‘A ee CPL 897) Bi) Veen W Zibson- In
- =
pi
us
ER
He
WR
N
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
Gustave BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
2me serie
Tome V
1905
-CHAMBEZY (Suisse)
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse,
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street,
BULLETIN
L'HERBIER BOISSIER
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
Gustave BEAUVERD
Conservateur de l'Herbier.
Tome V (2=® série)
1905
(Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.)
ER, NES
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER,
/ Les Abonnements sont reçus
A L'HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
— en —
GENEVE
IMPRIMERIE ROMET, 26, BOULEVARD DE PLAINPALAIS
1905
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA. DIRKOTION DIE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERPIER
-Chaque Gollaboraten est responsable de ses travani.
SECONDE SERIE
Tome V. 1905.
N° 1.
Bon à tirer donné le 31 décembre 1904.
Prix de "Abonnement
2) ERANGS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
ee
Les abonnements sont reçus
A LHERBIER = BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECGK R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3. rue Corneille. 14, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Streel.
1905
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays
y compris la Hollande, la Suede et la Norvege.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée. l’administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numeros égarés
BULLETIN DE L'HERBIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE
DU N° 1. — JANVIER 1905.
au Pages nr
. 4. — Hermann Christ. — PRIMITIE FLORÆ COSTARI- +
__ CENSIS. Filices et Lycopodiaceæ III (à suiwre)......... 1
1. — Frédéric N. Williams. — LISTE DES PLANTES
$. CONNUS DE SAME SDTe) 222 er a A TR
N, — Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER- < >
Se BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie be >
TE er ee... 33") RSS
IV. — 4. Bornmüller. — BEITREGE ZUR FLORA DES
__ ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 749
NV. — Robert Chodat ei Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANE soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile Hasster,
et d’Aarau (Suisse). de 1885 à 1902 suite). ............. 2
\L — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE >
GENEVE. Compte rendu de la séancedu 12 décembre 1904 9
HS EE | PC, 7
= INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 10208 à 10507,
OBSERVATIONS
es auleurs des Lravaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissi
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à parl. LATE
Aucune livraison west vendue séparément.
a AY
5 abonnés soul invité à apı ‘éseller eu Si éclanatins dans les quinze
MAY 9 - 1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
Dme SERIE. — TOME V. — 123035.
NT
PRIMITLÆ FLORA COSTARICENSIES
FILICES ET LYCOPODIACEÆ
ME
H. CHRISF, Bâle.
Suite de :
I. Durand et Pittier, Primitiæ flor. Costaricensis in Bulletin de la Société
royale de Botanique de Belgique, I, 35, 1896, Filices par J. E. Bommer
et H. Christ.
et de :
II. H. Pittier, Primitiæ fl. Costaricensis, tome III, fasc. 1. Institulo fisico-
geographico nacional. San José de Costarica 1901. Filices, second
mémoire, auct. H. Christ.
(Suite.)
16. Polypodium sukcapillare n. sp., typ. in Herb. Christ.
Voisin de P. capillare Desv., mais plus petit : feuilles 17 cm. sur
13 cm., linéaires, de 35 a 40 paires de pinnæ rapprochées de 6 cm. sur
2 ‘/2 mm., à base très large, décurrente, triangulaires-lancéolées, obtuses;
les pinnæ se rétrécissent en rudiments vers le stipe qui est très court,
presque nul. Couleur noirâtre, tissu assez ferme. La différence la plus
notable consiste dans les sores qui sont excessivement pelits, ronds,
‘Je mm. en diamètre, 12 de chaque côté, brun foncé, enfoncés dans une
petite fosse, longeant mais ne touchant pas le bord qui est entier, tandis
que le bord des pinnæ de P.capillare est crénelé, à un sore non encaissé.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° À, 30 décembre 1904. 1
2 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zmie Sin.) (50)
gros et ocré dans chaque lobe. Les pinnæ de P. capillare atteignent 3 ou
4 cm., le pourtour de la fronde est largement ovale-lancéolé.
Hab. Gosta-Rica I. Werckle 316.
17. Polypodium fucoides n. spec., typ. in Herb. Christ.
Groupe de P. capillare Desv., rappelant un peu P. sectifrons Kze, vap-
pelant aussi le P. Friederichsthalinum et le P. Turrialbæ par le port
luxuriant, par ses pinnules irrégulièrement partagées en lanières Al’instar
du lusus cristatum du Polypod. vulgare. La fronde a pour la forme et
la couleur l'aspect d’une algue.
Rhizomate brevi radicoso, foliis fasciculatis (6 ad 8coadunatis) pendulis,
stipite applanato brevi pilis floccosis patentibus vestilo, rachi plana alata,
fronde late obovata sensim versus stipitem decrescente, 25 cm. long.
19 ad L4 cm. long., pinnis linearibus pectinatis oblique adscendentibus 25 ad
30 utroque racheos latere, mediis longissimis, 3 mm. latis, angulo acuto
spalioque separalis decurrentibus, a media parte iterum atque iterum
dichotomis varioque modo partitis, laciniis linearibus 2 mm. latis, acutis,
sæpe apice dichotomo-dilatatis. Textura coriacea, colore pallide fusco,
nervis ebeneis sed oceullis, lateralibus simplieibus apice incrassatis, soris
allernis remotis parvis marginalibus ovalis brunneis, vesicarum fuca-
cearum modo ultra margine promimentibus. Fronde omnino glabra sive
pube furfuraceo minutissimo adspersa.
Hab. 1. Werckle 172, probablement dans les hauteurs.
18. Polypodium (Eupolypodium) margaritiferum n. sp.
(typ. in Herb. Christ.
Ex affinitate P. fallacis Schlechtend. |
Rhizomate radicibus alternis velulinis prædito, horizontaliter repente
valde ramoso-cæspitoso tenui sed rigidiusculo squamis minimis furfura-
ceis albidis adpressis vestito, frondibus solitariis sed approximatis, stipi-
tibus capillaceis paleis minimis obsitis basi articulatim insertis 2 !/s cm.
longis rufis, fronde 2 ‘/2 cm. longa lineari lanceolata bipinnatifida infra
pinnas steriles ferente supra angustata flagellari et sorifera pinnis vix
4 cm. longis, sterilibus paucis (3-5 utroque racheos latere) pinnalifidis»
lobis 2 aut 3 linearibus obtusis, pinnis fertilibus simplicibus 6 ad 8, vix
1 ad 2 mm. longis linearibus apice dilalalis, sorum magnum promi-
nentem solitarium globosum mucrone superatum aut terminalem geren-
tibus. Nervi simplices, oceulti. Pars apicalis frondis angustissima, fla-
gellaris et tortuosa 3 ad 9 soros remotos subsessiles gerere solel,
{51) H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTARICENSIS. 3
Soris À ad 2 mm. diametro, rufobrunneis. Textura tenui, colore dilute
virente, fronde glabra.
Cette élégante petite plante, du port de Hymenophyllum capillaceum
€
POLYPODIUM MARGARITIFERUM CHRIST
Roxb., qui se termine en un chapelet de globules et qui forme des
masses semblables à une mousse, est une espèce des plus originales du
genre.
Hab. Santo Domingo de Golfo Dulce alt. 0 m. III, 1896, 11257 Tond.
19. Polypodium (Eupolypodium) suprasculptum n. sp., typ.
in Herb. Christ.
Espece comparable au P. subfalcatum Blume de la region Malaise,
n'ayant aucun rapport avec les espèces Américaines.
Rhizomate debili, brevi, frondibus fasciculatis (4) fere sessilibus 8-10cm.
longis 12 mm. latis, versus basin el versus apicem attenuatis pinnalis
apice pinnatifidis. Rachi tenui flexuoso viridi-fusca, pinnis 16 ad 22 utro-
4
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (52)
que latere racheos, falcatis, patentibus versus apicem ascendentibus,
approximatis lanceolato-acuminatis 1 cm. longis basi late adnatis 3 mm.
latis inæquaïibus supra anguloso-auriculatis infra cuneatis, serratis. Nervis
simplicibus obliquis 5 ad 6 utroque costs latere, in pagina superiore
pinnarum prominentibus elevatis conspicuisque, in pagina inferiore haud
elevatis, infra marginem sorum unum terminalem valde immersum punc-
iiformem brunneum ferentibus. Texiura firma, colore dilute virente,
planta glaberrima, facie Asplenit pulchellii Radde.
Hab. Volcan de Turrialba 2400 m. Pitt. I, 1899, 14145. 1. Werckle.
20. Polypodium Skinneri Hook. Sp. fil. IV, 215, tab. 276B.
M. John Donnell Smith a eu la bonté de me communiquer les échan-
tillons de cette espèce contenus dans son herbier, et j'ai pu me con-
vaincre que celle-ci est identique avec mon Polypodium myriolepis Primit.
fl. Costaric. Filie. I, Bull. Soc. bot. Belg. 35, 1896, 224, n. 166. Il faut donc
biffer mon nom et y substituer le nom de Hooker.
Les spécimens de l’Herb. Donnell-Smith sont de Guatemala I. Lehmann
1484, 1. Reyde et Lux 6288, et cadrent absolument avec ceux coll. au
Costa-Rica : La Palma, 1. Tonduz 9692. Cartago 1. Cooper 6047 et de
MM. Werckle et Brune.
21. Polypodium Alfarii Donnell-Smith. Botan. Gazette 33,
1902, 262.
Espèce très distincie, ressemblant à P. jubæforme, mais très différente
par les pinnæ fortement auriculées el à bords grossièrement dentés-
incisés. Tissu très tendre, bords des pinnæ frangés de poinis saillants
extrêmement petits, noirs. Les échantillons que je tiens de M. Donnell-
Smith 1. Alfaro ont des pinnæ allongées en longue pointe, caractère que
les échantillons I. Werckle n’ont pas.
Hab. Costa-Rica 1, Alfaro. 1. Werckle n. 257.
22. Polypodium plebejum Schlecht.
Var. Palmense n. var. Christ.
Differt a typo segmenlis obtusis nec arcuato-acutis latioribus decurren-
tibus maculis cretaceis sæpe deficientibus aut secus marginem dispositis.
Hab. La Palma 1495 m. Tond. 12571. Turrialba 2500 m. Pitt. 13257.
23. Polypodium (Goniophlebium) menisciifolium Langsd.Fisch.
Avec une monstruosilé à pinnæ tri- el plurifurquées.
Hab. 1. Werckle s. n.
{53) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. >
24. Polypodium fraxinifolium Jacq.
Au Costa-Rica connue ailleurs (Colombie 1. Lehmn.) il y a deux formes
de cette espèce : l’une qu'on peut considérer comme type est très
grande, à pinnæ peu nombreuses : 6 paires, très grandes, ovales, lon-
gueur 18 cm. largeur 5 cm., jusqu’à 9 sores de la costa jusqu’au bord.
L'autre,
Var. fraxinellum n. v.
est plus petite, mais à pinnæ plus nombreuses : 12 paires environ.
longueur 10 cm., largeur 2 ‘2 cm.. plutôt lancéolées, et à 4 ou 5 sores
de la costa jusqu’au bord.
Hab. leg. Werckle et Brune.
25. Polypodium aureum L.
La forme à plusieurs rangées de sores n’a pas encore été envoyée du
Costa-Rica, mais une forme à une rangée, très grande, très glauque, el à
nervilles libres terminant en massue, renfermees dans les mailles d’un
tissu tendre.
A côté de ce type, il ya une plante non glauque, d’un tissu coriace, à
une rangé de sores gros, à segments étroits, et dépourvue de nervilles
libres. Les nervures sont saillantes, les mailles petites, non allongées.
C'est le
26. Polypodium pulvinatum Link.
Quant au P. loreum Bommer, c’est une forme plus étroite encore, à
segments linéaires, large de 2 cm. à sores unisériées et à mailles peu
nombreuses, sans nervilles. Elle est très glauque. Les trois forment des
sous-espèces du type. |
Hab. leg. Werckle et Brune.
27. Polypodium loriceum L.
Typique, mais très grand, fronde longue de 60 cm... large de 20 cm., à
35 paires de pinnæ au-dessous de la pointe lobee de la fronde, avec
‘quelques sores de troisième rangée. Stipe 30 em., rachis raide. fort.
A côté de celte plante déjà très grande, il y a une variété :
. Var. umbraticum n. v.
Gigantesque, distinguée par une fronde longuement pendante. long.
118 cm., larg. 30 cent. à 43 paires de pinnæ qui mesurent 16 sur
2 '/ cm. à interstice de 3 cm. et à base fort dilatée. La plante a
le port d’un très grand P. subaurieulatum Blume, de Java, le rachis
est {res mince, 2 mm. de diamètre, le stipe mesure 38 em. Les
6 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (54)
sores se trouvent en 3 rangées assez régulières. Les mailles varient
beaucoup : de 3 rangées dans les échantillons fructifères à une rangée de
mailles très allongées dans les frondes stériles. Le tissu est tendre,
papyracé. Le rhizome montre les écailles apprimées à centre noir du type.
Port et tissu très à part, mais je n’ose séparer dans un groupe aussi
désespérément polymorphe.
Hab. leg. Werckle et Brune.
23. Polypodium plectolepis Hook sp. fil 5, 30.
La plante que j'identifie à cette espèce d’après la diagnose est le géant
de tous les Polypodes de notre région : stipe couleur acajou de 35 cm.,
fronde 155 cm. sur 35 cm., dépassant en largeur les plus grands P. sub-
auriculatum Bl. La maille renfermant le sore, dont il n’y a qu’une
rangée, est très grande, allongée en pointe, et entre cette maille et le
bord il y a des anastomoses irrégulières et étroites en nombre. Le sore,
jaune ocré clair, toujours petit, est d’une forme ovale.
Hab. Tucurrigue 635 m. Tonduz 12770, Werckle s. n.. volcan de Tur-
rialba 2400 m. Pittier 14142, forme plus pelite.
29. Polypodium ptilorhizon n. sp. typ. in Herb. Christ.
Du groupe de P. loriceum L.. diffère de P. plesiosorum Kze. par
l’absence d’un enduit glauque, par des pinn& plus étroites, non dilatees
vers le milieu et plus serrées, sans sinus arrondi, par une teinte jaunâtre,
des sores relativement {res gros, jaune ocré, saillants, et des rhizomes
très minces (à peine 1 ‘/2 mm. de diamètre) noirätres, dépourvus
d’ecailles dans mes nombreux échantillons. Port de P. pubescens Hook.
Grev., en diffère par le rhizome et les pinnæ basilaires horizontales non
réfléchis. ainsi que par l’absence de la pubescence.
Hab. 1. c. Werckle s. ind. loc. 190%.
30. Polypodium glaucophyllum Sw.
Hab. Werckle 185.
Non encore indiqué pour le Costa-Rica. Assez répandu dans l'Amérique
tropicale.
31. Polypodium (Campylonevron) Pittieri Christ Primit.
Il, 16.
Hab. Volcan de Turrialba 2500-2700 m. Pitt. 13251.
Echantillon à bords moins crénelés et partant se rapprochant plus du
P. lævigatum Ca.
(55) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 7
32. Polypodium (Gampylonevron) occultum n. sp.,typ. in Herb.
Christ.
E. grege P. lævigati Gavanill.
Differt a P. cubense Fée cui proximum lamina latiore 18 cm. longa
3 cm. lata sæpe obtusa margine undulato-crenulata, superficie obscura
(haud micante) nervis occullis (tribus seriebus areolorum longitudinalibus)
soris minutis brunneis irregulariter inter costam et marginem dispersis.
Voisin de P. repens, S'en distinguant par la fronde décurrente par une
aile jusqu'à la base même du stipe, la costa principale moins accentuée,
des nervures latérales enfoncées dans le tissu et à peine perceptibles, plus
obliques, 4 à 5 sores très dtstantes, en 2 rangées. Le tissu est très coriace,
les faces opaques, la couleur vert pâle un peu glauque. La fronde a
18 cm. sur 2'/s cm., le rhizome est assez épais, noir, ligneux, à écailles
brunes. raides. linéaires très clairsemées.
Celte sous-espèce du type P. repens diffère de celui-ci et du P. lævi-
gatum Cav. par les nervures cachées dans le parenchyme, son tissu fort
et sa couleur pâle. Par les sores très écartés, cette forme est reconnais-
sable immédiatement.
Hab. Rio de las Vueltas pr. Tucurrique 365 m. Tond. 12756.
33. Polypodium (Craspedaria) piloselloides Linn.
Forme grande, assez peu velue.
Hab. Vueltas Tucurrique 635 m. 12952, 13329 Tond. La Colombiana.
Sta. Clara, 200 m. 13412 Pitt. Werckle s. n.
34. Polypodium Phyllitidis L.
Une forme multipunctata, munie de très grandes taches calcifères
régulières el très nombreuses, rappelant le P. platyphyllum Sw. de Java.
Hab. Werckle Costa-Rica 174.
35. Polypodium Wercklei n. sp., typ. in Herb. Christ.
Port de P. serpens Sw. par son rhizome filiforme et ses feuilles en
série lâche le long du rhizome, voisin de P. repens L. dont il se dislingue
par la taille beaucoup plus petite, le rhizome mince, de 2 mm. de
diamètre, muni d’écailles très petites ('/« mm.) brunes, crispées, ovales,
pointues, par des stipes en comparaison plus longs (stipe 7 cm. fronde
44 cm. sur 2 à 3 cm.). Frondes dimorphes, les fertiles plus grandes, plus
étroites, plus longuement stipitées, ovales ou lancéolées, allongées, à
pointe longue caudiforme dentée de 3 cm. La fronde stérile est plus
petite, brevement stipitée (stipe 1 cm. fronde 4 à 8 cm.) à pointe courte.
8 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (56)
Le bord des feuilles est crénelé-onduleux, le tissu papyracé, luisant, à
nervures saillantes, noires. à peu près 20 de chaque côté, distantes de
5 mm., à 4 aréoles peu visibles entre le rachis et le bord qui renferment
des nervures irrégulières à pointe renforcée et libre. Sores en 2 rangées
de 4 à 5 entre les nervures latérales, petits, bruns.
La plante semble varier beaucoup dans les dimensions, surtout dans la
largeur des feuilles. Il y a une forme ovale, et une forme étroitement
lancéolée à longue pointe fort effilée.
Hab. |. Werckle s. n.. I. F. C, Lehmann Rio Sucio 800 m. 17, 3. 1882,
N. 1741.
36. Polypodium sectifrons Kunze.
Subspecies P. angusti (H. B. Kih. sub Pleopelti) differt a typo laciniis
numerosioribus longioribus fere et usque ad rachim incisis.
Notre forme se distingue en outre par un tissu très élastique, mince
quoique coriace, des sores très espacés.
Hab. s. 1. 1. 14143 Pitt. Werckles. n.
Hymenodium Fée.
Hymenodium crinitum (L.) Fee.
Trouvé par M. Pittier aux îles Cocos, dans le Pacifique, appartenant à la
république de Costa-Rica, juin 1898, 12390, ce qui est fort remarquable,
attendu que cette espèce a passé longtemps pour une plante propre aux
Antilles. Hooker cite une station au Mexique qui relie ces deux aires si
éloignées.
Elaphoglossum Schott.
1. Elaphoglossum auripilum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Espèce très grande, très originale par sa villosité courte, orangée, et le
rhizome vêtu d’une crinière d’ecailles de la même couleur. L'aspect
général est un peu celui d’E. lomariaceum Bory, mais les poils sont
raides, cylindriques, simples, tandis que E. lomariaceum a des écailles
tendres, larges, profondément lacérées-ciliés.
Groupe d’E. pilosum (H. B. Kth.).
Rhizomate 4 cm. crasso lignoso obliquo, coma densa squamarum mar-
gine integrorum aureorum usque ad 2 cm. longarum 1 ‘/ mm. latarum
linearium vestito, foliis fasciculatis numerosis. Stipite basi auriculato,
(57) H. CHRIST. PRIMITIÆ LLORE COSTARICENSIS. 9
solido, tereti, stramineo, pilis patulis teretibus basi dilatatis rigidulis facie
asperis aureis villoso, 6 ad 10 cm. longo.
Lamina sterili oblonga 70 cm. longa 6 cm. lala acuminata basi sensim
altenuato-cuneata, firme papyracea marginala, nervis horizontalibus fur-
catis 2 %> mm. distantibus manifestis ante marginem clavatis, lamina
pilis brevibus aurets dense ciliala et undique sparsa, costa valde promi-
nente æque pilosa.
Laminæ fertilis stipite non longiore sed lamina breviore et paulum
angustiore : 20 cm. longo, % cm. lato, late lanceolala, soro atrobruueo
totam paginam. eliam costam impiente. Colore foliorum fulvo-viridi.
costa auranliaca.
Hab. 1. Werckle s. ï. 1.
2. Elaphoglossum rupestre (Karsten).
Hab. 1. ec. Werckle s. ind. loc.
3. Elaphoglossum Beilermannianum (Kze).
Petit. mais évidemment le type de Colombie et d’Ecuador L Lehmann,
Schlim et Sodiro.
Hab. 1. c. Werckle s. ind. loc.
4. Elaphoglossum proximum (Bommer in Primit. fl. Cost.-
Rie. D).
Hab. velrouve par Werckle s. ind. loc.
5. Elaphoglossum Werckiei n. sp.. typ. in Herb. Christ.
Petit, très voisin de l’Acrostichum Lorentzii Hieron. in Beitr. zur
Kenntniss der Pferid. der Argentina in Engler bot. Jahrb. XXI,
1896. 408.
Rhizome filiforme, enchevêtré, feuilles rapprochées en gazons. Stipes
de longueur très inégale, de 1 à 5 cm., filiformes mais raides, jaunätres
comme toute la plante. munis de poils simples, filiformes de 1 à 2 mm.
jaunes: fronde spathulée ovale arrondie, à base cunéiforme, très obtuse
en haut, coriace, ciliée et munie à la face supérieure des mêmes poils
comme ceux du stipe; face inférieure glabre ou munie de rugosités (res
pelites. Fronde fructifère (non encore développée) absolument lisse, à
stipe de # cm., à lamina de À cm. sur 3 mm., ovale, obtuse.
Hab. Werckle (Costa-Rica) 276. qui compare la plante à Polypodium
piloselloides, sauf la souche gazonnante.
10 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (58)
6. Elaphoglossum squamosum (Sw.)
Petit échantillon, mais indubitablement appartenant à celte espèce.
Hab. Werckle s. n.
7. Elaphoglossum scandens (Fée.)
Cette plante longuement rampante, à fronde ovale, trés grande, obtuse,
longuement slipitée. sous-espèce d’E. conforme (Sw.), se trouve dans la
coll. Werckle s. n.
8. Elaphoglossum pilosum (H. B. Kth. Willd.).
Hab. Descente de l’Irazu au Reventado 3000 m. Pitt. 14134.
9. Elaphoglossum Lindenii (Bory.)
Très typique, à bords très energiquement ciliés.
Hab. Descente de l’Irazu au Reventado 3000 m. Pitt. 14135.
10. Elaphoglossum luridum (Fée.)
Envoi de M. Werckle de 190%.
11. Elaphoglossum Herminierii (Bory.)
J'ai été charmé de trouver cette espèce imposante, en échantillons
énormes, dans un envoi de M. Werckle de 1904.
Le coussin d’écailles roussâtres atteint les dimensions de deux poings
réunis; les frondes fertiles, spathuliformes, courtes (10 cm. sur 6 cm.)
sont penchées horizontalement pour protéger les sporanges, les frondes
stériles atteignent 1 m. et sont d’un tissu presque ligneux.
La plante a été trouvée à la Guadeloupe, plus tard dans la Guyane
française, au nord du Bésil, et dernièrement (1901) par Mess. Wetistein
et Schiffner au sud du Brésil (S. Paulo).
12. Elaphoglossum minutum (Pohl.).
Plante naine à peine I dm. de haut, limbe de la fronde fertile 4 cm.,
de la fronde stérile 3 cm.
Hab. Lapilli au volcan d’Irazu 3200 m. Pitt. 14132. Forme ou sous-
espèce d’E. conforme connue du Brésil méridional. Plante alpine.
13. Elaphoglossum macrophyllum (Kl. Mett.).
M. Hieronymus m’affirme que la plante pue j’ai nommée E. castaneum
Baker in Primit. fl. Costaric. Filic. Tome III, 1. 1901, 6, n. 260, doit se
ranger sous celte espèce.
DT
(59) H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTARICENSIS. 11
Vittaria Sw.
2. Vittaria filifolia Fee.
Se distinguant par les feuilles enroulees et filiformes. est répandu au
Costa-Rica :
Hab. Pittier Turrialba 13255. Sacatal 10538. Tonduz, Copey 11801.
Werckle s. n.
3. Vittaria Bommeri n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Vittaria minor Bommer in Pittier Coll. 5764 non Fée.
Cette espèce petile se dislingue par un tissu très tendre, une fronde
manifestement petiolée delä1 '/ dm. au plus, large de 5 mm., non
effilée mais souvent obtuse, à sores marginaux de I. mm. de largeur; la
plante a peu de frondes (3 à 5). Se distingue de petits exemplaires de
.V. remota Fée par les sores strictement marginaux.
Hab. Costa-Rica I. Werckle 217. Pittier cit. Rio Socio 1888.
Antrophyum Klis.
1. Antrophyum Werckleanum n. spec.. typ. in Herb. Christ.
Herba pumila epiphylica flaccida.
Rhizomate brevissimo fere nullo radicibus pluribus simplieibus
instructo, foliis fasciculalis fere rosulatis ca 7 lanceolatis in stipitem
brevem sensim attenuatis apice acutissime acuminatis aut minute crenu-
latis 6 ad 8 cm. lalis 6 ad 7 cm. longis margine integris sæpe dilatatis
trifurcatis tenuiler papyraceis fere diaphanis dilute viridibus ecostalis nervis
longitudinalibus tribus, junetis inter se pluribus nervulis obliquis areolas
3 ad 7 utroque nervi medii latere formantibus. Soris biseriatis i. e. nervos
longitudinales exteriores sequentibus intramarginalibus linearibus inter-
ruptis superficialibus 1 mm, latis brunneis, haud immersis exindusiatis,
nervo medio nervisque lateralibus soris destitulis. Plantula glaberrima.
Hab. Costa-Rica inter muscos et Hymenophyllaceas occulium. ]. Werckle
1903.
J'ai dégagé une douzaine de cette plante de touffes de Trichomanes,
Hymenophyllum, Polypodium, elc. envoyées par M. Werckle et en ai
reçu plus tard encore une quantité. Les sores bisériés non anastomosés
rangent cette plante plutôt parmi les Vittaria, mais le port est d'un
pelit Antrophyum, surtout à cause des lignes plusieurs fois interrompues
12 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (22e SER.). (60)
qui offrent souvent l'aspect de 4 à 5 sores indépendants. Le rhizome
fort mince, de l'aspect d’une plante annuelle, est fort particulier. Par sa
trifurcalion, son port et son rhizome, cetle plante fait la transition des
Antrophyum à Hecistopteris.
Baker décrit, dans Summary of New Ferns 105 un Antrophyum
minimum du Costa-Rica 1. Endres, qui rappelle un peu notre plante, mais
ii lui attribue un rhizome longuement traçant et des sores distinetement
encaissés, ce qui n’est pas le cas pour notre plante,
2. Antrophyum anetioides n. sp.. iyp. in Herb. Christ.
Parmi les échantillons d’A. subsessiles Kunze, j'ai déjà en 1898 une
plante 1. Tonduz N. 12757 de Las Vueltas Tucurrique 635, et depuis de
M. Werckle à 2 reprises une plante qui m'a semblé différer. Sur de plus
amples matériaux, j'en fais une nouvelle espèce qui diffère prima facie
par son tissu tendre et la base très large de la feuille plutôt ovale-
lancéolée que lancéolée, et qui rappelle par le port l’Anetium des Antilles.
Les sores ne sont point encaissés et très grêles, el la feuille a une ten-
dance à avoir les bords lobés.
Rhizomate brevi erecto radicoso, radicibus valde tomentosis. Foliis
fasciculatis 15 cm. longis 3 ad 3 ‘/2 cm. latis ovato-lanceolatis acutis ad
basin latam e medio laminæ decurrentibus, margine inlegro interdum
grosse lobato, costa nigricante versus mediam laminam occulta, areolis
æqualibus 5 mm. longis 2 mm. latis obliquis facie inferiori superficia-
libus, facie superiori laminæ prominentibus, soris angustissime linearibus
id circo inconspicuis superficialibus omnem foliorum fertilium faciem
secus nervulos percurrentibus. Textura molli, herbacea. statu vivo verosi-
militer subcarnosa. Colore fusco-viridi.
L’A. subsessile diffère par un stipe et une costa plus prononcés, une
fronde plus allongée. un tissu coriace, des sores plus larges, une couleur
plus claire.
Pteropsis Desv.
Pteropsis angustifolia Desv.
Cet echantillon diffère du type par un {issu coriace el cassant
(suberoso-coriacea) et une costa enflée, large de 2 mm. Le sore est intra-
marginal de i mm. et descend de la pointe jusque près de la base, en
prenant */ de la feuille. Semble constituer une nouvelle espèce : P. Costa-
Ricensis, mais exige des études plus complètes. Couleur blanchâtre.
Hab. Costa-Rica. La Palma. Werckle 277.
(61) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 15
Gleichenia Sm.
1. Gleichenia Brunei n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Groupe de @. longissima, très particulier par la chevelure d’écailies
remplaçant les stipules du type qui se trouvent à la bifurcation des
frondes, cachant le bourgeon non développé de l’axe. Rachis anguleuse,
segments espacés.
Ampla, glabra, rachibus sulcatis pallide stramineis, dichotomis, axi
principali abortiva sed coma spissa squamarum ovalium aristatarum
margine integrarum squarrosarum mitidarum 6 mm. longarum ebur-
nearum veslila, pinnis 50 cm. longis 13 em. lalis acuminatis pinnulis
numerosis circiter 30 utroque latere, remotis sessilibus, versus basin
pinnæ decussatis, recte palentibus, 7 cm. longis acuminatis, segmenlis
late adnatis sinu separatis lanceolato-ligulatis aculis integris numerosis
(ca. 25 utroque latere) 12 mm. longis 2 ‘/2 mm. latis textura tenuiter
herbacea, colore pallide viridi, subtus glaucescente, nervis furcalis.
Espèce très originale.
Hab. Costa-Rica, El Desengaño 1400 m. 317. 1. Brune.
2. Gleichenia revoluta H. B. Kih.
A côté du type, qui a des rachis très forts, des segments très obtus et
largement triangulaires, et un vêtement d’écailles rousses larges el très
denses à la surface inférieure, il y a une plante plus effilée, à segments
plus étroits et à duvet clairsemé d’écailles brun-ocré ou fauves. C’est une
forme que je n’ose pas encore séparer en espèce, mais qu'il faut dislin-
guer au moins comme
Var. angusta KI. ex Sturm. fl. Bras. 226.
Hab. |. Werckle s. n. La même var. se trouve dans les hautes monla-
gnes du sud du Brésil (Italiaya) l. Schwacke etc.
3. Gleichenia strictissima n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Affinité de G. revoluta H. B. Kth. qui est si commun sur les hauts
sommets du Costa-Rica, mais très different par le stipe grêle, la fronde
beaucoup moins composée, les pinnæ dressées en angle aigu, les lobes
étroits et le manque du duvet roux d’ecailles larges.
Rhizomate tenui repente parce squamoso squamis subulatis, stipite
alropurpureo ereclo rigido 4 ‘/2 mm. crasso lævi aut squamis atralis fili-
formibus parce prædito 20 ad 25 longo, fronde 20 cm. longo cuneato-
1% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sit.) (62)
ovato, pinnalo, pinnis duabus rarius tribus semel, rarius bis aut
ter dichotomis. Pinnulis 10 ad 15 cm. longis 2 cm. latis ascendentibus
porrectis, rachi et costa squamis subulatis castaneis vestitis, aliter lævibus,
usque ad inserlionem pinnarum decurrentibus, triangulari lanceolatis.
basi 3 mm. latis, obtusiuseulis sive subacutis margine non revolutis,
numerosis (30 ad 50 utroque latere) pectinatis, costula nuda, dure sed
tenuiter coriaceis, atroviridibus opacis, soris confertis 3 ad 5 capsulis
albidis compositis. Rachibus tenuibus caslaneo-brunneis.
Planta adspectu erecto-scoparia, colore obscuro, strictissima.
Hab. 1. c. Werckle s. ind. loc. N. 215.
4. Gleichenia axialis n. sp., typ. in Herb. Christ.
Espèce très originale par la fronde pennée, c’est-à-dire à axe con-
üinu qui a jusqu'à 5 paires de pinnules latérales opposées et peut-
être plusieurs! — Pour la charpente comparable à G. Boryi Kze.,
d’ailleurs très différent et appartenant au groupe de G. revoluta
H.B. Kih.
Ampla, stipite rubro-ochraceo, axi elongato primo rigide ereclo pennæ
corlaceæ crassilie supra convexo sublus plano fronde 30 cm. longa et
lata, pinnis usque ad quinque utroque racheos latere, remotis intertitio
4 ad 5 cm. lato separatis paribus, angulo acuto ascendentibus ad 20 cm.
longis superioribus simplicibus inferioribus quarta parte inferiori dicho-
tomis, pinnulis 15 cm. longis 24 mm. lalis. Segmentis usque ad basin
pinnarum continuis, ipsa basi dilatatis et stipulas late ovatas obtusas
1 cm. longas latasque formantibus; segmentis reliquis angulo acuto sese
tangentibus basi (3 ‘/2 mm.) latissimis triangulari-ligulatis margine
integris aculis papyraceis pallide viridibus subtus dilutis nec glaucis,
coslis luteis, nervis parum conspicuis basi furcatis, soris mediis ple-
rumque tribus sporangiis globosis turgidis magnis pallidis constitulis,
receptaculo minuto punctiformi vix elevato brunneo. Planta omnino gla-
berrima.
Hab. 1. Werckle s. n.
5. Gleichenia linearis Burm.
Var. depauperata n. var.
Variete alpine du type, se distinguant par son port ramassé, des
dimensions réduites d’un tiers, des pinnæ allongées et se rétrécissant
depuis la base au sommet en pointe très allongée et pinnatilobee seule-
ment, et des segments relativement larges : 5 mm. sur 2 cm. Très
glauque en dessous.
Hab. 1. Werckle s. n.
(63) H. CHRIST. PRIMITIA FLORÆ COSTARICENSR. 15
6. Gleichenia intermedia Baker in Cooper’s Cost.-Rie. ferns.
Journ. Bot. 1887, 26.
J’identifie la plante de M. C. Werckle d’après la diagnose à cette espèce.
C’est une espèce évidemment alpine, très dense et trapue, à pinnæ
remarquablement courtes (8 cm.) et assez larges (3 à 4 cm.) à segments
pectinés linéaires très denses. Tissu coriace, jaunâtre. Les pinnules acces-
soires et basiscopes de G. dichotoma manquent, et les bifurcalions infé-
rieures sont nues, sans segments, ce qui distingue la plante de toutes les
formes de G. pubescens H. B. Kth. (G. bifida Wlld.). Le stipe est relati-
vement très épais, jaune ocré, tortueux, de À à 2 dm., la fronde 2 à 3 fois
dichotome, le bourgeon central rarement développé, les branches dicho-
tomes courtes, de 3 à 4 cm. : la fronde tient le milieu entre la forme
flabellée et la forme pennée.
Hab. 1. c. Werckle s. i. I.
7. Gleichenia retroflexa Bommer. Primit. I, 175.
Les nombreux échantillons fournis par les bons soins de M. Werckle
GLEICHENIA RETROFLEXA Bommer
16 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze Sir.) (64)
montrent une plante croissant en gazons serrés. enchevetres, à rhizome
traçant très ramifié, ligneux. assez fort, brun, nu, muni de très nom-
breuses radicelles. La feuille y compris le stipe s'élève à 60 cm. et plus.
Le stipe, lisse et brun roussätre est de 12 à 30 em.. flexueux, de 4 à
I '/» mm. de diamètre. Les bifurcations se répètent plusieurs fois, et sont
munies d’une collerette de 3 à 5 stipules ovales, dentelées, pointues et à
base dilatée en oreillette de 6 mm. Ce ne sont que les sections terminales
qui portent des pinnules feuillues; ces sections, longues de 10 em., sont
flexueuses en zigzags aigus; chaque angle saillant porte une pinnule
réfléchie en arrière en angle de 45 degrès; les pinnules sont à bord
enlier, vert-foncé, papyracées s’élargissant d’une base étroite cunéiforme
vers la pointe obtuse ou pointue, 2 ‘/: jusqu'à 5 cm. sur 2 ou 3 mm.
les axes rouge vineux, le tout lisse, mais non luisant. Les pinnules fruc-
tiferes ont les bords enroulés, les sores son! en une rangée assez serrée
de 30 et plus le long de la costa, de I mm. de diam. composés de 3 à 5
capsules jaune claire serrées en forme d'étoile.
Hab. Costa-Rica 1. Werckle.
J'ai du reste à constater que cette plante, une des plus remarquables
de Costa-Rica, a déjà été collectée par feu F. ©. Lehmann, le 9 fév. 1882,
aux Tablazos 2000 m. N. 1760.
8. Gleichenia orthoclada n. sp. Lyp. in Herb. Christ.
Une plante stérile, voisine de la précédente, portant la même collerette
à la base des bifurcations, mais à axe central continu, à axes terminaux
non flexueux et à pinnules non réfléchies mais horizontalement étalées,
dilatées à la base, demande une étude plus complète.
Hab. Werckle Costa-Rica 242.
M. Baker dans son travail : M. 3. J. Coopers Costa-Rica ferns in Journ.
bot. 1887, 26, fait allusion à la suite de la diagnose de G. intermedia, à
nos deux plantes précédemment décrites. Il dit :
« besides the type there are two well marked varielies : var. dissilifolia,
« with fewer final segments, spaced out upon the rachis, and var.
« flexuosa, With a very zigzag rachis to the final forks. and spaced-out
« deflexed linear final segments reaching 18-21 lines in length. »
II n’y a pas de doute pour moi que la premiere de ces variétés est
notre G. orthoclada, et que la seconde n’est autre que le G. reflexa. Ce
qui m'étonne, c’est que M. Baker a pu réunir ces plantes si hautement
originales comme de simples variétés à son G. intermedia.
(A suivre.)
17
LISTE
DES
PLANTES CONNUES DU SIAN
PAR
Frederic 8. WI2LLIAMS
(Suite.)
Trib. CNESTIDEÆ
438. Cnestis ramiflora Griff. — Widely distributed in Siam (Pierre, Fl.
For. Coch., n. 376e).
439. Ellipanthus tomentosus Kurz. — Hill near Kanburi (Teysmann ex
herb. Kurz, 1882).
Ord. Leguminales.
Fam. 49. LEGUMINACEÆ
Subfam. Mimosine.
Trib. INGEzÆ
440. Pithecolobium contortum Mart. — Kedah (Ridley, n. 5223).
444. Pithecolobium dulce Benth. — A long canals near Bangkok (Schom-
burgk, n. 139, — specimen not kept; Zimmermann, 1899, n. 18).
442. Pithecolobium ellipticum Hassk. — Island of Song Song, off the
coast of Kedah (Curtis, n. 260%), native name (in Java), Kitjang. By Blume,
this species was transferred to Inga, an American genus: and, as such, is
retained in «Index Kewensis».
443. Pithecolobium Harmandianum Pierre, Fl. For. Coch., n. 39%a
{Avr. 1899). — A long the R. M:kong, near the cataracts of Khong (Harmand,
nn. 77, 125).
k4k. Pithecolobium Malayanum Pierre, |, c., n. 394b (Avr. 1899). —
Near Muong Pran, in the province of Petchaburi (herb. Pierre, n. 5974).
445. Albizzia myriophylia Benth. — Langkawi Island (Curtis, nn. 2135,
2801).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 À, 30 décembre 190%.
187
18 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SER.). (38)
446. Albizzia procera Benth. — Anhin, in the province of Battambong
(Schomburgk, n. 268). Widely distributed in Siam and in the Malay Peninsula
(Pierre. Fl. For. Coch., n. 398b).
147. Acacia Farnesiana W. — Bangkok (Schomburgk, n. 209).
Trib. Mimoseæ
448. Leucæna glauca Benth. — Kedah, in open jungle (Kunstler, n. 1703).
449. Mimosa pudica L. — F K C. V, p. 264; C. Dan, in grassy spots.
Trib. ADENANTHEREÆ
150. Neptunia oleracea Lour. — F K C. V, p. 264; in pools, at Cape Dan
on Chang Island, and at Cape Ngob on the mainland opposite.
151. Adenanthera pavonina L. — On the sandy sea-shore. Langkawi
Island (Curtis), and the island of Junk Seylan (Curtis, n. 3091), — ex King,
Mat. Fl. Malay Penins., p. 243 (1897). — F K C. V, p. 26%; Kahdat Island.
Subfam. Gesalpiniine
Trib. CYNOMETREZ.
452. Sindora maritima Pierre, Fl. For. Coch., n. 3855 (Avr. 1899). —
Sea-shores, in Siam (Herb. Pierre, n. 6048).
453. Sindora Wallichii Benth. — Siam (Wallich, n. 6050 in Herb. Kew.)
Syn. — S. Siamensis Teysm.
Trib. AMHERSTIEÆ
45%. Crudia speciosa Prain, in King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 222,
reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 4897. — Pungah : a very handsome tree,
with dark-green leaves and slender pendulous branches, growing in the Rajalı’s
garden (Curtis, n. 2955).
455. Saraca Harmandiana Pierre, Fl. For. Goch. n. 387b (Avr. 1899). —
Bassac region, on the west bank of the Mekong (Herb. Pierre, n. 5316: Har-
mand, n. 1067).
456. Saraca minor Miq. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 61).
457. Tamarindus indica L. — F K C. V, p. 264.
Trib. BAUHINIEZÆ
458. Bauhinia coccinea Cand. — Anhin in Battaınbong (Schomburgk,
n. 286).
459. Bauhinia Curtisii Prain in King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 195, ex
Journ. Asiat. Soc. Bengal (1897). — Island of Teruto (Curtis, n. 1652), and near
the lake (Curlis, n. 2619).
(39) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 19
460. Bauhinia elongata Korth. — Yan, in Kedah (Ridley, n. 5206).
461. Bauhinia saccocalyx Pierre, Fl. For. Coch. n. 4005 (Avr. 1899). —
Valley of the Mekong (Harmand).
Trib. CAssıEa
462. Cassia alata L. — F K C. V, p. 265, dry plains.
463. Cassia occidentalis L. — F K C. V, p. 265; dry grassy spots.
464. Cassia Siamea Lamk. — Bangkok (Schomburgk, nn. 122, 212).
Trib. CÆSALPINIEZ
465. Pterolobium Schmidtianum Harms, in F K C. V, p. 265. — Jungle.
466. Cæsalpinia bonducella Fleming. — F K C. V, p. 265; on the sandy
sea-shore at Cape Ngob, on the east coast of the gulf of Siam.
167. Cæsalpinia digyna Rottl. — Island of Junk Seylan (Curtis, n. 2862).
468. Cæsalpinia nuga Aiton. — Langkawi Island, 1892 (Curtis, nn. 2618,
2867).
469. Cæsalpinia pulcherrima Swartz. — Bangkok, 1899 (Zimmermann,
nu. 137, 147).
470. Cæsalpinia sepiaria Roxb. — Anhin, in the province of Battambong
(Schomburgk, n. 281).
471. Baryxylum dasyrhachis Pierre, Fl. For. Coch., n. 391 a et b (Avr.
1899); varr. © genuinum, el 8 macrocarpum. — Siam. — FKC. V, p. 265;
dry plains.
Syn. — Peltophorum dasyrachis Baker in Hook. f., Fl. Brit. Ind. II.
472. Baryxylum ferrugineum Williams, nom nov. — Bangkok (Schom-
burgk. n. 148). Island of Teruto, in the Langkawi group, 1892 (Curtis, n. 370).
Syn. — Peltophorum ferrugineum Benth., Fl. Austral. I.
473. Baryxylum inerme Pierre, Fl. For. Coch., n. 390a (Avr. 1899). —
Widely spread in Siam (herb. Pierre, n. 6050).
Subfam. Papilionacee.
Trib. SopHOREE
47%. Sophora tomentosa L. — FKÜ.V,p. 265: sandy sea-shore of Kahdat
island. Langkawi Island (Curtis).
Trib. GENISTEÆ
475. Crotalaria calycina Schrank. — (Schomburgk, n. 335; — but spe-
eimen not kept).
476. Crotalaria quinquifolia L. — Kedah (Kunstler, and King’s collector,
1881, n. 1772). The latter gathering is, however, accidenlally omitted by Sir
Geo. King in his Mat. Fl. Malay Penins. (p. 42). Bangkok, waste places (Schom-
burgk. nn. 289, 304).
29 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (40)
477. Crotalaria siamica Williams, n. sp. (Sect. Trifoliolat®, subsect.
Longirostres). — Planta tota glabra (floribus exceptis). Folia exstipulala; foliola
terminalia lateralibus majora, basi attenuala, apice retuso-rotundata, tenuia,
membranacea. Racemus terminalis laxiflorus, floribus circiter 42. Calyx pubes-
cens. Corolla lutea, basi pubescens. — Petioli 3-4 cm. Racemus 1 dem.
C. laburnifoliæ affinis, a qua differt — petiolis racemisque longioribus, folio-
Jorum apice retuso, calyce pubescente, ete.
Hab. Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 135). — Typus in herb. Kew.
Trib. GALEGEZÆ
478. Sesbania aculeata Poir. — Anhin, in Battambong (Schomburgk,
n. 264). Along canals near Bangkok (Schomburgk, n. 287).
473. Sesbania grandiflora Poir. — F K C. V, p. 265: in humid spots
Trib. HEDYSARER®
480. Geissaspis cristata Wight et Arn. — F K C. V, p. 266; in humid
spots.
481. Desmodium capitatum Cand. — Hu-lien, near the Cambodian
frontier, 1875 (Lebeuf, n. 76%).
482. Desmodium cephalotes Hook. f. — Anhin, in Batlambong (Schom-
burgk, n. 247).
483. Desmodium concinnum Cand. — Hu-tien, near the Cambodian
frontier (Lebeuf, n. 766, — teste C. B. Clarke in Herb. Kew.)
48h. Desmodium Godefroyanum Kuntze, Rev. Gen. Plant., p. 196
(1891). — Angkor, 1875 (Lebeuf «Desmodium sp.»; Kuntze, n. 4078).
Dr Kuntze says that he found the plant in the same locality as that mentioned
by M. Godefroy-Lebeuf.
485. Desmodium heterophyllum Cand. — Angkor, 1875 (Lebeuf, n. 666).
486. Desmodium latifolium Cand. — Bangkok (Schomburgk, nn. 188,
315).
487. Desmodium polycarpum Cand.— Bangkok, waste places (Schomburgk,
nn. 169, 305; Zimmermann, n. 57, 1899). FK C. V, p. 266; dry plains.
488. Desmodium pulchellum Baker. — Near Angkor, 1875 (Lebeuf, sine
num.)
489. Desmodium rugosum Prain in King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 137,
reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal (1897). — Langkawi Island (Curtis,
n. 2590).
490. Desmodium triquetrum Cand. —FKC. V, p. 266; dry plains.
491. Desmodium umbellatum Cand. — Island of Junk Seylan, 1892
(Curtis, n. 2860). — F K C. V, p. 266: on the sandy sea-shores of the islands
of Kahdat and Saket.
(41) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 21
492. Uraria crinita Desv. — Bangkok (Schombur
Battambong (Schomburgk, n. 269).
gk, n. 185). Anhin in
Trib. DALBERGIEÆ
193. Dalbergia monosperma Dalzell. — Langkawi Islands (Curtis.
n. 2868).
494. Dalbergia tamarindifolia Roxb. — Langkaw: Islands (Curtis,
n. 2625).
4195. Pterocarpus indicus W. — Banks of the R. Menam (Schomburgk,
nal).
196. Pongamia glabra var. xerocarpa (Hassk.) Prain, in King, Mat. Fl.
Malay Penins., p. 95 (1897), reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal. — Kedah
(Kunstler, n. 1740). Malay name, «Malaparı ».
197. Derris dalbergioides Baker. — Palani province, Lower Siam
(Machado, n. 5812).
198. Derris elliptica Benth. — Bangkok (Schomburgk, nn. 142, 204).
499. Derris scandens Benth. — Anhin, in Battambong (Schomburgk,
n.270.— F K C. V, p. 266; sandy sea-shore,
500. Derris thyrsifiora Benth. — Yan in Kedah (Ridley, n. 5224).
Trib. Vice
501. Abrus precatorius L. — Bangkok, waste places (Schomburgk,
n. 307).
Trib. PHaseorx
502. Clitorea ternatea L. — F K C. V, p. 266; dry grassy spots.
503. Erythrina indica Lamk. — F K C. V, p. 266; on sea-shores.
904. Galactia dubia Cand. — Anhin, in Battambong (Schomburgk, n. 280).
505. Pueraria phaseoicides Benth. — Lower Siam (King).
806. Canavalia ensiformis Cand. — F K C. V, p. 266: islands of Chang
and Kahdat.
507. Canavalia obtusifolia Cand. — F K C. V, p. 266; and along the
Wen creek on the mainland opposite.
508. Cajanus indicus Spreng. — FK €. V, p. 267; dry plains. Bangkok,
1899 (Zimmermann, n. 59).
509. Flemingia congesta Aiton. — Cape Tong Lan, 1882 (Murton, n. 123).
510. Flemingia lineata Aiton. — Bangkok (Schomburgk, n. 236).
511. Flemingia strobilifera Aiton. — Bangkok (Schomburgk, n. 413).
912. Phaseolus adenanthus W. F. Mey. — Sea-marslıes, near Bangkok
(Schomburgk, n. 194). —FKC. V, p. 267; sandy sea-shore.
513. Vigna retusa Walp. — Collected on a journey from Tavoy to Bangkok,
in 1898 (E. Candler).
22 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 SER.). (42)
514. Vigna vexillata Benth. — Bangkok (Schomburgk, n. 300). In the
rough list of Schomburgk’s plants at Kew, this plant is referred (evidently after
a superficial inspection) to « Pueraria phaseoloides», the leaves of both plants
being very similar both in form and texture. The latter, moreover, is widely
spread over Malaya. (See n. 505 above).
Ser. D. APHANOCYCLICÆ
Ord. Ranales.
Fam. 50. NYMPHÆACEÆ
515. Nymphza stellata W. — F K C. V, p. 263; pools,
Fam. 51. RANUNCULACEÆ
516. Clematis dasyoneura Kuntze. — Bangkok (Schomburgk, ?? n. 161).
Kuntze refers to this species Schomburgk’s specimen in Herb. Berolin. How
the specimen got to Berlin one cannot tell. In Schomburgk’s Kew list there is a
single specimen of Glematis (undetermined, n. 161), and this is not to be found
in Herb. Kew., after a diligent search which I made among the East Asiatic
specimens of Clematis and Naravelia.
517. Clematis smilacifolia Wall. — In the mountains of the Bassac region,
overlooking the valley of the Mekong, 1877 (Harmand, n. 1073). — This
specimen is the solitary representative of the Ranunculaceæ of Siam, which is
- to be found in Herb. Kew.
Fam. 52. MENISPERMACEÆ
518. Stephania discolor Spreng. — Bangkok, waste places (Schomburgk,
n. 1565, n. 321).
519. Tinospora uliginosa Miers. — A long canals, near Bangkok (Schom-
burgk, n. 176).
520. Telotia nodiflora Pierre, in Bull. Soc. Linn. Paris, 1888, p. 754; et
Fl. For. Coch., n. 376d (Sept. 1898). — Near Muong Pran, on the eastern side
of Lower Siam (herb. Pierre n. 3799).
Fam. 53. ARISTOLOCHIACEÆ
521. Bragantia tomentosa Blume. — Cape Sirih, in Kedah province
(Ridley), and on Langkawi island (Curtis). — A remarkable little plant with
small purple flowers hidden in the soil (Ridley, in Transact. Linn. Soc. ser. 2,
II, p. 338 (1893).
RO AE Qc De CURE
(43) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 29
Fam. 5%. MAGNOLIACEE
522. Michelia champaca L. — Bangkok (Schomburgk, n. 167).
Fam. 55. ANONACEÆ
Trib. Uvarır®
523. Uvaria rufa Blume. — Siam (Pierre, n. 120).
524. Ellipeia ferruginea Hook. f. et Thoms. — Siam (Pierre, n. 1790).
525. Cananga odorata Hook. f. et Thoms. — Siam (Schomburgk, n. 237,
— without locality).
526. Unona Brandisiana Pierre, Fl. For. Coch., n. 19. — Siam.
527. Unona concinna Pierre, Fl. For. Coch., n. 28. — Near the town of
Petchaburi (Pierre).
528. Unona erecta Pierre, Fl. For. Coch., n. 31. — Siam.
529. Unona Mesnyi Pierre, Fl. For. Coch., n. 17. — Siam.
530. Unona modesta Pierre, Fl. For. Coch., n. 28. — Common near the
cataracts of Khong on the R. Mekong (Harmand, n 151).
931. Unona discolor Vahl var. Siamensis Scheff. in Herb. Hort. Bogor.
n. 182.
532. Unona macrophylla Blume. — Kedah (Curtis).
533. Polyalthia cerasoides Hook. f. — Siam; ex Pierre, Fl. For. Coch.,
n. 26.
534. Polyalthia Siamensis Boerl. in Herb. Hort. Bogor. nn. 144, 146
(1899).
Trib. Muivusex
535. Mitrephora Edwardsii Pierre, Fl. For. Coch.. n. 35. — Mountains
of Cholai, in the province of Petchaburi.
Trib. XyLoPieæ
536. Xylopia Vielana Pierre, Fl. For. Coch.. n. 34. — Siam.
Fan. 56. MYRISTICACEÆ
937. Horsfieldia irya Warb., in Ber. Deutsch. Bot. Gesellsch. XIII, p. 85
(1895); et Monogr. Myristicaceæ, p. 317 (1897). — Bangkok (Schomburgk,
n. 112).
Fam. 57. MONIMIACEÆ
538. Kibara coriacea Cand. 2us. — Siam : cf. also, Torre et Harnıs, Gen.
Siphonog. fasc. 3, p. 176 (1901).
24 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (44)
Fam. 58. LAURACEE
539. Litsea nuculanea Kurz. — Siam (For. Fl. Brit. Burma, Il, p. 304).
540. Hermandia peltata Meissn. — F K C. V, p. 257: sea-shore of Kahdat
island.
Ord. Rhoeadales.
Fam. 59. CAPPARIDACEE
541. Capparis siamensis Kurz.
542. Capparis sp. (Schomburgk, nn. 107, 108).
943. Mærua mucronata! Williams, nom. nov. — Siam (Pierre, n. 4235).
Syn. Niebuhria mucronata Kuntze, Rev. Gen. Plant., p. 38 (1891).
Fam. 60. MORINGACEE
544. Moringa pterygosperma Gärtn. — Bangkok, 1899 (Zimmermann,
n. 37).
Ser. E. PHALANGIATÆ
Ord. Parietales.
Fam. 6!. DILLENIACEÆ
545. Tetracera sarmentosa Vahl. — Anhin, in Battambong (Schomburgk,
n. 261).
Var. hebecarpa Cand. (sp.). — Siam, 1882 (Pierre, n. 61).
546. Dillenia ovata Hook. f. — Siam (Pierre, Fl. For. Coch., t. 10).
547. Actinidia Miqueli King, Mat. Fl. Malay Penins. (1890), — Lower
Siam.
‘548. Saurauja tristyla Cand. — Lower Siam.
Fam. 62. VIOLACEE
549. Alsodeia macropkyila Decne. — Island of Klone, Gulf of Siam
(Murton, n. 15), Chantabun (Murton, n. 72).
Fam. 63. CASEMNRIACEZÆ ?
550. Casearia Lobbiana Turcz. — Siam (in Herb. Kew.).
! In accordance with sound views on the affinities and limitations of the
venera of Capparidaceæ, Pax has united Merua and Niebuhria ;so that, in trans-
ferring the species of the laller to Mærwa, new authorilies have to be given for
the names.
2 The genus Casearia includes now about 120 species, and it is here suggesteil
(45) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 25
Ord. Guttiferales.
Fam. 64. THEACEÆ
551. Schima Noronhæ Reinw. — Siam (Pierre, n. 1415).
552. Anneslea fragrans Wall. — Basin of the Mekong (Harmand, n. 249):
— Pierre, Fl. For. Coch., t. 127 (Juill. 1885).
Fam. 65. CLUSTACEÆ
593. Cratoxylon formosum Dyer. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf,
n. 295 bis).
554. Cratoxylon polyanthum Korth. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf):
Angkor-Than, 1875 (Harmand, ex herb. Pierre, n. 3236).
555. Mesua ferrea L. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 110).
556. Ochrocarpus Harmandi Pierre, Fl. For. Coch., t. 93. — In the
Bassac region (Harmand, n. 4072; Pierre, n. 3308).
557. Ochrocarpus siamensis T. Anderson. — Cultivated throughout Indo-
China (Pierre, n. 1668, et Fl. For. Coch., t. 94). Bangkok, 1899 (Zimmermann,
n. 105). Siamese name, Serapie.
598. Calophyllum Burmanni Wighi. — In the Bassac region, 1877 (Har-
mand, n. 18, ex herb. Pierre, n. 779).
559. Calophyllum inophylium L. — Siam (Pierre, n. 2097). Along the
banks of canals, near Bangkok (Schomburgk, n. 124).
560. Kayea nervosa T. Anderson. — Siam (ex Pierre, Fl. For. Coch.,
[fasc. VII], t. 101).
561. Garcinia Bassacensis Pierre, Fl. For. Coch., t. 58. — In the Bassac
region, at lat. 14° (Harmand, n. 107%; Pierre, n. 3637).
562. Garcinia fusca Pierre, Fl. For. Coch., t. 67. — Angkor (herb. Pierre,
n. 3622); see also Ind. Kew. I, p. 998.
563. Garcinia gracilis Pierre, Fl. For. Coch., t. 63. — In the Bassac
region of Eastern Siam, near the river Semun, an effluent of the Mekong,
lat. 15°, long. 107° (Harmand, ex herb. Pierre, n. 3618).
564. Gareinia Hanburyi Hook. f. — The gum-resin obtained from this
tree, known as gamboge, is imported from Siam (Pierre, Fl. For. Coch., t. 73:
Benil. et Trim., med. Plants, I, t. 33). Siamese name, Roeng.
565. Garcinia Schomburgkiana Pierre, Fl. For. Coch., t. 82. — Common
as the lype-name for the family which by Warburg, in Engler and Prantl's
work, is called « Flacourtiacee». Flacourtia is, indeed, only a small genus of
15 species or so. The family, as recently reconstituted, includes {he Samydaceæ
and many of the genera of Bixineæ of Bentham and Hooker. Samyda is,
however, a genus of only % or 5 species.
26 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (46)
in ihe delta of the Menam (Pierre). River Menam, near Bangkok (Schomburgk,
n. 151). The type-specimen of this species (a single example, and a somewhat
scrappy one) is in Herb. Kew.; and still bears on its original label the name
(wriiten in pencil) of «Calophyllum inophyllum.» In the Inder Kewensis, its
habitat is erroneously stated to be Guiana (where Schomburgk afterwards
collected plants).
566. Garcinia Thorelii Pierre, Fl. For. Coch., t. 62. — The Lao country,
near the Siamese town of Paklai, lat. 19°, long. 102° (herb. Pierre, n. 3365).
567. Garcinia Vilersiana Pierre, in Bull. Soc. Linn. Paris, 1882; et Fl.
For. Coch., t. 71 — Inhabits all the south of Indo-China from the river
Meklong on the west to the province of Binh-Thuan in Cochinchina on the east;
see also Ind. Kew. I, p. 999.
568. Garcinia xanthochymus T. Anderson. — Bangkok (Schomburgk,
n. 135 bis).
Fam. 66. DIPTEROCARPACEÆ
Trib. DiPTEROCARPEÆ
569. Dipterocarpus alatus Roxb. — Widely distributed in Siam, according
to Pierre (Fl. For. Coch., t. 212 [fasc. XIV, Août, 18891). — F K C. VI, p. 43
(n. 742); jungle near the Sarlakpet creek.
570. Dipterocarpus incanus Roxb. — Island of Junk Seylan (Curtis,
n. 2926).
571. Dipterocarpus insularis Hance. — Siam (Pierre, n. 1421).
572. Dipterocarpus obtusifolius Miq. — In the Bassac region (Harmand,
ex Pierre, Fl. For. Coch., t. 223 [1889]). Gregarious on laterite and sandy
soils.
573. Dipterocarpus tuberculatus Roxb. — Gregarious, forming extensive
forests at the base of the lower hills of Siam. The tree has been described as
having leaves rounded at the base, a character which Pierre has noticed in
many Siamese specimens (Fl. For. Coch., fase. XIV, t. 218). Generally
speaking, however, the leaves are cordate at the base, though cerlainly each
half is rounded.
The latest account of the Dipterocarpaceæ is an enumeration of the species of
the family by Sir D. Brandis, iu Journ. Linn. Soc. XXXI (Nov. 1895). A few
corrections are required as to remarks on Siamese species of Dipterocarpus. The
author mentions the occurrence of D). incanus at «Tongkah (Siam), on the east
coast of the Malay peninsula in its northernmost extremity.» This locality is the
Malay vernacular name for the island of Junk Seylan; which is, however, at
the northern extremity of the west, not of the east, coast of Lower Siam. In
the memoir cited the distribution of D insularis is given as Cambodia and
Cochinchina. Pierre’s record of the occurrence of the tree in Siam is overlooked.
ET 7
Mrs À
(47) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 27
D. obtusifolius is stated to occur throughout the entire eastern peninsula,
without any specifie reference to Siam.
Three further new species are described in the recent instalment of the Flora
of Koh Chang (part VII) published in the Botanisk Tidsskrift, vol. XXV
(January, 1903).
574. Dipterocarpus angustialatus Heim, in F K C. VI, p. 43. — Jungle
near the Son creek (n. 656a). The native name of this tree is «ton yang.»
