abstehend, aus herablaufender Basis länglich-
lanzettlich, allmählig scharf zugespitzt. gelbbräunlich gesäumt,
mit zurückgeschlagenem Rande. Rippe kräftig, rot, mit der Spitze
endend oder als gezähnter Stachel austretend. Seta bis 8 cm.
hoch. Kapsel nickend, aus langem Hals lang keulen förmig, bis 5 mm.
trocken unter der Mündung verengt, bräunlich bis schwärzlich-rot.
Auf Sumpfwiesen. an feuchten Felsen, an Tuff etc.. sehr häufig,
kalkhold.
var. y. Duvalioides [izigsohn. In sehr lockeren Rasen ; schlaff
beblättert. bleichgrün.
E. Auf Schlammboden am Rhein zwischen Bellingen u. Rhein-
weiler (H.).
309. Bryum bimum Schreb. R. 496. Aehnlich wie Bryum pseudo-
triquetrum, aber zwitterig. Blätter derb, aufrecht-abstehend,
gesäumt, am Rande umgerollt. Rippe kräftig, als kurze, gezähnte
Stachelspitze austretend. Blattzellen diekwandig. Seta meist nur
4 cm. hoch. Kapsel hängend, aus kurzem Hals länglich-birnförmig,
trocken unter der Mündung verengt, braun.
Auf Sumpfwiesen und an feuchten Felsen, nicht selten.
B. Wollmatinger Ried bei Konstanz (Leiner), Salem, Frickingen,
Mimmenhausen, Regnalshausen, Ilmensee (Jack!). S. Bei
St. Peter (Schmidle). 0. Wertheim (W. B.). E. Neureuth
(S. u. Bausch), Waghäusel (W. B.).
1256 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20° SÉR.). (132)
310. Bryum cuspidatum Schimp. (Bryum bimum var. cuspi-
datum Bryol. eur.). R. 497. In niederen, dichten Rasen wachsend.
Blätter schmäler und länger zugespitzt als bei Bryum bimum.
Rippe als kräftiger Stachel austretend. Blattzellen dünnwandig.
Seta 2-3 cm. hoch. Kapsel kürzer und dicker als bei Bryum bimum,
verkehrt kegelförmig, trocken unter der Mündung wenig verengt.
Deckel breit.
An Mauern und feuchten Felsen, selten.
E. Schlossgartenmauer in Karlsruhe (A. Br. u. S.).
— Bryum submersum Limpr. in lit. (cf. W. Baur, Laubmoose
d. Grossh. Bad.). Eine Beschreibung dieser Art ist mir nicht zu
Gesicht gekommen, auch habe ich das Original nicht gesehen.
B. Auf dem Grunde des Bodensees bei Konstanz (Leiner).
Rhodobryum Limpr. |. c.
311. Rhodobryum roseum (Weis). (Bryum Schreb.) R. 552. In
lockeren, hell-dunkelgrünen Rasen oder einzeln wachsendes,
hohes, an der Spitze roseltenartig beblättertes Moos, dessen
scheinbar kahler Stengel von kleinen, schuppenförmigen Blättchen
besetzt ist. Alte Stengel am Boden liegend und ausläuferähnlich.
Aus der Mitte der Blatirosette erhebt sich ein neuer Stengel, so
dass daraus ein etagenartiger Wuchs resultiert. Blätter breit
zungenförmig, mit kurzem Spitzchen, fast horizontal ausgebreitet,
bis 8 mm. lang. Seten zu 1-3 gehäu/t. Kapsel gross, länglich-cylin-
drisch, schwach gekrümmt.
Auf feuchtem Waldboden, an Bachrändern, auch an Felsen,
ziemlich häufig, selten fruchtend.
B. Forsterhof bei Salem (Jack), Lengenfeld ce. fret.! (Jack),
Hohentwiel (W. B., H.). J. Hüfingen (Engesser), Bad Boll
(W.B.). Wutachthal e. fret.! (H.). S. Sehr häufig. Mit Kapseln:
Welchenthal bei Freiburg (H.). Oberkirch (R. Wagner).
V. Isteinerklotz (H.).
var. ß. leptostomum Ruthe in lit. Kleiner als die typische Form.
Blätter eine geschlossene Knospe bildend. Kapseln kleiner, stärker
gekrümmt und sehr engmündig.
B. An Phonolithfeisen des Hohentwiel fruchtend im April 1898
entdeckt (H.). Sehr interessante Varietät, die vielleicht Art-
wert besitzt!
(Fortsetzung folgt.)
1257
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMÜLLER, Weimar.
(Suite.)
Glaucium pulchrum Stapf, Pol. Exp. II, 27.
In valle Sefidrud, ad Rustamabad (loc. elass.), inter Rustamabad et
Rudbar, in deelivibus ad Rudbar et prope Mendschil, 150-400 m. s. m.
(3.-10. V., fl. et fr.; n. 6091, 6092, 60925); in campis inter Mendschil
et Patschinar et in collibus supra Patschinar, 400-600 m. s. m.
(11. et 12. V.; n. 6090 et 6093).
Hypecoum pendulum L. — Boiss. Fl. Or. I, 125. — Stapf, Pol.
Exp. II, 28.
In valle Sefidrud ad pagum Rudbar, 2-300 m. s. m. (7. V., flor. et fr.;
n. 6070) ad Patschinar, 550 m. s. m. (12. V.; n. 6071) et Mendschil,
400 m. s. m. (11. V.; n. 6072).
FUMARIACEÆ
Corydalis verticillaris DC. — Boiss. Fl. Or. I, 127.
Elburs, in jugis alpinis inter Imam-sade Davud et Lädd, 2900-
3100 m. s. m. (29. V., flor.; n. 6111), in reg. alpina montis Totschal,
ad nives, 3200 m. s. m. (11. VI, flor.; n. 6110).
Die aus dem Gebiete (bei Kaswin; leg. Pichler) als C. Persica (Stapf,
Pol. Exp. II, 28) bezeichnete Pflanze, welche in Buhse’s Liste (Alburs,
n. 72; vergl. C. Winkler’s Notiz, p. 46) als ©. rutzefolia Sibth. var.
angeführt ist, gehört zu C. Boissieri Prain (Bull. de l’Herb. Boiss. VII
1255 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.) (48)
[1899], 172). Nach Prain (l. c.) ist echte C. Persica Ch. et Schl. seit
Gmelin nicht wieder gefunden worden; Szovitz’s Pflanze von Deliman
ist ebenfalls €. Boissierı Prain, während Buhse’s Pflanze von Massuba
zu ©. Darwasica hegel gezählt wird. — Da mehrere Nummern der
von mir im Orient gesammelten und ausgegebenen Arten nach Prain’s
Bearbeitung dieser Gruppe riehtig zu stellen sind (Prain hat meine
Exsiecaten nicht gesehen), so führe ich dieselben hier an :
N° 38. Corydalis rutæfolia Sibth. — Libanon, Sanin, 21-2300 m. s. m.
(legi 16. V. 1897).
NE AO! » rutæfolia Sibth. — Antilibanon, Hermon, 26-2800 m.
s. m. (legi 26. VI. 1897).
Asia minor, Amasia (Pon-
N° 126. » modesta (Schott) Prain. / tus), Akdagh, 18-2000 m.
N° 2689. » modesta (Schott) Prain. | (legi 18. VI. 1899); edi sub
‚©. rutefolia.
° 2681. ) modesta (Schott) Prain. Asia minor, Yildissdagh,
2500 m. s. m. (legi 7. IV. 1890); edi sub C. rutæ-
folia. — Sint. exs. n. 5452 huc quoque pertinet!
N° 2028. » Boissieri Prain. — Persia occid., prope Sultanabad,
1900 m. s. m. (legi 10. III. 1892); edi sub C. Persica.
— Strauss exsice. sub C. Persica !
N° 846. » verticillaris DC. — Kurdistania (Assyria), reg. alp.
jugi Helgurd ad fines Persiæ, 3000 m. s. m. (legi
26. VI. 1899).
N" 845. ) vertieillaris DC. — Kurdistania, in alpibus Sakri-
Sakran, 2200 m. s. m. (legi 23. VI. 1893).
Nicht immer ist der Sporn der C. verticillaris DC. so gestreckt, wie
Prain’s Abbildung (tab. VI, fig. 7) zeigt; namentlich unter den kur-
dischen Exemplaren finden sich Individuen mit bogig geschweiftem
Sporn, ähnlich wie bei der (grossblumigen) ©. Boissieri Prain; sie
zeigen aber sonst keine Abweichungen.
Corydalis rupestris Ky. — Boiss. Fl. Or. I, 131.
Elburs, in fissuris rupium in reg. alpina jugi Demawend, 3700 m. s. m.
(17. V.1122n.26109))
Die Localität dieser vom Demawend noch nicht bekannten prächtig
goldgelben Art ist nicht zu verfehlen; es ist dies die Schneeschlucht
westlich vom üblichen Lagerplatz bei ca. 3720 m. Höhe.
(49) +. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1259
Fumaria parviflora Lam. — Boiss. Fl. Or. I, 135.
Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m. (4. V.; n. 6112).
Fumaria Vaillantii Lois. — Boiss. Fl. Or. I, 135. — Buhse, Aufz. 13.
Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m. (5. V.; n. 6113); Elburs, in
reg. subalpina in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (5. VI; n. 6114).
CRUCIFERE
Chorispora Syriaca Boiss. var. mollis Bornm. (var. nov.)
ad folia ramos et siliquas molliter pubescens (floribus purpureis!).
Baku, in arvis arenosis (19, IV. 1902, flor. et fruct. mat.; n. 6302).
Das Auftreten dieser bisher nur aus Palæstina, Syrien und Meso-
potamien bekannten Crucifere in unmittelbarer Nähe von Baku ist
befremdend, es sind aber ausser dem Indument keine wesentlichen
Unterschiede auffindbar. Typische Exemplare mit ausgereiften, ähn-
lichen Sehoten liegen mir im Herbar Haussknecht vor von Damascus
(leg. Gaillardot), Aleppo (leg. Haussknecht), Jerusalem (leg. Eggers),
Biledjik- Mesopotamien (leg. Sintenis, n. 556).
Chorispora Persica Boiss. Fl. Or. I, 144. var. nov. longi-
rostris Bornm., differt a typo glabritie caulis foliorum fructuumque
et rostro elongato hamato parte inferiore seminifera plus duplo longiore.
Inter Rescht et Kaswin in jugo alpino Charsan, 2000 m. s. m.
(23. IV. 4902, fruet.; n. 6301).
Ch. Persica Boiss., bisher nur aus der Umgebung von Isphahan
(leg. Aucher) bekannt, sammelte Strauss im Juli 1890 fruchtend auf
den Feldern bei Sultanabad in etwa 16-1800 m. Seehöhe. Diese
Fxemplare, befindlich im Herbar Haussknecht, entsprechen durchaus
der Diagnose und stellen mit Bestimmtheit eine von Ch. Syriaca Boiss.
verschiedene Art dar, gekennzeichnet durch die Blattgestalt, durch
die viel dickeren (reifen) und samenarmen Früchte sowie durch das
Indument.
Matthiola odoratissima (M. B.) R. Br. — Boiss. Fl. Or. I, 149.
Baku, in collibus arenosis supra urbem (19. IV, flor. et deflorat.;
n. 6133).
*Matthiola ovatifolia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 150.
Inter Teheran et Demawend fin ineultis ad fluvium Dschadscherud,
1400 m. s. m. (20. VIL, flor. et fruct.; n. 6134).
Cardamine hirsuta L. — Boiss. Fl. Or. I, 160. — Buhse, Aufz. 15. —
Freyn, Sint. Mas., p. 836.
1260 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sin.). (20)
Enseli, in arenosis ad mare et in insula Mianposchte (23. IV. ; n. 6116).
Cardamine parviflora L. — Boiss. Fl. Or. I, 160. — Buhse, Liste
Alburs, p. 46. — Lipsky, pl. Ghil., 222.
Rescht, in silvis (27. IV.; n. 6117).
Cardamine uliginosa M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 162.
Elburs, in valle Scheheristanek, ad rivulos subalpinos, 2200 m. s. m.
(1. et. 7. VL; n. 6118, 6119).
Die Blütenfarbe der in Kleinasien sehr verbreiteten und öfters von
mir gesammelten C. uliginosa M. B. ist milchweiss, nimmt aber beim
Trocknen einen gelblichen Ton an; man vergleiche folgende Exsiceaten :
Bornm. iter Anatol. III n. 4067 (Olympus Bithynus); Bornm. iter
Syriac. n. 52 (Libanus : Sannin); Bornm. pl. exsice. Anatoliæ n. 2689
(Pontus: Yildissdagh), n. 406 (Pontus : Akdagh); Sint. n.4332 (Paphlag.:
Torsia); Sint. n. 5497 (Armenia : Gümüschchane); Bornm. iter Pers.-
turc. 1892-93, n. 856 (Kurdistania : Helgurd). — Die auf sumpfiger
Alpenwiese bezw. am Rand der Gebirgsbäche gewachsenen Exemplare
sind meist völlig kahl, während die unmittelbar daneben auf weniger
feuchtem Grund oder auf Kies gewachsenen Individuen mehr oder
weniger an Blatt und Stengel die feine Haarbekleidung aufweisen, wie
diese Stapf seiner dem Elwend Westpersiens entstammenden €. ochro-
leuca Stapf (Erg. d. Polak. Exp. IT, 29): als charakteristisches Merkmal
zuschreibt. Gerade aus dem Elburs zeigen die Exemplare von ein und
derselben Sammelstelle beide Formen, stark behaarte und durchaus
kahle Individuen, und noch ausgeprägter finden wir die Behaarung
bei anatolischen Exemplaren vom Akdagh bei Amasia vor, woselbst
Stengel und Blätter von dichtstehenden, kurzen, spröden Haaren grau
schimmern. Die auf diese Behaarung und Blütenfarbe begründete
©. ochroleuca Stapf kann somit kaum als Varietät Geltung beanspruchen,
ebensowenig wie Barbarea minor C. Koch var. Libanotica Bornm.,
nunmehr (es liegt hier ganz die gleiche Erscheinung vor!) kaum den
Rang einer Varietät einnehmen kann. — Neben grossblütigen Exem-
plaren treten ferner solche mit kleinen Blüten auf; ausserdem
begegnen wir Formen, wo die mittleren Stengelblätter 2-3 paarig und
wo solche 4-6 paarig (f. multijuga : Kurdistan) sind. — €. uliginosa M. B.
war bisher aus dem Elburs-Gebirge noch nicht nachgewiesen.
Arabis perfoliata Lam. — Boiss. Fl. Or. I, 167. — Freyn, Sint. Mas.,
p. 836. — Buhse, Aufz. 14, sub Turritis glabra L.
1 Sec. ©. E. Schulz, Monogr. Card. (Engl. bot. Jahrb. XXXII [1903], 517) =
var. prlosa Schulz.
(21) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1261
Sefidrud, prope Rudbar, in reg. montana, 500 m. s. m. (7. V., deflorat. :
n. 6126).
Arabis Montbretiana Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 169.
Elburs, in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (3. VL, flor. et fruct. :
n. 6130).
Arabis auriculata Lam. — Boiss. Fl. Or. I. 169.
Sefidrud, prope Rustamabad et Rudbar, 100-300 m. s. m. (3. V.:
n. 6133); in jugo Charsan, 2000 m. s. m. (13. V., deflor.: n. 6132).
Fehlt in Buhse’s Liste, wird aber von Stapf bereits von Kaswin und
Rudbar verzeichnet.
Arabis albida Stev. +. thyrsoidea. — Boiss. Fl. Or. I, 174.
Elburs, in jugis alpium Totschal, in valle Dosdere prope Scheheris-
tanek, 2400 m. s. m. (12. VL, fruct.; n. 6128); in valle Lur, ad Meidan,
2200 m. s. m. (9. VI., deflor.; n. 6129); in frigidis alpium ad Tachti
Soleiman, ad nives in valle Häsartschal, 40-4100 m. s. m. (29. VI. flor.;
n. 6127).
* Alyssopsis Kotschyi Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 182.
Elburs oceid., in fissuris rupium regionis subalpinæ vallis Lur ad
basin montis Kendevan ditionis pagi Getschesär, 2300 m. s. m. (19. VI.,
fruct.; n. 6132); inter alpes Totschal et Demawend in valle Lar in
faucibus convallium prope Junesar, 2600 m. s. m. (13. VIL, fruet.;
n. 6131).
Nasturtium officinale (L.) R. Br. — Boiss. Fl. Or. I, 178.
Enseli, ad fossas (25. IV., flor. et fruct.; n. 6120).
Barbaræa plantaginea DC. — Boiss. Fl. Or. I, 183.
Elburs, ad rivulos subalpinos prope Scheheristanek, 22-2300 m. s. m.
(13. VL, fruet.; n. 6124); in reg. alpina in jugo Lädd montium
Totschal (29. V., flor.; n. 6125); ad basin montis Demawend in reg.
subalpina prope Pelur, 2200 m. s. m. (16. VII, fruct.; n. 6123).
Erysimum repandum L. — Boiss. Fl. Or. I, 189.
Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m. (4. V., c. fr.; n. 6169); prope
Kaswin, 1400 m. s. m. (17. V., fruct., n. 6170).
Erysimum Passgalense Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 198.
Sefidrud, in montibus supra Rudbar, 500 m. s. m. (8. V., flor. et fr.;
n. 6163); Elburs, in valle Lur prope Getschesär, 2200 m. s. m. (15. VI,
fruct. ; n. 6164).
Erysimum nanum Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 200.
Elburs, Tachti Soleiman, in frigidis glareosis alpinis prope Piastschal
et Häsartschal (1. class.) ad nives, 3700-4000 m. s. m. (29. VL, flor.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 42, 5 décembre 1904. 82
1262 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (22)
n. 6167); Demawend, in regione alpina, 3800 m. s. m. (17. VII., flor. ;
n. 6168).
Ersymum cæspitosum DC. — Boiss. Fl. Or. I, 203.
In jugo Charsan, in regione subalpina in rupestribus, 1800 m. s. m.
(12. V., flor.: n. 6166); Elburs, in jugo Kendevan ditionis Getschesär,
3000 m. s. m. (23. VI, fruct.: n. 6171).
y. latifolium Bornm. (var. nov.), foliis omnibus duplo latioribus,
abbreviatis.
In regione alpina montium Totschal in jugis supra Imamsade Davud
et in jugo Lädd, 2800-3100 m. s. m. (29. V. et. 4. VI., flor.; n. 6172).
Dass var. latifolium eine eigene Art darstellt, ist nicht ausgeschlossen,
zumal die Griflellänge (etwas kürzer als beim Typus) nicht ganz stimmt.
Indessen ist der Wuchs (halbstrauchig) ziemlich der gleiche und
erscheint nur dadurch befremdend, dass die am Wurzelhals schuppig
gedrängten Stielreste der viel breiteren Blätter mehr in’s Auge fallen.
Ich betrachte sie als eine niedere alpine Form.
Erysimum crassipes ©. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 206. — Buhse,
IAufz224:
In valle Sefidrud, supra Rudbar, 5-600 m. s. m. (12. V., flor.; n. 6165);
Kaswin, in collibus, 1400 m. s. m. (18. V.: n. 6162).
Conringia Orientalis L. — Boiss. FI. Or. I, 210.
Inter Mendschil et Patschinar, 4-500 m. s. m. (11. V., fruct.; n. 6148);
in vinetis ad Kaswin, 1400 m. s. m. (19. V., fruct.; n. 6147).
Conringia Persica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 210.
In jugo Charsan, 2000 m. s. m. (12. V., fruet.; n. 6146).
Conringia clavata Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 211.
In valle Sefidrud, ad Rudbar, 2-300 m. s. m. (7. V., flor. et fr. juv.;
n. 6145).
Chalcanthus renifolius Boiss. — Boiss. Fl. Or. I. 212.
In alpibus Totschal, 26-3100 m. s. m. (10. VL, flor. et fr.; n. 6140);
in jugis inter Imam-sade Davud et Scheheristanek, 24-3100 m. s. m,
(29. V., flor.; n. 6150).
Sisymbrium pumilum Steph. — Boiss. Fl. Or. I, 213.
In jugo Charsan, 12-1800 m. s. m. (29. V., fruet.; n. 6151).
Sisymbrium Thalianum (L.) Gay. — Boiss. Fl. Or. I, 214. — Freyn,
Sint. Mas., p. 838 sub Arabidopsis. —— Lipsky, pl. Ghil.. 222.
Enseli, in insula Mianposchte (24. IV.; n. 6156).
Sisymbrium nudum (Bel.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 214. — Buhse,
Aufz. 15 sub Arabis. — Stapf, Pol. Exp. II, 30 sub Drabopsis.
Teheran, in planitie, 1130 m. s. m. (20. II. 1892; n. 2091 sub Drabopsis).
(23) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1263
Sisymbrium minutifolium Hook. et Th. — Boiss. Fl. Or. 1,215.
In glareosis alpinis jugi Totschal, 29-3200 m. s. m. (11. VL, flor. et
fruct. [adhue ignotis!] maturis; n. 6159).
Diese Art ist neu für die Flora Persiens und (sec. Boiss. 1. ec.) bisher
nur aus Affghanistan und Tibet bekannt. In der Tracht ähnelt sie dem
S. parvulum (Schrenk) Lipsky.
Sisymbrium Sinapistrum Cr. (S. Pannonicum Jacq.). —
Boiss. Fl. Or. I, 217.
In valle Sefidrud ad Rudbar, 2-300 m. s. m. (5. V., fl. et fr.; n. 6154);
Elburs, in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (9. VI, fl. et fr.; n. 6155).
Sisymbrium erucastroides (Stapf, Erg. Pol. Exp. II, 36 sub Brassica
sect. nov. Polakia, 1885).
Patschinar (loc. class.) ad vias et in campis locisque ruderatis ubique
herba vulgatissima, 550 m. s. m. (11. V.; n. 6157) etiam ad viam inter
Mendschil et Patschinar, 4-500 m. s. m. (n. 5158).
Diese von Stapf für eine Brassica angesprochene, bei Patschinar,
wie auch Pichler berichtet, überaus häufige Ruderalpflanze gehört
meines Erachtens zweifelsohne in den nächsten Formenkreis von
Sisymbrium Sinapistrum Cr.! Ich selbst habe die anscheinend im
Orient sehr verbreitete Pflanze bereits i. J. 1893 auch in Kurdistan
gesammelt und als S. Sinapistrum Cr. (bezw. S. Pannonicum Jacq.)
ausgegeben und zwar teils mit der Bezeichnung var. macranthum Bornm.
(n. 881, vergl. Verh. Zooi. botan. Ges. Wien, 1898, 551). In Nord-Syrien
bei Aleppo sammelte dieselbe Form auch Haussknecht. Post’s $. grandi-
florum Post (Pl. Postianæ fase. I, p. 3) 1890 repräsentiert die gleiche
Pflanze, nachdem ich Exemplare aus der Hand des Autors erhalten
habe. Post’s nachträgliche Berichtigung (in Post, Flora of Syria, p. 3),
dass sein S. grandifiorum nur 8. Leselü L. sei, ist somit falsch! In
Transeaspien scheint S. erucastroides (Stapf 1885) Bornm. ebenfalls
verbreitet zu sein : Litwinow sammelte es bei As-chabad (7. IV. 1897;
Plant Turkomaniæ, p. 13) und gab es als S. Columnæ Jacq. f. grandi-
flora (n. 534) aus; später traf es Sintenis ebenda an und verteilte es,
nach Freyn’s Bestimmung, ebenfalls als S. Columnæ Jacq. « f. glabres-
cens floribus majoribus Litw. » Ich möchte mit ziemlicher Bestimmtheit
vermuten, dass Boissier und auch ältere Autoren diese Pflanze längst
gekannt haben und dass S. rigidulum Deesn. (non Lag.) damit identisch
ist! Die von Kneucker am Sinai gesammelte Form (zwergig) und die
von Strauss in West-Persien angetroffene Pflanze sind kaum davon
verschieden. In Wirklichkeit würde es sich somit nur um eine gross-
1264 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (24)
blumige Rasse von $. Sinapistrum Cr. handeln, wie S. brachy-
petalum F. et M. auch nur die andere extreme Form darstellt.
Sisymbrium Irio L. — Boiss. Fl. Or. I, 217. — Stapf, Pol. Exp. II,
31. — Lipsky, pl. Ghil., 222.
Baku, in collibus supra urbem (19. IV., fl. et fr.; n. 6152).
S. Irio L. und $. Sophia L. wurden von Pichler bei Patschinar und
Kaswin gesammelt, sind aber in Buhse’s Liste übersehen worden.
*Sisymbrium Leselii L. — Boiss. Fl. Or. I, 218. — Freyn, Sint.
Mas., p. 838.
Elburs, in valle Scheheristanek. 2200 m. s. m. (5. VI. fl. et fr.;
n. 6152).
Mit der von mir in Südpersien aufgefundenen völlig kahlen Varietät
(var. glaberrimum Bornm. in Verh. d. Zool. bot. Ges. Wien, 1898,
S. A., 9) ist eine von Sintenis in Transcaspien gesammelte, von Freyn
als « S. Turcomanicum Litw. » bestimmte Pflanze (Sint. n. 2073)
durchaus identisch.
Malcolmia nana (DC.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 222. — Buhse,
Aufz. 21, sub M. binervis. — Lipsky, pl. Ghil., 222.
Enseli, in arenosis ad mare (23. IV.; n. 6144).
Malcolmia Africana (L.) R. Br. — Boiss. Fl. Or. I, 223.
Baku, in ruderatis (19. IV.; n. 6143); Sefidrud, ad Rudbar et Mend-
schil, 3-400 m. s. m. (4. V., 9. V.; n. 6144).
Malcolmia contortuplicata (Steph.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 224.
Baku (loc. class.) in collibus supra urbem (19. IV. fl. et fr.; n. 6134).
Diese bei Baku, dem klassischen Standorte, massenauftretende
Malcolmia ist eine der M. torulosa (Desf.) Boiss. naheverwandte Art
und unterscheidet sich von dieser durch ziemlich grosse und ziemlich
lang gestielte, rosagefärbte Blüte (nicht: weiss, sehr klein und fast
sitzend); sie ist aber nicht zu verwechseln mit M. Africana (L.}
var. contorta Bornm. exs. n. 1115, Kerman, 1892 (= M. contortupli-
cata Sint. exs. n. 2167, Sint. n. 2056 [var. curvata Fr. et Sint.|, Litw.
n. 551 non Steph.). Erstere besitzt den Wuchs und die Blattgestalt von
M. torulosa (Desf.), letztere ist bis auf die + eingerollten Früchte,
welche auch bei eultiv. Exemplaren auftreten (!), echte M. Afri-
cana (L.) R. Br.
*Malcolmia torulosa (Dsf.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 225. — Stapf,
Pol. Exp. II, 32 sub M. cornuta Pall.
Baku, in ruderatis aridis (19. IV., fl. et. fr.; n. 6138); ad Patschinar,
in desertis, 550 m. s. m. (12. V.; n. 6139); Mendschil, 400 m. s. m.
9
(11. V.; n. 6141); Teheran (26. IL 1892; n. 2099).
(25) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1269
var. contortuplicata Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 225.
Ad Patschinar, 500-600 m. s. m. (12. V.; n. 6140).
Hesperis Persica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 236.
In valle Sefidrud, inter Rustamabad et Rudbar et in montibus supra
Rudbar, 2-500 m. s. m. (3.-7. V., fl. et. fr.; n. 6135); Elburs, in montibus
Totschal, supra Ferasad, 2000 m. s. m. (29. V., fl. et fr. ; n. 6136).
Die in Nordpersien weit verbreitete und schon von Kotschy in den
Gebirgen bei Teheran (Totschal) angetroffene Hesperis Persica Boiss.
{«siliquis sub lente minute puberulis ») habe ich nur kahlfrüchtig
angetroffen bezw. gesammelt. Diese Exemplare müssten deshalb
richtiger als 7. Aladabadensis Stapf (Pol. Exp. IL, 32) zu bezeichnen
sein, doch erkenne ich in letzterer nur eine sehr unconstante Varietät.
*Anchonium Persicum (DC. sub Matthiola). — A. elichrysi-
folium (DC. sub Sterigmate). — Deless. Ic. IT, 84. — Boiss. Fl. Or. I,
240 D. p.
In summis jugis alpium Totschal, 37-3800 m. s. m. (8. VIE, fl. et fr.;
n. 6160); Elburs oceid., in jugo Kendevan, 3100 m. s. m. (23. VI, fl. et
fr.; n. 6173) et Gerdene-Bary ditionis pagi Asadbar; in valle Lar, in
faucibus prope Junesar, 2600 m. s. m. (13. VII., fruet.; n. 6174); etiam
in alpibus Tachti Soleiman prope Häsartschal observavi!
Die Pflanze ist sicher identisch mit dem aus Persien nur von einem
Standort bekannt gewordenen, in Delessert 1. c. abgebildeten Sterigma
elichrysifolium DC., mit welchem Boissier 1. e. später sowohl Mat-
thiola Persica DC. als sein A. Tournefortii Boiss. vereinigt. Meine an
verschiedenen Plätzen Nordpersiens sehr zahlreich gesammelten Exem-
plare stimmen alle darin überein, dass der Stengel reich verzweigt
und reich beblättert ist, während selbst die üppigsten bis 40 cm. hohen
Exemplare der von mir i. J. 1893 in Kurdistan angetroffenen Pflanzen
(A. Tournefortu Boiss.!) völlig unverzweigt sind und fast blattlose
Stengel haben. Ebenso gehören Exemplare vom Göldagh (zwischen
Kisil-Jrmak und Euphrat) Bornm. exe. n. 3242, der letztgenannten, als
A. Tournefortu gewiss aufrecht zu erhaltenden Unterart an. Exemplare
vom Tschamlübel (zwischen Tokat und Siwas in Kleinasien, Bornm.
n. 1918 und 1703) sind stets zwergig, unverzweigt (nur selten mit
einem einzelnen Ast oder Seitenstengel) und sind ihres weissgrauen,
filzigen Induments halber als var. canescens Hausskn. et Bornm. (indu-
mento densissimo pannoso) zu bezeichnen, schliessen sich aber eben-
falls nicht dem eigentlichen A. elichrysifolium (DC.) sondern dem
A. Tournefortiı Boiss. als Varietät an. A. Persicum (DC.) hat vor
A. elichrysifolium (DC.) die Priorität!
1266 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (26)
*Sterigmostemon acanthocarpum (F. et M. sub Sterigma) Bornm.
— Boiss. Fl. Or. I, 242.
Mendschil, in desertis, 400 m. s. m. (10. V., fl. et fr.; n. 6175); ad
Patschinar, in aridis arenosis, 500 m. s. m. (11. et 12. V., fl. et fr.;
n. 6172).
Sowohl diese Art als S. Caspicum (Lam.) O. Ktze. — Sterigma sul-
phureum (Russ.) DC. fehlen in Buhse’s Liste, werden aber schon
von Boissier |. ce. aus dem Gebiet (ad Schahrud leg. Bunge) angeführt.
Leptaleum filifolium DC. — Boiss. Fl. Or. I, 243.
Teheran, in desertis, 12-1300 m. s. m. (27. I. 1892, fl. et fr.; n. 2138,
f. vergens (transiens) ad var longisiliquosum Freyn et Sint., Bull. Herb.
Boiss. 1903, p. 692 [pr. spec. |).
Goldbachia lævigata (M. B.) DC. (f. typiea). — Boiss. Fl. Or. I,
243.
Inter Mendschil et Patschinar, 4-500 m. s. m. (11. V., fl. et fr.;
n. 6177); Kaswin, in arvis, 1400 m. s. m. (17. V., fruct.: n. 6178).
Parlatoria rostrata Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 224.
In regione subalpina montium Totschal, supra Ferasad in faucibus,
1900-2000 m. s. m. (29. V., fr.; n. 6180); in valle Scheheristanek, in
herbidis glareosis umbrosis, 22-2500 m. s. m. (4. VI. fl. et fr.; n. 6179);
in valle Lur in lapidosis ad fluvium Keredsch, 2200 m. s. m. (9. VL,
fl. et fr.; n. 6181).
Cochlearia glaucophylla (DC.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 248.
Teheran, in desertis, 1200 m. s. m. (27. II. 1892, fol.; n. 2139); in
faueibus montium Totschal in reg. subalpina supra Ferasad, 1800-
2000 m. s. m. (28. et 29. V., fl. et. fr.; n. 6182); in valle Scheheristanek
in declivitatibus glareosis,.2200 m. s. m. (7. VI. et 6. VIL, fl. et fr.;
n. 6183); in reg. alpina in Jjugo Lädd, 30-3100 m. s. m. (30. V. et 4. VL,
fior.; n. 6184).
. Aubrietia Kotschyi Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 253.
Elburs, prope Teheran, in faucibus supra Ferasad, 17-1900 m. s. m.
(29. V., flor. et fr. ; n. 6231).
Fibigia suffruticosa (Vent.) DC. — Boiss. Fl. Or. I, 259. — Buhse,
Aufz. 16 sub Farsetia.
Inter Rescht et Kaswin in subalpinis jugi Charsan, 1800 m. s. m.
(13. V., flor.; n. 6226); Elburs, in jugis montium Totschal inter Imam-
sade Davud et jugum Lädd, 3000 m. s. m. (30. V., flor.; n. 6224); in
valle Scheheristanek, Dosderre, 24-2600 m. s. m. (12. VI., flor. et fr.;
n. 6221 et 6222; n. 6223 c. fr. mat).
(27) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1267
Fibigia multicaulis (Boiss. et Hoh.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 259.
— Buhse, Aufz. 16 sub Farsetia.
Elburs oceid., in declivitatibus subalpinis et alpinis jugi Totschal,
supra Scheheristanek, 24-2600 m. s. m., et in jugo Lädd, 3000 m. s. m.,
supra Imam-sade Davud ete. (30. V.; 1. et 4. VI. flor.; n. 6226); in
valle Lur, 2200 m. s. m. (9. VI. fl. et fr.; n. 6227); inter Asadbar et
Getschesär, 25-2700 m. s. m. (19. VL, fruct.; n. 6229); in valle Talkan
(Talagon), in herbidis subalpinis supra Gerab, 2700 m. s. m. (27. VI,
flor. et fr.; n. 6228).
Die von mir i. J. 1892 in Südpersien (Provinz Kerman) gesammelten
und als À. multicaulis (Boiss. et Hoh.) Boiss. ausgegebenen Exem-
plare dürften trotz des sehr gelockerten Fruchtstandes richtiger als
var. (nov.) elongata von F'. wnbellata Boiss. zu bezeichnen sein, mit
welcher sie im Indument der Schötchen (silieulis breviter tomentellis)
völlig übereinstimmen, während die ausgewachsenen Früchte der
echten F. multicaulis vom Elburs grün (nicht grau) und unmerklich
behaart (sil. breviter stellato-canescentibus) sind. F. umbellata Boiss.
war bisher nur mit gedrängtem, scheinbar doldigem Fruchtstand
bekannt, in welcher Form sie mir in der Prov. Kerman ebenfalls
begegnete.
Physoptychis gnaphalodes (DC.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I. 260.
Elburs, in eacuminibus montium Totschal, præsertim in summis
jugis, 3000-3800 m. s. m.; in Jugo supra Imam-sade Davud. 3100 m. s. m.
(30. V., flor.; n. 6189); in rupestribus supra jugum Lädd, 3200 m. s. m.
(4. VI, flor.; n. 6190); in jugo Ser Tschilan (Totschal), 3800 m. s. m.
(8. VII, fl. et fr.; n. 6192); in subalpinis glareosis vallis Scheheristanek>
23-2500 m. s. m. (10. VI, fruct.; n. 6191).
Clastopus vestitus (Desv.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 261. —
a. genuinus, floribus luteis majuseulis ut planta loci elass. Elwend
unicolor.
Elburs, montium Totschal in jugo Lädd, 30-3100 m. s. m. (50. V. et
4. VI. ffor. et fr. juv.; n. 6211).
ß. dichrous Bornm. var. nov.: floribus et calyeibus minoribus
lamina basi purpurea.
Totschal, in jugo Lädd, 30-3100 m. s. m. in consortio f. typicæ
(30. V. et 4. VI, flor. et fr. juv.: n. 6212); in jugo supra domum regiam
(Schah) vallis Scheheristanek, 3200 m. s. m. (11. VI, flor.; n. 6214);
in jugo inter vallem Scheheristanek et Djadje-rud, 3000 m. s. m.
(10. VII. fruct. mat.); in alpe Kendevan, 3200 m. s. m. (23. VL, flor.
1268 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (28)
et fruct.; n. 6215); ditionis Kaswin in cacumine alpium Charsan,
2200 m. s. m. (13. V., flor.; n. 6216).
y. versicolor Bornm. var. nov.; flores ejusdem inflorescentiæ nune
unicolores luteæ majusculæ nune bicolores.
Alpes Totschal, in jugo Lädd in consortio formæ genuinæ et
var. dichroi (exs. n. 6213).
Cl. vestitus (Desv.) besitzt somit genau denselben Formenkreis wie die
habituell sehr ähnliche Straussiella (Clastopus) bicolor (Stapf) Hausskn.,
welch’ letztere im nicht-fruchtenden blühenden Zustand sofort an den
freien, später abfallenden, nieht häutig verwachsenen Kelchblättern zu
erkennen ist. Bei Clastopus sind die Kelchblätter nur an der Basis frei
und hier etwas aufgebauscht, vom untern Drittel ab aber bis zur Spitze
miteinander verwachsen. Aus gleichem Grunde wurde C. purpureus Bge.
zu Straussiella gestellt (vergl. Haussknecht in Mitteil. d. Thür. Bot.
Ver., N. F. XII, 18).
Clastopus vestitus (Desv.) ist sonderbarer Weise bisher noch nicht im
Elbursgebirge aufgefunden worden, obwohl es auf dem Charsan und
an vielen Plätzen der über Teheran sich erhebenden Ketten des
Elbursgebirges anzutreffen ist. Während Physoptychis, als die schönste
Alpenpflanze jener Gebirge, nur windgeschützte sonnige Plätze der
höchsten Gipfel bevorzugt, ist der nicht minder interessante Clastopus
ausschliesslich ein Bewohner der windigen Passhöhen. Hier tritt er
dann stets gregarisch auf, oft als einzige den Winden standhaltende
Pflanze mit geschmeidigen, am Boden niederliegenden Stengeln.
Alyssum bracteatum Boiss. et Bhse. — Boiss. Fl. Or. I,
267. ;
Teheran, in saxosis planitiei, 1200 m. s. m. (18. II. 1892; n. 2147,
f. juven. valde lepidoto-cana); inter Teheran et Kaswin, prope Husch-
kerabad in desertis aridis, 1200 m. s. m. (22. V. 1902; n. 6246, c. flor.
pallidis).
Die gleiche Form auch in den Ebenen von Ispahan; sie ist aus dem
Gebiet der Elbursflora noch nicht nachgewiesen.
Alyssum alpestre L. var. suffrutescens Boiss. — Boiss. Fl. Or. I,
268. — Buhse, Aufz. 18 sub A. tortuoso.
In jugo Charsan, 1800 m. s. m. (13. V., flor. et fr. juv.; n. 6245).
Die hier auftretende Form gleicht ausserordentlich den ungarischen
Formen von À. tortuosum W. K., besitzt aber längere Griffel.
Alyssum desertorum Stapf. — A. minimum W. — Boiss. Fl.
Or. L 280.
(29) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1269
Baku, in collibus (20. IV., fruct.; n. 6239); in jugo Charsan (13. V.:
n. 6240) et prope Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6241).
Neu für das Gebiet, zweifelsohne weiter verbreitet.
Alyssum Szovitsianum F. et M. — Boiss. Fl. Or. I, 283.
Inter Rescht et Kaswin prope Patschinar, 500 m. s. m. (12. V.:
n. 6234) et in jugo Charsan, 1600 m. s. m. (12. V.; n. 6235); in
montibus Elburs ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (1. VI.; n. 6236) et
in valle Lur ad Getschesär, 2200 m. s. m. (18. VI.; n. 6237); in ditione
montis Demawend ad Rene et Pelur, 18-2200 m. s. m. (16. VIL;
n. 6238).
Diese Art ist sicher im ganzen Gebiet gemein und bisher nur über-
sehen. Bei der Beschreibung des verwandten À. strietum W. ist
Boissier (1. e.) ein sinnstörender Schreibfehler unterlaufen : Seite 283,
4. Zeile von unten, muss es statt « racemis fructiferis brevioribus »
heissen « ...longioribus. »
* Alyssum campestre L. var. hirsutum (M. B.) Trautv. A. h. Petrop. I,
15. — Boiss. FI. Or. I, 284, pro. sp.
In valle fluvii Sefidrud ad Rudbar et Rustamabad, 2-300 m. s. m.
BNP n26222);
Bisher aus dem Gebiet nur von Asterabad angegeben, jedoch weit
verbreitet und vielfach beobachtet, z. B. Teheran, Kaswin. — A. his-
pidum Lose. et Pard. aus der spanischen Flora ist nach Reverchon’schen
Exsiccaten (n. 706) ebenfalls nur eine der vielen Zwischenformen von
A. campestre L. und A. hirsutum M. B.
* Alyssum dasycarpum Steph. — Boiss. Fl. Or. I, 285.
In jugo Charsan, 1500 m. s. m. (13. V.; n. 6232) et in desertis ad
Mäsrä, Agababa, Kaswin, 12-1400 m. s. m., copiose (15. et 16. V.;
n. 6233).
Fehlt in Buhse’s Liste, wurde aber bereits von Pichler bei Kaswin
gesammelt und von Stapf (Erg. Pol. Exp. I, 34) angeführt.
Alyssum linifolium Steph. — Boiss. Fl. Or. I, 286.
In valle fluvii Sefidrud prope Rudbar et Mendschil, 300-400 m. s. m.
(3. et 9. V,; n. 6243); prope Patschinar (12. V.; n. 6244); Teheran, in
vallis urbis, 1150 m. s. m. (17. II. 1892. t.; n. 2158).
var. Teheranicum Bornm., 1894 in exsice. pro spec.; differt a typo
siliculis abbreviatis suborbicularibus, loculis 2-3-ovulatis, stylo paulo
longiore, petalis intensius coloratis paulo majoribus quam in typo.
In vallis oppidi Teheran, 1150 m. s. m. (20. II. 1892!; n. 2155) in
consortio formæ genuinæ.
1270 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21e SÉR.). (30)
Draba pulchella W. — D. Persica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 299
pr. var.
Elburs, montes supra Teheran, in summis jugis Totschal, 36-3800 m.
s. m. (10. VI. et 8. VII., flor. et fruct.; n. 6255); in reg. nivali montis
Tachti Soleiman, in frigidis Häsartschal et Piastschal, 36-4100 m. s. m.
(29. VI., flor. et fruct.;.n. 6252).
8. hebecarpa Bornm. (var. noy.), sieulis hirtis.
Alpes Totschal, 30-3800 m. s. m., multo frequentior quam f. leio-
carpa (10. VI. et 8. VII., flor. et fr.; n. 6254 et 6256); in jugo Lädd,
28-3100 m. s. m. (30. V.et 4. VI. flor. etfr.; n. 6253); in alpe Kendevan,
3100 m. s. m. (23. VI.: n. 6250): Tachti Soleiman, Häsartschal,
36-4100 m. s. m. (29. VL, fl. et fr.; n. 6251); in valle Lar, in faucibus
prope Junesar, 2700 m. s. m. (13. VII., flor.; n. 6249); in excelsis
montis Demawend, 3800 m. s. m., in consortio Dr.siliquosæ M. B.
(17. VIT, fruet.; n. 6248).
Draba siliquosa M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 301. — Buhse
Aufz. 19.
In regione nivali 4100 m. s. m., et in rupibus excelsis, 4300 m.
s. m. montis Tachti Soleiman prope Häsartschal (29. VI, flor. et
fruet. juv.); in montis Demawend summis regionibus vegetationis
38-4000 m. s. m. (17. VII., fruct.; n. 6258).
Die von mir an den Schneefeldern des Lalesar et Kuh Häsar Süd-
persiens i. J. 1892 angetroffene, als D. longisiliqua Bornm. bezeichnete
und in den Verh. d. Zool. bot. Ges. Wien, Jahrg. 1898 (8. A., 12)
erwähnte Pflanze hat wegen des älteren Schmalhausen’schen Homonyms
einen anderen Namen zu erhalten; ich sehe indessen vorläufig davon
ab, da mit Wahrscheinlichkeit nahe Verwandtschaft zu D. linearis Boiss.
vorliegt, einer Art, welcher allerdings kahle Schäfte und kahle
Schötchen zugeschrieben werden. Ausserdem stellt Boissier die
D. linearis in die Gruppe der Annuellen, Drabella DC. (wohl mit
Unrecht, wie er selbst vermutet), während die südpersische Pflanze
zweifelsohne perenn und so der Gruppe Chrysodraba zuzuzählen ist.
Erophila minima C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 303. — Buhse,
Aufz. 19 sub Draba verna.
Teheran, in saxosis planitie et ad radices montium Schimran,
1200-1500 m. s. m. (13. et 26. II. 1892; n. 2176, 2177, 2178).
Erophila præcox (Stev.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 308.
Teheran, in planitie, 1250 m.s.m.(2.11.1892; iter Pers.-ture.n. 2180).
Neu für das Gebiet.
(31) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 1271
Erophila vulgaris DC. — Boiss. Fl. Or. I. 309.
Prope Enseli (25. IV.; n. 6247).
Aus dem Gebiet Buhse’s bisher nicht angegeben.
* Petrocallis fenestrata Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 305.
Elburs oceid., in valle Lur in fissuris rupium prope Meidan (loc. class.
unic.), 2100 m. s. m. (18. VI. et 21. VL, flor. et fruct.; n. 6268).
Diese im Elbursgebirge äusserst seltene und nur auf einige Fels-
wände bei Meidan im Lurthal beschränkte Crucifere vom Habitus einer
Hutschinsia petræa lag Boissier bei der Beschreibung (cfr. Diag. I, 8,
p. 27) nur in einem sehr kümmerlichen Fragment von 2-3 Zoll Länge
vor. Auch in der Flor. Or. |. e. schreibt er « deseripsi ex specimine
fructifero in quo septa et unica valva remanebant »; also auch die Blüte
blieb Boissier unbekannt. Unter den zahlreichen fruchtenden Exem-
plaren ist auch mir nur ein Individuum begegnet, welches noch einige
Blütchen aufweist; diese sind von weisser Farbe und die gegen die
Basis stark verschmälerten Petalen sind etwa doppelt so gross als
die Sepalen. Eine genaue Beschreibung der Blüte und gleichzeitig
eine sichere Bestimmung der Gattung, an deren Richtigkeit bereits
Boissier Zweifel hegt (« forsan genus proprium »), wird erst möglich
sein, wenn die aus Samen gezogenen jungen Pflanzen normal ent-
wickelte Blüten gezeitigt haben. Die meisten Individuen sind nur wenige
Zoll hoch; bei schlaffwüchsigen Schattenformen sind aber die Stämmchen,
die bis fusslang sich in den Felsritzen hinziehen, bedeutend höher,
und die Blätter sind alsdann doppelt so gross (20-25 mm. lang) mit
Blattabschnitten von 3-4 mm. Breite.
* Buchingera axillaris Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 305.
Elburs oceid., in saxosis herbidis umbrosis supra Ferasad ditionis
Teheran, 1750-1800 m. s. m. (28. V., fruet.; n. 6230); in valle Schehe-
ristanek in glareosis ad rivulos, 2200 m. s. m. (9. VI, fruct.; n. 62305).
Das Verbreitungsgebiet der Buchingera erstreckt sich in Persien
südlich bis in die Provinz Yesd, wo ich sie, 5. IV. 1892, blühend auf-
fand, ferner wurde sie in Turcomania von Litwinow i. J. 1898 und in
Central-Asien in Hissar (Buchara) von Regel i. J. 1883 angetroffen.
In Buhse’s Liste ist sie versehentlich nicht angeführt.
Clypeola jonthlaspi L. — Boiss. Fl. Or. I, 308.
In valle Sefidrud prope Rudbar, 300 m. s. m. (3. V.; n. 6261, f. typica
‘lasiocarpa).
f. intermedia Hal. Consp. fl. Græc. I, 117.
In valle Sefidrud ad Rudbar et Mendschil, 3-400 m. s. m. (4. et 10. V.;
n. 6259).
1272 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (32)
8. microcarpa Moris pr. sp.
Ad Rudbar et Rustamabad, 2-300 m. s. m. (3. V.; n. 6260, f. hispida
siliculis majoribus recedens ad typum); ad Mendschil, 400 m. s. m.
(10. V.; n. 6261); in planitie ad Teheran, 1150 m. s. m. (18. II. 1892;
n. 2200, f. hispida; n. 2195, f. disco glabro margine ciliato ut
in f. intermedia Hal.).
Die Exemplare von Teheran entsprechen durchaus der C. micro-
carpa Moris, jene aus dem Sefidthal neigen durch grössere Schötchen
zu C. jonthlaspi L.
Clypeola echinata DC. — Boiss. Fl. Or. I, 309.
Teheran, in planitie, 1150 m. s. m. (26. II. 1892: n. 2191).
Neu für das Gebiet.
Clypeola lappacea Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 310.
Inter Rescht et Kaswin in regione subalpina jugi Charsan ad pagum
Ibrahimabad, ca. 2000 m. s. in. (13. V., fruct.: n. 6264).
Neu für das Gebiet.
Camelina Rumelica Velen. 1887; Flor. Bulg., p. 43. — ? =
C. silvestris var. albiflora (Ky.) Boiss. Fl. Or. I, 311-312.
Baku, in arvis (19. IV., fl. et. fr.; n. 6266): in valle Sefidrud ad
Rudbar, 300 m. s. m. (7. V..fl. et fr.; n. 6267).
Camelina laxa C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 312.
Inter Rescht et Kaswin in ruderatis saxosis prope Patschinar copiose,
550 m. sm. (12. V., fl. et fr.; n. 6265).
Gleich der vorigen Art aus dem Gebiet noch nicht angeführt.
Didymophysa Aucheri Boiss. — Boiss. Fl. Qr. I, 318.
Alpes Totschal, in glareosis nivalibus summi cacuminis, 37-3800 m.
s. m. (4. VI. et 15, VI, flor.; n. 6269: 9. VII, fruct.; n. 6272); in jugis
schistosis ad nives supra Häsartschal montium Tachti Soleiman,
4100 m. s. m. (29. VI., flor. et fruct. juv.; n. 6272); in excelsis montis
Demawend, 3900 m. s. m. usque ad fines vegetationis 4209 m. s. m. in
consortio Veronicæ Auchert Boiss.
(Fortsetzung folgt.)
PLANTE HASSLERIANAE
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émire HASSLER, p'AARAU (SUISSE)
de 1885 a 1902
ET PUBLIÉES PAR
18 Prof. D° R. CHODAT et le D' E. HASSLER
(Suite.)
Rollinia emarginata Schlecht.
Linnæa IX, pag. 318; Mart., Fl. Bras. XII : 1, p. 21.
Arbor vel frutex 2-4 m., petala flavescentia. San Bernardino in dumetis, Nov.,
3923. — Frutex 1-1,5 m., petala flavovirentia. In dumetis pr. Igatımi, Nove,
5482. — Frutex 1-2 m., petala ochracea. Prope Paraguary in silva in coll.
Sotomas. Dec., 6669. — Frutex 2-4 m., petala sulphurea. Prope Concepeion
dumeta formans in campis glareosis, Sept., 729%.
“ Rollinia longipetala R. E. Fr. nov. sp.
Frutex 2-3 m., ramulis novellis parce strigillosis, glabrescentibus; foliis
petiolis 7-8 mm. longis præditis, oblongis, basi acutiusculis, apice rotundatis vel
interdum subemarginatis, supra glaberrimis, subtus parcissime strigillosis,
rigido-membranaceis, 3,5-4,5 em. longis, 1,4-1,6 cm. latıs; pedunculis geminis
vel inlerdum solitariis, 8-12 mm. longis, basi bracteolatis; sepalis rotundatis,
acutiusculis, sericeo-hirsutis, 4,5 mm. longis, 14,5 mm. latis; alis petalorum
exteriorum lineari-spatulatis, apice rotundatis, 1,5-1,8 cm. longis, basi 2, sub
apice 6 mm. latis, vivis citrinis, sericeo-hirsutulis.
Roll. emarginatæ persimilis; differt forma et longitudine alarum petalorum.
Prope Concepcion in dumetis in campis, Sept., n. 7407.
MELASTOMATACEA
Les Melastomacées connues aujourd’hui du Paraguay sont au nombre de
43 espèces, dont 33 figurent dans notre énumération, 2 espèces et 4 variétés sont
nouvelles. Ce sont : espèces nouvelles, Tibouchina Hassleri, Miconia para-
1274 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (510)
guayensis: variétés nouvelles Plerolepis Balansæi var. latifolia: Tibouchina
gracilis var. grandifolia; Ossæa sanguinea var. vridifolia; Miconia para-
guayensis var. angustifolra.
Les 1% espèces suivantes sont nouvelles pour la flore paraguayenne : Rynchan-
thera collina; R. verbenordes; Acisanthera inundata: A. alsinwfolia; Pterolepis
Weddelliana; Leandra lacunosa; L. erostrata; L. Eichleri; Miconia Langs-
dorffit; M. elegans; Clidemia hirta: C. pustulata; Oss@ea amygdaloides ;
O. sanguinea.
Les 8 genres sont représentés par : Miconra 9 espèces; Leandra 7; Tibouchina
4; Rynchanthera, Acisanthera, Ossea 3; Pterolepis, Glidemia 2 espèces chacun.
Dans les foreis du Centre on trouve : Leandra atropurpurea (aussi NE.);
L. crenala; L. lacunosa; L. Eichleri; Miconra calvescens: M. staminea:
M. elegans ; tous des arbrisseaux.
Dans les forêts du Nord-Est : Leandra Balansei; L. Herincquiana; L. eros-
trala; Miconta Langsdorffii, M. discolor; M. albıcans; M. elegans (aussi C.).
Dans les forêts riveraines du Nord ; Miconia paraguayensis et sa var. angus-
tifolia. Clidemra hırta (aussi NE.); C. pustulata.
Dans les forêts rupestres : Ossæa marginata; O. sanguinea var. véridifolia.
Dans les campos secs du Centre : Tibouchina yracilis var. vulgaris et var.
grandiflora ; T. herbacea et sa var. rosea (aussi C. humid.): Pterolepis Balansæ
(aussi C. rupestres).
Les campos du Nord-Est hebergent le plus grand nombre d'espèces; certaines
espèces comme le Pterolepis Balansei var. latifolia se trouvent parfois en telle
abondance que le rouge pourpre de ces fleurs est la couleur dominante dans
les heures matinales; on y trouve en outre : Pterolepis Weddelliana ; Tibouchina
gracilis var. fraterna var. strigillosa, toutes des herbes à belles fleurs pourpres,
roses ou lilas; dans les «Serrados» le Mrconia albicans à beau feuillage discolore;
aux bords des forêts Ossea amygdaloides var. ambiqua un arbrisseau.
Dans les campos rupestres : Pterolepis Balansei.
Dans les campos humides et marecages : Rynchanthera collina (N.); R. verbe-
noides (G. NE.); R. rosea (C.); Acisanthera inundata (NE.); A. alsinæfolia
(NE. N.); A. paraguayensis (C.); Tibouchina gracılis var. vulgaris (P. t.);
T. Hassleri (NE); T. herbacea f. parvifolia (G.); T. violacea (NE.), des herbes
à belles fleurs roses, pourpres et violacées; dans les marécages : Miconia
theæzans var. vulgaris (P. t.), un arbrisseau.
Ont été trouvés en outre au Paraguay (Fide Cogniaux in DC. Monogr.
Phanerog. VII) : Rynchanthera secundiflora Naud; R. ternata Cogn.; Ptero-
lepis trichotoma Cogn.; P. Herinequiana Cogn.; Leandra ionopogon ?; L. para-
guuyens’s (Sleud.) Cogn.; Miconia fallax DC.; M. Chamissois Naud; M. pra-
sina DC.; M. pusilliflora Triana.
(511) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 1275
MELASTOMATACGEE det A. Cogniaux.
Rynchanthera collina Naud.
Ann. Sc. nat. ser. 3, XII, 208; Cogn. Flor. Bras. XIV, 3, p. 174;
Monogr. Phan. VII, p. 102.
Suffrutex 0,5-1 m. petala roseo-violacea in palude in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 8043.
Rynchanthera verbenoides Cham.
LinnæalX, 378; Cogn. Flor. Bras. XIV, 3, p.180, tab. XLIIL; Monogr. p. 105.
Herba 0.5-1,5 m. petala roseo-purpurea, in palude Tucangua, Jan., n. 3753;
in uliginosis pr. Igatimi, Oct., n. 4818; in palude pr. Ipe hu, Oct., n. 5090.
Rynchanthera rosea Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 181; Monogr. p. 106.
Herba 0,5-1,5 m. petala violaceo-purpurea, in uliginosis Cordillera de Altos,
June, n. 1777.
Acisanthera inundata Triana.
Melast. 8, p. 33; Cogn. Flor. Bras. XIV, 3, p. 213; Monogr. p. 127.
Herba 0,05-0,2 m. petala rosea, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4670, petala
cæsia, in palude pr. flumen Capibary, Dec., n. 5935.
Acisanthera alsinæfolia Triana.
Melast. 8, p. 34, tab. II, fig. 48 h; Cogn. Flor. Bras. XIV, 3, p. 223,
tab. L, fig. 2; Monogr. p. 133.
Suffrutex 0.2-0,2 m. petala rosea, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4807;
in uliginosis pr. Ipe hu, Oct.. n 5063; in campo pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
n. 5699; in campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8525.
Acisanthera oo Cogn.
Flor. Bras. XIV, %, p. 596; Monogr. p. 134.
petalis lilacinis.
Herba 0,2-0,5 m. petala lilacino-cæsia in campis pr. Tacuaral, Jun., n. 341.
petalis roseis.
Herba 0.3-0.5 m. petala rosea, in campo pr. San Bernardino, Jul., n. 374: in
campo Cordillera de Altos, Nov., n. 3545.
Pterolepis Balansæi Cogn.
Flor. Bras, XIV, 3, p. 267; Monogr.p 187.
Suffrutex 0,1-0,3 m. petala purpurea, in campo sicco Itacurubi, Sept., n. 1075;
folia cuprea, inter rupes aridos in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6679; petala
violaceo-purpurea, in arenosis in collibus pr. Tobaty, Sept. n. 6114.
Var. latifolia Cogn. var. nov.
Caulis robustior, 2-5 dm. altus, simplex vel superne leviter ramosus. Folia
anguste ovala vel ovato-oblonga, 3-5 cm. longa, 19-22 mm. lata. Flores
majores; pelala usque 17 mm. longa.
Suffrutex 0,2 0,5 m. petala rosea, in campis pr. Igatimi, Oct., n. 4797; in
campo ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4992
1276 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SÉR.). (512)
Pterolepis Weddelliana Yriana.
Melast. 11, p. 39; Cogn. Flor. Bras. XIV, 3, p. 282; Monogr. p. 194.
Herba 0,1-0,5 m. petala rosea, in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4260.
forma elatior Cogn.
Herba 0,5-0,8 m. petala rosea, ad ripam fluminis Corrientes, Dec., n. 5836.
forma angustifolia Cogn.
Herba 0,2-0,4 ın. pelala roseo-violacea, in rupestribus in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7871.
forma albiflora Cogn.
Herba 0.4-0.5 m. petala alba, in campo in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov.. n. 7839.
Tibouchina gracılis Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 386; Monogr. p. 243.
Var. fraterna Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 386; Monog. p. 244.
Herba 0,4-0,8 m. petala roseo-violacea, in dumeto pr. lacus Ypacaray, Aug.,
n. 3180; in campo Ipe hu. Nov., n. 5352; in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5430.
Var. strigillosa Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 386; Monogr. p. 244.
Herba 0,5-1 m. petala lilacina (sieca rosea) in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5100.
Var. vulgaris Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 387; Monog., p. 244.
pelala purpureo-violacea.
Herba 0,3-0,8 m. petala purpureo-violacea, in campo pr. Cerro hu, n. 977
(part.) in campo Cordillera de Altos, Dec., n. 4709; in campo Ipe hu, Oct.,
n. 497%; in campis bumidis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8109.
petala lilacina.
Herba 0,3-0,6 m. petala lilacina in colle pr. Paraguary, Dec., n. 6917.
potala alba.
Herba 0,3-0,5 m. pelala alba, in campo pr. flumen Jejui-guazu, Dec., n. 3713.
Var. grandiflora Cogn. var. nov.
Caulis simplex, 3-5 dm. allus, 1 1/2-2 mm. crassus, breviuscule subsparse
adpresseque setosus. Folia 5-7 cm. longa, 9-16 mm. lata. utrinque brevissime
subsparse adpresseque setulosa præcipue subtus ad nervos. Petala violacea,
23-24 mm. longa.
Herba 0,3-0,5 m. petala violacea in campo pr. Cerro hu, Sept., n. 9774.
Tibouchina (Diotanthera) Hassleri Cogn. nov. spec.
Caules simplices, robustiusculi, obtuse tetragoni, superne pedicelli calycesque
densissime longeque villoso-lanati. Folia membranacea. sessilia, oblonga vel
oblongo-lanceolata, acuta, basi subrotundata, margine integerrima vel tenuissime
serrulata, 5 nervia. supra brevissime densiuscule adpresseque seiulosa, subtus
densiuscule longeque villoso-lanata. Panicula terminalis, elongala, simplex vel
paulo ramosa ramis breviusculis erectis, pauciflora. Flores breviuscule pedicel-
lati, erecti, majusculi, 5 meri. ecalyeulati. Calycis tubus campanulato-oblongus ;
(515) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1277
jobi persistentes, erecti, triangulari-lineares, acutissimi, tubo subdimidio
breviores. Pelala obovata, margine breviuscule denseque villosa. Staminum
filamenta glabra, sub»quilonga; antheræ lineares, superne attenuatæ, connectivo
basi brevissime producto. Ovarıum 5 loculare, verlice longiuscule denseque
villosum.
Caules erecti vel ascendentes, canescentes, 3-8 dm. alti. Folia erecta, viridi-
flavescentia, 5-7 cm. longa, 16-22 mm. lata, floralia multo minora. Calyx
canescens, tubo basi rotundato, 7-8 mm. longo, lobis 4-5 mm. longis. Petala
purpureo-violacea, 21-22 mm. longa, 15-17 mm. lata. Staminum filamenta
6-7 mm. longa; antheræ purpureæ, paulo arcuatæ, 7-8 mm. longæ. Stylus glaber,
filiformis, 15-17 mm. longus.
Herba 0,3-0,8 m. petala violacea in campo humido Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5196.
Tibouchina kerbacea Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 408; Monogr. p. 271.
f. grandifolia Cogn.
Herba 0,4-0,6 m. petala violaceo cœrulescentia in campo Cordillera de Altos,
Jul., n. 471.
f. parvifolia Cogn.
Herba 1-1,5 m. pelala purpurea, in palude pr. San Bernardino, April, n. 4067.
Var. rosea Cogn.
Flor. Bras. XIV, 3, p. 409: Monogr., p. 271.
Herba 0,4-0,8 m. petala obscure rosea, in campo Cordillera de Altos, Jul.,n. 472.
Tibouchina violacea Cogn.
Monogr., p. 272.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala violacea, in uliginosis pr. Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5295.
Leandra atropurpurea Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 106, tab. XXIII; Monogr. p, 631.
Frutex 4-2 m. flos atropurpureus in silva pr. flumen Jejui-guazu, Sept.,
n. 4679; ad marginem silvæ pr. Chololo, Dec., n. 6597.
Leandra Balansei Cogn
Flor. Bras. XIV, 4, p. 106, tab. XXIV : Monogr. p. 631.
Suffrutex 0,5-1 m. in silva Ipe hu, Sierra de Maracayu. Nov., n. 5360.
Leandra Herincquiana Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 129; Monogr. p. 645.
Frutex 4-1,5 m. flos viridi-rubescens, in silvis pr. Curuguaty, Sept., n. 458?
Ar
Leandra crenata Cogn.
Flor. Bras. XIV, %, p. 137; Monogr. p. 649.
Frutex 2-3 m. petala alba, antheræ purpureæ, in silva ad ripam rivulorum pr.
Tobaty, Sept., n. 6363.
Leandra lacunosa Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 138, tab. XXXI; Monogr. p. 649.
Frutex 2-4 m. petala alba thecæ roseæ in silva pr Chololo in valle fluminis
Y-aca, Dec., n. 6590.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 1904. 83
1278 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). (514)
Leandra erostrala Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 139; Monogr. p. 650.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala alba, in silva Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5193.
Leandra Eichleri Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 140, tab. XXXII, fig. I; Monogr. p. 650.
Suffrutex 1-2 m. petala alba, in dumeto pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6589.
Miconia staminea DC.
Prodr. III, p. 187; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 187; Monogr., p. 728.
Frutex 2-4 m. petala alba, ad ripam rivulorum pr. Tobaty, Sept., n. 6238.
Var. parvifolia Cogn.
Flor. Bras. XIV, %, p. 231.
Frutex 1-2 m. petala alba, ad ripam lacus Ypacaray, Dec., n. 3704.
Miconia Langsdorffii Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 232, tab. XLVII, fig. I; Monogr. p. 730.
Frutex 1-1,5 m. petala alba, in silvis Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4994.
Miconia discolor DC.
Prodr. III, p. 184; Cogn. Flor. Bras. XIV, %, p. 283; Monogr. p. 783.
Var. subconcolor Cogn.
Flor. Bras. XIV, &, p. 284; Monogr. p. 783.
es 2-4 m. petala alba, in silva Pacoba pr. flumen Corrientes, Sept.,
n. 4497.
Miconia albicans Triana.
Melast. 116; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 288; Monogr. p. 788.
Frutex 2-3 m. flos albus in dumetis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5175; ad marginem silvæ in campo Nandurucay Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4936.
Miconia calvescens DC.
Prodr. III, p. 185; Cogn. Flor. Bras. XIV, #4, p. 307; Monogr. p. 799.
Frutex 4-5 m. petala alba in silvis Cordillera de Altos, Maj., n. 450; in silva
pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6668.
Miconia elegans Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 312, tab. LXIIT; Monogr. p. 802.
Frutex 3-4 m. petala alba, in silva pr. San Bernardino, Maj., n. 403; in silva
pr. Tucangua, Sept., n. 3278; in silva pr. Igalimi, Nov., n. 5415; in faucibus
collium pr. Tobaty. Sept., n. 6244; in dumetis humidis eod. loco Sept.,
n. 6432; ad ripam fluminis Y-aca pr. Valenzuela, Jan., n. 6927.
Miconia (Eumiconia $ Paniculares) Paraguayensis Cogn. nov. spec.
Rami satis graciles, obtuse tetragoni, juniores dense stellato-furfuracei, vetus-
liores glabri. Folia subcoriacea, vix disparia, breviter peliolata, anguste ovata,
3-5 plinervia, apice obtusa, basi subabrupte breviterque altenuata et in petiolum
(515) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1279
decurrentia, margine vix undulata et minulissime remoteque denticulala, supra
glaberrima nitidaque, subtus glabrata et ad nervos leviter furfuracea, peliolo
usque ad basin anguste bialato, alis crispis. Panicule parvæ, thyrsoideæ,
mulüfloræ, ramis brevibus, subsimplicibus, calycibusque dense stellato-puberulis.
Flores parvi, sessiles, 5 meri, ad apices ramorum paniculæ dense congesti. Calyx
late campanulatus, limbo brevissime 5 lobalo, lobis late triangularibus, obtusis,
margine scariosis. Petala oblique obovato-subquadrangula, glabra. Stylus filifor-
mis, glaber, superne incrassatus, apice truncatus.
Frutex 2-3 m. altus, ramis satis ramulosis, fragilibus apice cinereo-fuscis.
Petiolus satis gracilis, leviter furfuraceus, 4-6 mm. longus. Folia patula vel
subreflexa, supra siccilate viridi-nigricantia, sublus viridia, 5-6 !/2 cm. longa,
2 !/2-3 !/2 cm. lata. Paniculæ erectæ, 4-6 cm. longæ. Calyx cinereus, tubo
2 !/s-3 mm. longo, apice 2-2 1/2 mm. lato, lobis vix !/2 mm. longis. Petala alba,
demum reflexa; 2 mm. longa et fere totidem lata. Staminum filamenta capil-
laria, glabra, 1 1/2-2 mm. longa; antheræ rectæ, 2 1/2-3 mm. longæ. Stylus
rectus, 4-5 mm. longus.
Species affinis M. pteropodæ sed valde diversa.
Frutex 2-3 m. petala alba, in dumeto ad ripam rivi Trementino in regione
cursus superioris fluminis Apa, Oct., n. 7695.
Var. angustifolia Cogn. nov. var.
-
Folia oblonga, sæpius distincte 5 plinervia, 5-7 cm. longa, 16-23 mm.
lata.
Frutex 2-3 m. petala alba in dumeto ad ripam rivi Trementina (Apa), Oct.,
n..2690, |
Miconia theæzans Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 419; Monogr. p. 923.
Var. vulgaris Cogn.
Flor. Bras. I. c. Monogr. p. 925.
Frutex 1-1.5 m. flos albus in palude pr. Igatimi, Oct., n. 4819; in dumeto
humido pr. Chololo, Dec., n. 6612; frutex 2-3 m. in palude pr. Chololo, Jan.,
n. 6906.
Miconia spec.
Specimen frucliferum tantum.
Frutex 2-3 m. in dumeto pr. Valenzuela, Jan., n. 7027.
Clidemia hirta D. Don.
Mem. Wern. Soc. IV, 309; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 473; Monogr.
p. 986.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala alba, in silva arroyo Mocoy, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 4897; in silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7774.
Clidemia pustulata DC.
Prodr. III, p. 159; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 489, t. CIE; Monogr.
0. SER
Frutex 1-2 m. pelala alba, in salsis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7751 et 7935.
Oss®a amygdaloides Triana.
Mélast. p. 147; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 547; Monogr. p. 1051.
1280 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (516)
Var. ambigua Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 548; Monogr. p. 1052.
Suffrutex 2-3 m. petala flava, in campo silvatico Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5359.
Osswa marginata Triana.
Mélast. p. 147; Cogn. Flor. Bras. XIV, 4, p. 548; Monogr. p. 1052.
Frutex 2-3 m. petala alba, in silvis in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6219 et
6297.
Ossœa sanguinea Cogn.
Flor. Bras. XIV, 4, p. 549, tab. 117; Monogr, p. 1052.
Var. viridifolia Gogn. var. nov.
Folia sublus viridia.
Frutex 1-3 m. petala flavescentia, sepala rosea in rupibus San Bernardino,
Nov., n. 3436.
Croît aussi au Brésil. Commiss. geogr. e geol. Sao Paulo, n. 3023.
RUTACEZÆ
Les espèces indigènes de Rutacées sont au nombre de 14. Deux espèces et
huit variétés sont nouvelles, ce sont : Espèces nouvelles Fagara paraguariensis ;
F. Hassleriana. Variétés nouvelles : Fagara Plerota var. guaranitica nob;
F. paraguariensis var. nermis; F. Riedeliana var. pubescens: F. Regnelliana
var. calvata; F. Hassleriana var. angustifolia; Pilocarpus Selloanus var. gracélis ;
Esenbeckia febrifuga var. densiflora; E. grandiflora var. macrophylla.
Dans les forêts proprement dites, on trouve un nombre très restreint d’especes :
Fagura hiemalis; Prlocarpus Selloanus et sa var. gracilis; Esenbeckia febrifuga
el sa var. densiflora; E. grandiflora var. macrophylla tous arbres ou arbris-
seaux. ;
Dans les ilots de forêts des Campos ; Fagara paraguariensis el sa var.
inermis; F. chiloperone var. angustifolia; F. Riedeliana var. pubescens;
.F. Regnelliana var. calvata; F. Hassleriana; Helietta cuspidata (aussi campos)
des arbres de taille moyenne ou arbrisseaux.
Dans les Campos, partout : Fagara rhoifolia et ses nombreuses variétés,
arbrisseaux atteignant parfois la taille d’un petit arbre. Helietta cuspidata, un
petit arbre ou arbrisseau.
Dans les Campos du Nord : Fagara Plerota var. quaranitica, arbuste
epineux; F. Hassleriana var. angustifolia et Balfourodendron Riedelianum,
arbres.
Très intéressant au point de vue de la distribution géographique est la pré-
sence au Paraguay d'une forme du Fagara Pterota, espèce qui n’a encore jamais
été trouvée dans cette partie de l'Amérique du Sud.
Les Rulacées cultivées sont très nombreuses au Paraguay el certaines
(517) R. CHODAT ET KE. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 1281
espèces du genre Citrus sont devenues, pour ainsi dire, des indigènes de la flore
paraguayenne.
C'est ainsi qu'on trouve dans cerlains parages des régions du Centre, et au
Sud-Est, et au Nord-Est, surtout dans les environs des anciens centres des
missions jésuites, de vraies forêts de plusieurs lieues d’etendue du Citrus Auran-
tium subspec. amara; en d’autres parties, comme par exemple dans certaines
forêts, avoisinant les campos de Tacurupucu sur le Haut-Parana, 25 à 30 °/0 des
arbres sont des orangers amers!. }
Le G. Aurantium subspec. sinensis se lrouve, grâce à de sages dispositions
législatives des anciens dictateurs?, en de telles quantités, autour de tous les
emplacements habités, que son fruit, qui constitue un des éléments principaux de
la nourriture des habitants du pays, ne fait défaut presqu'à aucune époque de
l’année ; pendant près de 8 mois par an les vapeurs transportent par
millions les oranges sur les marchés de la Plata.
Le C. nobilis est devenu depuis une dizaine d'années l’objet d’une culture
toujours grandissante, soit pour la consommation dans le pays même, soit pour
l'exportation.
Le C. medica var. vulgaris el var. limetta et le C. hystrix var. acida ne
manquent nulle part autour des habitations et produisent toute l’année leurs
fruits rafraichissants.
Le C. Aurantium subspec. sinensis var. sanguinea el var. decumana, ainsi que
la subspec. Bergamia se cultivent dans les jardins.
Les forêts où le C. Aurantium subspec. umara se trouve en quantités suffi-
santes sont exploitées par les distillateurs d'essence de petit grain: cette huile
essentielle est, ainsi que l'écorce d’oranges amères, l’un des produits impor-
tants de l’exporlalion paraguayenne.
Le Pilocarpus Selloi malgré sa teneur infime en pilocarpine est exporté
en quaniilés considérabies.
RUTACEÆ
Fagara pterota (H. B. K.) Engl.
Nat. Pflzfam. IN, 4, p. 117: Zanthorylum pterota H. B. K. Nov. Gen. et
Spee. VI, 3; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 154.
! [enorme quantilé d’orangers amers répandus partout dans le pays nous a
souvent suggéré l’idée que ce pourrait être l’oranger doux dégénéré et redevenu
amer qui a donné naissance à ces forêts: il n'est pas à prösumer que les jésuites
aient introduit en grandes quantilés l’oranger amer et que par conséquent
l'origine de toutes ces forêts serait l’oranger doux planté autrefois abondam-
ment dans le pays.
2 Les dictateurs paraguayens avaient établi comme loi qu'aucun homme ne
pourrait se marier avant qu'il n'eut prouvé avoir planté un cerlain nombre
d’orangers; connaissant l'indolence de leurs compatrioles ils ont ainsi contribué
au bien-être des générations futures.
1282 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (518)
Var. guaranitica nob.
Differt foliolis lateralibus suborbicularibus, basi subacutis, alis petioli paulo
latioribus ad 4,5 mm. racemis brevioribus, ce. 5 mm. longis, floribus subsessi-
libus.
Frutex 1-3 m. flos flavovirens in dumetis arenosis siceis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7296.
Fagara hiemalis (St. Hil.) Engl.
Nat. Pflzfam. III, 4, p. 147; Zanthoxylum hiemale St. Hil. Plant. us.
Bras. XXX VIT: Engl. Flor. Bras. XI, 2, p. 153.
Arbor 6-8 m. flos flavus in silva pr. Caraguatay, Oct., n. 3403, spec. id. in
silva Cordillera de Altos, Sept., n. 110% spec. 9.
Fagara paraguariensis nob. spec. nov.
Arbor vel frutex, trunco aculeis crassis arınato, ramis rugosis suberoso-
corticatis aculeolatis; aculei in ramulis rectiusculi vel vix curvati acutissimi
5 mm. longi; folia cc. 6 juga, rhachi communi ad 44-25 cm. longa glabra supra
vix canaliculala aculeolata, foliola petiolulo 4-2 mm., membranacea ovata vel
ovato-lanceolala sensim acuminata ınaquilatera, apiculata, indistincte crenulata
inter crenula glandulis munita, nitida glaberrima, nervis tenuibus 70/25 50/18
60/24 mm. ; paniculæ amplæ e 15 cm. Ig. ad 20 cm. latæ e ramis thyrsoideis
composi ta, vix puberui®, glabrescens ramis floribus racemosis; sepala late ovata
serrata glabra; petala ad 2,5 mm. Ig., oblonga apice minute serrata trinervia
nervis sub apice anastomosantibus; stamina 5 filamentis petalis fere duplo lon-
gioribus glabris; ovarium sterile pyramidatum stylis 3 erectis cylindricis; flos
fæmineus calyce ut in masculo, petalis paulo brevioribus et latioribus, carpidiis
usque ad basin liberis inflatis subglobosis, stylo brevissimo.
Affinis F. tuberculate Engl. a qua differt foliis.
Arbor 4-7 m. cortice aculeato, petala ochroleuca, in silvis campestribus 4
ripam rivi Carapegua, Oct., 1344: in arenosis eod. loco Oct., n. 1222; i
silva ad ripam lacus a Oct., n . 3387.
forma frutrcosa.
Frutex 1-2 m. ramuli aculeati petala alba, in silvula campestre pr. Igatimi,
Ocl., n. 4884.
Var. inermis nob. À
Ramis ramulisque inermibus ; trunei corlice in parte inferiore inermi, in parte
superiore aculeis caducibus munita.
f. latifolia.
Foliolis ad 3 cm. latis.
Arbor 10-12 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
n. 9732.
Arbor 5-6 m. petala alba, in silva aprica campestre pr. Igatimi, Oct., n. 4882.
forma angustifolia.
Foliis lantum % jugis foliolis minus ovalis, sensim anguslioribus 40/14 35/12
45/18 mm.
Arbor 6-8 m.; trunei cortex inermis; rami aculeis caducis muniti; ramuli
inermes: pelala alba, in silvis campestribus Sierra de Maracayu, Nov., n. 5390;
in dumelis in glareosis pr. Concepeion, Sept., n. 7513.
Fagara chiloperone Engl.
Zanthoxylum chiloperone (Mart.) Engl. in Flor. Bras. XI, 2, p. 170,
lab. XXXVII,
(519) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ, 1283
Var. angustifolia Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 171.
Arbor 8-12 m. cortex cinereus, spinis crassis, flos flavus, in silvis cam-
pesiribus San Bernardino, Aug., n. 756 et 757; ad marginem silvæ Cordillera de
Altos, Sept., n. 1069.
Fagara Riedeliana Engl.
Nat. Pflzfam. II, 4. p. 117; sub Zanthoxylo in Flor. Bras. XII, 2,
p. 162, tab. XXX V, 5 1.
Var. pubescens nob.
Differt foliis usque ad 7 jugis, foliolis usque ad 15 cm. longis et à cm. latis
subtus imprimis in nervo mediano pilis simplieibus sparse pubescens. petiolulis
pubescenti-hirtulis, paniculis ad 25 cm. longis, pedicellis 1-1,5 mm. longis.
Varietas magis ad F. cujabensem Engl. vertens a qua differt : pubescentia, foliis
abrupte pinnatis, numero et longitudine foliolorum, acumine longiusculo.
Arbor 10-12 m. d. 0,5-0,8 m. in silva pr. Igatimi, Dec., n. 5677.
Fagara Regnelliana (Engl.).
Zanthozylum Regnellianum Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 174.
Var. calvata nob.
Inermis, foliis 4-7 jugis 12-22 cm. longis, interjuga cc. 25 mm., foliola supe-
riora ad 8 cm. longa et 2,5 cm. lata, inferiora 3,5-4 em. tantum longa, supra et
subtus pilis stellatis sparsis, panicula ad 45 em. longa et 8 cm. lata.
Arbor 4-6 m. petala alba, ad marginem silvæ in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7907.
Fagara rhoifolia (Lam.) Engl.
Nat. Pflzfam. III, 4, p. 118; Zanthoxylum rhoifolium Lam. Eneyel. I,
39; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 175.
Var. + petiolulatum Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 175.
Frutex 1-3 m. petala alba, in dumetis pr. Valenzuela, Jan.. n. 6902, in
campis pr. Bellavista, Nov., n. 8036.
Var. £ peltophorum (Turez.) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 175; Turez. sub spec. in Bull. Mose. p. 442.
Frutex 1-3 m. petala alba, in campis pr. Itacurubi, Oct., n. 1364 et 1364a;
in dumetis pr. Ipe hu, Oct., n. 509%; in campis Cordillera de Altos, Nov.,
n. 3552.
Var. à pubescens (St. Hil. et Tul.) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 176; St. Hil. et Tul. sub spec. in Ann. SC. nat.
2me ser. XVII, 141.
Arbor 4-6 m. petala alba, in dumeto pr. Igatimi, Sept., n. 4781.
forma paueijuga.
Folia 6-9 juga.
Frutex 2-4 m. vel arbor parva, in dumetis pr. Igatimi, Sept. n. 4795; in
campo pr. Igatimi, Sept., n. 4699.
Var. inermis nob.
Inermis foliolis subglabrescenlibus subsessilibus lanceolatis vel oblongo
elliptieis, 15-30 mm. longis 5-10 mm. latis.
1284 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (520)
forma angustifolia.
Foliolis oblongo lanceolatis minute serrato crenatis 30/9 25/6 20/5 mm.
Arbor parva vel frutex 3-4 cm. petala alba. in campis pr. Igatimi, Sept.,
n. 4780; eod. loco, Sept., n. 4779.
forma intermedia.
Foliolis elliptico lanceolatis acuminatis, 20/9 15/6 mm.
Frutex 3-4 m. petala alba in dumetis pr. Paraguari, Dec., n. 6489.
forma latifolia.
Foliolis oblongo ellipticis apice rotundatis vel emarginatis, distincte crenatis
25/11 20/9 mm.
Arbor parva vel frutex 2-4 m. petala alba, in dumetis pr. flumen Corrientes,
Sept. n. 4485.
Fagara Hassleriana Chod. nov. spec.
Arbor mediocris trunei cortice verrucis pyramidalibus subacutis suberosis
basi 22 mm. crassis. ad 18-20 m longis munito; rami corlice inermi longitudi-
naliter striato sulcato pubescentes; ramuli ultimi tortuosi crassi; folia impari
pinnata ce. 3-4 juga. rhachi robusta subtomentosa cylindrica, basi per 2-2,5 cm.
nuda, 5-7 cm. Ig.; foliolum terminale majus 5-8 cm. 2-2,5 mm. latum, lateralia
ad basin decrescentia 50/22 30/16 11/10 mm., breviter petiolulata 1-2 mm.;
limbo coriaceo supra sat brevissime molliter pilosa, metallice subargenteo nitens,
marginibus subrevolutis, subtus densius et longius velutino, nervo medio supra
impresso, subtus exsculpto pilis longiusculis hirsuto, nervis lateralibus subpa-
tentibus vix distinctis utroque 10-14, oblongo elliptico apice obluso et emargi-
nato basi inæquilatero subacuto; paniculæ pyramidales densifloræ. rhachi ramis-
que crassiusculis striatis pubescentibus, foliis duplo ad triplo brevioribus ad
5 cm. longis; calyces minuli sepalis obsoletis triangularibus. petalis multo
majoribus glabris oblongis 5; filamenta staminum 5 evoluta petalis duplo lon-
viora; carpidia 3 quorum 2-1 seminifera tandem nuces (an bacciformes ?)
breviter sed dense tomentosæ.
A. F. cinerea Engl. (an affinis), differt foliis subtus haud reticulatis, paniculis
foliis triplo brevioribus, petalis quam calyeis laciniæ plus quam quadruplo
longioribus, staminibus petalis duplo longioribus.
Arbor 8-10 m. petala alba, in sılva aprica campestre in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Sept., n. 7326.
Var. angustifolia nob.
Foliis bijugis petiolo communi 3-3,5 cm. tantum longo, foliolis anguste
oblongis apıce subacutis vel oblusis, foliolum terminale 50/41 40/10 mm. late-
ralia 40/11 35/11 20/9 10/6 mm.
Arbor parva 3-4 m. petala alba, dumela formans in glareosis pr. Concepcion,
Aug., n. 7219.
Pilocarpus Selloanus Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 137.
forma brevipedicellata.
Pedicellis 10 mm. haud superantibus, ce. 4 mm. erassis.
Frutex vel arbor parva, 3-4 m. petala atropurpurea, in silvis San Bernardino,
Jun., n. 3046: in silvis Cordillera de Altos, Jul., n. 416.
Morong n. 466 el 635 sub P. pinnatifolium Lam. in Ann. NY. Acad. Se.
VII, p. 69.
Var. gracilis nob.
Pedicellis tenmioribus brevissimis, in spec. floriferis, 5 min. non superantibus,
(521) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 1285
in spec. frucliferis 10 mm. atlingentibus, petalis minus crassis vix 3,5 mm.
longis et 1,5 mm. latis.
Capsula 4-3 cocca, glaberrima transverse arcuata. Cocci 7-9 mm. longi
6-7 mm. lati semina reniformia, apice subrostrata, nigro nitentia lævia cc. 6 mm.
longa, 4,5 mm. lata.
Frutex 4-3 m. petala purpurea in silva pr. San Estanislao. Aug., n. 4222; in
silva in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 8334.
Esenbeckia febrifuga A. Juss.
Mein. Mus. XI, 103; Engl. in Flor. Bras. XII, 2, p. 144.
Arbor parva vel frutex 2-4 m. petala alba, in silva pr. Arroyo Mocoy, Oct.,
n. 4905.
Var. densiflora nob.
Differt paniculis brevioribus 60-80 min. longis, ramis paniculæ abbreviatis
densius paniculalis
Arbor 8-10 ın. petala alba. in silva pr. Sapucay, Dec., n. 1695; in silva Cor-
dillera de Altos, Oct., n. 3401.
Esenbeckia grandiflora Marl.
Nov. Gen. el Spec. III, 85; Engl. Flor. Bras. XIE, 2, p. 147.
Var. macrophylla nob.
Foliis supra et subtus glaberrimis in sicco cinerascenti glaucescentibus,
petiolis 6-10 mm. longis, limbis ad 150 mm. longis et 55 ınm, latis.
Frutex vel arbor parva 2-5 m. pelala ochroleuca, in silva rupestre pr. Tobaty,
Mart., n. 4019, fructif. in silva pr. Ipe hu, Oct., n. 5129 et in silva pr. Chololo
in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6857 florifer.
Helielta cuspidata (Engl.) nob.
Esenbeckia? cuspidata Engl. in Engl. Jahrb. 21, Beibl. 5%, p. 28;
Helietta longifoliata Britton in Ann. NY. Acad. of Sc. VI, p. 69.
Fructus e samaris & seorsum alatis constilutus, maturitate dehiscens, alæ
oblongæ 6-8 mm. longæ 3-4 mm. late apice subrotundatæ vel apiculatæ;
endocarpium cruslaceum 4-5 mm. longum; semen lineari oblongum fuscum
3 mm. longum.
Frutex vel arbor parva 4-8 m. petala alba, in silvis pr. Tobaty, Jul. n. 448;
in silvis Cordillera de Altos, Jul., n. 565; in silvis pr. Sapucay, Dec., n. 1670;
dumela formans in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7717.
forma gracilis.
Foliis anguste oblongis basi et apice acutis 50/6 30/5 65/8 mm. acutissime
cuspidatis.
Arbor 4-6 m. pelala alba vel leviter glaucescentia, in silva Cordillera de
Altos.
forma latifolia.
Foliis oblongo ellipticis vel obovato oblongis acute cuspidatis 90/25
60/18 mm.
Arbor 4-6 m. petala glaucescentia, in silva pr. Igatimi, Oct. n. 4857.
forma subobtusa.
Foliis oblongo elliplicis, basi minus angustalis, apice rolundatis distincte
cuspidatis 50/30 60/25 55/22.
Frutex 3-4 m. petala alba, in silvis Cordillera de Altos, Jun., n. #11.
1286 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (522)
Balfourodendron Riedelianum Engl.
Nat. Pflanzenfam. III, %, p. 174; Esenbeckria Riedeliana Engl. Flor. Bras.
XII, 2, p. 142; Helietta multiflora Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 185,
tab. XXXIX.
Arbor 10-12 m. petala alba in campis siceis pr. Concepcion, Sept., n. 7516
florifera cum fructus anni præcedentis, Sept., n. 7516.
Citrus nobilis Lour.
Flor. Cochinch. 466.
Arbor parva vel frutex 2-5 m. petala alba culla San Bernardino, Aug., Hassl.
Herb. Plant. cult., n. 16.
Citrus Auranlium L.
Spec. Plant. 783.
Subspec. amara L.
Ex Engl. Nat. Pflzfam. If, IV, p. 198: Citrus vulgaris Risso Ann.
Mus. XX, 190; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 188.
an 4-8 m. petala alba, culla et subspontanea San Bernardino, Aug.,
n. 749.
Nom. vern. Naranja agria (hisp.) N. hay (guar.).
Subspee. Bergamia (Risso et Poilevin) Wight et Arn.
C. Bergania Risso. Hist. Nat. Or. Europ. Merid. t. 53-56.
Arbor 4-8 m. pelala alba culla San Bernardino Hassl. Herb. Plant. cult.,
Subspee. sinensis (Gall.) Engl.
Citrus Aurantium sinense Gallesio; G. Aurantium var. duleis L. p. p-;
Engl. Nat. Pflzfam. III, 4, p. 198: G. aurantium Risso Ann. Mus. XX,
190: Engl. Flor. Bras. XI, 2, p. 189.
en 4-10 m. petala alba, culta et subspontanea San Bernardino, Aug.,
n. 748.
Nom. vern. Naranja dulce (hisp.) N. héhé (guar.).
Var. sanguinea Engl.
Nat. Pflzfam. Ill, 4, p. 198.
Arbor 4-6 m. petala alba, culta San Bernardino.
Var. decumana (l..) Bonavia. :
The cult. orang. etc. London 1890; C. decumana L. Spec. Plant. 1000;
Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 189.
Frutex vel arbuscula 2-5 m. petala alba, culta San Bernardino Hassl. Herb.
Plant. cult., n. 10.
Nom. vern. Cidra.
Citrus medica L.
Spec. Plant. 782.
Subspec. Limonum (Risso) Hook. fil.
Flora of Brit. Ind. 1, 514; C. Limonum Risso Ann. Mus. XX, 201.
(523) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 1287
Var. vulgaris Risso.
Ex Engl. Nat. Pflzfam. III, 4, p. 200.
Frutex vel arbor parva 2-5 ın. petala alba culta et subspontanea San Bernar-
dino, Aug., n. 750.
Nom. vern. Limon.
Var. Limetta :Risso) Engl.
Nat. Pflzfam. IV, 3, p. 200; C. Limetta Risso Ann. Mus. XX, 195;
Engl. Flor. Bras. XI, 2, p. 190.
Arbor 3-6 m. pelala alba. culta et subspontanea San Bernardino, Aug.,
n. 750.
Nom. vern. Lima.
Citrus hystrix DC.
Cat. Hort. Monsp. 97.
Subspec. acida (Roxb.) Bonavia.
Ex Engl. Nat. Pflzfam. III, %, 200; Bon. The cult. Oranges Lond. 1890.
C. spinosissima G. F. W. Meyer. Prins Flor. Esseg. 247; Engl. Flor. Bras.
XII, 2, p. 190.
Frutex vel arbor parva 3-6 m. petala alba, San Bernardino, Aug., Hassl.
Herb. Plant. cult., n. 14.
Nom. vern. Lima suti vel Limon suti.
ERYTHROXYLACEAE
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 14 et 178; Bull. Herb. Boissier VI. Append.
I, p. 14 et 2me ser. II, p. 736.
Les Erythroxylacées sont représentées par 11 espèces, une espèce Erythroæylon
Hasslerianum est nouvelle. Ce sont toutes des arbrisseaux ou petits arbres,
plus ou moins aphylles au moment de la floraison, habitant les buissons, les
bords des forêts et les campos.
Dans les buissons, aux bords des forêts et dans les campos on trouve partout
dans le pays, E. microphyllum en de nombreuses variétés; E. Myrsinites;
E. subrotundum.
Dans les campos entourés de forêts des Cordillères du Centre : E. Hassle-
rianum ; une forme ellipticum dans les campos du Nord-Est; E. testaceum.
Dans les campos du Nord-Est et du Nord : E. Pelletieranum; E. suberosum ;
E. nitidum.
Dans les buissons des campos du Nord : E. distortum var. paraguariense ;
E. subracemosum.
Dans les sables salins du Nord : E. ovatum.
L’écorce des différents Erythroxylon est employée comme astringent dans la
medecine indigene.