575. Dipterocarpus parvifolius Heim, in F K C. VI, p. 43. — Jungle
near C. Dan (n. 620 a).
576. Dipterocarpus Schmidtii Heim, in F K C. VII, p. 42. — Jungle
near C. Dan (n. 518a).
577. Anisopteris cochinchinensis Pierre, in Lanessan, PI. Colon. Franc.
p. 298 (1886) ; et Pierre, Fl. For. Coch., t. 235a (Mars, 1890). — C. Dan, and
Prao creek in the jungle (nn. 225, 405, 7134) The Siamese name of this tree is
«ton tabak. »
578. Anisopteris marginatoides Heim, in F K C. VI, p. 44. — In
jungle along Munse creek (n. 508c).
579. Hopea avellanea Heim, |. c., p. 46. — Jungle near the Son creek
(n. 420).
580. Hopea Schmidtii Heim. |. c., p. 46. — Jungle near the Son creek
(n. 508 a).
581. Hopea siamensis Heim, |. c., p. 46. — Jungle near the Son creek
(n. 508c, — sic (!), cf. n. 578 supra).
582. Pentacme suavis var. lævis Pierre, Fl. For. Coch., t. 225 (Mars,
1890). — A common tree in S. E. Asia. In the Bassac region on the right bank
of the Mekong (herb. Pierre, nn. 4232, 5513; Thorel, n. 3095). — F K C. VI,
p. 45 (January, 1903): on rocks in the jungle along Prao creek (n. 706 a).
Var. obtusifolia Heim, in F K C. VII, p. 46. — On rocks in the jungle along
the Majum creek, at 210 metres (n. 595). The Siamese name for the usual form
of the species is «Rang».
583. Pentacme Malayana King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 399, ex Journ.
Asiat. Soc. Bengal (1893). — Langkawi Island (Curtis, n. 2095).
984. Shorea cochinchinensis Pierre, Fl. For. Coch., t. 230 (Mars, 1890).
— Found in Peninsular Siam, up to lat. 7°, also in Upper Siam.
Syn. S. talura var. cochinchinensis Pierre, in Lanessan, Pl. Colon. Franc.
p- 302 (1886).
585. Shorea Henryana Pierre, in Lanessau, Pl. Colon. Franc. p. 302
(1886) ; et Pierre, F1. For. Coch., t. 229 (Mars, 1890).
Var. rigida Heim, in F K C. VII, p. 45 (January, 1903). — Jungle near
C. Dan (no no.)
986. Shorea dryabalanoides Pierre. — Siam (Pierre, n. 1425).
28 . BULLETIN DE LBERBIER BOISSIER (2m SER.) (48)
7
587. Shorea Bypochra Hance. — K# K C. VIT, p. 45: in the jungle along
the Munse and Son creeks (nn. 279, 508 d, 818).
588. Shorea obtusa var. Kohchangensis Heim, in F K C. VI, p. 45. —
Jungle along Sarlakpet creek, but near the sea (n. 726c).
589. Shorea robusta var. Schmidtii Heim, 1. c.. p. 45. — Jungle along
Son ereek (n. 508e).
5390. Balanocarpus anomalus King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 424, ex
Journ. Asiat. Soc. Bengal (1893). — Kedah (n. 1654). Vernacular name
«Maïaut».
591. Vatica cinerea King, 1. c., p. 396.
n. 251%). Langkawi Island (Curtis, n. 2797, n. 2798).
Kedah (Curlis, n. 2095,
992. Pachynocarpus Wailichii King, nom. nov. l. c.,p. 427. — Trang,
in Lower Siam.
Ord. Malvales.
Fam. 67. TILIACEÆ
593. Espera cordifelia W. — River-banks in the province of Petchaburi ;
see Pierre, Fl. For. Coch. t. 133 (Juillet 1885). et herb. Pierre, n. 1492
(« Berrya mollis.»)
294. Schoutenia Godefroyana Baill. — Siam (Lebeuf).
595. Grewia abutilifolia Vent. — Siam (Pierre, n. 3821).
296. Grewia hypotephra Pierre, Fl. For. Coch. t. 157 (Févr. 1888). —
Foresis on the slopes of the Luang mountains, towards the town of Muong-Pran,
in the Petchaburi district (herb. Pierre, n. 3823).
297. Grewia paniculata Roxb. — Anhin, in the province of Batlambong
(Schombursk, nn. 246, 279).
998. Grewia polygama Roxb. — Towards the town of Muong-Pran, in
the Petchaburi district (herb. Pierre, n. 3824; Pierre, Fl. For. Coch. t. 166
[Fevr. 1888]).
599. Diplophractum auricuiatum Desf. — Anhin, in the province of
Battambong (Schomburgk, n. 276).
600. Columbia auriculata Pierre, Fl. For. Coch. t. 137 (Févr. 1888). —
(Pierre).
601. Triumfeita procumbens Forst. f. — Siam (Pierre, n. 1398).
Fam. 68. MALVACEE
602. Hibiscus cancellatus Roxb. — Bangkok (Schomburgk, n. 310).
603. Hibiscus tiliaceus L. — Bangkok (Schomburgk, n. 15%).
Fam. 69 BOMBACACEZÆ
604. Bombax Malabaricum Cand. — Bangkok (Schomburgk, n. 161).
(49) F. N. WILLIAMS, LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 29
Fam. 70. STERCULIACEE
605. Buettneria Andamanensis Kurz. — Valley of the Mekong (Har-
mand, ex Pierre, Fl. For. Goch. t. 207 a [Févr. 1889]).
606. Buettneria aspera Roxb. — Attopeu, in the Bassac region of the
valley of the Mekong, 1877 (Harmand, n. 1210, ex herb. Pierre, n. 2852).
:607. Buettneria pilosa Roxb. — Valley of the Mekong (Harmand ex
Pierre, Fl. For. Coch. t. 207 b).
608. Abroma augusta I. f. — Bangkok (Schomburgk, n. 317; but spe-
cimen not kept).
609. Waltheria indica L. — Near Muong Pran, 1868 (Pierre, n. 2795 in
Herb. Kew.).
610. Helicteres ixora L. — At the sea-side on the gulf of Siam, on rocks,
lat. 43°, long. 103°, near Anhin, in the province of Battambong (Schomburgk,
n. 238).
611. Helicteres lanata Kurz. — On the road-side, near the former (Schom-
burgk, n. 239). Mt. Taleng, in the province of Petchaburi, 1868 (Pl. Siamenses,
n. 86, ex herb. Pierre, n. 3747 et Pierre, Fl. For. Coch. t. 2095 [Aott 1889]).
Siam (M. Binnendyck, in Herb. Kew).
612. Helicteres lanceolata Cand. — Anhin in Battambong (Schomburgk,
n. 271). Probably a variety of H. angustifolia L.
613. Helicteres spicata Roxb. — Banks of the Toulè Sap, or Great Lake,
1875 (Lebeuf, n. 237). Pecha Kuh, in the province of Battambong (Murton, n. 60).
614. Helicteres viscida Blume. — Siam (Pierre, Fl. For. Coch. t. 209a
[Août 1889]).
615. Sterculia cochinchinensis Pierre, Fl. For. Coch. t. 186 (Déc. 1888).
— Siam.
616. Sterculia foetida L. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 128).
617. Sterculia gracilipes Pierre, Fl. For. Coch. t. 1915. — In the Bassac
region of the Mekong Valley (Harmand, ex herb. Pierre. n. 2850).
Ord. Tricoccales.
© Fam. 71. EUPHORBIACEÆ
Ser. A. PLATYLOBEÆ
Subfam. Phyllanthine.
Trib. PHyYLLANTHEZ
Subtrib. Phyllanthoidew.
618. Flueggea microcarpa Blume. — Kedah, at 30 metres, 1881 (King's
colleetor, n. 1700).
30 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (50)
619. Phyllanthus diversifolius Miq. — (. Tong Lan, east coast of the
gulf of Siam (Murton, n. 129; teste Oliver).
620. Phyllanthus mirabilis Müll. Arg. — Specimens in Herb. Kew. with
leaves only, which Schomburgk says he plucked off a iree of Phyllanthus. A
note is attached to the sheet by Mr W. B. Hemsley, stating that the fragment
agrees with a drawing of a branch of Ph. mirabilis, also made by Schomburgk.
See also Index Kewensis, Il, p. 510.
621. Phyllanthus pulcher Müll. Arg. in Linnæa, XXXI, p. 49 (1863).
— Raised in Kew Gardens, 1861 (as « Reidia gluucescens»); from Siam.
622. Breynia fruticosa Hook. f., Fl. Brit. Ind. V, p. 331 (Dec. 1887). —
Anhin in Battambong (Schomburgk, n. 267). Hooker also records B. discigera
and B. reclinata as occurring in Siam, but, it seems, on insufficient evidence,
being based apparently on Finlayson’s specimens. From Finlayson’s route-map,
it does not appear that he really collected in Siam, though attached to a Siamese
Mission. All Finlayson’s specimens included in Wallich’s herbarium (no loca-
lities given) must have been collected either in Burma or in Anam ; and the
name of «Siam» frequently attached to such specimens in Herb. Kew. is incorrect.
Subtrib. Antidesmatordee.
623. Aporosa lanceolata Hance, in Journ. Bot. 1879, p. 14: var. Murtoni
Williams. — Pecha Kuh, 20 miles inland from Chantabun (Murton, n. 86).
A formaspecieinormali notulissequentibusdiversa. Foliaminuscoriacea, distincte
punctulata, apice longe acuminata non autem caudala, nervis pluribusutrinque 6-8,
plerumque majora. Spicæ pauciores, multum longiores tenuioresque. — Aporosa
“ lanceolata, at first known only from Ceylon, where it is common, is now
known also from South China. Murton’s specimen des not exactly agree either
with ihe Cingalese or with the Chinese specimens in Herb. Kew. From the
hard and crushed spikes, it is not possible to tell, even after prolonged
soaking, whether they differ in any essential character from those of the other
specimens examined. As the general habit of the specimen available more
resembles this than any other species of Aporosa, it is better to consider it only
as a variety. Following Mr. W. B. Hemsley, in his Index Fl. Sinensis, Hance
is quoted as the authority for the species. Thwaites’s description is so
indifferent as to be doubtful and obscure; and it is always better to disregard
priority, and to substitute a later and cerlain citation instead of an earlier and
doubtful one, when it hinders rather than helps the identification of a plant.
624. Baccaurea sapida Müll. Arg. — Pungah, 1893 (Curtis, n. 2940).
Bangkok (Schomburgk, n. 110).
625. Hymenocardia Wallichii Tul. — Bangkok (Schomburgk, n. 227).
Here as elsewhere the names included in Wallich’s Numerical List of East
Indian Specimens are not taken up, being manuscript «nomina nuda».
626. Antidesma Moritzii Müll. Arg. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf).
(51) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 31
627. Antidesma rostratum Tul. — Gardens of the Royal Palace, Bangkok,
1882 (Murton, n. 34).
Trib. BRIDELIEÆ
628. Cleistanthus dasyphyllus Williams, n. sp. — C. acuminato affinis, a
quo differt : Folia 6-7 em., carnosula obtuse caudata lævia, basi rotundala
vel subacuta, nervis tenuiter debilibus ulrinque 5-7; petiolis 4-5 mm.,
subarcuatis. Glomeruli multum minores; bracteæ triangulares acuminatæ glabræ.
Calyeis lobi triangulares aciculato-acuti. Ovarium breviter pilosum, stylis
tenuioribus.
Hab. Coah, an island of the Langkawi group, 1892 (Curtis, Fl. of Langkawi,
n. 2810).
The terminal branchlets of the specimen examined bore only female flowers.
The leaves are thicker than those of C. patulus and of the Cingalese C. acumi-
natus, and in the dried state are not crisp and undulate; nor are they similar
to those of any other of the Indian and Malayan specimens of the genus in
Herb. Kew.
629. Cleistanthus gracilis Hook. f., Fl. Brit. Ind. V, p. 277 (Dec. 1887).
— Kedah, 1881, at 90 metres (King's collector, n. 1709).
630. Cleistanthus polyphyllus Williams, n. sp. — C. gracili affinis, a
quo differt : Rami ultimi haud filiformes. Stipule ovales exiguæ. Folia 5-6 em.,
multum densiora, subsessilia coriacea crassiuscula superne nitescentia oblongo-
elliptica, subito acuminata vix caudata, basi oblusa, nervis prominulis. Calyeis
lobi anguste lanceolati. Styli filiformes. Capsula hirsuta, profunde triloba,
8 mm. lata. an
Hab. Langkawi Island, 1897 (Curtis, n. 8306).
The leaves are more numerous and more crowded on the flowering branchlets
tham in any other of the Indian and Malayan specimens of the genus in Herh.
Kew.
631. Bridelia Kurzii Hock. f., FI. Brit. Ind. V, p. 272 (Déc. 1887). —
Anhin, in Battambong (Schomburgk, n. 265). Langkawi Island, 1897 (Curtis,
n. 8326).
Subfam. Grotonine.
Trib. ACALYPHEZ. =
632. PO PT Benth. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 136).
633. Acalypha indica L. — Bangkok (Schomburgk, 1859, n. 135, —
specimen not kept; Zimmermann, 1899, n. 167).
Trib. JATROPHEZ.
63%. Aleurites moluccana W. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 107).
635. Jatropha hastata Jacq. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, nu. 27,
445).
32 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (52)
636. Jatropha multifida L. — Bangkok, 1859 (Zimmermann, n. 175).
Trib. CruYrire.
637. Galearia Wallichii Kurz. — Mt. Tixai, on the island of Junk Seylan.
1893 (Curtis, n. 2922).
Trib. GELONIEX
638. Gelonium multifiorum Juss. Qus. — Trang, 1881 (King's collector,
n. 1396). Sam Roy Yoh (?. e. «Three Hundred Peaks»), on the east coast of
the gulf of Siam, 1882 (Murton, n. 137). Islet of Butong, 1886, — the most
western of the Langkawi group, and not marked on maps (Curtis, n. 924). See
also Hook. f., Fl. Brit. Ind. V, p. 459.
639. Baliospermum axillare Blume. — Bangkok (Schomburgk, n. 13%).
640. Baliospermum reidioides Kurz. — Jungle in the province of
Kanburi, 1878 (Teysmann, ex herb. Kurz, n. 5981).
Owing to the difficulty of deciphering the handwriting on many of Teys-
mann’s labels, the name of this Siamese province is also variously written
«Radberie» and «Radburie», and so copied into works by Kurz, Engler, and
others.
641. Chætocarpus castanocarpus Thw. — Trang, 1881 (King's collector,
n. 1392).
Trib. HipPOMANEZ.
642. Sapium indicum W. — A tree growing by the roadside on the
islet of Butong, one of the Langkawi group, 1886 (Curtis, n. 872). The fruit in
this specimen is 8 cm. in circumference.
Trib. EuPRoRBIEz.
643. Euphorbia congenera Blume. — Bangkok (Schomburgk, 1859,
n. 177; Zimmermann, 1899, n. 140).
644. Euphorbia pilulifera L. — Bangkok (Zimmermann, 1899, n. 8).
Ser. F. EUCYCLICE
Ord. Rhamnales. %
Fam. 72. RHAMNACEÆ
645. Zizyphus jujuba Lamk. — Bangkok (Schomburgk, n, 105).
646. Zizyphus rugosa var. Harmandii Pierre, Fl. For. Coch. t. 3165
(Juillet 189%). — Bassac region near the right bank of the Mekong (Harmand,
n. 1301, ex herb. Pierre, n. 4056).
647. Colubrina asiatica Brongn. — Anhin in Batlambong (Schomburgk,
n. 25%).
(A suivre).
39
Die Gattung BERBERIS (Euberheris).
Vorarbeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
EINLEITUNG.
Seitdem A. P. de Gandolle 1821 (Systema naturale II) die Gattung
Berberis in ihrer Gesamtheit behandelt halte, ist von keinem Forscher
wieder versucht worden, die inzwischen um gut das Fünffache ange-
wachsene Artenzahl neu zu bearbeiten. Am Eingehendsten hat sich noch
Citerne (1892) damit beschäftigt und auch A. Usteri hat 1896 eine
Zusammenstellung gegeben; auf Beide komme ich noch zurück.
De Candolle trennte bereits Mahoma von Berberis und darin ist ihm
der neueste Monograph der Gattung Mahonia, F. Fedde!, gefolgt. Dieser
hat, 1. c., die Gründe für die Abtrennung angeführt, die ich als durchaus
stichhaltig ansehe und hier nicht näher zu erörtern gedenke.
Nach de Candolle haben sich einige wenige Autoren mit der
Bearbeitung der Berberis- Arten bestimmter Gebiete befasst, deren
Darlegungen für unsere Zwecke zum Teil sehr wertvoll sind.
So hat zunächst Lechler 1357 seine « Berberides Americæ-australis »
publiziert, worin er « weniger eigene kritische Untersuchungen » der
bis dahin beschriebenen Arten gibt, als einige neue Arten beschreibt
und das Bekannte sammelt. Wichtiger für uns ist die von Reiche (Flora
de Chile I [1896]) gebotene Uebersicht über die chilenischen Arten.
Für Centralasien müssen wir uns vielfach auf die Darlegung von
Hooker f. et Thomson in Flora Indica I. (1855) und Flora of British
India 1. (1875) beziehen.
Ferner sei auf E. Regel’s Synopsis Berberidis specierum varietatumque
seclionis foliis Simplicibus caducis Europam, Asiam mediam, Japoniam
el Americam borealem incolentium (in Acta Hort. Petrop. IL, 2 [1873],
407 ff.) verwiesen.
Mehr als Regel bietet in vieler Hinsicht E. Kœhne. in seiner deutschen
Dendrologie (1893), 165 ff., wo er 31 echte Berberis- Arten anführt.
en ne kommt Dippel, Handb. d. Laubholzkunde IIl. (1893) kaum
in Betracht
! Fr. Fedde, Versuch einer Monographie der Gattung Mahonia, in Engl. Bot.
Jahrb. XXXI. (1904).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 1, 30 décembre 190%. 3
34 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze sEn.). (2)
Das ist alles, was wir an zusammenfassenden Arbeiten besitzen, denn
die aus Schraders Nachlass in Linnæa XII (1838), 361 ff. publizierte
Abhandlung über Berberis befasst sich fast nur mit Gartenformen, die
zunächst wenigstens für uns nicht in Betracht kommen.
Unter den Autoren, die eine grössere Anzahl von Arten neu beschrieben
oder bereits bekannte eingehender untersucht haben, sind vor allem
Philippi, Maximowicz, Franchet und auch Boissier zu nennen. Ebenso
darf Hieronymus nicht unerwähnt bleiben. Ihre Arbeilen sind im Texte
bei den einzelnen Arten ciliert.
Ehe ich nun zur Besprechung der morphologischen Verhältnissen
übergehe, muss ich mich noch mit Citerne und Usteris Arbeiten befassen.
Die Arbeit Citernes, Berbéridées et Erythrospermées, in thèses prés. à
la Faculté des Sciences de Paris, série B., n. 183 (1892) Konnte ich erst
nach vollständigem Abschluss meiner Arbeit durch gülige
Vermittlung des Herrn Dr Tischler aus Heidelberg erhalten. Was ich
demnach in den folgenden Abschnitten aus Citernes Untersuchungen
hervorhebe, konnte nur Anmerkungsweise oder als kurze Einschaltung
geschehen. Ich hatte geglaubt. dass es sich hier nur um eine kleine
untergeordnete Arbeit handle, da z. B. die neuen Arten daraus im
Kew Index oder sonst wo nirgends citiert waren, und in Just's Jahres-
bericht kein Hinweis sich findet. Nachdem ich aber die Arbeit selbst
gesehen, finde ich, dass der Autor die Berberis in seiner Weise —
nämlich vor Allem als Anatom — zum Teil gründlich untersucht hat.
Dabei decken sich unsere Blattanatomie-Befunde zumeist, und wenn
sie es nicht tun, dürfte verschiedene Auffassung der Arten schuld
sein. Ich werde in der späteren Monographie Citernes Darlegungen
eingehend würdigen. möchte hier nur seine systematische Gruppierung
einschalten, die wohl nicht so speziell wie die Meinige, aber ihr in
mancher Hinsicht nicht unähnlich ist.
Schon bei Besprechung der Holzanatomie unterscheidet Citerne
(p. 89) 2 grosse Gruppen : especes de l’ancien continent und especes
de l’Amerique du Sud. Weiter schreitel seine Einteilung fort bei
Behandlung der Blattanalomie. wo er auch Blütenmerkmale heranzieht.
Hier trennt er:
Ser. 1. Feuilles caduques, style court ; hémisphère boréal.
Arten : vulgaris, ulicina, brachypoda, dasystachya, aristata var. umbellata',
Lycium, asialica, yunnanensis, pallens, dictyophylla, Thunbergii,
heteropoda, sinensis. sibirica, diaphana, Tschonoskiana.
Ser. 2. Feuilles persistantes, style court; Asie.
Arten : levis, insignis, pruinosa, Potanint, Wallichrana, horrida?, ucuminata,
sanguinea.
Sér. 3. Feuilles persistantes, style court, fleurs isolées; Amérique méridionale.
Arten : brevifolia, marginala, cuneata, lutea, rariflora, virgata, hetero-
phylla, conferta, empetrifolia, carinata, sawicola.
Ser. 4. Feuilles persistantes, style court, grappes ; Amer. mer.
Arten : rigrdifolia, tolimensrs, ovata, Guilache, glauca, pichinchensis, Goudotti,
paniculata, multiflora, loxensis, quindiuensis, Gayi, laxıflora, boli-
viana, Weddellii, polymorpha, rotundifolia, corymbosa, glomerata,
valdiviana, ferruginea.
? Nomenclatur Cilernes, nicht die Meinige.
2 Wohl horrıda Jungh. = Wallichiana var. zanthoxylon.
(3) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). bh)
Ser. 5. Feuilles persistantes, style court; étamines appendiculees; Amer. mer.
Arlen : actinacantha, crispa, congestiflora, horrida.
Ser. 6. Feuilles persistantes, style long: Amer. mér.
Arten : licifolia, serrato-dentata, chilensis, diffusa, brachybodria, ferox,
grisebachti, laurina, flexuosa, armata, coriacea, Claussenii, litoralis,
ruscifolia, Darwinit, spinulosa, agapatensis, montana.
Usteri, welcher in den Mitteil. d. deutsch. dendrol. Ges., n. VIII (1899),
77 ff., « Das Geschlecht der Berberitzen » behandelt, gibt im wesentlichen
nur eine compilatorische Zusammenstellung, die wenig von eigenen
kritischen Untersuchungen verrät. Zur Charakteristik will ich nur
einiges andeuten. Usteri trennt die Berberis auf Grund der Frucht-
farbe in A. Früchte schwarz, B. Früchte rot. Die Arten der ersten
Abteilung hat er in 10 Sektionen gebracht, die — soweit brauchbar —
sich (wie Sekt. 9 Laurinæ) mit Citernes Serien (Laurine — ser. 6)
decken, im anderen Falle aber etwas seltsame Konglomerate darstellen,
wie Sekt. 6 {leteropodæ, worin neben B. heteropoda die Arten poly-
morpha, corymbosa und marginata stehen! Usteris Paniculatæ sind im
wesentlichen Citernes ser. 4. Er schaltet allerdings die letzten 6 der
oben genannten Arten aus und setzt dafür ganz richtig neuere (Citerne
noch nicht bekannte) Arten von Hieronymus ein, bringt aber z. B.
auch aristata, tinctoria, asiatica, hypoleuca, conferta und nigricans hinzu,
sodass seine Sektion dadurch noch weniger natürlich wird als Citernes
ser. 4 war.
Usteris Arbeit ermangelt meines Erachtens eben vor allem der
eigenen Untersuchungen. Wenn man sich darauf beschränkt, das
was die Autoren der Arten und andere angeben, zusammenzustellen,
wird es nie gelingen, wirkliche Ordnung in die Gliederung der Arten
der Galtung Berberis zu bringen.
Um hier eine sichere Basis zu schaffen, auf der weiter gebaut werden
kann, war es erste Bedingung alle Arten auf Grund der Original-
exemplare neu zu untersuchen und sich dabei von Diagnosen der
Autoren in keiner Weise beinflussen zu lassen. Dank des Entgegen-
kommens der am Schlusse dieser Arbeit genannten Verwaltungen und
Herren war es mir möglich die meisten Arten auf Grund von Originalien
zu studieren und ich glaube, dass ich eher zu oft als zu wenig darauf
hingedeutet habe, wie lückenhaft trotz aller Bemühungen die hier
gegebenen Darstellungen sind und vorläufig bleiben mussten.
Allgemeine morphologische Verhältnisse.
Es ist durchaus nicht meine Absicht, mich hier in Einzelheiten zu
verliefen und eine eingehende Uebersicht zu geben. All’ diese Ver-
hältnisse, die ich heute nur ganz kurz streife, sollen in der späteren
Monographie zur Sprache gebracht werden.
Sehr vieles von dem, was Fedde, 1. c., dargestellt hat, dürfte auch für
Berberis güllig sein. Des Weiteren sei auf die Arbeit von G. Tischler,
die Berberidaceen und Podophyllaceen, Versuch einer morphologisch-
36 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (4
biologischen Monographie (in Engl. Bot. Jahrb. XXXI. [1902], 596 ff.}
verwiesen, auf die ich noch zurückkomme.
Für uns handelt es sich zunächst nur darum, festzustellen, welche
Merkmale — seien es nun äussere morphologische, oder innere ana-
tomische — von ausschlaggebender Bedeutung für die Systematik
sind.
a) aussere Merkmale :
Habitus : Die Berberis sind niedere bis 3 m. hohe Sträucher und
werden selten bis zu etwa 5 m. hohen, kleinen Bäumen. Die Tracht ist
nur in untergeordnelem Grade für uns von Bedeutung, obgleich wir
natürlich bei Beschreibung der Species und Varietäten habituelle Unter-
schiede in Rücksicht ziehen müssen. Und dies wird in noch höherem
Grade geschehen können, wenn wir besser über die meisten Arten,
ihr natürliches Vorkommen, unterrichlet sein werden. Heute, wo noch
Herbarmalerial mit relativ wenigen Ausnahmen die einzigen Unterlagen
für die Untersuchungen abgibt, sind wir in Bezug auf den Habitus
allzuviel auf blosse Annahmen angewiesen.
Zweige : Die Färbung der ein- und zweijährigen Zweige weicht
meist von der der älteren — schlechthin als grau zu bezeichnenden —
nicht unwesentlich ab. Ebenso ist die äussere Form von Bedeutung,
insoweit als Arten durch rundliche, glalte Zweige sich von nahe ver-
wandien Species mit kanligen, gefurchten Zweigen unterscheiden lassen.
Innerhalb gewisser Grenzen sind diese beiden Merkmale als konstant
anzusehen. Beispiele dafür finden sich im speziellen Teil zur Genüge.
Dort ist auch die Bedeutung der Behaarung von Zweigen für die
Fixierung von Arten ersichtlich. Die Natur der Haare habe ich im
Einzelnen noch nicht näher untersucht. Sie sind meist nur mil der
Lupe erkennbar und wahrscheinlich durchweg einzellig, zum Teil aber
elwas drüsiger Natur.
Dornbildung : Wie bekannt sind die Blätter der Langtriebe
gewöhnlich in Dorne melanorphosiert. Diese Dorne sind in ihrer,
wenn ich so sagen darf. « normalen » Ausbildung, wie sie uns Berberis:
vulgaris zu zeigen pflegt, 3-teilig. Die einzelnen « Strahlen » sind hart,
konisch, spitz. rundlich oder abgeflacht oder unterseils gefurcht. Gegen
die Zweigenden hin werden die Dornen meist «einfach » oder sind auf
kurze schuppige Gebilde reduziert. Im unteren Teil der Zweige, nament-
lich an Lohdentrieben finden wir auch bei vulgaris mehr als 3-strahlige
Dorne, wie sie z. B. bei B. sibirica vorherrschen. Gelegentlich können
wir bei vulgaris auch alle Stadien des Uebergangs vom normalen Blatt
in den Dorn beobachten. Schon dies deutet darauf hin, dass die Dorne,
so sehr sie in eigenartiger Ausbildung bei vielen Arten als höchst
charakleristisch erscheinen. ein veränderliches Merkmal sind. Es bedarf
jedenfalls sehr weitgehender Untersuchungen an Material der ver-
schiedensten Altersstufen und der verschiedensten Provenienz, um
für jede Art festzustellen, in wie weit bei ihr Dornbildungen als.
spezifisch wertvolles Merkmal anzusehen sind. Dagegen sind sie zur
Unterscheidung von Formen sehr brauchbar. Jedoch scheinen auch
manche Arten ein konslanles Verhalten zu zeigen. So sah ich bis heute
bei allen echten B. sinensis nur kleine einfache Dorne. Die Gruppe der
Aclinacanthæ (Seel. 2) ist besonders durch charakteristische Dorn-
{) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 37
bildungen gekennzeichnet. Stark entwickelte Dorne haben natürlich
Arten von xerophytischem Charakter, wie z. B. B. chilensis und Ver-
wandle.
Blätter: Die Blätter stehen fast stets zu mehreren an seitlichen
Kurztrieben. Selten finden wir die Dornen der Langtriebe durch normale
Blätter ersetzt, die in den Achseln blattlose (d. h. nur mit Niederblättern
besetzie) Kurztriebe mit endständigen Inflorescenzen tragen. Als Typ
dieser Ausbildung gilt allgemein B. insignis, allein schon Hooker et
Thomson betonen 1855 in Flora indica (IL, 227), dass bei dieser Art
gelegentlich sehr wohl Dorne und in deren Achseln Kurztriebe mit
normalen Blättern auftreten. Das Gleiche können wir bei B. Pearcei
beobachten. Bei B. Negeriana, von der ich bei den Blütenständen noch
sprechen muss, sah ich bis heute noch keine Dorne, wohl aber auch
normal beblätterte Kurztriebe. B. acuminata ist mir nur aus der
Beschreibung bekannt. Usteri stellt sie neben insignis zu seinen
Abrachycladæ, welche Bezeichnung in jedem Falle inkorrekt ist, denn
die Kurztriebe fehlen auch dann nicht, wenn die Blätter einzeln
stehen. B. ilicifolia, eine sich sonst ganz normal in Hinsicht auf Dorne
und Beblätterung verhaltende Art, zeigt doch gelegentlich, dass an
Langtrieben nur einzeln stehende Blätter auftrelen und Aehnliches
wird sich bei vielen Arten noch nachweisen lassen. Allzuviel Gewicht
ist nicht darauf zu legen.
Trotz sehr weitgehender Variabilität im Einzelnen ist die äussere
Blattform und vor allem die Nervatur sehr bedeutungsvoll für die
Artenunterscheidung. Freilich kann gerade hier nur auf Grund sehr
reichen Materials gezeigt werden, was innerhalb gewisser Grenzen als
für alle Fälle güllig angesehen werden darf. Viele meiner Angaben über
Blattnervatur bedürfen einer Revision auf Grund « frischen » (lebenden)
Materials, denn manche auffälligen Erscheinungen werden vielleicht
auf Prozesse beim Trocknen zurückzuführen sein. Wenn wir ferner
eine in trockenheissen Gegenden wachsende Form (z. B. B. nummu-
daria) in Kultur nehmen, so zeigen die kultivierten Exemplare recht
abweichende Blaltstrukturen, die zunächst nicht selten den Eindruck
machen, als ob wir es mil einer ganz anderen Art zu tun hätten. Mithin
ist bei Deutung von Kulturformen grosse Vorsicht geboten.
Wichtig ist ferner die Beachtung der Tatsache, dass « Jugend-
blätter» fast stets gezähnt und langgestiell sind. Solche Formen
lassen sich bis zu einem gewissen Grade durch vegetative Vermehrung
fixieren (wie z. B. B. buxifolia f. pygmæa). Manche Arten zeigen stets
langgestielle. jugendformähnliche Blätter, wie es z. B. bei B. agapatensis
der Fall zu sein scheint.
Die Blattserratur ist selbstverständlich im Einzelnen ein gutes
Merkmal; ganzrandige Blätter sind wohl bei vielen Arten die Regel,
aber auch solche Species zeigen mindestens an jungen Samenpflanzen
gezähntes Laub. In der Blütenregion pflegen die Blätter meist kleiner
und ganzrandig zu werden.
Behaarte Blätter sind sehr selten und gerade die Arten, wie B. brachy-
poda oder B. tomentosa, für die eine Behaarung der Bläller so
bezeichnend sein soll, konnte ich noch ‘nicht untersuchen. Ueber das
Auftreten von Papillen siehe bei den anatomischen Merkmalen.
Welchen Wert die «Blatttextur» besitzt lehren die Angaben im
systematischen Teil.
38 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (6)
Der « Blattstiel » spielt z. B. bei Usteri insofern eine grosse Rolle,
als der Gefässbündelring darin im Querschnitt bald offen, bald fast oder
völlig kreisrund geschlossen ist. Ich selbst habe viele Arten darauf hin
untersucht, und möchte gleich jetzt — um nicht bei Besprechung der
Anatomie nochmals darauf hinweisen zu müssen — erklären, dass ich
dies Merkmal für bedeutungslos ansehe. Wichtig ist dagegen in vielen
Fällen die Tatsache, ob der Blattstiel über der Vagina, also am Grunde,
oder unter der Lamina, also an seiner Spitze, vom Blatte abgegliedert ist.
Auf die Niederblätter (und Blattscheiden), welche die Kurz-
triebe äusserlich umkleiden, gehe ich heute nicht weiter ein. Ihre
Form und Ausbildung ist jedenfalls für die Systematik wenig bedeu-
tungsvoll.
Inflorescenzen : Man möge hierüber das vergleichen, was
Tischler, 1. c. 624 ff., sagt. Ich beschränke mich auf folgende Bemer-
kungen. Vor allem möchte ich hervorheben. dass ich das Fehlen oder
Vorhandensein von Endblüten bei der Entscheidung der Frage, ob wir
es mit botrytischen (racemösen) oder cymösen Blütenständen zu tun
haben, nicht als entscheidend ansehe. Für mich sind die Blütenstände,
wie sie Berberis vulgaris zeigt, in jedem Falle « Trauben. »
Ich lege auf die Ausbildung der Blütenstände insofern grosses
Gewicht, als ich in der Anordnung der Sektionen von den Arten mit
Einzelblüten (z. B. B. buxifolia) ausgehe, zu denen mit Trauben
(z. B. B. vulgaris) fortschreite und bei denen mit zusammengesetzten
Inflorescenzen (7. B. B. verticillaia) ende. Bei den ietzten ist dann nur
die Hauptachse racemös aufgebaut, die Verzweigungen, Seitenaxen
ersten und (wenn vorhanden) zweiten Grades sind dagegen cymöser
Natur. Cymôsen Aufbau haben nach Tischler, der allerdings auf das
Vorhandensein von Endblüten grosses Gewicht legt, auch die Schein-
dolden. Diese sind teils sitzend, in welchen Fällen ich die Blüten als
gebüschelt (fascieulat) bezeichne, teils gestielt und dann häufig in
Trauben übergehend, ich spreche dann von subcorymbosen Inflores-
cenzen. Die zusammengesetzten Blütenstände nenne ich der Einfachheit
halber « Rispen » (Paniculæ). Der Ausdruck « subpaniculata » ist danach
wohl ohne weileres klar.
Nicht unterlassen darf ich hier, hervorzuheben, dass die Länge der
Blütenstiele sehr oft ein wichtiges Merkmal abgibt, ebenso auch ihr
Verhältnis zur Grösse der Braciee. Tragblätter traten ja bei Berberis
immer auf und sind von viel grösserer Wichügkeit als die meist direkt
dem Kelch angeschlossenen Vorbätter.
Die Blütenstände stehen an seitlichen Kurztrieben endständig bezie-
hentlich in den Achseln oberer Laubblätter, im Gegensatz zu Mahonia,
wo die Inflorescenzen aus den Achseln von unteren Niederblättern
entspringen, denen keine Laubblätter vorangehen. Nach Tischler, 1. e.
640, soll nun B. negeriana Verhältnisse zeigen, die denen bei Mahonia
analog sind. Ich habe mit Herrn Dr Tischler, dessen. einziges Original-
Exemplar mir unter dem münchener Material vorlag, über diese Frage
korrespondiert. Meines Erachtens ist das vorliegende Exemplar nicht
genügend, um den Fall zu klären. Wenngleich ich zugebe, dass
Dr Tischler möglicherweise recht hat, so bin ich doch darin mit ihm
einig, dass eine « sichere » Entscheidung nur auf Grund von lebendem
Material möglich ist. Jedenfalls kann ich aber heute — in Ueberein-
stimmung mit D' Fischer — sagen, dass die von diesem, 1. c. 650,
(7) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). | 39
versuchle Scheidung von Berberis in Brachycladæ' und Abrachycladæ
sich nicht aufrecht halten lässt. B. insignis sowenig wie B. Negeriana
lassen sich von den ihnen nächstverwandien Arten so herauslösen,
dass sie gleichsam als Bindeglieder zwischen Berberis und Mahonia
angesehen werden können. Herr Dr Tischler hat mir ausdrücklich
betont, dass er, 1. c., seine Darstellungen nur als provisorisch angesehen
wissen will, und dass auch er jetzt, da ich ihm gezeigt habe, wie das
Verhalten der B. insignis nicht immer «anormal » ist (vergleiche das
oben p. 37 gesagle), es nicht für angebracht hält, aus diesen vorüber-
gehenden Analogien zu Mahonia so weitgehende Schlüsse zu ziehen.
Ich habe seine Sektionen Insignes und Negerianæ eingezogen, beziehent-
lich die erste meinen Wallichianæ als Subsektion untergeordnet. Sollte
die Beobachtung am lebenden Material lehren, dass bei Negeriana tat-
sächlieh Mahonia analoge Blütenverhältnisse auftreten können, so wäre
diese Art einer besonderen Subseklion der Ilieifoliz einzureihen.
Blüten : Die allgemeine Blütenformel für Berberis lautet : Calyx
3 +3, Corolle 3+3. Andreeceum 33, Gynoeceum (7). Doch sind diese
Verhältnisse nicht konstant. Wir finden bei vielen Arten 5-gliederige
Quirle, und inwieweit « diese » sich als konstant erweisen können,
darüber kann ich noch nichts Näheres sagen. Ich habe « vorläufig » auf
die Schilderung der Sepalen und Petalen wenig Wert gelegt, da sie
eigenllich nur an lebendem Material wirklich erkennen lassen, inwie-
weit sie charakteristisch für eine Species sind. Wie denn überhaupt
das Studium der lebenden Pflanzen uns noch gar Vieles
enthüllen dürfte, was das Herbarexemplar verschweigtl.
Gewiss ist die Grösse der Blüten. die ich nach dem getrockneten
Material nur sehr ungefähr angeben konnte. sehr wichtig, ebenso die
Form der grossen (inneren) Sepalen und der Petalen. Auch deren
Aderung und die Stellung der Nectardrüsen verspricht für die Folge
noch manchen guten Anhaltspunkt zu geben.
Das gleiche gill von den Staubgefässen. Hier haben wir zunächst
gezähnle und ungezähnte Filamente. Die Zähne sind freilich nicht
immer gleichmässig ausgebildet und Seklionen kann man auf ihr
Vorhandensein oder Fehlen m. E. nicht gründen.
Die Länge der Filamente im Vergleich zu den Antheren bedarf auch
noch mehr der Untersuchungen. Das Vorhandensein einer Connectiv-
spitze habe ich des Oefteren als charakteristisch hervorgehoben. Aber
alles noch mit Vorbehalt.
Ausgezeichnete Merkmale birgt zum Teil das Gyn&ceum. Wir finden
hierin 1-12 meist grundsländige anatrope Samenanlagen”*. Diese sind
meist sitzend oder aber nur ganz wenig vom Funiculus emporgehoben.
Bei B. heteropoda aber wird der Funiculus bis über 4 mal so lang. wie das
Eichen und ähnlich ist es bei B. Wallichiana. Bei B. Chitria sind meist
2 der 4 Ovula länger gestielt und bei den JIutegerrimæ sind die Ovula
(meist) ebenfalls deutlich gestielt. Ihre Zahl halte ich für bedeutungs-
voll, was aus dem systematischen Teile entnommen werden kann.
! Tischler hat diese Bezeichnung in Rücksicht auf Usteris Abrachyeladıe
gebildet und betont, dass sie «eigentlich nicht korrekt » ist.
? E. Koehne hat gelegentlich auch eine orthotrope Samenanlage beobachtet,
ich sah bis heute nichts dergleichen.
40 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e SER.). (8)
Frucht: Ist schon die Form des Ovariums oft recht typisch, so gilt
das noch viel mehr von der reifen Frucht. Hier spielt das Fehlen oder
Vorhandensein eines Griffels eine grosse Rolle. Leider sind aber von
vielen Arten reife Früchte noch nicht bekannt. Um den Wert der
Fruchtform und Farbe ganz richtig auszunützen, bedarf man aller-
dings des lebenden Materials. Das getrocknete kann uns nie sagen, wie
prächlig z. B. die Früchte bei B. amurensis gefärbt sind. Ich habe mit
vollem Bedacht für diesmal auf eine genaue Darstellung der Frucht-
formen und Farben verzichtet, da ich diese Dinge nur bei relativ
wenigen Arten im Leben beobachten konnte. Es ist auch mit der
Beschreibung von Fruchtfarben eine eigene Sache, denn die Früchte
sehen ja nach dem Reifestadium anders aus. Man weiss nur selten,
wenn sie « endgiltig ausgelärbt » sind.
Auf die Samen Gewicht zu legen, habe ich bis heute nicht für nötig
gehalten. Ihre Form wechselt je nachdem sie einzeln oder zu mehreren
sich ausbilden und ihre Farbe scheint ziemlich bedeutungslos.
bj anatomische Merkmale:
Hier beschränke ich mich heute nur auf die Blätter, da ich noch
nicht Zeit fand, die Verhältnisse in den Zweigen in wünschenswerler
Weise zu studieren und zu prüfen, ob auch sie für die Systematik wert-
volle Aufschlüsse geben.
In der Blatianatomie ist dies unstreitbar der Fall. Selbst wenn wir.
wie ich es heute tue. nur die « allergröbsten » Kennzeichen heraus-
greifen.
E. Koehne hat (in Mitt. deutsch. dendrol. Ges. VIII. [1899], 47 ff.) eine
sehr interessante Studie publiziert : Ueber das Vorkommen von Papillen
und oberseiligen Spaltlöffnungen auf den Blättern von Laubholz-
. gewächsen. » Hier führt er auch einige 30 Berberis- Arten auf und
zeigt. dass das Auftreten von Papillen auf den Blaltunterseiien, sowie
das von Spaliöffnungen auf den Blattoberseiten für Arten dieser Galtung
von Bedeutung ist. Dazu kommt noch als drittes Merkmal, das Fehlen
oder Vorhandensein eines Hypoderms unter der oberen Blattepidermis.
Ich habe alle mir vorliegenden 156 Arten daraufhin eingehend
untersucht und bin vor allem zu dem Schlusse gelangt, dass das
Hypoderm in seinem Auftreten oder Fehlen für die einzelnen Arten
als sehr charakteristisch angesehen werden muss. dass nächstdem das
Gleiche auch von den oberseiligen Spaltöffnungen zu gelten
hat, und dass schliesslich im allgemeinen auch die Papillen eine
recht gule, vor allem schnell nachweisbare Handhabe zur Erkennung
vieler Arten bieten.
Papillenbildung treffen wir sehr häufig an. Oft auf beiden
Blattseiten (z. B. bei B. asiatica), selten fast nur auf der Oberseite
(z. B. B. Chitria). meist nur auf der Blaltunterseite. Ich habe nur in
diesem Falle darauf Gewicht gelegt und auch nur dann. wenn die
Papillen unter dem Microscop schon in der Aufsicht und nicht erst im
Blattquerschnitt deutlich nachweisbar sind. Auf Querschnitten finden
!: Nach Citerne scheint dies kaum der Fall zu sein.
(9) 6. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 41
wir Andeutungen von Papillen bei sehr viel mehr Arten, als ich im
systematischen Teil als papillös bezeichnet habe. Doch sind es meist eben
nur Andeutungen. Die Oberhautzellen der Blatiunterseite wölben sich
mit ihrer Mitte ein wenig empor. Wird diese Emporwölbung stärker,
so erscheint sie im Querschnilte als Halbkugel, in der Aufsicht als
kreisförmiger Körper‘, von dessen Convexitäl man sich bei verschiedener
Einstellung unter dem Microscop leicht überzeugen kann. Solche Papillen
finden wir z. B. bei den als papillös bezeichneten Arten der Sektion
Integerrim&, die meist alle Uebergänge von nicht papillösen bis zu
papillösen Stadien zeigen und uns lehren, dass das Merkmal mit einiger
Vorsicht bewertet werden muss. — Charakterislischer sind die Papillen
dann, wenn sie die Epidermis dicht überkleiden, sodass in der Aufsicht
zuweilen weder Zellgrenzen noch Spaltöffnungen wahrnehmbar sind.
Die Form der Papillen geht dann aus der halbkugeligen in die gestrekt
haarförmige über, wobei nicht selten das Ende der Papille noch kugelig
angeschwollen ist und diese dann einem Drüsenhaar ähnelt. Schöne
Papillenbildungen zeigen besonders Arten wie B. asiatica, Lycium,
empetrifoha. Ich hoffe diese, wie auch die folgenden anatomischen
Verhältnisse in der abschliessenden Monographie später an der Hand
von Abbildungen schildern zu können.
Ehe ich auf das Auftreten von Spaltöffnungen auf den Blattoberseiten
eingehe möchte ich hervorheben, dass (in der Aufsicht beziehentlich
Durchsicht) das Netz der Epidermiszellen beider Blattoberflächen oft
eine sehr charakteristische Ausbildung hat. Die Zellen sind bald streng
polygonal und ziemlich gleicharlig, bald wohl geradwandig, aber mehr
unregelmässig geformt. Oder ihre Wandungen sind gebogen, gekrümmt
oder mehr minder stark gewellt. Diese Verhältnisse wechseln jedoch bei
der selben Art. wie uns z. B. B. vulgaris zeigt. Und zwar scheinen bei
den der Sonne ausgesetzten Blättern die Zellgrenzen immer gerad-
wandiger zu sein, als bei den (meist grösseren) Schattenblättern,
beziehentlich bei Blättern von Arten, die in schattigem Gebüsch und an
feuchten Orten wachsen. Ob es sich demnach für die Systematik lohnend
erweisen würde, diese Verhältnisse in jedem einzelnen Falle genauer
zu unlersuchen, erscheint mir vorläufig fraglich, denn meine Praparate
lehren mich zunächst nur, dass Inkonstanz Regel zu sein scheint. Immer-
hin bliebe der vielleicht in gewissen Grenzen konslante Gegensatz
zwischen dem Aussehen der Ober- und Unterseite noch zu prüfen.
Bei den Spaltöffnungen habe ich bis heute nur Wert darauf
gelegt, zu erforschen, wo solche auch oberseits auf den Blättern
auftreten. In reichem Masse, sodass also beim ersten Blick unter das
Microscop ihr Vorhandensein auffällt, fand ich oberseitige Spaltöffnungen
nur bei folgenden wenigen Arten und Varietäten entwickelt : B. inte-
gerrima, B. cretica, B. craiægina, B. ætnensis, B. Boissieri, B. kasch-
garıca und B. australis var. Hackeliana. Vereinzelt treten solche auf
bei B. heteropoda. Auch auf einem Blatte des Originals der B. emar-
ginata fand ich vereinzelte, doch über diese Art bin ich mir noch im
Unklaren.
Gehen wir nun zum wichtigsten anatomischen Merkmale, dem
Hypoderm über. Dasselbe zieht sich als ein- oder mehr reihige Zell-
schicht unter der Epidermis der Blattoberseite entlang. Wir haben zu
unterscheiden zwischen einem « einfachen » Hypoderm nnd einem
« sclerenchymatischen. » Das erste ist oft nur auf sehr dünnen Schnitten
12 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (10)
nachweisbar und zuweilen leicht zu übersehen, da man es für de
Epidermis selbst hält. Ein guter Schnitt zeigt uns jedoch, dass diese
oft als viel englumigerer Zellreihe über dem Hypoderm legt. Dessen
Zellen sind dann dünnwandig. höchstens in der Nähe der Blattrippe
und der Sclerenchymstränge im Innern der Blätter deutlicher ver-
dickt. Ein einfaches oder wie man sagen kann « pseudoepidermales »
Hypoderm zeigt z. B. recht gut B. pectinata. Zuweilen ist auch die
unter der Epidermis liegende oberste Pallisadenzellschichte etwas
hypoderm-artig, aber doch immer Chlorophyll führend (z. B. bei B. multi-
flora). — Viel leichter ist der Nachweis eines sclerenchymatischen
Hypoderms. Es weicht in seinen dickwandigen, englumigen Zellen
scharf von der Epidermis ab. doch kommen Uebergänge von solchen
Sclerenchym, wie es etwa B. empetrifolia, B. ılicifolia, Pearcei usw.
zeigen bis zum pseudoepidermalen Hypoderm vor. Bei einigen Arten
scheint das Hypoderm nur stellenweise (an den Blatisträngen) aufzu-
treien und zwischen diesen meist zu fehlen.
Blätter mit sclerenchymatischen Hypoderm besitzen gewöhnlich eine
feste, derblederige Textur, aber nicht immer sind solche Blätter durch
ein Hypoderm ausgezeichnet. So z. B. B. asiatica. Hier tritt uns nur
ein ausserordentlich stark entwickeites Pallisadenparenchym entgegen.
Doch auf diese und die weiteren, z. T. in ihren Deiails hochinteres-
sanlen anatomischen Blattverhälinisse kann ich heute nicht mehr
eingehen.
Il.
Spezieller systematischer Teil.
Hier gebe ich zunächst einen Hauptbestimmungsschlüssel für alle
Arten, die ich selbst untersuchen konnte. Dieser Bestimmungsschlüssel
wird durch das unter B. bei Erläuterung der Sektionen Gesagte ergänzt,
enthält aber seinerseits viele Angaben. die dort nicht zu finden sind,
weshalb es also oft notwendig ist. beide Teile zu vergleichen. Ich habe
mich bemüht, nach Möglichkeit diejenigen Merkmale in den Vorder-
grund zu stellen. die sich selbst an geringem vorhandenen Material zu
finden pflegen.
A.
CLAVIS SPECIERUM
1a. Folia sempervirentia! 1.
1b. Folia decidua 92.
2a. Folia hypodermale? instrucla 3.
1 Da eine scharfe Unterscheidung zwischen « immergrünen » und « sommer-
grünen » Blätlern nicht immer möglich ist, so vergleiche man im Notfalle auch
auch unter 1b.
? Man beachte das oben über den Charakter des Hypoderms und sein
Vorkommen Gesagte und vergleiche bei Arten mit paniculalen Inflorescenzen
und unterseitigen Papillen auch 153. B. psilopoda und 154. B. verticıllata.
LS
se
we.
(11) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS).
2b. Folia sine hypodermate 38.
3a. Folia subtus papillis! instructa 4.
3b. Folia sublus non papillosa? 20.
La. Folia fere omnia solitaria, haud rosulata, oblongo-lanceolata. distincte eir-
cumserrala, inflor. ? racemosæ 6-16fior& florıbus majusculis iis B. vlıci-
foliæ teste Philippi similibus................... 109% B. Pearcei.
4b. Folia complura fasciculata 9.
5a. Inflor. 4-3-, raro 4-floræ pedicellis fascieulatis® 6.
55. Infl. aut 3-5-floræ pedicellis fascieulalis vel peduneulo brevi subcorymbosis,
aut racemosæ vel subpaniculalæ 11.
6a. Folia linearia convolula. ovaria ovulis 8-10 instructa 7.
6b. Folia latiora non convoluta marginibus tantum aliquando paulo revolutis 8.
7a. Folia anguste linearia vix 2 mm. lata et 5-15 mm. longa perfecte convoluta.
Be loves sinaull re ect Code 1. B. empetrifolia.
7b. Folia usque 3 mm. lata et 10-30 mm. longa, haud semper convolula sed
marginibus distincte revolutis, flores 2-4-fasciculatæ. 2. B. Wawrana.
Sa. Folia integerrima, oblanceolata vel spathulata, 0,9 : 0,2-1,6 : 0,2 cm.®,
AQU slabries Se ea a EE 19. B. rectinervia.
85. Folia ex parte vel oımnia dentaia 9.
9a. Ramuli annotini hirtelli, folia alia integra alıa dentata 10.
9a. Ramuli glabri, folia omnia tridentata, 4,5 : 0,7-2,5 : 1,1 cm.; pedicelli
Slabrı, A210 M longie se. CR sn 4. B. cuneata.
10a. Ramuli sulcati: folia vix supra 3-6 mm. lala; spinæ normales’? 1-3 fidæ...
5. B. rariflora.
105. Ramuli eylindriei; spinæ ex parte foliaceæ: folia vix minus 7 mm. lala...
20. B. phyllacantha (oder auch lutea !).
41a (55). Flores aut fasciculati vel simul subcorymbosi, aut racemosi 12.
115. Inf. inferiore parle paniculatæ. nutantes, puberulæ: folia subcoriacea,
elliptiea, vel’obovato-elliplica, 2: 0,8-3,2 22cm... 1
134. B. hallii (vel 133a B. armata?).
12a. Folia omnia vel plurima integerrima 13.
12b. Folia plurima vel omnia deutala 16.
13a. Infl. floribus singulis fasciculatis et subeorymbosis compositæ vel flores
omnes fascienlati® 14.
130. Infl. racemosæ, 5-12 floræ. folia haud vel parum superantes; folia oblan-
ceolala, elliptica vel obovato-elliptica, 4,5 : 0,5-5 : 2 em... ..........
112. B. divaricata.
1? Auf die Papillenbildungen der Blattoberseite ist in der Tabelle kein
Bezug genommen. Da die Papillen auch unterseils bei den dadurch aus-
gezeichneten Arten nicht immer gleich gul entwickelt sind, so vergleiche man
eventuell auch 15. B. varviflora und 124a. Weltsteiniana.
? Vergleiche eventuell 42. B, Wallichiana.
° Inflor. = inflorescentia(e), der Raumersparnis halber abgekürzt. Ueber die
Bezeichnungen « traubig » (racemosa), «scheindoldig » (subeorymbosa), « rispig »
(paniculata) ete.. vergleiche das auf S. 190 Gesagle.
* Diese Zahlen sind die Nummern der Arten, wie sie in Teil I. B. aufein-
anderfolgen.
> Vergleiche eventuell 18. B. virgata.
$ Bei diesen Angaben bedeutet die erste Zahl vor dem : stels die Länge der
Lamina, die folgende hinter dem : die Breite. Der - bedeutet bis, also hier
Blätter 0,9 cm. lang und 0,2 cm. breit bis 1,6 cm. lang und 0,4 em. breit.
Zuweilen lauten die Angaben auch 0,9-1,6 : 0,2-0,4 cm.. also Blätter 0,9-1,6 cm.
lang und dabei 0,2-0,% em. breit.
7 Die Dornen heissen normal, wenn sie wie elwa bei B. vulgaris ausgebildet
und 1-3-teilig, höchstens an Schossen 5-teilig sind. Sind sie durchweg
5- oder mehrteilig oder mehr minder blatiarlig, so ist dies besonders hervor-
gehoben. |
8 Vergleiche eventuell 412. B. divaricata.
41 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ZMe SÉR.). (12)
44a. Ramuli pedicellique glabri 14!
140. Ramulı pedicellique dense hirtelli: folia oblanceolata, 10 : 5-22 : 9 mm.;
flores (1-) 3-6 fasciculati, pedicelli c. 8-10 min. longi.. 21. B. lutea.
14!a. Infl. pedunculo nudo ad 5 mm. longo suffullæ plerumque 3flore; folia
obovato-cuneiformia, 0,7-0,3 : 1,3-0,5 em.......... 18. B. virgata.
1%!b. Infl. plurifloræ; folia majora 15.
15a. Infl. plerumque 5-floræ fasciculalæ, pedicelli ad 4,7 cm. longi: folia late-
lineana PO 0 9 LP 0NECMEMRER Re 100. B. linearifolia.
156. Flores fasciculati et subcorymbosi. infl. ad 5 em. longæ, pedicelli ad 3 cm.
longi; folia obianceolata, 3 : 0.8-4,5 : 1,3 cm...... 101. B. trigona.
16a (12b). Flores fasciculali; spinæ nullæ, parvæ vel foliaceæ : folia subrotunda
vel late-ovala! 17.
16b. Flores racemos&; folia oblonga vel oblanceolata 19.
47 a. Flores 10-20; pedicelli 0,8-1 cm. longi; filamenta bidentata, felıa sessilia
vel ad 2 cm. petiolata 18.
47b. Flores 3-7; pedicelli 4-2 em. longi; filamenta edentata; folia subrotunda,
2: 1,5-4 : 3,5 cm., omnia peliolata; petioli 4-2 cm. longi............
17. B. agapatensis.
18a. Folia ovato-rotunda valde coriacea, subtus distincte lacunoso-reticulata,
FI DEAe Savell2.Drn2lcme Bee 14. B. horrida.
185. Folia rotunda vel ovato-elliptica, coriacea, subtus manifesle, sed non lacu-
noso-reliculata, 1-2 : 1-2 vel ad 4 : 2,8 cm...... 13. B. hakeoides.
19a. Folia spinis 2-3 plo longiora, coriacea, sed non rigida, oblongo-lanceolata,
2-4 : 0,8-1.4 cın., subtus flavescentia, nervis lateralibus paulo elevatis
reliculata, margine plus minus revoluta..... 107. B. brachybodria.
196. Folia spinis 2-5 em. longis parum longiora vel breviora, rigida, 2-4 :
1.2 cn, sæpe plus minus concava, subtus albescentia nervis evanescen-
HUM ce 00 Do BET NE ET DEE RE 106. B. chilensis.
20a (3b). Folia fere omnia solilaria haud fasciculala, vix minus 8 cm. longa
(ad 20 : 5 cm.), flores 3-20 fasciculati; pedicelli vix supra 1 cm. longi.
38. B. insignis.
20b. Folia pleraque 3 vel plura fasciculata, minora? vel infl. paniculatæ 21.
21a. Flores 1-5 fasciculati et plus minus subeorymbosi 22.
215. Infl. racemosæ pauiculalæve, pleræque supra 6-floræ 25.
22a. Folia integerrima vel dentibus 1-2 (-4) utrinque instructa, €. 1.8 : 0,5-
0,7 cm.; ramuli pedicellique plus minus puberuli; infl. folia haud vei
parum superanles, A-9.(-2) llore................. 22. B. conferta.
22b. Folia fere omnia dentata vel folia integra haud minus 2 cm. longa, pedi-
celli glabri 3 23.
23a. Spinæ normales 1-3 fide, ramuli glabri, filamenta edenlala 24.
23b. Spinæ 5-7 fidæ, ramuli minutissime hirtelli; folia 4 : 0,5-3 : 1.2 cm.; flores
3-5 fasciculati; filamenta bidentala.......... 11. B. actinacantha.
24a. Folia utrinque 6 vel pluridenlala 24!
24b. Folia utrinque tantum 1-4 dentala 24!!
2kla. Folia oblonga vel oblongo-elliptica, 3 : 1,3-6 : 2,2 cm ; flores c. 4 fascicu-
latis pedicelli ad 225mm. 1ongl.........2...2....:. 41. B. barandana.
24!b. Folia lineari-lanceolata 3 : 0,6-7 : 1,1 em , subtus albescenlia fere ener-
vala; flores 6-8 fasciculati; pedicelli 6-9 mın..... 45. B. Soulieana.
24!!a. Folia supra plus minus papillosa, coriacea, 2-4 : 0,6-1.2 cm., mar-
gine utrinque dentibus minutis adpressis 2-3 instructa; flores 4-8 fasci-
culati ; pedicelli ad 2,2 cm.; stylus nullus...... 43. B. Griffithiana.
24116. Folia eliam supra haud papillosa, subcoriacea, 2 : 0,6-4 : 1,5 cm., ple-
rumque tanlum lobalo-tridentata:; infl. subcorymbosæ, 3-5 floræ, stylus
DISC OLUS MEET le empire 115. B. ruscifolia.
2 Vergleiche eventuell 45. B. vartiflora.
® Vergleiche aber eventuell auch 42. Wallichiana.
3 Vergleiche eventuell aber auch 22. conferta !
(135) €. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 45
25a (215). Infl. racemosæ! 26.
255. Infl. inferne compositæ vel perfecte paniculatæ 32.
26a. Ramuli annotini glabri; folia pleraque integra 27.
265. Ramuli annotini puberuli, folia omnia plus minus dentata 31.
27a. Folia 2.5 : 0,8-4,5 : 1,6 cm.. raro ad 7 : 2,5 cm., integerrima, racemi ad 4
vel ad 10 cm. longi; ramuli plerumque flexuosi. 105. B. Sellowana.
27b. Folia latiora (vix minus 2 cm.) vel plus minus dentata 28.
28a. Infl. plerumque 10- ad plurifloræ ; antheræ conneclivo non superalæ 29,
285. Infl. 5-8 floræ; antheræ connectivo distincto superatæ, florum diam.?,
©. 10-12 mm.; folia obovato-lanceolata. vel obovalo elliptica, serrato-
dentata, 3 :1,5-6 : 2,5 cm.; spinæ nullæ vel parvæ.................
B. serrato-dentata; vide sub 110. B. illicifolia.
29a. Racemi plus minus confertiflori, interdum fere subcorymbosi, 6-15 flori,
pedicelli c. 8-10 mm. longi; folia subsessilia, lale ovata vel obovalo-
elliptica, 2,5 : 1,8-4,5 : 2 cm.; spinæ valide usque ad # cm. long®...
102. B. litoralis.
296. Racemi elongati plerumque 15- vel pluriflori; folia distincte petiolata 30.
30a. Folia omnia integerrima, ovato-elliplica, 5 : 2-8: 3.5 cm., subtus lævia,
nervis lateralibus tantum prominulis, supra nitida nervo mediano plus
minus immerso; racemi laxi, densitlori, foliis brevioribus: pedicelli
9-10 mm.; bracteæ 3-4 mm., styli distineli........ 104. B. law: ina.