1288 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SÉR.). (524)
ERYTHROXYLACEÆ
Erythroxylon microphyllum St. Hil.
Flor. Bras. Mer. II, 100: Peyritsch Flor. Bras. XII, 1. p. 133.
Var. d. ampliflora Peyr.
Flor. Bras. XII, ı, p. 134.
forma « lucida squamata Peyr.
Flor. Bras. 1. c.
Frutex 1-2 m. petala alba, in dumetis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7769.
forma 8 lanceolata Peyr.
Flor. Bras. I. ce.
Frutex 1-3 m. petala alba, dumeto formans in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6121.
forma d. myrtilloides Pevr.
Flor. Bras. 1. e.
Frulex vel arbor parva 2-5 ın. petala alba, in dumetis pr. Concepeion, Sept.,
n. 7429.
Erythroxylon Myrsinites Mart.
Beitr. z. Kentniss d. Gatt. Eryth. Abh. d. Ak. d. Wiss. München III, 2,
p. 65 (845); Peyritsch Flor. Bras. XII, ı, p. 137.
Frutex 3-4 m. petala lutescentia in silvis apricis pr. Sapucay. Dee., n. 1609;
in dumetis pr. Tacurupucu, Jul., n. 605.
Erythrosylon distortum Mart.
Beitr. z. Kentniss d. Gatt. Eryth. Abh. d. Ak. d. Win. München 1840,
p. 66 (346); Peyr. Flor. Bras. XI, ı, p. 138.
Var. paraguariense nob.
Differt petiolis brevioribus, lamina elliptica vel elliptico-oblonga, stipulis
peliolis æquilongis.
Frutex 0,6-1,5 m. petala alba vel glaucescentia, ad marginem dumetorum in
glareosis pr. Goncepeion, Sept., n. 7458; in dumetis pr. Ibu-mi in regione
fluminis Apa, Oct., n. 7675.
Erythroxylon Hasslerianum Chod.
Plant. Hassl. I, p. 15.
forma ellrptica.
Foliis oblongo eiliplieis apice subacutis coriaceis supra viridi nilenlibus,
subtus glabrescenlibus subopacis 55/30 45/25 mm. |
Frutex 0,5-1 m. flos albicans, in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5773.
forma angustifolia.
Foliis oblongis apice subobtusis basi longe euneatis 90/18 80/16 mm.
Frutex 0,3-0,6 m. petala alba, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6151.
(A suivre.)
1289
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
2790: séance. — Lundi 4 4 novembre 19094. — Ouverte
à 8 h. '/ı dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
site, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 278% séance est adopté après deux rectifications
signalées par M. Beauverd : la première, d'ordre typographique. corrige
à la page 166 (p. 1176 du Bull. Herb. Boiss.). No 41, la date de publica-
tion de l’Avena Scheuchzeri All. qui doit être «4785» au lieu
de «1875: la seconde rectification se rapporte à l'article intitulé
« Deux plantes des Alpes du Tessin nouvelles pour la flore suisse» :
pendant que cet article était sous presse paraissait dans les Vierteljahrs-
schrift d. Naturf. Ges. Zurich, vol. XLIX (1904) un travail intitulé
«Floristiche Beobachtungen im Val di Bosco de M. J. Bähr, Zürich,
signalant la presence du Saxifraga retusa Gouan dans le Tessin;
la priorité de publication de ceile plante nouveile pour la flore suisse
appartient par conséquent au périodique zurichois cité. — M. le Pré-
sident annonce ensuite la candidature de M. Nicoud. présenté par
MM. Martin et Lendner: cette candidature sera poriée à l’ordre du jour
de la prochaine séance. — Les publications suivantes sont déposées
sur le bureau :
ALLEMAGNE : Botanisches Centralblatt, Nos 35 à 40 de 1904: ETATS- _
UNIS : Journ. Cincinnati Soc. Nat. hist., No 4 (1904): FRANCE : Annuaire
de la Soc. bot. de Lyon, Notes et Mémoires XXNIII, 2-4, 1903; Bulletin de
la Soc. de Sciences naturelles de la Haute-Marne, N° 1. Langres. 1904;
Bull. Soc. Linnéenne de Bordeaux (1904): Revue Scient. du Bourbonnais,
N5 200-201 (Moulins. 1904); SUISSE : Annuaire du Conserv. et Jard. bot.,
Genève, Nos 7-8 (190%); Bull. Soc. neuchätel. de Geographie (1904); Bull.
Herb. Boissier (oct. 190%).
RAPPORT SUR L'HERBORISATION MYCOLOGIQUE DU 16 OCTOBRE
1904 AUX BOIS D'YVRES (HAUTE-SAVOIE). — Cetle course, fort
bien réussie à tous les points de vue, avait réuni 15 participants dont
6 membres de la Société; M. le prof. Ch.-Edouard Martin en donne un
rapport détaillé subdivisant la contrée parcourue en qualre régions cor-
respondant à autant de flores très différentes.
1290 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR,). (172)
1° Du pont du Viaison au bois d’Yvres (bords de routes, de chemins
et sentiers à travers pâturages, buissons feuillés, châtaigniers et nombreux
blocs erratiques) : huit espèces notées, dont toute une colonie de Fistu-
lina hepatica.
2° Bois de Pinus silvestris : abondance d'espèces habituellement
signalées, outre les espèces suivantes nouvelles pour cette station
Phlegmacium glaucopus, Entoloma nidorosum, Hygrophorus gliocyclus,
Hygr. discoideus et Inocybe cervicolor Pers.!; parmi les espèces déjà
rencontrées, M. Martin signale un Polyporus violaceus Martin
spec. nov. décrite in Bull. Soc. bot. Genève, VI : 192 sous le nom de
Boletus violaceus Martin; les caractères spécifiques remarqués par l’auteur
chez cette plante la font ranger dans la systématique à côté du Poly-
porus leucomelas. — Total pour celte région ; 34 espèces observées.
3° Bois d’Yvres (sapins et quelques arbres feuillés) : 30 espèces
notées, dont 3 nouvelles pour la region, Mycena adonis, Pholiota unicolor
et Peziza aurantia (seul discomycele de cette herborisation).
4° Päturages entre le bois d’Yvres et La Mure : Hygrophorus virgi-
neus et Tricholoma grammopodium.
Le total des quatres régions accuse 74 espèces reconnues, et un certain
nombre d’autres restant à déterminer.
A ces résultats, M. Martin adjoint ceux de deux herborisations effec-
tuées dans les mêmes localités les 2 et 30 octobre 1904; ces deux herbo-
risalions enrichissent le total ci-dessus de 44 autres espèces el portent
ainsi à 118 le nombre des espèces différentes observées en 1904 aux
bois d’Yvres et environs.
De ces deux herborisations complémentaires, les Hebeloma longi-
caudum, Collybia aquosa, Collybia clusilis et Pholiota lucifera (cette
dernière remarquable par l’excessive irrégularité des spores, mesurant
8-24/4-8 y au lieu de 8-10/5-6 y) sont à signaler comme nouvelles pour
la florule mycologique de la contrée. — En revanche, plusieurs espèces
communes manquaient à l’appel; d’après les observations analogues faites
dans le canton de Berne par un correspondant de M. Martin, notre
dévoué collègue pense qu’il faut attribuer à la sécheresse exceptionnelie
de l’été écoulé la cause de la disparition de ces espèces dans la region du
sapin. — M. le professeur Chodat fait observer que le Lactarius vellereus,
entre autres, cité dans la liste des déficits du bois d’Yvres, était très
abondant cet automne dans la plaine genevoise.
UN ANCIEN BOTANISTE : JACQUES ROUX (1773-1822). — M. le
Dr John Briquet, après (quelques mots d'introduction, nous donne lec-
1 Au sujet de cette plante, M. Martin fait remarquer que tandis que Fries
l'identifie à l’Inocybe hirsuta, Quélet en a fait l'équivalent de l’Inocybe Bongardii ;
il s'explique difficilement cette confusion, l’I. Bongardii ayant une odeur de
bergamote tandis que I’I. cervicolor se distingue par son odeur de moisi. — Du
reste, l'étude de la synonymie de cette espèce fait constater une très grande
confusion chez les auteurs.
(173) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1291
ture d’une monographie biographique sur Jacques Roux, de Genève, un
florisie très actif qui récolta d'importants malériaux non seulement de la
flore du Jura et des Alpes. mais encore de celle de tout le bassin du
Rhône et du littoral méditerranéen occidental jusqu’en Espagne. La bio-
graphie de ce travailleur ignoré. vraisemblablement le plus ancien des
floristes genevois, a pu être reconstituée par M. Briquet grâce à des docu-
ments inédits retrouvés principalement dans l’herbier de Jacques Roux ';
elle fait partie d’une série d’autres monographies d'anciens botanistes
régionaux que notre sagace collègue compte pouvoir publier prochaine-
ment en un volume. Nous nous bornerons donc à relever, pour ce qui
concerne l’activité de Roux aux environs de Genève, qu'il fut le premier
a découvrir le Linnæa borealis dans la vallée de Chamonix (massif du
Mont-Blanc), le Sulvia verticillata dans la vallée d’Abondance (Alpes
Lemaniennes) et le Pedicularis silvatica près de Sallanches (Alpes d’An-
necy). — Les vifs remerciements de M. le président accueillent la fin de
certe fort intéressante communication.
CONTRIBUTIONS A L’ETUDE DES LIAISONS DU PHLOEME MEDUL-
LAIRE, PERIMEDULLAIRE ET INTERLIGNEUX AVEC LE LIBER
NORMAL. — Apres quelques mots d’introduction et de récapitulation
sur l'historique des différentes anomalies du bois, M. le D’ Louis Viret
resume les résultats des recherches faites jusqu'à ce jour sur le tissu
criblé anormal?, et entreprend l'étude des liaisons du phloème médullaire,
périmédullaire et interligneux avec le liber normal chez les Achyranthes
Verschaffeltii (Amarantacées), Cochlearia Armoracia (Crucifères), Dicella
nucifera Chod. (Malpighiacées), Solanum Dulcamara, Lycium, Cestrum
roseum el Atropa Belladona (Solanacées), Acanthus mollis et Thunbergia
laurifolia (Acanthacées). De l’ensemble de ces études de détail, M. Viret
en tire les conclusions générales suivantes :
1. Dans les plantes à liber périmédullaire, il existe en général des liai-
sons entre le liber normal et le phloème périmédullaire, ainsi qu'avec le
phloème interligneux el intraligneux.
2. Les plantes à phloème surnuméraire possédant ces liaisons ont un
bois fractionné; dans le nœud, il est comme un crible.
3. Lorsque dans les plantes à phloème anormal il n'existe pas de
liaison, le bois est très compact; les rayons médullaires sont fortement
lignifies et parfois si comprimés qu’ils sont presque invisibles.
! Cet herbier, comprenant plusieurs milliers de numéros, a été incorporé dans
les importantes collections du Conservatoire botanique de la Ville de Genève, à
la Console.
2 Ces résultals ont été résumés jusqu'en 1892 par M. Chodat dans les Actes du
Congrès botanique international de Gênes (R. Chodat ; Contribution à l'étude des
anomalies du bois), et continués par MM. Roulet (Bull. Herb. Boiss. II, 1894)
et E. Perrot (Le tissu criblé, Paris 1899).
1292 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). (174)
4. Les liaisons entre les différents phloèmes ont rarement lieu dans
les entrenœuds où le bois est compact, mais elles sont nombreuses dans
les nœuds.
5. Dans les plantes présentant des phloèmes anastomosés, le petiole
des feuilles .possède un seul phloeme, continuation du phloème normal
de la tige. Les Amarantacées font apparemment exception. le liber du
pétiole provenant des arcs libero-ligneux primaires internes.
6. Dans les Amarantacées, Achyranthes possède des phloèmes anasto-
mosés el tous orientés de la même manière.
7. Les rhizomes charnus des Crucifères (Cochlearia Armoracia) pos-
sèdent un réseau très développé d'éléments criblés médullaires avec
nombreuses anastomoses horizontales. Ces éléments se continuent dans
l’intérieur de la racine, entre les groupes de vaisseaux ligneux et dans
les feuilles, mais seulement sur une certaine longueur.
8. Chez les Malpighiacés, dans le genre Dicella, des anastomoses nom-
breuses existent dans les tubercules, tandis que dans les tiges aériennes
le contact a lieu seulement dans le nœud: l’anomalie cesse dans le
péliole dont le liber est la continuation du liber normal.
9. Les cordons de phloème des Solanées sont anastomosés dans l’axe
hypocotyle où le bois est fractionné et dans le pétiole (qui conserve l’ano-
malie de la tige), à une certaine distance de sa naissance.
‘10. Les Acanthacées du genre Acanthus ont leurs phloèmes reliés
dans l’axe hypocotyle et à la naissance des feuilles. Dans le genre Thun-
bergia, 1 n’y a pas de liaisons nettement définies; mais les phloèmes,
normal et anormal, ne sont séparés que par le cambium, dans l’entre-
nœud en certains endroits et dans presque toute la région du nœud où le
bois est excessivement fractionné.
— Cetle communication illustrée de très nombreux dessins intéresse
beaucoup l'assistance et fait l’objet de quelques remarques de MM. Briquet
et Chodat. à
La séance est levée à 10 ‘/2 h.; y assistaient, 20 membres et invités :
MM. Aug. de Candolle, Penard, Romieux, Viret, Beauverd, Bernard,
Boubier, Briquet, C. de Gandolle, Chenevard, Chodat, Fredericks, Guinet,
Hausser, Lendner, Martin, Mayor, Revaclier et deux dames.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
1293.
TABLE
TRAVAUX PAR NOMS D'AUTEURS CONTENUS DANS CE VOLUME
Pages
IBARBEZ EN) = Le-Docteur Henzu.Bernet...:.....:2....2.. 0200.08 840
BEAUVERD (G.). — Errata à la Flore des Alpes d’Annecy................ 60
BEAUVERD (G.). — Société botanique de Genève. Compte-rendu des séances 93,
193, 293, 389, 491, 602, 717, 1172, 1989
BoRNMüLLER (J.). — Dritter Beitrag zur Kenninis der Gattung Dionysia... 513
BORNMÜLLER (T ). — Ein Beitrag zur Kenntnis der Orobanc henflora Vor-
derasiens in ee 673
BornMüLLER (J.). — Beiträge zur Flora des Elbursgebirges Nord- -
BErsiens a2 Sa oe 1073 et 1257
Gauus (E.-G.). — Société pour l'étude de la Flore Franco-Helvetique..... 1215
GANDOLLE (Aug. de). — Plantæ Tonquinensis......................... 1069
CANDOLLE (e de). — L’herbier de Gaspard Bauhin déterminé par
AB uerlandolle res arr er 204, 297 et 721
CaRDOT (J.). — Les Leucobryacées de Madagascar et des autres Iles Austro-
Airicaines de Océan Indien ere 2 ee Se 97
ÜHENEVARD (P.). — Contributions à la Flore du Tessin ...... 333, 635 et 791
GHrapusso-Vouı (l.) et Marriroro (O.). — Les Bochardo, Botanisles
Piémontais, d'après leurs manuscrits inédits. ............... 197 et 841
CHODAT (R.). -— Quelques points de nomenclature algologique........... 233
CHoDAT (R.). — Polygalaceæ Schwackianæ in Brasilia leetarum......... 910
CHovar (R.) et Hasszer (E.). — Plante Hassleriune soit énumération des
plantes récoltées au Paraguay, de 1885 à 1902 par le Dr Emile Hassler 61.
169, 257, 475, 548, 688, 824, 879, 1051, 1155 et 1273
CHRIST (H.). — Loxsomopsis Coslaricensis nov. genen SD nr 393
Carisr (H.). — Filices Faurieanæ. V. Filices Formosanæ. — VI. Filices
Japonice one. cree NE 609
CHRIST (H.). — Primitiæ Floræ costaricensis. Filices et Lycopodiaceæ, III. 936,
957 et 1089
Corrt (A.). — Contribution à l'étude de la cécidiologie suisse........ 1 et 119
FEDTSCHENKo (Boris). — Notulæ criticæ Turkestanicæ. — Novitiæ Floræ
Nurkestauic®:.. ... 2... 2.2 Re NT NI A tn RUE AR
FEDTSCHENKO (Olga). — Trois espèces nouvelles du genre Eremurus...... 771
FEDTSCHENKO (O. et B.). — Matériaux pour la Flore de la Crimée 373, 564
et 1181
+ FREYN (J.). — Plantæ ex Asia Media................ 33, 443, 755 et 1105
- Hacker (E.). — Supplementa enumerationis graminum Japoniæ, Formosæ,
COPA ee suce SR TE en te 922
Herzog (Th.). — Die Laubmoose Badens 137, 241, 459, 657, 808, 918, 1035,
1137 et 1944
KELLER (R.). — Beiträge zur Kenntnis der Ostschweizerischen Brom-
heerenn en ere CS ne OA Me do ba ave 0 329 et 419
BULLETIN DE L'HERBIRR hoissiee, 10 42, 5 déceinbre 1904. 84
1294 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.).
Pages
KükENTHAL (G.). — Cariceæ novæ vel minus cognitæ.................. 49
Krırea (R.). — Beiträge zur Kenntnis der Laubmoosflora des Kantons
Unterwalden.. cn ae ee ee N LTR 952
LINDAU (G.). — Acanthaceæ americanæ II..................... 313 et 401
MryLan (Ch.). — Notes bryologignes. 1. Contribution à la flore bryolo-
sique du Jura. — II. Note snr une forme anormale de Orthotrichum
OT NE SE Se ee EE 380
Mez (G.). — Additamenta monographica 14904............. 619, 863 et 1121
PampaniNt (R.}. — Une Cunoniacée nouvelle de la Nouvelle-Calédonie. . . 490
PANNATIER (J.). — Le Carex depauperala Good. Nouveau pour la flore
SUISSCHR N er re ele ie nee ee doc te D TE 956
ScaiNz (H.). — Beiträge zur Kenntnis der Afrikanischen Flora (neue
Folge). XVI. — 1. Lepidium- Studien. 2.2.2.2 sn 0 no 5 0 c 69%
SeHinz (H.). — Mitteilungen aus dem Botanischen Museum der Universität
Zurich. XXI. — MM. Chenopodien-Studien. — 111. Beiträge zur
Kenntnis der Afrikanischen-Klora. — IV. Zwei neue Piper-Arten
aus Gina: a. we ne CRT EE 989
SEEMEN (O. von). — Das von H. Pitter und ‘Ad. Tonduz in Costa-Rica
sesammelte-Quercus-Material. ee er PE 651
SOLEREDER (H.). — Zur näheren Kenntnis von Polycarpæa Filifolia und
anderen kanarischen Polycarpea-Arten ...:...................... 435
STEPHANI (F.). — Species Hepaticarum... 18, 153, 345, 586, 775, 973 et 1197
Wırııams (F.-N.). — Liste des plantes connues du Siam.... 217, 361 et 1027
ZAHLBRUCKNER (A.). — Lichenes a Cl. Damazio in montibus Serra de Ouro
Breto.-Brasilie ect. ae en. ee M MERE 13%
TABLE DES PLANCHES CONTENUES DANS CE VOLUME
PLancHE 1. — Loxsomopsis Costaricensis nov. gen. et spec.
Pranche 2. — I. Dionysia revoluta Boiss. — IT. Dionysia Haussknechtit Bornm.
et Strauss. — III. Dionysia Bachtiarica Bornm. et Alexeenko. -
IV. Dionysia diapensæ olia Boiss.
PLaxcHE 3. — I. Dionysia Aucheri (Duby) Boiss. — II. Dionysia bryoides
Boiss. — Ill. Dionys’a tapetodes Bge.
PLANCHE 4. — Portrait de A. P. de Candolle.
PLancHE 5. — Chenopodien-Studien.
PLANCHE 6. — » »
Pranche 7. — Allium aflatunense B. Fedtsch. n. sp.
DATES DE LA PUBLICATION DE : CHAQUE NUMÉRO
Le numéro À a paru le 31 décembre 1904. -
» le 31 janvier 1904.
» le 29 février 1904.
» le 31 mars 190%.
» le 30 avril 190%.
» le 31 juin 1904.
» le 30 juin 1904.
» le 30 Juillet 190%.
le 31 août 1904.
» le 30 septembre 1904.
» le 31 octobre 190%.
» le 5 décembre 1904.
un je ji
NO = © © O0 1 Où Qt &> Co RO
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2me série. — Tome IV. 1904.
TABLE DES TRAVAUX PAR ORDRE DE MATIÈRES
Biologie, Morphologie. Physiologie
(générales et speeiales).
ÜANDOLLE, C. de, Observations
teratolosıques.2.... 22.20.22. 602
CHonaT, R. Triticum dicoceum
des lombeaux egyptiens...... 199
Cxopar, R. Cellules du Gancer.. 199
CHopvat, R. Parasites des racines
AS. Le! 296
CHopar, R. Gui et Sapin rouge.. 392
Cort, A. Contrib. cécidiologie
SUIS Le ee. 1Ne MAD
Hassrer, E. Champignons ligni-
IE BE a 199
LENDNER, A. Orchis purpurea
ADOPTE ce 608
LENDNER, A. Symphylum offici-
valeranormal.. 3.2.2.2... 720
Meyran, Ch. Note sur une forme
anormale de Orthotrichum af-
NES CAT nn. une DS
PEnarn, Eug. Sur la variation
du coloris des fleurs. ..,..... 93
Rouge. Développement du liège
LESORMESR NN rende 608
SERVETTAZ C. Anomalies florales
chez les Eleagnacées......... 719
SOLEREDER, H. Kenntnis v. Poly-
carpea filifoliæ und Kanaris-
chen Polycarpea-Arten...... 1.35
Virer, L. Etude des liaisons du
phloème avec le liber normal. 1291
Systématique.
Géographie botanique.
a) Phanérogames.
ALBERT, A. Phagnalon Telon-
ense var. ambiguum Albert... 1225
Baker, J.-G. Liliacee, Vellozia-
ceæ et Iridaceæ Africanæ..... 996
BarBey, W. Sorbus lormainalis
au bois du Vengeron........ 720
BEAUVERD, G. Errala fl. Alpes
JéANNEC VI Ha. 60
BEAUVERD, G., Une variété nou-
velle de Teuerium Botrys L. 96
BEAUVERD, G. Herborisation à la
cluse de Saint-Clair ......... 492
. BEAUvVERD, G. Additions à la flore
des Alpes d'Annecy ......... 60%
BEAUVERD, G. Globularia nudi-
caulis à la Montagne de Vey-
rierzelsaussalever Er 9.002 8
BeauvenD, G. Herbor. au Vouant 717
BEAUVERD, G. Additions à la flore
des Alpes vaudoises......... 1174
BrauverD, G. Erigeron alpinus
var. ezaltatus Brig... ...... 1231
BEAUVERD, G., BERTRAND, E. et
Romreux, H. Observations mé-
teorologiquesen ann. 2.2 391
BORNMÜLLER, J. Beitr. z. Kenntn.
der Gatt. Dionysia .......... 513
BORNMÜLLER, J. Beitr. z. Kenntu.
der Orobanchen. Vorderasiens 673
BorxMüLLer, J. Beitr. z. Fl. des
Elbursgebirges N.-Persiens...
1073 et 1257
BRaxp, A. Symplocacee Hass-
RED NE RN ete 283
Briquer, J. Verbenaceæ Hassle-
LANE EEE NONE 1055 et 1455
Camus, G. Soc. fl. franco-helvet. 1215
Camus, E.-G. Sur Dracocephalum
AUSLRIUCUNV Ser 1231
Camus, E.-G. Renseignements sur
les hybrides du genre Rumex. 1232
CANDOLLE, Aug. de, Magnolia
Balanse:sp nova. 294
CANDOLLE, Aug. de, Plantæ Ton-
QUIDENSES EN sn 0 1069
CANDOLLE, C. de, Deux nouv.
Piperde Chine pre ere 1026
CHENEVARD, P. Notes floristiques
sur le val Verzasca., 000 494
UHENEVARD, P. Urticacée nou-
velle dulessin PAPE 202 19%
CHENEVARD, P. Contrib.
fl. du Tessin ..... 933, 639 et 791
CHENEVARD, P. Deux plantes du
Tessin nouv. pour la fl. Suisse 1179
Cuopar, R. Polygalaceæ Schwac-
kann Me ARR ae Res 910
(nopar, R. Station de Pyroles
dans le Jura vaudois ........ 1180
Cuopar et Hasster. Plantæ Hass-
lerianæ... 61, 169, 257, 475, 548,
688, 824, 879, 1051, 1155 et 1273
CLARKE, C.-B. Cyper aceæ Afric.. 995
Cocnraux, A. Melastomataceæ
Hasslentane ns Be 1275
Coste, H. Les S/atice de l’Aude. 1225
FAURE, A. «Ranunculus Faureri». 1219
Feprscuenxo B. Not. crit. Turk.
— Nov. fl. Turkestanice..... 914
FEDTSCHENKO, O. Trois espèces
nouvelles du genre Eremurus. 771
1296
FEDTSCHENKO, O. Mater. pour la
flore de la Crimée. 373, 564 et
1181
+ FREYN, J. Plantæ ex Asia media 33,
443, 755 et 1105
Fries, R.-E. Anonaceæ Hassle-
(GILLOT, X. Typha stenophylla
Fish et Moy ee 1229
Giron et FAURE, A. Note sur
Myricaria Germanica Desv... 1221
(sUILHOT. Corrections aux étiquet-
tés de 1902 en Be 1225
GuiNET, A. Polygala Chame-
buxus au Grand-Salève.... 607
GuINET, A.. Phaner. nouv. pour
la fl. des env. de Genöve.....
Hacker, Ed. Gramineæ Hassle-
TIONEN. 265
Hacke, Ed. Suppl. enum. grami-
num Japoniæ, Formosæ, Coreæ. 522
Hasscer, E. Bois du Paraguay... 295
KELLER, R. Beitr. z. Kenntnis d.
Osischw. Brombeeren... 329 ei 419
KRENZLIN, Fr. Orchidaceæ Afric. 1007
KÜkENTHAL. G. Cariceæ novæ vel
minus. COPIER EC US 49
LENDNER, A. Herb. au Parmelan 1174
LINDAU, G. Acanthaceæ Ame-
ticanerlIl ner, 313 et 404
MazmE et HassLer, E. Apocy-
naceæ Hasslerianæ.......... 194
Mez, C. Additamenta monogra-
phicasererers 619, 863 el 1121
Moore, Sp. Composite Afric.... 1011
Nıepenzu F. Malpighiaceæ Afric. 1010
PampaniNi, R. Cunoniacée nou-
velle de la Nouvelle-Calédonie 490
PANNATIER. J. Le Carex depau-
perata Good. en Suisse ...... 956
Rozre, R.-A. Selaginaceæ Afric. 1011
Romieux, H. Herbor. en Tunisie
CHAT DÉTIE er ee Ne ne 719
Romieux, H. Oléacée japonaise
rustique a Genever ........ 1180
SCHMIDELY, Aug. Quelques Rubr
de la Haute-Savoie.......... 9%
ScHinz, Hans, Mitteil. aus d. bot.
Museum d. Univ. Zurich. XXI
69% et 989
SEEMEN, O. von H. Pittier et
Ad. Tonduz Costa-Rica Quer-
cus-Material. .. nn te 651
TheLvung, A. Lepidium Studien 695
Waiccrams, F. Liste des plantes
connues du Siam 217, 361 et 1027
b) Gryptogames.
Barpey, W. Sphagnum cymbi-
folium dans la flore genevoise? 390
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne sén.).
CaRDOT, J. Leucobryacées de Ma-
dagascar et iles Austro-Afr. 97
CHopaT, R. Quelques points de
_ nomenclature algologique .... 233
CHrist, H. Loxsomopsis Costari-
. censis nov. gen. el spec...... 393
CRist, H. Filices Faurieanæ ... 609
Garist, H. Primitiæ floræ Costa-
ricensis. Filices et Lycopodia-
CORTE HN 936, 957 et 1089
Guiver, A. Mousses du Vouant. 718
Guiner et Martın. Nouv. sta-
tions de Fougères au Reculet. 720
Herzog, Th. Die Laubmoose
Badens.. 137, 241, 459, 657, 808,
918, 1035, 1137 et 1244
KELLER, R. Beit. z. Kenntnis der
Laubmoosfl. des Kant. Unter-
walden: 550%. nn. 952
Marrın et GUINET. Un ancien ca-
talogue broyologique genevois. 495
Marrın, Ed. Champignons du
Vouant.. ». 1571000000 719
Martin, Ed. Herbor. mycol. aux
bois dVvres 02. 22.00 22 1289
Meyran, Ch. Notes bryologiques 580
STEPHANI, Fr. Species Hepatica-
rum, 18, 153, 345, 586, 775, 973
et 1197
ZAHLBRUCKNER, A. Lichenes Damazio
Brasilien. 2.8.00 Seo 134
Comptes rendus. Bibliographie.
Divers.
Bareey, W. Le Dr Henri Bernet. 840
BeauverD, G. Société botanique
de Genève, Compte rendu des
séances. 93, 193, 293, 389, 291.
602. 717, 1172 et 1289
BERNET, Dr H. Notice nécrolo-
gique par W. Barbey........ 840
Bougier, A.-M Catal. des pério-
diques scientifiques de Genève. 200
Bousier, A.-M. De l’abus des
périodiques scientifiques 389 et 491
Brique, J. J. Roux (1773-1822) 1290
CANDOLLE, Aug. de, Activité de
la Soc. bot. de Genève en 1903 197
CanDozze, C. de, L’Herbier de
G. Bauhin déterminé par A.
P. de Candolle... 201, 297 et 721
Carapusso-Vozr et MaTTIRO10, O.
Les Bochiardo, botanistes pié-
IMOTLLRIS PERS ARE 497 et 844
Foucaup, Julien. Sa notice nécro-
logique.. 2:7. 2. SERRE 1222
RopriGue, A. Bibliographie des
plantes sensibles............ 191
1297
INDEX DES NOMS DE PLANTES
CITÉS DANS CE VOLUME
Les noms des espèces nouvelles sont imprimes en italique.
4
Mo furfuracea 1169, 1170; l@vis 1169, 1170. — Abies excelsa
4, 392, 749, 803; pectinata 392, 803; taxifolia 749. — Abildgaardia fusca 225:
pauciflora 225. — Abrotanum fœmina vulgi 302. — Absinthium montanum
302. — Acacia adhærens 485; bonariensis 480, 485: Cavenia 479, 480, 485;
Garnesiana 480, 485; glomerosa 486: Hassleri 479, 483: incana 95%: Langs-
dorfii 485; Martii 479, 480, 486; paniculata 479, 481, 486: paniculata var.
incana 486; plumosa 485; polyphvlla 479, 485; riparia 479, 485; velulina 479,
485, 486. — Acanthus mollis 1291. — Acaulon muticum 248, 495; trique-
trum 249. — Acer campestre %, 546; campestre var. 145; Martini 1216, 1217;
monspessulanum f. acutiuscula 38; monspessulanum var. genuinum 38; Negundo
f. dentata 39; Negundo var. vulgare 39; opulifolium 2, 5; pseudoplatanus 5,
546, 745, 1174. — Aceras hircina var. caprina 1190. — Achillea atraia 301,
643; Clavennæ 302; macrophylla 213, 495, 541, 643, 1179; millefolium 303,
643; millefolium var. lanata 643; monlana 301; moschata 303, 643: nana 643;
nobilis 301; ptarmica 213, 643; setacea 678; siricta var. lanata 643: tomen-
tosa 303, 1216. 1217. — Achyranthes aspera 1030; Verschaffeltii 1291. —
Acisanthera alsinæfolia 1274, 1275; inundata 1274, 1275; paraguayensis 1274,
1275. — Acnistus breviflorus 78, 79: breviflorus 7 spinescens 79; cauliflorus 79.
— Aconitum Anthora 1174: Lycoctonum 914: paniculatum 543, 1179. —
Acorus officinalis 209. — Acratherum miliaceum 527. — Acrocladium cuspi-
datum 956. — Actoplanes Ridleyi 361. — Adenoncos major 372. — Adeno-
styles albifrons 641; hybrida 641; leucophylla 542, 641. — Adiantum æthio-
-picum 1094 ; capillus 1094 ; capillus veneris 612; concinnum 967, 4093 : dolosum
. 1094; emarginatum 109%; glaucophyllum 1095; heterocltum 1094; obliquum
1094 ; obliquum var. bipinnatum 1094; subcordatum 1094 ; subtrapezoideum 1094 ;
tenerum 1093, 1094, 1095; Wagneri 1093; Werckleanum 1093. — Adonis 310;
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 42, 5 décembre 1904. 85
1298 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ine <ÉR.).
Amourensis 392; caudata 1078: Cupaniana 1078; flammea 1078; microcarpa
1078; squarrosa 1078. — Adoxa moschalellina 493. — Æchmea aciculosa 620 ;
Cumingii 620; Drakeana 621: onermis 620. — Ægiphila Candelabrum 1053,
1054, 1168; cuspidata 1054, 1168, 1469; filifolia 1168: filipes 1168; Hassleri
1053, 1054, 1167; Luschnathii 1167, 1168; mediterranea 1167, 1168; para-
guariensis 1053, 1054. 1166; platyphylla 1053, 1054, 1468; Sellowiana 1167.
— Ægopodium podagraria 6, 306, 640. — Ærides afline var. roseum 371;
multiflorum 371: mulliflorum var. roseüm 371: odoralum 371. — Æschy-
nomene americana 832, 882: brasiliana 831. 832, 882: ciliata 831, 883; falcata
831. 881: falcala var. à microphylla 882; fal:ala var. & paucijuga 881; falcata
var. 8 plurijuga 881: hispida 883: hispidula 831: hystrix 832. 882: hystrix var.
8 incana 882; hystrix var. y mucronulala 882; Monlevidensis 832, 883: Monte-
vidensis var. microphylla 830. 883: mucronulata 882; paniculala 831. 832, 882;
pauciflora 831. 832, 882: plaiycarpa 832, 882; rostratum 883; Selloi 832, 882,
883: sensiliva 832. 883. — Æsculus hippocastanum 744. — Æthionema saxa-
Lile 493. — Æthusa cvnapium 307. -— Agelæa dlensiflora 103%; vestila 103%.
— Aglaonema costalum 226: hospitum 226; malaccense 227 ; propinquum 227;
rotundum 227; Siamense 227; Schoitianum 227; simplex 227; tenuipe 227.
— Agrimonia eupatoria 636. 733. — Agropyrum glaucum var. campestre 807;
glaucum var. Foucaudi 1225; repens var. cæsium 807; semirostalum var.
ciliare 532 — Agrostemma Coronaria 462; Githago 462. — Agrosticula
muralis 279 — Agrostis alpina 206. 801; calamagroslis 206; canına var.
for mosana 528; canina var. pudica 528; marilima var. Foucaudi 1225;
prrennans 532; rupestris 607, 801, 1176; Scouleriı 523: spica venti 204;
vul.aris var dubia 801; vulgarıs var. genuina 801; vulvaris var. Hornun-
giana 807; vulgaris var montana 801. — Agrostophyllum Khasianum 366. —
Ailanthus glandulosa 38. — Aira brasiliensis 278; cæspilosa var. genuina 801;
cæspilosa var. varia 801; cœrulea 204; flexuosa 207, 717, 801; juncea 205.
— Ajuya (hia 575; genevensis 574; genevensis f pluricaulis 748; Laxmanni
575; orientalis 574; pyramidalis 474. 794; repians 474, 794. — Albersia
Blitum 795, 1184. — Albizzia Lebbeck 478, 481, 483. — Albuca ylauca 999;
gramulata 9 9; tenuifolia 1000. — Alchim Ma arutangula 1216, 1217; acuti-
dens 4216, 1217; alpestris 637; alpina 493, 637, 734: chiropliylla 606; contro-
versa 1216, 1217; fallax 637; filicaulis 718; flabellata 606, 637; frigens 637;
glaberrıma 606, 637; lineata 606; minor 637; nitida 606; pentaphyllea 637,
732, 1177; pratensis 637, 718; psilopodia 1216, 1217; pubescens 637, 718;
saxalilis 637; splendens 1216, 1217; strigulosa 637; subsericea 637; vul-
garis 637, 732; Wichuræ 1216, 1217. — Alectorolophus Alectorolophus 792;
angustifolius 792; lanceolatus 792; lanceolatus var. gracilis 792; minor 792;
patulus 792; subalpinus 495, 541, 792. — Alectra brasiliensis 291. — Alibertia
Hassleriana 87, 89, 173; sessilis 87, 88, 173; Iriflora 174. — Alisma angusti-
folia 311; planlago 311, 1189; ranuneuloides 311. — Allantodia Javanica 613.
INDEX. 1299
— Alliaria officinalis 543. — Allium aflatunense 917; albidum 1195;
altissimum 917; ampeloprasum 211; decipiens 1195; flavescens 1195; flavum
1195; jesdianum 917; montanum 211; moschatum 1195; odorum 230;
oleraceum 211, 798; pallens 211; paniculatum 211, 1195; Rosenbachianum
917; roltundum 1194; schænoprasi florens 211; Schænoprasum var. folio-
sum 798; Scorodoprasum 119% senescens 495, 798: sphærocephalum 211;
stipitatum 917; tuberosum 230; tulipæfolium 41195; ursinum 211; Victo-
rialis 211; vineale 211. — Allmania nodiflora 1030. — Allosurus crispus 804.
— Alnus baccifera 745; Beckii 797; Brembana 542; glutinosa 6, 606, 745,
1189; incana 6, 606, 797, 1178; incana X glutinosa var. ambigua 797; incana
var. subargenlata 807: incana var. subrotundata 797, 807; viridis 717. 718,
797, 197%; viridis var. Brembana 797; viridis var. microphylla 797. —
Alocasia acuminata 227; fornicata 227; indica 227; longiloba 227. — Aloœ 728.
— Aloina aloides 931, 932: ambigua 931, 932: rigida 931, 932. — Alopecurus
agrestis 205; geniculatus 528. 606; pratensis 205; utriculatus 20%. — Aloysia
lycioides 1067; urticoides 1066. — Alphonsea tonquinensis 1071. — Alpinia
comosa 231; conchigera 231; galanga 231; macroura 231; oxymilra 231;
scabra 231; Zingiberina 231. — Alsine alpina 472; fontana 471: hirsuta
arvensis 472; media 471; palustris 471; recurva 495, 545; recurva var.
nana 545; sedoides 545; Spergula 471; verna var. alpina 545; verna var.
nivalis 545. — Alsophila chnoodes 958; costalis 951; denticulata 617;
elongata 948, 958; formosana 617; furcata 957; glabrata 617: latebrosa 617;
leucolepis 959; podophylla 617: procera 958; sagittifolia 946; stipularis 958;
tenerifrons 959. — Althæa hirsuta 732; officinalis 731. — Alyssopsis
Kotschyi 1261, — Alyssum aipestre f. Gerardi 1215, 1217: alpestre var. suffru-
tescens 1268; bracteatum 1268; calycinum 215; campestre 1269; campestre var.
hirsutum 1269; clypeatum A461; dasycarpum 1269: desertorum 1268; gemo-
nense 461; hirsutum 1269; hispidum 1269; linifolium 1269: linifolium var.
Teheranicum 1269; minimum 1268; montanum 215; sinuatum 461; stric-
tum 1269; Szovitsianum 1269; tortuosum 1268. — Amarantus retroflexus 1181.
— Amblyodon dealbatus 582. — Amblystegium filicinum 955; serpens, 496.
955: subtile 955; varium 583. — Amellus arenarius 1013; strigosus 1013.
Ammannia peploides 1031. — Amomum hirticalyx 231: Kenigii 231;
littorale 231 ; uliginosum 232. — Amorpha fruticosa 45. — Amphidium lappo-
nicum 138, 1050; Mougeotii 256, 815, 1049, 1050. — Anacamptis pyrami-
dalis 1190. — Anacardium occidentale 65, 66; pumilum 65, 66. — Anacolosa
Griffithii 1028. — Anadendrum angustifolium 226: montanum 226. — Ana-
gallis aquatica 472; arvensis var. cœrulea 374; arvensis var. phœnicea 37%;
- coerulea 472, 806; monelli 472; phoenicea 472; tenella 731: terrestris 472. —
Anaptychia comosa 135; hypoleuca 135; leucomelæna var. multifida 135. —
Anarrhinum bellidifolium 46%. — Anastatica hierochuntina 748. — Anastro-
phyllum piligerum 985. — Anchonium elichrysifolium 1265; Persicum 1265;
1300 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.),
Tournefortii 1265; Tournefortii var. canescens 1265. — Anchusa angusti-
folia 473; arvensis 381; italica 380, 381; leptophylla 380 ; ochroleuca 380;
officinalis 473, 650; stylosa 380. — Ancylogyne mocrocnemis 315; munita 315.
— Andira laurifolia 894; retusa 831, 832, 894; retusa var. laurifolia 831,
832, 89%; retusa var. paraguariensis 830, 894. — Andrachne telephioides
1186 — Andreæa Hunlii 138, 244, 245; petrophila 244, 245; Rothii 244,
245; Rothii var. 8 falcata 245; rupestris 244. — Andromeda hypnoides 521;
Japonica 392. — Andropogon aciculatus 527; agrostoides 267; Balansæ 264;
bicornis 262, 266; bicornis var. Burchellii, 266; bracteatus 264; carinatus 262,
263, 266; condensatus 8 paniculatus 266; conlorlus 221, 264; crinitus 221;
exaralus 263, 266; gracilipes 264; Halepensis 263, 267, Hassleri 262. 266;
hirtiflorus 26%; hispidus 527 ; imberbis 264: incanus 263, 266 ; incanus « genui-
nus 266; insulare 271; inlerinedius 527 ; Ischemum 206, 527. 532; leptocladus
263, 268; leucostachyus subsp. Selloanus 266; macrothrix 262, 266; Minarum
263, 267; monandrus 221; Nardus var. Geringii 527; Neesii 263, 268: Neesii
var. 3 dactyloides subv. paraguayensis 268: Neesii « genuinus 268; nutans 262,
267: nulans var. 8 agrostoid:s 267; nutans var. « pellitus 267; nutans var.
ö scaberrimus 267; paniculatus 262, 266; sabriflorus 264; saccharoides 264;
scaberrimus 267 ; Selloanus 262. 266; semiberbis 264; serratus % nitidus 527;
Sorghum 221, 263, 267; Sorghum var. vulgaris 267; spathiflorus 262, 266;
squarrosus 263, 26%; tener 264; ternalus 262; ternalus subsp. macrothrix 266;
Vachellii 527. — Androsace alpina 727; carnea 472; Chamæjasme 1179;
elongata A471 ; glacialis 795 ; imbricata 495, 541, 795; lactea 727;
maxima 374. 471; villosa 374, 727. — Androsæmum officinale 726.
— Aneilema Loureirii 228; nudiflorum var. bracteatum 229 ; ovatum
229. — Anemone alpina var. sulphurea 310; coronaria 310; hepalica
542, 718; maxima calcedonica 310; nemorosa 94, 493, 542; pavonina 310;
pratensis 310; pulsalilla 310; rotundifolia maxima 310; sulfurea 542; vernalis
310, 542. — Anethum dulce 305; fœniculum 305 — Aneura multifida 582. —
Angelica archangelica 306; silvestris 306. 640, 1225; sylvestris var. repens 306.
— Angelonia Gardneriana 28%, 285; Hassleriana 284, 285; integerrima 284,
285; micrantha 284, 285; micrantha var. perennis 285. — Angiopteris angus-
tifolia 617. — Anisomeris obtusa 88, 174; obtusa var. & brevifolia 175;
obtusa var. y inermis 175; Pohliana 87, 89, 175. — Anœctangium compactum
256, 952. — Anœctochilus Reinwardtii 36%. — Anomobryum concinnatum
138. 581, 1153. — Anomodon longifolius 955; viticulosus 496, 955 — Anona
Cherimolia 1470; coriacea 1169, 1170; crassiflora 1169, 1170; crotonilolia
1169, 1171; dioica 4169. 1171; furfuracea A170; glaucophylla 1169, 1172;
grandifora 1169, 1171; lasiocalyx 1171; Malmeana 1171; monticola 1171;
nutans 1169, 1171; obtusiflora 1170; paraguayensis 1169, 1171; spinescens
var. nutans 1171; squamosa 1170. — Anonis 742. — Anoplanthus coccineus
67, 687. — Anoplon Biebersteinii 687. — Antennaria carpathica 643, 1177;
INDEX. 1301
dioica 643, 718. — Anthemis arvensis 302; montana 303; nobilis 302;
tinctoria 301. — Anthericum Conrathri 997 ; elongatum ‘96, 997 ; Galpini 997;
Liliago 798; Lowry-nse 996; oligotrichum 996; ramosum 1196; thyrsoi-
deum 996; tortsle 996; vaginatum 997 — Anthænanthia lanata 263,
271. — Antholyza laxiflora 1007; Schlechter; 1007. — Anthoxanthum
odoratum 60, 20%. ; odoratum var longearistatum 801; odoralum var.
montanum 801; odoratum var. rig/dum 605; odoralum var. ienerum 801;
odoralum var. villosum 801. — Anthriscus nitida 640, 805; silvestris 640;
silvestris var. alpestris 640. — Anthyllis Leguminosa beigarum 507;
montana 739; vulneraria 507, 547, 736; vulneraria var. aflinis 547. — Antir-
rhinum latifolium 46%; majus 386, 464; minimum Caput Simiæ 507;
minus 462; Orontium 386, 464, 507. — Antrophyum plantagineum 610;
Wercklei 1101. — Apargia Villarsi 299. — Aphanes arvensis 305 — Aphe-
landra caput medusæ 325; decorala 325; limbalifolia 323; madrensis 326;
ornata 325; paraënsis 324; pectinata 325; phrynioides 326. — Apluda
mulica 527; varia var. aristata 221; Apostasia Lobbii 362; nuda 362. —
Appendicula bifaria 365; muricata 365. — Apuleia præcox 561, 690. —
Aquilaria Malaccensis 1031. — Aquilegia alpina 30%, 1179; Olympica 1083;
simplex 304; vulgaris 304, 543; vulgaris var. atrata 543. — Arabis albida
7 thyrsoidea 1261; alpina 493. 543; arcuata var. alpestris 543; arenosa 214:
auriculata 1261; bellidifolia 1177; cebennensis 1216, 1217; Halleri 805;
Montbretiana 1261; perfoliata 1269; Thaliana 215. — Arachis guara-
nitica 830, 832, 886; hypogæa 478, 832, 885; marginala 476; paraguariensis
330, 831, 886; prostrata 885; prostrata « brevicalyx 886; prostrata var.
senuina 885; prostrata var. intermedia 830, 886; prostrala 8 longicalyx 886;
prostrata var. pseudo-marginata 830, 886; prostrata var. pseudo-villosa 830,
886 ; tuberosa 886, 887. — Arachus 738. — Aralia armata 1034. — Arbutus
Andrachne 374; urva ursi 747. — Arceuthobium Oxycedri 1183. — Archi-
dium alternifolium 246; phascoides 246. — Arctostaphyllos uva-ursi
649, 718. — Arcyphyllum capitatum 902; leucophyllum 903. — Arenaria
biflora 495, 545; ciliata 546; fasciculata 727; laricifolia 472; leptoclados 546;
marginala 471; rubra 471; rubra var. 71; saxatilis 736; serpylli-
folia 471, 546; trinervia 471. — Argemone mexicana 309. — Arisæma
fimbriatum 228. — Aristida complanata 264: Hassleri 262, 263, 277:
implexa 26%; paraguayensis 264; recurvata 264; riparia 277; riparia var.
oligospira 263, 277; riparia var. paraguayensis 262; setifolia 277; torta
277. — Aristolochia clematitis 731, 4483; pistolochia 731. — Arnica
bellidiastrum 721; montana 643. — Aronia rotundifolia 637, 718. —
_ Aronicum Clusii 643. — Artemisia absinthium 302; austriaca 565; cam-
pestris 302: Genipi 1176; glacialis 302; mutellina 302, 643; pseudogallica
1216, 1217; spicata 302, 1176; tenuifolia 301; valesiaca 302; vulgaris 302.