30 6. Folia alia integra, alia hinc inde serrato-dentata, elliplica, ovala, ovato-
elliptica vel ovalo-lanceolala, 3.5 : 1 vel 2,5 : 1.8 usque ad 5 7 :
2,5 em.; pedicelli 4-9 mm. longi bracteis 2-3 mm. longis suffulti.....
103. B. valdiviana.
31 a (26b). Ramuli tenuissime hirtelli; folia e. 5 : 4,8-7 : 2,2 cm. ; racemi quam
ONAMDTe VIDES AA ae 110. B. ilicifolia.
310. Ramuli dense puberuli; folia 0.7 : 0,5-3 : 4.5 cm.; racemi folia plus minus
lONSeSUperAN tes PAS ee Tres 111. B. Darwini.
integra (c. 1,5 : 0,8 cm.) vel plerumque Lridentala (c 2.5 : 1.5 cm. cum
pebiolonbrevi)e. ere RAR 124a. B. Wettsteiniana.
325. Infl. multo longiores; folia integra vel pluridentata majora 33.
33a. Folia subtus distincte pruinosa glauca, c. 2 : 1-3,5 : 2 cm ; infl. erectæ
glabræ :; pedicelli 4-5 mm. longı; bracteæ 3-4 mm. 147 B. Schwerini.
330. Folia sublus plus minus pallidiora sed non pruinosa; infl. erectæ vel
nutantes, puberulæ 34.
34a. Folia charlacea omnia eircumserrala; dentes supra 8 35.
34b. Folia chartacea vei coriacea inlegra vel remote dentibus 1-7 instructa 36.
35a. Folia crebre peclinato-spinulosa oblonga vel elliptica, 4 6,5 : 2-3.5 cm.:
peliola ec. 5 min ; braclteæ 2-5 mm.; pedicelli 4-5 mm.; slamina connec-
tivo supra antheras producto ; ovula 2 ......... 152. B. pectinata.
39b. Folia remotius spinoso-denlala dentibus ec. 8-10, obovato-elliptica, 3 : 1.3-
8 : 2.8 cm.; pelioli 4-1,5 cm.; bracteæ 2.5-3 mm.; pedivelli 7-9 mm.;
OMAN OS etes AS 149. B Warscewiczii var. quilensis.
36a. Folia chartacea, subintegra vel remote brevidentaia spinulis utrinque 2-7,
oblonga vel elliplica, maxima e 5 : 2 cm.; infl. erectæ, 10-11 cm.
longæ ; bracteæ 2-4 mm.; pedicelli 6-8 nım.; florum diam. c. 4-5 mm.;
antheræ connectivo non superaiæ, ovula 2... 149. B. Warscewiczii.
! Vergleiche eventuell auch 22. conferta var. Lobbiana.
? Diam. — diametros, Durchmesser. Zur Veranschaulichung der Grössen-
verhältnisse der Blüten im geöffneten Zustande gebe ich den ungefähren
Durchmesser in mm. an. Der übliche Vergleich : flores magnitudine B. vulgaris,
flores B. vulgaris minores vel majores scheint mir nicht eben genau, da die
Blülen von vulgaris doch kein konstantes Mass darstellen.
m» © u -
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2M* SER.). (14)
. Folia subcoriacea vel coriacea; florum diam. c. 7-10 ının.; antheræ connec-
tivo producto superatæ, ovula 3-4 37.
. Infl. erec 2 15-28 cın. longæ inferne sæpe foliosæ, bracteæ 3-5 mm., pedi-
celli 4-8 mın.; folia oblonga vel obovato-oblonga, coriacea, utrinque
1-8 dentata. 3,5 : 1,3-8 : 3 cin.; petioli 5-12 mm. 151. B pindilicensis.
. Infl. subnutantes 7-14 ein. longæ : bracteæ 3-4 mim.; pedicelli 4-7 mm.;
folia oblonga vel oblongo- elliplica, subcoriacea, integra vel utrinque
2-3-denlata, 3 : 1-4,5 : :1.8 cm. : petioli 2-8 MM... LC EETELE
150. B. paniculata (oder 156. B. Verschaffeltüi).
(2b). Folia sublus papillis instrucla! fere semper plus minus glaucescentia
vel albescentia 39.
Foiia sublus non papillosa?, plerumque pallide viridia 6%.
Flores 2-4 fasciculati vel subcorymbosi, folia oblanceolata, ce. 2,5 : 0,7-
1 cm. 40.
. Infl. plurifioræ, pierumque racemosæ vel panniculalæ 44.
. Spinæ nulle (an semper?); folia acula inflorescentiis longiora; ramuli
DISPICANIESGS N N ee: 8. B. virgata var. huanucensis.
5 Spinæ mediæ 4,8-3 cm. longæ; folia apice obtusa mucronulata inflorescen-
tiis subæquilonga vel parum minora; ramuli einerascentes...........
58. B. Petitiana.
. Flores raro fasciculali fere semper racemosi, racemi interdum inferne
compositi 42.
. Infl. distincte paniculatæ 58.
Petioli infra laminas arliculati (vide folia longipetiolata!), infl. 7-15 cm.
long&, inferne sæpe compositæ, pedicelli 8-15 mm. 43.
. Petioli supra vaginas articulali (ut plurimum): infl. fere semper breviores
ac nou composilæ : racemi tantum hinc inde floribus singulis sti-
pau A.
. Folia oblonga vel obovato-oblonga, integra vel utrinque 1-4 dentata,
subtus valde pruinosa, 4 : 4,3-7,5 : 1,5 cm.: infl. glabræ, 8-15 cm.
longæ, pedicelli 8-12 mm., bracteæ 2-3 mm.; florum diam. c. 8 mm...
144. B. Moritzii.
Folia obovata vel obovato elliptica, integra vel ad apicem utrinque 1-3 den-
tata, sublus albescentia, # : 4,5-7 : 3,5-% cm.; infl. plerumque pube-
rule 7-10 em. longæ; pedicelli 8-15 mm., bracteæ €. % mm.: florum
damac- 12Emme ES Eee ar Annee 127. B. grandiflora.
Folia dense et distincte 7-8 dentala, 2 : 4-3,3 : 1,7 cın. (teste Weddell ad
5 cm. longa); racemi densı, nutantes, puberuli: bracteæ 3-4 mın.;
pedicelli 4-8 mm.; florum diam. ce. 10-12 mm. 119. B. pichinchensis.
. Folia integra vel remote serrala dentibus brevioribus utrinque 1-6; infl.
diversæ 45.
. Folia parvula, anguste spathulata, 0.8 : 0,2-1,8 : 0,5 cm.; spinæ foliis
subæquilongæ vel parum longiores; infl. 1-2,5 cm. longæ, 8-12 floræ,
puberulæ., pedicelli 4-6 mm.; diam. florum €. & mm.................
123. B. Keissleriana.
. Folia longiora vel latiora: flores majores 46.
. Infl. glabræ vel raro pedicelli subpuberuli 47.
. Infl. ubique dense hirtelli 56.
. Flores fasciculati et sepe simul subcorymbosi vel etiaın inlerdum race-
mosi ? 48.
. Flores semper distincte racemosi vel inf. inferne compositi® 54.
Vergleiche eventuell 6. B. buxifolia, 23. Hieronyni und 52. ceylanica.
Vergleiche eventuell auch 11. actinacantha, 36. ulicina, 148. loxensis.
Vergleiche eventuell 51. {incloria.
Vergleiche eventuell auch 60. asiatica und 11%. globosa; ferner auch 133@
B. armata: folia ovato-elliptica, 2,5 : 1,4-4,5 : 2,5 cm., utrinque %-7 (-8)
en
1
(15) €. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS).
L8a. Folia lanceolata vel oblongo-lanceolata, c. 1,5-3 cm. longa 49.
485. Folia late ovala, obovata vel elliptica, c. 3-6 cm. longa 50.
49a. Ramuli flavescentes; folia subeoriacea, 1,5-2,5 : 0.5-1,2 cm.. uirinque
2-3 dentata: infl. 8-18 floræ, subfasciculatæ ad 2 cm. long; pedicelli
SAN TO ee IRRE 57. B. afghanica.
495. Ramuli nigro-fusci ; folia coriacea, 1,5 : 0,6-3 : 0,9 em., plerumque inte-
gra; infl. fasciculatæ vel subracemosæ, ad 4,5 cm. long ; pedicelli
OSSI N MAC EE LE Rte 114. B. globosa.
50a. Folia coriacea. utrinque valde reticulata, 2-6 : 1,5-2,5 cm., integra vel
utrinque 2-4 dentata; infl. 8-25 floræ, fasciculatæ vel subracemosæ ;
ramulıetennissimechirtellin ann EE ne 60. B. asiatica.
505. Folia chartacea vel subcoriacea, utrinque tenuissime vel indistincte reticu-
lata, integra vel remote subdentata, A : 2-6 : 3 vel 7 : 2,5 em.; flores
fasciculati vel pedunculo ad 2 cm. longo subumbellati; ramuli glabrı.
48. B. nigricans.
5la (47b). Folia chartacea, obovato-elliptica vel oblonga basi cuneala, 3 : 1,5-
5.5 : 2,5 cm., integra vel utrinque superne 1-3 dentata; racemı
novelli ad 5 cm. longi; bracteæ 3-4 min.; pedicelli 3-5 mm..........
B. chimboensis.
51b. Folia subcoriacea, coriacea vel rigida, plerumque minora vel angustiora 52.
52a. Folia fere omnia integerrima, obovato-lanceolata, 4,5 : 0,7 vel 1,5 : 1-4,5 :
2 em.: racemi 10-20 flori, ad 5 em. longi; florum diam. c. 7 mm.;
bracteæ 1-1,5 mm.: pedicelli e. 6-10 mm.; ovula 2 funiculo brevi suf-
HAS LyIUS UStINCUs Eee 51. B. tinctoria!.
925. Folia fere omnia utrinque 1-7 dentata; ovula 3-5, sessilia; stylus nullus 53.
93a. Folia utrinque c. 5-7 brevidenlata, oblongo-lanceolala, 2 : 1,1-4 : 1,8 cm.;
infl. nulantes, ad 6,5 cm. lon:æ; bracteæ 2-3 mm.; pedicelli
8-12 mm., graciles: florum diam. tantum e. 8 mm......:...........
115. B. Bergeriana.
935. Folia plerumque dentibus paucioribus et rigidioribus instructa vel subin-
tegra; pedicelli plerumque breviora : flores majores 54.
Sta. Folia rigida, obovato-oblonga, 1,5 : 1-3,5 : 2 cm., margine incrassata
revoluta remote 1-4 spinoso-dentata; infl. nutantes, 10-12 floræ,
4-5 cm. pedunculo ad 2 cm nudo longæ; bracteæ 3-4 mm.: pedicelli
7-9 mm.; florum diam. ce. 40-114 mm.............. 116. B. rigida.
5+b. Folia coriacea. longiora vel angustiora; infl. suberectæ vel subpatentes 55.
99a. Folia 2 : 0,8-3,3 : 1,3, integra vel plerumque 2-5 dentala, utrinque
distincte sed angustissime reticulata ; racemi c. 3-3,5 cm. longi: bracteæ
3 mm.; pedicelli 5-8 mm.; florum diam. 8-19 mm.; ramuli cinerascentes.
118. B. Reicheana.
99b. Folia 4,7 : 0.6-2,5 : 1,2 cm. remotius 2-3 dentata, utrinque distincte vel
tantum nervis lateralibus elevatis reliculata; racemi 2,5 5 em. longi,
bracteæ ec. 3 mm.: pedicelli subgraciles c. 8 mm.; florum diam. c. 11-
mmekramulınisrofusce Leere 117, B Lechleriana.
dba. (466). Folia late obovata vel elliptica, pleramque integerrima, 2.5 : 1.5-3,5 :
2 em.: peliolus 0,6-1 cm.; infl. 3-7 cm. longæ, inferne sæpe compositæ,
bracteæ 2 mm.; pedicelli 8-10 mm.; florum diam. 8-10 mm.: ovula 4...
120. B. Engleriana.
56b. Folia oblonga vel obovato-oblonga vix dentata; petioli 3-5 mm.; ovula 2 57.
97a. Folia 2 : 0,8-3 : 1,7 vel 4 : 1.5 cm.: bracteæ ec. 2 mm., pedicelli 6-9 mm.;
klorumadiam.zc. Stamm. en nd 121. B truxillensis.
57b. Folia 2 : 0,8-3 1,2 cm.; bracteæ 2-3 mm., pedicelli 7-15 mu. : florum
AMC AO MAC RER LT 122. B. Jelskiana.
brevidentata, in peliolum brevem subito attenuata. subtus vel supra papillosa,
corymbi (teste Citerne) compositi, paueiflori, foliis breviores; spinæ satis
valide, ad 3-5 cm longæ, fuscæ.
Vergleiche eventuell 52. B. Wightiana.
45 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (26 SR.) {16}
58a (41b). Folia omnia integerrima, late ovata vel late-obovato-oblonga, petioli
vix minus 5-10 min. longi 59.
585. Folia fere omnia dentata pleraque brevius petiolata! 61.
39a. Folia subtus raro glauco dense veslita, coriacea, nervi vix conspicui pani-
culæ densifloræ subnutantes..............- 155. B. aurahuacensis.
596. Folia subtus plus minus albescentia, distincte tenuinervia, infl. laxi-
floræ 160.
6Ga. Folia 2.5 : 1,7-3,9 : 2 cm., late ovala vel obovata; petioli 6-12 mm.;
paniculæ 7-12 cm. longæ, bracleæ 1,5-2 mm. pedicelli 6-7 mm., florum
NEN: CSN ESS. POUR 146. B. bumeliæfolia.
605. Folia 3 : 1,8-8 : 3,3 cm.: infl. 10-30 cm. pedunculo sæpe 8-10 cm. nudo
iucluso longæ; pedicelli 8-15 mm. longi......... 145. B. vitellina.
61a. Folia 6 : 2,5-10 : 5 cm., dense eircum spinuloso-serrata, elliptica; infl. ad
20 cm. longæ, dense hirtellæ; pedicelli 5-7 mm. bracteis suhæqui-
Jongis; florum diam. 10-12 mm.............. 15%. B. verticillata.
616. Folia minora; infl. glabræ, 6-12 cm. longæ 62.
62a. Folia coriacea, 3-4 : 1,5-2 cm., utrinque vix reticulaia, plus minus den-
tala, subtus valde pallidiora: paniculæ nutantes. bracteæ c. 3 mm.:
pedicelli 7-10 mm... 153. B. psilopoda (oder 155 B. aurahuacensis.
625. Folia subcoriacea, interdum integra, utrinque distincte reliculata; pedi-
celli breviores 63.
63a. Folia obovala apice rotundala, fere semper dentata, 1.3-4,5 : 0,3-1,7 em.:
inf. 6-12 cm. longæ, densiflor&; petala apice incisa.................
136. B. polyantha.
635. Folia obovato-oblonga, acutiuscula. plerumque integra, 2 : 0,9-3 : 4,3 cm.:
inf. ad 7 em. longæ, laxioræ; pedicelli 4-6 mm.; petala inlegra.......
137. B. Kœhneana.
64a (38b). Flores singuli, fasciculaii sabcorymbosi vel racemosi ? 65.
640. Intl. paniculatæ, vel racemosæ et inferne compositæ 83.
65a. Folia vix supra 5 cm. longa? 66.
655. Folia media non minus 6-8 cm. longa 78.
66a. Folia sublus rore conspicuo glauco-albido lecta* 67.
665. Folia subtus pallide- vel cinereo-viridia 68.
67a. Petioli infra laminas articulati : folia obovata vel obovato-oblonga, 2
4,5-4 : 2,5 cm.. spinoso-denlala spinis utrinque c. 6; infl. racemosæ
vel subcorymbosæ, longiuscule pedunculatæ, 6-10floræ, bracteæ
5.00mm&epedieelliel ACIER er. 130. B. Stuebelii.
67b. Pelioli supra vaginas reticulali: folia oblonga vel oblanceolata, irregula-
riter 3-pluridentata, 1,8 : 8,8-5,5 : 4 cm.: flores 5-12 fasciculalæ vel
subceorymbos&, pedicelli vix minus 2 cm. longi... 35. B. pruinosa.
68a. Flores 1-6 fasciculati vel subeorymbosi 69.
685. Infl. distincte breviracemosæ vel cum pedunculo longo subumbellal& 77.
69a. Spinæ graciles supra à-fidæ, hinc inde foliaceæ; folia ovata vel ovalo-
rotunda, 1,3-2,3 : 1-1,7 cın., sessilia vel longipetiolata peliolo infra
laminam arliculato: flores 5-8 fasciculali, filamenta dentala ..........
12. B. crispa.
695. Spinæ normales 3-, raro 4-5fidæ, folia oblongiora 70.
70a. Folia omnia inlegerrima°, ovula 8-10 71.
1 Vergleiche eventuell 195. b. aurahuacensis.
2 Vergleiche eventuell 50. B. Huegeliana.
3 Vergleiche eventuell A31. B. Goudoti und 129. B. Guilache.
* Wenn die Blätter schmal-lanzeltllich und die Blüten einzeln stehend, ver-
gleiche 40. Hooker? var. candidula.
5 Vergleiche eventuell auch 8. virgata var. huanucensis. Bei Jugendformen
von 6. buzıfolia sind die Blälter meist gezähnt und messen 4 : 1,2 cm.
(Fortsetzung folgt.)
49
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMÜLLER, Weimar.
(Suite.)
Physalidium stylosum (Boiss. et Hoh.) Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 318.
In regione subalpina rarius alpina montium Totschal, in faueibus
supra Ferasad, 18-1900 m. s. m. (29. V., fruct.; n. 6219); prope
Imamsade Davud, 26-2700 m. s. m. (30. V., flor. et fr.; n. 6217); in
convallibus prope Scheheristanek, 22-2300 m. s. m. (1. VI.; n. 6218); in
valle Lar ditionis montis Demawend, in faueibus prope Junesar,
2750 m. s. m. (13. VII., flor. et fr.; n. 6220).
In ihrem ganzen Auftreten sowie ihrer ganzen Erscheinung, Habitus,
Blüte und der (an Saxifraga rotundıfolia erinnernden) Blattgestalt
ähnelt diese Art lebhaft der Grællsia saxifragæfolia, ist aber sofort
an dem langen Griffel der übrigens äusserst variablen Schötchen zu
erkennen. Grællsia besitzt griffellose Schötchen mit sitzenden Narben.
Obwohl die Gattung Grællsia und Physalidium in der gebräuchlichen
systematischen Anordnung weit von einander entfernt stehen, sind
beide Gattungen sehr nahe miteinander verwandt. Die Schötchenform
von Physalidium ist, wie erwähnt, ausserordentlichen Schwankungen
unterworfen, während bei der normalen Form die Schötchen doppelt
(5 X 10 mm.) so lang als breit sind, sind sie bei den extremen Formen;
die sich als var. longisiliquum abtrennen lassen, 5 mal so lang als
breit und bis 25 mm. (ohne Griffel) lang. Dass auch die Schötchen-
form von Grællsia wenig constant ist, beweisen meine südpersischen
Exsiccaten aus der Provinz Kerman (n. 2201, 2201b, 2202). — Eine
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 30 décembre 1904. [A
5 un A h
50 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (54)
neue Art der bisher monotypen Gattung Physalidium fand Lipsky in
der Provinz Hissar (Buchara) i. J. 1899 auf; sie zeichnet sich durch
einfachen nicht corymbösen Blütenstand und kürzeren Stylus aus,
besitzt aber eine ähnliche Blattgestalt (Ph. grællsiæfolium Lipsky,
Contributio ad fl. Asiæ Medi, Petersb. 1900, p. 12).
Thlaspi arvense L. — Boiss. Fl. Or. I, 323.
In montanis supra Patschinar in jugo Charsan, 1800 m. s. m. (13. V.,
fruct.; n. 6273).
Neu für das Gebiet.
*Thlaspi Kotschyanum Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 324.
In lapidosis, ad basin rupium in valle Scheheristanek, 22-2300 m. s. m.
(9. VE, fruct.; n. 6274).
Bisher nur von Paskale (Pasgala) durch Kotschy bekannt, wurde
diese Art von mir auch in der Alpenregion Kurdistans (in monte
Helgurd ad orientem oppidi Riwandos ad fines Persiæ, alt. 2700 m.s. m)
gesammelt (exs. n. 899).
Thlaspi umbellatum Stev. — Boiss. Fl. Or. I, 325. — Buhse,
Aufz. 20. — Stapf, Pol. Exp. I, 35.
Enseli, ad muros et in juncetis arenosis ad mare (27. IV.; n. 6275);
ad Rescht (27. IV.; n. 6276); in valle Sefidrud inter Kudum et
Rustamabad (2. V.; n. 6277).
Thlaspi perfoliatum L. — Boiss. Fl. Or. I, 325.
Teheran, in loeis ineultis, 1150-1200 m. s. m. (8. II. 1892; n. 2206).
Im Gebiet verbreitet, bisher übersehen.
Carpoceras stenocarpum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 331. -— Buhse,
Aufz. 30.
Elburs oceid., in vallibus septentrionalibus alpinis montium Totschal,
29-3200 m. s. m. (10. VI, fl. et fr.; n. 6185) in jugo Lädd; in valle
superiore Talkan (Talagon), Serddere supra Gerab, Gerdene Bary etc.,
2700 m. s. m. (26. VI., fruct.; n. 6186); in excelsis montis Demawend,
3600 m. s. m. (17. VII, fruet.; n. 6187).
Carpoceras hastulatum (Stev.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 333. —
Buhse, Liste, Nachtr., p. 46.
In valle Sefidrud, inter Kudum (nicht Kudrun!) et Rustamabad
(13. L 1892, fl. et fr.; n. 2246. — 2. V. 1902, flor. et fr.; n. 6188).
Aethionema trinervium (DC.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 342.
Montes Totschal, in regione alpina jugi Lädd, 3000-3100 m. s. m.
(30. V., flor.; n. 6208); in vallibus ad Scheheristanek, 2200 m. s. m.
(12. VI, flor. et fr.; n. 6210); supra Ferasad, 1800-2000 m. s. m. (29. V.,
(35) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 51
flor.; n. 6210); in valle Lar ditionis m. Demawend, 2500 m. s. m.
(14. VII., fruct.); prob. in tota ditione regionis alpine haud rarum.
Meine meisten Exemplare des bereits von Kotschy am Totschal
gesammelten und in Boiss. Fl. Or. von dort angeführten A. triner-
vium (DC.) nehmen eine Zwischenstellung zu var. sagittatum Boiss.
Fl. Or. I, 343 (pro spec.!) « foliis basi profunde et acutiusceule has-
tatis » ein; es war mir aber unmöglich das Material diesbezüglich
genau zu sichten. Die andere extreme Form von À. trinervium (DC.)
bildet Zberidella ovalifolia Boiss., welche der Autor bereits in der
a Flora Or. » als var. ovalifolium (folia latiora ovato oblonga)
zu A. trinervium (DC.) gestellt hat. Der Typus hingegen vereinigt
beide Blattformen in sich : Die länglich- bis linear-lanzettlichen Blätter
sind am unteren Teil des Stengels an der Basis verschmälert (foliis
basi attenuatis), am oberen Teil des Stengels aber herzförmig-stengel-
umfassend (basi obtuse subcordato-amplexicaulibus). Auch die in
Litwinow’s Exsiccaten aus der Flora Turkomaniens ausgegebenen
Exemplare des A. sagittatum Boiss. zeigen keine nennenswerte Unter-
schiede von der in Nord-Persien so verbreiteten polymorphen Pflanze.
Aethionema stenopterum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 345. — Buhse,
Liste, Nachtr., 46.
Elburs oceid., in vallibus ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (VE, fl. et
fruct.; n. 6202).
Kotschy sammelte diese Art nur in sehr dürftigen Exemplaren ohne
Fruchtentwicklung, so dass Boissier die Pflanze nicht sicher mit seinem
A. stenopterum Boiss. aus dem mittleren Persien (Ispahan) identifizieren
konnte; meine Mitte Juni mit ausgewachsenen Schötchen gesammelten
Exemplare stimmen vorzüglich auf die Diagnose (stylo sinu longiore)
von A. stenopterum Boiss.
Aethionema grandiflorum Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 346. —
Stapf, Polak. Exp. II, 36.
In valle fluvii Sefidrud, in rupibus ad pontem prope Mendschil,
400 m. s. m. (9. V., flor.; n. 6204); in declivitatibus septentrionalibus
. omnibus montis Charsan vulgatissimum et decus pulcherrimum,
18-2000 m. s. m. (13. V., fl. et fr.; n. 6207); Elburs oceid., in vallibus
ad Scheheristanek ad alpinam regionem usque m. Totschal, 22-2600 m.
s. m. (5. VL, fl. et fr.; n. 6206); in convallibus supra Dschoistan distr.
Talkan (Talagon) ad.pagum Paratschan, 2500 m. s. m. (28. VL, fruet.;
n. 6203); siliculis 15 mm. latis!
Meine Exsiccaten führen meist die Bezeichnung A. pulchellum Boiss.
52 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.). (36)
et Hoh., welches aber einen verzweigten Blütenstand (« ramis corym-
bose ramulosis») und kleinere Früchte besitzt, im Elburs, wo es
Kotschy sammelte, mir indessen nicht begegnet ist. Ebenso gehören
die von mir in iter Persico-turcium 1892-93 aus Kurdistan unter dem
Namen A. amænum Hsskn. (eine nah verwandte, unbeschriebene Art!')
ausgegebenen Exemplare n. 908, 908b, 910 gleichfalls zu A. grandi-
florum Boiss., dessen Blüten (ebenso Früchte) mitunter gelockert stehen
und ebenso in der Grösse varieren.
Aethionema cristatum DC. — Boiss. Fl. Or. I, 352. — Stapf, Pol.
Exp. II, 36.
In valle Sefidrud, inter Rudbar ad Rustamabad (3. V.: n. 6199); ad
Patschinar, 6-600 m. s. m. (12. V., flor. et fr.; n. 6198); in planitie ad
Kaswin, 1400 m. s. m. (16. V., fl. et fr.; n. 6200); ad Teheran, in vallis
1150-1200 m. s. m. (26. II. 1892, fl. ; n. 2218).
var. (nov.) spinulosum Bornm., dentibus alarum e basi triangulari
Janceolatis in spinulam tenuissimam elongatis.
Kaswin, in vinetis, 1400 m. s. m. (17. V.. fruet.; n. 6101).
Nota : A. heterocarpum Stapf in Sint exs. n. 844 (non. J. Gay) =
A. campylopterum Boiss. (stylo longe exserto!).
Aethionema Arabicum (L.) Andrz. — Stapf, Pol. Exp. II, 36. —
A. Buxbaumii (Fisch.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 353.
In valle Sefidrud et in planitie prope Mendschil et Patschinar,
300-600 m. s. m. (2.-12. V., fl. et fr.); prope Rudbar (n. 6193), Rus-
tamabad (n. 6194), Mendschil (n. 6195), Patschinar (n. 6196); Elburs
oceid., in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (3. VL, fruct.; n. 6197).
Lepidium Draba L. — Boiss. Fl. Or. I, 356. — Buhse, Aufz. 26.
Montes Elburs, ad Scheheristanek ubique in ruderatis vulgaris,
2200 m. s. m. (10. VL, fl. et fr.; n. 6282).
Lepidium vesicarium L. — Boiss. Fl. Or. I, 361. — Stapf, Pol.
Exp. II, 36.
1 A. amenum Hssk. in Sint. exs. n, 2630 (Egin, 15. VI. 1890) gehört nach
Haussknecht (!) zu A. membranaceum DC., zu welcher Art Freyn auch die
sicher falsch bestimmte Nummer Sint. 2688 (Egin, 3. VI. et 18. VI. 1890) ziehi.
Dagegen ist Freyn’s A. latifolium sp. nov. vom Vansee (Bull. de l’Herb.
Boiss. 1901, 258) befindlich im Herbar Haussknecht, mit aller Bestimmtheit
nichts anderes als A. speciosum Boiss. et Huet., besonders mit robusteren
Exemplaren, welche Haussknecht am Beryt-dagh sammelte, völlig überein-
stimmend. Auch seine Angaben bezüglich der Fruchtflügel sind durchaus hin-
fällig.
(37) J. BORNMÜLLEB. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS, 33
Kaswin, in vinetis ad vias et in muris copiosissime, 1400 m. s. m.
(GA fl et-fr.; n. 6283):
Euclidium Syriacum (L.) R. Br. — Boiss. Fi. Or. I, 368.
Baku, in ruderatis (L.) R. Br., in valle Sefidrud, prope Kaswin,
Teheran, Scheheristanek in ineultis (observ.).
Euclidium tenuissimum (Pall.) Fedtsch. — Bull. Bois.
ser. 2, t. IV, 915 (1904). — E. Tataricum (Willd). DC. (1821). —
Boiss. Fl. Or. I, 369.
Elburs occid., in arvis regionis subalpinæ prope Scheheristanek,
2200 m. s. m. (1. VL, fl. et fr.; n. 6278).
Euelidium-Arten waren aus dem Gebiet noch nicht angeführt.
E. tenuissimum (Pall.), mit Exemplaren aus Transkaspien und Turkestan
(leg. Litwinow, Regel) genau übereinstimmend, wurde vor einigen
Jahren durch Th. Strauss für die Flora Persiens am Elwend entdeckt,
Das Auftreten dieser Art in Nord-Persien darf daher nicht befremden-
Neslia paniculata L. £. Thracica Velen. Fl. Bulg., 47 (pr. sp.).
Baku, in segetibus (19. IV., fl. et fr.; n. 6280); ad Mendschil,
400 m. s. m. (10. V., fl. et fr.; n. 6281).
Sameraria (Tetrapterygium) nummularia Bornm. spec. nov.
Annua, glaberrima (in var. hebecarpa fructibus tantum indumento
brevissimo einerascente) 1 '/.-2-pedalis, inferne ramosissima; eaulibus
foliatis, erectis, cum .ramis iterum ramulosis inflorescentiam amplam
ramoso-paniculatam formantibus, ramis divergentibus, racemis fructi-
feris valde elongatis; foliis integerrimis, inferioribus oblongis in
petiolum attenuatis, e. 10 em. longis, 4-6 cm. latis, caulinis obovato-
oblongis obtusissimis, sensim valde abbreviatis, basi cordato-amplexi-
eaulibus, aurieulis obtusis; pedicellis fructiferis, capillaribus, apice non
incrassatis:; sepalis obtusis, 2’ mm. longis, luteo-viridibus (glabris),
mox deciduis; petalis flavis calyce subduplo longioribus; silieula in
pedicello 6 mm. longo deflexa, tetraptera, pro more parvula adjectis
alis lateralibus ovato-orbieulata 10-11 mm. jata et 11-12 mm. longa,
basi sinu lato cordata apice sinu clauso emarginata; ala antiea (et
postica) quam marginalis paulo tantum angustiore, omnibus loculo
majuseulo subeoriaceo subangustioribus, valde reticulatis; stylo brevis-
simo vel subsessile sinum non superante. — Ceterum variat :
a. lamprocarpa Bornm., silieulis (cum alis) glaberrimis, nitidis
(exsicc. n. 6285).
ß. hebecarpa Bornm., siliculis (cum alis) indumento brevissimo eris-
pulo dense obtectis ideo opaco-einerascentibus (exsice. n. 6284).
54 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (38)
Habitat in partibus occidentalibus montium Elburs in valle Lur, ubi
in declivitatibus lapidosis subalpinis fluvii Keredsch in altitudine
2000 m. s. m. legi d. 9. V. 1902.
Sameraria nummularia Bornm. silicula tetraptera ad sect. Tetra-
pterygium pertinens (= Tetrapterygium nummularium Bornm. herb.)
cum S. glastifolia (F. et M.) tantum comparanda est, quæ silieulis
dimidio fere majoribus (ca. 20 mm. longis et ca. 18 mm. latis) et alis
fere duplo latioribus (6 mm. latis) facillime distinguitur. —- 8. stylo-
phora J. et Sp. (cui S. macrocarpa Boiss. et Hausskn., Boiss. Fl. Or.,
suppl. 64 valde affınis!) absme in montibus Kurdistaniæ Assyricæ
a. 1893 lecta (Bornm., iter Persico-turcicum, 1892-93, n. 916) est species
siliculis late alatis maximis stylo 3-4 mm. longo terminatis et habitu
alieno diversissima.
. Die Exsiccaten führen die falsche Bezeichnung S$. stylophora J. et Sp.,
da ich auf den Irrtum verfiel, dass Kotschy die im Lurthal des Elburs-
gebirges häufige Pflanze s. Z. unmöglich übersehen haben könnte und
dies die Art sei, welche (S. stylophora J. et Sp.) Kotschy im Elburs
angetroffen hatte. Die von mir in Kurdistan gesammelte und richtig
ausgegebene S. stylophora J. et Sp. erschien mir dagegen zu $S. macro-
carpa Boiss. et Hausskn. zu gehören. Der Vergleich mit dem Original
der S. macrocarpa Boiss. et Hausskn. (Herb. Hausskn.!) und der vor-
züglichen Originalbeschreibung und Abbildung der $. stylophora Jaub.
-et Spach (Illustr. tab. 50 sub Tetrapterygio) ergab indessen sofort, dass
diese Annahme eine irrige war. Da die reichlich und in gutem fruch-
tenden Zustand eingesammelten Exemplare durch die völlig gleiche
Grösse und Gestalt der sämtlich ausgewachsenen (kleinen, abgerundeten)
Früchte geradezu auffallen, scheint es mir auch ganz ausgeschlossen,
dass etwa Uebergangsformen zu der grossfrüchtigen nächstverwandten
Art Armeniens, 8. glastifolia (F. et M.), mit im Umriss herzförmigen
Schötchen vorkommen können.
Isatis latisiliqua Stev. — Boiss. Fl. Or. I, 377. — 1. psilocarpa Led.
-—— Buhse, Aufz. 27. — I. Steveniana Trautv. — Stapf, Pol. Exp. Il, 37.
In valle Sefldrud, prope Rudbar, 300-500 m. s. m. (7. V., fl. et fr.;
n. 6298, f. leiocarpa; n. 6289, f. pstlocarpa);, ad Patschinar, 5-600 m. s. m.
(12. V., fl. et fr.; n. 6288); Elburs oceid., in valle Scheheristanek,
2280 m. s. m., copiose (1. VL, fl. et fr.; n. 6291, f. leiocarpa; n. 6292,
f. psilocarpa; n. 6393, f. psilocarpa silieulis elliptieis, nee late ovatis
basi rotundatis vel subcordatis).
Kahl- und behaart-, breit- und schmalfruchtige Formen treten bei
(39) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 55
Scheheristanek an ein und derselben Stelle gemischt wachsend auf und
zeigen habituell nicht die geringsten Unterschiede, bestätigen somit
durchaus Boissier’s Annahme, solche als Arten beschriebenen Formen
nicht gelten zu lassen.
Isatis Kotschyana Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. I, 378. — Buhse,
Aufz. 27.
Ad basin montis Demawend, supra Pelur, Ask et Rene, 2100-2300 m.
s. m. (15. VII, fruct. mat.; n. 6294 var. hirsuta Bornm., fol. præsertim
subtus et ad marginem hirsutis nee glaberrimis); in valle Scheheris-
tanek, 2200 m. s. m. (12. VL, flor.; n. 6296, fol. glaberrimis) et prope
Getschesär in valle Lur, 2200 m. s. m. (18. VI, fl. et fr. juv.; n. 6295,
fol. glabris).
Die nur jugendliche (kahle) Schötchen tragenden Exemplare von
Scheheristanek und dem Lurthal, wo diese Art überaus häufig ist,
lassen die Species nicht genau erkennen ; vielleicht gehören sie zu
I. leuconeura Boiss. et Buhse, doch werden dieser Art n.ch der Spitze
verschmälerte Schötchen zugeschrieben. Auch in der Flor. Or. bezeichnet
Boissier I. leuconeura als « species non satis nota, » die nach Exem-
plaren mit unentwickelten Früchten beschrieben wurde. Vermutlich
ist dieselbe von /. Kotschyana Bsiss. et Hoh. überhaupt nicht ver-
schieden; über J. leuconeura Boiss. vergl. Freyn, Bull. Boiss. 1903, 700.
Isatis Aleppica Scop. — Boiss. Fl. Or. I, 382.
Inter Rescht et Kaswin, in lapidosis prope Patschinar, 5-600 m. s. m.
(AVE et ren. 6282):
Diese Art ist auf persischem Gebiet bisher nicht aufgefanden. Die
mit Z. Iberica Stev. (sect. Apterolobus) verwandte /. stenocarpa Stapf
(Pol. Exp. II, 37), welche Pilchler bei Patschinar entdeckte, ist mir
dagegen nicht begegnet. Meine Exemplare weichen von der in Syrien
und Mesopotamien gesammelten Pflanze dadurch ab, dass der untere
Teil der Schötchen nicht lang und allmählich verschmälert ist, sondern
an der Basis (Stiel) abgerundet und im unteren Teil breiter ist als
die Flügelränder des vorderen Teils; diese Form liesse sich als
var. Persica Bornm. absondern. Die Länge der Schötchen beträgt
20-22 mm.
Isatis minima Bunge. — Boiss. Fl. Or. I, 383.
Inter Kaswin et Teheran, in planitie prope pagum Schahabad,
12-1300 m. s. m. (23. V., fl. et fr.; n. 6287).
Stimmt mit Bunge’s Abbildung (in Lehm., tab: 4) sowie mit der von
mir in Südpersien, Provinz Kerman, i. J. 1892 gesammelten Exem-
56 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR.). (40}
plaren gut überein. I. stenocarpa Stapf besitzt nach der Beschreibung
bedeutend grössere, 20-23 mm. lange Schötchen.
Diplotaxis Harra (Forsk.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 388. — Buhse
Aufz. 30 sub Brassica.
In valle ffuvii Sefidrud, ad rupes inter Rustamabad, Rudbar et
Mendschil, 2-400 m. s. m. (3.-10. V., fl. et fr.; n 6297); inter Mendschil
et Patschinar (12. V.: n. 6298).
Brassica deflexa Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 392.
Inter Mendschil et Patschinar, et supra Patschinar in montibus,
4-550 m. s. m. (11. V., fl. et fr.; n. 6299).
Die Exemplare stimmen mit jener Pflanze überein, die ich 5. V. 1892
bei Kerman (Südpersien) sammelte und (n. 2236) als « B. deflexa Boiss.
var. flor. aurant. » ausgab; sie neigen durch gelbe Blüten (fl. luteis
nec pallidissime flavis) und grösseren Stylus zu BD. leptocarpa Boiss.,
einer sehr dürftig kekannten, nur von Bunge südlich von Teheran
gesammelten Art, hin. Da bei meiner nordpersischen Pflanze die
Schoten ebenfalls -+ deflex, d. h. bald aufrecht bald abwärts geneigt
sind, so schwinden jegliche Merkmale, M. leptocarpa Boiss. als Art
aufrecht zu halten, betrachte daher letztere als synonym.
Eruca sativa L. — Boiss. Fl. Or. I, 396.
Baku, in collibus (19. IV., fl. et fr. ; n. 6300, f. siliquis sparse retrorso-
pilosis); Sefidrud, pr. Rustamabad (2. V., fior.; n. 63005).
Raphanus sativus L. — Boiss. Fl. Or. I, 400.
Enseli, in arenosis insulæ Mian-poschte (23. IV., fl. et fr.; n. 6301).
Crambe Orientalis L. — Boiss. Fl. Or. I, 407. — Buhse, Aufz. 30.
— Stapf, Pol. Exp. II, 38.
Kaswin, in ineultis lapidosis, ca. 1400 m. s. m. (16. V., flor.; 6304b):
ditionis Teheran in declivibus prope Ferasad ad radices montium
Schimran, 1700 m. s. m. (28. V., fl. et fr.; n. 6303).
Buhse’s Liste erwähnt diese Art nieht und stellt die in der « Auf-
zählung » genannte Pflanze zu C. Persica Boiss., obwohl sie Boissier
in der «Fl. Or. » als C. Orientalis beibehalten hat. Auch Stapf 1. c.
führt C. Orientalis L. von Kaswin an.
Crambe Persica Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 407.
Elburs oceid., in vallibus subalpinis prope Scheheristanek, 2200 m.
Sara, Hetiı. 7. VL, fr. n. 6304).
var. (nov.) glaberrima Bornm., tota planta glaberrima; in con-
sortio præcedentis (n. 6305).
C. juncea M. B. sammelte Kotschy bei Teheran (Boiss. |. e., 407),
(41) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 87
bleibt aber ebenfalls in Buhse’s Liste unerwähnt; genannte 3 Arten
stehen allerdings einander sehr nahe.
CAPPARIDEÆ
* Cleome ornithopodioides L. — Boiss. Fl. Or. I, 411. — Buhse,
Aufz. 31; Liste, 46, n. 161. — Lipsky, pl. Ghil., 222.
7. lactea Bornm. (var. nov.); floribus lacteis; specimina vix pedalia
paulo ramosa præterea foliis latiuseulis siliquis breviter stipitatis a
typo aberrant.
In valle fluvii Sefidrud in deelivitatibus montium supra Rudbar,
(4. V., flor.; n. 6306).
Buhsea trinervia (DC.) Stapf, Pol. Exp. I, 385. — B. colu-
teoides (Boiss.) Bunge. — Boiss. Fl. Or. I, 416. — Buhse, Aufz. 31.
Sefidrud, in montibus supra Rudbar, 300 m. s. m. (4. V., fl. et ir.;
n. 6307); in collibus ad Mendschil, 450 m. s. m. (10. V., fl. et fr.;
n. 6309); inter Kaswin et Teheran (observ.).
var. ramosa Bornm. (var. nov.), caulibus pyramidatim longe-
ramosis, foliis oblongis versus basin euneatis nee ovato-orbieulatis.
In valle Sefidrud, supra Rudbar, 300 m. s. m. (5. V., fl. et fr.; n. 6308).
RESEDACEÆ
Reseda lutea L. — Boiss. Fl. Or. I. 429. — Buhse, Aufz. 31.
In valle Sefidrud, supra Mendschil, ad pontem, 400 m. s. m. (10. V.,
fl. et fr.; n. 6310).
Reseda bracteata Boiss. — Boiss. FI. Or. I, 431. — Buhse, Aufz. 32.
Inter Rescht et Kaswin prope Patschinar et Mendschil, 400-600 m. s. m.
(11. V., fl. et fr.; n. 6311).
Die jüngeren Exemplare tragen breitere. nur ungeteilte Blätter
(n. 6312).
Reseda Bungei Boiss. £. elongata Bornm. (var. an subspec. nov.),
differt a typo (densifloro) racemis elongatis laxifloris, pedicello
capsula sesquilongiore vel ea duplo longiore. Ceterum ut in typo :
caulibus glabris ramosis, capsula minuta vix stipitata subglobosa ore
subedentulo, seminibus nitidis Iævissimis.
Teheran, in desertis locisque neglectis ad fluvium Dschadsche-rud
inter Teheran et oppidum Demawend, 1200-1300 m. s. m. (21. VIII. 1902,
flor. et fruet. mat.; n. 63105).
58 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (42)
CISTINEÆ
Helianthemum ledifolium (L.) Mill. = A. Niloticum (L.) P.
— Boiss. FI. Or. I, 441.
In collibus arenosis inter Mendschil et Patschinar. 400-500 m. s. m.
(11. V., f.-et fr. ;:n. 6315).
Aus der Flora Nord-Persiens noch nicht angeführt.
Helianthemum salicifolium (L.) Mill. — Boiss. Fl. Or. I, 441. —
Buhse, Aufz. 32. — Stapf, Pol. Exp. II, 39.
Baku, in collibus (19. IV., fl. et fr.: n. 6316).
Fumana Arabica (L.) Spach. — Boiss. Fl. Or. I, 449.
Sefidrud, in deelivitatibus montium supra Rustamabad et Rudbar,
200-300 m. s. m. (3. V., fl. et fr.; n. 6313 et 6314).
Neu für die Flora des Gebietes!.
VIOLARIEÆ
Viola Thessala Boiss. et Sprun. — Boiss. Fl. Or. I, 458 sub
syn. V. albee. — Freyn, Sint. Mas., p. 839 sub V. suavıs et V. alba.
Sefidrud, in silvis inter Kudum et Rescht (12. I. 1892; n. 2050);
montes Elburs in vallibus inter Totschal et Demawend prope pagum
Feschend, 1800 m. s. m. (13. VII., fr.; n. 6317).
Diese Art ist besonders in den nördlichen Teilen des Gebietes der
Flora Orientalis sehr verbreitet : Amasia (Bornm. exs. n. 169 et 1695):
Gümuschchane (Sint. n. 5480); Batum (Bornm. n. 4117); Pers. bor.,
Asterabad, Bender Ges (Sint. n. 1416 sub V. alba et n. 1428 sub
V. suavis); Transcaspia, Kisil Arwat (Sint. n. 1841 sub V. suavis);
Persia austro-orient., prov. Kerman, Rabur (Bornm. n. 2049).
Weder bei Boissier noch bei Buhse wird V. Thessala, bezw. V. alba,
aus der Flora Persiens und Kleinasiens angeführt.
Viola spathulata Willd. — V. papillarıs Boiss. et Hoh. — Boiss.
Fl. Or. I, 454.
Elburs oceid., ad rupes in valle Lur prope Meidan, 2100 m. s. m.
(6. et 9. VI, flor.; n. 6320; 18. VI, fr. ; n. 6321).
Blüten tiefblau, wohlriechend. Bei Meidan tritt dieses Veilchen an
1 Sec. W. Grosser, in Engler, das Pflanzenreich, Cistaceæ, p. 124 (1903) :
«nördliches Persien, findet in Chorassan die Ostgrenze » ohne Standortsangaben.
(43) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 39
einem einzigen Felsen (Porphyr) in grosser Menge auf, an einer Stelle,
wo die Felshänge unmittelbar an den Weg und Keredschfluss stossen;
es ist dies die klassische Stätte der V. papillaris Boiss. Trotz eifrigsten
Suchens ist es mir nicht gelungen, an einem der benachbarten Felsen,
noch sonst wo im Elbursgebirge, diese herrliche Viola aufzufinden,
welche die im Glimmerschiefer hier ganz isoliert eingesprengten
Porphyrmassen bewohnt, in Gemeinschaft mit einer ganzen Reihe der
hervorragensten Seltenheiten, die ebenfalls nur hier oder wenigstens
im Elbursgebirge nur an dieser Localität gefunden wurden, wie
Petrocallis fenestrata Boiss. und Potentilla xylorrhiza Boiss. et Hoh.,
zusammen mit Campanula Lourica Boiss.
Ein jenseits des reissenden Gebirgsflusses liegender felsiger Berg-
rücken, der sich aus den benachbarten Gebirgsmassen durch seine
imposanten Formen von Ferne merklich macht, dürfte dergleichen
Gesteinart (Porphyr) angehören und vermutlich dieselben botanischen
Raritäten, ja gewiss noch anderes Unbekannte bergen, während sonst
das gesammte Lurthal äusserst wenig Abwechslung in seiner Pflanzen-
decke bietet. Jener Berg am rechten Ufer des Keredsch sei einem
künftigen Besucher dieses Gebietes besonders warm empfohlen.
* Viola Hymettia Boiss. et Heldr. — VW. tricolor e. Hymettia Boiss.
Fl. Or. I, 466.
Sefidrud, in glareosis ad Rustamabad et Rudbar, 200-300 m. s. m.
(3. et 4. IV., flor.; n. 6318); prope Patschinar, 600 m. s. m. (11. V.;
n. 6319).
Die im Sefidrudthal gesammelte Pflanze ist die an der klassischen
Stätte aufgesuchte V. brachyantha Stapf, Pol. Exp. I, 39. W. Becker
identificierte die in Wien befindlichen Pichler’schen Originale mit
V. Hymettia Boiss. et Heldr., welche übrigens auch sonst im Orient
asiatischer Seite verbreitet ist. In Anatolien sammelte ich sie bereits
1. J. 1889 bei Amasia, von wo sie als solche zahlreich in Herbarien
gelangte.
- *Viola appendiculata DC. sub. var. — V. occulta Lehm. — Boiss.
Fl. Or. I, 467.
Elburs oceid., in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (5. VI., flor.;
n. 63185); Teheran, in planitie et in vallis urbis copiose, 1150 m. s. m.
(12. II. 1892; iter Pers.-ture. n. 1255).
Fehlt in Buhse’s Liste, wurde aber bereits von Kotschy bei Teheran
gesammelt und in Boiss. Flora Or. aufgenommen.
60 BULLETIN DE L'HERBIKR BOISSIER (2me SÉR.). (44)
POLYGALEÆ
Polygala major Jacq. — Boiss. Fl. Or. I, 474. — Buhse, Aufz. 33
sub P. Anatolica Boiss. et Heldr.
Sefidrud, Rudbar, 3-400 m. s. ın. (4. V., fior.; n. 6322).
Das Exemplar (sehr dürftig) zeigt keine Abweichungen von der in
Anatolien so verbreiteten als P. Anatolica bekannten Pflanze.
SILENEÆ
Velezia rigida L. — Boiss. Fl. Or. I, 478. — Buhse, Liste 46. —
Lipsky. pl. Ghii., 222.
Inter Rescht et Kaswin ad Mendschil. 400 m. s. m. (10. V.; n. 6323);
Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6324).
Dianthus orientalis Sims. (= D. fimbriatus M. B.). — Boiss. Fl.
Or. I, 495; vergl. Freyn, Bull. Boiss. ser. 2, IIL, 862.
In alpibus Totschal, 2400-3000 m.s. m. (7. VIIL., fl.; n. 6357).
8. obtusiquameus Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 495.
Elburs, Teheran, supra Ferasad, 1800 m. s. m. (28. V., flor.; n. 6354).
+. brachyodontus Boiss. et. Huet. — Boiss. Fl. Or. I, 495.
Elburs oceid., in valle Lur, 2100 m. s. m. (9. et 18. VI., flor. ; n. 6355).
e. stenocalyx Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 495.
Elburs, in valle Lur ad Getschesär. 2200 m. s. m. (4. VII, flor.;
n. 6356).
Kelch sehr schmal und länger, Blüten merklich kleiner : hoch-
wüchsig. !
Dianthus crinitus Sm. y. crossopetalus (Fenzl) Boiss. — Boiss. Fl.
Or. 1, 496.
Sefidrud, in aridis ad Mendschil et prope Patschinar, 4-600 m. s. m.
(11. V., flor.; n. 6353); inter Teheran et Demawend in collibus ad
fluvium Dschadsche-rud, 13-1400 m. s. m. (21. VIIL, fl. et fr.; n. 6351);
1 Eine dem D. Orientalis Sims. habituell ähnliche Nelke wurde von Pilchler
bei Karu am Demawend entdeckt und von Stapf mit dem Namen D. pul-
verulentus Slapf, Pol. Exp. II (1886), 11 belegt. Die in Kleinasien bei Termessus
von Heider aufgefundene und von Weltstein als neue Art erkannte und ebenfalls
als D. pulverulentus sp. n. (Wettslein in Beitr. z. FI. d. Orients, Silzungsber.
d. kais. Acad. d. Wiss. in Wien, Mathem -nalurw. Classe, Bd. NCVIIL, Abt. I.
Apr. 1899) beschriebene Pflanze ist daher neu zu benennen: D. Wettsteinii Bornm.
(45) 7. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 51
in alpinis jugi Kendevan montium Elburs occidentalis, 3000 m. s. m.
(23. VL, fl. et fr.; n. 6352).
Dianthus Persicus Hausskn., Mitth. d. Thür. bot. Ver. IX
(1890), 16.
Elburs oceid., ditionis Talkan (Talagon) in declivitatibus supra
Dschoistan, 22-2300 m. s. m. (27. VI, fl.; n. 6350).
Aus dem Elbursgebirge ist bisher eine Nelke der Carthusianorum-
Gruppe nicht bekannt gewesen; D. Persicus Hausskn. ist ursprünglich
in West-Persien gefunden und hier von Th. Strauss mehrfach gesam-
melt worden. Der Autor vergleicht ihn mit D. Lydus Boiss., doch
ähnelt die Pflanze auch manchen Formen der D. Haynaldıanus Borb.
(Oester. bot. Zeitschr. 1888) — D. intermedius Boiss. non W. et aut.
Neben der kahlblätterigen und kahlstengeligen Form tritt eine var.
velutina Bornm. auf, deren Stengel und Blätter kurzbehaart sind.
Saponaria vaccaria L. — Boiss. Fl. Or. I, 525. — Buhse, Aufz. 36.
— Lipsky, pl. Ghil., 222.
Teheran, in declivitatibus ad Ferasad, 1600 m. s. m. (28. V., fl.;
n. 6325).
ß. grandiflora (Jaub. et Sp.) Fisch. — Boiss. Fl. Or. I, 525.
Inter Rescht et Kaswin, ad Patschinar, 600 m. s. m. (11. V., fl. et fr.:
n. 6327).
Saponaria viscosa C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 531.
Inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, 1200-1400 m. s. m. (13. V.,
fl. et fr.; n. 6331).
Neu für das Gebiet.
Saponaria Orientalis L. — Boiss. Fl. Or. I, 531.
Elburs oceid., in reg. alpina jugi Kendevan, 3000 m. s. m. (23. V.,
fl. et fr. ; n. 6329); in valle Lur, prope Getschesär, 2200 m. s. m. (19. VL,
fl. et fr.; n. 6328); in valle Talkan (Talagon) in faueibus prope Dschoi-
stan, 2050 m. s. m. (27. VL, fl. et fr.; n. 6330).
*Gypsophila aretioides Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 538.
Demawend (loc. elass.) in reg. alpina ad rupes, 2500: m. s. m., et
prope Pelur ad pontem, 21-2200 m. s. m. (15. et 16. VIIL., fl.; n. 6339):
in valle Lar ad Karawanserai Bastek; in faucibus prope Junesar,
2700 m. s. m. et in rupibus summi jugi Junesar, ca. 3000 m. s. m.
(12. et 13. VIL, flor.; n. 6338); Elburs oceid., in jugo alpino inter
Getschesär (in valle Lur) et Asadbar, 26-2700 m. s. m. (19. VI, flor.;
n. 6337).
Boissier lag diese nur vom Demawend bekannte, später auch in den
62 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21€ SER.). (46)
Gebirgen von As-chabad (Transkaspien) aufgefundene Pflanze (typisch)
nur in 1-2 Zoll hohen Individuen vor. Sie bildet bei der Pelurbrücke
und besonders am Asadbar felsenharte Riesenpolster von etwa 1 m.
Durchmesser und 30 em. Höhe, die auch Kotschy bei Bereisung des
Gebietes (i. J. 1843) nicht entgingen, aber, da Blüten fehlten, von ihm
für eine Dionysia angesprochen wurden; vergl. Kotschy, Mitt. d. k. k.
geogr. Ges. Wien, V (1861), 20; Bornmüller, Bull. de l’Herb. Boiss.,
ser. 2, tom. III (1903), 594.
Gypsophila polyclada Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 542.
Elburs occid., in valle Scheheristanek lateris septentrionalis montium
Totschal, 2200 m. s. m. (12. VI., flor.; n. 6334). — @. polyclada Stapf
in Sint. exs. 1172 = @. elegans M. B.
Gypsophila pallida Stapf, Pol. Exp. II, 13. — ? an varietas
G. polycladæ Fenzl.
Kaswin, in campis præsertim ad orientem urbis, 1250-1306 m. s. m.
(20. V., flor.; n. 6335); etiam @. pulchra Stapf est sec. specimina
origin. species simillima an var. @. polycladæ Fenzl; prope Sultanabad
Persiæ occid. (Medæ) leg. Strauss formas intermedias.
Gypsophila paniculata L. — Boiss. Fl. Or. I, 542.
Demawend, ad basin montis prope Rene et Pelur, 2200-2300 m. s. m.
(15. VIIL, flor.; n. 6336).
Boissier führt die Pflanze vom gleichen Standort, wo sie in Mengen
auftritt, an; sie entspricht der in Bull. de l’'Herb. Boiss. 1903, 864
beschriebenen Unterart @. bicolor Freyn et Sint. (Sint. exsice. 452).
Gypsophila elegans M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 551. — Buhse, Liste,
46. — Lipsky, pl. Ghil.. 223.
Sefidrud, inter Kudum et Rustamabad, 100-200 m. s. m. (3. V., fl. et
fr.; n. 6332); prope Mendschil, in collibus arenosis, 400 m. s. m. (10. V.,
flor. ; n. 6333).
Gypsophila modesta Bornm. spec. nov. — Typ. in Herb. Bornm.
Annua, glaberrima e colle dichotome et brachiatim ramosa, nana,
laxe racemoso-paniculata ; foliis sessilibus, infimis et caulinis confor-
mibus, linearibus, obtusissimis, subenerviis, floralibus (prophyllis)
minimis, sublinearibus, herbaceis (non scariosis nec margine scarioso-
membranaceis) ; pedicellis filiformibus, sub anthesi calyce 2-3-plo .
(demum 3-4-plo) longioribus, demum patulis; floribus minimis; calyce
glabro, breviter campanulato, ad medium usque in lobos ovatos rotun-
dato-obtusos anguste albo-marginatos diviso; petalis albis, retusis,
calyce sesquilongioribus ; capsula calyce parum longiore; seminibus
minimis, tubereulatis, brunneis.
(47) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 63
Habitat : in campis arenosis ad orientem pagi Mendschil inter Rescht
et Kaswin, 4-500 m. s. m. (11. V. 1902, fl. et fr.; n. 63335).
Species minutiflora, linearifolia, glaberrima, nana, foliis floralibus
non scaroisis distinetissima, cum nulla in Boissier Fl. Or. speciebus
indicatis nec eis nuper a cl. J. Freyn descriptis * commutanda.
Die Arten der @. elegans-Gruppe, einschliesslich der habituell mit
@. modesta Bornm. sehr ähnlichen @. minutiflora Hausskn. et Bornm.
(nom sol.) haben hyaline oberste Blättchen (Bracteen), ferner eine
andere Art der Verzweigung und kommen somit nicht in Frage.
Ebenso sind die, auch durch andere Blattgestalt gekennzeichneten
@. viscosa Murr. und G. melampoda Bienert zwei schon habituell sehr
unähnliche Arten (vergl. Haussknecht’s, Post’s und Sintenis’s Exsic-
caten), denen sich @. spathulæfolia Fenzl. und @. hispida Boiss. (beide
breitblätterig mit drüsig-klebrigem Indument) anreihen. @. lineari-
folia F. et M., welches ich selbst in Assyrien und Mesopotamiem
(Bornm. exsice. n. 958, 959) in mit Haussknecht’s Exemplaren genau
übereinstimmenden Formen sammelte (Kelchzipfel länglich linear), ist,
wie @. Szowitzii F. et M. (nach Exemplaren vom klassischen Standort,
leg. Fedesseeff) eine dicht mit Drüsen besetzte Art anderer Tracht:
schliesslich besitzt auch @. adenophora Boiss. ähnliche Unterscheidungs-
merkmale, dicht drüsige Haarbekleidung und lanzettlich zugespitzte
Kelehzipfel, die bei @. modesta Bornm. selbst in der Knospenform
(diese halbkugelig) völlig abgerundet sind.
Acanthophyllum squarrosum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 562.
_ Inter Rescht et Kaswin in aridis prope Patschinar, 600 m. s. m.
(12. V.; n. 6349); in planitie prope Kaswin, ad pagum Huschkerabad,
1300 m. s. m. (21. V.; n. 6348); Teheran, in aridis prope Schahabad,
1300 m. s. m. (23. V.; n. 6347); ad basin montium Schimran, prope
Ferasad, 1600 m. s. m. (28. V.;n. 6346).
*Acanthophyllum bracteatum Boiss. — Boiss. Fl. Or. II, 563.
Teheran, äd basin montium Schimran prope Ferasad, 16-1700 m.s. m.
(28. V.; n. 6345).
Acanthophyllum microcephalum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I1,,564.
Elburs oceid., in aridis alpinis vallis Lur, prope pagum Meidan,
„2100 m. s. m. (5. VIL.; n. 6342 et 6324bis); ad basin septentrionalem
! Freyn in Oester. bot. Zeitschr. 1891, 363 : G. capillipes Freyn et Sint. aus
Armenien (Sint. exsicc. n. 7283!). — Freyn in Bull. de !’Herb. Boiss. 1903, 865 :
G. heteropoda Freyn et Sint. aus Transkaspien (Sint. exsice. n. 15321),
64 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2We Sin.). (48)
alpium Totschal prope Scheheristanek, 2200 m. s. m. (12. VI.; n. 6343);
in vallibus alpinis fluvii Dschadsche-rud, inter Egil et Uschan, 1800 m.
s. m. (I. ST: n° 6541):
Die Exemplare von Egil zeigen sich durch grössere Köpfchen und
diekere Blätter aus und neigen dadurch etwas zu A. crassifolium Boiss.
Acanthophyllum crassifolium Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 564.
Elburs, in vallibus fluvii Dschadsehe-rud, prope Egil, 2000 m. s. m.
(11. VI. flor.; n. 6341); in planitie inter Teheran et urbem Dema-
wend, ad Bumahin (20. VIT, flor.; n. 6344).
Silene coniflora Atth. — Boiss. Fl. Or. I, 578.
Teheran, in saxosis planitiei, 1200 m. s. m. (26. IT. 1892, flor. iter
Persico-turcicum 1892-93; n. 2266).
Schon von Kotschy dort beobachtet, fehlt in Buhse’s Liste.
Silene conica L. — Boiss. Fl. Or. I, 578. — Buhse, Aufz. 37. —
Stapf, Pol. Exp. II, 14.
Baku, in collibus (19. IV., fl. et fr.: n. 6358); Enseli, in arenosis
(22. IV.; n. 6359).
Silene conoidea L. — Boiss. Fl. Or. I, 580. — Buhse, Aufz. 37. —
Stapf, Pol. Exp. I, 14.
Sefidrud, in montibus supra Rudbar, 3-400 m. s. m. (4. V., fl. et fr. ;
n. 6360); prope Mendschil, 400 m. s. m. (11. V.,fl. et fr.; n. 6361).
Diese Art ist in ganz Persien gemein; die Bemerkung Stapfs (1. c.)
« aus Persien noch nieht bekannt... » sollte sich wohl (zweifelsohne ein
Fehler des Setzers) auf S. conica L. beziehen, obwohl auch diese
Angabe irrig ist und bereits Buhse $. conica L. aus Persien (Enseli)
erwähnt. Boissier nimmt allerdings nicht davon Notiz.
Silene noctiflora L. — Boiss. Fl. Or. I, 581.
Elburs, in valle Lur ad pagum Meidan, 2100 m. s. m. (21. VI, flor.
et ir.; n. 6362).
Silene viscosa (L.) P. — Boiss. Fl. Or. I, 582.
Elburs oceid., in vallibus ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (1. VL,
fl. et fr.; n. 6365); in reg. alpina montis Demawend, 30-3500 m. s. m.
(18. VIL, fruct.; n. 6364).
Silene racemosa Otth. 8. Sibthorpiana (Rehb.) Boiss. Fl.
0217589: -
Elburs oceid., in deelivitatibus schistosis ad Scheheristanek, 2200 m.
Sam (ON tl etie:0n.06303):
(Fortsetzung folgt.)
65
PLANTE HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émize HASSLER, D'AARAU (Suisse)
de 1885 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D° R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
Erythroxylon Pelletieranum St. Hil.
Flor. Bras. Mer. II, 100, t. 102; Peyritsch Flor. Bras. XII, ı, p. 139.
Frutex 2-4 m. petala alba, in dumeto pr. Paso Laguna, Oect., n. 7704.
Erythroxylon subracemosum Turez.
Bull. Soc. nat. Moscou 1858, p. 390; Peyritsch Flor. Bras. XIT, ı, p. 139.
Frutex vel arbor parva 6-8 m. petala alba in dumetis insulæ Chaco-y pr. Con-
cepcion, Sept., n. 7398.
Erythroxylon subrotundum St. Hil.
Flor. Bras. Mer. II, 99; Peyritsch Flor. Bras, XI, ı, p. 141.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 178.
Eryihroxylon ovatum Cav.
Diss. VIII, 40%, t. 233; Gris. Flor. Brit. W. Ind. Isl., p. 113 et PI.
Lorentz., p. 54; Peyr, Flor. Bras., XII, ı, p. 142.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. pelala alba, in arenosis salsis pr. Concepcion,
Oct., n. 7602.
Erythroxylon suberosum St. Hil.
Plant. usuell. Bras. t. 69; Peyritsch Flor. Bras. VII, 1, p. 170. »
Frutex 1-3 m. petala alba, in campo San Rafael (Apa), Oct., n. 7687; in
campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr., n. 8446.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 4, 30 décembre 1904. 5
66 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). (526)
Erythroxylon testaceum Peyr.
Flor. Bras. XH, 1, p. 170.
Frutex vel arbor parva 2-5 m. petala alba, in dumetis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7046.
Erythrosylon nitidum Spreng.
Syst. Veg. II, 390; Flor. Bras. X, ı, p. 171.
Frutex 0,8-1 m. petala alba, in campis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Febr., n. 8494.
VIOLACEAE
(fr. Plant. Hasslerian. I, p. 43 et 175; Bull. Herb. Boissier. VI. Append.
I, p. 13 et 2me ser. II, p. 733.
Les Violacées sont au nombre de huit espèces dont deux nouvelles : lonidium
Hasslerianum et I. guaraniticum; et les variétés nouvelles J. oppositifolium
var. glaucescens et var. graminifolium 1. bigibbosum var. paraguariense ;
I. commune var. glabrifolium et var. circæoide; 1. glutinosum var. para-
guayense; I. bicolor var. campestre.
Une espèce habite les forêts : I. bigibbosum et sa var. paraguariense.
Aux bords des forêts et dans les buissons : I. commune et ses var. glabrıfolium
et cırceoide.
Dans les campos partout : I. bicolor var. campestre.
Dans les campos du Centre : I. Hasslerianum; I. bicolor var. genwinum;
J. guaraniticum.
Dans les campos du Nord : I. Ipecacuanha.
Dans les sables et argiles salins : I. oppositifolium var. glaucescens et var.
graminifolium.
Espèce rudérale : I. glutinosum.
Les racines du I. Ipecacuanha sont utilisées comme émétique.
VIOLACEÆ
Jonidium oppositifolium Rœm. et Schult.
Syst. V, 395; Eichl. Flor. Bras. XII, ı, p. 371.
Suffrutex 0,1-0,3 m. petala cœruleo-violacea basi intus flavo-maculata, in
arenosis ad ripam rivuli Arroyo-Primero (Apa), Dec., n. 8059.
Var. glaucum (Chod.) nob.
I. glaueum Chod. PI. Hassl. I, p. 176.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala flavovirentia, in dumeto salso pr. Concepcion,
Sept., n. 7524.
(527) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 67
Var. graminifolium (Chod.) nob.
I. graminifolium Chod. Pl. Hassl. I, p. 176.
Suffrutex 0,15-0,3 m. petala flavovirentia, in arenosis salsis ad ripam rivuli
Juy-y pr. Concepeion, Oct., n. 7648.
Jonidium bigibbosum St. Hil.
Pl. remarq. 315, tab. 27, D; Eichl. Flor. Bras. XII, ı, p. 371.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 176,
Var. paraguariense Chod.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 13.
Tonidium Hasslerianum Chod.
Plant. Hassl. I, p. 13.
Cfr. Pl. Hassl. I, p, 13 et 175.
Jonidium commune St. Hil.
PI. remarq. 295; Eichl. Flor. Bras. XII, 1, p. 369.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala alba vel cæsia, in silvis apricis pr. Bellavista, Apa,
Dec., n. 8140 a; petala cœruleo violascentia eod. loco n. 8140.
Var. glabrifolium Chod.
Plant. Hassl. I, p. 13.
Suffrulex 0,8-1,2 m. petala alba, ad viam in silva montana pr. Chololo, Dec.,
n. 6698.
Var. circeoide Chod.
Plant. Hassi. I, p. 175.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in silva pr. Valenzuela, Febr., n. 7063; in
silvis pr. Bellavista Apa, Febr., n. 8512.
Jonidium glutinosum Vent.
Jard. Malmais. 27; Eichler Flor. Bras, XII, r, p. 373.
Var. paraguayense Chod.
PI. Hassl. I, p. 176.
Herba 0,1-0,3 m. petala alba, in stagnis pr. Tobaty, Sept., n. 6277.
Jonidium Ipecacuanha Vent.
Jard. Malmais. 28; Eichler Flor. Bras. XII, ı, p. 363.
Suffrutex 0.4-0,8 m. petala cœrulea vel eæsia, in campis pr. Bellavista, Apa,
Nov., n. 7914a.
forma grandiflora.
Petalo antico ad 25 mm. longo et 40 mm. lato.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala alba, in campis pr. Bellavista, Nov., n. 7914a.
Jonidium bicolor St. Hil.
Plant. remarq. 301; Eichl. Flor. Bras. XIII, ı, p. 368.
& genuinum.
Suffrutex 0,4-0,2 m. petala violacea, in campis pr. Valenzuela, n. 6950;
6950 a et b.
68 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (528)
£ campestre nob.
I. paraguariense Chod. Plant. Hassl. I, p. 176.
forma hirsuta.
Foliis supra et subtus hirsuto-setulosis, petiolo 4-2 mm. longo.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala violacea, "basi intus lulea, in campis pr. «Pose
Laguna » Concepcion, Oct., n. 7654 et 7654 a.
forma glabrescens.
Foliis supra et subtus glabrescentibus, distincte petiolatis 1-3 mm.
Suffrutex 0,1-0,4 m. petala violacea basi intus lutea, in campo arenoso pr.
Concepcion, Oct., n. 7623.
Ionidium guaraniticum nob. spec. nov.
Basi lignescens, suffruticosum caulibus erectis pilis crispulis dense pubescens.
vel subtomentosis superne subhirsutis, griseis; folia numerosa alterna subimbri-
cata; stipulæ lineari-triangulares acutissimæ 6 mm. lg. basi ad 1,5 mm. latæ
extus pubescentes; folia ovato-lanceolata subacuta serrata supra et subtus subto-
mentosa demum puberula. juniora canescenlia. petiolo brevissimo 1-2 mm.
longo, lamina 34/15 28/15 22/8 mm.; flores in racemum foliosum dispositi
pedicellati in axillis solitarii, a ad 5 mm. longo; sepala aculissima
hirsuta ad 4 min. longa; petalum inferne unguieulatum basi dilatatum dein
eonstrielum limbo transverse oblongo ad 13 mm. lato: pelala lateralia ungue
dilatato, limbo retuso subsinuato ad 6 mm. longa; anterioribus fere duplo mino-
ribus integris oblongis acutis; slamina calcarata antheris hirsulis calcare nudo
curvato, appendice “erminali dilatalo glumaceo; ovarium glabrum vel pilis
perpaucis vestitum.
Aftinis lonidio bicolori St. Hil. a quo differt appendice staminum glumaceo
laliore, ovario pilosulo, habituque.
‚Suffrutex 0,2-0,6 m. petala cœrulea, in dumetis Cordillera de Piribebuy, Dec.,
. 6647.
OXALIDACEÆ
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian. I, p. 179; Bull. Herb. Boissier, 2me ser. II,
p. 737.
Les Oxalidacées se trouvent au nombre de 14 espèces au Paraguay dont deux
nouvelles : Oxalis paraguariensis et O. Hassleriana.
Elles sont toutes des formations ouvertes; l’O. triangularis et l'O. Regnellii
se trouvent cependant dans les clairières des forêts.
Dans les campos secs on trouve : O. linearis; les var. rosea el var. alba sont
des plantes typiques des campos du Nord-Est où elles se trouvent en grande
abondance; O. divaricata et sa var. major qui habitent les bords de forêts et
les buissons; O. hirsutissima el sa var. 8 reniformis (N.-E. et N.);O. grisea (N.).
Dans les campos humides : 0. palustris; O. articulala; O. corymbosa ;
O. paraguariensis; OÖ. Hassleriana ; O. Sternbergii, toutes, des espèces herbacees,
Dans les sables salins : O. chrysantha une herbe tendre, rampanle; 0. Newr
un arbrisseau atteignant jusqu’à 2 mètres de hauteur.
Dans les campos rupestres on trouve les formes latifolia et graminifolia de
VO. linearis.
(529) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE ‚HASSLERIANE. 69
Les Oxalis se trouvant généralement réunis en groupes relativement compacts
dans les campos et étalant le matin leurs abondantes fleurs blanches, jaunes et roses
contribuent, aux premières heures du jour, malgré leur taille modeste à animer
1a monotonie de ces formations.
OXALIDACEÆ
Oxalis palustris St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 127, n. 33; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 486.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 181.
Oxalis triangularis St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 128, n. 34; Prog. Flor. Bras. XI, 2, p. 485.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 180.
Oxalis Regnellii Miq. e descriptione.
Linnæa XXII, 545; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 485.
Differt bulbo ut videlur haud composito.
Herba bulbosa 0,1-0,2 m. petala alba, in silvis aprieis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7925.
Oxalis articulata Sax.
In Lam. Eneyel. IV, 636, n. 28; Prog. Flor. Bras. X, 2, p. 488.
Herba bulbosa 0,1-0,3 m. petala purpurea, in campo pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7001.
Oxalis corymbosa DC.
Prodr. I, 696.
Cfr. Plant. Hassl. I. p. 180.
Vxalis paraguayensis Chod.
Plant. Hassl. I, p. 180.
Gr. 1. cit.
Oxalis chrysantha Prog.
Flor. Bras. XII. 2, p. 492.
Herba repens, long. 0,1-0,5 m. pelala eilrina, in arenosis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Aug.. n. 7179.
Oxalis Sternbergii Zucc.
Monogr. Oxal. n. 32; Prag. Flor. Bras XII, 2, p. 490.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 180.
Oxalis Hassleriana Chod.
Rhizoma arliculatum lignescens tuberibus 6 ad 8 mm. diam. interruptum
apice stolones repentes tenues elongatos et caules breves erectos edens; folia
stolonum, altera sparsa pauca, altera subfasciculata numerosa, basi stipulis
prorsum adnatis apice setigeris haud liberis breviter vaginantia et supra 2 mm.
arliculala; petiolus communis filitormis 4-6 em. glabrescens vel pilis longis
‚subselaceis sparse hispidus: foliola 3 subsessilia æqualia tenuissima profonde
emarginata > formia lobis lineari oblongis 3-4 plo longioribus quam pars inte-
70 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). (5307
gra folioli, supra et subtus minutissime foveolata, pellucide punctulata, trinervia,
pilis vel setulis sparsis ad 4 mm. Ig. ciliata; longit. fol. e basi ad apicem cujusvis.
segmenti 12-15 mm., segmentorum 10-12 mm.; latitud. segm. 2-3 mm.,
spatium inter apices segmentorum 10-12 mm. ; pedunculi axillares quam petioli
crassiores supra medium cc. 5-6 mm. articulati et bracteolis cc. 2 linearibus.
hirsutis ad 4 mm. longis terminati e quibus oritur pedicellus unicus
15-30 mm. longus, pilis longis plus minus adpressis subsetaceis pubescens, post
anthesin valde refractus; flos 15-16 mm., sepalis lineari oblongis subacutis
nervis cc. 5 parallelis, dorso et margine densiuscule puberulis, ad 6-8 mm.
longis, maculis croceis deficientibus; staminibus inæqualibus filamentis longio-
ribus barbatis, brevioribus nudis; carpidia supra hirsuta plusiovulata stylis dense
hirsutis.
Species nova affinis Oxal. Sternbergii Zuce. a qua differt imprimis foliolis multo
profundius fissis et segmentis haud obovatis sed linearibus.
Herba tuberosa 0,1-0,3 m. petala citrina in campo pr. flumen Jegui-guazu,
Sept., n. 4630.
Oxalis linearis Zucc.
Oxal. n. 57; Nachtr., p. 247 n. 72; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 497.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala aurantiaca, in dumetis pr. Cerro-hu, Oct., n. 4294;
id campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7004.
forma latifolia.
Foliolis ad 1 em. latis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala aurantiaca, in glareosis pr. Paraguary, Dee.,
n. 6524.
forma graminifolia.
Foliolis 1,5 mm. tantum latis.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala aurantiaca, in rupestribus in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 8039.
Var. rosea Chod.
Plant. Hassl. I, p. 179.
CAC
Var. alba Chod.
Plant. Hassl. I, p. 180.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala alba. in campis pr. flumen Tapiraguay. Dec.,
n. 5967.
Ozxalis Neewi DC.
Prodr. I, 690, n. 4; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 503.
Frutex 0,5-2 m. petala lutea in fruticetis in argillosis salsis pr. Concepcion,
Sept., n. 7375.
Oxalis divaricata Mart. et Zucc.
Oxal. n. 59; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 499.
: Herba 0,05-0,15 m. petala rosea, in campis siccis pr. Concepcion, Sept.
n. 7365.
Var. 8 major Progel.
' Flor. Bras. XII, 2, p. 499.
Herba 0,2-0,5 m. petala roseo violacea, in silvis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7863.
(531) R. CHODAT ET 'E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 71
forma scandens.
Herba annua basi lignescens inter frutices scandens 2-3 m. alta pelala rosea in
silvis eod. loco, Nov., n. 7863 a.
Oxalis hirsutissima Mart. et Zuce.
Oxal. n. 74; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 512.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 180.
Var. 8 reniformis Zucc.
Nachtr. 257, n. 86; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 512.
Suffrutex 0,1-0,15 m. petala lutea, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7821.
Oxalis grisea St. Hil. et Naud.
Ann. Sc. nat. XVII, 28; Prog. Flor. Bras. XII, 2, p. 496. = Gardn.
3633 in Hb. Candoll.
Suffrutex 0,8-2 m. pelala lutea ad marginem dumelorum in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov.. n. 7732. |
BOMBACACEZÆ
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian. I, p.67; Bull. Herb. Boissier VIT, Append: IE
p- 67.
Les Bombacacées sont représentées par 5 espèces, dont une en nombreuses
formes et variétés.
Elles sont toutes des formations ouvertes, peuplant les campos et les forêts
campestres.
Le Ceiba pubiflora et le C. Glaziovii qui sont des arbres, se trouvent dans
toutes les parties du pays, variant de grandeur et de dimensions; la plupart de ces
variations sont aphylles au moment de la floraison et ces géants couverts de
fleurs roses ou blanches, donnent un cachet tout spécial au paysage relativement
pauvre en fleurs à cette époque (hiver). | :
Le Bombax marginatum se trouve sous deux formes, la forme ar borescente
habite les campos rupestres des Cordillères du Centre, et la forme frutescente
les hauts plateaux du Nord. :
Le Bombax crenulatum est un arbuste relalivement rare sur les hauts plateaux
du Nord-Est.
Le Bombax Martianum peuple les régions calcaires du Nord.
Les différentes espèces sont très appréciées par les indigènes; leurs fruits sont
pleins d’une soie végétale employée à remplacer l’edredon. Parfois même, on voit,
exécutés avec une patience inouie, des tissus faits de ces courtes soies qu'on peut
à peine filer.
Les Indiens utilisent pour la fabrication des pirogues les gigantesques troncs
des Ceiba ; ces derniers s’y prétent très bien, vu la légéreté de leur bois.
72 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). (532)
BOMBACACEÆ
Ceiba pubiflora K. Sch.
Flor. Bras. XII, 5, p. 213; Eriodendron pubiflorum St. Hil. Flor. Bras.
Mer. I, 206.
Truncus corlice armato, aculeis late conicis acutissimis 10 mm. longis 12 mm.
latis, demum caducis inde basi inermis.
Foliis digitatis, petiolo 6-10 cm. longo, foliolis 3-5, petiolulo 8-12 mm.
longo; lamina membranacea glabra. elliptica vel elliptico lanceolata, apice acuta,
87/32 95/35 72/32 mm. supra læte viridia, subtus glauca, nervo mediano
subtus prominulo, griseo rufescente, margine serrato.
typica
petalis albis ; distincte purpureo striatis.
Arbor 10-12 m. diam. 0,3-0,8 m. lignum roseum, cortex griseo cinna-
momeus pelala alba purpureo striata, in campis San Bernardino, Jun.,
n. 7150d; arbor 15 20 m. diam. 0,7-1 m. cortex trunci lævis griseo virens,
rami aculeati, in silva campestre San Bernardino, Jun., n. 71505. id. n. 841 in
PI. Hassl. I, p. sub Chorisia speciosa St. Hil.
petalis roseis; minus distincte striatis.
Arbor 10-42 m. diam. 0,4-0,6 m. petala rosea, purpureo striata, cortex lævis,
viridis, aculeatus, in silva rupestri San Bernardino, Jan., 7150c; arbor 15-20 m.
petala rosea, in campo San Bernardino, Jun., n. 2960.
Geiba Glaziovii K. Sch. (mss.).
petalis albis rubro striatis.
Arbor 10-12 m. cortex griseus aculeatus, petala alba rubro striata, in dumetis
campestribus pr. San Bernardino, Jun., n. 7150 c.
petalis roseis ohsolete purpureo striatis.
Arbor 14-20 m. d. 0,7-0.8 cortex griseo virens, inermis, in silvula rupestri
San Bernardino, Oct., n. 2960a; id. n. 445 Pl. Hassl. I, p. sub. Ch. speciosa
B minor.
Var. glabriflora nob.
Pelalis extus et intus glabris 90/35 80/30 70/30 mm. calyce ad 2 cm. longo,
pars libera fllamentorum 60 mm., corona staminodiali magis hirsuta. — An spec.
nova.
Arbor 10-12 ın. diam. 0,3-0,6 m. petala rosea purpureo striala, cortex viridis
Jævis, rami aculeati, in silva San Bernardino, Jun., n. 7150a.
forma transiens.
Pelalis brevioribus 60-70 min. longis, juvenilibus basi leviter margine cilio-
latis, intus lenuissime sed sparse puberulis, adultis basi intus pilis raris vix
conspersis.
Arbor 15-20 m. diam. 0,5-1 m. cortex griseus viridescens, aculeatus, in campo
ad marginein lacus Ypacaray, Jun., n. 3004.
Bombax marginatum K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 223, tab. XLIV.
Forma arborea.
Calyce 12-15 mm. longo 15-20 mm. lato, petalis 10 cm. non superantia,
tubo stamineo exlus sparse albido villoso.
Arbor 4-6 m. diam. 0,1-0.3 m. petala intus alba, extus olivaceo-ferru-
gınea, in campis rupestribus Cordillera de Altos, Febr., n. 6031.
Id. n. 410 in PI. Hassl. I, p. sub B. Martianum K. Sch.
wie
(553) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ.
1
Co
Forma fruticosa.
Calyce 1,8-2,2 mm. longo 28-30 mm. lalo, tubo petalis longitudine 10-13 cm.
tubo. stamineo dense albido villoso.
Frutex 1-1,5 m. petala intus alba, extus ferugineo Intescentia, in campis
in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.. n. 8237.
Bombax erenulatum K. Sch.
Flor. Bras. XI, 3, p. 219.
Arbor 2-4 m. diam. 0,1-0,2 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. Ipe-hu,
Sierra de Maracayu, Oct., n. 5181.
Capsula pyriformis ochraceo-ferruginea, glabra, breviter mucronata, seminibus
lanatis replela, ad 6 cm. longa, apice dilatata ad 3 cm. lata, semina depresso
globosa, lana sordide albo rufa.
Bombax Martianum K. Sch.
Carolinea tomentosa Mart. et Zuce. Nov. Gen. et Spec. I, 84, t. 56:
K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 224.
Arbor 6-10 m. diam. 0,3-0,4 m. fructus tantum.
In campis siceis pr. Concepcion, Febr., n. 8699.
AQUIFOLIACEZÆ
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian I, p. 182: Bull. Herb. Boissier 2me ser. I,
p. 741.
Cette famille répésentée par à espèces fournit le produit principal de l’indus-
trie forestière du Paraguay, l’Ilex paraguayensis! qui se trouve abondamment
mélangé à d’autres essences dans les forêts du Nord-Est et Sud-Est; on distingue
deux formes principales, la forme arborescente ou de haute forêt, des arbres
atteignant 10 à 12 m. de hauteur et la forme d’arbrisseaux qui constitue des
groupes généralement plus denses: cette formation ne peut être désignée
par le nom de forêt; c’est plutôt un immense maquis entrecoupé d’arbres de
taille moyenne, tels que Myrtacees, etc.
L’Ilex dumosa, un arbrisseau ou petit arbre, se trouve dans les buissons et
campos du Centre, Nord-Est, et Sud-Est de préférence aux bords des cours
d’eau ; ses feuilles sont parfois employées pour la falsification de la Yerba-Maté.
L’Ilex pubiflora et VI. affinis se trouvent dans les buissons humides des
compos du Nord-Est; ce sont des arbres de petite taille, souvent des arbrisseaux.
L’Ilex caaguazuensis est un arbrs de taille moyenne des forêts de Caaguazu.
Les feuilles de Rapanea letevirens; Symplocos lanceolata: Villaresia congonha
se trouvent parfois mélangés à la Yerba Mate. Cependant l'abondance de l’lex
paraguartensis dans les districts de Yerba du Paraguay rend excessivement
1 Cfr. Bull. Herb. Boissier 2me ser. IT, p. 257, E. Hassler. Les Yerbales et la
préparation de la Yerba-Maté dans la République du Paraguay,
74 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (22 SÉR.). (534)
rare de pareilles mélanges qui sont plutôt employés dans les parages ou la
Yerba est moins commune.
AQUIFOLIACEÆ
llex affinis Gardn. :
In Hook. Icon. Plant. t. 465; Les. Monogr. 442.
= Var. « genuina Lees.
Monogr. 442.
Frutex 2-3:m. petala alba, in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5450.
[lex paraguariensis St. Hil.
Mem. d. Mus. IX, 351; Les. Monogr. 304.
Var. & genuina Les.
Monogr. 304.
Arbor 4-10 m. petala albovirentia, in silvis Yerba dietis, Sierra de Maracayu,
Nov., n. 5270.
[lex dumosa Reiss.
Flor. Bras. XI, 1, p. 64, tab. 13, fig. 19; Les. Monogr. 197.
Var. b. Guaranina Les.
Monogr. 198.
Frutex 3-4 m. petala alba, in silva humida pr. Cololo, Dec., n. 6843; ad
ripam fluminis Y-aca pr. Valenzuela, Jan., n. 7052.
forma angustifolia.
Foliis oblongo lanceolatis 60/14 50/11 mm.
Frutex 2-3 m, fructiferus in dumeto pr. Piribebuy, Dec., n. 6767.
Lex pubiflora Reiss.
Flor. Bras. XI, 1. p. 55.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 182.
Ilex caaguazuensis Los.
Monog. 295.
Cfr. Plant. Hassl. I. p. 183.
ICACINACEZÆ
Une espèce en deux variétés se trouve dans les campos humides du bas de la
Sierra de Maracayu, le Vrllaresia Cangonha qui est un petit arbre ou arbuste à
feuilles coriaces jaunes verdâtres et sa var. pungens à feuilles plus grandes et
spinescentes.
. Elle n’est pas utilisée au Paraguay tandis qu'au Sud du Brésil elle sert à la pré-
paration d’une qualité inférieure de Yerba Mate.
SI
©
(535) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIAN.E.
ICACINACEÆ
Villaresia Congonha Miers.
Contrib. II, 117, t. 69; Engl. Flor. Bras. XII, 2, p. 5
Arbor parva vel frutex 3-4 m. petala albo-virenlia, tr mans in campo
humido pr. Igatimi, Nov., n. 5495.
Var. % pungens (Miers) Engl.
Flor. Bras. XII, 2, p. 57; Miers sub spec. in Contrib. 117, tab. 68.
Frutex 2-3 ın. pelala alba, in uliginosis pr. Igatimi, Nov., n. 5501.
ARALIACEAE
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian. I, p. 185; Bull. Herb. Boissier Qme ser. ser. II,
p. 743.
Quatre espèces d’Araliacées ont.été trouvées au Paraguay. Le Gilibertia cuneata
est un arbre de taille moyenne habitant les forêts de la Cordillère centrale. Le
Pentapanax angelicifolius est un des grands arbres des forêts du Centre à
feuillage élégamment découpé; le Didymopanax Morototoni est un des plus hauts
arbres des forêts du Nord et Nord-Est: peu ramifie il rappelle par son port et son
feuillage un Cecropia gigantesque.
Le bois du Pentapanax angelicrfolius est très apprécié à cause de sa légèreté.
Le Didymopanax spec? Morong in Ann. N.-Y. Acad. Sc. VII, p. 12 est une
Bignoniacée : Tecoma argentea Bur. et K. Sch.
ARALIACEÆ
Gilibertia cuneatu (DC.) March
Flor. Bras. XI, 1, p. 250; Dendropanax cuneatum Dene. et Planch. Rev.
hort. 1854, p. 107.
Arbor 10-15 m. diam. 0.3-0,5 m. pelala flava, in silva pr. lacus Ypacaray,
Sept., n. 3229.
Pentapanax angelicifolius Gris.
Symb. ad Flor. Argent., p. 144.
Arbor 12-18 m. diam. 0,3-0,5 m. sterilis in silvis Cordillera de Altos, Oet..
n. 1987.
Didymopanax Claussenianum Dene. et Planch.
in Herb. Mus. Par.; March. Flor. Bras. XI, 1, p. 239.
Cfr. Plant Hassl. I, p. 185.
Didymopanax Morototoni Dene. et Planch.
Rev. Hortic. 1854, p. 109; March. Flor. Bras. XI, 1, p. 240.
Arbor 15-20 m. flavo-virens in silva « Isla Lorito» in campo Arroyo Primero
(Apa). Dee., n. 8290.
76 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (336)
CHENOPODIACEÆ
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian. I, p.62; Bull. Herb. Boissier VII. Append. I,
p- 62.
Quatre espèces ont été rapportées : le Chenopodium ambrosioides, une plante
ruderale qui se retrouve partout; le C. glaucum et C. album qui habitent les sables
salins aux bords des cours d’eau: tandis que le Salicornia Gaudichaudiana n’a
élé rencontré, jusqu'à présent, qu'au bord des lagunes salines du Gran Chaco.
CHENOPODIACEÆ
Salicornia Gaudichaudiana Moq. Tand.
Chenop. 115; Fenzl. Flor. Bras. V, 1, p. 156.
Herba 0,2-0,4 m. ad ripam lagunæ salinæ Lama Clavel Gran Chaco, Nov.,
n. 2347. leg. Rojas. :
Chenopodium glaucum L.
Spec. PI. 220; Fenzl. Flor. Bras. V, 1, p. 144 in adnot.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 62.
Chenopodium album L.
Spec. Plant. 220; Fenzl. Flor. Bras. V, 1, in adnot.
Cfr. Plant. Hassl. 1, p. 62.
Chenopodium ambrosioides L.
Spec. Plant. 320; Fenzl. Flor. Bras. V, 1, p. 145.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 63.
BIGNONIACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 35; Bull. Herb. Boiss. VI, append I, p. 25.
Les Bignoniacées citées dans notre énumération sont au nombre de 46 espèces
dont 35 Bignonieæ et 11 Tecomeæ ce qui avec 5 espèces! citées en plus dans la
littérature donne un total de 51 espèces pour la flore paraguayenne.
5 espèces et 6 variétés sont nouvelles ce sont. Espèces nouvelles : Adenoca-
1 Espèces cilées en outre trouvées au Paraguay ; Clylostoma callistegioides
Bur.; Adenocalymma levigatum Bur. et K. Sch.; Anemopegma prostratum DC.;
Jacaranda acutifolia H. et B. in Mart. Flor. Bras. VIIL 2; Anemopegma
flavum Morong in Mor. and Britt. Enum. p. 188; Bignonia eximia Morong —
Adenocalymma splendens; Bignonia Columbiana Morong = Arrabidea muta-
bilis; Bignonia Morrongii Brition — Tababura nodosa.
(937) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. Zn
Iymma glomeratum ; Anemopegma longepiolatum ; Mansoa truncata ; Macfadyena
Hassleri; Tecoma Hassleri. Variétés nouvelles : Arrabidæa coleocalyx var.
micrantha el var. anduta ; Clytostoma sciuripabulum var. longiflorum ; Pyrostegia
venusla var. villosa; Tecoma Ipe var. desinens et var. integra.
Nouvelles pour la flore paraguayenne en plus des nouvelles espèces précédem-
ment citées sont : Arrabidæa Chica et var.; A. plaiyphylla; A. florida ;
A. craterophora; Petasioma samydoides; Adenocalymma bracteatum; Anemo-
pegma glaucum: A. mirandum; Clytostoma sciuripabulum; GC. decorum ;
C. noterophilum; Paragonia pyramidata; Perianthomega Vellosoi; Cybistax
antisyphilitica ; Jacaranda decurrens.
Ce sont des habitants de la forêt pour la plupart; nous trouvons dans cette forma-
tion un des principaux représentant de la flore foreslière paraguavenne le Tecoma
Ipe et ses var., un arbre alteignant des dimensions considérables et qui,
dépourvu de la plupart de ses feuilles, au moment de la floraison, donne par son
immense couronne couverte de fleurs roses un charme tout particulier à la
végétation hivernale des forêts paraguayennes.
Les lianes suivantes se trouvent parlout dans les forêts : Arrabidea
coleocalyx: A. corymbifera; A. mulabilis espèces frutescentes à fleurs roses :
Adenocalymma splendens étalant ses nombreuses belles fleurs violettes:
A. marginalum; Bignonia unguiseali : à fleurs d’un jaune d'or luisant.
Dans les forêts du Nord-Est : Lianes, Arrabidea Ghica et ses var. ; Petastoma
samydordes; Adenocalymma bracteatum; Clytostoma sciuripabulum ; C. decorum :
©. noterophilum; Macfadyena mollis (aussi N.).
Dans les forêts du Nord : Anemopægma Chamberlaynii: Paragonia pyrami-
data; Perianthomega Vellosoi; TanϾcium eyrianthum, toutes des lianes.
Aux bords des forêts et dans les buissons des campos, partout : Arrabidæx
rhodantha; A. triplinervia; Pyrostegia venusta; Pithecoctenium echinatun: :
Amphilophium Vautieri; A. sp? an Mutisii; Bignonra unguiscati var. exalata ;
Melloa populifolia; toutes des lianes. Au Nord-Est : Cuspidaria pterocarpa
(aussi C.). Au Nord : Arrabidæa florida ; Adenocalymma glomeratum : Paragon'a
pyramidata; Macfadyena dentata ; M. Hassleri.
Dans les Campos secs partout : Tecoma argentea un des arbres les plus élégants
des campos paraguayens; au moment de la floraison, pendant qu'il est aphylle,
il ressemble à une immense boule d’or; le reste de l’année son élégant feuillage
argenté le distingue de loin parmi les autres arbres de celte formation.
Dans les Campos du Nord-Est : Tecoma Caraiba; T. Hassleri des arbres de
moyenne taille à fleurs jaunes: Arrabidæa platyphylla var. puberula; Anemo-
pegma Mirandum des arbrisseaux.
Dans les Campos du Nord : Anemopægma glaucum ; A. longepetiolatum ; Arra-
bidea platyphylla var. cuneata des arbrisseaux.
Dans les Campos rupestres : Arbres : Tecoma ochracea (C.); Jacaranda cuspi-
difolia (P. t.). Arbrisseaux : Cybistax antisyphiliticum (N. et C.); Jacaranda
decurrens (N.).
78 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (538)
Dans les sables et argiles salins : Arbres : Tabebuia nodosa aussi souvent
frutescent Dolichandra cynanchoides liane à fleurs rouge foncé, le com-
pagnon inséparable du Prosopis juliflora, Algarobilla, etc. typique pour la
formation de l’Espinillar. Mansoa truncata une liane à fleurs blanches des
Espinillares du Nord.
Le Tecoma [pe dont le bois est connu sous le nom de Lapacho est le meilleur
bois de construction, les dimensions gigantesques du tronc, sa dureté, sa résis-
tance aux attaques des termites le rendent sans égal. Le bois du T. argentea par
contre est recherché à cause de sa légèreté. Les tubercules des racines de Bignonia
unguiscati, l'écorce et les feuilles des Jacaranda cuspidifolia et J. decurrens, du
Tecoma Ipe et du Cybistax antisyphilitica font partie de la pharmacopée
indigène. Les feuilles d’Arabidea chica fournissent par macération une
couleur rouge employée comme fard par les indigènes.
BIGNONTACEZÆ (T. A. Sprague).
Arrabidæa chica Verl.
Rev. horlic. 1868, 15%; Fl. Bras. VII, 2, 31.
Var. acutifolia Bur.
Vidensk. Meddels. naturhist. Foren., 1893, 97.
u volubilis 2-3 m. Corolla rosea. In dumeto prope Capibary, Dec.,
n. 9920.
Var. acutifolia Bur., transiens in var. cupream Bur. et K. Schum.
Liana fruticosa 4-8 m. Corolla rosea. In silva prope Igatimi, Oct., n. 4866.
Corolla dilute rosea. In silva Ipe-hu, Sierra Maracayu, Nov., n. 5351.
Var. cuprea Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 32.
Liana fruticosa 2-5 m. Corolla rosea. In dumeto prope fl. Corrientes, Sept.
n, 4488; in silva prope fl. Corrientes, Dec., n. 5845.
Var. angustifolia Bur. et K. Schum. !. c.
Liana fruticosa 4-6 m. Corolla roseo-lilacina. In silva Pacoba, ad fl. Corrientes.
Sept., n. 4505.
Arrabidea florida P. DC.
Prodr. IX, 184; Fl. Bras. VIII, 2, 33.
Liana fruticosa 10-15 m. Corolla alba intus nigro-punctata. In silvis ad ripam
fluminis in regione cursus superioris fl. Apa, Jan., n. 8353.
Arrabidea coleocalyx Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VII, 2, 35. A. corymbifera Hassl. in Bull. Herb. Boiss. VI.
App. I, 26, non Bur. Bignonia corymbifera Griseb. Symb. Fl. Arg. 256,
partim ; Morong et Britton in Ann. N. York Acad. Sc. VII, 186, non Vahl.
Liana fruticosa 2-12 m. Corolla rosea. In silva, Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3743; ibid, Jun., n. 30185; in dumeto, San Bernardino, Jun., n. 3018a;
ibid. in silva, Dec., n. 3589; in silva prope San Estanislao, Jan., n. 5990; in
silvis prope Chololo, in valle fl. Y-aca, Dec.. n. 6865; in regione cursus supe-
(339) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 79
rioris fl. Apa, in silvis ad ripam riv. Estrella, Nov. n. 7880: zbid. in dumetis
prope Bellavista, Jan., n, 8405; in silvis et dumetis prope Itagua, Dec.,
n. 1732; in silvis, Cordillera de Piribebuy, Jan., n. 1768: in sepibus, Asuncion,
Jan., Balansa n. 497, 497a; Asuncion, Morong, n. 166; inter Villa Rica et
Escoba, Morong, n. 480.
Obs. Balansa n. 494, quoted by Schumann (Fl. Bras. VIII, 2, 36) and Hassler
(Bull. Herb. Boiss. VI. App. I, 25) as A. coleocalyx, is the fruiting stage of some
other species. I have drawn up the following description of the fruit of
A. coleocalyx from Balansa n. 497 (Herb. Kew.), Hassler n. 3018a and Hassler
n. 30180.
Capsula linearis, recta vel leviter arcuata, nigro-viridis, 15-20 cm. longa, vix
1 cm. lata. valvis marginatis nervo dorsali proıninente; semina 2,5 cm. lala,
6-7 mm. longa, nucleo brunnescente.
Arrabidea coleocalyx Bur. et K. Schum.
Var. micrantha Sprague, var. nov.
Flores multo minores, calyce 5 mm. longo, corolla 15-18 mm. longa.
Liana fruticosa 4-12 m. Corolla rosea. In silva, Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3718; in campo, Ipe-hu, Dec., n. 5582.
Var. induta, Sprague, var. nov.
Inflorescentia tota minute lepidoto-furfuracea.
Frutex scandens 10-15 m. Corolla rosea. In silvis prope Bellavista, in regione
cursus superioris fl. Apa, Dec., n. 8228; corolla lilacina; 2bidem ad marginem
silvæ, n. 8228 a.
Arrabidea corymbifera Bur.
ex K. Schum. in Engl. et Prantl natürl. Pflanzenf. IV, 35, 213; Fl.
Bras. VIII, 2, 36. Arrabidæa sp. aff. A coleocalyci Hassl. in Buil. Herb.
Boiss. VI. App. 1, 26.
Liana fruticosa 2-15 m. Corolla rosea. In silva Cordillera de Altos, Nov.,
n. 3495; in silva. San Bernardino, Dec., n. 3608; in dumeto prope San Esta-
nislao, Jan.. n. 6002, 6002a: in valle fl. Y-aca, in silva prope Chololo, Dec.,
n. 6656; in dumelis prope Atira, Jan., n. 1822; in silvis prope Sapucay, Dec.,
n. 1731.
Arrabidea mutabilis Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 38. Arrabidea Muehlbergiana Hassl. in Bull. Herb.
Boiss. VI. App, I, 25.
Liana fruticosa 10-12 m. Corolla rosea. In silva, Caraguatay Oct., n. 3317;
corolla pallide cœrulea; inter Paraguari et Yaguaron, Balansa, n. 495 (in Fl.
Bras. loc. cit. sphalm. n. 405 eitatum).
Arrabidæa platyphylla Bur. et K. Schum.
FI. Bras. VIII, 2, 38.
Var. puberula Bur. et K. Schum.
loc. cit 41.
Frutex 1-3 m. Corolla rosea. In campis aridis prope fl. Corrientes, Dec.,
n. 5850; in campo, Ipe-hu, Dec., n. 5585.
Var. cuneata P. DC.
Prodr. IX, 145.
Frutex 0.5-1,5 m. Corolla rosea. In dumetis et campis in regione cursus
superioris fl. Apa, Nov., n. 793%.
80 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° SER.). (540)
Arrabidea rhodantha Bur. et K: Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, At. Arrabidæa precox Hassl. in Bull. Herb. Boiss. VI.
App. I, 25. Bignonia corymbifera N. E. Brown in Trans. Bot. Soc. Edin.
XX, 66, non Vahl.
. Var. à typica : foliolis ovatis, breviter acuminatis, 5-7,5 cm. longis.
Liana fruticosa 6-20 m. Corolla rosea. In dumeto, San Bernardino, Oct.,
n. 3366; prope Concepcion in dumetis in arenosis salsis, Aug, n. 7174; Asun-
cion, Gibert n. 1107.
Var. 8 elliptica : foliolis ellipticis vel late ovatis, vix acuminatis, 3-5 cm.
longis.
1. forma glabrescens : foliis glabrescentibus vel glabris.
In silvis, Cordillera de Altos, Aug.. n. 840; montes of Rio Pilcomayo,
Graham Kerr (Herb. Kew ); near Trinidad, Oct., Morong n. 796. Frutex scan-
dens 2-4 m. Corolla rosea.Prope Concepcion in arenosis salsis, Sept., n. 717%4a
(forına calyce minore).
2. forma mollis : foliis molliter pubescentibus.
Frutex cirrhosus 2-6 m. Corolla rosea. Prope Concepcion in dumeto, Sept.,
D. 7435.
Arrabidea eraterophora Bur.
Vidensk. Meddels. naturhist. Foren. 1893, 100; Fl. Bras. VII, 2, 66.
Liana fruticosa 8-12 m. Corolla rosea. In silva prope lacum Ypacarai,
n. 3146.
In speeimine mihi communicala flores deerant, sed habitum propter hujus
speciei esse existimo. — T. A. S.
Arrabidæa tıiplinervia H. Baill.
Hist. Pl. X, 28 in adnot.; Fl. Bras. VIII, 2, 67.
: Liana frulicosa 3-18 m. en alba. In silva Cordillera de Altos, Febr.,
‚3931: zbid. in dumelis, Jan., n. 2979: in dumetis San PU Febr.,
® 3930: in declivis inter rupes ue Cordillera de Altos, Jan.. n. 31; prope
Concepeion in dumetis. Sept., n. 7540. Corolla alba, interne a striata; ad
marginem silvæ, Cordillera de Altos. Jun.. n. 3019: ibid. in silva, Febr...
n 3929; prope Concepcion in dumetis, Sept, n. 7540a. Corolla vinosa; in
silvis prope Bellavista in regione cursus superioris fl. Apa, Jan., n. 8371; in
valle fluminis Y-aca, in silvis prope Chololo, Dec., n. 6859.
Obs. I cannot satisfactorily separale distinct varieties in the fine series of
specimens of his species collected by Dr Hassler, The variations in the colour
and size of the corolla are not correlated with those of the size and shape of the
calyx. and there is every transition between the extreme forms.
Petastoma samydoides Miers.
Proc. Roy. hort. Soc. London, III, 194; Fl. Bras. VII, 2, 78.
. Liana fruticosa 6-8 m. Corolla vinosa. In silva prope fl. Capibary, Dec..
n. 5946; in silvis prope fl. Corrientes, Dec., n. 5854.
Adenocalymma bracteatum P. DC.
Prodr. IX, 200; Fl. Bras, VII, 2, 90.
Liana fruticosa 10-12 m. Corolla vitellina. In silva, Ipe-hu, Oct.. n. 5141.
Q
jun
(541) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ.
Adenocalymma marginatum P. DC.
Prodr. IX, 200; Fl. Bras. VIII, 2, 92. Adenocalymma nitidum Morong et
Britton in Ann. N. York Acad. Sc. VII, 188, non Mart.
Liana fruticosa 2-12 m. Corolla lutea. In silva, Cordillera de Altos, Oct.
n. 3392: in valle fl. Y-aca prope Valenzuela ad marginem silvæ, Jan., n. 6910:
ibid. prope Chololo ad marginem silvæ, Dec., n. 6662; in silva, Yaguaron,
Dec., Balansa n. 486a; Asuncion, Nov.-Dec., Morong n. 197: Asuncion,
Jan., Gibert n. 1106.
Adenocalymma splendens Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 115. Arrabidea grandiflora Hassl. in Bull. Herb.
Boiss. VI, App. I, 26.
Liana frulicosa 19-20 m. Corolla violacea. In silva, Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3351, 335la; prope Concepcion in silva, Oct., n. 7613; in silvis prope
lacum Ypacaray, Sept. n, 1048. Corolla purpureo-violacea In silvis prope San
Bernardino, Aug., n. 857. Corolla cæsio-albicans. In silvis virgineis, Cordillera
de Altos, Sept., n. 1129, Corolla cæsio-rubescens. In silvis prope Cordillera
de Altos, Jan., n. 1893, 1893 a.
Adenocalymma glomeralum Sprague, sp. nov.
Ab A. splendente, Bur. et K. Schum., floribus minoribus in corymbos
densos breves glomeratis differt. Liana frulicosa, 4-5 m. alta. Rami foliaque iis
A. splendentis simillima. Flores in corymbos 7-10-floros glomerali; peduneuli
circa À cm. longi, recurvi. Calyeis tubus breviter campanulatus, 5-6 mm. longus,
ore à mm. diametro, extra scabriusculus, lobis 5 plus minus distinelis rotun-
datis mucronulatis ciliatis. Corolla rosea, 3,5-4 cm. longa, parte cylindrica
basali in calyce inclusa, dein campanulato-infundibuliformis; tubus totus 3 em.
longus, intus ad staminum insertionem pilosus; limbus 2-2,5 em. diametro,
lobis orbicularibus, I em. diametro, minute ciliolatis. Stamina 6 mm. supra
basin inserta; filamenta breviora 1,5 cm., longiora sub 2 cm. longa; antherarum
lobi divergentes, apice conneclivo in cuspidem magnam acutam producto
eonjuncti, ceterum liberi, 5 mm. longi, 1 mm. lati. Discus annularis, 5-lobus,
0,75 mm. altus. Stylus stamina longiora vix superans, stigmatis lobis oblongo-
ellipticis acuminatis. Ovarium 3 mm. longum, ovulis pro loculo 4-seriatis,
seriebus circa 44-ovulatis.
Prope Concepcion in dumetis, Aug., n. 7213.
Adenocalymma sp. (fructifera tantum).
Liana fruticosa 8-12 m. Ad marginem silvæ prope Bellavista in regione cursus
superioris fl. Apa, Jan., n. 8330.
Anemopægma Ghamberlaynii Bur. et K. Schum. (sphalm. Chaimberlaynii).
Fl. Bras. VIII, 2, 128.
Frutex scandens 4-6 m. Corolla cremea. In silva humida in regione cursus
superioris fl. Apa, Dec., n. 8045a. Corolla cremea, limbo interne albo. Ibid.
in silvula paludosa prope Bellavista Nov., n. 8045.
Anemopægma glaucum Mart.
DC. Prodr. IX, 188.
Var. triplinervium Bur: et K. Schum.
Fl. Bras. VII, 2, 138.
Frutex 0,8-1 m. In campis altis in regione cursus superioris fl. Apa, Dec.,
n. 8305.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 1, 30 décembre 1904. 6
82 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (542)
Anemopægma mirandum Alph. DC.
Prodr. IX, 187: Fl. Bras. VIII. 2, 440.
Suffrutex 0,2-0,5 m. Corolla alba. In campo prope Ipe-hu, Oct., n. 5000; in
campis in regione cursus superioris fl. Apa, Dec., n. 8276. Corolla alba, interne
flavo-virens. In campis prope fl. Gapibary, Sept., n. 4389.
Anemopægma longipetiolatum Sprague, sp. nov.
Frutex (erectus ?), 0,5-1 m. altus, ramnlis teretibus striatis, molliter pubes-
cenlibus, pallidis. Phylla stipulas simulantia nulla. Folia 3-foliolata. longe
petiolata; petiolus 7-13 cm. longus, ut petioluli supra applanatus, striatus,
pubescens; petioluli laterales 8-17 mm. longi, terminalis 2-4 cm. longus;
lamina ovala, acute acuminala, basi rotundata vel sub-cordata, supra venis
exceptis glabrescens, subtus pubescens, 11-15 cm. longa, 6,5-10,5 em. lata,
papyracea.
Inflorescentia terminalis et axillaris, paniculala, e racemis brevibus peduncu-
latis 12-multi-fioris composila. Peduneuli pedicelli calycesque molliter pubes-
centes; pedunenli 2,5-2 cm. longi; pedicelli circa 1 em. longi. Calyx breviter
campanulatus, Lruncatus, obsolete denticulatus, 7-10 mm. longus, interdum
breviter unilaleraliler fissus. Corolla alba, 5,5-7 cm. longa, utrinque præcipue
extra minute denseque lepidota, prope staminum insertionem villosa; tubus
lotus 4-5,5 em., pars cylindrica basalis circa 12 mm. longa; lobi suborbicu-
lares retusi, 1-1,5 cm. diametro, ciliali. Stamina 13-45 mm. supra basin inserla;
staminodium 0,5 cm. longum; antherarum lobi oblongi 3,5-4 mm. longi.
Discus conicus 2,75 mm. altus. Stylus 2,8-4 cm. longus, ovario articulatus,
stigmatis lamellis ovatis. Ovarium glabrum, 3-4 mm. longum, basi contractum,
ovulis pro loculo %-seriatis, seriebus omnibus 6-7-ovulatis vel exterioribus
tantum 3-4-ovulatis.
In campis siccis et aridis in regione cursus superioris fl. Apa, Nov.. n. 7949;
toid. Dec., n. 7949 a.
Clytostoma sciuripabulum Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 149.
Liana frulicosa 6-8 m. Corolla violacea. In silva Pacoba ad fl. Corrientes,
Sept., n. 4503. Corolla dilute violacea. In silva prope Igatimi, Nov., n. 5809a.
Obs. Schumann (loc. eit.) writes of this species : «ovulis pro loculo bise-
riatim affixis»; on the following page, however, he says : «ovula pro loculo
quadriseriatim affıxa, serie media ex ovulis 6 efformata». I find, in both Mello
n. 22 and Hassler n. 4503, that the ovules are biseriately arranged in the
loculi, each series consisting of 13 ovules.
Clytostoma sciuripabulum Bur. et K. Schum.
Var. long’florum Sprague, var. nov.
Flores quam in Lypo longiores; corollæ tubus 7 cm., lobi 2 cm. longi; pedun-
euli triflori.
Liana fruticosa 3-4 m. Corolla dilute violacea. In silva Enairai ad fl.
Capibary, Dec., n. 5830.
Clytostoma decorum Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 151.
Liana fruticosa 8-10 m. Corolla alba, interne violaceo-striata. In silva, Sierra
Maracayu, Nov., n. 5409.
Clytostoma noterophilum Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VII, 2, 153.
Liana frulicosa8-10 m. Corolla violacea. In silva prope Curuguaty, Dee.,n.5809.
+ nr Arnd a I
(543) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 83
Cuspidaria pterocarpa P. DC.
Prodr. IX, 178; Fl. Bras. VIII, 2, 157.
Liana frulicosa 6-8 m. Corolla lilacino-rosea. In dumeto prope San Estanislao,
Aug., n. 4224; in dumetis prope Sapucay, Dec., n. 1675.
Pithecoctenium echinatum K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 168.
x typicum.
Liana fruticosa 3-5 m. Corolla alba, interne aurantiaca. In valle fl. Y-aca in
dumeto prope Chololo, Dec., n. 6673.
8 var. tomentosum Hassl.
Bull. Herb. Boiss. VI. App. I, 27.
Liana fruticosa 2-8 m. Corolla alba. In arenosis, Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3721. Corolla alba, interne basi flavescente. In dumetis, Cordillera de Altos,
Jan., n. 374%. Corolla alba. interne basi viridescente. In dumeto, San Bernar-
dino, Dec., n. 3569 ; prope Concepcion in dumetis glareosis, Sept., n. 7441.
y var. intermedium Hassl. |. c.
In valle fl. Y-aca, in dumeto prope Chololo, Dec., n. 6889.
Paragonia pyramidata Bur.
Vidensk. Meddels. naturhist. Foren. 1893, 104; FI. Bras. VII, 2, 182;
Sprague in Hook. Ie. Pl. tt. 2771-2772.
Frutex scandens 2-4 m. Corolla rosea. Ad marginem silvæ prope Bellavista
in regione cursus superioris fl. Apa, Jan., n. 8418.
Tanecium cyrtanthum Bur. et K. Schum.
Fl. Bras. VIII, 2, 186.
forma calyce longiore.
Frutex scandens 4-8 m., noctiflora. Corolla alba. Prope Concepcion in
dumetis siceis, Sept., n. 738%.
Mansoa truncata Sprague, sp. nov.
Ab omnibus speciebus ceteris calyce truncato cirrhisque simplieibus recedit.
Frutex scandens, 4-10 m. altus, ramis subteretibus striatis cinereis glabris,
novellis leviter pubescentibus. Folia 8 em. haud superanlia, sæpius simplicia.
ramulorum apices juxta trifoliolata vel conjugata cirrho simplici clausa:
petiolus 0,5-1,5 cm. longus, supra canaliculatus pilosus, subtus convexus;
petioluli 4-7 mm. longi, iis similes; lamina elliptico-ovata vel elliptico-oblonga.
obtusa, 4-7 em. longa, 1,5-2,75 cm. lata basi cuneata, chartacea, utrinque
conspicue reticulata, sparse lepidola, supra nitida, sublus pallidior nervo medio
prominente sparse piloso. Rami florentes circa 42-15 cm. longi, floribus
€ymoso-paniculatis. Braclee subulatæ arcuatæ 4-5 mm. longæ, mox caducæ, ut
pedicelli calycesque pubescentes; pedicelli 7-10 mm. longi. Calyx campanulatus
truncatus (raro hinc fissus), 7-8 mm. longus, 5-costatus, costis in dentes subu-
latos 1-1.5 mm. longos produetis, membranaceus, supra sparse lepidotus.
Corolla alba, extra pubescens; tubus anguste infundibuliformis, 4-5 em. longus.
inlus staminum insertione villosus; lobi late ovati obtusi, 2-2,25 cm. longi,
4,75-2 cm. lati. Stamina 6 mm. supra basin inserla, inclusa; antherarum lobi
divaricati, 3,5-% mm. longi, conneclivo apice in cuspidem triangulari-
subulataın glabram producto. Discus solidus pulvinaris, superne leviter
excavalus, 1,3 mm. altus. Stylus 2,25-2,5 cm. longus, stigmatibus ellipticis
84 . BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (544)
denticulatis. Ovarium 3,5 mm. longum, dense lepidotum, ovulis pro loculo
2-seriatis, serie utraque 10-12-ovulata.
Prope Concepcion in dumeto arenoso, Sept., n. 7482, 7482 a.
Amphilophium Vauthieri P. DC.
Prodr. IX, 193; Fl. Bras. VIII, 2, 213.
Suffrutex volubilis 4-6 m. Corolla albo-rosea. In dumeto, Cordillera de Altos,
Jan., n. 3732.
Forêt de Yaguaron, Dec., Balansa, n. 492.
Amphilophium sp. an Mutisii H. B. K.?
Nov. Gen. et Sp. III, 149, t. 219.
Frutex scandens 4-8 m. Corolla albo-rosea. In dumetis Cordillera de Altos,
Jan., n. 3790, 3790a. Corolla flavescens. In dumetis siccis prope Bellavista in
regione cursus superioris fl. Apa, n. 8336; Assomption, dans les halliers,
Jan., Balansa, n. 491.
Obs. Schumann in Fl. Bras. VIII, 2,214. quotes both Balansa n.492 and n. 491
under A. Vauthieri. but the former (true Vauthieri) has a straight style and
acuminate inner calyx-lobes. while the style in the latter is strongly curved just
above the ovary and the calyx-lobes are not acuminate.
Pyrostegia venusta Miers.
Proc. R. Hort. Soc. London, III (1863), 188; Fl. Bras. VIII, 2, 232.
« typica (glabra vel glabrescens).
Bignonia venusta Ker. in Bot. Reg. III, t. 249.
Liana fruticosa 2-8 m. Corolla einnabarina. In silva, Arroyo Macay, Oct.,
n. 4908. Corolla aurantiaco-rubescens. In silva propre Ipe-hu, Nov., n. 5245;
in dumetis prope Concepcion, Aug.. n. 7256. Corolla rubra. In dumetis
glareosis prope Goncepcion, Sept , n 7536.
8 var. villosa Hassl. Ms. (tota planta + villosa vel pubescens).
Pyrostegia ignea Presl. Symb. Bot. t. 77.
Liana fruticosa 1-12 m. Corolla punicea. In nemoribus prope Atira, Jun.,
n. 3022, 3022a; in dumelis prepe Chololo, Dec., n.. 6663. Corolla rubra. In
campo prope fl. Capibary, Dec., n. 5940. Corolla rubro-aurantiaca. In silva
prope Ipe-hu, Nov., n. 5244. Corolla miniata. Prope Concepcion in dumetis
glareosis, Sept., n. 7363.
bignonia unguis-catr L.
Spec. Pl. ed. 1, 263; FI. Bras. VIII, 2, 282.
Liana fruticosa 10-20 m. Corolla lutea. In silva prope lacum Ypacarai, Aug.,
n. 3148. Corolla aurea. In dumeto prope lacum Ypacarai, Sept,, n. 3217.
Nom. vernac. Mbaracaya puape.
Bignonia unguis-cati L.
Var. exoleta Sprague.
Bignonia exoleta Vell. Fl. Flum. VI, t. 30; Fl. Bras. VII, 2, 28%.
Liana frulicosa 3-20 m. Corolla lutea. In campis prope Cordillera de Altos,
Oct., n. 3302; prope Concepcion in dumetis glareosis, Sept., n. 7282, 7282a.
Corolla flava. Ibid. in dumetis siccis, Sept.. n. 7376. Corolla auranliaca. Ibrd.
in dumelis apricis, Sept., n. 7322. Corolla aurea interne rubro-striata. Ad.
marginem silvæ. San Bernardino, Sept., n. 3271.
Nom. vernac Mbaracaya puapé.
Obs. A careful examination of the material at Kew has convinced me that
(545) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ, 85
no satisfactory dividing line can be drawn between Bignonia unguis-cati and
B. exoleta, and that they must therefore be regarded as forms of one species.
unless the hypothesis of Schumann as to the existence of a number of natural
bybrids be correct; there is no evidence, however, in support of this hypothesis.
ne) Nr
Macfadyena mollis Seen.
Journ. Bot. I, 227, in nota; Fl. Bras. VIII, 2, 293.
Liana fruticosa 6-20 m. Corolla lutea. In silva Pacoba, Sept., n. 450%; prope
Concepcion in dumeto, Sept., n. 7529a (fruct.): bid, ad ripam fl. Paraguay.
Sent., n. 7529.
Macfadyena dentata K. Schum.
Engl.-Prantl Natüri. Pflanzenf. IV, 3b, 227; Fi. Bras. VIII, 2, 292.
Frutex scandens 3-5 m. Corolla lutea. In dumetis ad ripam riv. Estrella in
regione cursus superioris fl. Apa, Dec., n. 8238. |
Macfadyena Hassleri Sprague, sp. nov.
Ab affini M. molli, Seem., calyce breviore angusliore glabro, corollis capsu-
lisque minoribus recedit.
Frulex scandens 1-5 m. altus, ramis lenticelloso-tuberculatis striatis, junio-
ribus puberulis; folia conjugata, cirrho terminali clausa; petiolus circa À cm.
longus (7-15 mm.), supra applanatus pubescens; petioluli 2-5 mm. longi;
lamina obovata vel elliptica, apice rotundata retusa vel breviter acuminalta,
4-6 cm. longa, 2-3 cm. lata, mucronulata, supra glabra vel glabrescens, subtus
pubescens tandem glabrescens; pseudostipuli e basi lato subulati, 2 mm. longi:
flores in axillis solitarii; pedicelli 12-16 mm. longi, bracteolis lanceolatis
2-6 mm. longis; calyx unilateraliter fissus, 10-15 mm. longus, 6-9 mm.
latus (in specimine exsiccato compresso), extra glaber vel basi tantum minute
puberulus, intus glandulosus; corolla lutea tubuloso-infundibuliformis, tubo
3,9-4,5 cm. longo extra glabro intus piloso, lobis sub-orbicularibus, 11-14 mm.
diametro, sparse ciliolatis, plus minus retusis; stamina 5,5 mm. supra basin
inserta, filamentis basi incrassatis pilosis, antheris divaricatis 3-3,5 mm. longis;
ovarıum oblongo-ovoideum 3 mm. longum, %-sulcalum, minute denseque
lepidolum; ovula circa 8 pro serie; discus 1-1,3 mm. altus; capsula oblonga
12,5 cm. longa recta, valvis nervo mediano prominente percursis crasse
coriaceis.
Prope Concepcion in dumeto, Sept... n. 7538, 7539; in dumetis in regione
cursus superioris fl. Apa, Dec., n. 82395; +bid. in arenosis prope Bellavista,
Dec., n. 8239.
Melloa populifolia Bur.
ex Benth. et Hook. f. Gen. PI. Il, 1035; Fl. Bras. VIII, 2, 295.
Frutex scandens 3-12 m. Corolla aurea. Ad marginem silvæ, San Bernardino,
Oct., n. 3353. Corolla lutea. Prope Concepcion in dumetis, Sept., n. 7450,
7442; inter frutices in campo in regione cursus superioris fl. Apa, Febr.,
n. 8445.
Nom. vernac. Mbaracaya puape.
TECOMEÆ#
Dolichandra eynanchoides Chan.
Linnæa VII, 658; Fl. Bras. VIII, 2, 302.
Liana fruticosa 8-12 m. Corolla atro-purpurea. Ad ripam lacus Ypacarai,
Aug., n. 3147. .
86 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (546)
Perianthomega Vellozoi Bur.
ex K. Schum. in Engl.-Prantl Natürl. Pflanzenf. IV, 36, 225; Fl. Bras.
VII, 2, 257.
Liana fruticosa 10-12 m. Corolla alba. Prope Concepcion, in silvis aprieis,
Sept., n. 7356. In silva ad ripam fluminis in regione cursus superioris fl. Apa,
Jan., n. 7356a (fruct.).