— Arthraxon ciliare subsp. nudus 527. — Arthrocormus africanus 118. —
1302 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.).
Arum dracunculus 459; italicum 459; orientale 1190; orientale var elongatum
1190. — Arundina Cantlevi 365; sinensis 366. — Arundinaria Maisumuræ
525. — Arundinella brasiliensis 263, 268, 527; flamuida 278: hispida 527;
hispida f. humilior 527; Marlinicensis 26%; nepalensis 527; setosa 528. —
Arundo calamagrostis 206; Donax 26%; formosana 529: inodora 207: phrag-
mites 207. — Asarum Europæum 460, 493, 736. — Asclepias Vincetoxicum
730. — Ascochilus Siamensis 372. — Asparagus amarus 749; olficinalis var.
marina 749; racemosus 230: tenuifolius 749. — Asperugo procumbens 383,
"73. — Asperula cynanchica 736; galioides 379; odorala 641, 736; pyrenaica
736; taurina 736. — Asphodeline lulea 1196: taurica 1196. — Asphodelus
luteus 208. — Aspidium aculeatum 804, 945, 965; aculeatum var. Aljarii 963;
aculeatum var. Batjanense 963; amabile 963; auritum 616; cæspitosum 614:
cicularium var. angustrus 964: crenatum 962; crinitum 959; decursive pinnatum
615; decussatum 960; draconopteron 937, 962; dryopteris 80%; effusum var.
xanthotrichium 961; erythrostemma 961; euspinulosum 616; Filix mas. 804:
Filix mas. var. crenatum 80%; Filix mas. var. deorsolobalum 807; Filix mas.
var. subintegrum 804; formosanum 615; Geisbreghti 962; glanduligerum 615;
gleichenioides 960 ; hastatum 945; jaculosum 615: juglandifolium 963; juglandi-
folium var. macrosorum 963; Lastrea Leprieurii 960; leucophlebium 961 ; leuco-
stipes 615; L’Herminierii 959; lobatum var. rigidum 963; lobulatum 61%:
Lonchitis 804; macrosorum 963; molle 614, 615; montanum 804; oligophle-
bıum 616; oppositum 960; patens 615, 960; patens var. pilosum 615; Phægo-
pteris 804; platyphyllum 963: resinofetidum 960; rigiäum 937; semicordatum
1100; simplieissimum 959: sophoroides 61%: spinulosum 80%; spinulosum var.
exaltatum 616; strigosum 959; subdecussatum 960; subexaltatum 616; sub-
incisum 961; subtriphyllum 616; tetragonum 962; Tonduzii 960; unitum 614 :
villosum 961: viridescens 615. — Aspidosperma cylindrocarpon 193, 194:
guaraniticum 195, 194: Quebrachoblanco 193, 194, 295: tomentosum 193, 194:
Asplenium Adiantum nigrum 748, 80%: Adianthum nigrum var. lancifolium
804; Adianthum nigrum var. obtusum 804: alatum 972; anisophyllum 971;
bissectum 1089; cuneatiforme 613; cuneatum 613; davallioides 613; dentatum
1090; diversifolium 613; Formose 613; formosum var. incultum 972: ger-
manicum 804; hastatum 1089; heterocarpum 613; halaphlebium 937, 972:
Japonicum 8 Oldhami 61%; obovatum 971. 972: pimpinellæfolium 971; plum-
beum 1089; pumilum 972, 1090; rhizophorum 971, 972; Ruta muraria 80%; Ruta
muraria var. elatum 804; septentrionale 717, 718, 720, 804; Serra 1089; Serra
var. incurvatum 1089: stenocarpon 971: Sumalranum 613; Trichomanes 804 :
viride 804; Virzlle 1090. — Asprella Hysirix 525: sibirica 525; sibirica var.
longearıstata 525. — Astasia nivalis 238, 239. — Aster alpinus 723: amellus
723; Atticus cæruleus 723; Atiicus luteus 723. — Astomum crispum 251. 495.
952. — Astragalus aduncus 1119; adustus 1111: agameticus 1117; agrestis 446.
"47; alaicus 766: alatavicus 766, 767: albiflorus 757, 758: alexandrinus 1105 :
INDEX. 1303
Alopecias 1115: alpinus 493, 454, 456; analolicus 76%; angustidens 758. 760;
ankyolus 449; apricus 769; aridus 1107; askabadensis 757; australis 456; Bar-
rowianus 763: Basineri 757; Bienerti 1111; brachyanthus 44), 450; brachyan-
thus var. 8 erythranthus 450; brachypetalus 450; brachytropis 456; brevidens
1118, 1119: buchtormensis 761, 763; Bungeanus 1119: campylorhynchus 448;
charguschanus 76%, 769; chiwensis 1117; chorassanicus 1411; chrysanthus
764: cicer 738; citrinus 760; commixtus 449; compylotrichus 448; cornubovis
446; corrugatus 448; danicus 451; declinatus 760. 1105; dielyophysus 1115:
dolichopodus 1120: Echinops 1117; erinaceus 1111; exallatus 457; exscapus
738; ferghanreus 453, 454: filicaulis 446, 447, 448; fissilis 1110: flexus 763;
Forskahlei 4143; fragilidens AAAL, 1442; Fraxinella 76%; frigidus 457; frigidus
8 exaltatus 457; Fuhsii 111%, 1115; genistoides 1106. 1107; ghilanicus 1110;
glvcyphyllus 507, 635, 710; gummifer 1111; gvpsaceus 76%; helicacabus 1115;
heratensis 1114; hirlus 452; hypouæus 1105: Joannis 760, 769; Karakalensis
1140, 1111; Kneuckeri A113; Krauseanus 916; Kunigudensis 447; Kurru-
mensis 766, 767; lasianthus 758; lasiopelalus 758; lasiosemius 1106. 1107;
latistylus 1406, 1107; Laxmanni 451; Lebmannianus 1118; leiocalvx 764;
leontinus 1215, 1217; lepsensis 457; leptodermis 446, 447; leptus 1107; leuco-
melas 758; lilacinus 1119; Lipskyanus 755, 756 ; longiflorus 764; Macropodium
458, 796 ; macrospherus A116; Marschallianus 4411; massiliensis 742:
mendas 770, 1105; meschhedensis 1108, 44103, 1110; mesites 1115; micro-
cephalus 1411; micro hawmnus 1113; monspessulanus 739; myriophvilus 766,
767; nephtonens’s 760 à 763; œgobromus 76%; Olge 769; olginens’s 454%; Oluf-
senti 459, A5L; oncotrichus 448; onobrychis 739; ophiocarpus 415; orbiculalus
758; oxygloltis 448; pachystachy- 1109. 1110; Paulsen’ 445; pennatus 1112; prle-
tocladus 1108, 1109; pilosus 738; pinetorum 1105; polychromus 45%, 456; plu-
mosus 1112; Pseudaustralis 456; psilopterus 1107; pycnocladus 1111; Regelii
1117: retamocarpus 757, 758; rhizanthus 1405; rufescens 765; rvlilobus 446,
147: samamensis 760: samarkandensis 764: samarkandinus 763, 76%; schabru-
densis 1415; secundus 457; serafschanieus 767, 768; sericopetalus 11148; Sie-
versianus 796 ; stenanthus 764, 762; suluklensis Ad1, 452; superbus 1417 ; supra-
lanatus 768, 769; Tavernieri 76%; Tecté Mundi 456; tribuloides 445; tricho-
sligma 768; trigonocarpus 456; turbinatus 1115: utriger 761, 762, 763;
vaginatus 456: variegalus 765; verticillaris 766: verus 1108; Winkleri 4117,
1118; wolgensis 763, 76%; xanthomelas 916; xylobasis 1119; xylorrhizus 1119.
— Astrantia major 718; minor 495, 541, 639 — Astronium Balansæ 63. 68:
Candollei 65, 68; fraxinifolium 65. 68: gracile 65, 67; Urundeuva 65. 68. —
Ateleia Glaziowiana 830, 832. 834. — Athamanta annua 305; cretensis 305;
libanotis 305; Meum 305. — Athyrium alpestre 805; aspidioides 966, 968:
Baldwini 968; ferulaceum 937. 268; filix femina 966. 958: filix femina var.
dentala f. rhælica 959: Filix femina var. fissidens 804; Filix femina var. multi-
dentatum 80%; inæquilaterum 969; ordinatum 967, 968: reductum 966, 967;
1304 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
rhæticum 1216; solutum 967. — Atraphaxis spinosa 1182. — Atrichum undu-
latum 748 — Atriplex angustifolia 216; hastatum 297, 577, 796; laci-
niatum 577; maritima 297; microtheca 1216, 1218: pedunculatum 578; rosea
var. dentata 577: sylvestris 216; verruciferum 578. — Atropa Belladonna 308,
384, 1291; mandragora 309. — Atropis Foucaudi 1225. — Aubrietia Kots-
chyi 1266. — Aulacomnium palustre 718. — Auricula muris 473. — Avena
flavescens 204; precatoria 204; pubescens 801; purpurascens 523; sativa 208;
Scheuchzeri 1176, 1289; versicolor 801, 1176. — Ayenia erecta 79:
pusilla 69, 75; tomentosa 69, 75. — Azalea procumbens 649, 747.
Bi; Bainesiı 1005; Schlechter: 1005. — Bacopa arenaria 288;
chamædryfolia 284, 288; chamædryoides var. flagellaris 288; chamædryoides
var. microphylla 288; congesta 284, 289; dubia 284, 290; gratioloides 284,
288; Hassleriana 284, 289; lanigera 284, 288; lanigera var. serpyllifolia 284,
289; ranaria 288; ranaria var. guaranitica 288, Salzmanni 284, 290. —
Baillona amabilis 1055. — Balfourodendron Riedelianum 1280, 1286. —
Ballota fœtida 467; nigra 57%. — Balsamina 731. — Bambusa sp. 262, 282;
angulala 531; breviflora 531; Fauriei 520, 530, 531; flexuosa 530; Old-
hami 530; Ridleyi 530; slenostachya 529, 530; Wrayi 223. — Barbaræa
minor var. Libanotica 1260; plantaginea 1261. — Barberina lanceolata 283.
— Barbula cavifolia 918; convoluta 928, 930; crocea 931; Drummondii 927;
fallax 496, 927, 928; fragilis 927; gracilis 927, 928; Hornschuchiana 927, 929:
icmadophila 138, 927, 928; insidiosa 922; intermedia 10935; meinbranifolia 932:
muralis 496, 718; palludosa 928, 931; recurvifolia 928; reflexa 138, 927, 928;
revoluta 927, 929; ruralis 496, 718; sinuosa 138, 928, 930; subulata 496;
tortuosa 718; unguiculata 496, 927, 929, 953; vinealis 922, 928, 930; vinealis
var. Cylindrica 930. — Barckhausia fetida 299, 646.— Barringtonia aculan-
gula 1031. — Bartramia Halleriana 954; ithyphylla 582: OEderiana 954. —
Bartsia alpina 792. — Basanacantha calycina 87, 89, 172; hebecarpa 87,
89, 172; spinosa 88, 172; spinosa var. ferox 172; spinosa var. macrocalyx 173;
spinosa var. paraguariensis 173; spinosa var. parviflora 173; spinosa var.
polyantha 172; spinosa var pubescens 172. — Basella rubra 1031. — Batra-
therum nudum 527. — Bauhinia acuruana 561. 562, 688; acuruana var,
nitida 689; cheilantha 561, 562, 689; cujabensis 562, 689; cujabensis var.
ferruginea 689; fusconervis 690; guaranitica 562, 688; Hassleriana 561, 562,
690; Hassleriana var. marginata 690; macrostachya 690: membranacea 561.
962, 689; microphylla 562, 688; mollis 561, 562, 689; mollis var. guara-
nitica 689; pentandra 690; peterandra 690: rufa 561. 562, 689. — Bellevalia
ciliata 1196 — Bellidiastrum Michelii 493, 642. — Bellis annua 1216. 1217:
cærulea 721; hortensis 721: perennis 642, 721. — Beloperone adenothyrsa 416:
monopleurantha 415; pyrrhostachya 417; ramulosa 417: Berberis densi-
INDEX. 1305
tlora 1086; integerrima 1086. — Bergerania sericea 831, 893. — Berkheya
corymbosa 1024. — Bertholetia excelsa 77. — Berula angustifolia 1216, 1217.
— Beta irigyna 577; vulgaris 577. — Betonica officinalis 468, 572, 794;
officinalis var. strieta 79%. — Betula alba 745; verrucosa 797, 1474. —
Bidens cernua 642, 733; tripartita 642, 733. — Biebersteinia ambigua 34;
Aucheri 34; multifida 34. — Billbergia oxysepala 621; violacea 622. —
Biscutella lævigata 544. — Blechnum acutum 1093; danzaceum 1093; fraxi-
neum 1090; longifolium 1090; orientale 612. — Blindia acuta 667, 818. —
Blitum capitatum 216; virgatum 217, 577. — Bolbitius vitellinus 719. —
Boletus violaceus 1290. — Bongardia chrysogonum 1085. — Borrago ofli-
einalis 473. — Borreria argenlea 89, 184; capitata 88, 89, 183; centran-
thoides 88, 89, 188; corymbosa 88, 187, 188; corymbosa var. micro-
phylla 89; cyperoides 87, 88, 187; eryngioides 89, 183; eupalorioides 88,
186, 187; guaranitica 87, 88, 187: Hassleriana 87, 88, 188; humifusa 89,
184; laxa 88, 185; leiophylla 88, 89, 186; leiophylla var. expansa 87.
88, 187; linoides 184; ocymoides 89, 183; ocymoides var. minima 87,
89, 184; paraguariensis 87, 88, 186; Poaya 88, 185; Poaya var. = genuina 185;
Poaya var. grandiflora 87, 88, 185; Poaya var. à nervosa 185: Poaya
var. y suffruticosa 185; Runkii 88, 183; spinosa 89; tenella 88, 89, 184:
tenella var. cesia 184; tenella var. coriacea 185; tenella var. « genuina 184:
tenella var. & linoides 184; tenella var. pubescens 184, tenella var.
£ tenera 184; tenera 89, 183: thalictroides 88, 189; thalictroides var.
latifolia 87, 189; valerianoides 89, 189; verbenoides 88, 89, 185, 186;
verticillata 88, 89, 184 — Botrychium Lunaria 804. — Brachydontium
trichodes 819. — Brachypodium japonicum 529; silvaticum 803. —
Brachysteleum polyphyllum 1049. — Brachythecium albicans 146; Mil-
deanum 138; populeum 955; reflexum 146; rutabulum 146, 496, 955;
salebrosum var. densum 955; velutinum 496, 955. — Bramia lanigera 288.
— Brassica campestris 215; eruca 213; erucastrum 213; oleracea 603:
perfoliata 215; sylvestris 215. — Bredemeyera Kunthiana 913; lauri-
folia 943. — Breutelia arcuata 95%. — Briza calotheca 262, 263, 282;
media 802; Neesii & flaccida 282: Poa 282; uniolæ 262, 263, 282. —
Bromheadia palustris 365; rupestris 365. — Bromus erectus 7; mollis 207,
803; mollis var. leptostachys 807: pinnalus 206; secalinus 206; secalinus var.
iypicus 803; squarrosus 207; sterilis 207; tectorum 207, 803. — Bruguiera
caryophylloides 1032; eriopetala 1028, 1032; gymnorhiza 1032; parviflora 1032.
— Brunella alba 572; grandiflora 721, 79%; laciniata 721; vulgaris 474, 571;
vulgaris f. albiflora 794. — Brunfelsia Hopeana 78, 87; paraguayensis 77,
- 78, 87. — Brylkinia caudata 523. — Bryonia cretica 729; dioica 729. —
Bryum alpinum 1246, 1252, 1253; apocarpum 496; argenteum 496, 954, 1245,
1250; argenteum var. 7 lanatum 1250; atropurpureum 1246, 1251; badium
1245, 1246, 1251; bimum 954, 1246, 1255, 1256; bimum var. cuspidatum 1256;
1506 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
cæspiticium 1245, 1249; capillare 954, 1245. 1247, 1248; capillare var.
cochlearifolium 1248; capillare var. ; flaccidum 1248; capillare var 8 macro-
carpum 1248* cirratum 581, 954, 1245, 1249; cuspidatum 95%, 1246, 1256 :
cyclophyllum 1246. 1252; Duvalii 1246, 1253; elegans 138, 1245. 1248;
ervthrocarpam 581, 1246. 1253; extinctorinm 496; fallax 496: Funckii 1245,
1250; Gerwigii 1245, 1250; inclinatum 1245, 1247; intermedium 1245, 1249;
Klinggr&ffii 1246. 1251; Mildeanum 138. 1246, 1253; murale 496. 1246, 1252;
neodamense 138. 1246. 1253; obconicum 1245. 1248; pallens 954, 1246, 1254;
pallescens 1245, 1249; pendulum 1244, 1246; pseudotriquetrum 1246, 1253,
1255; pseudotriquetrum var. y Duvalioides 1255; pyriforme 496; rurale 496;
Schleicheri 1246, 1255; Schleicheri var. 1246: Schleicheri var. y latifo-
lium 1255; strialum 496; submersum 1246, 1256; subulatum 496; torques-
cens 1245, 1248: trunculatum 496: turbinatum 1946, 125%, 1255; turbinatum
var. £ gracilescens 1255; uliginosum 1245, 1247; unguiculatum 496; versi-
color 1246, 1251. — Buchingera axillaris 1271. — Buddlea glabrata 169. —
Buechnera elongata 284, 292. 475; juncea 284, 475; lobelioides 284, 292;
rosea 284, 475; rosea var. 8 congesta 475; rosea var. guaranilica 284, 476. —
Buettnera charaguiocarpa 69, 74; divaricata 7%; divaricala var. quara-
nitica 68, 69, 74; filipes 69, 7%; Hassleriana 68, 73; melastomifolia 69, 74:
oblongata 69, 7%; ramosissima 69, 74; scabra 69, 73; subulifolia 69, 74. —
Buglossum sativum 473; sylvestre 473. — Bulbophyllum densiflorum 369;
hispidum 369; lilacinum 369; Lobbii var Siamense 369; longiflorum 369;
monanthos 370; pedicellatum 370; roseam 370; stella 370 ; tridentalum 370.
Bulbostylis Schlechteri 995. — Bulbus Leucanthemum minor 507. — Bui-
lia dia Vaillantii 1215, 1217. — Bunias erucago 213. 214; spinosa 215;
tatarica 915. — Buphthalmum salicifolium 723; salicifolium var. gran-
diflorum 642. — Bupleurum angulosum 720; falcatum 726: longi-
folium 725; odontides 725; ranunculoides 725, 1117; rotundifolium 725;
stellatum 495, 541, 640, 725, 1180; tenuissimum 726. — Burmannia canlida
var. cœrulea 362. — Bursa pastoris 215. — Buxbaumia indusiata 955. —
Buxus arborescens 748; sempervirens 748.
Es. alpina 460; pelasites 460. — Cæsalpinia dictamnordes 561,
562, 829; dubia 829: melanocarpa 478, 562, 828; pulcherrima 828; rubicunda
561, 562. 829. — Cajanus indicus 831, 832, 902. — Calamagrostis arundi-
nacea 532, 801 ; arundinacea var. nipponica 523: Epigeios var. densiflora 529;
Fauriei 523; longisela 523; Onœi 523; tenella 1176. — Calamintha Acinos 568;
Glinopodium 568; grandiflora 568; graveolens 569; Nepeta 568. — Calanthe
biloba var. obtusata 366; rubens 366. — Calendula arvensis 725; offici-
nalis 64%. — ÇCalepina Corvini 506. — Calla palustris 459. — Calliandra
bicoïor 479, 48%; brevicaulis 480, 48%; brevicaulis var. « genuina 484;
INDEX. 1307
brevicaulis var. glabra 479, 48%; brevipes 479; foliolosa 479, 485; longipes
479, 48%: longipes var. valenzuelensis 484; parviflora 480, 485; seulelli-
fera 48%; Tweediei 479, 484, — Callitriche verna 303; verna var. y 471;
vernalis 638; vernalis var. platycarpa 638. — Calluna erica 748: vulgaris 649.
— Calopogonium cœruleum 832, 897; serrceum 832. 897; sericeum var.
villicalye 898. — Galtha palustris 493, 728. — Calycophyllum Spruceanum
89. 91. 92; Spruceanum var. multiflorum 88, 91. — Calystegia sepium 379;
silvalica 379 — Gamara lilacina var. media 1063: lilacina var. parvifolia 1063.
— Camelina laxa 1272; Rumelica 1272; silvestris var. albiflora 1272. —
Campanula barbala 212, 648, 806; barbala var. uniflora 648 ; nononiensis
373; cenisia 806; cervicaria 212: glabra 212; glomerala 212; hirsuta 212;
latifolia 212; persicifolia 219: 649: pusilla. 648; rapunculoides 212, 373:
Rapunculus 212, 649; rhomboidea 212: rotundifolia 648: rolundifolia lini-
folia 212; Scheuchzeri 649; sibirica 373: spicata 212; thyrsoidea 473:
Trachelium 373, 649: urlicæfolia 212. — Camphorosma perennis 578. —
Gamptandra parvula 232. — Camptosema coriaceum 831, 832, 901: nobile
831, 832, 901: rubicundum 831; lomentosum 831, 832, 901. — Camptothe-
cium lutescens 718. — Campylopus flexuosus 672; flexuosus var. 8 zonatus
672; fragilis 672, 809; subulatus 138, 581. 672. 808; turfaceus 672, 808; lurfa-
ceus var. & Mülleri 808. — Gampylosteleum saxicola 819, 953. — Canava ia
bonariensis 831, 832, 902; gladiata 832; 902; lenta 902; picta 831, 902. —
Cannabis sativa 732. — Cansjera Rheedei 1023. — Capparis spinosa 748. —
Capsella Bursapastoris 544; procumbens 915. — Capsicum annuum 78, 80:
campylopodium 78, 80; frutescens 78, 79; microcarpum 78, 80: microcarpum
var. tomentosum 78, 80. — Garagana frutescens var. mollis 444; grandiflora
KA%; jubata 44%; mollis 44%. — Garallia integerrima 1032. — Cardamine
amara 493. 543; amara var. hirta 718; hirsuta 392, 543, 1259; ochroleuca
1260; ochroleuca var. pilosa 1260; parviflora 1260; resedifolia 541, 543;
silvatica 718; uliginosa 1260. — Gardotia Boiviniana 116: heterodietya 116;
heterodietya var. Boivıniana 116, 117. — Carduus acanthoides 509; Cirsium
740; defloratus 644; defloratus var. crassifolius 644; eriophorus 741;
helenioides 740; mollis 740 : nutans 644: personata 740; Sphærocephalus 741:
stellatus 742. — Carex acuta 56, 800; acula var. appendiculala 54; acutiformis
var. Kochiana 56; acuta b. panormitana 55; alba 204; ampullacea 205;
aphyllopus 53; appendiculata 5%, Angustinowiezii 53; aterrima 800; atrata 800;
bengalensis 52; brevicollis 1216, 1219; brizoides 205; brunescens 800;
Buekii 54, 55, 56, 57; Buxbaumii 53; cæspitosa 54; canescens 717, 800;
Clarkeana 52; curticeps 52; curvata 52; curvula 800; depauperata 956; digi-
tata 57, 20%, 493: dissitiflora 52; disticha 205; echinata 800; erziocarpa 57;
ferruginea 58, 60; firma 607; flava 800; fœdida 800, 1176; fetida X
lagopina 800; forsicula 5%; fragilis 52; frigida 890; frigida var. densa 58;
fuscovaginata 56: glandulifolia 57; Goodenaughii 800; Goodenowii 8 Reute-
1308 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.).
riana 54. 55; gracilis 59; gracilis var. angustifolia f. Reuteriana 54; hirta 801;
indica 225; indica var. læle-brunnea 225; irrigua 800; Kochiana 55, 56:
lagopina 800; leporina 800; leporina var. argyroglochin 800; lep rina var.
capitata 800; litorosa 59; Litwinovii 59; malaccensis 225; microstyla 1216,
1219; montana 1216, 1219; munda 52: muricata 205; nigra 800, 1176;
nikensis 52; obscura 53; Oederi 800; Oederi var. canaliculata 807 ; Oederi var.
elatior 800; omskiana 5%; ornithopoda 20%; ornithopoda var. alpina 807:
pallescens 800; paludosa 205 ; panormitana 55. 56; pediformis 57; Prainii 51;
punctata 495, 800; pyramidalis 52: Rafflesiana 53; ramosa 52; Raoulii 59;
Reuteriana 54, 55. 56; riparia 56, 59; rugulosa 58; salina 5%; Schreberi 204,
206; sempervirens 58, 800; Soyæensis 53: sirieta 55, 56; sylvalica 206;
Tasmanica 59; teretiuscula 718; torta 5%: tristis 58, 60; tristis var. pendu-
lina 58; verna 801; vulgaris 5%; vulgaris var. Dematreana 1216, 1219;
vulpina 205; Wahlenbergiana 52. — Cariniana excelsa 77; excelsa var.
puberula 77. — (Carlina acaulis 744; acaulis var. caulescens 645, 741:
corymhosa 741; longifolia 495, 542, 645; vulgaris 645; vulgaris var.
longifolia 645. — GC rpesium cernuum 723. — Carpinus betulus 7, 1188;
Duinensis 1188. — Carthamum lanatum 747. — Garum carvi 307, 640, —
Carvifolia magna 307. — Caryophyllus barbatus 463; flore pleno 463;
holostius alpinus 464; holostius arvensis 463: montanus 464; prolifer 463:
saxalilis 464; simplex laciniatus 463; sylvestris 463. — Casselia chamædry-
folia 1165, 1166; Hassleri 1053, 1054, 1165, 1166; hymenocalyx 1053, 1054,
1165; Mansoi 1165, 1166. — Cassia aculeata 476. 561, 562, 824; alata 562,
824; apaënsis 561, 562, 827, barbata 562, 825; barbata var. paraguariensis
361, 825; bicapsularis 562, 691; bicapsularis var. indecora 691; bicapsularis
var. 7 tenuifolia 691; chamæcrista 562, 826, 827; chamæcrista var. brasi-
liensis 827; cordistipula 561, 562, 826; Desvauxii 561, 825; Desvauxii var.
7 brevipes 825; Desvauxii var. 8 mollissima 825; emarginata 691; excelsa
692; flavicoma 562, 827; flavicoma var. paraguariensis 561, 827 ; flexuosa 562,
826; flexuosa var. pubescens 826; gonoclada 561, 562, 827; grandis 691:
quaranitica 561, 562, 824; Hilariana 691; hirsuta 561, 562, 692; hispidula 562,
825; hispidula var. oblongifolia 825; latistipula 825, 826; lexophylla 693;
leptocarpa 562, 692; macrocarpa 562, 691; mimosoides 828; Morongii 562,
692; mucronifera 562, 693; oblongifolia 692; oceidentalis 562, 692; paradic-
tyon 562, 824; paraguensis 825; patellaria 561, 562, 827; patellaria var.
longifolia 827; pilifera 562, 692; pirrbebuyensis 561, 562. 825; pubescens 562,
692; pudibunda 562, 691 ; pulcherrima 562; racemosa 693, 824: reticulata 82%;
riparia 827; rotundifolia 562, 826; rotundifolia var. grandiflora 826; rotundi-
folia var. longepedicellata 826; serpens 56%, 826: silvestris 561, 562, 693;
speciosa 691; splendida 691; sienocarpa 561. 562, 827; supplex 562, 826;
sylvestris 824; Tora 562, 693; trichopoda 561, 562, 826; uniflora 825, 826;
venulosa 827. — Gastanea armata 1029; infructifera 744; sativa 797 ; tribu-
INDEX. 1309
loides var. armata 1099 ; vesca 744. — Castanopsis armala 1029. — Catharinea
undulata 252, 496, 954. — Catopsis brevifolia 1127: juncifolia 1124;
Oerstedtiana 41127; pendula 1126: Schindleri 112%; sessiliflora 1195 ;
Wangerini 1126; Werckleana 1125. — Gaucalis anthriscus 306; daucoides
306, 379 ; latifolia 305. — Caucanthus argenteus 1010; cinereus 1011 ; edulis
1010: squarrosus 1010. — Gedrela fissilis 215. — Celosia argentea 1030. —-
Celsia orientalis 386. — Geltis aspera 1187: australis 746: glabrata 1187:
Tourneforlii 4187: Tournefortii var. glabrata 1187. — Cenchrus echinatus
263, 276; myosuroides 263, 276; viridis 264. — Cenostigma sclerophyllum
829. — Centaurea calcitrapa 742; cana 677, 687; crupina 300; cyanus 645,
724, 725; Jacea 724; Jacea var. lransalpina 645: montana 724; montana var.
725; montana var. Triumfetti 645; nervosa 541, 645; paniculata 724:
rhapontica 216; scabiosa 724; solstitialis 742; splendens 724; stoebe 724 ;
uniflora 724. — Gentaurium minus 726. — Gentotheca lappacea 223. —
Centrosema angustifolium 832, 896; arenarium 831, 832, 896; Brasilianum
832, 896; haslatum 897; pascuorum 831, 832, 896; Plumieri 897; venosum
831, 832, 896; Virginianum 831, 896. — Cephalanthera ensifolia 1192;
grandiflora 1192; pallens 1192; rubra 798, 1192. — Gephalanthus glabratus
89, 169; Sarandi 169. — Gephalozia bicuspidala 582. — Cerasterias nivalis
240. — Cerastium andinum 438; arvense var. holadenium 546; arvense var.
strictum 546 ; dicrotrichum 438, 439 ; glomeratum 546 ; latifolium 46%;
mollissimum 438, 439; mollissimum var. x genuinum 438; trigynum 946 ;
triviale 516; uniflorum 495, 541, 546, 805 — Cerasus padus 746. —
Geratocarpus arenarius 578. — Geratocephalus falcatus 468, 1082, 1216, 1217;
orthoceras 1082: testiculatus 1082; testiculatus var. glaber 1082; testiculatus
var. glaberrimus 1082. — Geratodon purpureus 619, 819, 953; purpureus var.
flavisetus 820. — Ceratonia siliquadiulcis 478, 562, 690. — CGeratopteris
thalictroides 617. — Geratostylis gracilis 366. — Cercidium andicola 828;
andicolum var. petiolatum 561, 562. — Cerinthe major 474; minor 380, 474.
— Ceriops Candolleana 1031; Roxburghiana 1032. — Cestrum calycinum
78, 85; guaraniticum 77, 78, 85; lævigatum 85 ; lævigatum £ pauperculum 85;
Parqui 78, 85; pseudoquina 78, 85; roseum 1291. — Ceterach ofticinarum
720, 804. — Chærophyllum aureum 1174; aureum var. maculatum 117%;
bulbosum 307; hirsutum 307; hirsutum var. Cicutaria 640; hirsutum var. :
Villarsii 640; Sylvestre 307; temulum 305; Vıllarsii 1177. — Chætæa
Paraguayensis 74. — Chætocalyx latifolia 831, 881 ; brasiliensis 831, 881. —
Chalarothyrsus nov. gen. 327 ; amplezicaulis 327. — Chalcanthus renifolius
1262. — Chamæcerasus spuria 746. — Chamæleon 741. — Chamærubus
- spinis carens 748. — Chara galioides var. Foucaudi 1225. — Cheilanthes
angustifolia 937, 1095; microphylla 1095, viscosa 937, 1095. — Cheiranthus
cheiri 461 ; chius 461 ; incanus 461 ; littoreus 461 ; sinualus 461. — Cheirostylis
montana 364. — Chelidonium hybridum 309; laciniatum 30%; majus 543;
1310 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me ske.)
minus 507. — Chenopodium album 577, 796, 990, 992, 993, 994: album ssp.
Collinsii 990: album var. heterophyllum 984; album var. leptophyllum 990 ;
album var. pedunculari 992: ambiguum 989; ambrosioides 993; auricomum
992; Berlandieri 989, 992; bolivianum 993: Bonus Henricus 216, 795;
Boscianum 989, 990 ; Botrys 302, 577, 990, 991; Botrys % feetidum 991 ; Botrys
var. multiflorum 991; concatenalum subsp. striatiforme f. integrifolia 990;
ficifolium 99% ; ficifolium var. indicolum 990; fœtidum 999, 991: foetidum
subsp. pseudomultiflorum 991; fœtidum ssp. pseudomulliflorum var. pseudogra-
veolens 991 ; fœtidum ssp resediforme 990: fœtidum ssp. Libelanum 990;
Fremonti 494; glaucum var. ambiguum 989; graveolens 991 ; hircinum 99% ;
incisum 992: incisum var. Bangii 991; Issleri 992 ; leptophyllum 990, 994 ;
leptophvyllum var. oblongifolia 994: mucronatum 992: mucronalum ssp.
Olukonde 992 ; multiflorum 990. 991 ; murale 2, 7, 577, 989, 993: murale var.
s'nuosifrons 593 ; opulifolium 992, #93, 99% ; opulifolium ssp. amboanum 993 ;
opulifolium ssp. hederiforme 993; opulifolium ssp. Kalacharicum 993 ;
opulifolium var. lutetranum 993: opulifolıum ssp. orientale 993; paniculalum
993, 99%: petiolare 994: petiolare var. lepiophylloi/des 93%; peliolare var.
sinuata 99% ; polyspermum 216 ; procerum 990 ; pseudauricomum 992, 993 ;
pseudopulifolium 99%: purpurascens 990 ; Schimperi 993 ; striatum 806, 990:
striatum-viride 992; suberifolium 990 ; subopul/folium 99% ; subopulifolium
var. ovoideum 994 : suecicum 99% ; triangulare 99% ; triangulare var. polyyonordes
994 ; trigonon 99% ; urbicum 577, 993; viride 993; Vulvaria 216, 577;
Zschackei 990, 992. — Chiococca brachiala 88, 175; brachiala var. acuminata
176 ; brachiala var. diplomorpha 176 ; brachiala var. genuina 176. —
Chiodecton sanguineum 134. — Chionaster nivalis 240. — GChironia
centaurium 726. — Chlamydomonas nivalis 237, 238 ; sanguinea 236 ; lingens
var 8 nivalis 236. — Chlora perfoliala 726, 1216, 1218. — Chloris acuminata
279, bahiensis 280; calvescens 262, 263, 279, 280: ciliala 262, 263, 279;
distichophylla 263, 279; distichophylla var. acuminata 279; polydaciyla 263,
279 ; polydactyla var breviarıslala 279 ; radiata 263, 279. — Chlorocrepis
staticefolia 607. — Chlorophora tinctoria 295. — Chlorophytum niyrrcans
997; vaginatum 997. — Choisya ternata 392. — Chomelia Morongii 174;
obtusa 17%. — Chondrilla cœrulea 300 ; juncea 300 ; lutea 300 ; purpurea 300.
— Chorispora Persica 1259 : Persica var. longirostris 1259 ; Syriaca 1259 ;
Syriaca var. mollis 1259. — Chrysanthemum alpinum 301, 302, 643; atratum
721; coronarium 304 ; corymbosum 301; Leucanthemum 643, 721 ; Leucan-
themum var. lobatum 643 ; monspeliense 301 ; Parthenium 643. — Chrysocoma
linosiris 464 ; polygalefolia 101%. — Chrysodium Lindigii 964; opacum 96% ;
pellucidum 964. — Chrysosplenium alternifolium 639, 731, 841. — Chusquea
sp. 262; ramosissima 264 ; tenella 264. — Cibotium Barometz 617. — Cicer
arietinum 738; sylvestre 738. — Cicercula 737. — Cichorium Intybus 298,
645. — Cicuta virosa 306. — Cinclidotus aqualicus 1037 ; fonlinaloides 1036 ;
INDEX. 1311
fontinaloides var 8 Lerentzianus 1036 ; riparius 1036. — Cineraria aurantiaca
3 lanata 96; campestris 300, 722 : cordifolia 300. — Circæa alpina 309, 638:
intermedia 638; lutetiana 309, 638 — Cirrhopetalum longissimum 369; mun-
dulum 369 ; planibulbe 369. — Cirsium acaule X rivulare 4177 ; anglicum 740 ;
arvense 740; defloratum 740: X Heerianum 1177 ; helerophyllum 644, 670 ;
lanceolatum var. nemorale 644: oleraceum 740; palustre 64% ; spinosissimum
64%, 744; tuberosum 740. — Cistanche iissa 686; flava 685; laxiflora 687 :
lutea 685: Ridgewayana 686, salsa 686: Sintenisii 674. 686. 687; tinctoria
685 : tubulosa 685. 687 ; tubulosa var flava 686. — Cistus foemina 747 ; levipes
747 ; salvifolius 747; salvifolius var. cymosus 4225; thymifolius 747. —
Citharexylum barbinerve 1055: myrianthum 1053, 1466 ; myrianlhuın var.
acuminalum 1053, 1166; myrianlhum var. rigidum 4053, 1166. — Citrus
Auranlium 1286 ; Auranlium ssp. amara 1281. 1286 : Auranlium ssp. Bergamia
1281, 1286; Aurianlium var. decumana 1281, 1286; Aurantium var. duleis
1286; Auranlium var. sanguinea 1281. 1286: Auranlium ssp. Sinensis 1281,
1286 ; Bergamia 1286 ; decumana 1286 ; hystrix 1287 ; hystrix var. acida 1281,
1287 ; Limelta 1287: Limonum 1286 ; medica 1286; medica var. Limetta 1281,
1287 ; medica ssp. Limonum 1286 : medica var. vulgaris 1281, 1287 ; nobilis
1281. 1286; spinosissima 1287; vulgaris 1286. — Cladonia didyma var.
vulcaniea 134; Gorgonina 134; miniala var. sanguinea 134; verlicillata var.
evoluta 134; verlicillaris f. penicillala 13%. — Clastopus purpureus 1268 ;
veslilus 1267, 1268: veslilus var. « genuinus 1267: vestilus var 8 dichrous
1267, 1268: veslilus var. 7 vers/color 1.68. — Clematis alpina 729;
eirrhosa 392; daphnoides 729; flammula var. 729: Ispahanica 1077;
orientalis 1077; rectla 542, 729; vitalba 729; viticella 729. - — Cieome
pentaphylla 739. — CGlidemia hirla 1274, 1279; pusiulata 1274,
1279. — Glimacium dendroides 718, 955. — Clinogyne dichotoma 361;
grandis 361. — Glinopodium vulyare 466. — Clitoria cajanifolia 831, 832,
895; cajanifolia var. latifolia 830. 896; glvcinoides 831, 832, 895; glyci-
noides var. guaranıtica 830, 895: guyanensis 832. 895; Selloi 86. —
Closterandra macrostoma 1087. — Clymenon italorum 507. 509. — Clypeola
echinata 1272; Gaudini 433, 1215, 1217; jonthlaspi 1271, 1272; jonthlaspi
var. 8 microcarpa 1272: lappacea 1272; imicrocarpa 1272. —-Goccocypselum
canescens 87, 83, 169; HAasslerianum 87, 89, 169. — Cochlearia arıno-
racia 213, 1291, 1292; glaucophylla 1266. — Cocos Romanzoffiana 78.
— Codia microcephala 499. — Cœlachne pulchella var. simpliciuscula 223.
— Cœloglossum albidum 798; albidum var. tricuspis 798; viride 798;
viride var. bracteata 798, 807. — Cœlogyne angustifolia 364; pachy-
bulbon 364; prasina 364. — Cæsalpinia pulcherrima 478. — Coffea arabica
20, 176; major 179. — Coix Lacrıma-Jobi 221, 526. — Colchicum longi-
folium 1216, 1218; umbrosum 1193. — Collæa decumbens 900; macro-
phylla 900; Martii 900; rugosa 901: speciosa 899. — Collybia aquosa 1290;
1312 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
elusilis 1290; tenacella 749. — Colus jovis 507. — Colutea arborescens 48,
743; arborescens var. melanotricha 48; armena 48; cruenta 45, 47: gracilis 46,
47, A8; haleppica 46: melanocalyx 48: Paulsenii 47; persica 45, 47, 48:
persica £ Buhsei 45, 46, 47, 48. — Comarum palustre 717, 718, 734. —
Combretum tetralophum 1032. — Conium maculatum 307. — Connarus
gibbosus 1034; Mekongensis 1034. — Conocephalus suaveolens 1030. —
Conringia clavata 1262; Orientalis 1262; Persica 1262. — Consolida media
17%. — Convallaria majalis 730, 1196; majalis var. maxima 730. —
Convolvulus althæoides 728; arvensis 94, 378, 650, 728; Calverti 378;
Cantabrica 378, 728; cneorum 724; holosericeus 378; imperati 728; lineatus
378; purpureus 728; Scammonia 378; sepium 650, 728; silvatica 379;
soldanella 729; tricolor 728. — Gonyza incana 300; montana 722; palustris
723; squarrosa 722. — Copaiba Kuntzei 563. — Copaifera Chodatiana 561,
562, 563; Chodatiana var. fruticosa 563; confertiflora 563; Langsdorfii 478,
962, 563; Langsdorfii var. & glabra 563; Langsdorfii var. à laxa 563; offi-
cinalis 563. — Copernicia cerifera 295. — Cordia longipeda 1053. —
Cordyline ferrea 230. — Coriandrum sativum 307. — Cornus mas 392,
640, 745; sanguineus 7, 391, 745; sylvestris 745. — Coronilla Emerus 635,
743; minima 743; varia 739; varia y hirta 45. — Coronopus Ruellii 302;
Ruellii var. laxior 302: Ruellii var. strigosior 302. — Corrigiola litto-
ralis 727. — Cortusa Mathioli 470. — Corydalis Boissieri 1257, 1258;
cava 392; Darwasica 1258; modesta 1258; Persica 1257, 1258; rupestris 1258;
rutzfolia 1257, 1258; solida 493, 607; verticillaris 1257, 1258. — Corylus
Avellana 8, 797, 1188; Avellana var. glandulosa 797. — (Corysanthes
picta 363. — Coscinodon cribosus 1039: humilis 138, 1036; pulvinatus 1039.
— Cotoneaster integerrima 8; tomentosa 8; vulgaris 8. — Couratari Estrel-
lensis 77. — Coursetia guaranıtica 830, 831, 880; Hassleri 830, 832, 880;
rostrata 880; vicioides 880. — Courtoisia cyperoides var. spicala 996. —
Coussarea meridionalis 88, 181; paraguariensis 87, 88, 180; platyphylla 87,
88, 180; platyphylla var. longiflora 87, 88, 180; platyphylla var. vestita 87,
88, 180; Regnelliana 180: violacea 180. — Coutarea hexandra 88, 89,
92; hexandra var. calycina 87, 92; hexandra var pubescens 92. — Crambe
Corvini 506. — Cratægus monogyna 13; oxyacantha 13. — Crepis alpes-
tris 646; aurea 646; biennis 298; bursifolia 1216, 1217; grandiflora 646;
jubata 1215, 1217; montana 1178; padulosa 646: virens 646. — Croco-
dilodes Chamepeuce 1024; corymbosum 41024. — Crocus vernus 798;
vernus angustifolius 210. — Crossidium squamigerum 932. — Crotalaria
anagyroides 832, 836; Balansæ 836; Clausseni 830, 832, 836; divaricata 830,
832. 835; foliosa 831, 835; incana 832, 835; Maypurensis 830, 832, 836;
nitens 831, 834; nitidula 835; Pohliana 830, 831, 836: Pohliana var.
Balanse 831, 836; Pohliana var. prostrata 830, 836; Pohliana var. Re-
gnellii 836; Regnellii 836; stipularia 835; stipularia var. longepedunculata 830,
INDEX. 1313
835; velutina 832, 835; vitelliana 832, 836. — Crozophora tinctoria 1186,
1216, 1218. — Cryptostylis arachnites 363. — Gtenium polystachyum 263,
279. — Cucubalus baccifer 471: behen 462. — Curcuma alismalifolia
232 ; aromatica 232; parviflora 232 ; zedoaria 232. — Cuscuta europæa
379, 650; monogyna 379 ; planiflora 379. — Cyanotis axillaris 229;
cristata 229. — Cyathea aureonitens 947, 948; basilaris 947, 949; Brunei
947, 949; divergens 937, 945; equestris 946; furfuracea 950; hastulata 945;
hypotricha 947: onusta 950; papyracea 946, 950; pelliculosa 946; Portori-
censis 948; Schanschin 946, 947, 950. — Cyclamen europæum 731, 795;
hederæfolium 731. — Gyclolobium Blanchetianum 831. 891; Clausseni 831,
891. — Cylindrothecium concinnum 718. — Cymbidium aloifolium 370;
aloifolium var. pubescens 370; tigrinum 370. — Cymbosema roseum 831,
898. — Cymodocea australis 221. — Cynanchum acutum 377. — Cynodon
dactylon 206, 223, 263, 279, 529. — Cynodontium polycarpum 660, 661;
strumiferum 660. — Cynoglossum cheirifolium 1215, 1218; montanum 474;
officinale 383, 474, 650; pictum 383, 474. — Cynometra bauhiniæfolia 563.
— Cynomorium coccineum 4216, 1219. — Cynosurus cristatus 204;
durus 207; echinatus 205, 802; tristachyus 280. — Cyperus alopecuroides
vaa. digynus 224; amabilis 995; castaneus 995; compactus 224; congestus
224; dilutus 224; exaltatus var. digynus 22%; haspan 224; monocephalus 224 ;
pennatus 224; spiculosus 224; uncinatus 995. — Cypripedium insigne var.