Obs. The fruiting material collected by Dr Hassler shows that Perianthomega
belongs to the tribe T'ecomeæ, since the capsule is loculicidal. It has hitherto
been placed among the Bignoniew.
Tabebuia nodosa Griseb.
Symb. Fl. Argent. 258; Fl. Bras, VII, 2, 311.
Arbor vel frulex 3-8 m. altus, 0,05-0,2 m. diametro. Corolla luiea. Prope
Concepcion in arenosis salsis, Aug., n. 7281 ; ibid. ad ripam fl. Paraguay, Aug.
n. 7281 a.
Tabebuia nodosa Griseb.
Var. parviflora, Griseb. 1. c.
Bignonia Morongit, Brilton in Ann. N. York Acad. Sc. VII, 185.
Arbor 4-6 m. alta, 0,2-0,3 m. diametro. Corolla flava. Ad ripam fl. Paraguay
Limpia, Sept., n. 323%. Corolla lutea. In arenosis prope Bellavista in regione
cursus superioris fl. Apa, Nov., n. 8032,
Tecoma Ipe Mari.
Syst. Mat. Med. Bras. 55; Fl. Bras. VIII, 2, 321.
Arbor 15-25 m. alta, 0,5-1.5 m. diametro. Corolla rosea. In silva, San Ber-
nardino, Jul., n. 3200. Corolla inlerne rosea. In silva prope lacum Ypacarai,
Jul., n. 32005. Corolla interne lutea. In silva, San Bernardino, Jul., n. 3200.a.
Prope Concepcion in campis, Oct., n. 7691 (fruct.).
Tecoma Ipe Mart.
Var. desinens Sprague, var. nov.
A typo differt inflorescentia ramos foliatos desinente.
forma parviflora.
Corolla 4-4,5 cm. longa, interne rosea. In dumeto ad lacum Ypacaraı, Aug.,
n. 3200 d.
forma grandiflora.
Corolla 5,5-6 cm. louga. In campo, San Bernardino, Aug., n. 3200e.
Tecoma Ipe Mart.
Var. integra Sprague var. nov.
Tabebuia araliacea Morong et Britton in Aun. N. York Acad. Se. VI,
190, non D. C.
A typo foliolis integris diflert.
forma lepidota : ovarıum lepidotum.
Arbor 15-25 m. alta, 0,5-1,5 diametro. Corolla rosea, interne lutea. In silva.
Gordillera de Altos, Jun., n. 3065. Corolla rosea. Asuncion, Gibert, n. 25.
Asuncion, Morong, n. 740.
- forma glabra : ovarıum glabrum.
In silva, Cordillera de Altos, Aug., n. 3200 ce.
(547) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANA. 87
Tecoma ochracea Cham.
Linnæa VII, 653; Fl. Bras. VIH, 2. 330.
Arbor 6-8 m. alla. 0,3-0,6 m. diametro. Corolla ochracea. In altaplanitie
Caraguatay, Oct., n. 32%.
Tecoma Caraiba Matt.
Flora XXIV (1841) 2, Beibl. 14; Fl. Bras. VII, 2, 331.
Arbor 2-5 m. alla, 0,3-0,5 m. diametro. Corolla lutea. In campo, Ipe-hu, Oet.,
n. 517%. A typo differt foliolis latioribus, apice rotundatis.
Tecoma argentea Bur. et K. Schum.
FI. Bras. VIII. 2, 332.
Arbor 4-10 m. alla, 0,2-0,6 m. diametro. Corolla lutea. Ad ripam lacus
Ypacarai, Sept., n. 3275; prope Concepeion iu campis arenosis, Aug., n. 7152,
7152a; in campis siceis aridis in regione cursus superioris fl. Apa, Dee.,
n. 8296. Corolla lutea, interne rubro-striala. Prope Tobaty in campis, Sept.,
n. 6382.
Tecoma Hasslerı Sprague, sp. nov.
T. ochraceæ affinis, differt calycis tomento facillime detergibili, foliolisque
subtus arachnoideo-tomentosis.
Arbor 5-8 m. alta, 0.3-0,4 m. diametro, ramis validis, novellis ipsis (præter
nodos tomentosos) glabris, Letragonis, Blu ann subteretibus, nigro-
punctatis. Folia 5- foliolata (vel 3- foliolata), petiolis 4,5-7,5 em. longis, supra
superne sulcatis inferne applanalis, + tomentosis; petioluli laterales subnulli,
medii 1-3 cm., terminales 2,5-4,5 cm. longi; lamina obovato-oblonga,
6-10,5 cm. longa, 3-6,5 cm. lata, oblusa, apice rotundata vel breviler acumi-
nata, basi rotundata, apicem versus serrato-denlata, supra scabra dense lepidota,
sublus inter venulas arachnoideo-tomentosa. Flores in racemum congeslum
dispositi; pedicelli 4-7 mm. longi, dense tomentosi; calyx tubuloso-campanu-
Bu: quinquedentatus, dentibus rotundatis mucronalis uensius vestilis, 15-17
(12-20) mm. longus, extra tomento aureo facillime detergibili, post delapsum
tomenli nigrescens, intus glaber; corolla lutea infundibuliformis, 6-6,5 cm.
longa, parte anteriore intus densissime villoso. lobis 1,5 em. longis extra pilosis;
stamina 7-8 mm. supra basin inserta; filamenta minora 16-18 mm., majora
23-25 mm. longa; staminodium 7 mm. longum; thecæ 3-3,5 mm. longæ;
ovarıum glabrum 4-4,5 mm. longum, stylo 26-27 mm ; discus vix 1 mm. altus,
In campo prope San Estanislao, Aug., n. 4159, 4164.
Cybistax antisyphilitica Mart.
DC. Prodr. IX, 199; Fl. Bras. VIll, 2, 356.
Arbor vel frutex 2-5 m. alta, 0,05-0,1 m. diametro. Corolla flavo-virens. In
altaplanıtie arıda, Bernal Cue, Oct., n. 3313: kuobs Tobaty in rupestribus, Sept.,
n. 6468; prope Concepeion in dumetis, Sept.. n. 7385. Corolla sulphurea. Ibid.
Sept., n. 7385 a, 7389 b.
Jacaranda decurrens Cham.
Linnaa- VII, 545; Fl. Bras VII, 2, 392.
Suffrutex 0,3-0,5 m. Corolla violacea. In campo Ipe-hu, Oet.. n. 5024.
Jacaranda cuspidifolia Mart.
DC. Prodr. IX, 228; Fl. Bras.t VIII, 2, 388.
Arbor 4-8 m. alta, 0,3-0,6 m. diametro. Corolla violacea. In nemore, Cordil-
lera de Altos, Oct., n. 3347, 3083 (fruct,); prope Tobaty in rupesiribus in
88 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SER.). (548)
colle, Sept., n. 6307. Corolla cyaneo-cærulea. Prope Concepcion in campis
glareosis, Sept., n. 7412. Corolla violaceo-cærulea. Prope Concepcion ad
marginem silvæ, Aug., n. 7191.
Nom. vernac. Para paray guazu.
MALVACEÆ'
Cfr. Chod. Plant. Hasslerian. I, p. 94; Bull. Herb. Boissier 2me ser. I,
p. 401.
Les Malvacées trouvées au Paraguay sont au nombre de 79 espèces.
20 espèces sont nouvelles, ce sont : Abutilon Hassleranum; A. rugosulum ;
Sida cymbalaria; S. Hassleri*; S. paraquariensis; S. callimorpha, S. multi-
crena; Pavonia pulchra*: P. rhodantha*; P. belophylla*; P. Hassleriana;
P. patuliloba; P. Edouardii; P. vitifolia; P. bullulata; Hibiscus dominicus;
H. Hasslerianus* Gienfuegosia subprostrata*; C. Hasslerana; C. eschollzioides.
Les 20 espèces suivantes ont été trouvées pour la premiere fois au Paragnay :
Abutilon leucophœum; A. pauciflorum; A. glechomatifolium; A. rivulare;
Modiolastrum malvifolium; Sida hastata; S. tomentella; S. argentina;
S. decumbens ; S. rubifolia ; S. acuminata; S. potentilloides; Pavonia typhalea ;
P. spinifex; P. commutata; P. montana; P. geminiflora: Hibiscus Selloi var.
paraguariensis ; H. trilineatus ; Cienfuegosia affınıs.
Les 79 espèces représentent 14 genres, comme suit : Sida 29 espèces;
Pavonia 17; Abutilon 9: Hibiscus 7: Cienfuegosia 5; Wissadula 3; Malvastrum
et Gossypium 2; Sphæralcea, Modiola, Modiolastrum, Gaya, Urena À espèce.
Les forêts n’ebergent qu'un petit nombre ce sont : Sida denudata (C. NE.);
Pavonia typhalea; P. sepium; Sida densiflora.
Le plus grand nombre se trouve dans les campos et aux bords des ilots de
forêts et buissons des campos.
Répandues partout dans les campos on trouve :
Abutilon mollissimum; A. ramıflorum; Wissadula periplocifolia et var.;
Sida eiliaris; S. anomala; S. cymbalaria; S. linifolia; S. panniculata; S. via-
rum; S. cordifolia; S. rhombifolia; Pavonia sidifolia; P. hastala.
Dans les campos du centre : Abutilon leucopheum; A. pauciflorum; A. glecho-
matifolium; A. Hassleranum; A rugosulum; Modiola Coroliniana; Modiolas-
trum malvifolum; Sida flavescens; S. spinosa; S. urens; S. decumbens ; S. poten-
tilloides; Urena lobata; Pavonia belophylla (aussi NE.); P. commutata;
P. bullulata.
Dans les campos du Nord-Est: Sida hastata: S. macrodon; S. Hassleri;
S. argentina; S. paraguariensis; S. multicrena; Pavonia typhalea (aussi forêts) ;
1 Cfr. B. P. G. Hochreuliner : Malvaceæ novæ vel minus cognilæ in
Annuaire du Cons. et Jard. bot. de Genève, NI, 1902.
(549) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 89
P, pulchra; P. rhodantha; P. belophylla (aussi C.); P. spinifex; P. montana;
P. Edouardii aussi N.; Hibiscus Hasslerianus; Cienfuegosia sulphurea var.
integrifolia,; C. subprostrata.
Dans les campos du Nord : Abutilon erispum; Sida rubifolia; S. callimorpha ;
Gaya Gaudichaudiana; Pavonia Edouardii (aussi N.-E.): P. vitifolia; P. gemi-
niflora; Gienfuegosia affinis.
Dans les campos rupestres du centre : Sida tomentella; S. cymbalaria;
Pavonia Hassleriana; P. Balansæ; P. sidifolia var. diuretica aussi campos p.t.;
au Nord : A. rivulare.
Aux bords du Rio Paraguay dans la partie septentrionale : Hibiscus Lamber-
tianus; H. Selloi var. paraguariensis; H. furcellatus: H. trilineatus.
Sur les rives inondées du lac Ypacaray (Centre), Hibiscus dominicus.
Dans les sables et argiles salins : Malvastrum Goromandelianum; M. spi-
catum; S. culiolaris; S. anomala (aussi campos p. t.); S. dietyocarpu ; Cienfue-
gosia Hassleriana; C. escholtzioides; C. sulphurea var, genuina et var. glabra.
Espèces rudérales : Spheralcea miniata; Sida glomerata; S. acuta;
S. acuminata ; Gossypium religiosum (N.); G. barbadense, el un grand nombre
des Sidas énumérés dans les «Campos partout !».
Les Malvacées des campos paraguayens partagent avec les Turneracées la par-
ticularité de ne s'épanouir que pendant les heures de la plus forte insolation,
pour se refermer pendant les premières heures de l'après-midi. Un grand
nombre d'espèces sont employées comme émollients dans la médecine
indigène.
Le Gossypium barbadense et le G. religiosum sont l’objet d’une culture qu'on
peut qualifier de très restreinte, si l’on tient compte de la facilité avec iaquelle on
produirait le coton dans ce pays; on trouve les deux espèces subspontanées dans
les parties du pays les plus éloignées d’endroits habités.
MALVACEÆ?
Abutilon mollissimum Sweet.
Hort. Britan. ed. I, vol. I, 53; Flor. Bras. XII, 3, p. 403.
- Suffrutex an frutex 2-3 m. petala flavo-rubescentia, ad marginem silvæ pr.
Sapucay, Oct., n. 1635.
! Ont été citées en outre comme trouvées au Paraguay. Cfr. Morong and
Britt. Enum. Plants. coll. Paraguay p. 55 et seq. Abutilon inequilaterum St.
Hil.; A. pedunculare H. B. K.? (an? pauciflorum St. Hil.!); Malachra alcei-
folia Jacq.: Pavonia Morongii Spenc. Moore; P. Mutisii H. B. K.? (an? gemi-
niflora Moric.); Hibiscus cisplatinus St. Hil.
? Les espèces marquées d’un * ont été delermindes par M. le Dr B. P. G. Hoch-
reutiner.
90 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (550)
* Abutilon ramiflorum St. Hil.
Flor. Brasil. mer. I, 155 199; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 378;
Wissadula Hassleriana Chod. Plant. Hassl. I, p. 94.
Suffrutex 2-2,5 m. petala flava, in arvis San Bernardino, Jun., n. 305%; in
campo arenoso pr. Yuti, Jul., n. 352.
forma densius tomentosa.
Suffrutex 2-2,5 m. petala flava, in rupestribus Cordillera de Altos, Jan., n. 95.
* Abutilon crispum Sweet.
Hort. brit. ed. I, vol. I, 53; K. Sch. Flor. Bras. VII, 3, p. 383.
Suffrutex 2-3 m. petala ochroleuca, in dumeto pr. Bellavista, Dee., n. 8170.
Abutilon leucopheum Hochr.
Ann. Cons. jard. bot. Genève VI, p. 15.
Fruticulus 1-4,5 m. petala rosea ad ripam rivuli pr. Carapegua, Aug.,n. 3178.
Abutilon pauciflorum SL. Hil.
Flor. Bras. Merid. J. 161: K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 406.
Fruticulus 1-1,5 m. pelala aurantiaco-rubescentia, ad marginem silvæ pr.
Carapegua, Jun., n. 347.
* Abutilon glechomatifolium St. Hil.
Flor. Bras. Mer. 156, tab. 41; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 380, tab.
LXIX.
Suffrulex 0,4-0,6 m. petala albo-lilacina, in dumetis Cordillera de Altos, Apr.,
n. 4092.
* Abutilon rivulare St. Hil.
Flor. Bras. Merid. I, 158; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 375.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala roseo-flavescentia, in colle pr. flumen Apa, Maj.
n. 21.
* Abutilon Hassleranum Hochr. spec. nov.
Suffrulex ramis dense molliter velutino-vestilis. Foliorum stipulæ breves,
lineares: petioli lamina multo breviores, dense molliter velutino-vestiti; lamina
patens, ovalo-elongata, basi cordata, marginibus basi eonvexissimis dein in
apicem subacutum longe convergenlibus, irregulariter erenalis, supra laxe stel-
latim velutino-pubescentia cinereo-viridia, subtus canescentia dense stellatim
velutino-tomentosa, basi prominule 5-vel 7 plinervia. Pedunculi dense molliter
velutino-vestiti peliolos bis vel ler superanles, in axillis superioribus solitarii.
Calix maturus profunde 5 lobus et 5 gonus extus molliter velutino-vestitus.
Corolla deest. Carpidia nigrescentia, apiculata extus molliter laxe villosa.
Stipulæ 2-% mm. longæ. Petiolus 4-1,5 em. altus. Lamina ad 6 cm. longa et
% cm. lata. Pedunculi cire. 2,5 cm. longi. Calix maturus fere 2,5 cm. longus,
sinibus inter lobos ullra 1 em. longos.
Nous reviendrons ultérieurement sur les affinités de cette belle espèce, connue
en fruit seulement, et qui appartient au groupe à carpelles pluriovulés.
Suffrutex 0,4-0,6 m. fruct. tantum. Ad marginem silvæ Cordillera de Altos,
Jan., n. 347a.
(A suivre.)
PR PRE: De Z
91
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
2800: séance. — Lundi 12 décembre 1904. — Üuverle
a8h. '/ı dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
sité, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 279”° séance est adopté. — La candidature de
M. Nicoud, présenté par MM. Lendner et Martin, est acceptée à l’una-
nimité. — M. le président donne lecture de deux lettres : 1° de notre
collègue M. John Briquet, secrétaire général du Congrès international
de 1900, rappelant à la Société le Congrès international de botanique,
convoqué à Vienne en 1905 et la nécessité, si la Société maintient son
désir d’être représenté à ce Congrès, de désigner son délégué avant le
31 décembre 1904; 2° de notre collègue M. Paul Chenevard, qui, devant
se rendre à Vienne en 1905 et ayant pris Connaissance de l’ordre du
jour de notre séance, se met à la disposition de la Société pour la repre-
senter au Congrès de Vienne au cas où aucun autre membre ne se
chargerait de cette délégation. Cette proposition, accueillie avec remer-
ciements, est mise aux voix et acceptée sans opposition; M. Paul
Chenevard est en conséquence nommé délégué de la Société botanique
de Genève au Congrès de Vienne de 1905. Les instructions pour ce
mandat seront diseutées dans une prochaine séance.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
AUTRICHE : Zeitschrift des Ferdinandeums für Tirol u. Vorarl-
berg (1904); BRESIL : Soc. scient. de S. Paolo, Relatorio da Direc-
toria, 1903-1904; COSTA-RICA : Bol. del Instituto fisico-geogr., n. 36
(1904); FRANCE : Bulletin de la Société des Naturalistes de l’Ain,
n° 15 (1904); Revue scientifique du Bourbonnais, n° 203 (1904); HON-
GRIE : Magyar bot. Lapok, n. 8-11 (1904); ITALIE : Bull. Istituto
botanico di Palerme, III, 2 (1904); PARAGUAY : Geografia fisica y
esferia del Paraguay (Montevideo 1904); RUSSIE : Bull. Club Alpin
de Crimée (1904): SUISSE : Bull. Herb. Boiss., n° 12 (1904).
SUR LA DOUBLE. FECONDATION. — M. le Prof. D' Chodat
communique le résultat de ses nouvelles recherches sur le phénomène
de la double fécondation observé dans le sac embryonnaire de Parnassia
palustris. Les résultats de cette étude, qui doit faire prochainement
l’objet d’une publication spéciale, ajoutent de nouvelles connaissances à
CRE en RT
® ee
92 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (176)
ceux exposés dans une précédente séance et obtenus avec la collabo-
ration de M"° Imbert (ef. Bull. Herb. Boiss. III : 363 (1903). — Cette
communication, accompagnée d'excellents dessins et de préparations
microscopiques, se termine par la réponse de M. Chodat aux ques-
tions qui lui sont posées.
En l’absence de M. le prof. Ch.-Ed. Martin, qui s’est fait excuser pour
cause de maladie, la parole revient à M. le D' Ch. Bernard pour une
communication portée à l’ordre du jour: en raison de la nature de cette
communication, qui comporte des expériences dans une autre salle du
laboratoire de l’Institut botanique, M. Bernard désire réserver son
travail pour la fin de la séance et cède son tour aux communications
diverses.
SUR LA MORPHOLOGIE ET LA BIOLOGIE DE L’OUVI-
RANDRA FENESTRALIS POIRET. — Me Sergueeff présente
des exemplaires, acquis par le laboratoire de M. Chodat, de cette curieuse
Aponogétonacée des eaux courantes (ou plus rarement stagnantes) de
Madagascar, et fait part des observations notées au cours de l’étude de
cette plante cultivée dans une eau faiblement courante additionnée
d’une préparation de sels nutritifs (solution Detmer) 90 litres d’eau +
gr. 2,50 NOsK - 0,62 CIK +0,62 SO.Met 0,62 POiKs 4 une goutte
de chlorure de fer; une solution plus concentrée paraît être nuisible à la
plante, et les essais de culture en plein air ou en serre n’ont pas réussi.
Apres un certain temps de repos, les tubercules cultivés dans l’eau
ont donné naissance à plusieurs feuilles présentant dans l’ordre suivant
des cas de polymorphisme foïaire : 1° ont apparu trois feuilles non
perforées atteignant jusqu’à 6 centimètres de longueur sur 0,8 à 2,5 em.
de largeur ‘: 2° des feuilles perf oi ‚ces, Croissant plus rapidement que les
précédentes et atteignant jusqu’à 10 em. de longueur sur 4 em. de lar-
geur, et enfin 3° de jeunes feuilles déroulées et déjà sorties du bourgeon
restant non perforées alors qu’elles ont atteint 2 em. de longueur : la
perforation ne se manifeste que plus tard, contrairement à ce qui a lieu
chez le Philodendron (Aroïdées), où les perforations existent déjà dans
le bourgeon, ou chez les Renoncules aquatiques, dont l'extrême division
du limbe est également primordiale.
Chez les jeunes feuilles d’Ouvirandra, le limbe, très mince entre les
nervures, est ordinairement formé de quatre assises de cellules. Dans la
partie médiane de la feuille, autour des trois nervures principales, les
espaces intercellulaires sont assez bien marqués: ils se développent
considérablement avec la croissance de la feuille et établissent un paren-
chyme aérifère ressemblant à celui de l’Acorus Calamus. Cette observa-
tion ne cadre pas avec l'affirmation de Gabel (cf. Pflanzenbiologische
Schilderungen), qui attribue à l’'Ouvirandra des espaces intercellulaires
presque invisibles? et accorde aux seules perforations le rôle de fac-
teur d’une meilleure aération.
1 La lroisième apparue de ces feuilles non perforées n’a alleint que 2,4 em.
de longueur ei a alors cessé de croître tout en restant same.
2 Selon les observations de Mlle Sergueeff, la feuille adulle perforée a des
espaces intercellulaires encore plus développés que chez la jeune feuille ou les
prophyiles uon perforées.
(177 G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 93
Peu avant la perforation apparaît une zone brunâtre sous-épider-
mique affectant diverses formes et consistant en une subérification des
membranes, avec sécrétion d’une substance brune dans les méats. Au
début de la perforation, quelques cellules épidermiques se dissocient,
puis le décollement se prolonge vers l’intérieur ; les cellules ainsi sépa-
rées du limbe tombent tout en paraissant bien portantes : la conser-
vation de leur aspect s'explique par leur habitat aquatique qui entretient
la turgescence.
La cause primaire de cette perforation reste encore obseure : la dis-
position en dentelles, favorisant une moindre résistance au courant de
l'eau des cascades où habite de préférence la plante, paraît la raison la
plus plausible; elle présenterait une certaine analogie avec la dispo-
tion réalisée par certaines feuilles de Palmiers ou de Bananiers dont le
limbe se déchire pour mieux résister à la violence du vent. Ces perfora-
tions seraient également comparables à celles décrites dans Vuillemin
(Antibiose et Symbiose) à propos des feuilles de Cerisiers et de Pru-
niers : toutefois M'° Sergueetf n’a pas trouvé de tissu générateur au début,
et plus tard les cloisons tangentielles ne sont apparues qu’en nombre
restreint. Une faune et une flore aquatiques (Bactéries, Algues, Chara-
cées, Flagellés, Rotifères, ete.) s'accumulent dans la perforation com-
mencée, probablement pour profiter des débris des cellules.
En outre, l’on constate un systeme de cellules laticifères, accompa-
gnant les nervures principales et secondaires des feuilles; ces cellules, à
membranes très minces, offrent un contenu opaque, insoluble dans
l'alcool et dans l’éther, mais se dissolvant partiellement dans le chloro-
forme: l'acide sulfurique concentré les colore en rouge. Ces deux réac-
tions font supposer l'existence d’une substance voisine du caoutchouc.
STATIONS NOUVELLES POUR LA FLORE DES ALPES ET
DU JURA. — M. Gustave Beauverd présente des échantillons d’her-
bier de trois espèces intéressantes obligeamment adressées à l’'Herbier
_Boissier par d’aimabies correspondants du Valais, de la Haute-Savoie
et du Jura soleurois. Ce sont, par ordre chronologique de leur commu-
nication :
1° Carex depauperata Good., nouveau pour le Valais et la
Suisse, découvert en juin 1904 par M. Pannatier aux environs de Fully
(Valais). Il est intéressant de constater que cette plante. signalée aux
environs de Delle et de Pontarlier (Jura français) et désignée aux inves-
tigations des floristes du territoire jurassien helvétique, ait été rencon-
trée pour la première fois en Suisse bien loin de la région où l’on
soupconnait son existence, et dans une station excentrique connue dès
longtemps pour héberger une autre espèce de l’Europe centrale etran-
gère à la flore des Alpes occidentales, le Vicia pisiformis Linné. —
Voir encore, au sujet de cette trouvaille, l’article publié in Bull. Herb.
Boiss., vol. IV : 956 (1904).
2° Carex brizoides L., inédit! pour toutes les Alpes occidentales,
bien que découvert dès le 11 juin 1889 au Mont Vouant (Alpes Léma-
1 Par suite d'un lapsus ealami, le Carex canescens a été indiqué au Vouant en
94 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (178)
niennes, Haute-Savoie) par notre collègue M. l'abbé P. Gave, résidant
alors à Contamines-sur-Arve. — La distribution de cette espèce dans le
bassin du Rhône était jusqu'alors exclusivement limitée aux départe-
ments français situés au Nord et à l'Ouest du fleuve (rive droite : Cöte-
d'Or, Saône-et-Loire, Haute-Saône, Doubs, Jura, Aïn): plus particuliè-
reinent un en Suisse sur le platean molassique. — Acquisition
nouvelle pour la flore de Savoie.
3° Juniperus Sabina L. dans le Jura soieurois. — Nous
devons à l’obligeance de M. le D" Robert Buser la communication d’un
exemplaire fructifié de cette plante provenant de la très curieuse station
de Sulzach (Jura soleurois), mentionnée par Godet (in Al. du Jura
660-661, 1853) et retrouvée par M. H. Lüscher en novembre 1902 et
mai 1904, après neuf excursions pénibles d’une exploration systema-
tique de la région. — Cette plante a été découverte en cette station par
le prof. J. Roth, le 27 juin 1835; à sa suite, Schuttleworth la récolta
dans la même station et communiqua cette trouvaille à Godet. —
Depuis la mort de Roth (en 1863), le Juniperus Sabina n'avait plus été
revu dans le Jura jusqu’à la fructueuse exploration de M. Lüscher, qui
nous a Communiqué les détails ci-dessus en faisant observer que les
déformations, d’origine cécidiologique, de ses échantillons se retrouvent
déjà chez ceux de Schuttleworth récoltés en 1835.
STANGERIA PARADOXA MOORE. — M. le Prof. Chodat
présente deux inflorescences mâles de cette curieuse Cycadacée, origi-
naire du Natal et type du groupe des Stangerinées, caractérisé par une
courte tige napiforme terminée par un cône à innombrables écailles
alternes et imbriquées; ces écailles sont généralement considérées
comme autant d'étamines à la face inférieure desquelles sont fixées
un très grand nombre d’antheres aniloculaires et déhiscentes par une
fente longitudinale. — Les deux exemplaires conservés au laboratoire
de M. Chodat ont fleuri au Jardin botanique de Lille, d’où ils ont été
envoyés par M. le professeur Ch.-Eugène Bertrand.
SUR L’ASSIMILATION CHLOROPHYLLIENNE EN DEHORS
DE L'ORGANISME; LES BACTERIES LUMINEUSES. — Sous
ce titre, M le D' Charles Bernard communique le résultat de ses
récentes recherches'; il rappelle les conclusions de l’une de ses précé-
dentes publications et insiste sur l'importance que l'étude des ferments
a prise ces dernières années.
On a pu extraire de l’organisme vivant des substances totalement
dépourvues de toute trace de matière organisée et qui, placées dans
certaines conditions, pouvaient provoquer des phénomènes que l’on
considérait jusqu'alors comme des caractéristiques de la vie. C’est ainsi,
lieu et place du C. brizoides : c'élail bien cette deruière plante que M. Gave
on vue lorsqu'il nous communiqua son obligeante notice (Cf. Bull. Herb.
Boiss. IV : 717 (1904).
ı Cf. Bernard. u ln chlorophyllienne, in Beihefte zum bot.
Centralblatt XNI, I : 36 (190%).
(179) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 95
et chacun est au courant de cet exemple classique, que Buchner retira
des levures la zymase qui, indépendamment des cellules, pouvait provo-
quer la fermentation; on peut également retirer du sang l’hémoglobine,
et lui faire répéter en dehors de l’organisme la fonction des globules
rouges du sang. L'idée devait naître alors que toutes les fonctions
vitales pouvaient être rattachées à des phénomènes identiques à ceux
que provoquent les ferments. On essaya de réaliser la respiration en
dehors de l'organisme. Mais M. Kolkwitz, entre autres, qui fit des essais
dans cette direction ne put pas obtenir de résultats positifs. De même,
au point de vue de l'assimilation, l'hypothèse n’est pas nouvelle de
l'intervention d’un ferment pour la décomposition de CO: et la
formation d’aldehyde formique, réaction résumée dans ia formule
schématique
CO: + H2 O = HCHO + Où:
Cependant, toutes les expériences semblaient démontrer que l’assimi-
lation ne pouvait avoir lieu indépendamment de la substance vivante.
Mais en 1901, Friedel publia une note où il rendait compte des expé-
riences suivantes : ayant préparé d’une part une poudre de feuilles
d’epinard et, d'autre part, un extrait glycériné de cette même plante,
puis ayant exposé au soleil un mélange de ces deux substances
totalement dépourvues de matières vivantes, il eonstata une absorption
de CO: et un dégagement corrélatif de O2. Friedel semblait done
avoir établi que l'assimilation pouvait se faire sous l'influence d’un
ferment (contenu dans l'extrait glycériné) en présence de la lumière
et de la chlorophylle (cette dernière agissant peut-être comme sensi-
bilisateur).
Malheureusement. Friedel répétant ses expériences, n’obtint pas de
nouveaux résultats absolument eonvaincants. D’autres (Harroy, Herzog)
ne furent pas plus heureux: seul Macchiati obtint des aégagements
considérables d'oxygène. La question était done loin d'être résolue et,
sur le conseil de M. le prof. Kny, M. Bernard entreprit à Berlin de
nouvelles recherches sur ce sujet et les poursuivit à Leiden puis
plus récemment dans le laboratoire de M. le prof. Chodat, à
Genève.
Il travailla sur diverses plantes: Epinard, Elodea, Lemna, ete. et
utilisa la méthode par l'analyse des gaz préconisée par Friedel et celle
recommandée par Maechiati; mais ces méthodes pouvaient laisser
subsister des causes d'erreurs, elles pouvaient être du moins assez peu
sensibles et il appliqua également à cette étude la méthode de
Schützenberger (oxydation et coloration en bleu d’une solution d’indigo
blanc enfermée dans des vases hermétiquement clos) et la methode
d’Engelmann (bactéries très fortement aérobies, mobiles seulement en
présence de traces d’O.). Par aucune de ces quatre méthodes et avec
aucune des plantes étudiées, l’auteur ne put constater la moindre
trace de dégagement d'oxygène et cependant il répéta ses expériences
un grand nombre de fois dans les conditions les plus variées. De
semblables résultats, comme tous les renseignements négatifs, ne
peuvent donner une preuve absolue contre l'hypothèse de l'intervention
d’un ferment. Au contraire, l’auteur ne serait pas étonné si cette hypo-
thèse se trouvait devoir entrer un jour dans le domaine des faits établis.
96 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze SER.). (180)
Mais il croit que dans les circonstances actuelles on n’a pas encore pu
démontrer la présence de ce ferment, ni l’isoler, ni réaliser en dehors
de l’organisme, l’assimilation du carbone; il estime que les auteurs
ont voulu conclure trop vite d’experiences peu certaines et qu'ils ont
donné une explication un peu trop simpliste de ce phénomène d’assimi-
lation qui se montre si complexe.
Sur ces entrefaites, M. Maechiati! écrivait à M. Bernard pour lui
confirmer ses précédentes affirmations et pour lui soumettre diverses
objections. M. Bernard reprit ses recherches en tenant compte de
toutes les observations de Macchiati et en suivant à la lettre ses indica-
tions. Comme lui, il travailla à des températures assez élevées en
mettant tout simplement de la poudre dans de l’eau. L'auteur publiera
ultérieurement le détail de ces nouvelles expériences dont le résultat fut
le suivant : il obtint, comme Macchiati, de forts dégagements gazeux:
mais le gaz qu'il récolta dans les éprouvettes était, non pas de
l’oxygene, mais un produit de putréfaction : de l’hydrogène ou du
méthane, en tout cas un gaz qui détonait à l'approche d’une
flamme.
M. Moliseh publia? dernièrement un travail sur le même sujet. Il
avait utilisé dans ses expériences, comme réactif pour reconnaître le
dégagement d'oxygène, des bactéries lumineuses (Bacterium phospho-
reum [Cohn] Molisch); elles sont si sensibles. dit Beijerinck, qu'elles
peuvent déceler la molécule d’O. Comme les autres auteurs, — sauf un
cas assez discutable où il eut des résultats qui pouvaient être inter-
prétés dans un sens favorable aux conclusions de Friedel, — Molisch
n'eut jamais l’occasion de constater un dégagement d'oxygène sous
l'influence de poudre de chlorophylle. M. Bernard a fait, en utilisant la
même méthode, quelques expériences, mais pas suffisamment, pour
pouvoir en tirer des données définitives; elles semblent cej,endant
concorder déjà avec les résultats qu’il avait précédemment obtenus.
Pour terminer cette communication, l’auteur présente ses cultures de
Bacterium phosphoreum et donne quelques renseignements sur le mode
de vie de ces intéressants microorgamines et sur les remarquables
travaux que M. Molisch a publiés à leur sujet.
Séance levée à 10 ‘/4 h.; 18 assistants : MM. Augustin de Candolle,
Viret, Beauverd, Bernard, Boubier, Bouchard, Casimir de Candolle,
Chodat, Frederiks, Guinet, Lendner, Revaclier, Romieux, Rouge.
Sprecher; M" Sergueeff et X.; M. Argand.
1 Macchiali, in litteris janvier 1904.
? Molisch, Botanische Zeitung 190%, I : Ueber Kohlensäure-Assimilations-
Versuche mittelst der Leuchtbacterienmethode.
Le secretaire : Gustave BEAUVERD.
ERRATUM
Tome IV, 190%, n9 9, p. 862, 13me ligne, après « medecin», ajouter «principal.»
© 2 ————
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
Cryptogames et Phansrogames
publiés dans PAneien Monde à partir du 4 janvier 49691
. Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin
Suisse 30 fr 20 fr 40 fi
Abonnements: \ . ertn : :
( ‚Union postale 1.35.» 25 » 50 ñ
Pour Lous les autres renseisnements, S'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCHEN TERZ-MYCEOEOSGTERB-UNIVERSATLILS
Organ für die Gesammlinleressen der Mycologie, enlhallend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger myeologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausyabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
PUBLICATIONS DR L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l’Herbier Boissier (1'e série). Tomes I à VII. Le vol..... 2% fr.
Mémoires de l’Herbier Boissier, 1900 (Suite au Bulletin). La collection
COMPLÉTER ne ee. ee 30 fr.
Bulletin de l’Herbier Boissier (2e série). Tome 1 à IV. Le vol..... 25 fr.
Index botanique universel, nos 1 à 10207. Abonnement par an..... 35 fr.
BOISSIER, EDM. Flora orientalis sive enumeralio plantarum in Oriente a Græcia
et Ægyplo ad Indiæ fines hucusque observatarum. — à vol. et Supplément.
200 1807-1888: an ae ee 146 fr.
— Voyage botanique dans le midi de l'Espagne pendant l'année 1837. —
2 vol. grand in-80, 1839-1845.
Prix redunt, colorıe, auslıeu dere 230 fr.
— EN MON ee... ee 150 fr.
- Icones Euphorbiarum ou figures de 122 espèces du genre Euphorbia. — 1 vol.
grand in-foli0, 24 pages de texte et 221 planches, Genève, 1866.. 70 fr.
— Diagnoses plantarum orientalium. Ire série, 13 fascicules: 2me serie,
6 fascicules. — In-80, Genève. 1842-1859, le fascicule .......... > fr.
Les fascicules 1, 3, 6 et 7 sont épuises.
— Description de deux nouvelles Cruciferes des Alpes et du Piemont. —
In=4p ayee2:planches: ee ee RE D -fr.
— Centuria Euphorbiarum Genève. 1860....................... EB
— Pugillus plantarum novarum Africæ borealis Hispaniæque australis. —
In 802.Genev®.. 1892... 82.2 Re een). Sal
BOISSIER, EDM. er BUHSE. Aufzæhlung der in einer Reise durch Trans-
kaukasien und Persien gesammelten Pflanzen. — In-4° avec 10 plan-
cheszet Aearte, Moskau, 18008... 2... rn. 10 fr.
BARBEY, C. er W. Herborisations au Levant : Egypte, Syrie et Méditerranée.
Février-mai 1880. Avec 11 planches et I carte. — 41880 ......... 20 fr.
BARBEY, W. Floræ Sardoæ compendium. Catalogue raisonné des végétaux
observés dans l’île de Sardaigne. Avec suppl. par MM. Ascaersox et B. Levier.
AveC-72planches.— 1889724 2.82. 28, ee ee 25 fr.
— Epilobium genus, a cl. Cn. Cuisn. ill, Avec 24 planches. — Lausanne. |
NEON ER TR di an nie Jr EEE CE 25 fr.
— Lydie, Lycie, Carie, 1842, 1883, 1887. Eindes botaniques. In-40, avec 5 pl.
==, 1890 DEE EM PAS TN LE DEL RER Or EE RP RS NRC D À 11 107 DIN OU LATE 15 Tr.
-— Cypripedium Calceolus X macranthos Barbey. — In-40, avec une planche
doublecoloriée lausanne, 189127. 2... Seen... SE mL
STEFANI, C. pe, C J. FORSYTH MAJOR er W. BARBEY. Samos. Etude géolo-
sique, paléontologique et bolanique. Avec 13 pl., par CH. Cuisix. 1892. 20 fr.
— — — Karpathos. Etude géologique, paléontologique et botanique. — In-%0,
avec 13.pl2, parer. CUIsIN lausanne MS... UE 20 fr.
MAJOR. C.-J. Forsyra Er BARBEY, W. Halki. Etude botanique. — In-A0 avec
1 planche double, par Cu. CuisiN. Lausanne, 189%. ............. ri.
AUTRAN, E. er DURAND. TH. -— Hortus Boissierianus. Énumération des
plantes cullivées en 1895 à Valleyres et à Chambesy, avec préface de
M. F. Crépin. — In-80, xı et 572 pages, avec 3 planches. Genève, 1896.
12 fr.
STEPHANI, FRANZ. Species hepaticarum. Vol.1................ 30 fr.
PARIS. E.-G. Index Bryologicus. Supplementum primum........ 12 fr. 50°
Genöyve, — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
2 TE
|
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SERIE
Tome V. 1905.
N° 2.
Bon ä tirer donne le 31 janvier 1905.
Prix de Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 9 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont regus
A WHERBIER- BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINEKSIECK | R. FRIEDLEENDER & SOHN
|
|
3, rue (Corneille, | 14, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
_ Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
r
é pour numéros égarés.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilit
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
NT
VIE.
XL.
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 2. — FEVRIER 1905.
Pages
Henri Hua. — METASTELMA LONGISEPALA HUA.
ASCLEPIADACEE NOUVELLE DU BRESIL. — Particula-
rités morphologiques inapercues du groupe auquel elle
A DDAF LIEN CAE u MERE NN. ER 97
Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%
(ORSIMDRE) EL. 2 er A Re A. 2.230 100
- J. Bornmüller. — BEITRÆGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 117
- Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
(dEomtselzungmolg))a 2. RER 133
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS. Eine
bryogeographische Skizze (Fortsetzung folgt).......... 149
Friedrich Fedde. — PAPAVERACEÆ NOVE VEL
NOTABILES in Herbario Boissier et Barbey-Boissier ver-
SALUTES SH a a N Rens it AN 165
Otto Kuntze. — GENESIS UND NOMENKLATUR-
ANFANG DES LEXICON GENERUM PHANEROGA-
MA RUMEURS A) SR nr te Ar ee 172
Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 175
L. Radikofer. — GUAREÆ SPECIES DUÆ NOVÆ
COS TARICENSESS TEEN ER CEE ra 191
Gustave Beauverd. — SOCIÈTÉ BOTANIQUE DE _
GENÈVE. Comple rendu de la séance du 9 janvier 1905. 194
Gustave Beauverd. — L'HERBIER HENRI BERNET. 200
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 10508 à 10807
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de U Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
#7
MAT 97 190)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2me SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 2.
METANTELMA LONGISEPALUM Kia
ASCLEPIADACEE NOUVELLE DU BRESIL.
Particularités morphologiques inaperçues du groupe auquel elle appartient.
PAR
Henri HUA
Dans un lot d’Aselépiadacées récoltées par M. L. Damazio au Brésil,
dans la province de Minas Geraes le 28 Mars 1904, et que M. Barbey a
soumis à notre examen, trois avaient été décrites précédemment :
Calostigma glabrum Decaisne (n. 1346), Guilleminianum Decaisne
(n. 1345), dont les originaux sont au Museum de Paris, et Ditassa levis
Martius et Zuccarini (n. 1363), dont un échantillon du type, conservé à
l’'Herbier royal de Munich, m’a été obligeamment communiqué par
M. le professeur L. Radlkofer.
La quatrième (n. 1362) appartenant au genre Metastelma a paru
nouvelle. En voici la description :
Metasteima longisepalum, Spec. nov., Hua, typ. in Herbier
Barbey-Boissier.
Seandens; ramuli densius pubescentes.
Folia oblonga, basi necnon apice rotundata, cuspidato-mucronata,
marginibus anguste revolutis; utrinque breviter, subtus præsertim in
nervis prominentibus, pubescentia; ad limbi originem glandulis
pluribus minutis instructa.
Pedunculum breve, pubescens; inflorescentia glomerata 5-9 flora,
pedicellis brevissimis, bracteolis longioribus hirtellis mixtis.
Calyx profunde 5-fissus, quam corolla paulo longior, extus et ad
marginem longius, intus brevius, pubescentia; ad basim 5 glandu-
losus.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, N 2, 31 janvier 1905. 7
98 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (2)
Corolla stellato rotata, lobis late ovatis acutis, extus rarissime pilosis,
intus (nec in margine dextro obtegente) papilloso pubescentibus, ad
faucem pilosa.
Coronæ lobi ovato acuminati acutissimi, basi carnosuli, stamina paulo
superantes.
Staminarum membrana apicalis rotundata brevis.
Stigma subtremis phϾricum, depressum, obscure emarginatum.
Habitat in Brasilia, prov. Minarum; floret mense Martio ; L. Damazıo
n. 1362. — ex herb. Barbey-Boissier.
Dimensions : (en millimètres) — Entreneuds, 28 à 25. Feuilles, long.
22 à 28; larg, 8 à 10, parfois un peu plus forte vers le sommet que vers
la base de l’organe; pétiole 4-6. Pedoncule 1-2. Sépales, long. 4; larg. 1
à 1,5 à la base. Lobes de la corolle, long. 2-3; larg. 1,5-2. Lobes
. de la couronne, long. 2 environ; larg. à la base, 0,75.
La nouvelle espèce se rapproche manifestement par son port général
des M. venosum Decne., tomentosum Decne., et obscurum Fournier, dont
elle a les feuilles pubescentes sur les deux faces, à bords révolutés, à
nervures saillantes, avec toutefois d’appréciables différences de forme
générale suivant les espèces, plus allongées et aiguës aux deux extré-
mités chez le M. venosum, plus larges chez le M. tomentosum, plus
régulièrement oblongues chez les M. obscurum et longisepalum. Malgré
cela, elle se distingue à première vue par la longueur des sépales dont
la pointe dépasse la pointe des pétales, par la largeur de ceux-ci, par
l'allongement des lobes de la couronne qui dépassent quelque peu le
sommet des étamines, par la membrane apicale de celles-ci, courte et
arrondie au lieu d’être ovale aiguë, et par le stigmate plus surbaisse.
Par contre, une particularité, facilement visible, même sur le sec,
pour un observateur attentif, paraît au premier abord séparer la plante
de Damazio des trois espèces citées : la présence, à la base du limbe,
d’un petit groupe serré de glandules.
On sait en effet que, dans le Flora brasiliensis', — et cette division
a été adoptée par les auteurs subséquents, notamment par K. Schumann
dans les Pflanzenfamilien? — les espèces de la section Zumetastelma
ont été réparties en deux groupes. L’un « foliis basi non glandulosis,
mollibus », comprend les trois espèces dont nous avons indiqué les
affinités avec le M. longisepalum, et le M. sessilifolium, d’allures tout
à fait différentes. L’autre « foliis basi glandulosis, coriaceis », comprend
huit espèces dont sept à feuilles glabres ne sauraient lui être comparées,
et une à feuilles pubescentes, le M. longicaule Fournier, la seule qu’on
1 Flora brasiliensis, VI, %, p. 207.
2 Pflanzenfamilien, IV, 2, p. 241.
(3) HENRI HUA. METASTELMA LONGISEPALUM HUA. 99
en puisse rapprocher, mais que l’on en distingue à cause de l’existence
d’un acumen aux feuilles et de la longueur encore plus grande des
lobes de la couronne, dont il est dit « phyllis gynostegium longe
superantibus ».
Nous venons de voir que les affinités du M. longisepalum sont toutes
avec le premier groupe. Or, il se trouve que le seul caractère, relative-
ment faible, qui porterait à l’en écarter, n’est pas même à considérer.
Un examen attentif nous a permis de constater chez les M. venosum,
tomentosum et obscurum, les glandules qui avaient échappé à la sagacité
de Fournier. Elles sont, il est vrai, difficiles à voir, cachées qu’elles sont
au fond du sillon de la base de la nervure médiane, parmi des poils
plus longs qu'elles. Mais en faisant revenir la feuille dans l’eau
bouillante, elles se gonflent et en écartant les bords du sillon on les meten
évidence.
Ces petits corps charnus, coniques, dont l’utilité n’est pas connue, sont
absolument identiques à ceux qu’on voit si souvent à la base du calice
des Asclépiadacées et des Apocynacées.
Leur présence à la jonction du limbe et du pétiole de la famille
semblerait générale dans le genre Metastelma. Alors que Decaisne,
dans le Prodrome, n’en avait signalé la présence que chez une espèce
sur 25 décrites, le M. latipes Decne., dont il dit « ad limbi originem
callis duobus coriaceis flavidis », Fournier l'indique chez neuf espèces
sur treize dont il s'occupe. Nous venons de la découvrir chez celles qu’il
donne comme en étant privées. Nous l’avons constaté, sans autres mani-
pulations qu’un examen àla loupe, chez 24 espèces de l’Herbier du Museum.
Une autre particularité inaperçue, révélée par l’analyse minutieuse
des types à laquelle nous nous sommes livré, est la présence au dos des
étamines d’une dent minuscule, premier indice de la couronne interne
qui se développe dans le genre Ditassa. La forme générale des étamines
est d’ailleurs identique dans les denx genres. Cet organe, vu de dos,
présente une région supérieure gibbeuse, couronnée par la membrane
apicale et qui correspond à la portion fertile de l’étamine, et une région
inférieure concave, correspondant à la portion stérile; de chaque côté
s'étend l’ailette cornée, si fréquente chez les Asclépiadacées et qui, chez
certains genres, forme comme un éperon saillant vers l'extérieur : ici
elle est peu saillante et presque rectiligne. C’est entre les deux ailettes,
sur la ligne médiane, dans le fond de la région concave, que s’insèrent
les lobes de la couronne interne des Ditassa. C’est là qu'il faut chercher
chez les Metastelma, ordinairement immédiatement en dessous de
la gibbosité supérieure, cette toute petite dent qui en est comme
lébauche et qui marque une affinité certaine entre les deux genres.
+
100
- ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904.
VON
Carl MEZ.
(Suite.)
Tillandsia cauliflora Mez et Wercklé nov. spec. — Statura
minore; foliis utriculatim rosulatis, subglabris, apice acutis, ut videtur
totis pulchre rubris; scapo erecto, densissime foliis iis rosulæ similibus
induto; inflorescentia pauciflora, bipinnatim panniculata, eylindrica; brac-
{eis primariis maximis omnino foliis rosulæ æqualibus sed paullo angus-
tioribus, in axillis spicas flabellatas breviter stipitatas 2-1-floras geren-
tibus et perlonge superantibus; bracteis florigeris acute carinatis, apice
acutissimis a latere visis paullo incurvis, sepala longe superantibus;
sepalis subæqualiter liberis, acutis; petalis tubulose conniventibus, geni-
talia paullo exserta superantibus.
Acaulis, florifera + 0,3 m. alta. Folia ad 10 dense rosulata omnia sub-
ereclo-erecta, basi in vaginas perconspicuas, ellipticas, elongatas, dense
minutissimeque immerse lepidotas producta, + 0,2 m. longa et 20 mm.
lata, linearia, apice peracuta reflexa vel revoluta, sicca chartacea. Scapus
brevissimus, foliis stricte ereclis, sicut illa rosulæ rubris, internodia per-
longe superantibus indutus et celatus. Inflorescentia folia paullo superans
ad 130 mm. longa, lota e bractearum I. ordinis maximarum indole foliosa
ita ut flores vix reperias; spicis in bractearum axillis omnino absconditis,
lanceolatis, utrinque acutis, + 40 mm. longis et 10 mm. latis, basi pro-
phyllo sterili auctis, bene compressis; bracteis florigeris pergamaceis,
dense sibi incumbentibus axinque celantibus, stricte erectis, explanatis.
subtriangularibus, glabris lævibusque, + 30 mm. longis. Flores subses-
siles, stricte erecti, + 57 mm. longi, ex sicco albi, omnino in bractearum
primariarum axillis absconditi; sepalis 22 mm. longis, lanceolatis, posticis.
binis carinatis, glabris lævibusque. Petala in tubum basin versus sat
(82) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 101
altenuatum conniventia laminis suberectis, ad 7 mm. longis, apice rotun-
datis.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 68. —
(Herb. Mez.)
Obs. Species quam maxime insignis, nulli nisi Tillandsie Griseba-
chianæ Bak. accedit, tamen ex characteribus omnibus valde distincta
elucet.
Tillandsia fusco-guttata Mez nov. spec. — Stalura minore;
foliis rosulatis, subglabris: inflorescentia densissime 2-pinnatim panni-
culata; bracteis primariis inferioribus mediisque saltem spicas axillares
optime superantibus; spicis 6-7-floris, flabellatis; bracteis florigeris quam
sepala minute brevioribus; floribus erectis; sepalis subæqualiter liberis;
petalis coeruleis, stamina superantibus.
Acaulis, florifera usque ad 0,4 m. alta. Folia oo utriculum magnum
breviter cyathiformem formanlia, basi in vaginas maximas, ovato-
ellipticas, ex lepidum minutorum copia + umbrinas producta, + 0,2 m.
longa et 15 mm. lata, linearia, apice sensim aculissima, sicca rigidule
chartacea, sub lente dense lepidibus minutissimis brunneis punctulata,
maculis fuscis guttata. Scapus validiusculus, erectus, dense vaginis lamini-
geris omnino foliis rosulæ similibus involutus et celatus. Inflorescentia
subpauci- vel submultiflora, densa compactaque, + 60 mm. longa et
40 mm. diam. metiens, apice breviter subpyramidata; bracteis primariis
carneis, inferioribus mediisque ex ovato-elliplico in laminas angustas
decurvas anguslatis supremis late acutis, dorso sub lente lepidoto-punc-
tulatis; spicis dense pinnalim axi insertis, suberecto-erectis, circuitu
ovato-ellipticis apice breviter acutis, bene compressis, + 25 mm. longis
et 12 mm. latis; bracteis florigeris imbricatim sibi incumbentibus,
subcoriaceis, dorso glabris prominulo-venosis et inferne impressis
superne carinulatis, + 10 mm. longis. Flores subsessiles, 16 mm. longi,
glabri; sepalis coriaceo-rigidis, dorso paullo prominulo-venosis, apice
rotundatis, 9,5 mm. longis. Petala per anthesin suberecta, apice rotun-
data. Stamina petalis non nisi paullo breviora antheris 2,5 mm. longis,
apice acutis. Ovarium pyramidatum stylo antheras fere æquanie.
Peruvia, in rupibus prope Sandia, alt. 2200 m. : Weberbauer
n° 568. — Floret Martio. (Herb. Berol.)
Obs. Tillandsiæ myrianthæ Bak. præsertim affinis, sed T. rubellæ Bak.
quoque accedens.
Tillandsia sceptriformis Mez et Sodiro nov. spec. — Statura
perconspicua ; foliis absque dubio rosulatis, peradpresse lepidotulis siccis
102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (83)
paullo cinerascentibus, persensim acutis; inflorescentia striclissime
erecta, oo-flora, basi paullo interrupte superne densissime 2-pinnatim
panniculata; spicis sessilibus, 4-6-floris, flabellatis, circuitu late ovato-
ellipticis, inferioribus mediisque quam bracteæ primariæ subtriangulares
sat brevioribus, supremis longe emergentibus; bracteis florigeris carinatis,
haud uncinatis, sepala paullo superantibus; floribus suberectis; sepalis-
subæqualiter liberis.
Epiphyta, vix non acaulis, florifera plus quam metralis. Folia exteriora
(rosulæ) ignota; scapi e vagina elongate elliptica, vix inflata in laminam
anguste triangularem, apice ut videtur conslanter recurvulam, coriaceam,
tenuiter lepidotam, usque ad 25 mm. latam mihi visam producta, scapum
glabrum, stricte erectum, validum invaginanlia et celantia. Inflorescentia
perconspicua, optime thyrsoideo-sceptriformis, quaquaverse e spicis
pinnatim rhachi insertis, omnibus suberectis, + 50 mm. longis et
40 mm. lalis composita, ad 0,4 m. longa et 110 mm. diam. meliens; axi
primario crasso, glabriusculo, a medio inflorescentiæ saltem bracteis
spicisque celato; bracteis primariis amplis, coriaceis, inferioribus
mediisque e vagina subovala sat concava in laminam angustam triangu-
larem sueto spiraliter recurvulam productis summis quoque late aculis,
dorso lævibus, mediis vix infra 80 mm. longis ; bracteis florigeris imbri-
catim sibi incumbentibus, coriaceis, dorso glabris el leviter venoso-
lineatis, leviter impressis apicem acuminulatum versus carina acute
prominente lineiformi præditis, + 22 mm. longis. Flores subsessiles;
sepalis 20 mm. longis, subcoriaceis, dorso carinulatis paulloque venoso-
lineatis, ellipticis, apice rotundatis, glabris. Petala ex cl. Sopıro parva,
azurea. Capsula brevis. crassa.
Ecuador, ad arbores vetustas in regione interandina prope Cotocollao :
Sodiro n° 375. — Floret Junio. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsiæ violascens Mez Bolivianæ valde affinis.
Tillandsia Ulei Mez nov. spec. — Slatura minore; foliis multis
oplime bulbose rosulatis, dense lepidibus appressis obleclis cinereis;
inflorescentia subampla 2-pinnatim panniculata spicis suberecto-paten-
tibus, axi primario dense pinnalim insertis, flabellatis, + 20-floris,
bracteas primarias omnibus multo superantibus: bracleis florigeris quant
sepala paullo brevioribus, dorso lepidotis et prominenli-venosis; floribus
ereclis; sepalis æqualiter liberis; petalis albis, stamina paullo superan-
tibus, integerrimis; staminibus liberis.
Epiphyta (Ure!), acaulis, florifera + 0.25 m. alla. Folia ad 30 densis-
sime rosulata basi in vaginas maximas, ovato-ovales, densissime inferne
castaneo-, superne cinereo- lepidotas producta, + 0,25 m. longa, super
(84) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 103
vaginas usque ad 10 mm. lata inde in apicem acutum sensim anguslala,
rigidula, sicca subulato-convoluta. Scapus gracilis. suberectus, foliis plus
quam duplo brevior, subglaber, paullo angulatus, dense vaginis in laminas
normales longas productis, internodia mullo superantibus indutus. Inflo-
rescentia submultiflora, erecta vel suberecta, foliis brevior, Lola + inani-
feste disticha, ad 0,11 m. longa et æquilata, e spicis + 14 omnibus
æqualibus composita; bracteis primariis e late ovalo acuminalis, erectis,
dorso lepidotis, ramulorum flores infimos haud attingentibus; spicis basi
prophyllis nonnullis sterilibus auctis, anguste lanceolalis utrinque aculis,
+ 55 mm. longis el 6 mm. lalis; bracleis florigeris non nisi laxe imbri-
catis, per anthesin suberecto-erectis, subchartaceis. acutiusculis, haud
carinatis, + 7 mm. longis. Flores fere sessiles. glabri; sepalis 8 mm.
longis, subcoriaceis, anguste elliptieis apiceque anguste rolundalis; pela-
lorum laminis per anthesin patentibus, ellipticis, apice anguste rotun-
datis. Stamina exserta antheris linearibus. 4 mm. longis. stigma paullo
superantibus. Ovarium pyramidatum stylo gracili.
Peruvia, dept. Loreto, in Cerro de Escaler, alt. 1300 m. : Ule n° 54p.
— Floret Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Tillandsiæ heterandræ Ed. André affinis.
Tillandsia singularis Mez el Wercklé nov. spec. — Stalura
parva; foliis subbulbose rosulatis basi in vaginas castaneas late pallido-
marginalas productis, linearibus, subglabris viridibusque; inflorescentia e
spicis + 5 optime pinnatim axi insertis. quam bracteæ primariæ multo
longioribus, laxiusculis conspicue pinnatis, + 8-floris composita bipin-
nalim panniculala; bracteis florigeris quam sepala brevioribus; floribus
subereclis; sepalis antico libero posticis inter sese breviler connalis;
petalis genitalia superantibus.
Epiphyta videlur, acaulis, florifera 0,25-0.3 m. alla. Folia ad 15 dense
subfasciculatim rosulala, basi in vaginas magnas, rigidas, ellipticas, colore
supra notato perinsignes producla, usque ad 0,25 m. longa et 15 mm.
lata, stricte erecta, læte viridia. Scapus gracilis, stricte erectus, folia
subæquans vel iis brevior, laxe vaginis pulchre rubentibus, subereclis,
elliptico-lanceolatis, aculis, internodia bene superantibus præditus. Inflo-
rescentia subpauci- vel submultiflora, e spicis sessilibus, + 7-floris,
usque ad 40 mm. longis et 20 mm. latis composita subpyramidata, folia
paullo superans, glabra, pulcherrime rubra, usque ad 90 mm. longa mihi
visa; bracteis primariis subereclis, omnino vaginis scapalibus isomor-
phis; axibus gracilibus, subangulatis, leviter geniculatis; bracteis flori-
geris explanalis e late ovato rotundatis, chartaceis, dorso valde
prominenti-venosis, haud carinalis nec apice incurvis, + 8 mm. longis.
10% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Me SER.). (85)
Flores breviter sed inferiores saltem manifeste pedicellati, + 13 mm.
longi; sepalis glabris, dorso bene prominenti-venosis, oblongis, expla-
natis apice anguste rotundatis, haud carinatis, + 9 mm. longis. Petala
sepalis ad 4 mm. longiora laminis anguste ellipticis.
Costarica, loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. ne 76. —
(Herb. Mez.)
Obs. Species pulchella et valde insignis, ex Allardtiis, sed nulli adhuc
cognil® propius accedens, inflorescentia bipinnatim panniculata e spicis
pinnatis composita valde singularis.
Tillandsia Weberbaueri Mez nov. spec. — Foliis bulbose rosu-
latis, lepidotis, persensim acutis; inflorescentia tripinnatim panniculata ;
spicis laxe spicatis, longe stipitatis, 6-13-floris; bracteis primariis omnibus
quam ramuli axillares multo brevioribus; floribus suberectis, haud
secundis; sepalis bracteas florigeras longe superantibus, liberis, asym-
melricis ; petalis virenti-albis stamina bene superantibus.
Epiphyta (WeEserBAuer |), acaulis, florifera vix 0,3 m. alta, generis e
gracillimis. Folia -+ 16 dense rosulata vaginis latissime ellipticis dense
appresseque pallide lepidotis bulbum magnum efformantia, usque ad
0,2 m. longa et 5 mm. lata, anguste linearia, sensim acutissima, utrinque
ex lepidum pallidorum centro brunneorum copia cinerascentia. Scapus
gracillimus, erectus, foliis brevior, subglaber, laxe vaginis ereclis, acutis,
supremis quam internodia paullo brevioribus præditus. Inflorescentia
subpauciflora, optime disticha, pyramidalis, tenera laxaque, folia superans,
+ 120 mm. longa et 85 mm. diam. metiens; axibus siccis paullo angu-
latis, hinc inde appresse pallide lepidotis pro maxima parte glabris,
secundariis leviter geniculalis; spicis complanatis, usque ad 25 mm.
longis et 10 mm. latis; bracteis primariüs lanceolalis, patentibus ramu-
lorum axillarium basin recipientibus, inferioribus + 10 mm. longis,
dorso appresse lepidotis; bracteis florigeris nullo modo secunde versis,
suberectis, ex ovato acutis, dorso lepidotulis, haud carinatis, + 2 mm.
longis. Flores sessiles, suberecti, 3-3,25 mm. longi; sepalis dorso + lepi-
dotulis, coriaceis, apice late obtusis, obovatis, latere tecto in alas haud
notabiles. apicem haud superantes productis. Petala ultra sepala non
nisi minute prominentia, angusta.
Peruvia, prov. Sandia prope Cunchusmayo, in silvis laxis alt. 900 m.,
arborum ramisinnata : Weberbauer n. 4231. — Floret Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Tillandsie rhopalocarpæ Ed. André satis affinis, sed omnibus
partibus minor et gracilior.
Tillandsia scorpiura Mez nov. spec. — Foliis bulbose rosulalis,
persensim aculis, adullis supra valde appresse lepidotulis subtus + gla-
(86) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 105
bratis; scapi erecli vaginis quam internodia brevioribus;-inflorescentia
tripinnatim panniculata axibus pallide lepidotulis; spicis flabellatis,
+ 15-floris, scorpiuro-decurvis, inferioribus longiuscule stipitatis; bracteis
florigeris sepala superantibus; floribus erectis, nullo modo secunde
versis; sepalis liberis, asymmetricis.
Epiphyla (WEBERBAUER!), acaulis, florifera + 0,5 m. alla. Folia ad
10 dense rosulata, vaginis latissime ovato-elliplicis, ex lepidum perappres-
sorum copia castaneis bulbum crasse ellipsoideum efformantibus, +
0,2 m. longis, super vaginas ad 42 mm. latis inde in apicem persensim
angustatis elongate triangularibus, siccis coriaceis. Scapus gracilis, folia
subæquans, teres, subglaber, laxe vaginis stricte erectis, breviter aculis,
omnibus quam internodia brevioribus, dorso appresse lepidotulis demum
glabratis præditus. Inflorescentia submultiflora, erecta, non nisi obscure
disticha, folia subduplo superans, laxiuscula, + 200 mm. longa et 80 mm.
diam. metiens; axibus subangulatis, præsertim secundariis lepidotulis
fere furfuraceis ; ramis basi simplicibus striclissime erectis tunc subdigi-
tatim spicas 2-3 subæquales, optime decurvas proferentibus; spieis +
40 mm. longis et 5 mm. latis; bracteis lateritiis (WeserBaueR |), primariis
stricte erectis, ex elliptico acutis, ramuli axillaris flores infimos haud
attingentibus; bracteis florigeris suberecto-ereclis, paullo laxiuscule
dispositis non nisi leviter imbricalis nec spicæ rhachin paullo geni-
culatam obtegentibus, chartaceis dorso præter basin paullo lepidotam
glabratis prominulo-venosis, explanalis latissime obovatis apice brevis-
sime acutiusculis, 7 mm. longis et 8 mm. latis. Flores sessiles, erecti,
glabri, petalis mihi ignotis neglectis + 6 mm. longi; sepalis coriaceis,
lævibus paullo nitidulis, latissime obovalis obtusisque, latere tecto in
alam magnam sepali apicem paullo superantem dilatatis.
Peruvia, prope Tambo Cotani in via inter Sandiam et Chunchusmayo,
alt. 1500 m. : Weberbauer n° 1287. — Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Tillandsiæ pendulispicæ Mez accedit.
Tillandsia quadripinnata Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis
dense rosulatis, lingulatis apice breviler acutis, quam maxime appresse
lepidotis glabrorum speciem præbentibus: inflorescentia amplissima,
laxe 4-pinnatim panniculata, lepidota; spicis densiuscule pinnatis, sessi-
libus vel subsessilibus; bracteis florigeris nec imbricatis nec axes obte-
gentibus sepala superantibus; floribus suberectis; sepalis liberis, bene
asymmetricis ; pelalis stamina superantibus.
Epiphyla, acaulis, subgeneris e majoribus. Folia submulta dense rosu-
lata, basi in vaginas ellipticas, e lepidum copia utrinque castaneas dila-
tata, + 0,4 m. longa et medio 35 mm. lata, sicca chartacea. Scapus
106 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (22e SER.). (87)
ignotus. Inflorescentia (num pendula ?) ad 0,5 m. longa et 170 mm. diam.
metiens, laxe panniculata, apicem versus sensim acula; axi valido,
superne subangulato, lepidibus sueto delapsis glabrato; ramis valde
distanter subdistiche inserlis, angulatis, pallide lepidotis, spicas 7-3 infimas
suelo iterum pauperrime divisas proferentibus; bracteis primariis paten-
tibus, lanceolatis, longe acutis, appresse lepidotis, ramuli spicam infimam
longe superantibus; spicis + 8-floris, subpatentibus, vix 20 mm. longis
et 12 mm. latis, bene compressis, circuitu subovatis vel ellipticis apice
subrotundatis, axibus valde geniculatis, dense lepidotis ; bracteis florigeris
suberecto-patentibus vel rarius subpatenlibus, dorso venoso-striatis et
dense appresse lepidotis, haud vel vix carinatis, apice vix incurvis, coria-
ceis, explanatis depresse squamiformibus, + 5 mm. longis et 7 mm. latis.
Flores subsessiles, 5,5 mm. longi; sepalis coriaceis siccis castaneis, dorso
glabris nitidisque, asymmetrice subobovatis, apice rotundatis, 5 mm.
longis; petalis sepala minute (0,5 mm.) superantibus, tubulose conglu-
tinalis sed absque dubio revera liberis, latissimis apice in laminas parvas
rotundatas emarginalasque desinenlibus. ex sicco luteis. Stamina petala
ad */4 @quanlia antheris 1,5 mm. longis, acutis: Ovarium breviter crasseque
cylindricum, 3-costatum stylo antheras attingente.
Ecuador, in silvis subandinis montis Corazôn : Sodiro n° 171/31. —
Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Obs. Species insignis, Tillandsiæ brevispiculæ André proxima.
Tillandsia cornuta Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis fascicu-
latim rosulatis, utrinque dense valdeque appresse lepidotulis siccis paullo
canescentibus; inflorescenlia simplicissima, pinnala, oplime dislicha;
rhachi ad florum basin vix incrassata; bracteis quam sepala paullo bre-
vioribus, rigidis; floribus bene suberectis; sepalis binis posticis paullo
altius ac antica connalis.
E caule brevi, rhizomatiformi proveniens, florifera + 0,4 m. alta. Folia
-in stirpe mea vix 10 suberecta vel erecta, basi in vaginas sat elongalas
subobscurasque producta inde in apicem acutum vel longe subfliformem
persensim angustata, sicca chartacea, usque ad 0,6 m. longa et (basi)
15 mm. lata. Scapus validiusculus, foliis multo brevior, erectus, glaber,
dense vaginis omnibus quam internodia longioribus, inferioribus in lami-
nas longas subfiliformes reflexas productis, superioribus breviter
acutis, rigidulis dorsoque -+ nitidis præditus. Inflorescenlia unica mihi
visa 17-flora, 120 mm. longa et 28 mm. lala, circuitu optime linearis;
rhachi glabra, lineis 4 de bractearum insertionibus dorsoque decurren-
libus valde angulosa, leviter vel superne paullo manifestius geniculata;
bracteis + 15 mm. distantibus, bene suberectis, nullo modo imbricatis
(88) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 107
nec axin obtegentibus, rigidis, valde concavis nec ullo modo carinatis,
dorso omnino lævibus vel non nisi prope apicem paullo venoso-lineatis,
explanatis e late ovato acutiusculis, + 18 mm. longis. Flores plane
sessiles, basi ad rhachin adpressa omnino vertebrarum commissurarum in
modum formali; sepalis rigidis, glabris, levibus, 16 mm. longis, expla-
nalis apice rotundatis. Petala mihi ignota. Capsula gracillima, cornuto-
eylindrica, 55-60 mm. longa.
Ecuador, in silvis tropicis prope Balsopamba : Sodiro ne 171/42. —
Fructificat Octobri. (Herb. Mez.)
Obs. Species et T. narthecioidi Presl el imprimis sequenti affinis,
tamen omnibus nolis diversa.
Tillandsia scaligera Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis dense
fasciculatimque rosulatis, utrinque dense valdeque adpresse lepidotis
siccis canescentibus; inflorescentia simplicissima, pinnata, optime disti-
cha; rhachi ad floris cujusque basin paullo pulvinatim incrassata; bracteis
quam sepala minute brevioribus; floribus patentibus; sepalis æqualiter
fere liberis.
Acaulis videtur, florifera paullo infra 0,5 m. alta, quam affines sat
robustior. Folia 20-30, ut videtur fere omnia erecta fasciculum formantia,
basi in vaginas manifestas, ellipticas, dense minuteque appresse lepidolas
producta, + 0,25 m. longa, medio + 12 mm. lata, in apicem tenuis-
simum subfiliformem persensim angustala, sicca chartacea. Scapus
gracilis, ut videtur foliis vix longior, erectus, glaber, dense vaginis
ellipticis, aculis, inferioribus mediisque in laminas angustas superne
decrescentes productis, superioribus dorso bene venoso-lineatis, inter-
nodia superantibus prædilus. Inflorescentia unica mihi visa 38-flora,
180 mm. longa, 40 mm. lata, circuitu optime linearis; rhachi glabra,
bracteis nullo modo oblecta, lineis de bractearum insertionibus
decurrentibus angulosa, recla nec ullo modo geniculata; bracteis
+ 10 mm. distantibus, patentibus, nullo modo imbricatis nec axin
obtegentibus, rigidulo-coriaceis, bene carinatis, glabris, dorso levi-
ter venoso-stlrialis, explanatis ovato-triangularibus, acutis, + 19 mm
longis. Flores plane sessiles, basi ad rhachin adpressa omnino
vertebrarum commissurarum in modum formati; sepalis rigidulis, gla-
bris, dorso leviter venoso-lineatis, 17 mm. longis, apice acutiusculis.
Petala ignota. Capsula gracillima, fusiformi-cylindrica, 40-45 mm. longa.
Ecuador, in silvis tropicis secus flumen Pilateu, alt. 800 m. : Sodiro
n° 174/&. — Fructificat Septembri. (Herb. Mez.)
Obs. Tillandsiæ narthecioides Presl valde affinis, sed omnibus in
partibus major robustiorque; similitudo 7. Dyerianæ André formarum
108 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (ine SER.). (89)
inflorescentia simpliei præditarum sed jam ob bracteas perlongas valde
distantium affinitatem veram non indicat.
Tillandsia laxissima Mez nov. spec. — Foliis rosulatis, utrinque
lepidibus minutis appressisque præditis virentibus; inflorescentia laxe
squarroseque tripinnalim panniculata; spieis optime remoteque pinnatis,
8-16-floris; bracteis florigeris quam sepala multo brevioribus; floribus
insigniter patentibus; sepalis subæqualiter basi breviter connatis.
Folia submulta dense rosulata, basi in vaginas conspicuas, ellipticas,
utrinque densissime appresseque alutaceo- vel brunneo- lepidotas pro-
dueta, + 0,3 m. longa et 30 mm. lata, chartacea, linearia vel super
vaginas minute anguslala, apice acula, glabrorum speciem præbentia.
Scapus mihi ignotus. Inflorescentiæ adest pars solum ex axi primario et
ramis 2 in spicas majores desinentibus. super basin spiculas singulas
parvas procreantibus composita; axibus gracilibus, glabris, secundariis
tertiariisque valde compresso-angulatis latere canaliculato-excavatis fere
omnino reclis; bracleis primariis ovalo-lanceolatis, patentibus, ramulorum
axillarium flores infimos nullo modo attingentibus; spicis cireuitu linea-
ribus, usque ad 90 mm. longis et (fructibus neglectis) 28 mm. latis;
bracteis florigeris ellipticis, apice rotundatis, patentibus, haud carinalis,
subcoriaceis, glabris, dorso prominulo-venosis, + 7 mm. longis. Flores
plane sessiles basi subcondyliformes, glabri, petalis ignotis neglectis +
13 mm. longi; sepalis basi ad 2 mm. connatis, subsymmetricis, coriaceis,
prominenti-venosis, anguste ellipticis, explanatis apice rotundatis. Cap-
sula maxima (35 mm. longa), tenuiter cylindrica, apice breviter acuta. —
Cet. ignota.
Bolivia, loco non indicalo leg. Bang n° 2301. — Herb. Berol.
Obs. Speciem quoad affinitatem aliquid dubiam ob T. narthecioidis
Pres! similitudinem et huic et imprimis T. platyrhachi Mez affinem censeo.
Tillandsia venusta Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis utri-
culatim rosulatis, maculis violascentibus guttatis, subglabris; inflores-
centia laxiuscule 2-pinnatim panniculata; spicis dense pinnatis, submulti-
floris; bracteis florigeris quam sepala brevioribus; sepalis liberis; petalis
albis, in laminas per anthesin patentes, late ovato-triangulares produclis;
staminibus inclusis.
Epiphyta, acaulis, florifera usque ad 0,45 m. alta, gracilis. Folia sub-
multa basi in vaginas bene ovato-ellipticas, lepidibus alulaceis immersis
dense obtectas, ad apicem + violascentes producta, latiuscule linearia,
apice rotundata vel breviter acuta, usque ad 0,3 m. longa et 45 mm. lata
sed sæpius minora, sicca coriacea. Scapus gracilis, erectus, folia subæquans,
laxe vaginis late lanceolatis, acutis, internodia subæquantibus vel summis
(90) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 109
quam illa paullo brevioribus, membranaceis prædilus. Inflorescentia
folia bene superans, usque ad 130 mm. longa mihi visa, e spica terminali
et + 2 lateralibus his longe stipilatis suberectis, optime complanatis
composita, glabra; axibus angulalis, rectis; bracteis primariis vaginis
scapalibus isomorphis, ramulorum axillarium flores infimos haud atiin-
gentibus; bracteis florigeris suberectis floribusque appressis, membrana-
ceis, ellipticis, acutis, haud carinatis, venoso-lineatis. Flores sessiles,
leviter sed ameenissime odori; sepalis coriaceis, elongate lineari-lanceo-
latis, optime acutis, haud carinatis, brunneo-lulescentibus vel olivaceo-
luteis ad marginem tegentem fuscobrunneis. Petala 25 mm. longa
unguibus linearibus, 4 mm. latis; laminis diametro 20 mm. patentibus,
12 mm. longis et 10 mm. lalis, in apicem breviter aculum desinentibus.
Stamina libera, æquilonga, profunde inclusa in toto 7 mm. longa; fila-
mentis teneris, flavido-albis; antheris 2,5 mm. longis, basifixis, angusle
linearibus, pallide luteis. Ovarium ovoideum, læve, 3 mm. longum stylo
æquilongo, stigmatibus parvis brevibusque.
Costarica, prope Turrialba, alt. 600 m. : Wercklé Bromel. Costaric.
n° 95. — Floret Novembri. (Herb. Mez.)
Obs. Teste clarissimo collectore omnium Bromeliacearum Costaricensium
longe pulcherrima; Tillandsiæ Dyerianæ Ed. André proxime accedit.
Tillandsia lanata Mez nov. spec. — Foliis caulem elongatum
dense quaquaverse vestientibus, lepidibus maximis piliformibus crasse
lanatis; inflorescentia simplicissima, usque ad 8-flora, distiche flabellata ;
bracteis inferioribus saltem dorso appresse lepidotis sepala æquantibus
vel iis paullo brevioribus; floribus stricte ereclis; sepalis subæqualiter
liberis; petalorum laminis violaceis, latissime obovatis; staminibus pro-
funde inclusis stylum superantibus.
Arhiza, florifera usque ad 0,4 m. longa mihi visa, caule valido, valde
elongalo, simplici vel parce ramoso. Folia basi in vaginas imbricatas
caulemque omnino celantes, dorso ad apicem densissime lanalas pro-
ducta, patentia vel recurvata sæpius irregulariter crispata, fere Lola
eanaliculatim subulato-lerelia, e basi vix ultra 6 mm. lata in apicem
sensim angustata triangularia, + 75 mm. longa, utrinque lepidoto-
canescenlia. Scapus gracilis, erectus, folia bene superans, teres, sub-
glaber, vaginis erectis inferioribus in laminas parvas produclis supe-
rioribus acutis his quam internodia brevioribus auctus. Inflorescenlia
usque ad 45 mm. longa et (floribus neglectis) 6 mm. lata mihi visa,
utrinque acuta circuitu anguste lanceolata ; bracteis elliptico-triangu-
laribus, acutis, dorso prominenti-venosis, + 12 mm. longis. Flores
subsessiles, stricte erecti, petalis arte erectis computatis + 17 mm. longi;
110 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (91)
sepalis glaberrimis brevibusque, rigide coriaceis, ellipticis. apice sub-
rotundatis, + 10 mm. longis; petalorum laminis per anthesin optime
patentibus. latissime rotundatis.
Peruvia, prope Matucana, in saxis aridis alt. 2370 m. : Weberbauer
no 1697. — Floret Octobri, Novembri. (Herb. Berol.)
Obs. Species insignis, ab affini T. chilensi Bak. floribus minoribus et
imprimis bracteis sepala haud superantibus differt.
Guzmania crateriflora Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis
adultis subglabris, apice acumine imposito optime rotundatis: scapo plane
nullo; inflorescentia simplieissima perabbreviataque, corymbosa cyathi-
dium; foliis interioribus saltem cum bracteis fulgide rubris, his triangu-
laribus, apice nullo modo cucullatis, sepala superantibus; sepalis haud
corollinis, absque dubio quam petala brevioribus.
Epiphyla, acaulis, florifera + 0,2 m. alta, crassiuscula et compacta.
Folia ad 15 cyathiformi-rosulata, basi in vaginas quam laminæ non nisi
paullo latiores, densissime appresseque brunneo-lepidotas producta, late
linearia, usque ad 0,2 m. longa et 30 mm. lala, aut omnia aut interiora
tantum colore fulgide sanguineo insignia, sicca rigidula. Inflorescentia
inter folia intima profunde immersa nidulans, pauci-(+ 7-)flora, non
nisi fructifera cognita ; foliis involucrantibus quam intima rosulæ brevio-
ribus cet. haud diversis; bracteis triangularibus, acutis, membranaceis,
erectis. Flores pedicellis (fructiferis) gracilibus, omnibus subæqualiter
+ 5 mm. longis, angulatis stipitati, stricte erecti, dense inter sese
appressi; sepalis basi ad 4 mm. connatis, + 16 mm. longis, subcoriaceis
apicem versus lenuioribus membranaceis, dorso glabris lævibusque
paullo nitidulis, ellipticis, apice late rotundatis. Capsula sensim aculissima
40-45 mm. longa, exocarpio ab endocarpio perrigido intus aterrimo soluto.
Costarica, loco non indicato : Wercklé n. 84. — (Herb. Mez.)
Guzmania strobilifera Mez et Wercklé nov. spec. — Foliis
glabris; scapo vaginis supremis saltem in laminas manifestiores haud
productis involuto; inflorescentia simplicissima, perdensa, optime strobili-
formi; bracteis rigidis, omnibus late rotundatis, dorso lævissimis, flores
singulos in axillis gerentibus, quam sepala paullo brevioribus; sepalis
subæqualiter fere liberis, nullo modo corollinis.
Acaulis, florifera metralis vel paullo ultra. Folia ad 20 fasciculatim
rosulata, basi in vaginas permanifestas, elongate ovatas, ad basin brunnes-
cenles, dorso lineis rubris pictas producta, + 0,5 m. longa et 15 mm.
lata, anguste linearia, apice peracula, sicca subcoriacea, subglabra. Scapus
validus, ereclus, folia superans, dense vaginis inferioribus bene foliaceis
perlonge acutis superioribus et imprimis supremis e latissime elliplico
(92) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 111
acuminatim aculis his rigidis involutus. Inflorescentia submultiflora,
densissime spicala, apice rotundata, + 65 mm. longa et 25 mm. diam.
metiens, circuitu angusie elliplica; bracleis densissime imbricatis, sub-
erecto-erectis, dorso glaberrimis lævibusque nitidulis, in sicco castaneis
nec pallidius marginatis, depresse orbicularibus, apice lalissime rolun-
datis, + 12 mm. longis. Flores pedicellis brevissimis stipitati, stricte
erecli, 21 mm. longi; sepalis poslicis binis carinato-compressis,‘crasse
coriaceis, lævibus nitidulisque, ad 11 mm. longis, obovato-ellipticis, apice
late rotundatis, e bracteis paullo emergentibus. Petala sepalis ad 7 mm.
longiora, laminis anguste ellipticis, subacutis, genilalia superantibus.
Costarica. loco non indicato : Wercklé, Bromel. Costaric. n° 78. —
(Herb. Mez.)
Obs. Guzmaniæ coriostachyæ (Griseb.) Mez proxime accedit.
Guzmania laxa Mez el Sodiro nov. spec. — Foliis adultis utrin-
que subglabris apicem subpungentem versus sensim acutissimis; scapo
manifesto; inflorescentia submultiflora, simplicissima, basi laxiuscula
apicem versus densiore, summo apice sterili; bracteis coriaceis, fiores
singulos in axillis gerentibus, haud umbrino-farinosis, inferioribus
saltem petala superantibus; sepalis paullo ultra ‘/s connatis, nullo modo
corollinis.
Acaulis, florifera + 0,4 m. alta. Folia submulta dense rosulata, basi in
vaginas conspicuas, elongate ellipticas, densissime lepidoto-punctulatas
producta, + 0,4 m. longa, super vaginam ad 28 mm. lata inde in apicem
persensim angustata elongate triangularia, sicca subtus pallide viridia.
Scapus foliis subduplo brevior, gracilis, erectus, lepidibus brunnescenti-
bus furfuraceus, laxe vaginis inflato-concavis, ex ovato-elliplico omnibus
in laminas angustas acuminatim produetis, stricte erectis, internodia
multo superantibus indutus. Inflorescentia folia equans, + 160 mm.
longa et 22 mm. diam., stricle erecla: axi subangulato, brunnescenti-
tomentoso; bracteis ex sicco concoloribus nec vitlalis, inferioribus ex
elliptico manifeste acuminatis superioribus breviter acutis, haud vel vix
longitudinaliter striatis, inferioribus manifeste remotis vix imbricalis,
mediis + 23 mm. longis. Flores stricte erecti, plane sessiles, e bracteis
per anthesin minute emergentes, 27 mm. longi, glabri; sepalis rigidis,
basin versus castaneis, 16 mm. longis, nitidulis, explanalis paullo asym-
metrice ellipticis apice late rotundatis. Petala 26 mm. longa, stricte
erecla alte tubulose coalita, lobis anguste ellipticis, apice anguste rolun-
datis stamina ad 5 mm. superantibus. Filamenta apicem fere usque cum
petalis connata antheris 5 mm. longis, fusiformi-acutis, inter sese con-
glutinalis, stylum paullo superantibus. Ovarium ovoideo-pyramidatum.
112 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (93)
Ecuador, prope Babahoyo, reg. tropica : Sodiro n° 171/25. — Floret
Dezembri. (Herb. Mez.)
Obs. Pulcherrima species, Guzmaniæ monostachyæ Rusby et G. Fuers-
tenbergianæ Wittm. affinis, ab utraque bractearum forma et textura,
insuper ab illa bracteis concoloribus, ab hac inflorescentiæ rhachi
brunneo-tomentosa satis longe distincta.
Guzmania caulescens Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis utrin-
que dense lepidibus minutis brunneis punctulalis; scapo brevissimo
sæpius fere nullo; inflorescentia perpauciflora, breviter fusiformi; brac-
teis florem singulum in axillis gerentibus, summis sterilibus, tenuiler
membranaceis, haud farinosis; sepalis basi ad 3 mm. connalis, quam
petala multo brevioribus, nullo modo corollinis.
Plantæ perlonge caulescenles foliis densissime imbricatimque ordinalis :
subereclis vel paullo decurvis, pluries subdichotome ramosæ, statura
parvæ. Folia basi in vaginas sat elongalas, ellipticas, utrinque dense
lepidoto-punctulatas producta, vix ultra 80 mm. longa, super vaginas
10 mm. lata inde in apicem aculum nec pungentem sensim angustata
elongala triangularia, subcoriacea, sicca pallida. Scapus tenuis, inter folia
intima fere omnino absconditus iisque vestitus. Inflorescentia folia
subæquans vel paullo superans, + 40 mm. longa'et 20 mm. diam.
metiens; rhachi paullo furfuracea; bracteis amplis, teneris, omnibus ex
ovato-elliptico acutis vel subacuminatis, stricte erectis flores æquantibus
vel superantibus. Flores valde imperfecte cogniti vix infra 20 mm. longi,
subsessiles, glabri, stricte erecti; sepalis 11-12 mm. longis, ellipticis,
apice late rotundatis, submembranaceis. — Cet. ignota.
Ecuador, in silvis tropicis subtropicisque prope Angamarca et Balsa-
pamba : Sodiro ne 171/47, 171/17a. — Kloret Dezembri. (Herb. Mez.)
Obs. Species quam maxime elegans, pusilla, Guzmaniæ angustifolis
Mez valde affinis.
Guzmania fusispica Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis adultis
utrinque dense punctulis minutissimis brunneis lepidotis conspersis;
inflorescentia subpauciflora, simplicissima, cylindrico-fusiformi, bracteis
flores singulos in axillis gerentibus iisque manifeste brevioribus, mem-
branaceis, subglabris, summis paucis sterilibus; sepalis basi ad 3 mm.
connatis, quam petala permulto brevioribus.
Acaulis, florifera 0,35 m. alta. Folia multa dense rosulata, basi sensim
in vaginas magnas, ovalo-ovales. ex lepidum brunneorum copia casla-
neas producta, + 0,3 m. longa et 30 mm. lata, linearia, apice
acumine imposilo subrotundata. Scapus erectus, brevis folia vix æquans,
validus, omnino foliis inferioribus iis rosulæ similibus sed minoribus,
(94) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 113
superioribus vaginaceis longe acutis involutus celatusque. Inflorescentia
folia paullo superans, + 130 mm. longa et 25 mm. diam. metiens, utrin-
que acula subfusiformis; bracteis dense imbricatis infimis breviter acutis
reliquis apice oplime rotundatis. Flores ex sicco lutei, 75 mm. longi,
subsessiles, stricte erecti per anthesin ultra bracteas bene prominentes
sepalis + 25 mm. longis, glabris, subcoriaceis, omnino lævibus, expla-
natis ellipticis apice paullo asymmetrice rotundalis. Pelala in tubum
tenuem coalita, antheras superantia. — Cet. ignota.
Ecuador, in silvis subtropieis prope S. Nicolas : Sodiro. — Floret Majo.
(Herb. Mez.)
Obs. Guzmaniæ Berteroanæ Mez et G. Bakerii Mez proxima.
Guzmania columnaris Mez et Sodiro nov. spec. — Statur
perconspicua ; foliis supra glabris vel subglabris ; inflorescentia submulti-
flora, bene elongata, densissima sceptriformi, e capitulis omnino bracteis
primariis celatis sessilibus, corymbosis, plurifloris composita; bracteis
primariis amplissimis, superioribus apice patentibus; bracteis florigeris
late aculis, sepala libera subæquantibus.
Ut videtur manifeste caulescens, florifera plus quam metralis. Folia
rosulæ basi in vaginas maximas, optime ellipticas, ex lepidum copia
castaneas producla, linearia, apice breviter acuta vel mucrone reflexo
imposito subrotundata, sicca rigidula, + 0,9 m. ionga et super basin
+ 75 mm. lala. Scapus crassus, erectus, glaber teresque, densissime
vaginis + inflatis maximis in laminas normales superne pulcherrime
rubentes transeuntibus indutus celatusque, absque dubio foliis sat brevior.
Inflorescentia columnaris, ad 0,25 m. longa et 80 mm. diam., foliis supe-
rala; bracteis primariis lalissime triangularibus, basi medioque suberectis
dense sese imbricantibus apice patenlibus indeque insignibus et hic
densius lepidotis; spicis plane sessilibus, brevissimis (vix 40 mm. longis),
corymbosis sed ex fiorum interiorum longitudine exteriores paullo supe-
rante apice breviter acutis, 5-8-floris; bracteis florigeris teneris siceis
membranaceis, ex ovalo-elliptico breviter acutis apicem versus subcucul-
latis, lepidoto-punctulatis, extremis sepala paullo superantibus, interio-
ribus quam illa paullo brevioribus, dorso leviter prominulo-venosis.
Flores erecti, subsessiles, petalis non nisi in statu putrido cognilis compu-
talis ad 30 mm. longi; sepalis lepidoto-punctulatis, membranaceis, dorso
acute carinalis, anguste vel lanceolato-ellipticis, apice breviter acutis, ad
22 mm. longis. Pelala cum genitalibus ignota.
Ecuador, in silvis ad occidentem montis Pichinchæ : Sodiro n° 45. —
Floret Januario. (Herb. Mez.)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 2, 31 janvier 1905. 8
11% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2€ SER.)
.
7
Obs. Species e nobilissimis, a proxima G. fastuosa André imprimis
bractearum primariarum dispositione, spieis paucifloris, sepalis diversa.
Guzmania Sodiroana Mez nov. spec. -- Statura perconspicua;
foliis dense punctulis brunneis lepidotis conspersis: inflorescentia multi-
flora, subelongata, densiuscula, e capitulis multifloris brevissime stipi-
talis, subglobosis composita; bracteis primariis crasse coriaceis. amplis-
simis, totis patentibus vel reflexo-patentibus, valde concavis spicas axillares
involventibus celantibusque; bracteis florigeris sepala paullo superantibus.
Acaulis videtur, florifera vix metralis, crassa robustaque. Folia rosulæ
maxima, e vagina insigni, + 150 mm. lata, densissime lepidota caslanea
in apicem peracutum, spiraliter convolutum sensim angustala optime
triangularia, + 0,9 m. longa. Scapus percrassus, erectus, glaber, densis-
sime vaginis crasse coriaceis, ereclis, apice aculis nec in laminam mani-
festiorem desinentibus, pulcherrime rubentibus, pallide lepidotulis
indutus celatusque, absque dubio foliis multo brevior. Inflorescentia
crassa, + 250 mm. longa et 110 mm. diam. metiens, foliis superata;
bracteis primariis et habilu supra descripto et apicibus spiraliter recurvis
valde insignibus, paullo lepidotulis, ad 60 mm. longis; spieis inferne
paullo remotiusculis ad inflorescentiæ apicem dense dispositis, brevissi-
mis (infra 30 mm. longis), 12-16-floris, apice rotundalis; bracteis
florigeris validis coriaceis, ellipticis, apice late acutis, haud cucullatis,
dorso secus medium venoso-lineatis, dissite lepidoto-punctulalis. Flores
erecli, pedicellis brevissimis crassisque compressis stipitati; sepalis
17 mm. longis, æqualiter liberis, rigidulis, dorso glabris lævibusque.
defloratis saltem ad medium caslaneis, paullo carinatis, elliplieis, apice
anguste rotundalis; pelalis cum genitalibus ignotis.
Ecuador, in silvis subtropicis vallis Nanegal : Sodiro n° 46. (Herb. Mez.)
Obs. Et Guzmaniæ fastuosæ André et imprimis @. capituligere Mez
affinis, habitu tamen, bracteis, sepalis longe diversa.
Guzmania Weberbaueri Mez nov. spec. — Foliis adultis subtus
lepidibus minutis paullo furfuraceis supra fere glabralis; inflorescentia
laxe 2-pinnatim panniculata spieis 5-8-floris brevissime stipilatis, sub-
ereclis, quam bracteæ primariæ e latissime ovato rostralim acuminatæ
brevioribus, elliptieis; bracteis florigeris quam sepala medium usque
connata mullo brevioribus.
Terrestris (Wegensauer!), metralis, generis e robustioribus. Folia basi
in vaginas elongate ellipticas, e lepidum copia ferrugineas producta,
linearia, apice sensim peracuta, + 0,9 m. longa et 60 mm. lata, sicca
coriacea. Scapus validus, erectus, foliis certe brevior, glaber, in sicco
angulatus, vaginis ellipticis, longe acutis, erectis, internodia superantibus
(96) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 115
laxe præditus. Inflorescentia submultiflora, laxe divulseque subeylindrica,
-+ 0,3 m. longa et 45 mm. diam. metiens, foliis vix non brevior; axi
glabro, in sieco angulato; bracteis primariis perinsignibus e basi valde
concava, sat latiore ac longa abrupte acuminatis, scarlalinis, coriaceis,
glabris, venoso-lineatis; spicis ellipsoideo-capituliformibus, apice rotun-
dalis, + 25 mm. longis et 18 mm. diam. metientibus, omnibus brevis-
sime sed manifeste stipitalis; bracteis florigeris suberecto - erectis,
latissime elliptieis, optime rotundatis, emarginatis, crasse coriaceis siceis
dorso rugulosis, glabris, -+ 10 mm. longis. Flores lutei (WEBERBAUER !),
breviter crasseque pedicellati, petalis (ignotis) neglectis 19 mm. longi;
sepalis usque ad 11 mm. in tubum clavatum connatis, lobis asymmetrice
elliplicis, apice late rotundatis. — Cet. ignota.
Peruvia, prope Tinco in itinere Sandiam inter et Chunchusmayo, in
margine silvæ flumini cuidam affini, alt. 1200 m. : Weberbauer n. 1300.
— Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. E grege Guzmaniæ Van Volxemi André, G. multifloræ André.
Guzmania elongata Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis adultis
saltem glabratis; inflorescentia e spicis subelongatis paulloque laxis,
ellipsoideis, omnibus fere sessilibus, + 15-floris, suberectis, ad 60 mm.
longis composita 2-pinnalim panniculata, elongata; bracteis florigeris
_ quam sepala subæqualiter ad 3 mm. connata conspicue brevioribus.
Epiphyta videtur acaulisque, florifera vix non metralis, statura sat
conspieua. Folia mulla utriculum obconicum ut videtur angustum for-
mantia, basi in vaginas permanifestas, siccas umbrino-brunneas densis-
sime lepidotas producta, + 0,9 m. longa et 40 mm. lata, optime linearia,
apice + breviter acuta, sieca coriacea, ul videtur pallide viridia vel pr&-
sertim apicem versus pulchre colorata. Scapus validus, erectus, glaber,
teres, ul videtur foliis sat brevior, dense foliis erectis iis rosulæ similibus
sed minoribus, apice paullo rigidulis nec pungentibus, glabris vel fere
glabris, internodia longe superantibus indutus celatusque. Inflorescentia
multiflora, folia superans, + 0,35 m. longa et 80 mm. diam. metiens,
bene thyrsoidea, densiuscula; axibus glabris; bracteis primariis valde
concavis, e late ovato triangulo-acutis, infimis spicas axillares superan-
tibus, omnibus perconspicuis; bracteis florigeris ellipticis, apice late
rotundalis sepiusque paullo emarginatis, + 9 mm. longis et 7 mm. latis,
corlaceis, dorso optime venoso-linealis, sepala ad ‘2 vel paullo ultra
æquantibus. Flores in spicis basi laxius apicem versus dense disposili,
suberecto-erecti, 18 mm. longi, brevissime crasseque pedicellati fere
sessiles dicendi, glabri; sepalis 12 mm. longis, explanatis obovato-
ellipticis, apice late rotundatis, non nisi paullo asymmetricis; pelalis vix
116 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). (97}
non luteis, 17 mm. longis, usque ad 7 mm. ab apice in tubum subeylin-
dricum coalitis, apice anguste rotundatis nec mucronatis; staminibus
quam petala brevioribus, corollæ fauci insertis, antheris peraculis, stylum
in stigmata 3 brevia apice divisum æquantibus.
Ecuador, in silvis subandinis montis Corazon : Sodiro n° 44. — Floret
Septembri. (Herb. Mez.)
Obs. Guzmaniæ multifloræ André valde affinis, imprimis inflorescentiæ
spicis plurifloris, fere sessilibus, sepalis vix asymmetricis diversa.
Guzmania panniculata Mez nov. spec. — Foliis adults dorso
minutissime lepidoto-punctulatis supra glabris; scapo permanifesto ;
inflorescentia ample 3-(vel imperfecte 4-)pinnatim panniculata e ramis
elongatis, laxiuscule florigeris composita; bracteis primariis parvis;
bracteis florigeris sepala inæqualiter connata superantibus.
Terrestris (WEBERBAUER!), statura conspicua. Folia basi in vaginas
elongatas anguslasque, e lepidum copia pr&serlim dorso basin versus
umbrinas producla, anguste linearia, persensim in apicem aculissimum
angustats, + 0,85 m. longa et 20 mm. lala, sicca rigidula. Scapus ereclus,
validus, glaber, laxiuscule vaginis ex ovalo-länceolato longissime aculis,
internodia superantibus, glabris induto. Infiorescentia ampla, subthyr-
soidea, + 0,55 m. longa el 0,14 m. diam. metiens, apicem versus sensim
acuta, densiuscule panniculata, glabra; axi valido, minute geniculato;
bracteis primariis scarlalinis apice luteis, elongate angusteque triangu-
laribus, præter infimas omnibus quam rami axillares sat brevioribus;
ramis suberectis, usque ad 0,1 m. longis, fere a basi densiuscule spicas
complures proferentibus; spieis usque ad 40 mm. longis, + 7-floris,
suberectis vel suberecto-patentibus; bracteis Norigeris suberectis, haud
imbricatis, valde concavis nec carinatis flores involventibus, explanatis
latissime ovalis apice rolundalis, + 15 mm. longis, coriaceis, dorso
venoso-lineatis. Flores lutei (WegesrgauEr!), plane sessiles, 21 mm. longi,
glabri; sepalis 8 mm. longis, antico libero posticis binis inter sese ad
3 mm. connatis, elliplicis, apice late acutis, haud carinatis, coriaceis.
Petala sepalis 9 mm. longiora laminis ellipticis, genitalia superantibus.
Peruvia, inter tambo Yuncacoya et tambo Cachicachi in inlinere inter
Sandiam et Chunchusmayo, inter frutices vallis humidæ, alt. 2000 m. :
Weberbauer n° 1136. — Floret Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Habitu Guzmaniæ Plumieri Mez, characteribus G. Lindem Mez
accedil.
(Fortsetzung folgt.)
117
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMULLER, Weimar.
(Suite.)
Silene Otites (L.) Boiss. Fl. Or. I, 606.
Inter Teheran et Kaswin ad Mendschil, 400 m. s. m. (10. V., fl. et fr. ;
n. 6378).
Fehlt in Buhse’s Liste, bereits von Kotschy in Nord-Persien gesam-
melt. Die Pflanze von Mendschil ist grossfrüchtig und wohl richtiger
als var. Hellmanni (Claus) Trautv. in Act. H. Petrop. I, 508 zu
bezeichnen.
*Silene Sahendica Boiss. et Buhse. — Buhse, Liste, 46; n. 201. —
Boiss. Fl. Or. I, 608 pro var. 8. Olympicæ Boiss.
Elburs oceid., in reg. alpina jugi Kendevan, 3100 m. s. m. (22. VI,
fl. et fr.; n. 6379); in alpibus Totschal, in summis jugis, 36-3800 m. s. m.
(18. VIT, fl. et fr.; n. 6380).
In der Fruchtform und im Blütenstand weicht diese im Elburs-
gebirge häufige Pflanze wesentlich von der typischen S. Olympica Boiss.,
wie ich sie am Olymp und im Pontus antraf, ab; da Blätter und
Stengel ausserdem nicht kahl, sondern kurz behaart sind, so wird sie
als var. pubescens Boiss. zu bezeichnen, bezw. letztere als Varietät zu
S. Sahendica Boiss. et Buhse zu ziehen sein.
Silene Aucheriana Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 617.
Elburs, ad Teheran in faucibus subalpinis supra Ferasad, 1800-2000 m.
s. m. (28. V., fl. et fr.; n. 6393); Demawend, in alpinis, ca. 3500 m. s. m.
118 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (50)
(17. VOL, fr.; n. 6394); inter Rescht et Kaswin in jugo Charsan,
12. V., fl. etfr.; n. 6395, f. laxa umbrosa).
ß. Hohenackeri Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 617; f. stenophylla, fol.
angustioribus lanceolato-acuminatis.
Elburs, in alpibus Totschal, 23-3000 m. s. m. (11. VL, for. n. 6391);
in jugo Lädd, 2700 m. s. m. (4. VI, fl.; n. 6390): supra Imam-sade
Davud (29. V., flor.; n. 6389); in valle Scheheristanek, 2300 m. s. m.
(7. VL, 1lor. ; n: 6392).
Bei dieser schmalblätterigen armblütigen Form schwankt die Länge
des Carpophores nicht unwesentlich, welches bald '/s bald fast '/s so
lang als die Kapsel ist.
Silene palinotricha Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 621.
Demawend, in faucibus inter Rene et Pelur, 2300 m. s. m. (18. VIL,
fl. et fr.; n. 6375); in valle Lar in faueibus prope Junesar, 2700 m. s. m.
(13. VH., fl: et fr.:n. 6376).
var. subglabra Bornm. (var. nov.); foliis glabris nitidis, caulibus
in parte superiore tantum hirtellis.
In valle Lar in faucibus prope Junesar, in consortio formæ typicæ.
S. palinotricha Fzl. unterscheidet sich im Wesentlichen nur durch das
Indument von der nah verwandten, drüsig behaarten S. T'ejedensis Boiss.,
welche bekanntlich sowohl in Spanien als auch im Orient und selbst in
Südpersien verbreitet ist. Da der Standort bei Junesar neben der
typischen Pflanze auch eine fast kahle Form oder Varietät der
S. palinotricha Fenzl. aufweist, die Merkmale bezüglich der Blatt- und
Stengelbekleidung also schwankend sind, so dürften beide Pflanzen
nur Formen einer einzigen weit verbreiteten Species sein. In die
nächste Verwandtschaft derselben gehört auch die durch kurz-strau-
chiges Wachstum und kürzeres Carpophore verschiedene S. Dschu-
parensis Bornm. exs. (iter Persico-turcicum 1892-93, n. 2277).
Silene Demawendica Bornm. (spec. nov. habitu et ex aff.
S. oreophilæ Boiss. et S. stentoriæ Fenzl).
Eglandulosa inferne patule et crispule subcanescens superne breviter
velutina, e rhizomate lignoso caudices abbreviatas crassiuseulas con-
fertas foliorum vetustorum rudimentis dense et squamose obsitis cæspi-
tosa, multicaulis; caulibus vix pedalibus (20-25 em. altis), subsimpli-
eibus, unifloris rarius bifloris, inferne subnodoso-genieulatis, erectis ;
foliis sublineari-spathulatis, acuminatis, in petiolum longum patule
albo-pilosum longe attenuatis, uninerviis, utrinque velutino-hirtis pilis
longioribus immixtis; caulinis conformibus vel paulo abbreviatis,
(1) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 119
sessilibus, quam internodia 2-3-plo brevioribus; calyee magno fere
sesquipolicari, pedunculo subæquilongo suffulto, erispule pubescente et
subeanescente, e basi attenuata eylindrico, fructifero subelavato, longi-
tudinaliter nervis 10 viridibus vel purpurascentibus rarius nervulis
quoque lateralibus anastomasantibus percurso; dentibus ovato-oblongis
obtusis, hyaline marginatis; unguibus exsertis, 3-nerviis; lamina corollæ
parvæ livide angusta, apice biloba, ad faucem dente accessorio
utrinque acuta; Coronulæ laciniis bipartitis, lobis ovatis, obtusis,
dentieulatis ; Capsula coniea carpophoro paulo longiore ; semi-
nibus reniformibus, pallide brunneis, ad latera tuberculis squami-
formibus dense et concentrice coordinatis obtectis, dorso non canali-
eulatis.
Planta : 20-25 em. alta.
Folia : 4 cm. (cum petiolo 8 cm.) longa, 0,4-0,9 cm. lata.
Calyx : 2,5-3,5 em. longo; 0,6 em. lato (sub anthesi).
Capsula : 1,6-1,8 em. longa (cum carpophoro 2,8-3,5 em. long.),
0,7 em. lata.
Elburs. in regione alpina montis Demawend, 3000 m. s. m. (17.V1. 1892,
fl. et fr.; n. 6374).
Die grossen Kelche und Kapsein, meist einblütigen Stengel, die mit
Blattresten schuppig bedeckten dicklichen Stammteile, sowie die weisse
abstehende Haarbekleidung der 1-nervigen Blätter und Blattstiele
machen die Art leicht kenntlich. Die der gleichen Gruppe angehörenden
Arten, Silene rhynchocarpa Boiss. (vergl. Bornm. exs. n. 4174 aus
Phrygien [var. Lycia Boiss.] sub 8. oreophila Boiss.) und S. sten-
toria Fenzl., unterscheiden sich von 8. Demawendica Bornm. durch
sehr schmale, starre, 3-nervige Blätter und ganz andere Wuchsver-
hältnisse auf den ersten Blick. Ebensowenig steht eine der Stapf’schen
in den Ergeb. d. Polak. Exped. beschriebenen neuen Arten mit unserer
Pflanze in näherer Beziehung.
Silene commelinæfolia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 624.
Elburs oceident., in vallibus prope Scheheristanek in schistosis,
22-2300 m. s. m. (3. VL, fl. et fr.; n. 6373, f. umbrosa foliis latiusculis
et n. 63735 f. aprica stenophylla).
Hinsichtlich des Induments sind die Exemplare vom selben Standort
sehr variabel, bald dicht- drüsig (var. glandulosissima) bald ver-
kahlend; auch die Pflanze Westpersiens (leg. Th. Strauss, determ.
Haussknecht) hat dieht drüsige Stengel. In naher Beziehung zu den
schmalblättrigen, starkdrüsigen Formen steht jedenfalls 8. hetero-
120 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Me SER.). (52)
phylla Freyn (in Bull. de l’Herb. Boiss. V. [1897], 585) ebenfalls aus
Westpersien (Luristan) stammend.
Silene odontopetala Fenzl. y. latıfolia Boiss. (= S.physocalyx Ledeb.).
— Boiss. Fl. Or. I, 626.
Eiburs occid., in valle Scheheristanek, 2300 m. s. m. (3. VL. fl. et fr. ;
n. 6387); ad rupes in jugo alpium inter Asadbar et vallem Talkan
(Talagon) ad Jaila Assalek et Gerdene Bari, 2700-2900 m. s. m. (2. VII.,
fl. et fr.; n. 6386); in valle Lar, in faucibus prope Junesar, 2700 m. s. m.
(12. VI.,d:et Ir.;n. 6388).
Die Pflanze von Scheheristanek besitzt schmälere Blätter und neigt
zum Typus.
Silene Marschallii C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 635. — Buhse,
Aufz. 35 sub S. lasiopetala.
Elburs oceid., in valle Scheheristanek in declivitatibus schistosis ,
22-2300 m. s. m. (4. et 12. VL, fl. et fr.; n. 6369); inter Rescht et
Kaswin, prope Rudbar, 3-500 m. s. m. (3. IV., fl. et fr.; n. 6370) et
ad Patschinar, 600 m. s. m. (11. V., fl. et fr.; n. 6071).
Silene longipetala Vent. — Boiss. Fl. Or. I, 636.
Inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, 16-1800 m. s. m. (13. V.,
for. :n..0372):
Diese Art ist aus der Flora Persiens noch nicht angeführt, wurde
aber auch in West-Persien von Strauss aufgefunden. Eine mit dieser
und mit S. Marschallii C. À. M. verwandte Art beschreibt Stapf (Polak.
Exp. II, 17) ebenfalls aus West-Persien, die sich aber durch schmal-
lineare Wurzel- und Stengelblätter auszeichnet und so weder auf die
Pflanze von Strauss noch auf jene des Charsanpasses passt. Die
Behaarung der Filamente (charakteristisch für die Gruppe) ist übrigens
bald sehr stark vorhanden, bald schwindend, genau wie dies auch bei
S. Marschallü C. A. M. der Fall ist.
Silene longiflora Ehrh. — Boiss. Fl. Or. I, 639.
Elburs oceid., in vallibus ad Scheheristanek in pratis, sepius in
glareosis ad rivulos subalpinos, 22-2300 m. s. m. (7. VL, fl. et fr.;
n. 6366); in valle Lar ditionis m. Demawend, 2400 m. s. m. (14. IV.,
fl. et fr.; n. 6367).
+. alpina Boiss. (vix varietas!). — Boiss. Fl. Or. I, 639. — Buhse,
Aufz. 37.
Demawend, in reg. alpina, 30-3200 m. s. m. (18. VIL, fl. et fr.;
n. 6368).
Die Kelchlänge ist etwas kleiner als Boissier angibt, stimmt aber mit
(93) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 121
Exemplaren aus Ungarn gut überein. S. bupleuroides L. (vergl. über
diese Art : Freyn in Bull. de l’Herb. Boiss. III (1895), 81) mit nicht
viel kleineren Kelchen ist dagegen durch die Form der Kelchzähne
und durch eine andere Tracht merklich und specifiseh von S. longi-
flora Ehrh. verschieden.
Im Anschluss an diese Art möchte ich bemerken, dass Silene tenui-
caulis Freyn (Oester. bot. Zeitschr. XL, 1890, 12) mit Exemplaren
der von Haussknecht in Nord-Griechenland gesammelten S. statice-
folia Sibth. (vergl. Haläesy, Consp. Flor. Græc. [, 179) völlig identisch
ist, ferner, dass 8. jilipes Freyn et Sint. (Bull. de l’Herb. Boiss. III,
1895, 98) als Synonym der 8. Armena Boiss. (sect. Sclerocalycinæ) zu
betrachten ist. Die ebenda als S. filipes subsp. Amassiensis Freyn
beschriebene Nelke (gesammelt von mir am Sanadagh bei Amasia und
auf Freyn’s Bestimmung hin als S. dianthifolia J. Gay ausgegeben)
steht meiner Ansicht nach in nächster Beziehung zu $. dianthi-
folia J. Gay und 8. staticefolia Sibth. (syn. S. tenuicaulis Freyn) nicht
aber zu S. Armena Boiss. (syn. S. filipes Freyn et Sint.), und ist als
selbständige Art aufzufassen.
Silene swertiæfolia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 640.
Elburs oceid., in valle Dosderre prope Scheheristanek, 22-2500 m.
s. m. (4. VL. fl. et fr.: n. 6381); in jugo Kendevan, 3000 m. s. m.
(23. VI; n. 6384); inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, 1500 m. s. m.
GS VE or :n: 6382).
Silene peduncularis Boiss. — Boiss. FI. Or. I, 643.
Elburs oceid., in valle Scheheristanek, in aridis subalpinis, 2200 ın.
s. m. (4. VI. 1902; n. 6385); ad basin montis Demawend, inter Rene et
Pelur, 2306 m. s. m. (18. VII. 1902; n. 6383).
Die Exemplare gehören der var. macrocalyx Boïss. (Fl. Or. suppl. 105)
an und sind etwas reichblütiger als die Diagnose angibt. Da auch die
Blütenstiele verkürzt sind, so möchte ich diese nordpersische Form,
die auch in Westpersien von Strauss mehrfach gesammelt wurde,
als eigene Varietät brevipedunculata abtrennen. Sie nähert sich in
mancher Beziehung der 8. laxa Boiss. et Ky. Den gleichen Blütenstand
haben S. Morganæ Freyn (Bull. de l’Herb. Boiss. V, 1897, p. 586),
mit der Blattgestalt der S. chloræfolia Sm., und S. Kermanensis Bornm.
(exsice. n. 2275 e Pers. austr. prov. Kerman), letztere ausgezeichnet
durch sehr schmale Blätter, grosse Kelche (30-40 mm.) und lange
lanzettlich-pfriemliche Kelchzipfel.
122 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). (54)
Melandrium album (Mill.) Grke. — M. pratense Rehl. — Boiss. Fl.
Or. I, 660. — Buhse, Aufz. 39.
Enseli, in dumetis insulæ Mianposchte (25. IV., fl. et fr.;
n. 6385).
Vielleicht ist diese dort in Menge auftretende Pflanze richtiger
als eigene Varietät oder Unterart zu beschreiben, da die reifen Frucht-
kelche häufig auf bogig herabgeneigtem Stiel nickend sind (var. sub-
nutans Bornm.).
ALSINEÆ
Sagina apetala L. — Boiss. Fl. Or. I, 663.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V., fl. et fr.; n. 62425).
Neu für das Gebiet, aus Persien nur von Lenkoran (Talysch)
angegeben.
Buffonia Oliveriana Ser. — Boiss. Fl. Or. I, 665.
Teheran, in ruderatis ad urbem, 1130 m. s. m. (2. VII. 1902, fruet.;
n. 2301); ad fluvium Dschadsche-rud, in aridis (21. VIIL, fl. et fr.;
n. 6404); ad Bumahin et oppidum Demawend, 2300 m. s. m. (20. et
21. VIIL; n. 6403); in montibus Elburs prope Egil et Ahar, 2000 m.
s.m. (11. VIT; n. 6405); in valle Talkan (Talagon) in jugo Gerdene-
bari ad Jaila Assalek, 2890 m. s. m. (1. VIl.; n. 6402).
Häufig besitzt auch diese Art den niedergestreckten Wuchs wie die
verwandte B. arcuata Stapf (Pol. Exp. IT, 18), doch ist letztere an
den langen Griffeln (styli filiformes ovarium æquantes) leicht zu
erkennen. Eine andere ebenda von Stapf aus West-Persien beschriebene
Art (Pol. Exp. II [1886], 19) ist mit einem neuen Namen (B. Stapfii
Bornm.) zu belegen, da bereits Boissier (Fl. Or. I, 665 [1867]) für
eine kleinasiatische Art den Namen « B. virgata » verwendet hat.
Buffonia Kotschyana Boiss. — Boiss. Fl. Or. |, 667.
Elburs, prope Schekerabad ditionis Ahar et Egil, 2200 m. s. m.
(10. VIE, fl. et fr.; n. 6414).
Ausser B. macrocarpa Ser. gehört auch B. hebecarpa Boiss. mit
8-10 samigen Kapseln dem Gebiete (Teheran, leg. Aucher) an; sie ist
in Buhse’s Liste übergangen. In den Kapseln der 5. Kotschyana Boiss.
von Schekerabad ist übrigens nur je 1 Same (länglich, am Rande
granuliert) ausgebildet, mitunter ist auch der Kelchrand fein behaart.
Lepyrodiclis holosteoides (C. A. M.) Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 668.
— Buhse, Aufz. 40.
(55) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS, 123
Elburs oceid., in arvis ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (5. VIL,
fl. et fr.; n. 6400) et in valle Lur, 2100 m. s. m. (4. VI.; n. 6401).
Die Pflanze zählt im Gebirge Nordpersiens zu den gemeinsten
Ackerunkräutern und ist je nach dem Standort sehr variabel, sowohl
im Habitus als in der Länge der Blütenstiele und schliesslich in der
Behaarung der Kelche. Lepyrodiclis mit rötlichen Blüten, die Boissier
(l. e. I, 699) der vom Elburs angegebenen Z. stellarioides Schrenk
irrig zuschreibt, ist mir weder hier noch früher in Süd- Persien
begegnet. Die von mir aus der Provinz Kerman ausgegebenen Exem-
plare (exsiee. n. 2290-2296) wären z. T. als Z. stellarioides Schrenk
zu bezeichnen (mit Rücksicht auf die kürzeren Blütenstiel und die
stärkere Drüsenbekleidung), doch liegen alle Uebergänge vor und
O. Kuntze’s Meinung (Act. H. Petr. X, 172), beide zu vereinen, schein
durchaus richtig. Formen, die der Z. paniculata Stapf (Pol. Exp. II, 19)
entsprächen (durchaus kahl), sind mir nicht begegnet, wohl aber
sammelte Strauss in West-Persien solche, die zu L. cerastioides Stapf
(l. e.) neigen (Blütenstiele sehr verkürzt und Stengel und Kelche dicht-
drüsig); beide gewiss ebenfalls nur Formen oder Varietäten von
L. holosteoides (C. A: M.) Fenzl.
Alsine juniperina Fenz. e lineata (C. A. M.) Boiss. Fl. Or. I, 677. —
Buhse, Aufz. 40 (als Art).
Elburs oceid., in vallibus ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (1. VI,
flor.; n. 6415); in alpibus Totschal, 33-3700 m. s. m. (17. VIL.; n. 6419);
in Jugo Kendevan, 3000 m. s. m. (23. VI.; n. 6417); in jugo Gerdene-
bari ad Jaila Assalek ditionis vallis Talkan, 2800 m. s. m. (26. VL;
n. 6416); in monte Demawend, 3700 m. s. m. (17. VIT: n. 6419).
Alsine montana (Læfl.) Willk. 8. Gaucasica Boiss. — Boiss.
El. Or. ], 685.
In valle Sefidrud, prope Rustamabad et Rudbar (2.-7. V., fl. et fr.;
n. 6447 et 6448); ad Mendschil et Patschinar, 400-600 m. s. m. copiose
(10.-13. V.. n. 6445 et 6446).
Neu für das Gebiet, hier aber häufig und stellenweise massenhaft
auftretend, besonders an felsigen Abhängen. Stapf (Pol. Exp. II, 20)
beschreibt von Rudbar eine neue Art (Alsine Wiesneri Stapi, während
von dort A. montana unerwähnt bleibt), die meiner zahlreich ein-
gesammelten Pflanze entspricht. Genau die gleichen Formen mit
kopfig gedrängten Blütenästen und langen, abstehenden oberen
Stengelblättern sammelte ich auch in Kleinasien neben typischer
A. montana!
124 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (21€ SÉR.). (86)
Alsine sclerantha F. et M. — Boiss. Fl. Or. I, 685.
Sefidrud, ubique in consortio præcedentis, prope Rustamabad et
Rudbar (3. et 4. V.; n. 6450); prope Mendschil, Patschinar (400-600 ın.)
et in Jugo Charsan, 1200 m. s. m. (10.-13. V.: n. 6451, 6452, 6453);
prope Kaswin, 1300 m. s. m. (18. V.; n. 6454): Elburs oceid., in
vallibus ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (10. VL: n. 6455): Baku
(I9=EV2:n26456)).
Neu für das Gebiet und meist massenhaft auftretend besonders bei
xudbar, wo sie Pichler ebenfalls nicht antraf, dagegen eine ähnliche
Pfianze sammelte, in der Stapf eine neue Art (4. Rudbarensis Stapf,
Pol. Exp. II, 20) erkannte. A. sclerantha K. et M. ist durch die hakig
eingekrümmten Kelche (sepalis apice uncinatis) unverkennbar, sie
ist zuerst aus Transkaukasien bekannt geworden, das Auftreten bei
Baku und in Gilan daher keineswegs befremdend.
Alsine brevis Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 683.
Sefidrud, prope Rustamabad (2. V.:n. 6460); Rudbar, 300 m. s. m.
(12. V.; n. 6461); Mendschil, 409 m. s. m. (10. V.; n. 6463); ad
Patschinar et in jugo Charsan, 600-1800 m. s. m. (12. et 12. V.;
n. 6462, 6464) ; prope Kaswin, 1250 m. s. m. (15. V.: 1. 6465); Teheran,
ad Schahabad in desertis, 1200 m. s. m. (n. 6466): ad basin montium
Totschal, supra Ferasad, 1800 m. s. m. (29. V.: n. 6467); Elburs oceid.,
in valle Lur, 2100 m. s. m. (21. VI.: n. 6468).
Aus der Umgebung von Teheran schon durch Kotschy für's Gebiet
nachgewiesen, fehlt in Buhse’s Liste.
Alsine tenuifolia (L.) — Boiss. Fl. Or. I, 686. — Stapf, Pol. Exp. U,
21. — Buhse, Aufz. 40 (sub À. laxa Jord.).
Enseli, in arenosis (22. IV.: n. 6438 var. laxa Willk.).
var. Lydia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 686.
Elburs occid., in lapidosis subalpinis ad Scheheristanek, 22-2300 m.
s. m. (3. VI.; n. 6440): in reg. alpina montis Demawend, 3700 m. s. m.
(17. VIL.; n. 6439).
Die Pflanze vom Demawend besitzt verkürzte Zweige und geht in
den Typus über; sie ist jedoch völlig kahl und die Kapseln sind so
lang als die Kelchblätter ; #ew für das Gebiet.
*Queria Hispanica Lœfl. — Boiss. Fl. Or. I, 688. — Stapf, Pol.
Exp. IT, 21.
Sefidrud, prope Rustamabad et Rudbar, 2-400 m. s. m. (3.-7. V.;
n. 6457); ad Patschinar, 600 m. s. m. (n. 6458): in subalpinis jugi
Charsan, 1800-2000 m. s. m. (13. V.: n. 6459).
(37) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 125
Meist im Consortium von Alsine sclerantha F. et M. und Alsine mon-
tana (Leefl.) Willk.
Arenaria polycnemifolia Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 692.
Elburs oceid., in jugis alpinis inter Getschesär (in valle Lur) et
Asadbar, 25-2600 m. s. m. (26. VL, fl. et fr.; n. 6406); in subalpinis
Serdderre supra Gerab in valle Talkan (Talagon), 2600 m. s. m.
(26. VI.; n. 6407); in montibus superioris vallis Dschadsche-rud prope
Schekerabad 2200 m. s. m. (10. VIL ; n. 2200).
Arenaria gypsophiloides L. — Boiss. Fl. Or. I, 694. — Buhse,
Aufz. 41. — Stapf, Pol. Exp. I, 21.
Demawend, ad basin montis prope Pelur, 2300 m. s. m. (15. VIT;
n. 6412); Elburs oceid., in valle Talkan (Talagon) supra Dschoistan,
2050 m. s. m. (28. VL; n. 64115); ad Norion ejusdem ditionis,
2500 m. s. m. (30. Vl.;n. 6411).
f. glaberrima.
Elburs oceid., in vallibus ad basin septentrionalem alpium Totschal,
ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (13. VL, fl. et fr.; n. 6409); in valle
Lur ad Getschesär, 2200 m. s. m. (19. VI.:; n. 6411).
ß. parviflora Boiss. (f. glaberrima). — Boiss. Fl. Or. I, 694.
Demawend, prope Pelur, 2300 m. s. m. (15. VII; n. 6413); in con-
sortio f. typicæ.
Arenaria Lessertiana Fenzl. — Boiss. FI. Or. I, 697.
Elburs oceia., in distrietu Talkan (Talagon) supra Paratschan,
c. 2600 m. s. m. (28. VL.: n. 6421).
8. minor. — Boiss. Fl. Or. I, 698.
Alpes Totschal, in summis jugis, 36-3800 m. s. m. (9. VIIL, fi. et fr.;
n. 6422); in jugo Kendevan, 3000-3100 m. s. m. (23. VL, fl. et fr.:
n. 6420).
y. tenuifolia Bornm. (var. nov.), foliis brevibus tenuioribus, ramis
elongatis scapis elongatis.
Elburs, in valle Lur, ad Meidan, 2200 m. s. m. (18. VI. fruct.;
n. 6423).
Die Varietät 8. minor ist die Form alpiner, sonniger Passhöhen,
sie bildet daselbst niedrige, fest geschlossene Polster; y. tenuifolia ist
die Form schattiger Felshänge. Die Rasen sind dann locker und hoch-
wüchsig und so die Pflanze durch die oft sehr verlängerten Stengel
leieht von ganz abweichenaer Tracht.
*Arenaria leptoclados Rehb. — Boiss. Fl. Or. I, 701. — Stapf,
Pol Exp. IE 21.