362 ; exul. 362; Schmidtianum 362; Poyntzianum 362. — Cypripedilum barbatum
bellatulum 362; bellatulum var. Godefroyi 362; niveum 362. — Gystopteris
fragilis 805; fragilis var. acutidentata 805; fragilis var. anthriscifolia 805;
fragilis var. cynapifolia 805; montana 805; regia 805. — Cystorchis varie-
gata 363. — Cytisus alpinus 547; glaber 742; Laburnum 547, 742;
nigricans 547, 742.
D glomerata 802. — Dactylon officinale 223. — Danæa aquilegifolia
505.; crispa 399; Yegua 505. — Daphne Mezereum 796; striata 495, 542, 796.
— Datura fastuosa 78, 84; Metel 84; stramonium 78, 84, 384, 509; suaveolens
78, 84. — Daucus carotta 305, 640. — Davallia Griffithii 616. — Declieuxia
chiococeoides 88, 179; chiococcoides var. à opaca 179. — Delphinium Ajacis
303, 1083; apelalum 914; aquilegifolium 1083, 1084; aquilegifolium var.
Gilgitense 1085; aquilegifolium var. glandulosissimum 108%; aquilegi-
folium var. hebecarpum 1985; aquilegifolium var. 8 Kohatense 1085; aquilegi-
folium var. longepedunculatum 108%; aquilegifolium var. v'olaceum 1085;
Bakerianum 1084; cœrulescens 1084, 1085; consolida 303; elatum 1178;
oliganthum 1083; Orientale 1083; pallidiflorum 1084; paniculatum 1083;
paradoxum 914; penicillatum 1083; peregrinum 303; pusillum 1083; querce-
torum 1084; saniculæfolium 1083, 108%; semibarbatum 4085 ; staphisagria 199
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 42, 5 décembre 190%. 86
1314 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
Teheranicum 1083; tuberosum 1084. — Dendrobium abietinum 367; acerosum
367; aggregatum 367: albicolor 367; anceps 367; alropurpureum 367;
atrorubens 367; cruentum 367; crumenatum 367; dixanthum 367; Draconis
367; Eoum 367; eulophotum 367; Farmeri 367: Findlayanum 367; geminatum
367; Hughii 367; inconcinnum 367: Keithii 368; Kelsalli 368; Kunstleri 368:
lamellatum 368: Leonis 368; lituiflorum 368; Lobbii 368; pallens 368; palpebræ
368; pendulum 368; revolutum 368: sanguinolentum 368; Schmidtianum 368;
serra 368; suavissimum 368; trinervium; 368; virescens 368; viridulum 368.
— Dendrocalamus latiflorus 531. — Dendrochilum album 370. — Dennstædtia
cicutaria 1100; Formose 617; Javanica 617; moluccana 617; obtusifolia 397;
rubiginosa 617; scabra 617; tenera 1100. — Dentaria digitata 733; enneaphylla
733; pinnata 735. — Deparia Mathewsii 398. — Deschampsia flexuosa 1174,
1176. — Desmanthus depressus 480, 558; virgatus 480, 558; virgalus var.
Santaniensis %79, 558. — Desmatodon lalifolius 496. 581. — Desmodium
albiflorum 831, 890; asperum 831, 889; asperum var. guaraniticum 830, 832,
889; axillare 831, 832, 891; barbatum 831, 891; cajanifolium 832, 890;
cuneatum 832, 890; discolor 831, 832, 889; incanum 831, 891; leiocarpum 831,
899: pachyrhizum 831, 899: pachyrhizum var. latifolium 890; polygaloides
830, 831, 889: sclerophyllum 832, 889, 890); uncinalum 831, 891. — Detris
Dinteri 1013; hirsuta 1014; smaragdina var. versicolor 10143. — Dianthus
alpinus > 463; armeria 463; barbatus 463 ; Carthusianorum 463, 545; Carthusia-
norum var. nanus 935; caryophylius 463: monspessulanus 463; prolifer 463,
727 ; silvestris 545; silvestris var. glandiflorus, 545; superbus 1174; vaginatus
545; vaginalus var. minor. 545. — Dicella nucifera 1291. — Dichodontium
flavescens 662; pellucidum 661, 662, 663; pellucidum var. 7 serratum 662.
— Dicksonia adiantoides 397. — Dicoma capensis 1024: capensis var.
namensis 102%; Dinteri 0000; membranaceæ 1025; Nachtigalii 1025; Schinzii
102%; sessiliflora 1025. — Dicranella cerviculata 662, 66%; cerviculata var.
£ pusilla 664; curvata 662, 665; heteromalla 252, 662, 66%, 666, 821, 934;
heteromalla var. falcata 664; heteromalla var £ sericea 664; nemorosa 229;
rufescens 580, 662, 663 ; Schreberi 662, 663; squarrosa 661, 662, 663; subulata
252, 580, 662, 664, 665, 953; varia 662, 663, 664, 953. — Dicranodontium
longirostre 809; longirostre var. £ alpinum 809. Dicranoweisia cirrhata
658, 668; crispula 658, 666. — Dicranum Bergeri 666, 670; Blyttii 665, 666;
Bonjeani 666, 669, 670; congestum 666, 671. 672; congeslum var. congestum
671; elongatum 580, 672; falcatum 664, 665; flagellare 580, 666, 669, 672;
fulvellum 665; fulvum 666, 668; -fuscescens 666, 671, 672; latifolium 496;
longifolium 665, 667; longifolium var. 7 hamatum 667; longifolium var.
£ subalpinum 667; majus 666, 670; megalophyllum 101; montanum 658,
666, 668; Mühlenbecki 580, 666, 671, 672; palustre 669; Sauteri 580, 669,
667; Schraderi 670; scoparium 666, 669, 670, 771, 718; spurium 666, 670;
Slarkei 665. 666, 667, 818; slrictum 580; undulatum 666, 669, 670, 718,
INDEX. 1315
953: viride 666, 668 — Didymochlæna lunulata var. minor 964 —
Didymodon alpigenus 138, 920, 921; cordatus 138, 920, 922; giganteus 581;
luridus 920, 922; rigidulus 920, 921, 922, 953; rubellus 718, 920; rubellus
var. intermedius 921; spadiceus 920, 922, 953; spadiceus var. mollis 923;
tophaceus 920, 921: Zetterstedtii 922. — Didymophysa Aucheri 1272. —
Didymoplexis pallens 363. — Digitalis ambigua 792: folio Verbasci 470; folio
virescente 470; grandiflora 470 ; parviflora 470; purpurea 470. — Digitaria pro-
pinqua 528; sanguinalis 206. — Dimeria ornithopoda var. subrobusta 522;
ornithopoda var. tenera 221. — Dimorphandra mollis 561, 562. — Dioclea
lasiocarpa 901; reflexa 831, 901; violacea 904. — Diodia alata 87, 182;
alata var. plicata 89, 183: gymnocephala 88, 182; Kuntzei 89, 182; macrophylla
87, 89, 182: macrophylla var. angustifolia 87, 182: multiflora 87, 89, 183:
Radula 89, 183. — Dionysia aretioides 516; aretioides var. adenophora 519;
Aucheri 51%, 519; Bachtiarica 513, 515, 517: bryoides 513, 515, 516, 517,
521; curviflora 514, 515, 516, 517: diapensiæfolia 546, 517, 518, 519, 520;
drabæfolia 520; Haussknechtii 51%, 516, 517; heterochroa 517; Hissaria 514;
janthina 513; 517; Kotschyi 515, 516, 517, 521; Michauxii 517, 520; oreodoxa,
517; revoluta 518; revoluta var. canescens 318; rhaptodes 517; Sintenisii 514,
519; tapetodes 514, 517, 518, 520. — Diospyros Lotus 375. — Dipcadi
Conrathii 1000; fesoghlense 1000; gracillimum 1001: oligotrichum A000;
palustre 1000; polyphyllum 1001; Rautaneni 10006. — Diplazium amplissimum
970; caudatum 970; costale 937, 970, 1099: decurrens 970; flavescens 969;
gracilescens 971; grandifolium 969; ingens 970; Pittieri 970; radicans 971:
Sheperdi 969; striatum 968; subsilvaticum 970: Werckleanum 969. —
Diphyscium sessile 252. — Diplachne verticillata 26% ; serotina var.
aristata 532. — Dipladenia angustifolia 193, 358; crassinoda 259; gen-
tianoides 258; gentianoides var. Pohliana 193, 258; linearis 193, 258;
spigeliæflora 193, 258; xanthostoma 195, 257. — Diplanthera Mada-
gascariensis 221; tridentata 221; uninervis 221. — Diplazium Banta-
mense 61%; zsobasis 648; latifolium var. ceyclolobum 614; Oldhami 614:
Wichuræ 618. — Diplophylleia albicans 252; obtusifolia 252. — Diplotaxis
muralis 543. — Dipteris Horsfieldii 609, 612. — Dipteryx sp. 295; alata
478, 831. 832, 89%. — Disa excelsa 1009; minor 1008. 1009; Richardiana 1009:
virginea 1009. — Discolobium junceum 883; pulchellum 832, 883, —
Distichum capillaceum 822, 953. — Ditrichum flexicaule 820, 953; glau-
cescens 820, 822; homomallum 581, 820, 821; pallidum 252, 581, 820, 821;
tortile 820, 821; torlile var. £ pusillum 822. — Dolichos gladiatus 902;
luteolus 1052: minimus 904. — Donax arundastrum 361; grandis 361. — Doria
- eneorifolia 1021. — Doritis pulcherrima 371. — Dorycnium herbaceum 735;
latifolium 683, 687; monspeliense 735. — Draba aizoides 727; frigida 495,
941, 543: linearis 1270; longisiliqua 1270; Persica 1270; pulchella 1270:
pulchella var. 8 hebecarpa 1270; siliquosa 1270; tomentosa 543; verna 841,
1316 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® sÉR.).
1270; Wahlenbergii 1177; Wahlenbergii var. homotricha 543. — Dracæena
atropurpurea var. gracilis 230; Cantleyi 230; gracilis 230; Hookeriana 1001;
Porteri 230; Siamica 230; Transvaalensis 1001; yuccifolia 230. — Dracoce-
phalum Austriacum 1215, 1216, 1218, 1231. — Dracunculus esculentus 213.
— Dracuntium 459. — Drosera anglica 740; rotundifolia 544, 740. —
Drymoglossum subcordatum var. obovatum 611. — Drynaria Fortunei 611.
Dryptodon Hartmannii 1044, 1045; patens 1045. — Duvernoia americana 405;
pumila 406.
Eehinor: lanuginosus 741; sphærocephalus 741. — Echinopsilon
byssopifolium 578; sedoides 578. — Echinospermum barbatum 383;
Lappula 383, 1174; patulum 383. — Echites coalita 193, 196; erecta 259;
longiflora 257; petræa 196; pinifolia 257; Pohliana 258; Riedelii 193,
196; spigeliæflora 258; trifida 193, 196; trifida var. sanctæ Crucis 196;
xanthostoma 257. — Echium asperrimum 473; italicum 382, 473: rubrum 382;
scorpioides 473; ‘vulgare 382, 473, 650. — Egenolfia appendiculata var.
Helferiana 610. — Elaphoglossum Bellermannianum 937: Lindeni 937;
pilosum 937; rupestre 937. — Eleagnus angustifolia 720, 1183; hortensis
1183. — Elettariopsis Schmidtii 231. — Eleusine indica 223, 263, 280,
529; indica var. brachyslachya 280; indica var. £ condensata 280; rigida 280;
tristachya 263, 280. — Elionurus candidus 262, 265; latiflorus 262, 266;
lividus 264; tripsacoides 264. — Elymus europæus 207. — Elyna Bellardi
607, 1176; scirpina 1176; spicata 800, 1176. — Elytranthe ampullacea 1028.
— Emmeorhiza umbellata 87, 88, 189. — Empetrum nigrum 749, 796,
1177. — Enalus Kenigii 372. — Enarthrocarpus arcuatus 214. — Enca-
lypta ciliata 1146, 1147; contorta 933, 1146, 1147; longicolla 582; rhab-
docarpa 1146: rhabdocarpa var. à leptodon 1147; streptocarpa 1147; vul-
garis A96, 1146. — Encephalosphæra nov. gen. 322; vitellina 323. —
Endlichera umbellata 189. — Enkylista Spruceana 91. — Entoloma nido-
rosum 1290. — Enterolobium Timbouva 478, 479, 481. — Entosthodon
ericetorum 582, 1151; fascicularis 1152. — Ephemerella recurvifolia 248.
— Ephemerum cohærens 247; cohærens var. badense 247; serratum 247,
580. — Epilobium adnatum 638; alsinæfolium 638; anagallidifolium 638;
angustifolium 8; collinum 638; Fleischeri 607, 637; montanum 638;
palustre 638, 417%; rosmarinifolium 637; spicatum 8, 637; spicatum var.
brachycarpa 637. — Epimedium alpinum 733. — Epipactis latifolia 1192;
microphylla 1192. — Equisetum silvaticum 718; variegatum var. cæspi-
tosum 807. — Eragrostis airoides 264, 278; alrovirens 263, 281, 529;
bahiensis 281; bulbillifera 529; Calotheca 282; capillaris 26%; curtipedi-
cellata 282; flaccida 26%; geniculata 529; hypnoides 26%; interrupta 264;
japonica 529, 532; Neesii 263, 281; orthoclada 262, 263, 281; pilosa 262,
INDEX. 1317
263, 281; polytricha 262, 263, 281; unioloides 223. — Eremosparton
aphyllum 443. — Eremurus altaicus 772; anisopterus 773, 77%; Auche-
rianus 773; comosus 772; Korshinskii 771; lactiflorus 773; spectabilis 772,
773. — Eria albido-tomentosa 368; bractescens 368; densa 368; ferox 368;
floribunda 368; lanata 368; Jlorifolia 369; meirax 369; nummularia 369;
nutans 363; ornata 369; poculata 369; pulchella 369; semiconnata 369;
stricta 369; velutina 369. — Erianthus asper 264; Balansæ 26%; saccha-
roides 264; Trinii 263, 265. — Erica 748: baccifera 749; carnea 649. —
Erigeron acre 642, 722; alpinus 642, 722, 4176, 1231; alpinus var.
exaltatus 1176, 1215, 1217, 1231; alpinus % hirsutus 1176; alpinus var. inter-
medius 642; angulosus 642; canadensis 642; Christii 642; dræbachensis 712;
glabratus 1176, 1231 ; mixtus 606; mixtus 8 latifolius 606; rhæticus 642; Schlei-
cheri 606; uniflorus 541, 642; uniflorus var. minimus 642; uniflorus X Schlei-
cheri 642; Villarsii 606, 1178; Villarsii à albus 606; Villarsii var. rupestris 606.
— Erinus alpinus 465, 493; laciniatus 1060. — Eriocephalus Dinteri 1018;
scariosissimus 4019 ; scariosus 4019. — Eriochloa annulata 528; punctata 263,
270. — Eriochrysis cayanensis 265. — Eriophorum alpinum 800; angustifo-
lium 800; angustifolium var. alpinum 800; capitatum 205; polystachyon 205 ;
Scheuchzeri 800; vaginatum 800. — Eriosema campestre 832, 905; crinitum
832, 905; floribundum 831, 906: Hasslerianum 830, 832, 907 ; longifolium 834,
90%; longifolium var. pedunculatum 830, 905; platycarpon 831, 905; pyenan-
thum 831, 832, 906; Riedelii 907 ; rotundifolium 831, 905 ; rotundifolium var.
macrophyllum 830, 905; rufum 906; strictum 832, 906; trinervia 831, 906;
violaceum 831, 832, 906; volubile 834, 905; Yerbalium 830, 832, 906. —
Eriospermum dissitiflorum 997: Haygarthii 998; hygrophilum 998; latifolium
998; parvifolium 997; platyphyllum 998; Schinzii 997; tenellum 998. —
Eritrichium nanum 495, 541, 650. — Erodium ciconium 34, 732; cicu-
taria 34; Jacquinianum 3%; moschatum 732; Neilreichii 34: oxyrrhynchum 34;
tmoleum 34. — Erophila minima 1270; præcox 1270; verna 391; vulgaris
1271. — Eruca palustris 243. — Ervum hirsutum 738; lens var. 738;
tetraspermum 738. — Eryngium alpinum 741, 1179: campestre 639, 741. —
Erysimum barbarea 213; cæspitosum 1262; cæspitosum var. 7 latifolium 1262;
cereale 208: cheiranthoides 215; diffusum 461: crassipes 1262; nanum 1261;
ochroleucum 607 ; officinale 214; Passgalense 1261; purpureum 914; repandum
1261. — Erythræa Centaurium 377, 650; pulchella 377: ramosissima 377:
spicata 377. — Erythrina Crista-Galli 897; velutina 897. — Erythronium
dens canis 493, 807, 841. — Erythroxylon distortum 1288; distortum var.
paraguariense 1287, 1288: Hasslerianum 1287, 1288 ; mierophyllum 1287, 1288;
microphyllum var. d. amplifora 1288; Myrsinites 1287, 1288; nitidum 1287:
ovalum 1287: Pelletieranum 1287; suberosum 4287; subracemosum 1287:
subrotundum 1287: testaceum 1287. — Escobedia scabrifolia 284, 291. —
Esenbeckia cuspidata 1285; febrifuga 1280, 1285; febrifuga var. densiflora
1318 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.).
1280. 1285; grandiflora 1285; grandiflora var. macrophylla 1280, 1285; Riede-
liana 1286. — Eucladium verlicillatam 657, 953. — Euclidium tataricum 945:
tenw'ssimum 915. — Eugenia grandis 4032: Inasensis 1032: jambolana 1032:
Malaccensis 41032: myrtifolia 501. — Euglena sanguinea 237. — Eulophia
graminea 366; Keilhii 366. — Eupatorium cannabinum 507, 641, 733. —
Euphorbia agraria 1185; amygdaloides 1486; biglandulosa 1186; Cha-
mæsyce 1184: cyparissias 9, 796; dulcis 796: duleis var. alpigena 796;
exigua 1184: falcala 1184: Gerardiana 1185: glareosa 1186; glareosa var.
£& minor 1186; græca 1185; helioscopia 796, 118%: Kotschyana 681, 687:
Ledebourii 1184; leptocaula 1185: lepiocaula var. 1185: Myrsinites 1186;
Peplis 118%; petrophila 1185; pilosa 118%; platyphylla 1184: rigida 1186;
saxalilis 1185; strieta 148%; sulcata 1216, 1218; virgata 1185. — Euphrasia
alpina 792; brevipila 792; hirtella 495, 792; hybrida 792; latifolia 468;
lutea 468: minima 495, 793: montana 792, odontites 468; officinalis 468;
Rostkoviana 792; Rostkoviana X stricta 792; Salisburgensis 793; Salisburgensis
var, nivalis 4177; strieta 793, 1246, 41248; tatarica 564; versicolor 792.
— Eurhynchium prelongum 718, 955: Schleicheri 933; striatum 718, 955;
velutinoides 661. — Eurynchium strialulum 583. — Euryops sparsi-
florus 1023; subcarnosus var. indivisus 1023. — Eversmannia hedysa-
roides 916. — Evonymus europæus 9, 745: Koopmani 915; latifolius 745 ;
nanus 916: velutinus 39; verrucosus 745. — Exoascus alnitorquus 606, 1178.
ES chiloperone var. angustifolia 1280, 1283; chiloperone 1282;
cinerea 1284: cujabense 1283; Hassleriana 1280, 128%; Hassleriana var. angus-
tifolia 41280. 128%: hiemalis 1280, 1282; paraguariensis 1280, 1282; paragua-
riensis var. inermis 1280, 1282; pterola 1289, 1281: pterola var. guaranıtıca
1280, 1281; Regnelliana 1282; Regnelliana var. calvata 4280, 1283; rhoifolia
1283; rhoifolia var. inermis 1283; rhoifolia var. £ peltophorum 1283; rhoifolia
var. z peliolulatum 1283; rhoifolia var. à pubescens 1283; Riedeliana 1283;
Riedeliana var. pubescens 1280, 1283; tuberculata 1282. — Fagus silvalica 9,
797, 1188. — Faramea amazonica 181; cyanea 87, 88, 181: egensis 181: Hass-
leriana 87, 88, 181; Marliana 184: porophylla 87, 88, 181. — Felicia hirsula
1014. — Ferreirea spectabilis 478, 83%; speclabilis var. paraguariensis 830,
831, 834. — Ferrum equinum 739. — Festuca alpina 1178: loliacea 807:
ovina 493; ovina var. capillata 802: ovina var. duriuscula 3 genuina 892: ovina
var. duriuscula 7 villosa 802; ovina var. Halleri 802; ovina var. rupicaprina
802; pulchella var. flavescens 1216, 1219; rubra ssp. eurubra var. fallax 803 ;
rubra ssp. eurubra var. genuina 803; rubra ssp. violacea var. genuina 803; rubra
ssp. violacea var. nigricans 803; rupicaprina 495, 542; varia var. genuina 8 acu-
minata 803; varia var. genuina typica 803. — Fibigia mullicaulis 1267;
mullicaulis var. elongata 1267; suffruticosa 1266; umbellata 1267. — Ficaria
INDEX. 1319
fascicularis 1078; ranunculoides 507. — Ficus altissima 1029; benjamina 1028,
1029; bracteata 1029; carica sylvestris 747; chartacea var. torulosa 1029;
consociata var. Murtoni 1028, 1029; fistulosa 1029; fulva 1029; glabella 1029;
hispida 1029; pilosa var. chrysocoma 1029; punctata var. falcata 1030; pyriformis
var. ichnopoda 1030; retusa 1030; variegata 1030: vasculosa 1030; villosa 1030.
— Fimbristylis cymosa 224: cyınosa var. subcapitala 224; diphylla 22%;
ferruginea 22%; fusca 225; Hookeriana 225; Kamphoeveneri 225; miliacea 225;
polytrichoides 225; spalhacea 225. — Fissidens adianloides 718, 811, 815.
816, 953; bryoides 811 à 814; hryoides 8 Hedwigii 844: crassipes 811, 812,
813; decipiens 811, 815, 953; exiles 810, 842; crandifrons 840, 811: incurvus
S11, 812, 813, 814; Mildeanus 814, 812, 813: osmundoides 581, 811, 815;
pusillus 811, 812, 813, 81%; pusillus var. # 811, 813, 81%; pusillus var. 2
irriguus 814; rivularis 811, 812; rufulus 8i1, 813; tamarindifolius 811, 813,
814; taxifolius 496, 811, 812, 815. 953. — Fistulina hepalica 1290. —
Flagellaria indica 225. — Feniculum officinale 640. — Forsteronia
brasiliensis 260; glabrescens 193, 259; multinervia 193, 260: pubescens 193,
260. — Fragaria slerilis 734; vesca 636, 734. — Frangula alnus 347. —
Fraxinus excelsior 10, 375, 649, 74%: oxycarpa 376; parviflora 376. —
Fritillaria meleagris 210. — Fuirena glomerata 224. — Fumaria bulbosa 30% ;
capreolata 303, 543; cava 30%; claviculata 30%; hygrometrica 95%; lutea 394;
media 303; officinalis 303, 392, 543; parviliora 30%, 1259; solida 30%; spicata
904; Vaillantii 1259. — Fumaricola Turkestanica 9415. — Funaria calcarea
1152; hygrometrica 1152; mediterranea 1152. — Fungus esculentus 841;
spongiosus 841.
Gage. arvensis 1195; saxatilis 1215, 1218; stenopetala 1193; transversalis
1193. — Galactia Benthamiana 899; coriacea 901; decumbens 831, 832, 900:
flaviflora 831, 832, 898; glaucescens 831, 832, 900; gracillima 832, 898;
Hassleriana 830, 831, 832, 899; Jussieuana 831, 898; Jussieuana var. arenosa
830, 899; macrophylla 831, 832, 900; marginalis 831, 832, 898; marginalis
var. longepedunculata 830, 898; marginalis var. puberula 830, 898; Martii 831,
900; paraguariensis 830, 832, 900; rugosa 831, 832, 901; speciosa 832, 899:
stenophylla 831, 899; tenuiflora 831, 899: tenuiflora var. « glabrescens 899;
virgata 831, 900. — Galanthus nivalis 210, 392; plicatus 1193. — Galega
officinalis 740; hydra 363. — Galeola Galeobdolon 467. — Galeopsis
grandiflora 467; intermedia 794; Ladanum 468; Ladanum var. oreophila 806;
Tetrahit 467, 79%; Tetrahit var. silvestris 79%; Tetrahit var. Verloti 79%. —
Galianthe clidemoides 188. — Galium asperum ssp. anisophyllum 641;
asperum ssp. lineare var. austriacum 641; asperum ssp. montanum 641;
asperum ssp. tenue 641; atherodes 192: boreale 736; corrudæfolium 507;
cruciala 641, 737; glaucum 736; hirtum 192: humile 192; Jordani var. Bretoni
1320 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
1216, 1217; levigatum 641; lucidum 507; Mollugo ssp. Gerardi 641; Mollugo
X verum 641; palustre 641, 737: pedemontanum 641; purpureum 737;
rotundifolium 736; rubrum 641; silvestre var. anisophyllum 2, 10; splendens
507; sylvaticum 736; triflorum 1215, 1217: vernum var. hirticaule 644;
vernum var. typicum 641: verum 641, 737. — Gardenia florida 90; formosa
170; sessilis 173. — Garnotia japonica 523. — Gastrochilus albo-sanguinea
232; Curtisii 232; ochroleuca 232. — Geissorhiza macra 100%; pauciflora
100%; setacea 100%; setifolia 190%. — Genipa americana 88, 89, 171; americana
var. 8 Caruto 87, 88, 89, 171. — Genista Anglica 743; candicans 742; florida
743; germanica 547, 743; hispanica 743; juncea 743; pilosa 743; sagittalis
743; scoparia 743; scorpius 742; spartium 742; spinosa 742; tinctoria 10, 547,
743. — Gentiana acaulis 310, 493; alpina 495, 541, 650: alpina var.
angustifolia 310; alpina major 310; alpina minor 310; amarella 314, 378:
Asclepiadea 310, 495, 1179; Asclepiadea var. pectinata 650; bavarica 311, 650;
bavarica var. imbricata 650; brachyphylla 650; campestris 314, 650; campestris
var. Chloræfolia 1216, 1218; ciliata 311; cruciata 311, 378; latifolia 649;
laüfolia var. albiflora 649; lutea 310, 649; nivalis 311: obtusifolia 650;
palustris 311; Pneumonanthe 311, 1216, 1218; pratensis 311; punctata 310:
purpurea 310, 649; Terglouensis 542, 650, 806; utriculosa 311: verna 311. 650.
— Geodorum citrinum 366; purpureum 366. — Geoffræa superba 831, 89%.
— Geophila herbacea 88, 89, 179; herbacea var. minor 180; herbacea var.
violefolia 89, 180. — Georgia pellucida 95%, 1147. — Geostachys rupestris
231. — Geranium Anemones 732; columbinum 547; dissectum 747, 732; folio
Cicutæ 732; fuscum 507; lucidum 732; Malvsfolium 732; molle 547, 732:
nodosum 732; palustre 717, 732; phæum 507; pratense 732; pusillum 33, 547,
732; pusillum var. chærophyllum 3%; Pyrenaicum 547, 1084; Robertianum
193, 546, 732; rotundifolium 507; sanguineum 547, 732; silvaticum 546. —
Gerardia angustifolia 284, 292; communis 284, 292: genistæfolia 284, 291:
genistæfolia var % elongata 292; linarioides 284, 292; linarioides var. ramosis-
sima 292. — Geum atlanticum 733: montanum 733; rivale 733; urbanum
10, 635, 733. — Gladiolus cardinalis 1007; communis 209, 1193; Conrathii
1005; debilis 1005; Eckloni 1005; inconspieuus 1005: micranthus 1005;
microphyllum 1006; microsiphon 1006; Papilio 1096: permeabilis 1097;
punetatus 1006; reductus 1006; rigidifolius 1006: Sehlechteri 1006; spectabilis
1006; splendens 1007; striatus 1006; #r2chostachys 1007. — Glaucium elegans
1088; elegans var. Bornmuelleri 1088: flavum 303, 1088; leiocarpum 1088 ;
Juteum 1088; pheniceum 309; pulchrum 1257; pumilum 1088. — Glechoma
hederacea 494, 571, 730, 79%. — Gleditschia amorphoides 478, 561, 828. —
Gleichenia linearis 617. — Globba calophylla 232; integra 232; Keilhii 361;
montana 361: panicoides 361: pendula 361; Schomburgkii 361; versicolor 361;
violacea 361. — Globularia cordifolia 493, 566 721: nudicaulis 60, 608, 721;
vulgaris 721. — Gloocapsa sanguinea 237. — Gleococcus mucosus 234. —
INDEX. 1321
Gloriosa superba 229. — Glossula tentaculata 363. — Glyceria acutiflora 525;
distans 4216, 1219; fluitans var. leptorhiza 525; plicata 802, 1175; plicata var.
depauperata 1175; plicata var. triticea 802, 1175. — Glycyrrhiza asperrima
8 desertorum 445; glabra 8 asperula 444; glabra © glandulifera 444; glabra var.
hispidula 44%; glandulifera 444, 686; hirsuta 444; sylvestris 507; triphylla
445. — Gnaphalium dioicum 722; germanicum 722; Hoppeanum 643;
leontopodium 722; luteoalbum 642, 722; margarilaceum 722; montanum 722;
norvegicum 642; prostratum 1046; repens A016; silvaticum 642, 722;
stenolepsis 1015; supinum 642, 1477; uliginosum 722. — Goldbachia lævigala
1266. — Gomphia hexasperma 76; inundala 76. — Goniolimon tataricum 576.
— Goniopteris mollis 962. — Gonzalagunia hirsuta 169; hirsuta var. 8 dicocca
169. — Gourliea decorticans 834. — Gramen alopecuroides 205; arundinaceum
206; avenaceum 207; caninum 20%; cariophyllatum 206; cristatum 204;
cyperoides 205; dactyloides 206; Festuc® 207; hordeaceum 207; junceum 205;
loliaceum 207; montanum 20%; nemorosum 204, 206; nemorosum hirsutum
206; nodosum 20%; paniceum 206; paniculatum aquaticum 204; paniculatum
arvense 204; Parnassi 731; phalaroides 205; pratense 20%; sorghinum 206;
sparteum 205; spica Brizæ 206; spicalum 20%, 205; tomentosum 205; typhoides
20%. — Grammatophyllum speciosum 370. — Gratiola officinalis 726, 791;
peruviana 284, 286. — Greigia Landbeckii 619; Sodiroana 619. — Grimmia
anodon 582, 1039, 1040; apocarpa 718; commutata 4040, 1042; contorta 1043;
crinita 1039, 1040; decipiens 1040, 1044, 1045; Doniana 1040, 4041; elatior
138, 582, 1040, 1045; elongata 138, 10%0, 1042; funalis 138, 1040, 1042;
funalis var. 8 laxa 1043; incurva 138, 1040, 1043; leucophæa 1040, 1041,
1042; montana 1040, 4041, 1042; orbicularis 1040, 1044; ovata 4040, 10%4,
1042; pulvinata 718, 953, 1040, 104%; pulvinata var. 8 obtusa 1044; Schultzii
1044; sphærica 1038; sudetica 1041 ; tergestina 138, 1039, 1040, 1041; torquata
815, 1040, 1043; torla 1043; trichophylla 1040, 1044. — Guadua angustifolia
282; Paraguayana 263. — Guanguebina ignita 90; luleo-rubra 91. — Guazuma
ulmifolia 69, 75; ulmifolia var. glabra 69, 75; ulmifolia var. tomentella, 69,
75; ulmifolia var. tomentosa 69, 75. — Guettarda uruguensis 88, 174;
viburnoides 88, 174; viburnoides var 8 genuina 174; viburnoides var. «
pannosa 17%; viburnoides var y rhombifolia 174. — Gussonea pauciflora 225.
— Gymnadenia conopea 798, 1198; odoratissima 41174. — Gymnogramme
amaurophylla 1097; anfractuosa 1096, 1097; Biardii 1096; congesta 1098;
flexuosa 1096, 1097, 1098; flexuosa var. linearis 1096; grandis 968; heematodes
1097; hirta 1096, 1098, 1099; Pearcei 1097; sciatraphis 968; Warcewiczii
1098. — Gymnopogon lævis 264. — Gymnopteris Bonii 610; Costaricensis
964; guianensis 964; Harlandi 610; nicotianæfolia 937, 965; repanda 610;
serratifolia 964. — Gymnostomum calcareum 254, 255; rupestre 254; rupestre
var. intermedium 254; stelligerum 255. — Gynerium argenleum 264;
saccharoides 280 ; sagittatum 263, 280. — Gypsophila muralis 464 ;
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 5 décembre 1904. 87
1322 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me SER.).
repens 464; saxifraga 464. — Gyroweisia tenuis 25% ; tenuis var. £
hadia 259.
Hibenszta carnea 362; carnea var. concolor 363; epipactidea 1008;
glaucescens 363; goodyeroides 363; Lindleyana 363 ; lucida 363; monticola 363;
Rautaneni 1008; tentaculata 363; trachychila 1007. — Hæmadictyon acuti-
folium 193; acutifolium var. 3 latifolium 493, 261; Lindmani 193, 261;
Riedelii 196. — Hæmatococcus Grevillei 237; Noltii 237; pluvialis 237, 238;
sanguinea 237. — Halimocnemis brachiata 579; crassifolia 579; volvox 579.
— Halimodendron argentum 443. — Halodule australis 221: uninervis 221;
Wrightii 221. — Halophila decipiens 372: ovata 372. — Hamelia palens 89,
174. — Hancornia speciosa 193, 194; speciosa var. minor 194. — Hapaline
Brownii 227. — Haplophyllum acutifolium 38; brevipilum 37; Buxbaumii 38;
congestum 37; hispidulum 37; lasianthum 38; obtusifolium 37; obtusifolium
var. 8 eriocarpum 37; Sieversii 38; sublanatum 36, 37; villosum 37. —
Harmandia Mekongensis 1028. — Hassleropsis 284, 285; spinosa 284, 285.
— Haworthia subspicata 998; tenuifolia 999. — Hebeloma longicaudum 1290.
— Hedera Helix 640, 730. — Hedwigia albicans 1048; ciliata 1048. —
Hedera terrestris 730. — Hedychium collinum 232; longicornutum 232,
— Hedyotis thesiifolia 90. — Hedysarum alpinum 739; cajanifolium 890;
diphyllum 887; diphyllum var. bernardinensis 888; diphyllum var. elatior
887; diphyllum var. gracilis 838; diphyllum var. latifolia 887; diphyllum var.
leptophylla 888; diphyllum var. paraguariensis 887, 888; diphyllum var.
pusilla 888; diphyllum var. reticulata 887; diphyllum var. rupestris 888;
diphyllum var. stricta 887; diphyllum var. thymifolia 887; diphyllum var.
vulgaris impunctala 888; Krassnowi 916. -- Heleocharis capitata 224;
chætaria 224; equisetina 224. — Helianthemum vulgare 747; vulgare var.
angustifolium 544; vulgare var. grandiflorum 54%; vulgare var. obscurum 544;
vulgare var. Scopolii 544; vulgare var. tomentosum 544. — Helichrysum
angustifolium 722; damarense 1016; Dinteri 1016; Dinteri var. obtusum 1017;
filagineum 1016; Fleckii 1017; leptolepis 1016, 1047; leptolepis var. inter-
media 1016; leptolepis var. latifolia 1016; micropoides 1016; pachyrhizum
1017 ; scleranthoides 1016; Stoechas 722. — Helicteres guazumifolia 69, 75;
orthotheca 79, 76. --- Helietta cuspidata 1280, 1285; longifoliala 1285;
multiflora 1286. — Heliotropium Eichwaldi 380; europæum 472; europæum
var. Stevenianum 379. — Helleborus niger 392; viridis 492, 493; viridis
var. stenophyllus 1216, 1217. — Helopus punctatus 270. — Hemerocallis
fulva 214; Liliastrum 208. — Hemionitis Griffithi var. Wilfordii 6, 6%;
palmata 1099. — Hepatica triloba 735. — Heptapyllon 734. —- Heracleum
alpinum 306; sphondylium 306, 640. — Hernandia peltata 1028. — Herniaria
glabra 727; hirsula 727. — Herpestes chamædryoides 288; flagellaris 288;
INDEX. 1323
gratioloides 288; lanigera 288; Salzmanni 290. — Herschelia excelsa 1009;
purpurascens 1009. — Hesperantha falcata 100%; fistulosa 100%; longicollis
100%; Tysoni 100%. -- Hesperis Aladabadensis 1265: Hookeri 91%; inodora
462; Kunawarensis 915; Kunawarensis % hirtula 915; Kunawarensis
«. typica 915; laciniata 462, 1215, 1217; matronalis 461; Persica 1265;
syriaca 462; tristis 462; verna 212, — Hetæria oblongifolia 364. — Hetero-
cladium squarrosulum 581, 583. — Hieracium alpicolum 1215, 1218;
alpinum 647; alpinum var. Halleri 647; alpinum var. Halleri 1178;
amphigenum 606, 647; amplexicaule 299, 300, 648; anfractum 648; asperum
299; atratum 648; aurantiacum 299; Auricula ssp. Aurienla 647; Auricula ssp.
melaneilema 647; Auricula ssp. tricheilema 805; Balbisianum 607; Berar-
dianum 607, 1218; brachycomum 805; brachycomum ssp. amplisquamum 647;
brachycomum ssp. fissum 647, 806; callianthum 607; Chondrilloides 299;
Christii 1216, 1218; cymosum 722; dentis leonis 299; dubium 722; elon-
gatum 607; elongatum var. intermedium 607 ; farinicaule 806; florentinum 299;
florentinum ssp. parcifloccum 806 ; florentinum ssp. subfrigidarium 647, 806;
fruticosum 300; fuleratum 607; furcatum ssp. Clariceps 642; furcatum ssp.
malachodes 805; furcatum ssp. megalanthes 647, 806; furcatum ssp. meioce-
phalum 647; glaciale 60; glaciale var. giganleum 60; glaciale ssp. -glaciale 647;
glaciale ssp. pseudoglaciale 647; glaciale ssp. subglaciale 647; glanduliferum ssp.
genuinum 647; glanduliferum ssp. hololeptum 647; glanduliferum ssp. pili-
caule 647; glaucum 117%; Gremlii 607; Hoppeanum var. genuinum 646;
Hoppeanum var. subnigrum 646; Hoppeanum ssp. viridiastrum 646, 805; incli-
nalum 806 ; intybaceum 648, 1180; juranum 648, 806 ; Laggeri 60; latisquamum
ssp. latisquamum 647; latisquamum var. stenolepium 647; leucopodon 806;
Longanum 806; Molinerianum 607; montanum glabrum 299; montanum
hirsutum 299; murorum 11, 299, 806; murorum var. alpestre 648; murorum
var. subpræcox 648; oxydon ssp. farinicaule 806; oxydon ssp. leucopodon 806;
paludosum 299; Pellelerianum 646, 1180; perpilosum 606; pelrzum 1216;
picroides 60, 1216; picroides var. hirsutum 1218; piliferum 647; pilosella 722;
Pilosella ssp. angustissimum 805; Pilosella ssp. angustius 646, 805; Pilosella
ssp. fulviflorum 646; Pilosella ssp. inalpestre 646; Pilosella ssp. melanops 646;
Pilosella ssp. minuticeps 805: Pilosella ssp. nivescens 805; Pilosella ssp.
iransalpinum 647; Pilosella ssp. subvirescens 646; Pilosella ssp. trichade-
nium 646; plantagineum 1215, 1218; pogonatum 1216, 1218; porrifolium 299;
premorsum 300; prætensum 606, 607; pratense 300; pseudopicris 60, 542,
648, 806; pulmonarieides 648; pumilum 299; pyrenaicum 299: racemosum
ssp. barbatum 806; rhæticum 495, 541, 648, 806; sabaudum 300; scorzoneri-
folium var. calvescens 607; silvaticum 806; speciosum 1216, 1218; slatice-
folium 299, 646; subcæsium ssp. oxydontogenes 806; subcæsium ssp. psammo-
genes 648, 806; subelongatum 647; subincisum 806; sylvaticum 300; tenui-
florum 648; transalpinum 541; umbellatum var. linariifolium 806;
1324 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
villosum 722; villosum var. subcordatum 607; vulgatum 648; — Hip-
pocrepis comosa 635, 799; unisiliquosa 739. — Hippophaë rham-
noides 719, 796. — Hippuris vulgaris 207. — Histiopteris incisa 396. —
Hoffmannseggia parviflora 562, 828. — Holcus lanatus 606; lanatus var.
albovirens 801; mollis 606; sorghum 221. — Holocalyx Balansæ 478,
562, 830. — Holosteum umbellatum 463. — Homalomena brevispatha 226;
truncata 226. — Homalothecium Philippeanum 955: sericeum 496, 718,
955. — Homogyne alpina 641. — Hordeum hexastichum 208; murinum 207,
803; murinum var. leporinum 897. — Hottonia palustris 303. — Hout-
tuynia cordata 1029. — Humulus lupulus 729, 1187. — Hutschinsia
petræa 1271. — Hyacinthus ciliatus 1196; comosus 209; oblongo flore 209;
stellaris 209. — Hydrocharis morsus ranæ 459. — Hydrocotyle asia-
tica 1034. — Hydrolea glabra 63, 64; glabra var. spinosa 63, 64; mollis 63 :
paraguayensis 63, 64; paraguayensis var. inermis 63, 6%; spinosa 63;
spinosa var. inermis 63. — Hydrosme longituberosa 226. — Hygrophorus
caprinus 719; discoideus 1290; gliocyclus 1290; virgineus 1290. — Hylo-
comium brevirostre 583; Oakesii var. latifolium 58%; pyrenaicum 138;
Schreberi 496; splendens 496, 718, 956; squarrosum 719; triquetrum 496,
718, 956. — Hymenachne Myuros 272. — Hymenæa Martiana 561, 562,
688; Martii 478; Olfersiana 688; stigonocarpa 478, 562, 688; stigonocarpa
var. pubescens 688; stilbocarpa 478, 561, 562, 688. — Hymenodium
crinitum 937, 1099. — Hymenophyllum æruginosum 941; angustifrons 940:
atrovirens 941; carnosum 938; caudatellum 939, 941; ceratophylloides 942;
ciliatum 941, 942; constrictum 939, 940, 941; dejectum 938; dimorphum 941;
Durandii 942; elegans 937, 939, 941; hirsutum 942; intercalatum 942;
interruptum 940; laciniosum 938; Lindeni 940; lineare 944, 942; macro-
thecium 939; nitens 940; paniculiflorum 938; polyanthos 938; rarum 938;
rufum 940, 941; rupestre 944; secundum 942; siliquosum 938; subtilissimum
941; tunbridgense 942; undulatum 938; Wercklei 940. — Hymenostomum
microstomum 253, 952; microstomum var 8 obliquum 253, 952; tortile 253,
657. — Hymenostylium curvirostre 285; curvirostre var. 8 cataractarum 255.
— Hyoscyamus niger 309, 384. — Hyoseris fœtida 298; minima 299.
— Hypecoum pendulum 1257. — Hypericum Androsæmum 597, 509; Aseyron
726; coris 726; elegans 726; elesanlissimum 507; hircinum 726; hir-
sutum 726; humifusum 546, 726; montanum 507, 546, 726; montanum
var. scabrum 546; perforatum 546, 726; perforatum var. veronense 546:
pulchrum 726; quadrangulum 546; quadrangulum var. punciatum 546;
tetrapterum 546; tomentosum 726. — Hypholoma fasciculare 719. —
Hypnum alpestre 138: arcticum 138; Bambergeri 583; chrysophyllum 955;
Cinclidium 581; clavellatum 496; commutatum 956; conliguum 138; crispum
496; crista castrensis 956; cupressiforme 496, 718, 956; falcatum 8 graci-
lescens 956; fertile 583; giganteum 583, 956; Halleri 138; intermedium 581,
INDEX. 1325
956; irrigatum 138; Mackayi 138; micans 138; molle 138; molluscum 718,
956; murale 496; Paludella 581; parietinum 496: polygamum 583; poly-
gamum var. fallaciosum 583: proliferum 496; purum 583, 718; rugosum 718:
rutabulum 496; Schreberi 718: sericeum 496; serpens 496; stellatum 718,
956; taxifolium 496; trifarium 138, 584; triquetrum 496; turgescens 581,
956; velutinum 496; viticulosum 496. — Hypochæris glabra 299; macu-
lata 299, 605; maculata var. uniflora 299: radicata 299, 646; uniflora 299,
495, 544, 646. — Hypolepis inermis 1095; parallelogramma 1096; pune-
tata 616; repens 1095, 1096. — Hypolytrum latifolium 225. — Hypoxis
aurea 230.
ar pinnata 213; virginica 716. — Ichnanthus inconstans 262,
275; pallens 222, 528. — Ilex aquifolium 744: Arcadum 744; Paraguaiensis
295. — Illecebrum aristatum A4l, 442. — Impatiens noli tangere 547,
731. — Imperata arundinacea var. Kenigii 221, 526; brasiliensis 264. —
Imperatoria Ostruthium 306, 1174. — Indigofera anil 478, 832, 837;
asperifolia 831, 837, 838; asperifolia var. lanceolata 830, 838; asperifolia
var. macrophylla 830, 838; campestris 478, 831, 838; campestris var,
angustifolia 838; campestris var. microphylla 830, 838; gracilis 831, 837;
gracilis « genuina 837; gracilis var. graminoides 830, 837; gracilis y major
837; latifolia 831, 838; lespedezioides 830, 832, 838; microcarpa 832,
838; sabulicola 838: truxillensis 832, 838. — Inga affinis 480, 481;
edulis 481; leptantha 481; marginata 479, 481; uraguensis 479, 481;
uraguensis var. parvifolia 479, 481. — Inocybe Bongardii 1290; cervi-
color 1290; hirsuta 1290. — Inula Brilanica 722; Britanica « et & 723;
dysenlerica 723; dysenterica var. minus 723; ensifolia 723; helenium 725;
montana 723; pulicaria 723; salicina 723; Vaillantii 723. — Iphigenia
flexuosa 996. — Iphiona pinnatiseecta 1017. — Iris angustifolia 209;
angustifolia pratensis 209; caucasica 917; caucasica var. cœrulea 917; cœrulea
917; Germanica 208, 493; latifolia 208; Narbuti 917; orchioides 917;
pumila 4193; sibirica 209; stylosa 392. -— Isachne australis 528; mene-
rıtana 222; meneritana var. dispar 222; miliacea 222; miliacea var. dispar
222; monticola 528; Schmidtir 222. — Isatis tinctoria 215. — Ischemum
aristatum var. gibbum 527; ciliare 526; eriostachyum 523; gibbum 527;
hispidum 827; muticum 221; Sieboldii var. formosanum 527; timorense 596.