126 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). (58)
In valle Sefidrud ad Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.; n. 6424); ad
Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.: n. 6436).
Arenaria serpyllifolia L. — Boiss. Fl. Or. I, 701.
Elburs oceid., in valle ad Scheheristanek, 2200 m. s. m. (9. VI;
n. 6434).
Stellaria Kotschyana Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 705.
var. glabra Bornm. (var. nov.), planta in omnibus partibus glabra.
Elburs oceid., in schistosis subalpinis ad radices septentrionales
montium Totschal in vallibus ad Scheheristanek, 2300 m. s. m.
(11. et 13. VI.,f. et tr; n. 6398).
Die gleiche Abweichung sammelte ich in den persisch-türkischen
Grenzgebirgen Kurdistans i. J. 1893 (Bornm., exs. n. 966), ebenso
Th. Strauss in West-Persien bei Nehawend (15. VI. 1895) und Silahor
(20. VI. 1896), während die von der Girdu-schlucht bei Sultanabad
von Th. Strauss (2. VI. 1889) und die von Sintenis in Transkaspien
(exs. n. 910) gesammelten Stücke typisch kraus behaart sind.
Holosteum liniflorum Stev. — Boiss. Fl. Or. I, 710. — Stapf,
Pol. Exp. II, 21.
Teheran, in apricis planitiei, 1130 m. s. m. (2. II. 1892; exs.
n. 2316).
Holosteum glutinosum F. et M. — H. umbellatum Li ß. pleian-
drum Fenzl. — Boiss. Fl. Or. I, 710.
Teheran, in desertis, 1130 m. s. m. (2. IT. 1892; n. 2314).
Diese Unterart des A. umbellatum L. ist in den Wüsten des
iranischen Hochplateau sehr verbreitet; ich sammelte sie i. J. 1892
bei Kom, Ispahan, Chunsar, Kerman und Yesd.
Holosteum umbellatum L. — Boiss. Fl. Or. I, 709. — Stapf,
Pol. Exp. IL 21.
Teheran, in ineultis, 1130 m. s. m. (12. II. 1892; n. 2307).
Cerastium trigynum Vill. — Boiss. Fl. Or. I, 715. — Buhse,
Aufz. 42.
Demawend, in regione alpina, 3800 m. s. m. (17. VIE, fi. et fr.;
n. 6433).
Cerastium Persicum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 716.
Elburs oceid., in fontanis uliginosis in jugo subalpino inter Asadbar
et Getschesär (vallis Lur), 2500 m. s. m. (19. VI. fl. et fr.; n. 6432).
©. Persicum Boiss., bisher nur vom Elwend West-Persiens bekannt,
wird neben ©. trigynum Vill., also zu den perennen Arten gestellt,
während die nordpersische, dafür angesprochene Art, ein äusserst
(59) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 127
zartes, zwischen Moospolstern quelliger alpiner Plätze wachsendes
Pflänzchen, 1-jährig zu sein seheint. Die Pflanze ist völlig kahl, die
im Fruchtzustand verlängerten Blütenstiele sind straff zurückgebogen.
Die Samen sind (der Beschreibung zuwider) deutlich granuliert. Ohne
die Originale von ©. Persicum Boiss. gesehen und verglichen zu
haben, wage ich nicht, die in Frage stehende Pflanze, die auch durch
die kurzen Griffel weit näher dem 1-jährigen C. anomalum W.K. als
den langgriffeligen Arten (C. trigynum Vill. oder C. Argæum Boiss. Bal.)
steht, als eigene Species zu beschreiben.
Cerastium microspermum C. A. M. — Boiss. Fl. Or. I, 718.
In valle Sefidrud, in montibus supra Rudbar, 500 m. s. m. (7. V.,
fruct.; n. 6430); inter Rudbar et Mendschil, ad viam, 400 m. s. m.
(9. V., fruet.; n. 6430).
Neu für das Gebiet, zählt zu den seltensten Arten der Gattung und
ist nach Boissier seit C. A. Meyer (in Talysch) überhaupt nicht wieder
gefunden worden. Die Früchte sind gut ausgereift.
*Cerastium dichotomum L. — Boiss. Fl. Or. I, 721. — Stapf,
Pol. Exp. II, 21.
Elburs occid., in valle prope Scheheristanek, 2200 m. s. m. (4. VI.,
fl. et fr.; n. 6428).
Cerastium inflatum Link. — Boiss. Fl. Or. I, 721.
Elburs occid., ad basin montium Totschal, supra Ferasad, 1600 m.
sem». (29. VV” firuct.;n. 6429).
Fehlt in Buhse’s Liste, von Bunge bereits bei Teheran gesammelt.
* Cerastium Elbursense Boiss. — — Boiss. Fl. Or. I, 729.
Elburs oceid., in glareosis (nicht « arenosis » Boiss. |. ec.) alpium
Häsartschal ad basin montis Tachti-Soleiman, 4000-4100 m. s. m. (!);
loc. class. (29. VL, flor.; n. 6435); Demawend, in regione alpina, in
excelsis, 3800 m. s. m. (17. VIT, fi. et fr.; n. 6434).
Von letztgenanntem Standort ist diese Art, obwohl dort in Menge
auftretend, bisher nicht bekannt gewesen ; sie stimmt völlig mit jener
von den Häsartschaler Alpen (class. Standort) überein, weicht aber
von der Beschreibung (!) Boissier’s insofern ab, als die Kapsel (völlig
ausgereift!) fast doppelt so lang als der Kelch ist. Reife Kapseln vom
classischen Standort liegen nicht vor, es ist aber nicht unmöglich, dass
auch die Original-Exemplare Kotschy’s und Aucher’s nieht völlig
ausgewachsene Kapseln aufweisen. Jedenfalls wird damit ein Unter-
scheidungsmerkmal dem C. purpurascens Adams gegenüber hinfällig,
mit welch’ letzterem das in allen Teilen kleinblumigere 0. Elbru-
128 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SerR.). (60)
sense Boiss. (beide Arten besitzen auch die leuchtend roten Wurzeln!)
nahe verwandt ist. Zwar sind kleinasiatische subalpine Formen des
C. purpurascens Adams von der Demawendpflanze recht verschieden,
hochalpine Formen aus dem Kaukasus dürften wenig nennenswerte
Abweichungen zeigen.
Malachium aquaticum (L.) Fries. — Boiss. Fl. Or. I, 731.
Enseli, in dumetis (2h. IV.; n. 6399).
*Spergularia marginata (DC.). — Boiss. Fl. Or. I, 733. — Buhse,
Aufz. 93.
In valle Sefidrud prope Rudbar, 300 m. s. m. (4. IV.; n. 6397).
Poiycarpon tetraphyllum (L.) L. fil. var. Caspicum (Gmelin) C. A. M.
(= var. diphyllum Boiss.). — Boiss. Fl. Or. I, 735. — Buhse, Liste 47.
— Lipsky, pl. Ghilan, 222.
Rescht, in arenosis et ad muros; loc. ciass. (29. IV.; n. 6477).
Herniaria cinerea DC. — Boiss. Fl. Or. I, 739.
Baku (19. IV.: n. 6476); in valle Sefidrud in arenosis ad Mendschil,
400 m. s. m. (10. V.;n. 6477); prope Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.;
n. 6475).
Neu für das Gebiet.
Herniaria giabra L. — Boiss. Fi. Or. I, 740.
Elburs, in subalpinis ad Scheheristanek, 2460 m. s. m. (10. VL;
n. 6471); in valle Lar (aitionis Demawend) in faueibus prope Junesar,
27-2800 m. s. m. (12. VOL; n. 6470).
Neu für Persien.
Herniaria hirsuta L. — Boiss. Fl. Or. I, 740.
Teheran, in desertis, 1130 m. s. m. (1. II. 1892; n. 3342).
Herniaria incana Lam. — Boiss. Fl. Or. I, 741. — Lipsky, pl.
Ghilan., 223.
Elburs oceid., in glareosis subalpinis ad fluvium Keredsch prope
Getschesär vallis Lur, 21-2200 m. s. m. (24. VI.; n. 6473); in valle
prope Scheheristanek, 2200 m. s. m. (6. VI.;n. 6472).
Paronychia Kurdica Boiss — Boiss. Fl. Or. I, 744. — Buhse,
Aufz. 92 (sub P. cephalotes).
In valle Sefidrud in rupestribus declivitatibus inter Rustamabad et
Rudbar, 2-300 m. s. m. (3. V.: n. 6482 forma bracteis nondum evo-
lutis!); ad Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6482 eadem forma!);
Teheran, ad radices alpium Totschal prope Ferasad, 1600 m. s. m.
(29. VL; n. 6479); in valle Lur in mont. Elburs oceid. ad pagum
Meidan, 2100 m. s. m. (18. VI. ; n. 6478); in rupestribus inter Feschend
et Junesar ditionis vallis Lar, 2400 m. s. m. (12. VIL. ; n. 6480).
(61) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 129
ai
Die Exemplare von letztgenannten beiden Standorten (n. 6478 und
6480) repräsentieren eine « forma microcalyeina » mit auffallend
kleineren, aber typisch geformten Kelchen, während die erstgenannten
dem Sefidrudthal entstammenden und die bei Patschinar aufgenom-
menen Exemplare, nur scheinbar von der typischen Form abweichen,
insofern als die Bracteen noch nicht völlig entwickelt und die Pflanze
dadurch in der Tracht der P. Bungei Boiss. (mit sehr stumpfen Kelch-
zipfeln, vergl. Bornm., exs. ex loc. class.) und der P. Sinaica Fres.
(vergl. Bornm., exs. Dschebel-Hamrin, Babylonia; Kelchabschnitte
kürzer, breiter, zottiger) ähneln. Die beiden Stapf’schen Species,
P. cæspitosa und P. argyroloba (Stapf, Pol. Exp. U, 22; Beitr. z. Fl.
von Lye. Car. Mesop. II, 12) kommen hierbei nicht in Frage, da beide
zu den Arten mit gleichgestalteten Kelchzipfeln zählen. Zu P. Kur-
dica Beiss. zählt auch n. 316 meiner kleinasiatischen Exsiccaten,
ursprünglich als P. macrosepala Boiss. (t. Hsskn.) bestimmt; n. 3015,
3291, 1064 tragen bereits die richtige Bezeichnung.
Pteranthus echinatus Desf. — Boiss. Fl. Or. I, 752.
In valle Sefidrud, in eampis sterilibus prope Rustamabad (3. V.,
fl. et fr.; n. 6469); in arenosis prope Mendschil ad viam versus
Patschinar, 400-500 m. s. m. (12. V.; n. 64695).
Neu für das Gebiet; aus Persien nur von dem Küstengebiet des
Persischen Golfes bekannt.
Scleranthus uncinatus Schur. — Boiss. Fl. Or. I, 750.
Enseli, in arenosis (24. IV,;n. 64825).
TAMARISCINEAE
Myricaria Germanica (L.) Desv. — Boiss. Fl. Or. I, 763. — Buhse,
Aufz. 90.
Elburs oceid., in reg. subalpina ad rivulos; in valle Lur prope
Meidan et Getschesär, 21-2200 m. s. m. (4. VIL, fl. et fr. ; n. 6518).
HYPERICINEÆ
Hypericum Androsæmum L. — Boiss. Fl. Or. I, 788. Buhse,
Auiz. 45.
In valle fluvii Sefidrud, in silvis inter Kudum et Rustamabad
(12.1. 1892, fol.; n. 3378).
BULLETIN DE L’HERBIER BOissiur, n0 2, 31 janvier 1905. 9
130 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20 SÉR.). (62)
Hypericum scabrum L. — Boiss. Fl. Or. I, 796. — Buhse, Aufz. 46.
Kaswin, in collibus, 13-1400 m. s. m. (19. V., flor.; n. 6519).
+. micranthum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 796.
Elburs, Teheran, ad basin montium supra Ferasad, in consortio typi
(29. V., flor.; n. 6520).
Diese mir aus Armenien bekannte Varietät tritt im Elburs nicht
selten aber nur vereinzelt zwischen der typischen Form, welche hier
sehr verbreitet ist, auf, zuweilen aber in sehr ausgeprägter, zwergiger,
kleinblütiger Form ; zweifelsohne keine eigene Art.
Hypericum hirtellum (Spach) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 798.
Kaswin et inter Kaswin et Teheran in aridis planitiei, 1200-1300 m.
s. m., prope Huschkerabad (21. V., flor.; n. 6521); ad basin montium
Schimran ditionis Teheran, ad Vanek, 1600 m. s. m. (28. V., flor.;
n. 6522); in ditione oppidi Demawend et in collibus ad fluvium
Dschadsche-rud, 1400 m. s. m. (21. VIL, fruet.; n. 6523).
Ein von Sintenis bei Egin (am Euphrat) gesammeltes, von Stapf
irrig als 7. hirtellum (Spach) bestimmtes Aypericum (Sint. n. 2619)
ist eine unbeschriebene, von Haussknecht (in herb.) H. uniglandu-
losum Hsskn. benannte Art, verwandt mit 7. Kotschyanum Boiss.
« speciis foliis apice glandula unica longistipitata nigra obsitis ab
omnibus confinibus distineta. » — « H. læve » Stapf in Sint. exsice.
n. 905 ist A. retusum Aucher (sec. Hausskn. herb.). — Schliesslich ist
zu bemerken, dass das von Freyn neuerdings (Bull. de l’Herb.
Boiss. 1895, p. 102) beschriebene 4. Tempskyanum Freyn et Sint.,
gesammelt von Sintenis in Türkisch-Armenien, mit 7. pruinatum Boiss.
et Bal. (Boiss. Fl. Or. suppl. 128; vidi orig. herb. Hausskn.) identisch
ist, obwohl der Autor nichts von der pruinösen äusserst kurzen
Behaarung erwähnt. Sintenis’s Pflanze stimmt indessen exakt mit
Balansa’s Exsiccaten überein und ganz besonders in der äusserst
charakteristischen Bekleidung «totum sub lente minutissime papillis
pruinosum. » Beide Pflanzen entstammen der Alpenregion des gleichen
Gebietes. Freyn stellt seine Art in die Gruppe der TYriadenioidea J.
et Sp., während sie in Wirklichkeit der Sektion Tieniocarpia J. et Sp.
angehört und mit A. confertum Chois und H. repens L. verwandt ist.
Hypericum helianthemoides (Spach) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 802.
Elburs oceid., in declivitatibus aridis subalpinis prope Scheheris-
tanek et in valle Lur, 21-2200 m. s. m. (5. VIT, flor.; n. 6523); in valle
Talkan (Talagon) ad pagum Gattadeh, 2300 m. s. m. (flor.; n. 6525).
Die meisten Exemplare sind typisch schmalblätterig; Pflanzen von
(63) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 131
weniger besonnten Plätzen sind breitblätterig, d. h. der Blattrand ist
nicht eingerollt, und diese würden als ß. latifolium Boiss., die Kotschy
vom Elbursgebirge ausgab, zu bezeichnen sein.
MALVACEÆ
Malva parviflora L. — Boiss. Fl. Or. I, 820.
Inter Rescht et Kaswin, prope Patschinar, 5-600 m. s. m. (12. V.,
fl. et fr.; n. 6496).
Bisher aus dem Gebiet nicht angegeben, aber zweifelsohne ver-
breitete Ruderalpflanze.
Malva Aegyptia L. — Boiss. Fl. Or. I, 818.
Inter Rescht et Kaswin in desertis arenosis prope Mendschil et
Patschinar, 400-450 m. s. m. (11. V., fl. et fr.; n. 6495).
Neu für die Flora Persiens.
Althæa hirsuta L. — Boiss. Fl. Or. I, 824.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (5. V., flor.; n. 6497).
Bisher nur aus dem Küstengebiet von Asterabad angegeben, tritt
hier in der Olivenregion auf und ist sicher im Culturland verbreitet.
* Alcea sulphurea (Boiss. et Hoh.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 827.
In dumetis ad fluvium Dschadsche-rud inter Teheran et oppidum
Demawend, 1400 m. s. m. (21. VIT, fl. et fr.; n. 6499).
. Bosssier beschreibt die Pflanze mit den Worten « caulibus erectis
humilibus » unrichtig. Im Gegensatz zu A. Aucheri Boiss., welche als
ein Bewohner steriler steiniger Ebenen und Ackerränder nieder-
gestreckten Wuchs hat, ist A. sulphurea Boiss. eine sehr stattliche Art
mit bis 1 Meter hohen, aufrechten und sehr kräftigen und stark ver-
zweigten Stengeln.
Alcea ficifolia L. — Boiss. Fl. Or. I, 833. — Buhse, Aufz. 44.
Sefidrud, in collibus ad Rustamabad, 200 m. s. m. (3. V., fol.;
n. 6499); prope Patschinar, 550 m. s. m. (11. V., flor.; n. 6501).
Die Pflanze von Rustamabad ist stark verkahlt und besitzt bis auf
den Grund geteilte Blätter mit schmalen Blattabschnitten. Die subsp.
A. glabrata Alef., welehe Boissier « prope Asadbar (leg. Kotschy) »
anführt, ist dagegen eine andere Pflanze bezw. eigene Unterart
mit schwachgelappten Blättern (Lappen 3-eckig, mitunter schwindend),
welche in der subalpinen Region massenhaft und nur in dieser
Gestalt auftritt. Leider konnte ich von dieser im Gebirge spät-
blühenden Pflanze keine reifen Samen erhalten.
132 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ae sÉR.). (64)
A. glabrata Alef. — Boiss. Fl. Or. I, 834 (pro var. A. ficifolia L.).
Elburs oceid., in subalpinis in valle Scheheristanek et valle Lur
ditionis Asadbar, 21-2400 m. s. m. (4. VIL, flor.; n. 6500); in reg.
subalpina vallis fluvii Dschadsche-rud, prope Ahar et Egil, 18-2000 m.
ms. CNE Horn 65010):
Malvella Sherardiana (L.) J. S. — Boiss. Fl. Or. I, 834.
Inter Rescht et Kaswin, in arenosis prope Mendschil, 450 m. s. m.
(9-V., feet ie: n. 6494).
Neu für die Flora Persiens.
Kosteletzkya pentacarpos (L.) Led. — Boiss. Fl. Or. I, 838.
Enseli, in arenosis maritimis prope Kasian in consortio Tourne-
Jortie Arguizia, Canvolvuli Persici, Junci acuti (5. VIIT, fl. et fruct.
mat.: n. 6498).
TILIACEÆ
Tilia Gaucasica Rupr. — T. rubra Boiss. Fl. Or. I, 847 (an DC.?)
— Buhse, Liste, 47; n. 278.
Sefidrud, inter Kudum et Rustamabad in silvis, 100-200 m. s. m.
BEN fol. 6530).
Keineswegs häufig, wenn auch steril so doch mit der Planze des
Kaukasus (Ossetien, leg. Markoviez) gut übereinstimmend; eine andere
Linde ist mir im Gebiet nicht begegnet.
LINE Æ
Linum catharticum Boiss. — — Boiss. Fl. Or. I, 851.
Elburs, ad basin montis Demawend prope Pelur, 2200 m. s. m
15. VII. fl. et fr.; n. 6487); prope Scheheristanek. 2200 m. s. m. (notavi).
Linum Liburnicum Scop. — Z. corymbulosum Rehb. — Boiss.
Fl. Or. I, 852.
Sefidrud, prope Rudbar et Rustamabad, 2-300 m. s. m. (3. et 4. V.,
il. et fr.; n. 6490 et 6491).
Linum nodifiorum L. — Boiss. Fl. Or. I, 853. — Buhse, Auïz. 43.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (3. V., flor.; n. 6488); ad
Patschinar, 550 m. s. m. (12. V., flor.; n. 6489).
(Fortsetzung folgt.)
135
Die Gattung BERBERIS (Euberheris).
Vorarkeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
(Suite.)
705. Folia alia integra, alia dentata, ovula 1-5 72.
71a. Ramuli glabri, folia anguste lanceolata, 10 : 1.5-20 : 5 mm., margine revo-
luta: flores 3-% fasciculati vel subcorymbosi foliis breviores; pedicelli
DÉS ee nee ee co nee 3. B. mutabilis.
716. Ramuli fere semper hirtelli folia anguste elliptica vel oblonga, 0,7-2 : 0,3-
0,8 cm., plana; flores singuli vel raro pluri, pedicelli foliis plerumque
longiores; florum diam. 9-44 mm................ 6. B. buxifolia !.
72a. Folia vix supra 2,5 cm. longa, saltem tantum modo utrinque 1-4 dentata 73.
72b. Folia plerumque haud minus 3 cm. longa, 4-6 vel Sr den ta 76.
73a. Ramuli spinosissimi, folia rigida patentia tricuspidata, vix supra 1:
0,5 em., spinis parum longiora; infl. 3-5 subcorymhosæ, foliis vix lon-
DIOR AN N N 10. B. Zahlbruckneriana.
73b. Ramuli vix vel haud dense spinosi; folia haud rigida, latiora 7%.
7%a. Folia plerumque integra vel tridentata 0,9 : 0,4-2 : 1 cm infl. plerumque
3 floræ brevipedunculatæ, folia vix vel parum superanles: pedicelli
pedunculo subæquilongi, stylus distinetus....... 23. B Hieronymi.
7%b. Folia superiora inlegra vel omnia dentata; flores singuli folia plus minus
superantes 75.
75a. Folia oblanceolata 1 : 0,3-3 : 0,8 cm.; petala sepalis vix minora, fila-
menta plerumque brevidentata, antheræ connectivo haud superalæ.....
8. B. heterophylla.
75b. Folia fere rectagona vel rhomboidea, petala sepalis mullo minora: fila-
menta edentata; antheræ connectivo producto superatæ..............
9. B. antucoana.
76a (72b). Folia angusle lanceolata, 2-5(-6) : 0,3-0,7 em.; flores 2-4 fasciculati,
pedicelli ad 2 cm. longi; florum diam. 6-8 mm... 4. B. sanguinea.
76b. Folia lanceolata, 2-5,5 : 0,6-1.5 cm.; flores 1-6 fasciculati; pedicelli ad
2 cm. longi; fiorum diam. 42-15 nm. ............ 40. B. Hookeri.
77a (685). Spinæ normales; racemi 1-4,5 em. longi. c. 8 flori, puberuli;
filamentata dentata; folia oblongo-spathulata, integra, i : 0,5-1,8 :
0,S:cm. ramuldhetelier aaa a 124. B. Rechingeri.
1 Wenn Griffel vorhanden, vgl. eventuell 23. Hieronymi oder sonst auch
7. montevidensis oder 25. microphylla.
865.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (18)
. Spinæ foliaceæ ; flores apice pedunculi ad 3 em. longi subumbellatæ ; fila-
menta dentala; folia ovata vel rotundata ex parte spinoso-dentata, 1,5
159-2:0 5 2.38 cm 8 SR EVENE INN ER 16. B congestiflora!.
(65c). Folia integerrima vel ad apicem utrinque remote 2-3 dentata 79.
. Folia circumserrata 80.
. Folia inlegra, chartacea, late ellipliea, 5,5 : 2-3 ad 7,5: 3 cm., petioli ad
1,5 cm. longi; flores 3-6 fasciculati, pedicelli ad 2 cm...............
B. latifolia.
Folia ad apicem plerumque 2-4 dentata, paulo crassiora, einen
k : 2-6 : 3,2 cm., pee racemi laxiflori, pedicelli 8-12 mm.,
bracteæ nn mm.; florum diam. ec. 10 mm.... 126. B. quindiuensis.
Flores 8-20 fascieulali; folıa breviserrata, vix supra 2 cm. lata 81.
Flores racemosi, folıa nl -dentata, vix minus 2-3 cm. lata 82.
Folia (teste Franchet) 10-18 : 1,2-2,5 em.; flores 8-45; pedicelli 2-3 em....
39. B. a
. Folia 4-11 : 4-1,8 cm., raro 7:3 em.; flores 10-20, pedicelli 1,2-1.6 cm.:
ovulum 1, funiculo fere 2-3 plo longiore suffultum. %2. B. Wallichiana.
. Folia fasciculala dense pectinato-serrala, 7 : 2,5-15 : 6 cm.; infl. inferne
nudæ ad 12 cm. longæ, vix supra 15 floræ; flores pro genere maximi,
fere 2 cm. diam. ; bracteæ 3-5 mm., pedicelli 10-1% mm.. ovula e. 8..
123. B. ciliaris.
Folia plerumque sparsa remotius spinuloso-dentata, 7 : 2-8 : 4 vel 10
3cem.; racemi longe pedunculati paueiflori foliis subbreviores, pedi-
celli 10-18 mm.; florum diam. c. 15 mm., ovula 2. 108. B. Negeriana.
(64b). Petioli supra vaginas articulati 8%.
Petioli infra laminas articulati 90.
Folia fere omnia dentala ? 85.
Folia integerrima? 87.
Ramuli distincte angulala, al folia dense brevidenlata, oblonga
vel elliptica, obtusa, 3 :1,7-5 : 2,5 cm.; infl. inferne 2-4 cm. nudæ ad
9 cm. longæ, pedicelli bracteis duplo longiores 5-6 mm., ovula 2.....
143. B. Beauverdiana.
Ramuli eylindriei, fusci; folia remote spinuloso-dentata, ovula 4 86.
. Ramuli hirtelli, folia utrinque acuta, 2,5-7 : 1-3 em.; infl. ad 9 cm.
longæ inferne plerumque nudæ, pedunenli pedicellique nigricantes, ovula
dua longiora, stylus te ER te teen 54. B. chitria.
Ramuli glabri, folia obovato-oblonga, apice subobtusa, 3,5 : 1,3-5 : 2 cm.;
infl. ad apicem late paniculatæ, "peduneuli pedicellique cinerascentes,
ovula omnia æquilonga, stylus nullus vel subnullus.................
142. B. Jamesonïüi.
87 a (84b). Folia sublus conspicue albescentia 88.
87 b.
88 a.
885.
89a.
895.
ut -
Folia subtus nilide viridescentia 89.
Folia chartacea 6-12 : 4-7 cm.; pero 1-2 cm. longi; infl. ad 30 cm.
longæ, bracteæ 2-3 mm., , pedicelli 4 L7mnm Stylus Qullus 2 yes
139. B. Lehmanni.
Folia subcoriacea, 2 : 1,3-4,3 : 2 cm., brevipetiolata; inf. ad 1% cn.
longæ, pedicelli 7- M mm: stylus DEVIS 140. B. Barbeyana.
In. glabre. ad 9 cm. long, bracteæ 1-2 mim., pedicelli 4-6 mm , florum
diam. 6-7 mm.; folia 2,5 : 4-5 : 2,3 cm , acutiuscula margine plerum-
que undulata, utrinque tenuissime reticulata. 148. B. loxensis.
Intl. plerumque puberulæ, ad 7 em. longæ; bracteæ 3 mm., pedicelli
5-9 mm.: florum diam. c. 8 mm.: folia 4 : 2-6, 5 : 3,2 em., apice oblusa
vel rolundata, utrinque tenue relieulala........ 141. B. multiflora.
Vel. eventuell auch 15. varriflora.
Vergleiche eventuell 449. B. Warscewiezii.
Vergleiche eventuell 142. B. Jamesonr.
—
(19) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 138
90a
905.
Yla
915
92a
920.
93 a.
935.
94 a.
94 b.
95a.
955.
96 a.
96 b.
97 a.
975.
98 a.
98.
(83b). Folia charlacea, utrinque reticulata, subtus glaucescentia integra vel
ad apicem remote paucidentata; infl. erectæ 91.
Folia coriacea, supra vix reticulata subtus vix glaucescentia, spinuloso-
dentata, 2,5 : 1-5 : 1,6 em.; infl. nutantes 3,5-6 cm. longæ, bracteæ
3 mm., pedicelli 7-12 mm.; florum diam. 8-10 mm. 131, B. Goudoti.
. Folia 6 : 3,5-9 : 4,5 cm.: inf. elongatæ ad 18 cm. long&; bracteæ 3-4 mm.;
pedicelli OL CE. a Rs Re CR Re See 138. B. glauca.
. Folia 3,5 : 1,5-5,5 : 2,8 cm.: infl. contracto-paniculatæ foliis subæqui-
longæ: bracleæ ec. 4 mm.; pedicelli 12-15 mm.; florum diam. 7-9 mm...
= - 129. B. Guilache.
(15). Folia subtus distincte papillosa! 93.
Folia subtus non papillosa? 110.
Folia supra cum stomatibus?®, flores racemosi...... 68. B. integerrima.
Folia supra sine stomatibus 94.
Flores ad 4-7 fasciculati vel peduneulo nudo subcorymbosi#; folia
plerumque dentata 95.
Infl. racemosæ® vel plus minus paniculalæ ; folia plerumque integra 103.
Folia subtus viridescentia, nec distincte albescentia non coerulescentia 96.
Folia subtus plus minus albescentia vel cœrulescentia 100.
Flores in pedunculo nudo fere 3 cm. longo subcorymbosi; pedicelli
5-9 mm.: styli nulli: folia ec. 2 : 0,4-3 : 1 em.; ramuli tenuissime
hinten Res ARR NR En else 56. B. umbellata.
Flores fasciculati vel sine peduneulo longo subcorvmbosi vel subracemosi 97.
Flores singuli (vel raro 1-4) 98.
Flores ad 5-7 fasciculati vel subcorymbosi 99.
Folia 1-3 spinoso-dentata, 0,6-1,3 : 0,2-0,6 cm., fructus e. 10 : 7 mm.....
28. B. kumaonensis.
Folia plerumque majora, integra vel pluridentata, fructus ce. 14 : 10 mm...
29. B. yunnanensis.
99a. Flores ad 2-5 subcorymbosi vel subracemosi, inflorescentiæ ad 3 cm.
longæ, pedicelli ad 2 em.; folia 2 : 0,8-3,5 : 1,8 cm., integra vel
dentatazt. Mrs rer ee ee do. B. garhwalensis.
99b. Flores 5-7-fasciculati, pedicelli 10-15 mm.; folia fere semper integra,
SA TE (TES ee M ET ne sp EN te ee Rene 8%. B. ignorata.
100a (955). Ramuli tenuissime hirtelli; flores singuli .. 30. B. macrosepala.
1006. Ramuli glaberrimi, flores plerumque 3-5 fasciculali vel subcorymbosi 101.
1014. Folia subtus tantum paulo albescentia 2 : 0,8-4(-5) : 2,8 cm., brevi
spinoso-dentata; fructus opalini, apice anguslati et contorti........ 5
31. B. diaphana.
1015. Folia subtus intense albescentia vel cœrulescentia, fructus apice haud
angustati 102.
102«. Intl. 1-2 floræ, ovula 5-8, folia 0,8-2,5(-3,7) : 0,4-1,8(-2) cm., utrinque
3.9.denlatan Noel DE ete 27. B. concinna.
1026. Infl. 1-2 floræ, ovula 1-4, folia 1-3(-4) : 0,8-1,5(-2) cm., integra vel
DINEdeN AA Eee Rene nee 34. B. virescens.
103 a (94b). Folia parvissima, 5 : 2-12 : 3 mm............. 69. B. elegans.
103b. Folia majora 10%.
10%a. Infl. paniculatæ sed laxe 7-12 floræ, pedicelli ad 12 mm. longi; folia
peliolata, oblongo-elliptica, 2 : 0,7-3,5 : 2 cm.. 132. B. corymbosa.
1046. Infl. racemosi vel subeorymbosi 105.
1
70.
Ut H ww bo
Vergleiche eventuell 37. B. kaschgarica, 47. latifolia, 35. pruinosa,
Thunbergii oder auch 33. Jaeschkeana.
Vergleiche eventuell 54. B. chitria und 137. Kæhnean«.
Vergleiche eventuell 37. B. kaschgarica.
Vergleiche eventuell auch 133. B. flexuosa, 53. ceylanica und 69. elegans.
Vergleiche eventuell 56. B. umbellata.
196 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (20)
105a. Infl. laxe 5-8 floræ 406.
1055. Infl. multiflore, longe racemosæ 107. :
106a. Infl. glabræ, pedicelli 10-15 mm.; folia 2 : 4-4 : 4,5 cm., rami recti.....
59a. B. Thomsoniana.
1065. Infl. puberulæ, pedicelli 7-12 mm.; foliac. 2:1,5 cm., rami flexuosi.....
133. B. flexuosa.
107a. Folia omnia dentata, late-ovata, 3 :3-4,5 : 3,5 cm. 89. B. dasystachya.
1075. Folia omnia integra vel ex parte dentata, oblonga 108.
108a. Pedicelli vix minus £ em. longi, folia subtus papillis tenuibus elongatis
obtectas vaxenervata PER Re ne EN can 61. B. lycium.
1085. Pedicelli vix 5 mm. longi, folia subtus brevipapillosa, nervata 109.
1090 2Folia vixe0 8 mu data ne ns en. 66. B.Garoli.
10902 Rolia 0.8-2.9 cm. Tata" se 67. B. nummularia var.
410 a (92b). Folia supra cum stomatibus! 111.
1105. Folia supra sine stomatibus? 117.
iila. Folia omnia vel fere omnia integerrima 112.
1115. Folia plerumque dentata ? 116.
112a. Infl. fasciculato-racemosæ foliis haud vel vix longiores 113.
112b. Infl. plerumque elongato-racemosæ foliis longiores 115.
113a. Folia c. 2-7 mm. lata; spinæ folia et racemos fere sessiles 2-7-floros ple-
rumque superantes 14%.
113 b. Folia ce. 8-12 mm. lata: infl. e. 8-15-floræ spinis longiores .............
78. B. australis var.
à PR D AU ELEC EN VA ALAN A RS een 37. B. kaschgarica.
AMD Eruetuswrubri 2. ee el. 75. B. cretica.
115a. Folia utrinque distincte reticulata obovato-oblonga, 2,5 : 1-4 : 2 cm.,
racemi plerumque 20 vel pluriflori........ 68. B. integerrima var.
1156. Folia nervulis secundariis et terliariis haud reticulata, oblonga, 2,5 :
0,7-0,9 ad 3 : 1 em.; infl. plerumque 12-22-floræ. 76. B. cratægina.
116a (111 b). Vide 82 B. wtnensıs*.
116b. Vide 83 B. Boissieri.
117a (110). Flores 1-4-fasciculati, interdum subcorymbosi, haud racemosi 5 148.
417b. Infl. brevi- vel elongato-racemosæ 123.
118a. Internodia vix 8 mm. longa, folia 7 :1-1,5 : 3 mm.; flores 3-6, pedicelli
VAR ON SUfrUctUSUNIomE en De es 36. B. ulicina.
41485. Internodia longiora, folia latiora, fructus rubri 119.
119a. Ramuli annotini pedicellique puberuli, folia 1-4 : 0,6-1,4 cm., flores 1-3.
32. B. angulosa®.
11496. Ramuli annotini pedicellique glabri 120.
120a. Folia fere omnia dentata vel tantum superiora integra 121.
1205. Folia omnia integerrima 122.
121a. Spinæ 1-3 fide, folia (ramulorum floriferum plerumque integra) 1,2-2,3 :
0,5-1,2 cm., forum diam. supra 10 mm....... 26. B. dictyophylla.
1216. Spinæ plerumque plurifidæ, folia omnia serrata, 0,8-2.7 : 0,3-1 cm.;
Ho AM EVE MN ee See B. sibirica.
1 Vergleiche eventuell auch 63. heteropoda und 90. brachypoda, welch’
letzte ich noch nicht untersuchen konnte.
2 Wenn Blüten in behaarten, dichtblüligen und daher traubenähnlichen
Rispen, vergleiche 135. B. kunawarensis.
3 Vergleiche eventuell 68. “ntegerrima var.
* Um diese Tabelle nicht allzuweit auszudehnen, verweise ich hier und
später auf die im nächsten Abschnitt gegebenen Uebersichten in den Sektionen.
5 Vergleiche eventuell 80. B. Sieboldii und 55. garhwalensts.
5 Vergleiche eventuell auch bei 33. B. Jaeschkeana.
(21)
199 a.
122b
C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 15
Ramuli purpurascenles, valde angulati, folia 1 : 0,5-9,5 : 1,8 em.:
OMS VENUE nes en .. 7. B. thunbergii!.
Ramuli flavescentes, vix sulcali, folia 1,5 : 0,6-3 : 1 em.; ovula 4-6;
SO CSS 2 een 2%. B. montana.
123 a (1175). Spinæ dilatatæ, à ad plurifidæ, folia bası plus minus 5-nervia, roiun-
1230.
124 a.
1240.
195 a.
1255.
126a.
1260.
127 a.
1270.
198 a.
1980.
129 a.
129 b.
130 a.
130 D.
131 a.
1510.
132 a.
1320.
133a.
1330.
»
data vel obevata, 1,5 : 1,2-3,5 : 3 cm., pelioli infra laminam arli-
culati: inf. pedunculo nudo subcorymbosæ : slamina dentata.........
16a. B. rotundifolia.
Spinæ normales 1-3, raro S-fidæ, folia pasi 1- vel 3-nervia, filamenta
edentala 12%.
Ovula (4-6) funieulo ovis fere triplo longiore sustenta: folia fere semper
integra, 1,8-5 : 1,5-2,5 vel ad 5:2 cm.; fructus fere sphaeroidei,
client, ssiylımuliaas a ae 63. B. heteropoda.
Ovula fere semper sessilia vel funiculo ovis vix æquilongo sustenla;
fructus haud globosi, vel rubri vel stylo distineto eoronali 125.
Folia omnia vel fere omnia integra? 126.
Folia omnia vel pleraque dentala® 135.
Infl. brevi- vel longe-racemosæ (interdum floribus singulis accessis) 127.
Infl. inferne compositæ, ad 6 cm. longæ, 10-20-floræ ; pedicelli 12-20 mm. ;
ovula 2; folia ovala vel elliptica, 2 : 4-5,5 : 2,5 cm.; petioli
DCR SEC A A EDER Ra u ERS He 55. B. oblonga.
Fructus plus minus globosi, stylo dislincto eoronati, atrocærulei ; folia
parva, 1,5 : 0,6-2.5 : 0,9 cem., hinc inde 1-4 dentata; pedicelli
DS), TEE Re 85. B. calliobotrys.
Fructus ovati, elliptiei vel oblongi, styli nulli vel brevissimi 128.
Folia parva, e. 1,8 : 0,7 cm., spinæ foliis vix breviores; confer.........
77. B. libanoticam et 78. B. australem
Folia majora vel spinæ iis distincte breviores 129.
Fructus 9-12 : 6-8 mm., infl. fascieulato- vel subcorymboso racemosæ,
pedicelli 12-20 mm. 130.
Fructus minores vel angustiores vel stylo distineto coronati: inf. race-
mosæ, pedicelli plerumque breviores 131.
Rami tereies, spinæ nullæ vel subnullæ, folia euneato-oblonga, oblusa, 2:
6-4 : 2 cm., in peliolo attenuati, infl. pedunculatz ad 6 cm. long,
nunc corymbosæ, nune racemosæ, 5-8 floræ, pedicelli 12-15 mm.;
uctusic- 962mm ar 64. B. Tschonoskyana.
Rami striato-angulali, spinæ 1-3 partitæ ad 4,5 cm. longæ vel nullæ, folia
oblongo-lanceolatæ, 2,5 : 1-5 : 2,3 em., plus minus acuta, hine inde
dentata, infl. racemosæ el fasciculatæ, folia vix superantes, ce. 10floræ;
(EUCEUS(C 14112: Simmons 99. B. maderensis.
Ovula funieulo distineto interdum ovo subæquilongo suslenta, folia 2 : 0,8-
4:2 velad 5: 3,5 cm.; infll. racemosæ 15-50floræ, pedicelli fructum
4-6 mm., fructus 5-6 : 2 mm... 67. B. nummularia var.
Ovula sessilia vel brevissime petiolata: inf. variæ, pedicelli plerumque
longiores et fructus majores 132.
Ramuli annotini purpurascentes 133.
Ramuli annotini flavescentes vel flavo-brunnei* vetusliores cinerel ......
79. B. Garciæ.
Ovaria stylo distincto coronata, folia sublus pruinosa. 50. B. Huegeliana.
Siyli nulli vel subnulli, folia subtus viridescentia 13%.
‘ Vergleiche eveutuell, wenn Blatttextur derb, 25. B. microphyllu.
? Vergleiche eventuell auch 7%. B. canadensis.
® Vergleiche eventuell auch 50. B. Huegeliana.
+
Vergleiche auch hier 67. nummularia var.
138 BULLETIN DE L’HEBBIER BOISSIER (Zwe SER.). (22)
13a. Ovula LE vider ep es. 72. B. iberica und 71. B. sinensis.
13:5 0vula Sr vide er. 86. B. orthobotrys und 73. B. Fendleri.
135a (1255). Fructus globosi; infl. pedunculate subumbellatæ 3-6 floræ vel ver-
ticillato-racemosæ 8-15 floræ : vide............ 80. B. Sieboldii et
81. B. Rehderiana.
1355. Fructus haud globosi, infl. plerumque distincte racemosæ 136.
136a. Folia 0,9 : 0.4-2,3 : 0,8 cm., pedicelli vix supra 8 mm. longi; flores ad
DD SUDCOEYINMPOS ER an... ee 33. B. Jæschkeanàa.
1360. Flores distincie racemosi vel folia majora et pedicelli longiores 137.
137a. Ramuli cinereo-flavescentes, puberuli: flores plerumque 5-7 subcorym-
bosi vel racemosi, pedicelli 6-17 mm. longi. ..... 53. B. ceylanica.
137b. Ramuli glabri, flores racemosi 138.
138a. Folia pilosa, inflorescentiæ puberulæ............ 90. B. brachypoda.
15395. Folia glabra, infl. haud puberulæ 140.
140a. Fructus salis magni, 10-12 : 6-7 mm.. stylo brevi disiinelo coronali,
folia 2,5 : 1,3-6,5 : 2 vel ad %5:3 cm., ovato-oblonga, elliptica vel
subrotundala. raro integra subtus læte viridescentia vel subalbescentia,
FACE SO) A0 25 lon ER ar. 2... LE 19. B. aristata.
1405. Fructus minores, slyli deficientes 441.
4Ala. Folia subtus cinereo-albescentia, lævia, nervis lateralibus tantum paullo
prominulis tenue reticulata, ramuli annolini purpurei vel fuscescentes,
parum angulati; inf. 2,5-5,95 em. longe, 19-25 floræ, pedicelli
D-10mmertructus 7 9 07m me ee 7%. B. canadensis.
1445. Folia plerumque majora, subtus viridescentia vel plus minus anguste
reticulata : confer species 91-98 sect. vulgares.
18}
Die natürlichen Verwandtschaftsverhältnisse der Arten.
Es gibt innerhalb der Gattung nicht ein einziges Merkmal, auf Grund
dessen wir diese in bestimmle die phylogenetischen Zusammenhänge nicht
zerreissende Gruppen trennen könnten. Wir sehen wohl, dass die Arten
als solche fast stets sehr gut charakterisiert sind und dass sie sich im
Einzelnen zu Gruppen vereinigen lassen, aber selbst diese Sektionen
lassen sich gegenseitig nur selten kurz und scharf durch Hervorhebung
bestimmter Kennzeichen fixieren. Im Gegenteil! Wir werden oft im
Zweifel sein. ob eine Art « noch » zu dieser, oder «schon » zu jener
Sektion zu stellen ist. Ich habe mich bei der Aufstellung der Sektionen
in der Regel von der Gesamtheit der Merkmale leiten lassen und
bestiminte Einzelheiten nur so weil es möglich war in den Vorder-
grund gestellt. Wenn also meine Sektionsdiagnosen nicht immer sehr
« præcis » erscheinen, so bin ich nıichtsdestoweniger überzeugt, dass
— soweit ich nicht stets im Einzelnen Zweifel ausgesprochen habe —
die vereinigten Arten als unter sich phylogenetisch nächstverwandt
angesehen werden müssen. Und meines Erachtens lässt sich an der
Hand der Inflorescenzausgestaltung ein Fortschritt in der Entwicklung
zeigen, der die phylogenetischen Beziehungen zum Ausdruck bringt.
Da die im Weiteren gegebene einreihige Anordnung der Sektionen,
deren wahre genelische Zusammenhänge natürlich nicht recht hervor-
(23) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 139
treten lässt, so will ich versuchen in folgender Weise darzustellen, wie
ich mir die wirklichen Verwandtschaftsverhältnisse denke. Doch gibt
die Skizze nur vorläufige Andeutungen. Man vergleiche das
in Abschnitt III bei Besprechung der geographischen Verbreitung
gesagle.
Laurinæ
Buxifoliæ
O£ Actinacanthæ
| Ilicifoliæ
; Ven
——_ Truxillenses ——;Paniculatæ
Süd- und Zeniral
amerikanischer Zweig.
. - /
Quindiuenses”/
}
/
f
Goudotiæ/
Heteropodie\
\
Sinenses._
Angulosæ
: / H N
© Ulicinæ Integerrimæ Vulgares,
% \
1. \
_Asiatice 7 \
/
N ee
Wallichianæ
a
\
Asiatisch-europäisch
nordamerikanischer Zweig.
Seer. 1. BUXIFOLIÆ
Folia sempervirentia, parva, nunquam rotundata; flores singuli vel ad
3-9 fasciculati vel subcorymbosi; styli nulli; ovula 8-12; spinæ normales.
Die hier vereinigten Arten sind sämtlich in Süd-Amerika (vor-
nehmlich Chile) heimisch und durch die für Berberis grosse Zahl der
Samenanlagen ausgezeichnet. Habituell scheiden sie sich in 2 Gruppen :
Subsect. a. EMPETRIFOLLE
Blätter schmal lineal, ganz gerollt, oder lineallanzettlich, nur Ränder
meist stark umgerollt; Filamenente stets mehr oder minder deutlich
gezähnt.
140 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). (24)
A. Blätter mit Hypoderm und unterseitigen Papillen.
I. Blätter voilständig gerollt, Blüten zu 1-2.
l. Berkeris empetrifolia Lam. Ill. Gen. (. 253. fig. % ex Poir.,
in Lam. Encycl. VII, 621 (4808).
b. revoluta Sm., ex DC. Syst. IL, 16 (1821).
Bekannte, auch in Kultur befindliche. durch die eigenarlige an
Empetrum gemahnende Trach! auffällige Art.
var. a. typica C. K. Schn. — Folia spinis longiora, sæpissime curvata.
var. b. magellanica C. K. Schn., nov. var. — Folia spinis plerumque
breviora vel subæquilonga, rigidiora, crassiora, vix curvata.
Südwest-Südamerika: vom etwa 30° s. Br. bis Feuerland. Nach
Norden im Gebirge bis 2300 m.
var. a. Chile: Cord. de Santiago [Philippi]; Cord. de Chillan [Philippi,
sermain 1899]; Ajos de Agua [Bridges n. 63]: Estero del Pinon rasgado
[Poeppig n. 47 (150)]; La Chapa [Dessauer 1875]; Villarica [Neger 1897];
Cajon de las Cipresso [Güssfeldt n. [Ha]: um den Leña?-Pass [Güss-
feldt n. Va]. Ferner Cord. de Antuco [? Jan. 1829]; Cord. de la Rosa
[? Nov. 1827]. und ohne Ortsangaben [Leibold (Wawra) n. 2977;
Cumming n. 229 et 1199: Besser].
Argentinien : Prov. de la Bioja, Sierra famalina [Hieronymus-
Niederlein n. 783].
var. b. Feuerland : Magellan [Commerson]: Sandy point [Hohen-
acker n. 1065].
it. Nur Blattränder umgerolit, Blätter bis fast 3 mm. breit, Blüten zu 2-4,
meist in kurzgestielten, die Blätter nicht überragenden Scheindolden.
2. Berberis Wawrana (\. K. Schn., sp. n. — Typ. in Herb. Hof-
museum, Wien !.
Frutex; ramuli glabri, vix sulcati, rubro-fusci, interdum leviter
pruinosi; spinæ normales, 3-4 fidæ, subtus distincte late-sulcatæ, fuscæ ;
folia initio subplana postea margine plus minus late revoluta, lanceo-
lata, integra vel ad medium utrinque 1-2 dentata; flores 2-4 fasci-
culati, vel subcorymbosi, glabri; sepala interna petalis vix majora,
obovata: stamina filamentis dentatis, ovario æquilonga; ovula c. 8 sessilia.
Internodien ce. 1 cm.; mittlere Dorne 0.3-1.4 cm.; Blätter 40 : 1.5-2,5
bis 30 : 2,5 mm.: Blütenstiele bis 12 mm., Blütendurchmesser c. 8-10 mm.
Diese Art liess sich mit keiner der von Reiche für Chile geführten
Species identifizieren. Vielleicht ist sie zu grevilleana zu ziehen, deren
Öriginaldiagnose allerdings nicht passt. Möglicherweise handelt es sich
um eine Form hybriden Ursprungs. Welche Art jedoch ausser
empetrifolia beteiligt sein könnte. vermag ich vorläuflg nicht zu sagen.
Chile : Cord. de Colchagua [Philippi]; ohne Ortsangabe [Seibold-
Wawra n. 3059].
1 Die Herbarien gebe ich nur bei den neuen Arlen an. Im Ueberigen eiliere ich,
soweit nicht ausdrücklich etwas anderes bemerkt ist. nur Exemplare, die mir
vorliegen. Eine Berücksiehligung der Litteraturangaben über die Ver-
breitung konnte vorläufig noch nicht erfolgen.
(25) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 141
B. Blätter ohne Hypoderm und ohne Papilien.
3. Berberis mutabilis Phil.', in Anal. Univ. Chile (1872), 665.
Frutex; ramuli subsulcati, fusei, sæpe pruinosi et flexusoi : spinæ
normales, debiles; folia oblanceolata, subplana: fiores 4-10 fasciculati :
petala sepalis internis distincte breviora obovata.
Internodien 12-16 mm.; mittlere Dorne bis 12 mm.; Biälter 10 : 1,5-
20 : 4 mm.; Blütenstiele c. 10 mm.; Biüten-Durchmesser €. 8. mm.
Habituell erinnert diese Art an stenophylla (empeirifolia X Darwini),
vgl. den folgenden Aufsaiz über Gartenformen und Hybriden. Die
Originaldiagnose kenne ich nicht, sah aber im Herb. München [Des-
sauer 1875|, ein von Philippi selbst bestimmtes Exemplar; dieses zeigt,
dass Reiche Unrecht hat, wenn er mutabilis für synonym mit hetero-
phylla erklärt.
Chile : Hacienda de Cauquenes, Cajon del Arriero [Dessauer 3875];
Villarica [Neger 1897].
Subsect. b. EUBUXIFOLIÆ
Blätter länglich eiförmig oder spatelig, flach oder am Rande sehr
schwach umgebogen, Filamente häufig zahnios.
A. Blätter mit Hypoderm und unterseitigen Papillen.
I. Zweige stets kahl.
h. Berberis cunsata’ DC. Syst. IL, 16 (1821).
De Candolie selbst ist zweifelnalfi, ob diese Art von heterophylla gut
verschieden. Mir war sie lange recht unklar, ailein das nachstehend
eilierie Exemplar im ierb. Berl in stimmt sehr gul mit — Autors
Angaben und ist von heterophylla wohl unterscl hieden (Tabelle S. 43).
Patagonien : am Rio Santa Cruz sehr häufig |C. Berg 1874}.
Strauch von 1-18 m., diese Höhe jedoch nur in den Thälern erreichend.
De Candolle sagt über die Heimat u Por Lum Docs tum.
Was 0. Kunize in Rev. gen. I, 2, 3 (1593) B. Morenonis aus
Patagonien, 56-53° [ [Moreno n. 768] Bee an eine Jugendform
von cuneata sein. Jedenfalls doter die von dem « Sterilen » Exemplar
beschriebenen unteren gestiellen Blätter darauf hin.
il. Junge Zweige behaart
?5. Berberis rariflora Lechi., Berb. Am. Austr. 33 (1857).
! Bei Arten, die bisher gewöhnlich verkannt wurden und deren Original-
diagnose schlecht oder, was z. B. für mutabilis gilt, schwer erreichbar ist,
gebe i ich eine kurze Beschreibung. Sonst nur von neuen Arten und Formen.
2 Was Citerne als B. cuneata (Herb. Paris) untersucht hat, soll weder
Hypoderm noch Papil len haben.
142 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme SÉR.). (26)
Hierher stellte ich mit ? ein steriles Exemplar aus Bolivien [Lobb].
Sicher ist mir rariflora nicht bekannt!
Bolivien : nach Lechler : Andes de la Paz [Pentland]; Prov. de la
Yungas [Weddell n. 4275].
B. Blätter ohne Hypoderm und (meist) ohne unterseitige Papillen,
Zweige fast stels behaart.
6. Berberis buxifolia Lam. Ill. Gen. t. 253, fig. 3. ex Poir.. in
Lam. Encycl. VIE, 619 (1808).
B. dulcis Sweet, Flow. Gard. ser. II., t. 100 (1823).
Altbekannte und häufig kultivierte Art.
var. a. typica C. K. Schn., Ill. Handb. Laubholzk. 302 (190%) : ramuli
annolini puberuli; folia subtus haud papillosa ; spinæ foliis subbreviores
vel nullæ ; flores singuli.
Hierher als Jugendform mit deutlich gestielten, zum Teil gezähnten
Blättern und ohne Dorne f. pygmæa Usteri, in Mitt. deutsch. Dendrol.
Ges. VII. 90 (1899) (B. pygmæa Kæhne, Dendrol. 166 [18931) und als
Zwergform des Typus f. nana Ust., 1. ec. (B. microphylla nana Dipp.,
Laubholzk. IE, 135 [1893]), sowie als Form mit fehlenden Dornen
f. inermis C. K. Schn., I. c. (B. inermis Persoon, Syn. pl. I., 387
[1805]).
var. b. spinosissima Reiche, Fl. chil. 1, 39 (1896) (var. macra-
cantha Phil., ex Usteri, ]. €.) : spin® ad 3 cm. longæ folia plus minus
superanles, celerum ut in a.
var. c. antarctica C. K. Schn., nov. var. (vide in Herb. Hofm. Wien,
Herb. Boiss., Herb. Berlin etc.). Folia (an sempervirentia ?) spinis 2-3 plo
majora, flores brevipedicellati, ceterum ut in a.
Blätter 1,8: 0,7-3 : 1,2 cm; Blütenstiele am vorliegenden Exemplar zur
Blütezeit kaum 5 mm.
var. d. papillosa C. K. Schn., 1. c. (190%) : ramuli fere glabri, folia subtus
papillosa, pedicelli ïis longiores, fructus majores.
Blätter bis 2 : 4,1 cm.; Fruchtstiele bis 2,7 cm.; Früchte €. 8 mm.
Durchmesser.
var. e. nuda C. K. Schn., nov. var. (Typ. in Herb. München) : ramuli
glabri, sepe pruinosi; spinæ debiles; folia subtus haud papillosa sed
cinerascentia; pedicelli breviores; fructus majores.
Dorne kaum 0,7 cm.; Blätter 1,3 : 0.6-2,2 : 1,2 cm., Stiel bis 1 cm.;
Blütenstiele 5-6 mm.; Früchte c. 8 mm. Durchmesser.
Var. a. und b. sind durch Zwischenformen verbunden, von var. c., d.
und e. sah ich nur wenig Material, sodass ich mir ein bestimmtes Urteil
über den Wert dieser nicht bilden konnte. Die südliche var. c. ist
vielleicht sommergrün.
Chile: von c. 30° s. Br. bis zum Kap Horn.
var. a. Cord. de Antuco [P&ppig n. 107 ei 667]; Valdivia [Buchtien 1896];
Conception [Neger 1893/96]; ad fretum magellan. [Commerson].
var. b. Cordili. de Chillan [Germain 1855]; Valdivia [Hohenacker
n. 524]; ferner ohne genauen Ort, zum Teil in var. a. übergehend [Ley-
boldt 1860; Lechler; Philippi; Gay].
var. c. Cap Horn |Hooker n. 1098].
(27) €. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 143
var. d. Villarica [Neger 1895/96].
var. e. Villarica |Neger 1897].
An buxifolia schliesst sich habituell und in der Blatlanatomie eng
an ein mir vorliegendes Exemplar aus Montevideo. Trotzdem es steril
ist, scheint es mir doch eine eigene Art zu sein, die ich vorläufig hier
einreihe als :
7. Berberis montevidensis C. K. Schn. sp. n. — Typus in
Herb. Hofmuseum Wien.
Frutex; ramuli crassiusculi, leviler sulcati, rubro-brunnei, puberuli ;
spinæ subvalidæ, acutæ, subtus distincte sulcatæ, flavo-brunneæ, foliis
breviores; folia late-ovata, vel obovata, acuta, subtus haud papillosa,
integra; flores ?
Internodien 8-10 mm.; mittlere Dorne 10-12 mm.; Blätter 1 : 0,7-
1,5: 1 cm.
Durch Art der Bedornung und Form der Blätter von buxifolia gut
verschieden.
Montevideo: [ex'Herb. Brown].
Seer. 2. ACTINACANTHÆ
Folia sempervirentia, parva vel majora, sæpe rolundala; flores fere
semper fasciculati vel pedunculo nudo subcorymbosi; styli nulli vel
brevissimi; ovula 2-6; spinæ nullæ, supra 4-fidæ, foliaceæ vel raro
normales 1-3-fidæ.
Die Arten dieser Sektion vielleicht nur in der geringeren Zahl der
Samenanlagen von den Buxifoliæ verschieden. Doch tritt dazu fast stets
eine abweichende Ausbildung der Dorne, wie auch der, allerdings unter
den einzelnen Arten sehr wechselnde, Blaticharakter meist scharf
abweicht.
Nach der Ausbildung der Dorne und im Allgemeinen auch der Blätter
lassen sich die Actinacanthæ in 2 Gruppen scheiden. Als dritte schliesse
ich B. agapatensis an, von der ich zu wenig Material sah, um festzu-
stellen, ob sie besser den Congestifloræ eingereiht wird. Wir haben also:
Subsect. a. EUACTINACANTHÆ
Dorne normal, oder wenn mehrstrahlig, so doch nicht blattartig;
Blätter deutlich länger als breit, oder sonst im Umriss rhombisch, nicht
rund, Hypoderm fehlend oder nur streckenweise ausgebildet, seltener
durchlaufend, Papillen nie deutlich entwickelt, Blüten zu 1-6 gebüschelt
oder in kurz gestielten Scheindolden.
Die in ihrer Tracht recht variablen Arten dieser Gruppe sind nur
schwer scharf zu scheiden. Nichtsdestoweniger dürften sie bei genauer
Untersuchung gute Merkmale darbieten, um diese aber ganz sicher
zu präcisieren, ist noch mehr Material nötig als mir bis heute
vorlag. ch
144 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). (28)
A. Blätter fast stets ohne Hypoderm, Dorne normal, wenn über 4-teilig
so Blüten einzeln! und Zweige kahl.
il. Blüten einzeln, Zweige kahl.
a. Dorne 9-9-leilig, Blätter uglich, an Blütenzweigen meist ganzrandig.
3. Berberis heterophylia Juss., apud Poir. in Lam. Eneyel. VIE,
622 (1808).
Frutex: ramuli glabri, paulo angulati, Slavo-brunnel; Spinæ 3-5 fidæ,
subtus late-sulcatæ; folia lanceolata vel obovalo-lanceolala, basi cuneata,
apice mucronala el plerumque utringue 2-4 denlata; flores singuli,
pedicelli foliis minoribus Ssubæauilongi, pelala sepalis internis vix
minora; filamenta subdentata.
Internodien 6-20 mm.: mittlere Dorne 5-12 mm.; Blätter 1 : 0,3-
9 : À cm.: Blülenstiele c. 5-7 mm.
Diese Art ist vielfach verkannt worden, im wiener botanischen
Garten steht ein Exemplar, das sich sehr gut akklimatisiert hat,
jedoch nie zu blühen scheint. In der Heimat Blütezeit November-
Dezember.
Chile : Cord. de Chillan [Philippi, Germain]; nach Reiche : Cord. de
Alculco, Estrecho de Magallanes.
b. Dorne selten 3-teilig, Blätter fast sämtlich gezähnt, im Umriss
vorwiegend rechieckig oder rhombisch.
9, Berberis antucoana Ü. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofm. Wien.
Frutex; ramuli glabri. subangulati, flavescentes; spin æ 5-fidæ, flavæ
subtus sulcatæ; folia reciangula vel rhomboidea vel minima ovalo-
triangularia, fere semper ulrinque 4-3 dentala. bası rotundata vel trun-
cata; flores singuli, brevipedicellali; petala sepalis internis dis-
lincte minora; filamenta edentata, connectivo supra antheras pro-
dueio.
Internodien c. À em.; mittlere Dorne 5-12 mm.; Blätter 0,8 : 0,6-
2 : 1,5 cm.; Blülenstiele c. 5 mm., Blütendurchmesser c. 7 mm.
Ich vermochte diese Form mit keiner andern Art zu identifizieren,
auch eine blosse Varietät von heterophylla scheint sie nicht zu sein. Es
müsste denn die mir noch ganz unklare, von Reiche als fragliche Art
bezeichnete brevifolia Phil., ex Reiche, Estud. Fl. chil. I., 42 (1896)
ebenfalls in den Formenkreis des heterophylla gehören und gleichsam
den Uebergang dieser in anlucoana vermitteln.
Chile: Cord. de Auntuco [? 1828]; Sierra velluda (S.-Chile) [Philippi
1829].
(29) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 145
II. Blüten zu 3-5(-7) in kurz gestielten Scheindolden,
Zweige fein behaart.
10. Berberis Zahlbruckneriana!C. K. Schn., sp. n. — Typus
in Herb. Hofm. Wien.
Frutex spinosissima; ramuli rubro-fusci, vix angulati, minule pube-
ruli, vetustiores tenuissime rimosi; spinæ confertæ. rigidæ, 1-3-fid,
foliis fere longiores, fuscescentes, subtus sulcatæ: folia rigida, spinoso-
tridentata, spalhulata; flores?, fructus parvi, brevi pedicellali, spinas
vix superantes, stylo brevissimo coronati, nigrescentes, pruinosi.
Internodien 5-6 mm.; mittlere Dorne 5-10 mm.; Blätter bis 10 : 5 mm.;
Fruchtstiele ec. 4 mm.: Bracteen c. 2 mm.; Früchte c. 5-6 : 4-5 mm.