— Isnardia palustris #72. — Isopyrum cæspitosum 1082; grandiflorum 4082.
— Isothecium myurum 719, 955.
Lis integrifolia 78, 84. — Jacea laciniata 724: oleæ folio 724. —
Jacobinia elegantissima 417; mendax 418. — Jamesoniella ovifolia 985. —
1526 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.).
Jasione montana 212, 648. — Jasminium fruticans 376, 379; nudicaule 392;
officinale 743. — Juglans regia 11, 603, 744, 797. — Juncus alpinus 799,
1175; articulatus 205: bufonius 206, 799; effusus 799; filiformis 799;
Jacquini 542, 799; lamprocarpus 11, 799, 1175; Leersii 799; sylva-
ticus 205; trifidus 799. — Jungermannia anuotina 78%; ansata 1197;
arbuscula 785; bantamensis 22; Brauniana 29; circinalis 788; conjugata 973;
fuscella 786; gigantea 780; gregaria 787; heterodonta 976; incurvicolla 785;
minulula 986; opistothona 790; opposita 31; ramosissima 789; strombifolia
786; uncialis 980. — Juniperus communis 12, 749; nana 803; Sabina 749.
— Juruasia n. gen. 402; acuminata A03, 40%; rotundata 403, 40%. — Jussieua
suffruticosa 1033. — Justicia amazonica 445: catharinensis 410 ; concavibrac-
teata 407; cyanantha 414; dubiosa 413; fittonioides 411; flavidiflora 409:
hylophila 408; loretensis 410; polygonoides 409; potamogeton 112, A13; pseudo-
amazonica 415; Ruiziana 412, 413, 414; tarapotensis 410, 411: tremulifolia
407; umbrosa 408; viridiflavescens 413; vitzliputzli 409; yurimaguensis 411.
Ks glauca 232; ovalifolia 232; pulchra 232. — Kakile maritima
21%. — Kentrophyllum lanatum 1216, 1217. — Knautia arvensis var. pseudo-
collina 805; Drymeia 641; sixlina 607. — Kniphofia citrina 998; Conrathii
998; fibrosa 998; gracilis 998; pedicellata 998. — Kobresia laxa 49;
Prainii 50. — Kochia hyssopifolia 578: prostrata 578; sedoides 578. —
Kostyczewa trifoliata 444. — Krameria arida 828; Ixina 561, 828; Ixina var.
arida 828. — Kyllinga monocephala 224.
Lu patula 999; Schlechteri 299. — Lactarius vellereus 1990. —
Lactuca parennis 300; sylvestris 297. — Lagerstræmia floribunda 1034;
flos-reginæ 1031. — Lagæcia cuminoides 304. — Lamium album 79%;
amplexicaule 467, 574, 794; Galeobdolon 79%; maculatum 467, 574; purpureum
467, 574, 794; striatum 684, 687. — Lampsana communis 645 — Lantana
achyranthifolia 1066; aristata 4065, 1066: arista var. brachypoda 1053, 1054,
1065; aristata var. genuina 1054, 1065; Balansæ 1054, 1063; Balansæ var.
genuina 1063; Balansæ var. peduncularis 1053, 1054, 1063; bernardinensis
1053, 1054, 1066; brasiliensis 1053, 1065; camara 105%, 1055, 1062; Chamis-
sonis 1053, 1065; Hassleri 1053, 1054, 1064; hypoleuca 1053, 1054, 406%;
lilacina 1062, 1068; lilacina var. media 1054, 1063; lilacina var. parvifolia
1054, 1063; micrantha 1054, 1062: procurrens 1065; purpurea 1066; Sellowiana
1063: trifolia 1063, 1064; trifolia var. rigidiuscula 1054, 1063; trifolia var.
vulgata 1054, 1063. — Lapathum acutum 1235; folio acuto 216; latifolium
216. — Lappa minor var. pubens 645; tomentosa 460. — Lapsana communis
298; sylvatica 298, — Larix decidua 803; europæa 719. — Laseguea erecta
INDEX. 1327
193, 259; erecta var. glabra 259. — Laserpitium aquilegifolium 306; asperum
306; hirsutum 307; latifolium 306; Panax 541, 640; Panca 495. — Lasia
aculeala 226. — Lasiopogon micropoides 1016. — Lastrea composita 616. —
Lathræa Phelipæa 685, 687; squamaria 566, 793. — Lathyrus aphaca 738;
hirsulus 737; latifolius 737; magellanicus 895; montanus 635; nissolia 737:
pratensis 738; pubescens 895; sativus 737; saxatilis 379; silvestris 635, 737;
tuberosus 738. — Lawsonia alba 1031. — Leandra alropurpurea 1274, 1277;
Balansæi 1274, 1277; crenala 1274, 1277: Eichleri 127%. 1278: erostrata 127%,
1278; Herincquiana 1274, 1277; jonopogon 4274: lacunosa 1274, 1277:
paraguayensis 1274. — Lecanorchis malaccensis 363. — Leersia debilis 263;
distichophylla 263; hexandra 262, 263, 277, 528; monandra var. parviflora
26%. — Lemna minor 797; paucicostala 225. — Lenticula palustris 740. —
Leontodon alpinus 607; autumnale 299, 645, 1178; hastile 299; hispidus 299,
645; hispidus var. hastilis 645; hispidus var. hyoserioides 645; lævigatus 298;
pyrenaicus 607, 645, 1178. — Leontopodium alpinum 607, 643. — Leonorus
Cardiaca 467, 507, 573. — Lepidium alyssoides 710; angulosum 698, 707;
apetalum 695, 716; austrinum 710; bipinnatifidum 696, 716; bonariense 707;
capitatum 703; chinense 529, 703; corymbosum 705; costaricense 695, 716;
densiflorum 695. 716; densiflorum var. elongatum 706; densiflorum var.
pubecarpum 705, 712; densiflorum var. ramosum 706; densiflorum var.
typicum 706; dentatum 707; divergens 705, 710; elongatum 704, 706, 710;
fastigiatum 699, 703, 707, 708; flaccidum 708; georginum 710; graminifolium
697, 608, 712; Humboldtii 713, 714; Iberidis 697; iberis 213, 697, 708;
idahoënse 710; incisum 695, 697, 708; intermedium 701, 716; latifolium 213;
linoides 8 subdentatum 695, 696; medium 701, 716; Menziesii 714; micranthum
695, 716; neglectum 695, 708, 716; oblongum 710; obovatum 708; Owahiense
716; pinnitafidum 699, 716; Pollichi 697, 708; præcox 696; pubecarpum 704,
705, 710; ramosissimum 703, 705, 709; ramosum 704. 706; ruderale, 698, 716;
ruderale 8 completum 712; ruderale var. Ledebourii 708; ruderale & micranthum
700, sativum 699; Serra 716; sordidum 703; subdentatum 695, 696; texanum
707, 709, 711, 712; virginicum 696, 716. — Leptaleum filifolium 1266;
filifolium var. longisiliquosum 1266. — Leptaspis urceolata 222. — Leptobryum
1153. — Leptolobium glabrifolium 833. — Leptochloa filiformis 263, 280;
virgata 263, 280. — Leptocoryphium lanatum 271. — Leptospermum
flavescens 1032. — Leptostachya flavida 410. — Lepturus repens 223. —
Leskea catenulata 955; nervosa 955. — Leucanthemum atratum 1216, 1217.
— Leucobryum acutifolium 98, 105; Boivinianum 116; Boryanum 101, 102;
Cameruniæ 109; candidum 10%; capilatum 108, 109; Comorense 104, 106, 107,
- 108, 109; cucullatum 97, 106; cucullatum var. Rutenbergii 106; Galinoni 111;
glaucum 810, 953: Gueinzii 103; heterodictyon 116; Hildebrandtii 101, 102;
irregulare 103; Isleanum 103, 10%; Isleanum var. molle 104, 105; javense 101;
juniperoideum 112; læve 101, 102; madagassum 97, 101, 102, 103, 108, 109;
1328 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (me sÉR.),
mauritianum 111; mayottense 98, 109, 111; molle 104, 105; neilgherrense 106;
parvulum 10%, 110, 411; Perroti 102, 103; pseudo-midagassum 103, 108;
reticulatum 10%, 105; Rutenbergii 101, 102; Sanctæ-Mariæ 107, 108, 109;
selaginelloides 108, 109. — Leucodon sciuroides 719. — Leucoium bulbosum
210; Creticum 461; incanum A461; incanum maritimum 461; luteum 461;
montanum Thalii 215; vernum 210, 493. — Leucophanes angustifolium 98,
112, 144; Hildebrandtii 98, 113, 11%, 115; mayottense 113, 114: Renauldi 114,
115; Rodriguezii 114, 115; Seychellarum 98, 112, 414. — Libanotis Ferula
307. — Licuala paludosa 228. — Ligusticum austriacum 308, 852; Mutellina
640; Peloponesiacum 307; simplex 640. — Ligustrum vulgare 375, 391, 649.
Lilium album 211; Asphodeli radice 214; bulbiferum 211; candidum 211;
convallium 730; croceum 798: floribus reflexis 211; Martagon 211, 798. —
Limnocharia flava var. indica 372. — Limodorum abortivum 1492. — Limosella
aquatica 311. — Linaria alpina 464, 791; cymbalaria 392, 730: Elatine 386,
472; erecla angustifolia 464; erecta latifolia 464; genistæfolia 386; minor
386; Muteli 1216, 1218; pumila 46%: simplex 386; spuria 472; supina 464;
vulgaris 386, 464, 791. — Lindmania petiolata 864. — Lindsaya fumariæfoiia
1096; fumarioides 937, 1099; orbiculata 616; tenuifolia 616. — Linnæa
borealis 212, 1291. — Linostoma scandens 1031; Siamense 1031. — Linum
angustifolium 465; corymbulosum 33; humile 33; latifolium 465; liburnicum
33; narbonense 465; strictum 33; suffruticosum 465; tenuifolium 465;
usitatissimum 465. — Liparis aculissima 36%; disticha 364; elegans
364; ferrugina 365; lacerata 365; Maingayi 365. — Lippia angustifolia
1159, 1160; aristata 1065; asperrima A054, 1157, 1158; Balansæ
1054, 1068; betulifolia 105%, 1156; bothrioura 1053, 1162; calliclada
1054, 1068; Chamissionis 1065; contermina 1053, 1054, 1157, A158; coriacea
1053, 1054, 1160; germinata 106%, 1157: globiflora 1157; globiflora var.
geminata 1157; globiflora var. normalis 105%, 1157; graveolens 1156: Hasste-
riana 1053, 1054, 1067, 1068; herbacea 1162; heterophylla 1054, 1159, 1160;
hirta 1068; hypoleuca 106%; intermedia 1055; lasiocalycina A161; ligustrinia
1067; ligustrina var. paraguariensis 105%, 1067; lippioides 1065; longepedun-
culata 1055: lupulina 1054, 1163, 1164; lupulina var. paraguariensis 1163;
lycioides 1067; modesta 1055, 1158; Morongii 1055, 1159; obscura 1053, 1155,
1156; origanoides 1156; oxycnemis 1162; paraguariensis 1053, 1054, 1163;
phæocephala 1053, 1054, 1158, 1159; phryvocalyr 1053, 1054, 1161, 1162;
polycephala 1055; polycephala var. Aemilii 1053, 1054, 1155, 1156; polyce-
phala var. genuina 4155; polytricha 1053, 105%, 1158; pumila 1055; purpurea
1065, 1066; Recolletæ 105%, 1156; renifolia 1163; reptans 105%, 1156; scaposa
1053, 1162; scaposa var. genuina 1163; scaposa var. melanocaulos 1053, 105%,
1163; sclerophylla 1053, 1067, 1068; sclerophylla var. crenato-dentata 1053,
1054, 4068; sclerophylla var. subintegra 1053, 1054, 1068; tegulifera 105%, 1156;
tegulifera var. grisea 1156; tegulifera var. ovata 1456; tegulifera var. parvi-
INDEX. 1329
folia 1156; tegulifera var. pedunculata 1156; trachyphylla 1055; tristis 1053,
1159, 1160, 1161; tristis var. aberrans 1053, 105%, 1160; tristis var. normalis
105%, 1160; turnerifolia 1054, 1157, 1158, 1159, 1160; turnerifolia var.
angusta 1158; urticoides 1066; vernonioides 1162; villafloridana 1055; virgata
1066; virgata var. elliptica 1054, 1067; virgata var. laxa 1053, 1067: virgata
var. platyphylla 105%. — Lissochilus leucanthus 1009. — Listera ovata 1193.
— Lithospermum apulum 473: arvense 382, 474: officinale 382, 474: officinale
var. minor 474; purpureo-cœruleum 382, 474. — Lithræa molleoides 65, 67.
Lloydia serotina 495, 542, 798. — Lochnera rosea 193, 195. — Lolium mul-
tiflorum 803; perenne 207, 803; perenne var. pauciflorum 803; temulentum
207, 803. — Lomaria arborescens 1091; atienuata 1093; costaricensis 1092;
L'Herminieri 1093; Magellanica 1094: Meridensis 1093; obtusifolia 1091:
onocleoides 1093; sessilifolia 1092; spectabilis 1092; spissa 1092: striala 4091:
violacea 1091; Werckleana 1091. — Lonchocarpus fluvialis 893, 89%;
Glaziovii 893, 894; nitidus 831, 832, 895. —— Lonicera alpigena 12, 746;
cœrulea 640, 1177; nigra 640, 746; periclymenum 730; sempervirens 392:
xylosteum 12, 746. — Lophatherum gracile 223. — Lopholæna cneorifolia
1021; disticha 1021; dolichopappa 1021: Dregeana 1021; platyphylia 1091;
Randii 1021; segmentata 1021. — Loranthus chrysanthus 1028; heteranthus
1028; pentandrus 1028; pentapetalus 1028; Siamensis 1028. — Lotus affinis
736; corniculatus 635; cornieulatus var. alpinus 635; corniculatus var. ciliatus
635, corniculatus subsp. frondosus 4%; corniculatus var. versicolor 44; corni-
eulatus « vulgaris; diffusus 730: lamprocarpus 44: pentaphyllus 736; sili-
quosus 736; tenuifolius 44; uliginosus 635. — Loxsoma Cunninghamii 393, 399.
— Loxsomopsis nov. gen. 393, 400, 1101; Costaricensis 393, 400, 938, 1101. —
Luisia brachystachys 371; teretifolia 371. — Lunaria annua 462; biennis 543:
rediviva 462, 543. — Lupinus lanatus 837; paraguariensis 830, 832, 836. —
Luziola leiocarpa 262, 263, 277 ; peruviana 263, 264, 277; spiciformis 264;
Spruceana 264; strieta 264. — Luzula albida 206; angustifolia 799; campestris
206; campestris var. sudetica 799; campestris var. vulgaris 799; lutea 799;
mulliflora 799; nivea 799; nivea var. rubescens 799; pilosa 206; silvatica 799 ;
spadicea 799, 1177; spicata 542, 799. — Lychnis alpina 463; coronaria 462:
dioica 462; flos cuculi 463, 545; quadridentata 462, 464; segetum 462; sylves-
Iris 462; viscaria 462; viscosa 462. — Lycium 1291; barbarum 384:
Morongii 78, 79. — Lycopersicum vulgare 308. — Lycopodium annotinum
804; callitrichæfolium 937; clavatum 804: funiforme 937, 1099: Selago 108,
804; Selago var. recurvum 804. — Lycopsis Anguillaræ 507; arvensis 381,
473; branca Lupina 507; flore purpureo 473. — Lycopus europæus 467.
567, 793; europæus var. glabrescens 806; exaltatus 567. — Lygodium Japo-
nicum 617; microphyllum 617. — Lysimachia lulea 470; nemorum 472, 795;
nummularia 731; punctata var. verticillata 375; thyrsiflora 471; vulgaris 375.
470, 795. — Lythrum Hyssopifolia 465; Salicaria 638.
BULLETIN DE L'HERBIER ROISSIER, no 42, à décembre 1904. 88
1350 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
Mann acutifolium 831, 892: acutifolium var. Clausseni 892;
angustifolium 831, 892; brasiliense 478, 832, 892; eriocarpum 831, 832, 892;
nicticans 478, 831, 892; oblongifoium 831, 893: spinosum 892; stipitatum 478.
831, 892. — Machaonia acuminata 87, 88. 175; brasiliensis 88, 175; brasi-
liensis var. intermedia 175; spinosa 88, 175. — Macrosiphonia guaranitica 257;
longiflora 193, 257; petræa 193, 196: pinifolia 257; pinifolia var. intermedia
257: verticillata var. 8 intermedia 257; verticillala var. petræa 196; verticillata
var. à pinifolia 257. — Magnolia Balansæ 294: Griffithius 294. — Malaco-
carpus crithmifolius 35. — Malcolmia Africana 126%; binervis 1264; contor-
tuplicata 1264; contortuplicata var. curvala 1264: cornuta 1264; nana 1264:
torulosa 1264; torulosa var. contortuplicata 1265. — Malva alcea 732;
moschata 732; neglecta 546: rotundifolia 731; silvestris 546, 731. — Mande-
villa lasiocarpa 196. — Manettia gracilis 87, 88, 90; Hassleriana 87, 90;
ignita 88, 90; ignita var. £ angustifolia 91; ignita var. & cordifolia 90; ignita
var. & glabra 90; ignita var. y micans 91; luteo-rubra 87, 88, 91; paragua-
riensis 91: Rojasiana 87, 88, 91. — Mangifera indica 1028. — Manisuris
granularis 265. — Mapouria alba 88, 176; alba var. fristis 176; corymbifera
87, 88, 176; mandiocana 87, 88, 176: Martiana 176; tristis 176. — Maranta
grandis 361. — Marasmius androsaceus 719. — Mariscus albescens 224;
microcephalus 224. -— Marrubium album 467; nigrum 467; peregrinum 573;
vulgare 467, 572. — Marsilea quadrifolia 740. — Matricaria Chamomilla
301, 643, 1216, 1217; grandiflora 1020; hirsutifolia 1019; Parthenium 301.
— Matthiola odoratissima 1259; ovatifolia 1259; Persica 1265. — Mayan-
themum bifolium 730; bifolium var. minor 730. — Meconopsis cambrica 309.
Medicago cinerascens 42; denticulata 478, 832, 837; denticulata « genuina 42;
falcata 735; Gerardi 42; lupulina 5%7, 735; lupulina var. typica 42; lupulina
# Willdenowii 42; minima y brachyodon A2; minima var. & mollissima 42;
olivæformis 42; rigidula 42; sativa 42, 478, 735. — Meesia minor 582. —
Melampyrum arvense 468, 565; cristatum 468; pratense 468, 792;
silvaticum 792. — Melandrium diurnum 545; vespertinum 545. — Melanthera
Baumii 1048; Schinziana 1018. — Melasma brasiliensis 28%, 291; rhinan-
thoides 284, 291. — Melastoma Malabaihricum 1033; polyanthum 1033;
sanguineum 1033; viilosam 1033. — Melica ciliata 207; Matsumuræ 523;
nutans 207, 802; Onœi 523, 532; uniflora 207. — Melilotus alba 43:
arvensis 547 ; dentata 43; Foucaudi 1224; indica 43; officinalis 43, 736, 832.
837; parviflora 43. — Melissa Calamintha 467; nepeta 467: officinalis 467,
569. — Mellitis melissophyllum 467, 794. — Melochia gracilis 70; gramini-
folia 69, 71: hermannioides 69, 71; hirsuta 72; hirsuta var. tomentosa 69, 72;
lacinulata 68, 69; Morongii 70; parvifolia 69, 70; pyramidata 69, 70;
pyramidata var. Hieronymi 69, 70; sericea 71; stricta 69, 72; subcordata 72:
tomentosa 69, 70: ulmarioides 69, 71: venosa 69, 70; venosa var. polysta-
INDEX. 1331
chya 69, 70: venosa var. sericea 69, 71; venosa var. squarrosa 68, 71:
venosa var. typica 69, 70. — Melodorum Balansæ 1070; nolyanthordes 1070.
— Memecylon edule 1033; floribundum 1033. — Mendoncia {arapotana 313.
— Mentha aquatica 466, 567, 793; arvensis 467, 567, 793: cataria
466; crispa 466; gentilis 466: pulegium var. rotundifolia 465; rolun-
difolia 466; rotundifolia X silvestris f. 1216, 1218; sativa 466: silves-
tris 466, 567; viridis 266; viridis X arvensis 1216, 1218. — Menyanthes
trifoliala 717, 734. — Mercurialis annua 297, 1186; perennis 297, 1186.
— Meridiana namcænsis 1023. — Mesechites trifida 196. — Mespilus
arıa 746; chamæmespilus 746; eriocarpa 746; monogyna 13, 637, 746. —
Mibora minima 605. — Miconia sp. 1279; albicans 127%, 1278; calvescens
1274, 1278: Chamissois 1274: discolor 1274, 1278; discolor var. subconcolor
1278; elegans 1274, 1278; fallax 127%: Langsdorffü 1274, 1278; paraguayensis
1273, 1274, 1278; paraguayensis var, angustifolia 1274, 1279: prasina 1274:
pteropoda 1279; pusilliflora 1274: staminea 1274, 1278; staminea var. parvi-
folia 1278; theæzans 1279; theæzans var. vulgaris 1274, 1279. — Microlepia
rhomboidea 616; Speluncæ 616. — Micromeria cristata 677, 687; serpyllifolia
968. — Micropus pygmæus 722; supinus 722. — Microstylis calophylla 364:
congesta 364; Maingayi 365: macrochila 36%; prasina 36%. — Mildeella
bryoides 250. — Millefolium aqualicum 303: terrestre 303. — Mimosa
acerba 479, 480, 551; acerba var. &# minor 551: adenocarpa 957; Alleniana
558; asperata 480, 556; axillaris 549; Balansæ 480, 488; Balansæ var.
robusta 479, 488 ; barbigera 480, 488; Burchelli 480, 555; callosa 480, 550;
callosa var. microphylla 479, 550: cinerea 480, 556, 557; colubrina 561;
conferta 480, 551 ; conferta var. guaranitica 479, 552; conferta var. multifo-
hiolata 479, 551; cordistipula 480; cordistipulata 555: daleoides 480, 554:
diversipila 480, 55%: distans 488, 489, 549; dolens 549; dolichocephala 548 :
echinocarpa 479, 480, 488; elliptica 480, 556: eriophylla 480, 551: filiformis
555; flagellaris 480, 489; gracilis 555, 556; graminiformis 479, 480, 555:
guaranitica 479, 480, 555; Hassleriana 479, 480, 557: hexandra 479, 55%;
hexandra var. Vepres 479, 555; hirsuta 480, 483; hirsutissima 479, 480, 488:
hirsulissima var. pseudodistans 479, 488: incana 479, 480, 55%; invisa 480,
556, 557: invisa var. echinocarpa 586; leptantha 556; lupinoides 479;
480, 483, 489; macrocalyx 480, 489; macrocephala 489; maracayuensis 479,
480, 557 ; meticulosa 480, 549, 550; meticulosa var. genuina 549; meticulosa
var. microphylla 550; meticulosa var. petiolaris 549; millefoliata 479, 480,
993; millefoliata var. glaberrima 479, 554; misera 556; monadelpha 479,
480. 555; Morongii 488; nuda 479, 480, 487: oblonga 480, 487; oligophylla
480, 551; orthacantha 488; papposa 480, 551 ; papposa var. uninervis 479, 551;
Paraguariæ 480, 554; paucifolia 555; paupera 480, 548; paupera var.
longepedunculata 479, 548; pedunculosa 480, 489; peregrina 560; petiolaris
553; petrea 479, 480, 548; plumosa 480, 55%; polycarpa 480, 488; polydactyla
1332 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me SER.).
4188; procurrens 488; Regnellii 280, 553; Regnellii var. aculeata 479, 553;
reptans 480, 489, 548; rigida 479, 480, 551, 552; sabulicola 479, 480, 548;
Selloi 557; sepiaria 480, 55%; serpens 479, 480, 555; serpens var. glabri-
folia 555: setistipula 480, 550; somnians 480, 556; subsericea 480, 552;
subsericea var. hirsuto-strigosa 479, 552; subsericea var. oblonga 479, 553;
subsericea var. sirigosa 479, 552: subsericea var. strigoso-aculealu 479, 552:
trijuga 556; uliginosa 479, A80, 557: Velloziana 480, 481, 486; Velloziana
var. alrostipulata 479, 487; Velloziana var. genuina 486: Velloziana var.
glaberrima 479, 486; Velloziana var. guarantiica 479, 487; Velloziana
var. inermis 79; Velloziana var. Malmeana 479, 487; viscosa 480, 487:
viscosa var. inermis 479, 487. — Miscanthus coreensis 531, 532; japonicus
526; Matsumuræ 522, 532; Malsumuræ var. longiberbis 532; purpuracens 532 :
sacchariflorus 530 ; sinensis 526, 532; sinensis var. formosanus 596. —
Mitracarpus frigidus 88, 89, 191: frigidus var. + genuinus 191; frigidus
var. glaberrimus 87. 88, 191; frigidus var. ? Humboldtianus 191; frigidus
var. y Salzmannianus 191; Hasslerianus 87, 88, 191; parvulus 87, 88, 190:
Selloanus 88, 89, 190, 191: Selloanus var. latifolia 190; virgatum 190.
— Mniobryum albicans 1244; albicans var. glaciale 1244; carneum 1243,
1244. — Mnium affine var. elatum 718; cuspidatum 718, 95%; punctatum 954:
rostratum 95%; serratum 95%; undulatum 718, 95%. — Moœæbhringia muscosa
545; sedoides 471, 472; irinervia 545. — Molinia cœrulea var. depaupe-
rata 802; cœrulea a. littoralis 802; cœrulea var. subspicata 802; japonica
923. — Mollia aristata 441. — Molopospermum cicutarium 640. — Monnina
stenophylla 913. — Monochoria hasiata 229; vaginalis var. plantaginea 299.
— Montia fontana 471. — Moræa angusta 1003; punctata 1003. — Mou-
geotia polystachya 70. — Moutabea guyanensis 913. — Mucuna 904. —
Muellera Glaziovi: 831, 893; Glaziovii var. comlanea 830, 89%; Glaziovii var.
precox 830, 89%. — Mulgedium alpinum 646, 1179. — Musa sapientum 231.
— Muscari botrvoides 209: ciliatum 1196; comosum 209, 14195; Motelayi 1223:
racemosum 209, 1196. — Mussænda spinosa 172. — Myagrum perenne 212;
saxatile 215. — Mycena adonis 1290. — Myosotis alpestris 382, 607:
arvensis 473; cæspitosa 650; hispida 383; intermedia 382; Lappula 474:
palustris 473, 650: palustris var. cæspiticia 650; palustris var. strigulosa 650:
silvatica 382, 718. — Myosurus minimus 312. — Myracodruon Urundeuva 68.
— Myricaria germanica 1216, 1217, 1221, 1222: sermanica var. erecla 1221:
germanica var. patens 1221: squamosa 1221, 1222. — Myriophyllum spicatum
303; verticillatum 303. — Myrocarpus fastigiatns 478. 830. 831. 83%;
frondosus 476, 278, 831. 83%.
NS. incomparabilis 718; juncifolius 210: majus 210: poeticus 717.
718: pseudo-Narcissus 210, 493, 717. — Nardus celtica 308: montana 398:
INDEX. 1333
stricta 205, 717, 718, 803. — Nasturtium officinale 543, 1261: palustre 543;
pyrenaicum 543. — Neckera complanata var. pennata 955: crispa 496, 718,
955; pennata 955; turgida 138. — Nelumbium Caspicum 1086: speciosum
1086. — Neottia Nidus avis 1192. — Nepeta calaria 466, 571: nepetella 466:
nuda 466, 571. — Nephelaphyllum tenuiflorum 264. — Nephrodium
refractum 967: rufopunetatum 961. — Neptunia hexapetala 558; plena 489,
598; pubescens 480, 558; triquetra 480, 558. — Nerium Oleander 193, 747. —
Neyraudia madagascariensis 223. — Nicolasia affinis 1014: heterophylla 1015;
Lugardi 1015. — Nicotiana glauca 78, 85: longiflora 78, 85; Tabacum 78, 85.
— Nierembergia angustifolia 78, 86. — Nigella arvensis 304: arvensis 8
glauca 1082: damascena 30%; hispanica 30%; oxvpetala 7 tenuifolia 1082. —
Nigritella angustifolia 798; angustifolia var. rosea 798; X suaveolens 117%. —
Niphobolus adnascens 611: polvdasiylon 614. — Nissolia fruticosa 832, 881.
— Nitella tenuissima var. Foucaudi 1225. — Nonnea pulla 381; laurica 381.
— Nuphar lutea 459. — Nux juglans 744; Metella 509. — Nymphæa alba 459,
1086; alba var. intermedia 717, 718: Jutea 459: lotus 1086.
D iridifolla var. brevifolia 365. — Obione pedunculaia 578:
verrucifera 578. — Ochrobryum Boivinii 400, 109, 110; Normandi 490;
Rutenbergii 109, 106; Sakalavum 99. — Octoblepharum africanum 118:
albidum 97, 98, 138. — Octodiceras Julianum 816. — Odontites glutinosa
564; rubra 56%. — Odontonema adenostachyum 404: variegatum A404. —
Œnanthe Foucaudi 1224. — Œnothera biennis 471. — Oldenlandia thesiifolia
89, 90. — Olea europæa 509. — Oleandra nodosa var. caudata 964. — Olyra
cordifolia 262, 276: latifolia 262, 276: paniculata 276; pauciflora 264;
semiovata 262, 276; semiovala var. pubiflora 276. — Oncophorus virens 138,
144, 580. — Onobrychis 739; saliva 13: viciæfolia 13. — Ononis antiquorunt
40 ; arvensis 742; columnæ 742; minutissima 742; natrix 742; rotundifolia 738;
spinosa 742. — Onopordon acanthium 741. — Onosma echioides 381, 473:
polyphyllum 381; stellulatum 381; stellulatum var. angustifolia 381. —
Onychium Japonicum 612. — Cphrys arachniles var. explanata 1215, 1219;
arachnitiformis 1215, 1219; cornuta 1191; «strifera var. cornuta 1194. —
Oplismenus compositus 222, 528: selarius 262; sylvaticus 264, 275. — Orchis
angustifolia 1491: bifolia 8441; Comperiana 1191 : coriophora 1191; fusca 1191:
iberica 1191 ; laxiflora 1191; maculata 797; mascula 797; militaris X iridentata
807; Morio 797. 1191; pseudo-Sambucina 1191; purpurea 608; sambueina 797;
Simia 718, 14191: tridentata var. commutata 807. — Oreoweisia Bruntoni 664:
serrulala 138, 664. — Origanum vulgare 466, 567, 793; vulgare var.
slabrescens 793, 806. — Orlaya grandiflora var. montana 1225; grandiflora var.
Palassoni 1225. — Ornithogalum dipcadoides 999; fimbriatum var. ciliatum
1194: graciles 999; iuteum 210 ; minimum 999 ; Narbonense 119% ; pyrenaicum 210,
1334 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme sÉR.).
1193; Sintenisil 1074; spicatum 210: umbellatum 210, 507, 1194. — Ornithopo-
dium 739. — Ornithopus perpusillus 739. — Orobanche Ægyptiaca 676; ARgyp-
tiaca % tricholoba 676, 687; Ægypliaca # typica 676; alba 565, 683, 687; alba
var. bidentata 683; alba var. Raddeana 683: alba var. rubra 683; alpigena 681;
amelhyslea 684; amena 680; Anatolica 682, 687; arenaria 678; Bungeana 677;
cærulescens 678; cæsia 678; cæsia var. & borealis 565: camplolepis 679,
680; caryophyllacea 681, 687; cernua 678, 679; cernua var. Cumana 565; cernua
var. desertorum 679; cernua var. subgrandis 679; cernua var. typica 679; Cili-
cica 677: cistanchoides 673, 680; cœlestis 676, 687: cœlestis var. confinis 677;
ceelestis var. Persica 677: coelestis var. typica 677; connata 685; crenata 566,
68%; cumana 679; Cypria 682, 687; Cypria var. Pterocephali 682, 687; Epithy-
mum 683; fuliginosa 685; glabrala 683; Grisebachii 68% ; hadroantha 684 : Hederæ
966, 685; Heldreichii 677; Kotschyi 680; Kotschyi var. 5 multiplex 680;
Kotschyi var 8 spectabilis 680; Kotschyi & typica 680; Kurdica 682; lavandulacea
676: leucopogon 683; lutea 681 : major 565; minor 685: mutelii 675; mutelii
var. 8 angustifolia 675; mutelii var. à Sinaica 675: mutelii var. 7 spissa 675;
mutelii var. z Lypica 675; nana 67%; oxyloba 676: Palæstina 684, 685: Picridis
685; pogonanthera 679: pubescens 68%; purpurea 678, 687; purpurea var.
Millefolii 678; purpurea var. typica 678: Raddeana 683, 687; 1amosa 674;
Rapum 793; Schultzii 676; serraiocalvx 676: Séntenisii 673, 680; speciosa 68%:
spectabilis 680; striata 68%; stricta 675: Teuerii 681; tineloria 685; versicolor
684, 687; versicolor var. homochroa 68%: versicolor var. iypica 684; vulgaris
major 841; Wiedemanni 683. — Orobus 738: angustifolius 739: luteus 739;
niger 740; sylvaticus 739: tuberosus 739; vernus 739. — Orthothecium intri-
catum 138; rufescens 955. — Orthotrichum affine 584, 95%, 1440, 1143,
1144; anomalum 953, 1139, 1441: appendiculatum 138: Braunii 1140, 1142:
callistomum 585; eupulatum 1140, 4141; diaphanum 1140, 1144; fallax 1143;
fastigiatum 1140, 1443; fastigiatum var. 3 appendiculaium 1144: fastigiatum
var. y neglectum 114%; gymnostomum 11441, 1145: leiocarpum 496, 954, 1140,
1143; leucomitrium 953, 1140, 1442; Lyellii 1144, 1145; nudum 1140, 4144:
obiusifolium 1444, 1445; pallens 1140, 4142: paiens 95%, 1440, 1142;
pulchellum 4140; pumilum 954, 1140, 1143: rivulare 1140; Rogeri 4140:
rupestre 1441, 1144: rupestre var. y Sehlmeyeri 114%: saxatile 953, 1440, 1144:
Schimperi 1140, 1142, 1143; speciosum 954. 1149, 1444: siramineum 585.
1140, 1142; Sturmii 114$, 1145; tenellum 4140, 1143: urnigerum 138. 1140,
1144; Winteri 1140. — Oryza hexandra 277; lalifolia 26%; perennis 264:
sativa 222: subulaia 263. — Osmanthus Aquifolium 1180. — Osmunda regalis
495, 80%. — Ossæa aınvgdaloides 1274, 1279: amygdaloides var. ambigua 1274.
1280; marginaia 1274, 1280: sanguinea 127%, 4280; sanguinea var. va'idifohia
1274, 1280. — Othonna disiicha 1021. — Quratea hexasperma 76; hexasperma
var. # Planchonii 77: inundata 76: olivæformis 76. — Oxalis acetosella 547,
735; corniculata 547, 735, 1216, 1217; vervecina 508. — Oxyria digyna 796.
-— Oxytropis Foucaudi 1224.
INDEX. 1335
Po corallina 733: officinalis 733: peregrina 733. — Palicourea
crocea 88, 178; crocea var. y confusa 178; crocea var. + genuina 178; crocea
var. parviflora 178: cujabensis 178; fulgens 179: Hassleriana 87, 89, 178:
parvifolia 179; vrigida 87, 88, 89, 177; rigida var. aurata 178; rigida var.
paraguariensis 177. — Paliurus australis 39. — Pandanus odoratissimus 220 :
Siamensis 220; teetorius 220. — Panicum adustum 263, 271; adustum var.
leucotrichum 271: adustum var. phæothrix 271: amplexicaule 263, 272; auri-
eulatum 264: barbatum 222; brevifolium 27%; capillaceum 262, 274; capillare
264 ; cayennense 262, 273; cayennense var. quadriglume 273; chloroticum 263,
272; colonum 222 ; compactum 273; Crus Galli 204, 206, 263, 271, 801; cuya-
bense 262, 263, 271; cyanescens 274; decipiens 262, 263, 272: demissum 264;
exaratum 262, 263, 271; flavescens 222; flavum 275; Gerdesii 262, 263, 271:
glaucum 206, 275: glutinosum 273; grumosum 263, 272; heteranthum 222:
imberbe 275: inconstans 275; indicum 222, 528; insulare 263, 271; inter-
ruptum 222; lanatum 262, 273; lanalum var. sorghoideum 273; latifolium 262,
272; laxum 263, 272; leucopheum 271; macrostachyum 276; Megiston 262,
263,273; Myosurus 262, 265; Myuros 272; neurodes 528; numidianum 263;
olyroides 262, 263, 273; ovalifolium 222, 274; paludosum 525, 528; parvifo-
lium 262, 274; parvulum 528; patens 528; paucispicatum 264; phæothrix 271;
pilipes 222; pilosum 262, 272; plicatum 528; proboscideum 273; procurrens
262, 274; proliferum 264; radicans 222, 528: recalvum 26%; repens 222, 262,
263, 273; Ridleyi 222; rivulare 26%; sanguinale 263; sanguinale var. Timo-
rense 222, 528; sarmentosum 222; Schmidtii 222; Sciurotis 263; setarium 275;
sorghoideum 273; spectabile 264: stenotaphroides 526 ; stoloniferum 262, 272;
subglobosum 262, 263, 274; sulcatum 263, 271: tenuissimum 278; timorense
528; trichanthum 264, 273; trigonum 222; fristachyum 525: versicolor 263,
273; verlicillatum 206; vestitum 264; vilioides 263, 272; violascens 523; vir-
gatum 26%; viride var. reclinatum 801: zizanioides 222, 273. — Papaver
alpinum 96, 309; arenarium 1087; argemone 309; Armeniacum 1087; auran-
tiacum 309; bracteatum 1087; chelidoniæfolium 1087; chelidoniæfolium var.
tenuisectum 1087; hybridum 1088; lævigatum 1087; lævigatum subv. læviga-
tissimum 1087; lævigatum var. seiulosa 1087; lasiothrix 1087; macrostomum
1087; pavoninum 1088; rhœas 309, 543; somniferum 309; spumeum 507,
tenuifolium 1087. — Paphiopedilum Appletonianum (pedilum) 362; Appleto-
nianum var. Poyntzianum 362; callosum 362; callosum var. Schmditianum 362:
exul 362. — Pappophorum Hassleri 262, 263, 280; laguroideum 264; mucro-
nulatum 264, 281. — Paradisia Liliastrum 542, 798. — Parietaria diffusa
1187; judaica 1187; lusitanica 1187; officinalis 297, 797, 1187. — Paris qua-
drifolia 308. — Parkinsonia aculeata 478, 562, 823. — Parlatoria rostrata
1266. — Parmelia cetrata 135; chlorina 135; flava 136; levigata 136; Minarum
135: Nilgherrensis 135: perforata 135; proboscidea 135; proboseidea var. orna-
1336 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.).
tula 135; subcaperata 135. — Parnassia palustris 544, 731. — Paronychia
argentea 727. — Parsonsia leptocarpa 260. — Paspalum adspersum 264; bar-
batum 263, 270: barbatum = glabrum 270: Bergi var. leiophyllum 264; comans
263. 26%; compressum 262, 263, 270; conjugatum 263, 268; densum 269;
dilatatum 262, 268; dilatatum var. 2 parviflorum 268; dissitiflorum 262, 263,
270; distichum 222, 528; elephantipes 264; erianthoides 264: erianthum 264,
269; fasciculatum 262, 263, 269; fasciculatum £ glabratum 269; flaccidum 264:
Hassleri 262, 263, 268; hians 26%; inæquivalve 264: intermedium 264; Larra-
nagai 264; lividum 26%; longifolium 222: maculosum 262. 263, 269; malaco-
phyllum 262, 263, 268; multiflorum 262, 263, 269; notatum 263, 269; pani-
culatum 26%; platycaulon 270; pleostachyum 262, 263, 268; plicatulum 263,
269; plicalulum var. oblongum 269; plicatulum var. robustum 269; potamium
264; quadrifarium 263, 263, 269; repens 263, 264 ; rugulosum 264; scoparium
264; scrobiculatum 222, 528: simplex 264; stellatum 263, 270; trachystachyum
26% ; uncinatum 26%; verrucosum 262, 263, 270; virgatum 264. — Passiflora
capsularis 62; chrysophylla 61 ; chrysophylla var. concepeionis 61: chrysophylla
var. hastata 61: chrysophylla var. typica 61; cincinnata 62; cincinnata var.
imbrieata 62; cœrulea 62, 63; cœrulea var. « Regnellii 63; Giberti 62; Hassle-
riana 62; Hassleriana var. grandifolia 62; Hassleriana var. paraguariensis 62;
Maximiliani 62; Maximiliani var. expansa 62; Maximiliani var. retusa 62;
organensis 62; rotundifolia 62; tricuspis 61; tricuspis var. brevifolia 61; vio-
lacea 63. — Pastinaca latifolia 306; sativa 306. — Pauletia cheilantha 689;
cuyabensis 689; mollis 689; rufa 689. — Pedicularis cæspitosa 792; cenisia X
tuberosa 1216, 1218; comosa var. Sibthorpii 565: palustris 718; X Rouyana
1216, 1218; silvatica 1291 , tuberosa 792. — Peganum crithmifolium 35; Har-
mala 35. — Pellæa Bridgesii 612; Fauriei 612. — Pellia Neesiana 582. —
Peltigera americana 135. — Peltophorum Vogelianum 478, 562, 829. —
Pemphis acidula 1031. — Pennisetum nervosum 264; setosum 26%. — Penta-
trichia petrosa 1018. — Penthea minor 1008. — Pentzia calva 1020; mono-
cephala 1020 ; sphærocephala 1020; virgata 1021. — Peplis portula 471. — Pes
columbinus primus 507; leonis 732. — Petasites albus 493. — Petrocallis
fenestrata 1271. — Petroselinum sativum 640. — Petrosimonia brachiata
579; crassifolia 579: volvox 579. — Petunia cæsia 78, 86: violacea 78, 85. —
Peucedanum alsaticum 305; Ostruthium 640. -— Peziza aurantia 1290. —
Phaca alpina 635. — X Phagnalon hybridum 1215, 1217 : sordidum 1225:
sordidum X saxalile var. telonense 1215 : sordidum X telonense 1217; telo-
nense var. ambiguum 1215, 1217, 1225. — Phalænopsis alboviolacea 371:
cornu-cervi 371; esmeralda 371; fuscata 371; Regnieriana 371. — Phalangium
Liliago 208, 717; ramosum 208; serotinum 210. — Phalaris arundinacea var.
pieta 523; aspera 205. — Pharus angustifolius 262, 276; glaber 262, 276; lati-
folius 263; micranthus 262, 277. — Phascum acaulon 495; crispum 495; cur-
vicollum 250, 495; cuspidatum 249, 952: cuspidatum % piliferum 250; Floer-
INDEX. 1337
keanüm 249 ; piliferum 250 ; subulatum 495. — Phaseolus appendiculatus 831,
907; asper 908; asper var. coriaceus 908; bracteolatus 831, 1052; campestris
909; Caracalla 832, 907: clitorioides 831, 908, 1052; clitorioides 8 modestus
908; coriaceus 908; erythroloma 831, 1051, 1052; firmulus 832, 908; lasio-
carpus 832, 909; lasiocarpus var. Balansæ 832, 909; lasiocarpus var. /gati-
mianus 830, 909; linearis 831. 908; linearis var. coriaceus 831: linearis var.
8 latifolia 908; lobatus 832, 907; longepeduneulatus 831, 1051; longifolius 831.
832, 909: lunatus 478, 832, 907; Martii 831, 832, 1052; membranaceus 831.
907; monophyllus 832, 909; monophyllus var. paraguariensis 830. 909; oblon-
gifolius 831, 908; ovatus 909; ovatus var. glabratus 909; panduratus 831, 832,
909; peduncularis 831, 832, 908; pius 831, 832, 907 ; prostratus 831, 1052:
prostratus & anguslifolia 1052; rufus 831. 1052; semierectus 832, 1051; semi-
erectus & angustifolia 1051; semierectus subhastata 1051; truxillensis 831,
908; vulgaris 478. — Phelipæa Biebersteinii 687: cærulea 678; coccinea 673,
685, 687; flava 686; foliata 687; lanugina 678; lavandulacea 675; lutea 685;
Millefolii 1216, 1218; tinctoria 685. — Phellandrium aquaticum 307: mutel-
lina 305. — Philadelphus coronarius 743. — Philonotis alpicola 138, 815;
Arnellii 138: fontana 718. — Phlegmacium glaucopus 1290. — Phieum
alpinum 523, 801; alpinum var. subalpinum 801; nodosum 204; pratense 204.
— Phlomis fruticosa 57%; herba-venti 574: Nissolii 678, 687; tuberosa 574. —
— Phenix paludosa 238; Siamensis 223. — Phoenixopus muralis 646. —
Pholidota imbricata 36%. — Pholiota lucifera 1290: unicolor 1290. — Phrag-
mites communis 13. — Phreatia listrophora 369. — Phrynium capitaium 361:
dichotomum 361; minus 361. — Phyllostachys bambusoides 529; Fauriei 525.
— Physalis Alkekengi 308, 384; angulata 78; brasiliensis 78, 79; heterophylla
78, 79; pubescens 78, 79; viscosa 78, 79. — Physcomitrella patens 248. —
Physcomitrium acuminatum 1150, 1151: eurystomum 1150, 1151; pyriforme
496, 1150, 1151: sphæricum 1150, 1151. — Physoptychis gnaphalodes 1267.
— Phyteuma betonicifolium 648: hemisphæricum 212, 495, 541, 648, 1176;
orbiculare 212, 607, 648; Scheucnzeri 648: spicatum 13, 212, 648. — Picea
excelsa 4. — Picris hieracioides 298, 645. — Pilocarpus pinnatifolius 1284:
Selloanus 1280, 1284; Selloanus var. gracilis 1280, 128%; Selloi 1981. — Pilo-
sella major 722. — Pilularia minuta 1216, 1219. — Pimpinella dioica 305;
magna 307; saxifraga 307, 640. — Pinanga maculata 228. — Pinguicula alpina
79%; flavescens 470; grandiflora 795; vulgaris 470, 79%. — Pinus abies 4; hale-
pensis 749; montana var. Mughus 803; montana var. Pumilio 803; Pumilio
580; silvestris 392. 749, 803, 1290. — Piper macropodum 1026; polysyphonum
1026. — Piptadenia Cebil 485; colubrina 480, 561 ; communis 483; Hassleriana
480, 560; Hassleriana var. fruticosa 480, 560; macrocarpa 478, 479, 480, 559:
macrocarpa var. Cebil 479, 485, 560; macrocarpa + genuina 559; macrocarpa
var. y vestita 479, 480, 560: nitida 559; paraguayensis 479, 552: peregrina
480, 560: peregrina var. falcata 480, 561 : rigida 478, 479, 480, 559. — Pipto-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 12, 5 décembre 190%. 89
1338 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2me sfr.).
chætium panicoides 264. — Pirus communis 14, — Pistia stratiotes 228. —
Pitcairnia brachysperma 622, 623 ; corallina 623; elléptica 62%, ferruginea 628 ;
suariterma 623; Kalbreyeri 627: inermis 626; lancifolia 625; lutescens 626 ;
nobilis 623; palmoides 626 ; rigida 625; sceptriformis 228; Sodiroi 622; Weber-
baueri 627, Werckleana 622. — Pithecolobium affinis 483; cauliflorum 479,
482; divaricatum 482; fragrans 483; glomeratum 482; quaraniticum 479, 483;
Hassleri 479, %80, 483; multiflorum 479, 482, 483; multiflorum var.
brevipedunculata 483; niopoides 483: paraguayense 559; pendulum 483;
reductum 479, 482; Samıan 479, 480, 482; Saman var. £ acutifolia 482;
scalare 478, 480, 482; scalare var. hirsuta 482. — Pittosporum Balunsæ 1071.
— Plagiochila abdita 1198; abrupta 1200; abscedens 1199, 1207 ; abyssinica
156, 593; acanthoda 1199, 1205; aculeata 779; adiantoides 1201; affinis 1200;
aliena 1202; ambigua 985, 4201 ; amboinensis 23; ambusta 1198; amicta 1202;
amena 1199; amplexicaulis 1206; amplifolia 155, 353; Anderssonii 1199,
1209; andicola 1203; andongensis 155, 351; angulata 975, 988; angulifolia
1201; angustisedens 1201; ankefinensis 15%, 162; annotina 599, 784; ansata
975, 1197; apicalis 1199, 1211; apiculata 790; arbuscula 599, 781, 785; arcuata
1199, 1207; ariquensis 97%; armata 155, 359; arrecta 1204; asperifolia 1204 ;
auriculata 20; axiliaris 1203; azuayensis 1203; bahiensis 1203; Banksiana 599,
787; bantamensis 22; barbadensis 1206; Barteri 15%, 164; barutana 1199,
1208; Beckettiana 599, 782, 788; bellenderiensis 598, 601; Berthieui 151, 591;
Bescherelleana 15%, 158 ; biapreulata 1202; biceps 12014 ; bicornis 1200; bifaria
1204; biserialis 599, 788; bispinosa 975, 982; bispinosa var. Gayana 983;
Boissieri 1203; boliviana 1204; Bonplandii 1203; Boryana 154, 163; Brauniana
29, 30; Breuteliana 1200; brevicalycina 1200; Brotheri 598, 775; brunneola
154, 16%; bryopteroides 1201 ; bueensis 15%, 345; Bunburyi 1200; calomelanos
120%; Cambouéna 156, 589, 594, 595; candelabra 156, 595; canelensis 1203;
capensis 155, 350; capilliformis 120%; carduifolia 155, 357; caudata 1201;
cava 1199, 4243; centrifuga 1204; Chenagonii 154, 158; chilensis 975, 982;
chiloënsis 974, 976; chimborazensis 1199, 1241; chonotica 980; Cinchone
1203; cipaconensis 1203; circinalis 599, 782, 788; circumdentata 598, 778;
clavatosaccala 25; Colensoi 598, 599; collicalyx 155, 354; combinata 153;
compressula 120%; confertissima 1200; conjugata 599, 973; connata 1200;
connexa 599, 973; connivens 1200; conspicua 1200; contingens 1200; contorta
1199, 1219; conturbata 598, 778; corrugata 1203; corymbulosa 155, 353;
crispata 1203; erispierista 156, 596; crispulo-caudata 15%, 347; cristata 1200;
cristatissima 1200; eristato-dentata 154, 160; Crollii 155, 356; cucullata 1200;
cucullifolia 1204; Cuervina 1203; cultrifolia 1200; Cumingiana 32; decurrens
156, 592; decurvifolia 598, 779; deltoidea 598, 782, 784, 786; dendroides 789;
denudata 1202; Deppeana 1202; depressa 1199, 1211 ; dierana 588; Didrichsenii
26: diflexirama 1200; dilatata 1202; dimorpha 1202; disticha 1200; divergens
154, 349: diversispina 1203; dominicensis 4203; drepanophylla 155, 588;
INDEX. 1339
dschaggana 156, 355, 596; dubia 1199, 1209: dura 789, 975, 987; duricaulis
975, 984; Duriei 1206; Dusenir 97%, 979, 981; Eatoni 29; echinella 1201;
effusa 155, 358, 589; elata 975, 1198; electa 1201; emarginata 161, 1206:
Engleriana 155, 358; ensiformis 1203; equilans 974, 978; ericicola 155, 590;
estipulata 29; Evansii 135, 354; expallescens 15%, 167; expansa 1202; fagicola
974, 977, 978; fallax 1200; fasciculata 598, 779, 786; fastigiata 1206;
Ferdinandi Mulleri 598, 777; filicicola 155, 351; fimbriata 153; flabellata 156,
991; flabellifrons 4203; flaccida 1202; flavescens 1203; florida 1200; fragilis
120%; frausa 1203; frontinensis 1201; Funkiana 4200; fuscella 599, 786:
fusco-lutea 1203; fusifera 154, 159; gavana 1202: Gayana 988; geminifolia 34:
geniculata 1206; Germani 120%; gebbiflora 155, 590; gibbosa 1201; gigantea
398, 780; Giulianettii 30; gracilicaulis 4199, 1205; grandicrista 1203;
granditexta 15%, 165; gregaria 599, 787; guadalupensis 1206; Guilleminiana
1200; gymnotis 1200; haätensis 1203; Helmsii 598, 782; hemicardia 788;
Henriquesii 154, 348; Herminieri 1202: heterodonta 974, 976, 986;
heteromalla 975, 981 ; heterophylla 1202; Heudelotiana 15%, 168; Hochstetteri
153, 156; homochroma 1203; Hookeriana 1202; horrida 1204; Howeana 599,
783; huatuscana 1199, 1208; Humboldtiana 1204; Husnoti 1199; hylæcætis
1199; hypnoides 1200; hystrix 1202; imerinensis 155, 589; implexa 120%;
impluviata 1201 ; incerta 155, 357, inerassata 4199, 1209; increscenlifolia 120%;
incurvicolla 599, 785; irregularis 1202; Jacquinotii 97%, 979; jamaicensis 1202;
Jamesoni 1203; Jelskii 1203; Jungneri 155, 349, 350; Keckiana 1200; Kingiana
783; Kirkii 598, 775; læla 787, 788; lætevirens 1201; lamellistipula 4200;
Lastii 194, 346; latifolia 1901; latifrons 975, 984, 986; Lechleri 975, 1197;
Lecontei 154, 165; Ledieui 15%, 161; Leguillovii 984: leptophylla 120%;
lignicola 1201; ligulata 154, 347; lobulata 18; loloënsis 15%, 166; longifissa
1202; longiflora 974, 975, 978; longispica 21; longissima 975, 984, 987;
longistipula 25; Lorentziana 1499, 1210; Zufeola 1199; wacra 120%;
macrostachya 1203; macrotricha 1499; madagascariensis 156, 59%; maderensis
155, 350; Mandoni 154, 162; maranguana 155, 351; marionensis 1199;
mascarena 154; mauritiana 155, 359, 586, 587; mauritiana var. angustifolia
359; Maximiliana 120%; media 20, 29; Meyeniana 23; Micholilzii 21;
microdictyum 598, 777; micropteryx 4201; minutula 975, 986; miokensis 2%;
miradorensis 1200; Modiglianii 27, Molleri 4154, 163; mollusca 1202;
Münkemeyeri 15%, 160; Montagnei 1201; montana 1199, 1214; Moritziana
1199, 1213; moschiensis 154, 346; Mülleriana 1199, 1212; multifurcata 598,
600; multispiea 155, 590; mutabilis 27; mutila 1204; natalensis 15%, 166;
neckeroidea 155, 356; Neesiana 974, 980, 984; neglecta 1200; nemophila 15%,
167 ; nicobarensis 19; nigra 31; nodutexla 155, 355; Notarisii 975, 983; notha
1204; notidophila 1201; Novæ Guineæ 19; OErstediana 1199; olivacea 1200;
opistothona 790; opposita 31; oppositifolia 153; Orbigniana 1200; oresitropha
1203; ovata 1203; ovato-trigona 155, 349; oxyphylla 1202; pachoënsis 1201;
1540 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sür.).
pachycephala 32; pachyloma 1202; pacimonensis 1202; patagonica 1198;
patentispina 28; paucidentata 161; paupercula 1201; Pearceana 1201 ; Pearsoni
346; pellucida 1201: pensilis 1200; permista 1203; Perrotana 155, 586;
pichinchensis 1201: pinnata 1202; pinniflora 155, 589 ; planifolia 1200; plicata
1200; pluma 18; procera 1201; prolifera 599, 974; prostrata 15%, 168;
Puiggarii 1199; punclualis 4200 ; pusilla 699, 790; queenslandica 598, 600;
Quelchii 1201; Quintasii 155, 586; Raddiana 1203; radiculosa 598, 778;
ramosissima 599, 789; rectangulata 975, 986; relicta 1203; remotidens 975,
985; Renauldii 153, 156; retrorsa 1202; retrospectans 599, 790; revolvens
1204; riojaneirensis 1200; Robinsonti 24; robusta 975, 983, 984; Rodriguezii
155, 988: rosana 1202; rotundifolia 15%, 157: rubescens 1200, 1209, 1210:
rufoviridis 1202; runssorensis 155, 352; Rusbyi 1201; Ruspoliana 156, 595:
Rutenbergii 359; Rutlandii 598, 776; Sacculata 21 ; saliuensis 1203; sarmentosa
15%, 158; saxicola 1202 : Schiedeana 1201: Schimperiana 593; Schlimiana 1199,
1243; Seemanni 24; semiamplexicaulis 126%; serrata 1200; siamensis 28;
Sikoræ 155, 587; Sinclairii 598, 776; sinuata 1200; sinuosa 156, 597; soratensrs
1204; sparsa 15%, 157; speciosa 1203; spectabilrs 1203; sphalera 1198; spinifera
1204; Sprenger‘ 154, 345; squamulosa 156, 597; Staudtiana 155, 352:
Stephanii 22; Siephensoniana 598, 781; slictæcola 975, 982; stolonifera 1203;
straminea 975, 985: strieta 1201; strombifolia 599. 783, 786; Stuarliana 783 ;
Stuhlmannii 156, 592; subalpina 154, 162: subbidentata 1199, 1205:
subcontracta 1202: subconvoluta 1203; subcristata 1199, 1206; subdenticulata
4204; subfasciculaia 779: subpectinata 974, 977, 978; subplana 1201;
subrotundifotia 1203; subundulata 1293: superba 1201; sylvatica 1202:
sylviculirix 981, 1206; Taylori 598, 781; Telekii 155, 355; thamniopsis 1189;
thomeensis 154, 348; thyoides 1202; tocarema 1203; togoënsis 154, 165;
tortuosa 1200; Traversi 598, 782: Triane 1200; triangularis 155, 360:
trichostoma 1203: trénilensis 1201: truncata 1206; funarum 1200; uncialis:
975, 980, 981; Urbani 1201; valida 155, 387: vanikorensis 26; venezuelana
1202: venustula 1199, 1206; veriucosa 1202; viminea 4203; vincentina
1201; Volkensii 159, 357; Wallisiana 129%; Zygophylia 31, 120%:
— Plagiopus Oederi 815, 954. — Plagiothecium curvifolium 138; latebricola
138; pulchellum 138; Ruthei 138; Ruthei var. rupincola 138. — Plantaginella
aquatica 314. — Plantago alpina 312, 795; angustifolia 311; aquatica 311:
arenaria 312, 576: cornuti 311; coronopus 312; eynops 342; lanceolala 344:
312, 576, 795; lanceolata var. capitala 795; lalifolia 311; major 344, 576, 795;
major var. minor 795; media 314, 576, 795; montana 311; Psyllium 342:
serpentina 495, 717, 718, 795: squarrosa 312. — Platanthera bifolia 798,
1192; chlorantha 119%: montana 1192. — Plauthymenia foliolosa 564:
foliolosa var. paraguuriensis 561: foliosa 478. 479, 480. 561; foliosa var.
paraguariensis 479; retusa 561. — Platyclinis !inearis 364. — Platypodium
elegans 832, 893: elegans var. ylahreseens 830, 893; elegans var. 8 major 895;
INDEX. 1344
grandifiora 893. — Pleuridium alternifolium 246, 251, 252; nitidum 251;
subulatum 251, 252, 495, 93%. — Plocoglottis Javanica 366; porphyrophylla
366. — Plumbago europea 243. — Plumiera rubra 193, 194. —- Poa alpina
var. contracta 802; alpina var. iypica 802; alpina var. vivipara 802; annua
802; atrovirens 281; bulbosa var. vivipara 803; Cenisia 605; Cenisia var.
8 flexuosa 605; Cenisia var. Halleridis 1176: Chaixii 802; Chaixii var.
virginea 802: flexuosa 605: Æurtlensis 524: laxa 495, 549, 809: laxa var.
pallescens 802; laxa var. pauciflora 802; macrocalyx 524; Masenderana 1074;
minor 60, 604, 1176; nemoralis 14, 205; nemoralis var. agrostoides 802;
nemoralis var. miboroides ? 605; nemoralis var. Reichenbachii 802: nemoralis
var. tenella 802; nemoralis var. vulgaris 802: palustris var. strietula. 529:
pratensis 802: rigida 20%: strictula 529; trivialis var. pallescens 807:
tuberifera 524: violacea 802. — Podochilus acicularis 365: lucescens 369:
microphyllus 365. — Podospermum caleitrapifolium 725; laciniatum 725;
subulatum 725. — Pogonatherum saccharoideum var. erinitum 221; saccha-
roideum & ınonandrum 221, 527. — Pogonatum aloides 252, 719, 95%:
nanum 582. — Pogonia punctala 363. — Poinciana regia A478, 562, 828.
— Poiretia angustifolia 881; latifolia 831, 881; psoralioides 832, 881. —
Polemonium cœruleum 308. — Pollinia imberbis var. Willdenowiana 527;
monandra 221; monaniha 527; monantha var. formosana 527; speciosa 532;
speciosa var. modesta 532. — Polyalthia littoralis 1070; nemoralis 1069. —
Potybotrya acuminata 966; canaliculata 937, 966; juglandifolia 937, 965;
osmundacea 966; scandens 965. — Polycarpea aristata A437, 438, 439, 44,
442; campestris 436; carnosa #38, 439; corymbosa 436, 437, 439; filifotia
435, 442; fragilis 437; glabrifolia 439 ; latifolia 438; linearifolia 437; memphi-
tica 439; microphylla 438, 439; Smithii 436, 438, 459 ; spicata 437; stamino-
dina 436; Teneriffæ 437; tenuis 437, 439, 441, 442: violacea 436. — Poly-
carpon Leflingie #39. — Polycnemum arvense 749; majus 1181. — Polygala
angulata 912; austriaca 545; brasiliensis 912; campestris 912; Chamæbuxus
193, 494, 54%, 607, 718; cyparissias 913; cyparissias var. corisoides 913
depressa 718; Gariodiana 1217; glabra 910; glochidiata var. spergulæfolia 944:
hebeclada 910; hygrophila 944; Laureola 910; Ivcopodioides 912;: mollugini-:
folia 944; Moquiniana 912; paludosa 911; paniculata 912; pedemontana 544 :
pseudo-erica 912; pseudo-variabilis 914; Radikoferi 911; sabulosa 942:
salicina 910; sedoides 942; sirieia 912; tenuis 911; tenuis var « el 8 911:
Timoutou 911; Timouton var. éncisa 911; Urbani 910; violacea : 910:
violioides 911; vulgaris 54%; vulgaris var. pseudoalpestris 544; vulgaris var:
valdensis 54%; Weddeliana 912. — Polygonatum multiflorum 730; officinale
798, 1196; stellatum 730 ; vulgare 750. 1496. — Polygonum amphibium 312;
aviculare 726, 796: aviculare var. nanum 796; barbatum 1030: Bellardi 1182;
Bistorla 312, 796, 1182: Bisloria var. longifolinm 312; Bistorta var. minus
312; Convolvulus 798, 796, 1182: dumetorum 1182: hydropiper 214, 796:
1542 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SER.).
lapathifolium 1182; majus 726: maritimum 1182: minus 21%, 727; minus
var. Italica 727; minus var. Valesiaca 727; orientale 1030: Persicaria 214,
796, 1182; sarracenicum 208: viviparum 312, 796. — Polypleurum Schmid-
iianum 1034. — Polypodium asplenifolium 1104: Buergerianum 611; carno-
sulum 1102: Chinense 611; Costaricense 1402; crispulum 1102; cultratum
1102; ecostatum 937, 1104; ensatum 611; exsudans 1103; filiculum 41102;
formosanum 611; heleroclitum 1102; heterophlebium 962; longipes 1103;
marginellum 937, 1101; melanopus 937, 1103 ; moniliforme 1101; moniliforme
var, rigescens 1102: obliquatum 611; pectinatum 1102; percrassum 110%;
Peppigiannm 1096; setigerum 1104; setosum 1101; Shensiense 618; Shensiense
var. filipes 618; suspensum 4403, 1104; taxifolium 1103; taxifolium var.
fragillimum 1103: tenuifolium 4402: trichomanoides var. pumilum 1101;
trifurcatum 110%; vulgare 804; Wrightis 611. — Polypogon Higegaweri 528.
— Polyporus leucomelas 1290; violaceus 1290. — Polystachya Siamensis
365. — Polystichum aculeatum 968; aculeatum var. hastulala 968; Han-
eockii 614; obliquum 61%; thelvpteris 717, 748; varium 614, — Polytrichum
alpinum 582; commune 496, 583; formosum 954; juniperinum 719; junipe-
rinum var. alpinum 582; perigoniale 582, 583; piliforme 718; undulatum 496.
— Populus alba 745, 1189; nigra 14, 745, 797. 1189; tremula 15, 745, 1189.
— Portlandia hexandra 92. — Potamogeton natans 312; oppositifolium 312.
— Potentilla anserina 733; argenlea 636, 73%; argenlea var. grandiceps 636;
alrosanguinea 603; aurea 636, 734; aurea X salisburgensis 636; caulescens 493.
73%; frigida 636; Gaudini var. benacensis 636; Gaudini var. longifolia 636:
grandiflora 605, 636; grandiflora X salisburgensis 636; hirta 734: hirta var.
media 41215, 1217; intermedia 734: Neslleriana 96; nilida 734: opaca 73%;
recta 734; reptans 636, 73%; rupesiris 636, 734; salisburgensis 636: subacaulis
734; Tormentilla 636; verna 49%. — Poterium sanguisorba 307, 379. —
Pothos scandens 226. — Pottia intermedia 919; lanceolata 919, 920; litoralis
919, 924; minutula 918, 919: minutula var. y conica 919: minutula var.
2 rufescens 919; truncala 919; truncatula 496, 919: trancatula 3 major 949. —
Pourretia lanuginosa 86%. — Prenanthes muralis 298; purpurea 297, 646:
purpurea var. tenuifolia 646; tenuifolia 495: viminea 300. — Prestonia
hirsuta 193, 260; sericocalyx 493, 261. — Primula acaulis 375, 392, 469,
470, 493: acaulis X Columnæ 1216: Auricula 470, 493, 494: Bachtiariea 516:
elatior 469: farinosa 470, 795: Haussknechtii 516; hirsuta 795; inlegrifolia
470; minima 470: officinalis 392, 469, 470, 494: officinalis var. macrocalyx
375; suaveolens X vulgaris 1216, 1218; X ternoviana 1216, 1218; variabilis
806; vitaliana 470; vulgaris 795. — Prosopis Algarobilla 480, 559; campes-
iris 559; juliflora 480, 559; ruscifolia 479, 558. — Prunus avium 16, 635;
Cerasus 635 ; Laurocerasus 603; Mahaleb 16, 17, 379, 718; Padus var. pelræus
718; spinosa 17. — Pseudodracontium Harmandii var. Schmidtii 226. —
Psilanthele Eggersii 402: grandiflora A041. — Psoralea drupacea 45. —
INDEX. 1343
Psorothecium sulphuratum 134. — Psychotria herbacea 179; leiocarpa 87,
88, 176; leiocarpa var. constricta 177; leiocarpa var. y genuina 177; leiocarpa
var. 8 intermedia 177; nemorosa 176; paraguariensis 87, 88, 177; porophylla
181; rigida 177; suberocea 178; ienella 87, 88, 177. — Psyllocarpus thym-
broides 190. — Pteridium aquilinum 804. — Pteris cretica 805; formosana
612; Grevilleana 612; incisa 394, 396, 1101; quadriaurita 612; semipinnata
var. dispar 612: serrulata var. obfusa 612; viscosa 1097. — Pternandra
ecerulescens 1033. — Pterocarpus Michelii 831, 893; Rohrii 893. — Pteroce-
phalus strictus 682, 687. — Pterogonium gracile 661. -- Pterogyne nitens
476, 562, 563. — Pterolepis Balansæi 1274, 1275; Balansæi var. latifolia
1274, 1275; Herincquiana 1274; trichotoma 1274; Weddelliana 1274, 1276,
— Pteromonas nivalis 238, 239. — Pteronia bromoides 1011; cylindracea
1012; Dinteri 1019, 1043; lucilioides 1012; mucronata 1013; unguiculata 1012. |
— Pterygoneurum cavifolium 823; cavifolium var. % incanum 823,
lamellatum 918; subsessile 823. — Pulmonaria angustifolia 47%; azurea 690;
Gallis dicta 299; montana 806; obscura 392; officinalis 474. — Pulsatilla
patens 310; vernalis 310. — Puya Bonplandiana 630, 631, 632; clava
Herculis 863; ferox 632: floccosa 629; glomerifera 630; gummifera 863;
lanuginosa 86%; longisepala 629; oxyantha 631; Pastoënsis 634; Pichincha 633,
863; Sodiroana 630; venusta 633; Weberbaueri 633. — Pycreus nitens 996:
polystachyus 223; sulcinux 224. — Pylaisia polyantha 955. — Pyramidula
tetragona 1150. — Pyrola chlorantha 374, 1180; media 607, 1174: minor 718:
rotundifolia 312, 718, 1180; secunda 312, 374, 718, 1180: uniflora 312,
1180. — Pyrus amelanchier 746; Malus 637.
N uesrachia Morongii 68. — Quebracho blanco 296. — Quercus
acutifolia var. conspersa 652, 655; armata 1029; citrifolia 651, 652, 654:
corrugata 641, 653, 644, 656; costaricensis 651, 652, 654, 655; depressa 654:
eugeniæfolia 651, 653; Galeottii 651, 652, 653; guatimalensis 654, 655;
Humboldtii 651, 653: insignis 653; lanceifolia 1029: oleoides 651, 652, 653;
pedunculata 744; Pilgeriana 651, 652, 653, 654, 655; Pittierii 651, 652, 654,
655; rapurahuensis 652, 654; reticulata 651, 653: robur 17; robur var. pedun-
culata 17; robur var. pubescens 121; robur var. sessiliflora 121; Seemannii
651, 654, 656; semiserrata 1029; sessiliflora 744, 797, 1188; sessiliflora var.
pubescens 1188; Tonduzii 652, 654, 656; Warscewiczii 692, 653 —
Quinquefolium alpinum 734; erectum 73%; flore albo 734; flore luteo 734. —
Quisqualis indica 1032.
Re canescens 718; canescens var. ericetorum 926; heterosti-
chum 718. — Radinocarpus brasiliensis 88. — Ramalina denticulata 136. —
1344 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2m sÉR.).
Randia calycina 172. — Ranunculus aconitifolius 543; acris 392; acris var.
Boræanus 543; anemonifolius var. Kotschyi 1080; aquaticus 303; arvensis 914,
1082; arvensis var. brevispinus 1082; Anucheri 1079; Aucheri £ Bungeanus
1079; brachvlobus 1079; brachylobus 3 major 1079; bulbosus 543; bulbosus
var. albonævus 543; Bungeanus 1079; Cicutarius 1079; Cicutarius var.
longirostris 1079; Constantinopolitanus & Persicus 1080; crymophilus 1080;
crymophilus 8 major 1081; dolosus 1081: edulis 1078; : Elbrusensis 1079;
fascicularis 1078; Faurei 1219, 1221; Ficaria 543; ficarioides 1078; flammula
303, 543; glacialis 542; glacialis var. crithmifolius 542; Haussknechtii 1080;
Kotschyi 1080; marginatus 4081; montanus 5%2; montanus var. gracilis 543;
montanus var. oreophilus 543; muricatus var. Græcus 1081; nemorosus 543:
nodiflorus 1216, 1217; ophioglossifolius 1081 ; oxyspermus 1078; Pichleri 1079;
platanifolius X. Seguieri 1220; pulchellus 91%; pulchellus var. à brevipedun-
eulatus 914; pyrenæus 1221; repens 543; Sardous 1081; Sardous 8 intermedius
1081; Sardous x Lypica 1081; sceleralus 1081; sceleratus var. dolosus 1081;
sceleratus var. subglobosus 1081; Seguieri 1216, 1217, 1219, 1221; Seguieri
f. luxurians 1217, 1221; trachycarpus 1081: trichocarpus 1079, 1089;
trichocarpus var. Haussknechtii 1080; trichocarpus var. leiocarpa 1080;
trichocarpus var. multisectus 1080; trichocarpus % Persicus 1079, 1080;
trichophyllus 1078, 1175; Villarsii var. y brachylobus 1079; villosus 1080,
— Raphanistrum Lampsana 544. — Raphanus raphanistrum 212; sativus 213.
— Raphidophora peepla 226. — Rapunculus glabra 212. — Rauwolfia
elliptica 193, 195; mollis 193, 195; Weddeliana 195. — Reimaria acuta 264.
— Relbunium atherodes 88, 89, 192; hirtum 88, 89, 192; hirtum subsp.
camporum 192; hirtum subsp. reflexum 192; humile 88, 89, 192; hypocarpum
88, 192; hypocarpum var. y alpestre 192; hypocarpum var. & incanum 192;
hypocarpum var. à indecorum 192. — Remirea maritima 225. — Renanthera
coccinea 370. — Reseda lutea 214 ; luteola 21%; phyteuma 214. — Resta bovis
7412. — Rhabdadenia Pohlii 193, 259; Pohlii var. 7 latifolia 259: Pohlii var. 8
suberecta 259; Pohlii var. « volubilis 259. — Rhabdoweisia denticulata 659,
660, 661; denticulata var. aculifolia 659, 660; fugax 659; fugax var.
subdenticulata 659, 660. — Rhacomitrium aciculare 1046, 1047; canescens
1016, 1047; fasciculare 1046, 1048; heterostichum 1046, 1047, 1048:
lanuginosum 1046, 1047; microcarpum 1046, 1047: protensum 1046, 1047;
sudeticum 1046. — Rhamnus alpinus 745, 117%; catharticus 748; frangula
745; spathulæfolia 39. — Rhaphidophora Beccarii 226. — Rinanthus crista
galli 565. — Rhizophora conjugala 1052; mucronata 1032. — Rhodobryum
roseum 954, 1256; roseum var. £ leptostomum 1256. — Rhododendron
Dauricum 392; ferrugineum 93, 122, 649, 1174. — Rhynchospora aurea 225.
— Rhynchostegium murale 496; murale var. complanatum 955. —
Rynchostylis retusa 372. — Ribes alpinum 122, 746; montana 746; nigrum
746; officinarum 746; rubrum 122, 746. — Richardsonia brasiliensis 89, 182;
nt à
INDEX. 1345
grandiflora 88, 181: pedicellata 87, 88, 181: stellaris 87, 88, 182. — Riedelia
lippioides 1065. — Robinia jubata 444: pseudoacacia 45. — Rochelia
stellulata 383. — Roemeria dodecandra 1088; hybrida 1088: hybrida var
eriocarpa 1088; hybrida var. hispidissima 1088; hybrida var. refracta 1088.
hybrida var. velutina 1088; Orientalis 1088; refracta 1088: rhaadiflora 1088.
— Rollinia emarginata 1469, 1273: Hassleriana 1169, 1172; intermedia 1169,
1472; longipetala 1469, 1273; rugulosa 4172; salicifolia 1172. — Romulea
rosea 1003; tortilis 1003. — Rosa bracteata 392; canina var. biserrata 637;
canina var. dumalis 637; canina var. Lutetiana 637: Gallica 93; glauca var.
Mayeri 637; glauca var. subcanina 637; glauca var. typica 637; Hierichuntica
748; pendulina 636; pomifera X canina 96; pomifera var. microphylla 636;
pomifera var. recondita 636; rubrifolia 637; tomentella var. affinis 637;
uriensis var. glabriuscula 637; uriensis var. pubescens 637 ; uriensis var. iypica
636 ; uriensis var. uniserrata 636. — Rosmarinus officinalis 571. — Rotboellia
aurita 263, 265; Balansæ 26%; compressa 264: exallata var. appendiculata 527;
loricata 262, 263, 265; loricata subsp. genuina 265; loricata subsp. subgibbosa
265. — Rourea Harmandiana 1034: rubella 103%; santaloides 14034, — Rubeola
736. — Rubia equisetoides 88, 89, 191; tinctorum 736. — Rubus Acheruntinus
433; acridentulus 423; albicomus 420, 421, 429: Altbergensis 339; X
amphilogus 344; apiculatus 344, 421: apiculatus var. polyacanthus 421:
apricorum 423: argentatus 335; argyropsis 331; Banningii 335; Bayeri 427:
Bayeri X macrophyllus 95: Bellardi 426, 427: Bellardii X hirtus 427, 430:
bifrons 331, 334, 335, 343, 4921, 4922, 432, 433: bifrons X Bregutiensis 343;
bifrons X cæsius X tomentosus 432 ; bifrons X rudis 344; bifrons X saltuum
41 ; bifrons var. subglandulosus 33%: X bifrons X tomentosus 434: bifrons X
vestitus 341; botryoides A31; Brasiliensis 96; Breguliensis 342, 343, 344, 433;
brevis 422 ; cæsius 432, 748: cæsius x bifrons 432; cæsius X candicans 432;
cæsius X Idæus 432; cæsius X macrostemon 432: cæsius X rudis 433: cæsius
x sulcatus 432; cæsius X tomentosus 432, 433: cæsius X vestitus 433:
Caflischii 422; callianthus 43%; callianthus var. supercæsius 434; candicans
330, 432; candicans X ltomentosus 334; caudatus 420: chlorophyllus 433;
chlorostachys 430 : X chnoostachyoides 335; chnoostachys 335, 336, 337:
chnoostachys X tomentosus 336; conspicuus 339: cordigerus 432; Crapo-
nensis < pseudo macrophyllus 96: cunctator 338; dasyclados 339; decipiens
334: densiflorus 424: denticulatus 422; divexiramus 430; dumetorum 432:
elatior 333 ; emancipatus 9%; emancipatus X hirtus ssp. Guentheri 9% ; emanci-
patus X serpens ssp. lividus 9%: emancipatus X vestitus 94: erythradenes
427; fallens 424; x fastigii %21 5; flaccidifolius 426; flexuosus X radula 95:
florentulus 96; foliosus 420; fruticosus 748; X fulgens 95; Godronii 335.
gracilicaulis 430; Gremlii 337; Güntheri 427. 428, 433; Güntheri var.
lobatoserratus 427; Güntheri X Villarsianus 433; Harcynicus 427; Hassle-
rianus 96; helveticus 424, 195; X hirsutulus 95: hirsutus 349, 425; hirtus
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER. n0 12. 5 décembre 1904. 90
1346 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.).
343. 425, 426. 427, 429, %30; hirtus ssp. Guentheri X serpens? 96: hirtus
ssp. Guentheri X vestitus 95: humifusus 426; ideus 123. 330, 636, 748:
illepidus 9%; imperialis 96: ncisus 429: inclinabilis 428: indotatus 337:
insericatus 9%, 342: X Johannis Ulrici 335; Kaltenbachii 428: Kühleri
423: lamprophyllus 430; Lejeunei 338; Lejeunei var. deltoideus 338:
macrophyllus 95, 336, 337; macrophyllus var. discolor 336: macro-
phyllus var. hypoleucus 337: macrostachys 420: macrostemon 335, 432:
macrostemon x tomentosus 335; Mercieri 333: oblongifolius 342: obs-
curus 342, 43%: obtusangulus 330; orthacanthus 434: ostensus 9%; pallidus
k20): X personalus 96; phyllostachys 331, 332. 333; phyllostachys var.
adenophorus 332; phyllostachys var. crobylophorus 331; phyllostachys var.
racemosus 331, 332; pilifer 342; pilocarpus 423: pilocephalus 428; podo-
phylius 422; polyacanthus 428: polysetosus 427: posuniensis 427: pro-
pinquus 340: pseudo-Bellardi 430: pseudo-macrophyllus var. minor 96:
x pseudo-oreus 95; pseudopsis 43%: racemigerus 419; radula 95, 335, 344,
426: radula ssp. oreus 95; X lihent 343: rhodius 433: Rimmersbergensis 428;
rivularis 427; rudis 344, 419, 422, 430, 433: rudis X Bregutiensis 345; rudis
X hirtus 430: rudis X vestitus 344: saltuum 420, 421. 430; saltuum X hirtus
4130; x sanguineus 94: X sanzenbergensis 333; saxatilis 330, 636. 748: scaber
120: Schaubergensis 430; serpens 430, 636; serrigerus 95: Sonderi 419:
sordidus 427; spinosissimus 434: stenobotrys 432; suavifolius 343: subcanus
343: subcrenalus 95; suberectus 330, 805: subhirtus 343: sulcatus 330, 331,
333, 335, 432: sulcatus X bifrons 335; sulcatus X tomentosus 333; thyrsan-
thus 331; thyrsifloroglandulosus 426: thyrsifloroideus 425; thyrsiflorus 423,
42h, 425, 426; thyrsoideus 426: tomentosus 333, 335, 336, 342, 426, 429,
432; tomentosus var. canescens 333 ; tomentosus var. Cinereus 333; tomentosus
var. glabralus 333; tomentosus X macrostemon 335; tomentosus X spec. ?
glandulosæ 429; tomentosus var. setoso-glandulosus 333; tomentosus X thyr-
santhus 334 ; tomentosus X thyrsoideus 426: tomentosus X vestitus 336. 337.
341: tomentosus var. villicaulis 333; tumidus 332; turicensis 423; ulmifolius
636: valdepilosus 95 ; X vestitoides 341 ; vestitus 95, 331, 338. 339, 340, 341, 433:
vestitus X Bregutiensis 343: vestitus X sulcatus 341: Villarsianus 433: vitodu-
rensis 341; Warmingii 433; Wartmanni 422: Weiheanus 343: Winteri 335. 636:
— Rudgea Hassleriana 87, 88: major 87. 88, 179, 181; 'myrsinifolia 87, 88.
179, 181. — Ruellia adenostachya 321: alboviolacea 318: colorata 322:
consoctalis 319; glischrocalye 321: hæmatantha 322; Humboldtiana 321:
phyllocalyx 320 ; Pittieri 319; puri 318; tarapotana 318: thyrsacanthoides 320.
321; Tonduzii 319; yurimaquensis 317. — X Rumex abortivus 1233: acetosa
216, 796, 1182; acetosella 216, 508, 796; acetosella var. gracilis 796; X acutus
1235; X adulterinus 1235; alpinus 216, 796; alpinus var. subcalligerus 1181 :
alpinus X arifolius 1239; alpinus X obtusifolius 1236; alpinus X obtusi-
folius var. purpureus 1236; X ambigens 1232; X ambiguus 1235: aquaticus &
INDEX. 1347
123%; aquaticus X conglomeratus 1232; aquaticus X conglomeratus X obtusi-
folius 1239; aquaticus 8 conspersus 1239; aquaticus X erispus 123%; aquaticus
x crispus X obtusifolius 1239; aquaticus X domesticus 1238: aquaticus
X Hydrolapathum 1238; aquaticus X obtusifolius 1237; aqualicus X sangui-
neus 1232; aquaticus-silvestris 1238: X Areschougii 1240; arıfolius 796:
X. armoraciifolius 1238; X balotonus 1237: X Bastelæri 1240: X Baueri
1237; biformis 1237; biformis var. intermedius 1236: biformis X paluster
1238: biformis X Patientia 1238; bihariensis 1235: X Borbasii 1236:
X Brüggeri 1239; bucephalophorus 216; X commutatus 1235, 1237; confertus
1181; confertus X crispus 1234; confertus X obtusifolius 1237; X confinis
1235; X confusus 1234; conglomeratus 1182; conglomeratus X abortivus 1233;
conglomeratus X crispus 1232; conglomeratus X crispus var. lingulatus 1232;
conglomeratus X græcus 1233; conglomeratus X Hydrolapathum 1233:
conglomeratus X limosus 1234; conglomeratus X maritimus 1233; (conglome-
ratus X maritimus) X crispus 1240; (conglomeratus X marilimus) X obtusi-
folius a. et b. 1236; (conglomeratus X maritimus) X odontocarpus & et 8
41240; (conglomeratus X maritimus) X pulcher 1240; conglomeratus X obtusi-
folius 1233; conglomeratus X palustris 1234: conglomeratus X pulcher 1246;
1218, 1233; conglomeratus X sanguineus 4232: conglomeratus X silvester
1234; X conspersus 1234, 1238; conspersus X obtusifolius 1239; cordifolius
1239; crispus 1182, crispus X biformis 1236; crispus X domesticus 1234;
erispus X græcus 1234; crispus X hydrolapathum 4234: crispus X Hippola-
pathum 123%, 1236; crispus X limosus 1240: crispus X maritimus 1236;
erispus X maritimus X obtusifolius 1239: crispus X obtusifolius 1235, 1237;
crispus X odontocarpus 1235, 1236; crispus X palustris 1235, 1240;
crispus X Patientia 123%, 1235; erispus X pulcher 1235; crispus X sangui-
neus 4232; crispus X stenophyllus 1236; X crispus X viridis 1236; X cris-
tatus 1235, 1237, 1238; X digeneus 1233; digynus 216; X dimidialus 1234;
domesticus 3 latifolius 1238; domesticus X obtusifolius 1237; (domesticus
X obtusifolius) X obtusifolius 1239; domesticus X sanguineus 1232; X. Dufftii
1232; X dumulosns 1232; X erubescens 1237; X fallacinus 1236; X finitimus
1238; flavo-virens 1233; X gentils 1235, 1239; X gracilis 1235: x Halacsy
1240; X Haussknechtii 1239; X Heimerlii 1239; x heteranthos 1235, 1240;
heterophyllus 1238; X hybridus 1233, 1234, 1237; Hydrolapathum 1238;
Hydrolapathum var. latifolius 1238; Hydrolapathum x maximus 1239, 1240;
Hydrolapathum X obtusifolius 1237; X intercedens 1236; X inundatus 1232;
X Jungneri 1236; Kerneri 1236; X Knafii 1233; X limosus 1233; limosus
x crispus 1235: limosus X maritimus 1233; limosus X obtusifolius 1236.
1237 ; limosus X odontocarpus 1240; X lingulatus 1237 ; lingulatus X obtusi-
folius 1235, 1237; > macropus 1235; maritimus X conglomeratus 1233;
maritimus X obtusifolius 4237: maritimus 8 paluster 1233 ; maritimus X palus-
tris 1233: X maritimus X pratensis 1239; maritimus X stenophyllus 1238;
1548 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2We SÉR.).
maritimus f. Warreni 1233; X maximus 1238; maxiuus X Hydrolapathum
1239, 1240; maximus £ propinquus 1234; X Mezei 1236; X Mureti 1246,
1218, 1233: nemorosus 1216; nemorosus X pulcher 1238; X Nilssoni 1232:
numerosus 1218: obtusifolius 796; obtusifolius > cristatus 1235: obtusifolius
b. oxylapathum 1235; obtusifolius X palustris 1236: obtusifolius X Patientia
1237; obtusifolius X pulcher 1238: obtusifolius X sanguineus 1232: X oguli-
nensis 1238; x oxylapathum 1235: X palustris 1233; palustris X crispus
1240 ; palustris X obtusifolius 1237, x palustroides 1235: X paunonicus 1238;
Patientia X stenophyllus 1238: X platyphyllus 1237, 1238: X pratensis
1235: x propinquus 1234; X pseudopulcher 1235; pulcher 796, 1182;
pulcher X rupestris 1239: X Rechingeri 1234: X rhæticus 1236; X Ruhmeri
1232: X Sagorskii 1232: X Salisburgensis 1234; X scandicus 1236;
Schmidtii 4237; X Schreberi 1934: X Schulzei 1232: scutatus 246. 795:
x semigræcus 1233: silvester > Patientia 1237; x similatus 1234:
x Skofitzii 123%, X spurius 1233; X Steinii 1233, 1237; X stenophylloides
1238; stenophyllus 1237, X thuringiacus 1239: X Trimenii 1239; X Warenii
1233; XX Weberi 1237; X Wirtgenii 1233. — Ruscus aculeatus 747. — Ruta
angustifolia 737: graveolens 737: montana 737. — Rynchanthera collina
127%, 1275; rosea 1274, 1275; secundiflora 1274: ternata 127%: verbenoides
1274, 1275. — Rynchosia Balansæ 903: Clausseni 834, 832, 902; corylifolia
834, 902; corylifolia var. discolor 903; corylifolia var. erecta 902; corylifolia
var. orbiculata 902; discolor var. discolor 830; discolor var. orbiculata 839:
diversifolia 832, 904: Hassleriana 830, 831, 904; leucophylla 831 903:
lineata 90%; melanosticta 903: minima 834. 832, 904; pallida 832, 90%;
phaseoloides 832, 904; reticulata 831, 904: reticulata var. brevipetiolata 830,
903; Senna 832; 904.
Su cayennense 263, 265; filiforme 26% ; giganteum 269; holcoi-
des 263, 26%; officinarum 263; spontaneum 526. — Saccolabium fissum 371;
flaveolum 371; luisifolium 371; miniatum 371; miserum 371; ochraceum 374;
peperomioides 371. — Saccoloma Imrayana 937, 1099, 1100; Wercklei 1100.
— Sagina Linn&i 1477; procumbens 471, 545. — Sagittaria sagittifolia 459:
sagittifolia var. 459; sagititifolia var. angustifolia 459. — Salicornia herbacea
578. — Salix alba 123, 797, 1189, 1249; alba f. X blanda 1215; amygdalina
1189; Arbuscula 797; arbuscula X purpurea 1216, 1219; argentea 1245, 1219:
aurita 123, 718; babylonica X fragilis 1215, 1249; X blanda 1219; X Buseri
1216, 1219; Caprea 124, 797, 1189; cinerea 12%; grandifolia 797: helvetica
797 ; helvetica var. velutina 797; herbacea 495. 542, 758, 797: incana 125;
pumila 748; purpurea 425, 1189; reticulala 4126, 748; vetusa 797; lriandra
797; triandra var. discolor 126; varrifolia 497%. — Salpichroa rhomboideum
84. — Salpiglossis linifolia 78, 86. -— Salsola hrachiata 579: kalı 579:
INDEX. 1349
laricina 579; tamariscina 579. —- Salvia acetabulosa 676, 682, 687; Aethiopis
569; austriaca 570; glutinosa 469, 507, 569, 793: grandiflora 569, 683. 687;
Hablitziana 569; Horminum 570; hypoleuca 683, 687; nutans 570:
polyadenia 683, 637: pratensis 126, 469, 565, 570; pratensis f. albiflora 793:
u
pratensis var. modesta 806: scabiosæfolia 369: Sclarea 569; silvestris 570;
verbenaca 570; verticillata 469, 570, 1179, 1291. — Sambucus Ebulus 379,
747 ; ebulus laciniata 747; nigra 391, 640, 746: nigra var. fructu albo 746:
nigra laciniata 747: racemosa 640, 746. — Samolus Valerandi 472. —
Sanchezia capitata 315: filamentosa 31%, 315: longiflora 316; loranthrfolia
314, 316; macrocnemis 315: munita 316: nobilis 315: oblonga 315; ovata
315: peruviana 315; Sprucei 316. — Sanguisorba diciyocarpa 637. —
Sanicula alpina 470: europæa 639; officinarum 732: rotundifolia 470. —
À
Santolina chamæciparissias 302; rosmarinifolia 302; squarrosa 302; tomen-
tosa 302. — Saponaria lutea 1179: ocymoides 463, 545: officinalis 463, 54 :
vaccaria 462. — Sarcanthus bracteatus 374; sacculatus 371. — Sarcochilus
hirtulus 372; leucarachne 372; major 372; Scortechinii 372. — Sarothamnus
scoparius 547, 717. — Sasa albo-marginata 525. — Satureja acinos 79%;
alpina 79%; alpina var. elatior 79%; Calamintha var. silvatica 794; Glinopodium
794; grandiflora 79%: montana 568. — Saussurea depressa 607; discolor
495, 541, 645, 740. — Sauvagesia erecta 76, 77: racemosa 76, 77. —
Saxifraga 731: aizoides 639, 727; aizoides var. atrorubens 1175; aizoides
var. crocea 639: Aızoon 638, 718, 728: Aizoon var. intacta 639; Aizoon var.
minor 639; androsacea 639; aspera 639, 727: atrorubens 727; bryoides 521,
639, 727 ; bulbosa 470: burseriana 727; cæsia 727 :; cæspitosa 728; Cotyledon
638; cuneifolia 639, 728; exaraia 639; granulata 470: hireulus 747; hypnoides
728 : leucantha 1216, 1217; moschata 639; muscoides 639; oppositifolia 495,
941, 638, 728, 1179: petræa 728; planifolia 495, 541, 639; retusa 728, 1479.
1289; rotundifolia 470, 493; Seguieri 495, 541, 639; stellaris 470, 639.
— Scabiosa agrestis 641: alpina 724: arvensis 72%; Columbaria 641;
Columbaria var. pachyphylla 641; graminifolia 724; lucida 1177; montana
72%; pratensis 72%; spreta 1216, 1247 ; succisa 724; sylvatica 724. — Scandix
chærophyllum 305; odorata 367; pecten 305. — Scapania Beomyces 252:
nemorosa 232; subalpina 124%. — Schinopsis Balansæ 65, 68. — Schinus
dependens 65, 67; dependens & obovalus 67; lentiscifolius 65, 66, 67;
lenliscifolius var. angustifolia 67; lentiscifolius var. microphyllus 67; Molle
65, 66: molleoides 67; therebinthifolius 65, 66; therebinthifolius var.
Glaziowianus 66, 67; therebinthifolius var. Pohlianus 66; therebinthifolius
var. Selloanus 66: weinmannisfolius 65, 66; weinmanniæfolius var. inter-
medius 66: weinmanniefolius var € pauciflorus 66; weinmanniæfolius var.
1
x BRieüelilanus 66. — Schinzia alni 296. — Schistidium alpicola var.
? rivulare 4638: apocarpum 496, 953, 4037: apocarpum var. 8 gracile 1037:
apocarpum 7 rivulare 1038: atrofuscum 582; confertum 1037, 1038; confertum
1390 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.).
var. 8 oblusifolium 1038; gracile 953, 1037: pulvinatum 1038. — Schistomi-
trium acutifolium 405, 106: africanum 108, 109: breviapiculatum 109. —
Schistostega osmundacea 1448. — Schoenoxiphium car/cinum 49; Clar-
keanum 49; laxum 49. — Schœnus puberulus 225. — Schrankia leptocarpa
181, 486. — Schwenkia americana 78, 86: americana var. £ angustifolia 86.
— Scilla aggregata 1001: autumnalis 1194; bifolia 209, 392, 4194; cernua
119%: concolor 1002: Conrathii 1002: Cooperi 1004, 1092: graminifolia 1001 ;
lanceæfolia 1002: londonensis 1092; Macowani 1001: marginata 1002;
minima 1002: nonseripta 209: Schlechteri 1002; tristachya 1001; Tysoni 1002;
verna 1216, 1218. — Scindapsus Siamensis 226. — Scirpus cæspitosus 799:
marilimus 206; macronatus 799: setaceus 205; silvaticus 206, 493, 799. —
Scleranthus annuus 638, 727: perennis 727. — Scleria levis 225; multi-
foliata 225. — Sclerolobium aureum 478, 561, 562, 830; purum 955. —
Scoparia dulcis 284, 290: ericacea 290, 291: flava 284, 290, 291; flava var.
pinnalifida 28%, 290; Hassleriana 284, 291; nudicaulis 284, 291. — Scorpi-
dium scorpioides 956. — Scorzonera angustifolia 725; humilis 725; latifolia
725. — Scrophularia alata 387: aqualica 468; canına 387. &69, 791;
Herminsi 1216, 1218: nodosa 468, 794; rupestris 387; Scopolii 387; variegata
var. rupestris 387; vernalis 269. — Scutellaria albida 571: altissima 571:
orienlalis 571. — Secale cereale 208. — Securidaca 739: macrocarpa 913:
ovalifolia 913: Sellowiana 915. — Sedum 728: acre 638, 727: album
638, 727; alpestre 541, 638; alpınum 727: annuum 638; anopetalum 117%;
dasyphyllum 638: majus 727: maximum 638; minimum 727: minus 727:
palustre 728: reflexum 727; Rhodiola 541, 638; rupestre 638; saxalile 727;
sexangulare 638; villosum 728. — Selaginella helvetica 803; selagenoides
803. — Seligeria calcarea 817; Doniana 816; pusilla 818, 817; recurvala 816,
817, 819, 953; tristicha 816, 817, 953. — Selinum cervaria 305: Chabræi
307; oreoselinum 306; sylvestre 306. — Sempervivum arachnoideum 638:
arachnoideum var. Dellianum 6%; arachnoideum var. piliferam 60; hirtum
727, montanum 638. 727, 1178; teciorum 638. — Senecio abrotanifolius
301, 64%; aquaticus 300; arenarius 1022; arlemisiefolius 391: brevilimbus
1024 ; concolor 1023; erucifolius 300; denticulatus 505; dolichopappus 4021:
Doria 723: Doronicum 300. 460, 64%: Doronicum var. glabratus 644:
Doronicum var. Jegglianus 64%; Doronicum var. rotundifolius 644; Doro-
nicum var. Lomentosus 644: Fuchsi 644; gallicus major 300; gallicus
minor 306; incanus 301, 1180; Jacobæa 300: lentior 1022; paludosus 723;
Rautaneni 1022 : repandus 1022: sagittifolius 603; sarracenicus 723: sarrace-
nicus f. valesiaca 805: segmentatus 1021: tenuifolius 300; Tournefortii 300:
viscosus 300: vulgaris 300. 644. — Serrafalcus patulus 1216, 1219. —
Serapias cordigera 1215, 1218: longipetala 798, 1215, 1218: occulta var.
nigrescens 4245, 1218; occullata var. x typica 1215, 1218. — Serratula
praealla 605; linetoria 468: tinetoria var. Vulpii 117%. — Sesamum cereale
INDEX. 1351
208. — Sesbania ægyptiaca 831, 832. 880; exasperata 832, 880: macroptera
832, 881: marginata 832, 880; punicea 880. — Seseli pyrenæum 307. —
Sesleria cærulea 493. — Setaria ambigua 1216, 1219: caudata 264: flava 262,
263, 275; glauca 264; Glaziovii 262, 276: gracilis 275; Hassleri 262, 263,
275; imberbis 263, 275: italica 264: macrostachya 263, 276: pachystachys
928: paucifolia 26%; semirugosa 275. — Sewerzowia lurkestanica 445. —
Sherardia arvensis 736. — Sibbaldia procumbens 636, 1177. — Sida abutilon
131. — Sideritis glabra 468: hirsuta 468; hyssopifolia 468: montana 379,
972; pyrenaica 1216, 1218: scordioides 468: laurica 972. — Sieglingia
decumbens 801. — Sieversia montana 636. — Silene acaulis 463,
acaulis var. elongata 545: alpina 545: armeria 462: Behen 597: conoidea
DA :
462: exscapa 495, 541, 545: inflata 126, 545; nocliflora 462: nutans
462, 545; nutans var. livida 545: otites 463, 545: rupestris 472, 545, 605:
saxifraga 464. — Sinapis alba 214: arvensis 543: orientalis 212. — Sison
amomum 306; segetum 306. — Sisymbrium amphibium 213: asperum 213,
214; brachypetalum 126%: Columnæ 214, 1263; erucastroides 1263; grandi-
florum 1263: Irio 214, 1264: Loseli 1263, 126%; Leselii var. glaberrimum
4264; minutifolium 1264; nudum 1262: palusire 213, 214: Pannonicum 1263:
parvulum 1263: polyceratium 21%: pumilum 1262; pyrenaicum 2413; rigi-
dulum 4263: Sinapistrum 1263: Sinapistrum var. macranthum 1263;
Sophia 1264; tenuifolium var. foliis angustis 214: Thalianum 543, 1262;
Turcomanicum 1264. — Sium angustifolium 306; falcaria 741. — Smilacina
bifolia 798. — Smilax Arcadum 744: Kinsii 230. — Smirnovia turkestana
443. — Solanum amygdalifolium 78, 82: angustifolium 78, 82; asterophorum
78, 83; atropurpureum 78, 82: auriculatum 78, 81; bacciferum 308; Balbisii
78, 82; Brittonianum 82; Brorwnii 77, 78, 83; Caavurana 78, 81: capsicastrum
78, 81: Commersonii 78, 80: concepcionis 77. 78, 82; diphyhum 78, 81;
diphyllum var. pulverulentum 81: Dulcamarum 308, 384, 650, 1291; gracil-
limum 78, 81: grandiflorum 83; grandiflorum var. angustiflorum 78, 83:
grandiflorum var. pulverulentum 78, 83: Guineense 842; Hasslerianum 77.
78, 83; Hasslerianum var. horridum 78, 8%; heterodoxum 384: inæquale 81;
incarceratum 78,82; #pomæoides 77, 78, 80; jasminoides 78, 82; lycioides 8%:
lycopersieum 78: malacoxylon 78, 82: mammosum 78. 82: melanocerasum
905, 842, 843: melongena 308: nigrum 80, 308, 38%. 650: nigrum var.
angulatum 78: nigrum var. 7 angulosum 80; nigrum 3 guineense 849;
nodiflorum 78, 80: oocarpum 78, 83: palinacanthum 78, 82; paniculatum 78,
82; paraguariense 77, 78, 83: pilcomayense 80; pomiferum 308. 309:
pseudo-anriculatum 77, 78, 81: pseudocapsicum 308: pseudo-lycioides 77, 78,
84; ramulosum 78, 81: rostratum 384: Sancta Catharinæ 78, 82: sisymbri-
folium 78, 82: surinamense 842; tuberosum 78, 308; turnerordes 77, 78, 8%.
— Soldanella 728; alpina 729, 795: pusilla 495, 541, 795. — Solidago
Virga aurea 642, 723: Virga aurea var. alpestris 642; Virga aurea var. angus-
1352 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.).
tifolia 642. — Sonchus alpinus var. cceruleus 298; arvensis 298; asper 197:
montanus 298; oleraceus 646; oleraceus var. asper 297: oleraceus var.
levis 298; palustris 298. — Sonerila brachyantha 1033; congesta 1033;
epilobioides 1033; muscoides 1033; obliqua 1033; pallida 1033. — Sonneratia
alba 1031. — Sophora tomenlosa 834. — Sorbus aria 127, 637; aucuparia 127,
637, 7%%; scandica 127; torminalis 128, 720, 746. — Sorghum halepense 267;
vulgare 221, 267. — Sparganium racemosum 1190. — Spartium spinosum
742. — Spathoglottis aurea 366: Handingiana 366; plicata 366: Wrayi 366.
— Spatholirion ornatum 229. — Specularia hybrida 373. — Spergula
arvensis 471; nodosa 471; pentandra 471; Sagine 471. — Spergularia
rubra 545: rubra var. pinguis 545. — Spermacoce frigida 191; glabra 87.
89, 189; tenuior 189. — Sphærella lacustris 235, 236, 237, 238; nivalis
235, 236, 237; Wrangelii 238. — Sphærosphysa salsula 443. — Sphagna
inophlæa 152; litophlæa 150. — Sphagnum acutifolium 151, 242; compactum
151, 243; compactum var. squarrosulum 243; compactum var. subsquarrosum
243: contorlum 138. 152, 243; cuspidatum 151, 242: cuspidatum var.
falcatum 242: cuspidatum var. plumesum 242: cuspidatum var. submersum
242; cuspidatum var. tenellum 242; cymbifolium 151, 152, 243. 390, 391;
cymbifolium var. glaucescens 243; cymbifolium var. glauco-flavescens 244;
Dusenii 151; fimbriatum 450, 241; fuscum 150, 241: Girgensohnii 150, 151,
241; iridans 101: javense 101; medium 152, 244: molle 151; molluscum
151, 243; obesum 152; papillosum 152, 244; platyphyllum 138, 152, 243:
quinquefarium 151, 242: quinquefarium var. roseum 242; recurvum 151, 243;
rufescens 152, 543; Russowii 150, 24i: squarrosum 151, 242; squarrosum
var. imbricatum 242: squarrosum var. spectabile 242: subnitens 151, 242:
sabsecandum 152, 243: tenellum 150. 241: tenellum var. versicolor 241:
teres 151, 242; Warnstorfii 150, 244. — Sphinctanthus Hasslerianus 87, 88,
T70; mierophyllus 171: rnpestris 171. — Spinifex squarrosus 222, 528. —
Spiræa Aruncus 635; ulmaria 128. — Splachnum ampullaceum 1149, 1150;
sphæricum 1149. — Spodiopogon sibiricus 532. — Sporledera palusiris 252.
— Sporobolus argutus 264; brasiliensis 263, 278; domingensis 264; elongatus
528; indieus 263, 278; minutiflorus 278: œneus 278: oeneus var. barbicollis
262, 263, 278; ramosissimus 278; tenuissimus 263, 278. — Stachyphrynium
minus 361. — Stachys alpina 469, 79%: angustifolia 573; annua A68. 573:
arvensis 468; cretica 469: germanica 469, 573, 1216, 1218; iberica 8 pallidi-
flora 573; iberica f. typica 573; lanata 572; palustris 496, 573; recta 468.
565, 573, 794: silvatica 467, 573, 794. — Stachytarpheta cayennensis 1055.
116%, 1165; cayennensis var. candicans 1053, 1054, 1164; cayennensis var.
virescens 1164; cayennensis var. viridescens 1053, 1054: Hassleri 1053,
1054, 116%, 1165; mutabilis 1165. -— Staëlia filifolia 87, 88, 190: thym-
broides 87, 88, 190; thymoides 87, 88, 190: virgala 87, 89, 190. —
Stahlianthus campanulatus 232. — Staphis agria 743 — Staphylea
INDEX. 1353
pinnata 743. — Statice angustifolia 1227; armeria 46%; bahusiensis 1227;
bellidifolia 1216, 1218, 1227; Boissieri 1228: caspia 576, 1227; Companyonis
1227; confusa 1216, 1218, 1228, 1229; confusa var. angustata 1228; confusa
var. minor 1229; confusa var. pygmæa 1228; cuspidata 1228, 1229; diffusa
1216, 1218, 1226; Dodarti 1216, 1218, 1228. 1229; duriuscula 1216, 1218,
1227, 1228, 1229; duriuscula var. catalaunica 1227; duriuscula var. cuspidata
1228; duriuscula var. procera 1227; echioides 1226; ferulacea 1216, 1218,
1226; Girardiana 1216, 1218, 1229; globulariæfolia 1216, 1218, 1227, 1228;
Gmelini 576; Legrandi 1229; Limonium 1226; lychnidifolia 1216, 1218, 1229;
Iychnidifolia var. corymbosa 1229; Narbonensis 1229; perfoliata 1229;
psiloclada 1229, Raddiana 1227, 1228; serotina 1227; Smithii 1227; Tremolsii
1229; virgata 1216, 1218, 1227; Willdenowii 1229. — Staurochilus
fasciatus 372. — Stauropsis giganteus 371. -— Steirosanchezia nov. gen. 316;
scandens 317. — Stellaria graminea 463, 546; holostea 463; holostea var.
angustifolia 463; media 546; nemorum 471, 546, 1177; uliginosa 546, 717;
Passerina 474. — Stemmatosiphum nitens 283. — Stemodia durantifolia
286; Hassleriana 284, 287: hyptoides 284, 287: hyptoides var. auriculata
284, 287; lanceolata 284, 287: linearifolia 284, 286; linearifolia var. acutifolia
286: maritima 284, 286: palustris 284, 286; palustris var. simplex 286;
parviflora 286; parvifolia 284: stricta 284, 287. — Stenactis annua 642. —
Stenolobium cœruleum 897 ; cœruleum var. sericeum 897. — Stenotapharum
glabrum 263; Helferi 222. — Sterculia striata 69, 76. — Stereosandra
pendula 363. — Sterigma elichrysifolium 1265; sulphureum 1266. — Sterig-
mostemon acanthocarpum 1266: Caspicum 1266. — Steudnera capitellata
227. — Stictina Weigelii 134. — Stipa juncea 207; pennala 205. — Stixis
Balansæ 1072; longiracemosa 1071. — Stoebe 724. — Stratiotes aloides 728.
— Straussiella bicolor, 1268. — Streblacanthus (?) chirripensis 404.
— Streblus asper 1029. — Streptopus amplexifolius 495, 730, 798. —
Stryphnodendron obovatum 479, 480, 559; rotundifolium 479, 480, 559. —
Stylosanthes bracteata 831, 832, 883: guyanensis 832, 88%; guyanensis
var. 8 gracilis 884; hispida 831, 832, 885: juncea 884; juncea var. setosa 830,
884; leiocarpa 832 885; longiseta 885; montevidensis 884, 885: montevidensis
var. intermedia 884: montevidensis var. longiseta 885; Pohliana 831, 832,
885; viscosa 832, 885: viscosa var. 8 acutifolia 885. — Suæda altissima 578:
maritima 579, 1830; salsa 578. — Succisa 724: pratensis 641. — Sweetia
dasycarpa 830, 832, 833: dasycarpa var. glabrata 833; elegans 831, 833:
fruticosa 833. — Sweetiopsis 830, 833: Hassleri 830, 832, 833; Hassleri
var. glabrescens 833. — Swertia perennis 311. — Symphytum maculosum
17%; officinale 474, 720; Tauricum 381. — Symplocos Klotzschii 282, 284:
lanceolata 283 ; lanceolata var. rhamnifolia 282, 283: nitens 283; nitens var.
Hassleri 282, 283: pubescens 282, 283; rhamnifolia 283: uniflora 282, 283.
28%. — Syringa vulgaris 375, 649, 743.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 42, 5 décembre 190%. 91
1354 BULLETIN DE L'HERRIER BOISSIER (Ze SÉR.).
Ti australis 193, 195: Hilariana 193, 195. — Tacca
viridis 230. — Tachigalia aurea 830. — Tainia Maingayi 366; speciosa 366.
— Tamarindus indica 478, 562, 688. — Tamarix Davurica var. italica 1221:
germanica 748, 1221. — Tamus communis 729. -- Tanacetum balsamita
466; inodorum 301; odoratum 301: vulgare 643: vulgare var. crispa 301.
— Taraxacum dens leonis 298; lævigatum 646, 718; medium 298; nigri-
cans 646; obovatum 298; officinale 128, 646; palustre 718. — Taxus baccata
128, 493, 749, 803; nucifera 749. — Tayloria acuminata % Raineriana 582.
— Tecoma Ipé 295, 1053. — Teesdalia nudicaulis 915. — Teloxys aristata
992. — Tephrosia adunca 831, 839; adunca var. acutifolia 830, 839; adunca
var. intermedia 830, 839; cinerea 831, 879; guaranitica 830, 832, 879;
Hassleri 830, 831, 879; leptostachya 830, 832, 839; nervosa 830, 832, 839:
nitens 879: rufescens 830, 832, 839. — Teramnus volubilis 831, 832, 897.
— Terminalia citrina 1032; catappa 1032. — Tetracladium 240. —
— Tetrodontium Brownianum 143; Brownianum var. repandum 1448:
repandum 1148. — Teucrium Botrys 96, 302; Botrys var. trilobum 96;
Chamædrys 379, 575; Foucaudi 1225; montanum 465, 493, 575; Polium 576;
scordioides 575; Scorodonia 495, 794. — Thalictrum aquilegifolium 942,
717, 737: fœtidum 737; galioides 737; majus 1078; minus 737, 1178;
minus var. collinum 542; minus var. Jacquinianum 542; minus var. majus
542: Savatieri 1223; silaifolium 1216, 1217; Sultanabadense 1077: Traut-
vetterianum 1077; triternatum 1077. — Thecophyllum angustum 1121;
balanophorum 876; capitatum 873; comatum 871: hygrometricum 877;
insignum 870; Irazuensi 873, 875; Johnstonei 872; latissimum 1122: laxum
1123; lineatum 875, Mosqueræ 877: Ororiensis 875; paniculatum 1123;
pauperum 875; pedicellatum 878; pictum 87%; Pittieri 872; rubrum 878;
singuliflorum 870; spectabile 873; squarrosum 877; stenophyllum 875; turbi-
natum 1122; Urbanianum 872; vrolascens 877; viride 872; vittatum 871;
Werckleanum 875. — Thecostele maculosa 370. — Thelasis elongata 370.
— Thesium alpinum 796; linophyllum 464; montanum 796; ramosum 1183.
— Thevetia bicornuta 193, 195; neriifolia 193, 195; paraguayensis 195.
— Thieleodoxa lanceolata 87, 89, 17%. — Thlaspi alpinum 542, 544:
Alysson 215; bursa pastoris 215; montanum 215. — Thrixspermum leuca-
rachne 371. — Thuidium abietinum 718, 955; delicatulum 955; Philiberti
138; tamariscinum 719, 955. — Thunbergia laurifolia 4291. — Thymelæa
Passerina 1183. — Thymus acinos 466, 467; alpinus 466; Serpyllum 379,
165, 567; Serpyllum var. alpestris 793; Serpyllum var. carniolicus 794;
Serpyllum var. Danaëni 793, 806; Serpyllum subsp. hirsutus 567; Serpyllum
var. ligusticus 793; Serpyllum subsp. odoratissimus 568; Serpyllum var.
ovatus 793; Serpyllum var. prælongus 793; Serpyllum var. reptabundus 793;
Serpyllum var. spathulatus 806: Serpyllum var. subeitratus 793; Serpyllum
a PE
AN
à
INDEX. 1355
var. lieinensis 793; Zygis 465. — Thyrsanthum leptocarpum 260. — Thyrso-
stachys Siamensis 223. — Thysanolena acarifera 221. — Tibouchina
gracilis 1276; gracilis var. fraterna 127%, 1276; gracilis var. grandifolia
1274, 1276; gracilis var. grandiflora 127%, 1276; gracilis var. strigillosa
1274, 1976; gracilis var. vulgaris 1274, 1276; Hassleri 1273, 127%, 1276;
herbacea 1274, 1277; herbacea var. rosea 1274: violacea 1274, 1277. —
Tilia cordata 546: grandifolia 129; macrophylla 744: parvifolia 130;
platyphylla 429, 546: ulmifolia 130. — Tillandsia ampla 1134: arpo-
calyx 4129: boliviana A130; cygnea 1128, 1130; denudata 1135: emer-
gens 1132: indigofera 1131: Lajensi 1132: latifolia 4136; latifolia var.
divaricata 41136; maculaia 41131: minor 1136: monticola 4135; Pavonii
1130 ; pinnata 1130; polyantha 1127; Restrepoana 1133; rubra 1130:
Sodiroi 1133: spatacea 1129; strobilifera 1128; subulata 1136; superba 1132;
Tequendama 1134. — Timmia austriaca 582; norvegica 582. — Tipuana
speciosa 834. — Tocoyena hullata 87, 170: bullata var. speciosa 87, 89, 170;
formosa 87, 89, 170: formosa var. maxima 87, 88, 170. — Tofieldia calyculata
799: palustris 208, 1215, 1218. — Torilis Anthriscus 640. — Tormentilla
erecta 734. — Torresæ cearensis 478, 830, 831, 834. — Tortella fragilis 926,
927; inclinata 925, 926; squarrosa 925, 926: torluosa 926, 953; tortuosa var.
fragilifolia 927; tortuosa var. tenella 927. — Tortula aciphylla 933, 1036;
æstiva 933, 934: canescens 933, 935; lævipila 933, 935; lævipila var. % 933;
latıfolia 933, 93%; montana 582, 933, 1035; mucronifolia 582, 934: muralis
918, 933, 93%, 935, 953; muralis var. incana 932; papillosa 933, 93%; pulvinata
933, 1035: ruralis 933, 935, 953, 1035; subulata 933, 934, 935, 953, 1147;
subuiata var. 8 angustata 934. — Tournefortia Arguzia 379. — Tozzia alpina
168. — Trachelium hirsuta 212. — Trachypogon Montufar: 265: polymorphus
var. Montufari subv. secundus 265. — Tragopogon luteo flore 725; majus var.
dubius 60: Montufari 262; orientalis 60; porrifolium 725; pratense 646, 725:
purpureo-tlore 725. — Tragus racemosus 204. — Trapa natans 459. — Trema
Amboinensis 1030: Timorensis 1030: orientalis 1030. — Trematodon
ambiguus 809. — Tribliocalyx nov. gen. 328. — Tribulus aquaticus 459:
terresiris 35, 739; lerresiris var. 8 incanus 35. — Trichloris fasciculata 26%.
— Trichodon evlindrieus 581. — Trichoglottis retusa 372; tetraceras 372. —
Trichoioma grammopodium 41290, — Trichomanes auriculatum 609;
bipunctalnm 9%3; capillare 943: Cocos 943; erinitum 937, 944, 1099; filiculum
943; Godmani 943: Japonicum 610; junceum 94%: Kraussianum 943;
Kunzeanum 94%; lineolaium 943; membranaceum 937, 943, 1099; myrioneuron
9%3; pyxidiferum 943, 94%; radicans 944, 945; speciosum 945; trichoideum
945; venustum var. monomorphum 94%. — Trichopterix flammida 262, 263,
278. — Trichostomum Baurianum 138, 923, 925; crispulum 923, 924;
cylindricum 581, 923, 930; litorale 923, 924: mutabile 923, 924: mutabile var.
cuspidatum 138: viridulum 581, 923, 924; Warnstorfii 923, 995. — Tricoloma
1356 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
melaleueum 1174. — Trientalis europea 312. — Trifolium acetosum 735:
agrarium 43, 735; alpestre 735: alpinum 547, 735: arvense 43, 547, 735:
aureum 635; badium 635: campestre 635: cochleatum 735; fragiferum 43:
flexuosum 735: hepaticum 736; incarnatum 735: montanum 547, 735:
pallescens 547; patens 635; polymorphum 831, 837: pratense 43, 547, 735:
pratense var. nivale 547; repens 547; resupinatum % majus 43: rubens 735;
saxatile 734: scabrum 735: siliqéà 735; spadiceum 735: spicatum 735: Thalii
547. — Triglochin palustre 205, 1190. — Trigonella Emodi 41; eremophila
40, A1; geminiflora 41; grandiflora 40, 41: incisa%1; monantha 41: monspeliaca
739; ornithopodioides 1216, 1217. — Triodia latifolia 264. — Tripsacum
dactyloides 262, 265. — Trisetum flavescens var. lutescens 801; flavescens var.
macranthum 523: flavescens var. purpurascens 523: subspicatum 801. —
Tristachya chrysothrix 262, 263, 278; leiostachya 262, 263, 279. — Triticum
monococeum 208: pinnatum 207 ; spelta 208; turgidum 208. — Tritonia Cooperi
1005; petrophila 1004: rosea 1005; Schlechteri 1005. — Trollius europæus
543, 717, 718. — Tropidia squamata 364. — Trybliocalyx pyramidatus 401.
— Turritis glabra 215, 1260. — Tussilago alba 460; alpina 460; Farfarä
392, 460, 493: petasites 460. — Typha angustifolia 207, 1230; elegans 1230;
latifolia 207, 1190; Laxmanni 1229, 1230: media 1230: minima 207:
stenophylla 1216. 1219, 1229, 1230. — Typhonium Siamense 228: trilobatum
227, 228.
lex major 742. -— Ulmaria penlapetala var. concolor 635. — Ulmus
campestris 608, 744: campestris var. suberosa 1188; latifolia 745: montana
130. — Ulota americana 1137: Bruchii 953, 1137, 1138, 1139; crispa 1137,
1139: crispa & crispula 1159; crispula 1137, 1138: crispula & ambigua 1138;
curvifolia 138, 1137. 4138; Drummondii 41137; Hutschinsie 1437; inler-
media 4137, 1138: Ludwigii 1137, 1138; macrospora 1137, 1139. — Umbi-
licus pendulinus 508. — Uncinia compacta 51; compacta var. divaricata 50;
compacla var. viridis 50; fuscovaginata 50. — Urginea Burkei 1000;
capitala 1000; depressa 1000: Schlechteri 1000. — Urtica dioica 130,
h94, 796, 1487: dioica var. elegans 49%, 806; dioica var. hispidula 796;
fatua 467; pilulifera 1187; urens 467, 797. — Usnea aspera 136; florida
var. mollis 136: intercalaris 136. — Utricularia vulgaris 303.
Ven myrtillus 649, 718, 747; oxyeoccos 747: uliginosum 649:
Vilis Idea 605, 649, 717, 747. — Valeriana cellica 308; dioica 308; dioica var.
major 308: montana 308, 493, 641: officinalis 308; officinalis var. angustifolia
641; saxalilis 308; tripteris 308, 641. — Valerianella locusta 308; olitoria 641.
— Vallisneria spiralis 1292, — Vanda lilacina 371: teres 374. — Vellozia
ee
INDEX. 1357
Schlechter‘ 1003; villosa 1003; violacea A003; viscosa 1003. — Veratrum
album 798. — Verbasculum alpinum 470; flore multipliei 470; flore simpliei
469. — Verbascum Blattaria 385, 469; gnaphalodes 385: Lychnitis 469, 640;
Lychnitis montanum 806; montanum 650; montanum X Thapsus 806; nigrum
469; orientale 385: pheniceum 386: phlomoides 385, 650; pinnatifidum 385;
pulverulentum 469; pyramidatum 385; spectabile 385: thapsiforme 385; thapsus
469, 650. — Verbena approximata 105%, 1059: Aubletia 1062; Balansæ 1054,
1059; bonariensis 1055; bonariensis var. brevibracteata 105%, 1057 ; bonariensis
var. longibracteata 105%, 1057 ; bonariensis var. rigida 105%, 1058: bonariensis
var. venosa 1057; bonariensis X ovata 1057 ; brasiliensis 1058 : calliantha 1053,
1054, 1059, 1060; calliantha var. genuina 1060; calliantha var. microsoma 1053,
1054, 1060: caracasana 1059; chamædryfolia 1055, 1056: dissecta 1059:
erinoides 4059, 1060, 1061: globiflora 1157: Hasslerana 1053, 105%, 1056 :
inamena 1053, 1054, 1058: incisa 1061, 1062: intercedens 1053, 1054, 1057:
laciniata 1060; ligustrina 1067: litoralis 1058, 1059 : litoralis var. brasiliensis
1054, 1058: litoralis var. caracasana 1054, 1059; litoralis var. pycnostachya
1059: megapotamica 1053, 1054, 1055, 1056; megapotamica var. Tweediana
1055: Morongii 1058; officinalis 566, 723; ovata 1054, 1055; paraguariensis
1055; peruviana 1055: phlogiflora 1056; phlogiflora var. vulgaris 1055;
platensis 1055, 1056; platensis var. latiuscula 1054, 1056; platensis var.
stenodes 1053, 105%, 1055; rigida 1058: scordioides 1055; sessilis 105%, 1058;
stellarioides £ sessilis 1058; siereoclada 1053, 1054, 1060; supina 566;
tenuisecta 105%, 1059, 1060; tenerioides 1055; thymoides 1059; tomophylla
1053, 1054, 1061, 1062; Tweediana 1055; urticoides var. laxa 1067; venosa
1057, 1058; virgata 1067. — Veronica agrestis 471, 791; alpina 495, 541, 791,
1177; Anagallis 387, 472; arvensis 471, 56%, 792: Aucheri 1272; austriaca 388;
Beccabunga 472, 493: bellidioides 495, 541, 791; Buxbaumii 56%; Chamædrys
388, 791; Chamædrys var. pilosa 791; fruticans 541, 792; gentianoides 388;
hederacea 471; hederæfolia 56% ; incana 388; latifolia 791; mas 507: oeymifolia
"74; officinalis 388, 507. 791: orientalis 387; peduncularis 387; persica 791;
polita 56%; saxatilis 1177; scutellata 472: serpyllifolia 388, 791; serpyllifolia
var. nummularioides 1175: spicata 388: Teucrium 388; triphyllos A471;
umbrosa 387. — Viburnum lantana 131: opulus 747. — Vicia angustifolia
635; Cracca 635, 738; dumetorum 738; ervilia 738; graminea 831, 895;
montevidensis 831, 895; montevidensis var. macrocarpa 830, 895; obscura
831, 895; obscura var. quaranitica 830, 895; onobrichis 738; pisiformis 737;
saliva 635: sepium 738: silvatica 1177; stenophylla 831, 895. —
Vigna luteola S31, 832, 1052; paraguariensis 831, 832, 1052. — Vilfa
_minutiflora 278: ramosissima 278; tenacissima 278; tenuissima 278.
— Villarsia nvmphoides 459. — Vinca herbacea 376: major 376, 392, 729;
minor 93, 494, 649, 729; rosea 195. — Vincetoxicum medium 377; nigrum
376: oflicinale 377, 649. — Viola abortiva 805: alba £ scotophylla 493;
1358 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.).
alba » virescens 493: biflora 544: calcarata var. purpurea 460: canina 460.
718: Foucaudi 1224: grandiflora 461: grandiflora var. purpurea 460; hirta
460, 54%: Lunaria 462: Martia 460: Martia frutescens 460; Martia rotundi-
folia 460: matronalis 461; montana 460, 544; montana var. nemoralis 544;
montana X Riviniana 544: odorata 392, 460, 54%; palustris 544: permixta
193; Riviniana 544; sciaphila 1174. silvatica 544: Thomasiana 495, 544:
tricolor var. alpestris 461; tricolor var. arvensis 461, 54%: tricolor var.
hortensis 460: tricolor var. segetalis 544. — Virga aurea 723. — Viscum
album 1183: orientale var. obtusatum 1028 — Vitex agnus castus 566:
cymosa 1053, 1054, 1055. 1169. — Vitis Idea 747; vinifera 39, 729. —
Vittaria lineata 610. — Vriesea acuminata 868: brachyphylla 869; Brunei
865: diminuta 869; gladioliflora 869: graminifolia 868; macrantha 867 ;
macrochlamys 865: pachychlamydus 867: pachyspatha 867: rugosa 866:
subsecunda 869: viminalis 870.
Wauseiaa Dinteri 4041; Fleckii 3014: lacunosa 41041; paniculata 1041;
Schinzii 4014. — Waltheria americana 69, 73; americana var. £ elliptica 73;
communis 69, 72: communis var. hirla 68, 73; communis var. + lanala 72:
communis var. 7 platypbvlla 72: communis var. 3 tomentella 72: communis
var. velutina 68, 73: comimunis £ vulgaris 72; prostrata 69, 72. — Webera
annotina 115%, 1243: commutata 582. 1154, 1242: cruda 115%, 1242;
cucullata 1153, 1454: elongata 582, 115%, 1241: erecta 1154, 1243; longi-
colla 138, 145%: Ludwigii 1242, 1243, 124%; lutescens 138, 1154, 1242;
nutans 415%, 12%1: nutans var. longiseta 1241: proligera 145%; sphagni-
cola 438, 1154, 3242. — Weisia crispata 953: mucronala 256: rutilans 256;
viridula 255, 256, 934, 953: Wimmeriana 580. — Woodsia alpina 495.
942, 805. — Woodwardia iniermedia 618: Japonica 618; Japonica X radi-
cans 618; orientalis 643: radicans 648.
os maerocarpum 4246, 1218: strumarium 460. — Xeran-
themum anınum 72%: inaperlum 72%. — Ximenia americana 64: coriacea
6%: coriacea var. /ntermedia 6% — Xylopia grandiflora 1169, 1170. —
Äyris paucillora 228.
LES edulis 228: Wallichiana 228. — Zanichellia palustris 312.
— Zanthoxylum chiloperone 1282: hiemale 1282: plerola 1281; Regnel-
hanum 1283; rhoifoliun 1283. — Zea Mays 263. — Ziziphora capitata 569
— Zizyphus vulgaris 39. — Zornia diphylla 887; diphylla var. ‘bhernardi-
INDEX. 4359
nensis 830; diphylla var. paraguariensis 830; diphylla var. pusilla 830;
diphylla var. rupestris 830. — Zostera marina 1190; nana 1190; uninervis
291. — Zoysia macroslachya 523; pungens 527. — Zygodon viridissimus
1050. — Zygophyllum cinnabarinum 35; Fabago 35; miniatum var. cinna-
barinum 35; turcomannicum 35; turcomanicum var. unijuga 35.
Avis important.
Comme nous l'avons indiqué sur la quatrième page de la couverture du no 12
du Bulletin de l’'Herbier Boissier de 1904, le prix d'abonnement à l’Index bota-
nique universel sera porté dès le ler janvier 1905 à fr. 30 pour la Suisse et fr. 35
pour l’Union postale: cette augmentation de 10 fr. sur les anciens prix nécessite
la note justificative ci-dessous.
Depuis le 31 décembre 1901, époque à laquelle paraissaient les douze premières
fiches de l'Index botanique, cette publication a édité jusqu'au 5 décembre 1904
plus de 10,200 références de genres, espèces, variétés et noms nouveaux parus
dans différents ouvrages traitant de la flore de l'Ancien Monde à partir du
ler janvier 1901.
Bien que ce nombre considérable de renseignements soit loin de représenter
encore le total de ce que la littérature botanique a publié dès 1901, nous avons
dû nous convaincre rapidement que les frais d’une telle entreprise étaient loin
d’être en rapport avec les prix auxquels nous espérions pouvoir offrir notre
publication aux diverses institutions botaniques; une comparaison avec trois
autres publications similaires permetira de mieux se rendre compte de la modicité
excessive de nos anciens prix d'abonnement.
En prenant comme exemples 10 le Card Index américain (qui a créé pour le
Nouveau Monde dès 1886 ce que nous avons entrepris pour l'Ancien Continent
en 1901), 20 le Repertoire bibliographique des sciences mathématiques et 30 le
Repertoire bibliographique botanique américain, nous obtenons le tableau com-
paratif suivant basé sur le nombre de 3000 fiches publiées annuellement par
Index botanique :
Par 3000 fiches Par fiche
Card Index botanique américain = 170225 Fr. 0,07 1/2
Repertoire bibliogr. bot. amer. » 150 » 0,05
Repertoire bibliogr. mathématique » 60 » 0,02
Index botanique universei 28 » 0,00 3/5
En majorant de fr. 10 noire abonnement annuel, le prix de vente par fiche
. est porté à fr. 0,00 5; il reste donc de beaucoup inférieur à celui des autres
publications similaires.
Lexicon generum phanerogamarum inde ab anno 1737
cum nomenclatura legitima internationali et systemate
inter recentia medio auctore Tom von Post. Opus revi-
sum et auctum ab Orro Kuntze. — Stuttgart, Deutsche
Verlagsanstalt 190%. XLVII, 714-6 p.
La genèse de cet ouvrage est la suivante : M. Tom von Post, directeur de la
Station d'essai des semences à Upsal, ayant constaté de nombreuses erreurs dans
l’Index général des Natürliche Pflanzenfamilien d’Engler et Prantl, se mit à
les collectionner. Il en trouva environ mille. Des négociations entamées avec
Engler, en vue de la publication de cet Errata, n’aboutirent pas. Advint alors
M. Otto Kuntze, qui avait fini par s’apercevoir, depuis la publication de son
Revisio Generum, que le point de départ — 1735 — adopté par lui, sur la foi de
l'Index Kewensis, pour la nomenclature botanique, était insoutenable et absurde
et qui cherchait une occasion pour opérer les changements onomastiques résul-
tant du choix de son nouveau point de départ (1737, Linne Genera pl.). Les deux
auteurs se concerterent, et de leur collaboration est issu l'ouvrage ci-dessus
indiqué, où la superstructure érigée par M. Kuntze a recouvert la substructure de
M. von Post au point de n’en plus rien laisser apercevoir même à un œil exercé.
L'ouvrage de M. Kuntze se compose, essentiellement, de 3 parties : 1° d’un Dic-
tionnaire des noms de genres et synonymes phanérogames, p. 1-602: 20 d’une
énumération systématique des familles phanérogames, avec revision des noms de
familles terminés uniformément en aceæ (ex. Graminaceæ, Palmaceæ, Composaceæ
(pour Composit&!), Cruciaceæ (pour Cruciferæ!), Cacaoaceæ!!), p. 613-709; le tout
précédé 30 du Codex « Brevis Maturus » nomenclaturæ bot., p. IX-XLvin, rédigé
en prévision du Congrès botanique de Vienne 1905, auquel M. Kuntze le destine
comme base des délihérations. Ce Codex se trouve aussi en librairie séparément.
Le Lexicon phanerogamarum est un modèle d'impression nette, concise et
synoptique; le travail accompli par l’auteur force l'admiration, les principes
admis sont suivis avec la dernière rigueur. Malgré toutes ces qualités, dont
participent toutes les publications de M. Kuntze, la valeur de son Lexique est
conditionnelle, elle dépend entièrement de la date qui prévaudra comme point
de départ pour la nomenclature. Les amis de M. Kuntze regretteront qu'il n'ait
pas choisi dès le commencement cette date logique de 1737, car aujourd’hui les
changements opérés tardivement dans son Lexique seraient chose faite et sa
valeur serait celle d’un Standard Work. Avec le point de départ de 1753 (L. Spec.
pl. édit. I), elle devient, au contraire, toute relative, et le Lexique risquera de
rester comme le compendium d’un ouvrage qui n'aura jamais vu le jour. Aujour-
d’hui le principe de la priorité est plutôt en baisse, et cela grâce précisément aux
publications de M. Kuntze. Quand le monde scientifique a vu à quelles perturba-
tions l’amenerait l’application per fas et nefas du principe de la priorité, quels
noms abracadabrants pourraient sortir des décombres des siècles passés, il s'est
cabré et a cherché à enrayer. S'il n’y a pas grand mal qu'un genre de plantes,
d'un intérêt scientifique limité, soit connu sous un nom ou un autre, il va tout
autrement pour des noms généralement connus et employés. En effet, quand un
nom a été en place durant tout un siècle, que toute une littérature s'est écha-
faudée sur lui en toute sécurité, quand il est tombé dans le domaine publie, qu'il
a été adopté par les langues modernes, cas qui se présente si souvent pour les
langues néolatines, qu'il a servi de base pour les dénominations devenues néces-
saires dans d’autres sciences, comme par exemple pour les innombrables produits
de la chimie organique et de la thérapeutique, vouloir substituer, par l’applica-
tion d’un principe quel qu'il soit, à ce nom universellement connu un nom quasi
inconnu, ce serait une entreprise frivole et téméraire. Les vivants ont aussi
quelques droits; un droit de priorité périmé, devenu d'intérêt purement histo-
rique, se trouve sauvegardé suffisamment dans l'historique de chaque genre.
Quant aux détails, nous aurions à faire maintes remarques, mais la place qui
nous est accordée ici ne permet pas une entrée en matière.
Genève, novembre 1904. R. Buser.
€ AFRICA
Nous référant à lannonce parue dans notre Bulletin
en août 1894, nous avons le plaisir d'informer nos cor-
respondants que lAÆerbier Boissier a de nouveau reçu,
en 1908, des collections de plantes récoltées au Trans-
vaal et spécialement aux environs de Shilouvane, par
M. le missionnaire Henri-A. Junon.
L’etude de ces plantes a été confiée à M. le Prof.
DE H. Scuinz, à Zurich.
Il en a été extrait de petites collections dont il reste
encore six exemplaires renfermant de 52 à 8 numéros.
Ces collections sont à vendre, pour le compte de M. Junod,
au prix de 50 francs la centurie.
S'adresser à la Direction du BULLETIN, à Chambezy.
ANNALES MYCOLOGICI.
EDITI IN NOTITIAM
SCHIENTIE MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt! enigeyen der Herausgeber H. SYDOW. Berlin W_,
Goltzstrasse 6, und die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN in
Berlin N. W., Karlstrasse 11.
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l’Herbier Boissier (1'e série). Tomes 1 à VII. Le vol..... 20 fr.
Mémoires de l’Herbier Boissier, 1900 (Suite au Bulletin). La collection
complete. = E22 Or Re TE RAA 30 fr.
Bulletin de l’Herbier Boissier (2me série). Tome I à IV. Le vol..... 25 AR.
Index botanique universel. nos 1 à 10207. Abonnement par an..... 39 fr.
BOISSIER, EDM. Flora orientalis sive enumeratio plantarum in Oriente a Græcia
el Ægypto ad Indiæ fines hucusque Don — 5 vol. et Supplément.
11-80, Hoi Ne le lors M Re ea ea PA cn die - - 140 fr.
— Voyage botanique dans le midi de Repagne pendant l’année 4837. —
2 vol. grand in-80, 1839-1845.
Pricredut coloné au Leu de tO00Mr EE RON EE 230 fr.
— ED NOIR LUE DV Sete SOU AN OT SED
— Icones Euphorbiarum ou figures de 122 espèces du genre Euphorbia. — i vol.
grand in-folio, 24 pages de texte et 221 planches, Genève, 1866.. 70 fr.
— Diagnoses plantarum orientalium. 1re série, 15 fascicules: 2me serie,
6 fascicules. — [n-80, Genève. 1842-1859, le fascicule .......... DUR
Les fascicules 1, 3, 6 et 7 sont épuisés.
— Description de deux nouvelles Cruciferes des Alpes et du Piémont. —
In=40, avee Arplanchesr. mn Men." a ee RT D Ir.
— (enturia Euphorbiarum. Genève, 1860. :.......2........ 208 UNE LE
— Pugillus plantarum novarum Afric® borealis Hispaniæque australis. —
11-80, Geneve 718922) ee ee ET USER 2: ft,
BOISSIER, EDM. er BUHSE. Aufzæhlung der in einer Reise durch Trans-
kaukasien und Persien gesammelten Pflanzen. — In-4° avec 10 plan-
chesset 4 carte. "Moskau 1800 u N a ee RS 10 fr.
BARBEY, C. er W. Herborisations au Levant : Egypte, Syrie et Méditerranée. |
Février-mai 1880. Avec 11 planches et 1 carte. — 1880 ......... 20 tr.
BARBEY, W. Floræ Sardoæ compendium. Catalogue raisonné des végétaux
observés dans l’île de Sardaigne. Avec suppl. par MM. Aschersox et E. Levier.
Avec planches A883 Kin en we ANR ES NES 25 fr.
— Epilobium genus, a cl. CH. Cuisix, ill. Avec 24 planches. — Lausanne,
N NET Made Ce RER EN TEEN Er. 25 fr.
— Lydie, Lycie, Carie, 1842. 1883, 1887. Etudes botaniques. In-4°, avec 5 pl.
EB Lo) EB EN ee SE Gb CA TE EE 15 fr.
— Cypripedium Calceolus X macranthos Barbev. — In-40, avec une planche
double coloriée: Lausanne, 489122... 2.2 2... ne. er PANNE Bari:
STEFANI, C. oe, C. J. FORSYTH MAJOR er W. BARBEY. Samos. Etude géolo-
gique, paléontologique et bolanique. Avec 13 pl., par CH. Cuisin. 1892. 20 fr.
— — — Karpathos. Etude géologique, paléontologique et botanique. — In-%0,
avec 13 pl, par CH. Cursin. Lausanne, 1893. ............... 20 fr.
MAJOR, C.-J. Forsytu er BARBEY, W. Halki. Etude botanique. — In-40 avec
1 planche double, par Cu. Cüisin. Lausanne, 1894.............. HA
AUTRAN, E. er DURAND, TH. — Hortus Boissierianus. Énumération des
plantes cultivées en 1895 à Valleyres et à Chambesy, avec préface de
M. F. CRÉérix. — In-80, x1 et 572 pages, avec 3 planches. Genève, 1896.
12 fr.
STEPHANI, FRANZ. Species hepaticarum. Vol. I................ 30 fr.
PARIS. E.-G. Index Bryologicus. Supplementum primum........ 12 fr. 50
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
A
ou
na R
\
Br DR
En
An
a
; 4
= 5 FR
Sr .*
REC PNA à LUE DLR TE ee Bi
g 2 À ER ART ER ERTL . 3 nf En Le
gr PE) Are D RE I E EE
À De © r. B L dad _ à ? | IA
LEP RE RAS NE s 2 ar? '
à £ . 4 4 V
: 3 v