(excl. den sehr kurzen Griffel).
Habituell sehr auffällige, im Herbar Hofm. Wien als glomerata Hk.
et Arn. liegende Art. Ich glaubte im Anfang es handle sich hier um
die mir nicht echt bekannte bidentata Lechler, doch diese muss den
Angaben des Aulors gemäss eher mit ruscifolia in Beziehung gebracht
werden.
Chile; Prov. Coquimbo, Illapel [Philippi].
B. Blätter fast stets mit Hypoderm, Dorne 4-7-teilig, Zweige meist behaart,
Blüten zu 2-6 gebüschelt.
11. Berberis actinacantha Mart. in Schult. Syst. Veg. VII, 1,
12 (1829).
Reiche, der hierzu crispa und horrida zieht, hat sie sicherlich verkannt,
zumal er grevilleana davon trennt. Ich vereinige beide und unterscheide:
var. a. typica C. K. Schn. : spinæ foliis minoribus breviores, versus
basin dilatatæ; folia majora oblonga, petiolo brevi supra vaginas arti-
culala.
Mittlere Dorne etwa bis 11 min. lang und am Grunde bis 3 mm. breit;
Blätter 1 : 0,5-2,5 : 1 cm.; Blütenstiele bis 8 mm.; Blüten c. 7 mm.
Durchmesser.
var. b. grevilleana (B. grevilleana Gill., ex Hook. Bot. Mise. IE,
136 [1833]) : spinæ foliis minoribus longiores, inferne vix dilatatæ:; folia
majora late elliplica vel fere rhomboidea, infra laminas petiolo articulata.
Mittlere Dorne bis 2 cm. lang, seitliche meist deutlich kürzer; Blätter
0,8 : 0,5-2 : 1,3 cm., sonst wie a.
Die Originaldiagnose von grevilleana ist sehr ungenügend; Reiche
betont vor alleın, dass die seitlichen Dorne viel kürzer als die mittleren
seien. Mir scheint dies allein nicht zur Trennung zu genügen und was
ich als var. b. ansehe, dürfte auch durch Uebergänge mit a. verbunden
sein. Ein Original der grevilleana sah ich noch nicht! Was Hooker
l. c. 135 unter var. minor versteht, weiss ich nicht.
1 Herrn Custos Dr Zahlbruckner, Vorsiand der botanischen Abteilung des
k. k. Hofmuseums Wien, gewidmet.
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER, 10 2, 31 janvier 1905. 10
146 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (30)
Chile:
var. a. Santiago. Cord. de los Araßos [Philippi 1853 und 1861]; nach
Martius : Baths of Collina.
var. b. Valparaiso [Dessauer 1876]; ohne Ort [Fræœmbling].
Zu dieser Subsektion scheint auch florida Phil., in Linnæa (1864), 5
zu gehören. Vielleicht handelt es sich hierbei nur um eine reichblütige
(flores 1-20 fasciculati) Form der actinacantha. Nach Philippi : Anden
der Prov. Colchagua (2000 m.). — Ob ferner marginata Gay, Fl. chil. I.,
88 (1845) mit einer dieser Arten idenlisch oder gar als Art hier einzu-
reihen. kann ich auf Grund der unzureichenden Diagnose nicht sagen;
was ich in den Herbarien unter diesem Namen fand, gehörle stets zu
anderen Arten.
Subsect. b. CGONGESTIFLORE
Dorne blattartig; Blälter im Umriss vorwiegend breit eiförmig bis
rundlich, Hypoderm und Papillen meist deutlich ausgebildet; Blüten
meist zu mehr als 6 gebüschelt oder in gestielten Scheindolden, Staub-
fäden fast slets langgezähnt.
Man vergleiche die Bemerkung bei Subsect. a.
A. Blüten sämtlich gebüschelt, die Blätter nicht überragend.
I. Zweige fein behaart, Blätter dünnlederig.
12. Berberis crispa Gay, Fl. chil. I., 86 (1845).
B. actinacantha var. crispa Reiche, Fl. chil. [., 41 (1896).
Ich betrachte als crispa die von Poppig als umbellulata ausgegebenen
Exemplare. Mit ihnen stimmt gut eine lebende Pflanze im Schlossgarten
zu Heidelberg (dort als congestiflora).
Chile : bei Quillota [Peppig n. 116].
II. Zweige kahl, Blätter derblederig.
a. Blätter lederig, aber nicht starr, unterseits deutlich, aber nicht
grubig netzaderig.
13. Berberis hakeoides C. K. Schn., Ill. Handb. d. Laubh.,
299 (190%).
B. congestiflora var. hakeoides HK. f., in Bot. Mag., 1. 6770 (1884).
Die genaue Heimat dieser Art ist unbekannt, man weiss nur, dass
die Samen aus Südamerika importiert wurden und in englischen Gärten
Pflanzen brachten. Nach dem mir aus Hort. Veitch und Hort. Vilmorin
zugegangenen Material zu urteilen steht hakeoides nicht so sehr congesti-
folia als vielmehr horrida nahe. Ob er nur eine durch die Kultur
abgeänderte Form davon ist, lässt sich vor der Hand nicht ent-
scheiden.
(31) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (RUBERBERIS). 147
b. Blätter starr lederig, unterseits grubig nelzaderig.
14. Berberis horrida Gay, Fl. chil. I., 84 (1845).
B. actinacantha var. horrida Reiche, 1. c. 42.
? B. actinacantha var. mollis Reiche, 1. c.
Durch die Aderung der Blattunterseite sehr gut charakterisierie Art.
Chile : Prov. Colchagua [Philippi]; was Reiche aus Rancagua und
San Fernando als var. mollis beschreibt, dürfte hierher gehören.
B. Blüten teils gebüschelt, teils in gestielten Scheindolden oder nur
scheindoldig, die Blätter dann überragend, Zweige fein behaart.
I. Blüten nur zum Teil in gestielten Scheindolden, Blätter mit meist
teilweise entwickeltem Hypoderm und Papillen, sämtlich gezähnt.
15. Berberis variiflora C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
München.
Frutex; ramuli cinerascentes, subangulati, puberuli;spin& foliaceæ ;
folia variabilia, oblongo-elliptica vel rotunda, spinoso-dentata, coriacea,
petiolata petiolo infra laminas articulato; flores pluri fasciculali et ex
parte pedunculo nudo foliis longiore subcorymbosi; petala sepalis internis
subæqualia, apice sæpe leviter emarginala.
Internodien 1-1,5 cm. ; Blätter c. Ï 8 : 0,7-2 : 1,8 cm.; Stiele bis À cm.;
Blütenstiele der Einzelblüten bis c. 10 mm., Scheindolden bis fast 3 cm.
lang gestielt, Blütenstiele dann kaum 2-5 mm.; Blütendurchmesser
C. % min.
Man könnte hier sehr wohl an eine Hybride zwischen congestiflora
und einer andern Art der Actinacanthæ denken. Dass es sich um eine
blosse Varielät der congestiflora handelt, ist mir zweifelhaft.
Chile: Villarica [Neger 1897, im Herb. München mit echter congesti-
flora gemischt.]
Il. Blüten stets in gestielten Scheindolden,
Blätter ohne Hypoderm oder Papillen, nur bereift, die unterhalb
der Blütenstände befindlichen ganzrandig.
16. Berberis congestiflora Gay, Fl. chil. I., 75 (1845).
In Blatttracht und Blütenständen gut gekennzeichnete Art.
Chile: Prov. Valdivia [Philippi n. 453]; Cudigo [Hohenacker n. 207];
Villarica [Neger 1897].
Ich schliesse hier an eine wohl sommergrüne Art mit hypoderm- und
papillenlosen Blättern, die im Uebrigen den Congestiflor so nahe steht,
dass es gezwungen scheint, sie davon auszuschliessen :
148 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉnR.). (32)
16a. Berberis rotundiiolia Poepp., Nov. Gen. II., 63 (1838).
Hauptmerkmale siehe aus Tabelle S. 137.
Chile : Cord. de Chillan [Germain 1856/57]; Andes de Antuco und
ebenda Pico de Pilque |Poppig n. 747].
Zu dieser Subsektion gehören vielleicht auch noch folgende 3 Arten,
soweit sie nicht etwa mit vorhergehenden synonym sind :
Zunächst B. polymorpha Phil, in Linnæa XXVIIL, 664 (1856). Nach
der Beschreibung steht sie congestiflora sehr nahe. Reiche gibt an, dass
die Staubfäden zahnlos sind; da ausserdem die Blüten in ce. 6-blütigen
Trauben stehen, so ist es nicht ausgeschlossen, dass diese Art in eine andere
Sektion gehört (soll in Cord.de Chillan vorkommen). Von der 2. Art B.umbel-
lata Phil., in Anal. de la Univers. Santiago (1872), 663, kann ich dies
nach Reiches Angaben nicht glauben. Hier könnte es sich wohl um eine
Form der congestiflora mit nur ganzrandigen Blättern handeln; Blüten-
stände allerdings nur 4-blütig. Der Speciesname wmbellata ist übrigens
schon früher von Wallich vergeben worden. Gefunden in Prov. Valdivia.
Die 3. unklare Art ist brachyacantha Phil., ex Reiche, Fl. chil. EF,
42 (1896). Sie dürfie horrida oder hakeoides am nächsten stehen, viel-
leicht auch den ÆEuactinacanthæ einzureihen sein. Ohne Exemplare vom
Originalstandort bei Constituciôn ist nichts Sicheres zu sagen. Am
nächsten kommt den Angaben Reiches ein Exemplar von der Cord. de
Sanliago [Germain 1856/57, als crispa ausgegeben], das sonst am meisten
aclinacantha var. typica gleicht.
Subsect. c. AGAPATENSES
Dorne fehlend (ob immer?), Blätter rundlich, mehr minder lang
gestiell, Stiel über Basis abgegliedert, Hypoderm und Papillen vor-
handen; Blüten zu 3-7 gebüschelt, bis fast 2 cm. lang gestielt, Staub-
fäden zahnlos.
17. Berberis agapatensis Lechler, Berb. Am. Austr., 44 (1857).
Peru: nach Lechler : Agapala [Lechler n. 2646]; ich sah nur ein
Exemplar aus Bolivien: Cochabamba [Bang n. 1091].
SECT. 3. VIRGATÆ
Folia plerumque sempervirentia, raro decidua, parva, oblonga; flores
1-8 fasciculati vel subcorymbosi; filamenta ‘edentata; styli distineti
(excl. B. nücrophylla); ovula 3-6 (vel apud montanam ad 8); spinæ nullæ
vel normales, sed sæpissime valde debiles et reductæ.
Ein Teil der hier vereinigten Arten, die ich als Euvirgatz zusammen-
fasse, bildet eine gute, habituell den Eubu.cifoliz recht analoge Gruppe,
scheidet sich von diesen aber durch die geringere Zahl der Samen-
anlagen und den deutlichen Griffel. Ihnen schliessen sich als sommer-
grüne Arten die Montanæ an. Man vergleiche aber das dort Gesagle.
(Fortsetzung folgt.)
149
DIE LAUDMOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
Mnium Schimp. (1851).
Schlüssel zu den Arten.
ABlatter ungesaumt... nn ee EN ... M. stellare.
B. Blätter gesdumt.
a. Saum unversehrt.
I. Saum sehr schmal, Zellen rhombisch-sechsseitig..... M. cinclidioides.
II. Saum breit, wulstig, Zellen gross, rundlich-sechsseitig M. punctatum.
b. Saum gezähnt.
I. Mit einfachen Zähnen.
1. Blätter lang u. schmal zungenförmig, wellig....... M. undulatum.
2. Bläller breit-oval, nicht wellig.
a. Zwilterig.
$. Zähne stumpf, Deckel lang geschnäbelt........ M. rostratum.
$ $. Zähne scharf, Deckel nicht geschnäbelt..... M. cuspidatum.
ß. Zweihäusig.
$. Zähne 2-4 zellig, kräftig, scharf, gespreizt......... M. affine.
SS: Zähne telles mp So na a em. M. Seligeri.
IT. Mit Doppelzähnen.
1. Deckel hoch gewölbt, Rippe am Rücken gezähnt....... M. hornum.
2. Deckel geschnäbelt, Rippe am Rücken glatt.......... M. serratum.
312. Mnium stellare Reich. R. 569. Blaugrüne, lockere, weiche
Rasen mit kurzen sterilen, zweizeilig beblätterten Sprossen, beim
Liegen im Wasser dunkel blaugrün werdend. Blätter länglich-
lanzetilich, zugespitzt, ungesäumt, bis zur Mitte mit kurzen,
150 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (ZMe SÉR.). (134)
stumpfen, unregelmässigen Zähnen. Rippe dünn, vor der Spitze
endend. Seten einzeln. Kapseln im Alter schwärzlichbraun.
An schattigen Waldwegen, unter Büschen, auch auf Baum-
strünken, nicht selten.
B. Salem, Leutstetten, Bermalingen, Hödingen, Alt-Bodman
(Jack!); Hohentwiel (H.). J. Donauthal (Jack). S. Schloss-
berg b. Freiburg (Seubert, Geheeb, H.), Kirchzarten (Sickb.),
Belchen (H.), Zastlerloch am Feldberg (H.), Bromberg (H.).
V. An einem morschen Baumstrunk auf dem Schönberg b.
Freiburg, zwischen Sölden u. Kuckucksbad, bei Malter-
dingen (H.). E. Karlsruhe (S.). O0. Heidelberg (S.).
313. Mnium cinclidioides Hüben (Bryum Blytt). R. 572. Tiefe
(10-15 cm.), mehr oder weniger lockere, schwammige, gelbgrüne
Rasen bildend. Stämmchen aufrecht, schwarzbraun, schwach
filzig. Blätter entfernt stehend, gegen die Spitze eine lockere
Rosette bildend, gross, breit oval, abgerundet oder mit kurzem
Spitzchen, schlaff, trocken rasch zusammenfallend, ungesäumt
oder duch 1-3 Reihen nicht verdickter, länglicher Zellen gesäumt,
ganzrandig oder schwach gezähnt. Rippe vor der Spitze endend.
Blatizellen locker rhomboidisch, gegen den Rand kleiner. Seten
zu 1-2. Kapseln gross, hängend; Deckel kurz gespitzt.
An moorig-sumpfigen Stellen (in Norddeutschland nicht selten),
in Baden sehr selten.
Nur S. Auf den Sumpfwiesen am Titisee von W. P. Schimper
gefunden; neuerdings von C. Müller bei Aha am Schluchsee
in einem kleinen Wäldchen auf Sumpfboden in grösster
Menge aufgenommen.
314. Mnium punctatum Hedw. R. 572. Rasen meist weniger lief
(4-10 cm.), locker, dunkelgrün. Stengel meist dicht filzig. Blätter
unten enifernt gestellt, an der Spitze eine lockere Rosette bildend,
gross, eirundlich bis breit spatelförmig, abgerundet oder schwach
ausgerandet, meist mit kurzem Spitzchen. Rand wulstig und
braun gesäumt, unversehrt; Rippe in das Spitzchen eintretend.
Seien zu 1-2. Kapsel eilänglich, gelblichgrün, erst spät braun
werdend, horizontal bis nickend; Deckel schief geschnäbelt.
An Quellen, am Rande der Waldbächlein, an schattigen, feuchten
Waldstellen, an feuchten Steinen und Felsen, auch in Ver-
moorungen etc.
Im Gebirge sehr häufig.
(135) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 151
315. Mnium undulatum (L.) R. 561. Meist gelbgrüne, lockere, hohe
Rasen bildend. Fertiles Slämmchen aufrecht, unter der Endknospe
mit einer ganzen Rosette bogig abwärts gekrümmier steriler
Sprosse. Stengelblätter schmal und lang zungenförmig, wellig,
gesäumt, am Rande durch scharfe Zähne weit herab gesägt. Seten
zu 3-10 aus einem Perichætium. Kapsel horizontal bis hängend,
länglich, reif orangebräunlich.
An feuchten, grasigen Waldstellen, am schattigen Rand von
Gebirgsbächlein, auch in Hohlwegen der Vorberge zwischen
Gras etc.
Von den Vorbergen bis in die obere Bergregion sehr häufig.
Mit Früchten : Heiligenberg, Badenweiler, Freiburg, Kaiserstuhl,
Allerheiligen, Rastatt, Karlsruhe, Geroldsau, Heidelberg, etc.
316. Mnium rostratum Schrad. R. 562. In lockeren, niederen,
wirren Rasen von grüner Farbe. Stengel niederliegend und sich
aufrichtend, mit zahlreichen Stolonen. Blätter trocken wellig kraus,
stumpf, mit kurzem Spitzchen. Rand durch mehrere Reihen ver-
dickter Zellen gesäumt, mit einfachen, stumpfen, anliegenden
Zähnen. Blattzellen unregelmässig. Seten meist zu mehreren aus
einem Perichætium. Kapsel eilänglich, nickend, bleich, mit lang
geschnäbeltem Deckel.
In schattigen Wäldern, über Felsblöcken und Geröll, gern
auf Kalk.
Im Gebirge häufig.
317. Mnium cuspidatum (Schreb.). R. 564. Rasen locker, aus-
gedehnt, grün, das einfache fertile Stämmchen unter der End-
knospe mit stolonenartigen, sterilen Sprossen. Blätter aufrecht
abstehend, eilänglich bis spatelförmig, mil Stachelspitze, Saum
aus mehreren Reihen gelber, verdickter Zellen gebildet, mit ein-
fachen, scharfen Zähnen. Rippe meist vor der Stachelspilze
endend. Seiten einzeln. Kapsel horizontal bis hängend, eiförmig.
Deckel rot, hochgewölbt.
Auf Waldboden, in Gebüschen, an alten Baumstrünken, auf
feuchten Waldwiesen, nicht immer fruchtend.
Von der Ebene bis ins Gebirge häufig.
318. Mnium affine Bland. R. 566. Stengel kräftig, aufrecht, bis zur
Spitze filzig, reichlich mit herabgekrümmten, sterilen Sprossen.
Stengelblätter nach oben grösser werdend, sehr gross, aus
schmalem Grund breit-spatelförmig, mit scharfem, aufgeseiziem
152 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (136)
Spitzchen, durch mehrere Reihen verdickter, gelblicher Zellen
gesäumt, Saum mil langen, aus 2-4 Zellen bestehenden, gespreizt
abstehenden Zähnen. Selten meist zu mehreren aus einem Perichæ-
tium. Kapsel hängend, länglich ; Deckel rötlich, hochgewölbt.
Auf Waldboden und Waldwiesen, an feuchten Mauern elc.,
häufig.
Früchte z. B. Konstanz, Ueberlingen, Wiesneck, Freiburg, Murg-
thal, Graben u. Neureuth.
319. Mnium Seligeri Jur. (Mnium affine B. elatum Bryol. eur.,
Mnium insigne aut. plur.). R. 567. Im Habitus ähnlich wie
Mnium affine, aber meist höher. Sterile Sprosse aufrecht und
sehr lang. Blätter schmäler als bei Mnium affine. Zähne des Blalt-
saumes kurz, stumpf und nicht gespreizt abstehend. Blattzellen
kleiner als bei Mnium affine.
Auf Sumpfwiesen und auf Mooren, wohl viel wegen seiner
Aehnlichkeit mit Mnium affine übersehen.
B. Stadtgraben bei Ueberlingen u. Salem (Jack!). S. Titisee
(Sickenb.), St. Peter (H.). E. Weingarten (W. B.).
320. Mnium hornum L. R. 553. Dunkelgrüne, mehr oder weniger
dichte Rasen bildend, innen rostrot verfilzt. Stengel einfach,
beinahe immer ohne sterile Sprosse, dicht beblättert. Blätter
länglich, trocken wellig gekräuselt; Rand braunrot gesäumt, mit
kurzen Doppelzähnen. Rippe vor der Spitze endend, oben am
Rücken dornig gezähnt. Seten einzeln. Kapsel gross, gelbrot,
horizontal bis nickend ; Deckel hochkegelig.
An feuchten, schattigen Waldstellen, an Felsen, in Hohlwegen,
auf modernden Baumstrünken in Erlensümpfen ete., ziemlich
häufig.
B. Salem, Bodmann (Jack!). S. Freiburg, Hôllenthal (H.);
Schiltach, Hornisgrinde, Geroldsau (H.), Ettlingen etc. etc.
E. Mooswald bei Freiburg (H.).
321. Mnium serratum Schrad. R. 558. Im Habitus an Mnium hornum
erinnernd, aber hell bläulich-gelblichgrün. Blätter (rocken wellig
gekräuselt, länglich; Rand wulstig, rot gesäumt, mit scharfen,
kurzen Doppelzähnen. Rippe vor der Spitze endend, am Rücken
nicht gezähnt, glatt. Kapsel mit kurz geschnäbeltem Deckel.
An feuchten Felsen, in Hohlwegen, an steinigen Bachufern, in
Gebüschen etc. ; nicht selten.
B. Konstanz, Salem, Meersburg (Jack! u. Leiner), Hohentwiel
(137) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 153
(Jack, H.). S. Gremmelsbach (Gerwig), Kirchzarten, Freiburg
(Sickb.), Bohrer b. Freiburg (H.), Belchen, Seewand am
Feldberg (H.), Wutachthal bei Neustadt (H.). 0. Heidelberg.
E. Karlsruhe, Weingarten (W. B.).
XXI. Fame. MEESEACEÆ
Ambiyodon P. Beauv. 1805.
322. Amblyodon dealbatus (Dicks.). R. 577. Niedere, herdenweise
oder in lockeren Rasen wachsende Pflänzchen vom Habitus der
Meesea trichodes. Blätter schlaff, länglich, scharf zugespitzt, klein
und unregelmässig gezähnt oder ganz unversehrt, sehr locker-
zellig. Kapseln auf aufrechter, bis 4 cm. langer Seta, wie bei
Meesea gekrümmt, keulen-birnförmig mit langem Hals. Zähne
des äusseren Peristoms nur halb so lang als die des inneren,
stumpflich.
Auf Torfboden, in Baden sehr selten (Arktisch-alpines Moos).
E. Bei Neureuth von A. Br. 1821 gefunden, seither nicht wieder.
Meesea Hedw. 1782.
Schlüssel zu den Arten.
ABlätterdnerzeiligen ns... ee a ee M. triquetra.
B. Blätter fün/f- bis achtzerlig.
as Bleränder lach, wicht gezähne.. 2.0... ee M. longiseta.
b. Bl. ränder umgerollt.
I. Zähne des äusseren Peristoms gelb, gesondert.......... M. trichodes.
IT. Zähne des äusseren Peristoms bleich, nicht gesondert.. M. Albertinii.
323. Meesea triquetra (L.) (Meesea tristicha Bryol. eur.). R. 581.
In lockeren, tiefen, schöngrünen Rasen. Stengel hoch und schlank,
sparrig und locker beblättert. Blätter aus breiter Basis in eine
schmale und scharfe Spitze auslaufend; Rand seiner ganzen
Länge nach gezähnt. Kapsel auf langer, dünner Sela, schlank
keulenförmig-birnförmig, gekrümmt, oft etwas geneigt.
In liefen Sümpfen und Vermoorungen, selten.
B. Eriskirchen bei Friedrichshafen auf württembergischem
Gebiet, nahe der badischen Grenze (Jack). E. Lehen bei
154 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Qme sÉR.). (138)
Freiburg (A. Br.), Neureuth (A. Br.), Sanddorf bei Mann-
heim (Dr Schmidt).
324. Meesea longiseta Hedw. R. 580. In lockeren, tiefen, oliven”
grünlichen Rasen. Stengel hoch und schlank, abstehend beblättert.
Blätter aus breiter Basis rasch breit zugespitzl. an der äussersten
Spitze mit stumpfen Zähnen. Kapsel auf bis 10 cm. langer Seta,
gekrümmt keulen-birnförmig.
In tiefen Sümpfen und Vermoorungen, selten. verschwindet
mit der fortschreitenden Trockenlegung solcher Plätze wohl
vollständig.
B. Heidelmoos b. Konstanz (Leiner; hier nicht wieder gefunden),
Regnalshauserried bei Ueberlingen (Jack). J. Hüfingen
(Engesser). S. St. Peter beim Kreuzbauer (Schmidle).
325. Meesea trichodes (L.) (Meesea uliginosa Hedw.). R. 578.
Polygam. Ziemlich ausgedehnte, dichte, schön grüne Rasen mit
mehr oder weniger Seidenglanz bildend. Stengel ziemlich hoch,
gleichmässig abstehend beblättert. Blätter lanzettlich-linealisch bis
pfriemenförmig, die schmale Blattspitze stumpf endend. Rand
umgerollt, unversehrt. Kapsel auf langer Seta keulen-birnförmig,
gekrümmt, glänzend braun. Zähne des äusseren Peristoms gelb,
gelrennt.
Auf Torfwiesen und an feuchtem Gestein, selten.
B. Bruckfeldertobei bei Salem (Jack), in einem Tobel bei
Konstanz (Leiner); dieser letztere Fundort gehört meines
Wissens auf Schweizer-Gebiet. E. Torfwiesen bei Neureuth
u. Waghäusel (A. Br.).
326. Meesea Albertinii Bryol. eur. R. 579. Einhäusig. Ausgedehnte,
lockere Rasen bildend. Blätter abstehend, länglich-lanzettllich, am
Rande umgerollt, gegen die Spitze zuweilen stumpf gezähnt.
Kapsel auf langer Sela, stark gekrümnit, keulen-birnförmig. Zähne
des äusseren Peristoms bleich, der ganzen Länge nach verbunden.
In tiefen Sümpfen, auf Mooren. Seltenste Art der Gattung.
E. Torfwiesen bei Neureuth (A. Br.); seither nicht wieder
gefunden.
Catoscopimm Brid. 1826.
327. Catoscopium nigritum Brid. R. 582. Grüne bis olivengrüne,
dichte, tiefe Rasen bildend. Stämmchen sehr dünn, fadenförmig,
(139)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 155
aufrecht-abstehend heblätiert. Blätter klein, höchstens 1 mm.
lang, aus breitem Grund gleichmässig zu einer scharfen, oft fast
pfriemlichen Spitze verschmälert, ganzrandig. Rand fast der
ganzen Länge nach schmal umgerollt. Zellen rechteckig, dick-
wandig. Kapsel auf sehr dünner, 1 cm. hoher Seta, sehr klein, aus
sehr kurzem Hals übergekrümmt-kugelig, geneigt, schwarz und
derb.
Auf thonig-kalkiger Erde an fenchten Stellen in der Nähe von
Quellen und Bächen (ein Ueberbleibsel aus der Glacialzeit). Wäre
vielleicht, entsprechend den Fundorten in württembergischen
und bayrischen Mooren, noch in einem Moor der Bodenseegegend
oder des Jura zu finden.
0. Bei Wertheim, zwischen Dertingen u. Bellingen in tiefen,
üppig fruchtenden Rasen (Stoll!).
XXI. Fame. AULACOMNIACEZÆ
Aulacemnium Schwägr. 1827.
328. Aulacomnium androgynum (L.) (Gymnocybe Fries). R. 583.
R. 583. Mehr oder weniger dichte, bis 4 cm. tiefe, oben grüne bis
olivengrüne, innen bräunliche Rasen und Polster bildend. Blätter
aufrecht-abstehend, 1-1,5 mm. lang, schmal und scharf zugespitzt,
an der Spiize scharf ausgefressen-gezähnt. Blattzellen collen-
chymatisch verdickt, auf der Unterseite mit sehr langen Papillen.
Kapsel gekrümmt-cylindrisch, gefurcht (dieranumartig). Gewöhn-
lich steril und reich mit Pseudopodien versehen, die als terminale
Sprossungen das Slämmchen fortsetzen und an ihrer Spitze ein
kleines gelbgrünes Köpfchen von Brutknospen tragen.
An Felsen, auf Erde, seltener an verrotteten Baumstümpfen,
Schatten suchend ; sehr selten fruchtend.
Im Schwarzwald und Odenwald häufig.
S. Hebsack bei Freiburg, Kybfelsen, Todtnauberger-Wasser-
fall, Gfällfelsen bei Oberried, Wutachthal bei Neustadt (H.);
Schiltach, Allerheiligen, Schönmünzach, Geroldsau, Teufels-
mühle, Hornisgrinde, etc. 0. Weinheim, Eppingen, Wert-
heim etc. E. Schwetzingen.
329. Aulacomnium palustre (L.) (Gymnocybe Fries). R. 584.
Meist ausgedehnte, bis 15 cm. tiefe, gelblich- bis olivengrüne, innen
156 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (140)
schwarzbraune, schwammige Rasen vom Habitus des Dicranum
Bergeri. Blätter aufrecht abstehend, bis 7 mm. lang, breit und
scharf zugespitzt, an der Spitze schwächer und oft stumpf aus-
gefressen-gezähnt; Blatizellen collenchymatisch, auf der Unter-
seile mit weniger langen Papillen; Zellen des Blaltgrundes mehr-
schichlig, gebräunt, etwas erweitert und rectangulär. Kapsel
gekrümmt-cylindrisch, gefurcht (dieranumartig). Es kommen auch
Formen mit Pseudopodien vor.
Auf Sumpfwiesen und in Hochmooren, gemein, seltener c. fret.
XXIV. Fame. BARTRAMIACEZÆ
Bartramia Hedw. 1789.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blattgrund halbscherdig, zart u. weissglänzend.
a. Kapsel auf längerer Seta emporgehoben.. ...,........... B. ithyphylla.
b. Kapsel auf kurzer Seta niedergebogen. ................. B. Halleriana.
B. Blatigrund nicht scherdig, Kapsel auf längerer Seta emporgehoben ..........
B. pomiformis.
390. Bartramia ithyphylla Brid. R. 587. Zwitterig. Rasen hell-
grün bis bläulichgrün, dicht, vom Habitus der Bartramia pomi-
formis, aber durch die weissglänzenden Blattscheiden sofort von
ihr zu (rennen. Blälter lang pfriemenförmig zugespitzt, scharf
gesägt. Blaltgrund halbscheidig, zart, weissglänzend. Kapsel auf
1-2 cm. langer Seta über die Stengelspilzen erhoben, schief
inseriert, geneigt, fast kugelig, tieffurchig.
An Erdhängen und Felsen, namentlich an trockneren Stellen,
nicht selten.
B. Salem (Jack !), Konstanz (Leiner). S. Lenzkirch (Engesser),
Wehrathal (W. B.), Schauinsland (Sickenb., H.), Rammers-
bach am Belchen (H.), St. Ulrich, Menzenschwand (H.),
Höllenthal (A. Br., S., H.). St. Peter (Schmidle); Ettlingen
(W. B.). 0. Wertheim (Stoll). E. Wolfartsweier (Bausch).
391. Bartramia Halleriana Hedw. R. 588. Einhäusig. Tiefe, weit
ausgedehnte, weiche Rasen von bläulich-olivengrüner, innen rost-
roter oder brauner Färbung. Blätter dicht, gegen die Spitze fast
(A144)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. . 157
schopfig angeordnet, sehr lang pfriemenförmig, einseitswendig.
mit hyalinem, weissglänzendem, hulbscheidigem Grund. Kapseln
dem Rasen eingesenkt, an gekrümmter Seta niedergebogen, kugelig,
tieffurchig.
An feuchten Felsen in höheren Lagen, oft Massenvegetation
bildend; ist eine der grössten Zierden in der Mooswell des
Schwarwaldes.
Im Schwarzwald sehr häufig, auch im Odenwald, aber spärlich.
392. Bartramia pomiformis Hedw. R. 589. Einhäusig. Rasen
va
gelblichgrün - blaugrün, dicht, innen rostfarben. Blälter lang
pfriemenförmig zugespitzt, scharf gesägt. Blattgrund nicht scheidig,
gelbgrün. Rand bis über die Blattmitte umgerollt. Kapsel auf
aufrechter, bis 3 cm. hoher Seta über die Stengelspitzen erhoben,
schief inseriert, geneigt, fast kugelig, tieffurchig.
Auf Erde, an Felsen, in Mauerritzen, feuchte Lagen bevor-
zugend. In der Bergregion häufig, auch in den Vorbergen.
r. ß. crispa Bryol. eur. Elwa vom Habitus der Bartramia Halle-
riana, aber die Blätier nie einseitswendig. Die den Rasen ein-
gesenkte Kapsel auf aufrechter Seta.
Au ähnlichen Standorten, z. B. : Schaffhausen, Wiesenthal,
Höllenthal, Geroldsau, Ettlingen, Heidelberg.
Piagiopus Brid. 1826.
333. Plagiopus Oederi (Gunn.) (Bartramia Oederiana Sw.). R. 594.
Im Habitus etwa die Mitte zwischen Bartramia und Philonotis
hallend. Tiefe, ausgedehnte Rasen und Polster bildend, die steril
einige Aehnlichkeit mit lockeren Schattenformen von Amphi-
dium Mougeotü zeigen. Blälter wenig zurückgebogen abstehend,
trocken fast Kraus, lang-lanzettlich, nicht so lang und fein zuge-
spitzt wie bei den Arten von Bartramia; Rand vom Grund bis
beinahe zur Spitze schmal umgerollt, an der Spitze mit grossen,
scharfen Dopelzähnen. Blattzellen weder papillös noch mamillös.
Kapsel an aufrechter Seta schief inseriert, kleiner als bei Bur-
tramia, unregelmässig kugelig, gefurcht.
An feuchten, schatligen Felsen, Kalk bevorzugend, sehr sellen
auf reinem Urgestein.
B. Heiligenberg u. Salem (Jack!). J. Messkirch (Jack), Wutach-
thal (Jack u. Leiner, H.), Beuron (H.). S. Gremmelsbach
158 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). (142)
(Gerwig), Höllenthal (A. Br., Sickb., H.), Schwarzathal auf
Granit (H.), Oberriederthal (H.); Geroldsauer -Wasserfall
(Bausch u. S.).
Philonotis Brid. (1827).
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter gleichartig, mit einfachen Zähnen.
a: 8. Hüllblätter auwfsechnabstebend a sen cn... Ph. marchica.
b. g Hüllblätter sparrig abstehend, fast pfriemenförmig zugespitzl.........
Ph. Arnellii.
B. Blälter ungleichartig, fast immer mit durch gepaarte Mamillen doppelten
Zähnen.
a. Blätter stark einseitswendig, sichelförmig.
I Blättertlangsfaliag; Kappe stark... .... wann Ph. calcarea.
II. Blätter ohne Falten, Rippe schwach................ Ph. cæspitosa.
b. Blälter allseitig abstehend (selten schwach einseitswendig).
I. g‘ Hüllblätter stumpf.
1. Laubbl. aufrecht-abstehend, nicht in deutl. Reihen... Ph. fontana.
2. Laubbl. fast anlıegend, deutlich S-reihig............. Ph. seriata.
Erg. Hüllblätterszugespitzt. 2... nass. ee Ph. aipicola.
334. Philonotis marchica Brid. R. 595. Ziemlich tiefe, dichte,
eiwas glänzende, innen durch rostroten Wurzelfilz verwebte
Rasen. Blätter gleichartig, aufrecht abstehend, lanzettlich, von der
Spitze abwärts bis zur Mille einfach und scharf gesägt. Rippe
dünn. Seta dünn, 3-4 cm. hoch; Kapsel typisch; Peristomzähne
ohne scheibenförmige interlamellare Verdickungen.
Auf Sumpfwiesen, an feuchten, sandig-thonigen Stellen etc.
Selten! In Norddeutschland häufiger.
B. Stadtgraben bei Ueberlingen (Jack !). E. Torfboden bei Neu-
reuth (A. Br.).
335. Philonotis Arnelli Husn. R. 596. Medere, lockere, mehr oder
weniger ausgedehnte, hellgrüne Räschen bildend. g' Blüten
scheibenförmig, Hüllblätter aus aufrechtem, scheidigem Grund
sparrig zurückgebogen, sehr lang und fein zugespitzt, am Rande
mit einfachen Zähnen; Rippe dünn, auslaufend, oben am Rücken
gezähnt. Nur steril 4 bekannt.
S. In feuchten Felsritzen am Hohkelch (Belchen), Mai 1898,
im Juni desselben Jahres auch mit g' Blüten (H.). Eine
(143) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 159
Form die ich der fehlenden 5 Blüten wegen nur mit Vor-
sicht hierher rechne, fand ich im Rammersbachthälchen am
Fuss des Belchen.
336. Philonotis calcarea Schimp. R. 598. Kräftige, tiefe, blau-
bis freudiggrüne Rasen. Blätter einseitswendig, sichelförmig, scharf
zugespitzt. Rand fast bis zum Grund durch Doppelmamillen
gezähnt, am Blatigrund breit umgerollt. Rippe sehr kräftig, lang
auslaufend. Kapsel typisch, in der Grösse wie bei Philonotis fon-
tana. In allen Teilen kräfliger als Philonotis fontana.
An quelligen, nassen Stellen, an Wiesengräben, Tufffelsen etc.,
immer auf Kalk. Nicht selten.
B. Heiligenberg, Frickingen, Bodmann, Salem, Meersburg (Jack |),
Konstanz (Kirsner), Messkirch (C. Müller). J. Hüfingen
(Engesser). N. Schönberg bei Freiburg (H.). E. Diersburg
(W. B.), Daxlanden (W. B.), Jestetten (Gerwig).
337. Philonotis cæspitosa Wils. R. 600. Rasen zarter als bei
Philonotis fontana, deren schlankestien Formen sie habituell
am nächsten steht. Stengel dünn, einseitswendig-sichelförmig
beblättert. Blätter faltenlos, flachrandig, entfernt und oft ein-
fach gezähnt. Rippe dünner als bei Philonotis calcarea und
Philonotis fontana. Kapsel typisch.
Auf nassen Wiesen, an quelligen Stellen, in Vermoorungen etc.,
bisher nur wenig beobachtet.
S. Tiefenstein im Albthal (Sickb. u. Gerwig), an einer Mühlen-
rinne bei Bad Griesbach (Dr Eitel). E. Hanfretzen bei
Bötzingen am Kaiserstuhl (Goll).
338. Philonotis fontana Brid. R. 599. Ausgedehnie, mehr oder
weniger dichte, tiefe Rasen von blaugrüner bis gelblichgrüner
Farbe. Blätter aufrecht abstehend, scharf zugespitzt, Rand fast
rings umgerollt, meist durch paarige Mamillen gezähnt. Rippe
kräftig, austretend. Kapsel typisch, auf bis 7 cm. langer Seta.
Auf Sumpfwiesen, an Bachrändern, auf feuchtem Sand, an
Gräben elc., ganz gemein. Sehr formenreich!
var. y. falcata Brid. Blätter stark sichelförmig.
Z. B. beim Fürsatz am Feldberg.
var. ö. capillaris Lindb. An Philonotis Arnellii erinnernd, mit sehr
dünnen, fadenförmigen Stämmchen, sehr klein.
S. Im Aiternthal an schattigen Felsen (H.), an Thonschiefer
im Prägthal (H.).
160 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). (144)
339. Philonotis seriata Lindb. R. 601. Kräftige, starre, leicht zer-
fallende, grüne Rasen. Blätter anliegend, am g' Spross stumpflich
bis fast abgerundet, die übrigen scharf zugespitzt, hohl, in 5 Reihen
geordnet; Rand durch Doppelmamillen gezähnt, umgerollt; Rippe
sehr kräftig, gelbrot, austretend. Blattzellen im unteren Teil
bedeutend lockerer. Sela bis % cm. hoch: Kapsel wie bei
Philonotis fontana.
Ein alpines Moos, das bisher in Deutschland nur sehr selten
beobachlet wurde.
Nur S. An Bachrändern am Seebuck auf dem Feldberg
(Jack!, H.).
340. Philonotis alpicola Jur. R. 602. Rasen meist etwas gelblich-
braun gefärbt, habituell an Philonotis fontana erinnernd, aber
Stämmchen viel dünner und schlanker, etwas lockerer und weiter
abstehend beblättert. Blätter länglich-lanzettlich, in eine lange
Spitze ausgezogen; Rand rings schmal umgerollt und gesägt.
Rippe schwächer, als lange, gesägte Granne austretend. Kapseln
elwas kleiner als bei Philonotis fontana. Hüllblälter der 5 Blüten
zugespitzt.
An feuchten Felsen und quelligen Stellen auf kalkiger Unter-
lage, in Deutschland sehr selten. War bisher nur aus den Alpen
und der Tatra bekannt.
Nur S. An einer feuchten, äusserst steilen, von Felsen durch-
setzten Rasenhalde an der Seewand, Feldberg (Nov. 1899
e. fret.!, H.), im Oberriederthal bei ca. 620 m. (Sept. 1902,
H.), bei Schönau im Wiesenthal auf Thonschieferplatten
(August 1902).
XXV. Fame. TIMMIACEZÆ
Timmia Hedw. 1787.
341. Timmia megapolitana Hedw. R. 604. Freudiggrüne, aus-
gedehnte Rasen bildend. Stengel bis 3 cm. lang. Blätter aufwärts
grösser werdend, bis 4 cm. lang, bogig abstehend, lineal-
lanzettlich; Rand von der Spitze bis zur Blattscheide grob gesägt.
Scheidenteil gelblich, am Rücken papillös. Kapsel auf ca. 3 em. langer
Seta schräg aufrecht bis horizontal, eilänglich, entleert weitmündig.
Auf Sumpfwiesen der Ebene, sehr selten.
E. In den « Entenlöchern » bei Schwetzingen (Zeyher).
(145) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 161
342. Timmia bavarica Hessl. R. 606. Lockere, grüne bis blau-
grüne, glanzlose Rasen bildend. Blätter ziemlich gleich gross,
bogig abstehend, trocken derb, eingekrümmt und fast kraus, aus
scheidigem Grund rasch lineal-lanzettlich. Ränder bis etwa zur
Blattmitte gezähnt. Scheidenteil hyalin, nicht papillös. Kapsel
auf aufrechter Seta fast horizontal, buckelig-eilänglich, in der
Form fast wie bei Polytrichum alpinum, frisch grünlichbraun,
entleert schwarzbraun.
An trockenen, schattigen Kalkfelsen, besonders in Spalten und
Höhlungen.
Nur J. Beim Schioss Bronnen im Donauthal (Jack), bei der
Petershöhle b. Beuron sehr häufig u. c. fret.! (H.).
XXVI Faune. POLYTRICHACEÆ
Catharinæa Ehrh. 1780.
343. Catharinæa undulata (L.) (Atrichum P. Beauv.). KR. 608.
Weit ausgedehnte, lockere, mehr oder weniger hohe, nicht ver-
webte, schmutziggrüne bis bläulichgrüne Rasen. Blätter aus-
gebreitet abstehend, lang zungenförmig, querwellig, gekräuselt,
rasch schrumpfend und sich einkrümmend. Rand durch einige
Reihen doppelschichtiger Zellen gelb gesäumt und fast bis zum
Grund grob und scharf, oft doppelt gesägt. Rippe nicht besonders
kräftig, gegen die Spitze am Rücken gesägt. Kapsel auf langer
Sela schief aufrecht bis geneigt, lang cylindrisch, leicht gekrümmt;
Deckel aus wulsliger, roter Basis lang (fast von Urnenlänge)
geschmäbelt. — Paröcisch.
Auf lehmigem Waldboden, in lichten Gebüschen, feuchten
Waldschluchten, auf Heideboden, seltener an Aeckern und auf
feuchten Wiesen, sehr wenig variierend. Gemein.
Eine forma minor mit gedrungenem Wuchs und kürzerer Seta
auf (trockenem Heideland.
344. Catharinæa angustata Brid. (Atrichum Bryol. eur.). R. 610.
Kleiner und schmächtiger als vorige Art. Blätter kürzer und
derber, kaum querwellig. Rand nur an der Spitze kurz gesägt;
Rippe kräftiger ; Blattzellnetz enger. Kapsel fast aufrecht, noch
schmäler cylindrisch, Deckel nur von halber Urnenlänge. —
Zwitterig.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1905. 11
162 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SER.). (146)
Auf feuchtem, lehmigem Boden, in Heidegegenden, auf Brachen
und Aeckern. Selten.
V. Am Zähringerschloss (Sickb.). E. Schiessstände bei Freiburg
(H.), Wolfartsweier bei Karlsruhe und bei Heidelberg (A. Br.).
Oligotrichum Lam. et DC. 1815.
345. Oligotrichum hercynicum Lam. R. 612. Ausgedehnte,
niedere, lockere, bleich bläulichqrüne Rasen bildend. Blätter auf-
recht abstehend, trocken hakig eingekrümmt, sehr derb, lineal-
lanzettlich, ungesäumt, Ränder gegen die Spitze stark eingerollt,
auf der Blattinnenseile mit mehreren Reihen Längslamellen.
Kapsel auf aufrechter Seta schief, urnenförmig, unter der
erweiterten Oeffnung etwas verschmälert, glalt, nur leicht gestreift.
Haube schwach behaart.
An feuchten Sandplätzen in der subalpinen und alpinen
Region, selten.
S. Auf dem Feldberg am sog. Steppweg (seit Gmelin 1805,
Sickb.), am Seebuck (H.), Stübenwasen (H.), Todter Mann (H.),
an der Rinkenstrasse bei der Lochrütte, reichlich e. fret. (H.).
Pogonatum P. Beauv. 1805.
346. Pogonatum nanum P. Beauv. R. 615. Niedere, mehr oder
weniger ausgedehnte, olivengrüne bis bräunliche Rasen bildend
oder herdenweise. Blätter derb, breit-lanzetllich, stumpflich,
schwach gesägt. Kapsel auf kurzer Seta kugelig urnenfürmig,
entleert fast kreiselförmig; Deckel aus roter Basis kurz und
gerade geschnäbelt.
Auf trockenem Heideboden, an Sandstellen. Waldrändern etc.
in der Ebene und niederen Bergregion. Zerstreut, viel sellener
als folgende Art.
Z. B. Salem, Hohenstoffeln, Wiesenthal, um Freiburg ziemlich
selten, Ettlingen, Rüppur, Gottesau, Wertheim etc.
347. Pogonatum aloides P. Beauv. R. 614. Niedere, mehr oder
weniger ausgedehnte, lockere Rasen bildend oder herdenweise,
dunkelgrün. Blätter nicht so derb, länglich-lanzettlich, spitz, stark
gesägl. Kapsel auf längerer Sela länglich-walzenförmig, entleert
fast unverändert; Deckel kegelig, mit ganz kurzer Schnabelspitze.
(147) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 163
An schattigen, feuchten Orten, besonders an Waldwegen, aber
auch auf humösem Waldboden, in Hohlwegen etc., häufig mit
Diphyscium. Besonders in der niederen Bergregion.
348. Pogonatum urnigerum P. Beauv. R. 616. Ziemlich hohe
(2-5 cm. selten bis 10 cm.), bläulich- bis bräunlichgrüne Rasen
von Polytrichum-ähnlichem Habitus. Blätter long und schmal-
lanzettlich, bis 7 mm. lang; Rand scharf gesägt, Kapsel auf
aufrechter Seta länglich-walzenförmig, zimmetbraun; Deckel
gewölbt, kurz geschnäbelt, rötlich.
An sandig-lehmigen Orten, an feuchten Waldrändern und
Waldwegen etc.. namentlich in der Ebene und niederen Berg-
region, gemein.
Polytrichum Dill. 1735.
Schlüssel zu den Arten.
A» Kapselinicht -kantig, walzenförmig..........2.........u... P. alpinum.
3. Kapsel kantig.
a. Blätter ganzrandig.
1% Granneskyalan. sa. ua RN era! P. piliferum.
II. Granne rot.
1. Ohne Stengelfilz, Kapsel gross, länglich........... P. juniperinum.
2. Mit weisslichem Stengelfilz, Kapsel klein, gedrungen .. P. strictum.
b. Blätter am Rande gesägt.
I. Kapselhals deutlich abgesetzt, scheibenförmig.
12 Perichelialblätter nicht hautig.................... P. commune.
2. Berichatialblätteröhäutig „2. nn... RENT RnE P. perigoniale.
IH. Kapselhals nicht deutlich abgesetzt, halbkugelig.
1. Laminazellen klein
2. Laminazellen gross
RN SEE ARE AN NE P. formosum.
ESEL ERNANNT NAT M. gracile.
349. Polytrichum alpinum L. (Pogonatum Röhl.). R. 617. Hohe,
lockere, bläulichgrüne Rasen von oft weiter Ausdehnung bildend.
Stämmchen gegen die Spitze büschelig geteilt, schlank. Blätter
weit abstehend, trocken anliegend, lanzettlich-pfriemlich, bis zum
Scheidenteil am Rande scharf gesägt. Kapsel auf langer, gerader
Sela geneigt, elwas gekrümmi, walzenförmig, eilänglich, ohne
Kanten, bräunlichgrün, im Alter fast schwarz, Epidermis der
Urne ohne Tüpfel.
164 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). (148)
An grasigen Felsen und steinigen Plätzen, im höheren Gebirge
zuweilen Massenvegetation bildend.
Nur S. Seebuck am Feldberg (de Bary, A. Br., Sickb., H.),
Baldenwegerbuck u. Zastlerwand (H.), Belchen (Vulpius, H.),
Schauinsland (Thiry!, H.), Herzogenhorn (H.), Stübenwasen
(H.), beim Steinwasen, ca. 800 m. (H.).
350. Polytrichum piliferum Schreb. R. 622. Niedere, lockere
oder dichte, graugrüne, weit ausgedehnte, trocken sehr starre
Rasen bildend. Stämmchen einfach. Blätter wenig abstehend,
trocken dicht anliegend, lang-lanzettlich; Blattränder weit ein-
geschlagen, nicht gezähnt. Rippe breit, als weisse, gesägte Granne
austretend. Seta bis 3 cm. lang, Kapsel aufrecht, später geneigt-
horizontal, A-kantig; Hals undeutlich abgeschnürt.
An trockenen Plätzen, auf Sand, an Waldrändern, auf Heide-
boden, sogar auf Felsblöcken, nie auf Kalk. Gemein.
351. Polytrichum juniperinum Willd. R. 623. Habituell etwa
zwischen Polytrichum piliferum und Polytrichum strietum stehend.
Rasen ausgedehnt, locker, blaugrün. Blätter aufrecht abstehend,
lineal-lanzetllich, Ränder nicht gesägt, breit eingeschlagen. Rippe
breit, als braunrote, stark gesägte Granne austretend. Kapsel auf-
recht, später geneigt-horizontal, 4-kantig; Hals deutlich abgetrennt,
scheibenfôrmig.
Auf trockenem Boden. an Waldrändern, auf Heide- und Sand-
plätzen, auf humusbedeckten Felsblöcken, auf austrocknenden
Mooren, sehr häufig.
352. Polytrichum strictum Banks. R. 624. Rasen weit aus-
gedehnt, sehr tief, dunkelgrün. Stämmchen schlank und steif
aufrecht, fast der ganzen Länge nach mit gelblich-weissem Filz.
Blätter aufrecht abstehend, trocken eng anliegend, lang-lanzettlich.
Rippe als kurze, rotbraune, gesägte Granne austrelend. Kapsel
auf langer Seta aufrecht, gedrungen, A-kantig. Haubenfilz gelbbraun.
Auf Torfmooren und sumpfigen Waldwiesen von der Ebene
bis ins Gebirge zerstreut.
B. Auf den Bodenseeriedern bei Konstanz u. Salem. J. Hüfingen.
S. Hinterzarten, Erlenbruck, Kniebis, Hornisgrinde etc.
E. Neudorf aın Rhein.
var. ß. alpestre Rabenh. Blätter kürzer, Seta länger, Kapsel kleiner,
Haubenfilz weiss.
Salem, Konstanz, Titisee, Bärenthal.
(Fortsetzung folgt).
165
PAPAVERAUEA NOVA
VEL
NOTABILES
=ZZerpario Boissier et Barbey- Boissier
versantes
VON
Friedrich FEDDE
Die nachfolgenden Untersuchungen wurden angestellt bei meiner
Bearbeitung der Papaveracee für Englers Pflanzenreich. Sie
stützen sich in der vorliegenden Arbeit, soweit neue Formen in
Betracht kommen, allein auf das Material der im Titel erwähnten
beiden Herbarien.
Zu bemerken ist vorher noch, dass sich die Bearbeitung der Papa-
veraceæ viel schwieriger gestaltete, als dies von vornherein anzu-
nehmen war. Die Unterschiede der einzelnen Arten sind oft überaus
schwankend und an Uebergangsformen ist kein Mangel. Die Neigung
zur Variation ist bei einzelnen Arten in sehr starkem Masze vor-
handen. Der Gipfel hierin wird aber von Papaver Rheas und Ver-
wandten (P. strigosum, P. dubium, P. obtusifolium) erreicht. Um die
Arten dieser Gruppe entwicklungsgeschichtlich zu erklären und
genügend umgrenzen zu können, wird noch ein vieljähriges Studium
der Formen, vor allem in der Natur, nötig sein. Auch dürften wohl
experimentelle Kulturen mit künstlicher Wechselbefruchtung am
Platze sein, um die Beschaffenheit und die Möglichkeit von Bastarden
genügend aufzuklären. Es ist einerseits schwer bei der Mannigfaltig-
keit der Formen und der Veränderlichkeit der Arten, Bastarde in
der Natur festzustellen, anderseits wird man indessen wohl auch mit
der Vermutung nicht fehl gehen, wenn man einen Teil des Formen-
reichtums auf Rechnung von Kreuzungen setzt, die sich aber, wenn
166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SER.). (2)
man diese Verhältnisse mit kritischen Blicken betrachtet, nur
schwer nachweisen lassen werden.
Leider sind in wirklich kritischer Weise Formen von Papaveraceæ
selten gesammelt worden. Zahlreiche interessante Formen enthält
der Herbier Montpellier; ist doch gerade das südliche Frankreich,
besonders die Gegend an der Küste zwischen der Rhönemündung im
Osten und dem Kap Frio im Westen, ein wahres Eldorado von Papa-
veraceenformen. Hier wurde das fast mytische P. Roubiæi aufge-
funden, unter dessen Namen die Floristen die verschiedenartigsten
Formen von Papaver beschrieben. Weiterhin ist reich an kritischen
Formen das jetzt im Berliner Museum befindliche Herbarium
Heldreich und das von mir gegenwärtig bearbeitete Herbarium
Haussknecht, das eine stattliche Fülle der manigfaltigsten Formen
besonders aus Thüringen, dann aber auch von der Balkanhalbinsel
enthält. Es ist zu bedauern, dass Haussknecht, der einen geradezu
hervorragenden Blick für Variationen und abändernde Formen besass,
seine Beobachtungen über Papaver, dessen Formen er in grosser
Anzahl gesammelt hat, nicht schriftlich niedergelegt hat.
Es sei mir auch an dieser Stelle gestattet, wiederum um Zusendung
kritischer Papaveraceæ zu bitten, die ich gern bereit bin zu bestimmen.
1. Hypecoum deuteroparviflorum Fedde nov. nom. —
Typ. in Herb. Boissier.
Syn. : A. parviflorum C. et W. Barbey, Herborisations au Levant
(1882), 115, t. 2, non Kar. et Kir. — Aschers. et Schweinf.,
Il. Fl. d’Egypte (1887), 37 ; Suppl. (1889), 784.
H. dimidiatum Aschers. et Schweinf., Ill. Fl. d’Egypt. Suppl.
(1889), 746 in parte, non Delile.
Egyptisch-syrische Wüste: Im Flugsande. Bir el-Messaoud,
Bir Abou Elfeïn, Bir el-Mazar bei el-Arich (Barbey, Herb. Lev. n. 41).
Ausserdem noch : Dekheli in Unter-Egypten (E. Sickenberger 1894,
n.1)).
Bemerkung : die Pflanze ist sehr nahe verwandt mit A. procumbens.
Sie unterscheidet sich von letzterer durch einen noch mehr nieder-
liegenden Wuchs, durch bedeutend kleinere Blüten, durch die weniger
stark hervortretenden Seitenlappen der äusseren Blumenblätter, die
eine fast rhombische Form besitzen und durch die violett gefärbten
kurzen Seitenzipfel der inneren Blumenblätter.
2. Hypecoum grandiflorum var. pseudograndiflorum (Petro-
vie) Fedde, typ. in Herb. Barbey-Boissier (7. grandiflorum X pro-
cumbens ?).
Syn. : A. pseudograndiflorum Petrovie, Addit. Fl. Nyss. (1885), 25.
— Velenovsky, Fl. Bulg. (1891), 19; suppl. I (1898), 13.
Ein Originalexemplar aus Nisch in Serbien (Petrovie 1884) befindet
sich im Herb. Barbey-Boissier. Das Vorkommen der Pflanze ist
indessen nicht auf Serbien beschränkt, sondern sie ist durch das
ganze Östliche Mittelmeergebiet verbreitet. Eine Durch-
musterung der Herbare auf diese Varietät hin dürfte sich empfehlen.
Für die näheren Standortsangaben muss ich auf meine demnächst
erscheinende Monographie hinweisen.
Ich sah Exemplare aus Bulgarien, Rumelien, Albanien, Attiea,
(3) FRIEDRICH FEDDE. PAPAVERACEB NOVÆ VEL NOTABILES. 167
Morea, ferner aus dem östlichen und mittleren Kleinasien, sowie aus
Syrien.
Bemerkung : Man kann diese Form als eine Zwischenform von
H. procumbens und H. grandiflorum bezeichnen, da sie die Blätter der
ersteren, die Blüten der letzteren besitzt. Ich vermute daher, zumal
das Verbreitungsgebiet in die Gebiete der beiden erwähnten Arten
fällt, in dieser Form einen Bastard, eine Vermutung, die aber erst
durch weitere Beobachtungen gestützt werden muss. Merkwürdig wäre
es jedenfalls, dass dieser Bastard sich nur in diesem östlichen Teile des
Verbreitungsgebietes der beiden vermutlichen Stammformen gebildet
haben sollte.
_ 3. Hypecoum æquilobum Viv., Fl. Libye. spec. (1824), 7, t. 3,
fig. 3.
Syn. : A. procumbens var. x. grandiflorum Coss., Comp. Fl. atl. IT.
(1887), 73 in parte.
Diese mit A. grandiflorum ohne Zweifel recht nahe verwandte Art
wurde in der Regio Oyrenaica entdeckt und dort von Petrovich 1884
und Ruhmer 1883 (n. 8) wieder aufgefunden.
4. Hypecoum ægyptiacum (Forsk.) Aschers. et Schweinf.,
Ill. Fl. Egypt. L (1887), 37.
Syn. : Mnemosilla ægyptiaca Forsk., Fl. Aegypt.-arab. (1775),
122
H. imberbe Sibt. et Sm., Fl. Græc. II. (1813), 47, t. 156. —
DC., Syst. II. (1821), 103; Prodr. I. (1824), 125. — Boiss.,
FI. Orient. I. (1867), 125.
H. patens Willd., Hort. Berol. (1816), t. 5.
Unter-Egypten, besonders im Nildelta. (Gaillardot n. 125!)
— Es findet sich indessen im Herb. Boiss. auch ein einziges von
Boissier 1846 in Palestina bei Gaza gesammeltes Exemplar.
5. Hypecoum pendulum IL. var. persicum Fedde nov. var. —
Typ. in Herb. Boissier.
Folia segmentis lineari-divaricatis lobis brevibus lineari-obeuneatis
sæpe bifidis. Pedunculi demum in lomenti maturitate arcuato-nutantes.
Sepala acutiuscula denticulata. Lomentum subpendulum.
Persien: Jspahan (Aucher-Eloy, Fl. d'Orient n. 40431)
6. Glaucium grandiflorum Boiss. et Huet var. helisso-
pelma Fedde var. nov. — Typ. in Herb. Boissier.
Siliqua matura recta pedieillo in cireulum tortuoso.
Kurdistan: Noë n. 199 sub. @. refractum Gay!
7. Glaucium aleppicum Boiss. et Hausskn. ex. Boiss., Fl.
Orient. I. (1867), 122.
Syn. : G. refractum J. Gay miss. ex Boiss., }. c. 122.
@. syriacum Boiss. ex sched. in Herb. DC.
Ausser dem Originalexemplar von Aleppo (Hausskn. 1865!) ist die
Pflanze dort schon von Kotschy (PI. Alepp.-Kurd.-Moss. 1841 n. 253
sub @. corniculatum !) gesammelt worden. Aucher-Eloy (Herb. d'Orient
n. 381!) hat die Pflanze in Syrien (ohne nähere Angabe der Oertlich-
168 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (4)
keit gesammelt. Ferner fand ich im Herb. Bornmüller ein Exemplar
von Djebel el Hass bei Aleppo aus dem Herb. Post (1900) stammend.
8. Roemeria hybrida DC. var. trivalvis (Mnch) Fedde.
Syn : R. trivalvis Mnch, Meth. (1794), 249.
R. hybrida a. violacea 1. trivalvis (Mneh) O. Ktze. in Act.
hort. Petrop. X, 1 (1887), 150.
Tota herba robustior subglabrescens. Folia pinnatifida vel bipinnati-
fida segmentis satis longis ad apicem rotundato-cuneatis. Capsula
trivalvis pareissime setosa vel subglabrescens in maturitate, usque ad
10 em. longa.
Andalusien: Cartamo (Reverchon, PI. d’Andal. 188S)).
Bemerkung : Diese Form kann leicht übersehen werden, da sich die
Zahl der Karpellen an halbreifen Früchten nur durch Anfertigung
eines Querschnittes feststellen lässt. Sie bedarf der weiteren Beobach-
tung, da es nicht ausgeschlossen ist, dass es sich hier doch um eine
selbständige Art handelt.
9. Roemeria dodecandra (Forsk.) Stapf var. pinnatifida
(Boivin) Fedde. — Typ. in Herb. Boissier.
Syn.: R. pinnatifida Boivin in Bélanger, Voy. Ind.-Orient Icon.
(1846), pl. 18 absque descriptione ex Boiss. Fl. Orient. I
(1867), 119.
R. orientalis var. pinnatifida (Boiv.) Boiss., 1. e. 119.
Persien: Ispahan (Aucher-Eloy, Fl. d’Orient n. 40391).
Im Herb. Bornmüller fand sich ein weiteres Exemplar von Kuh-
tagh-ali im Distriet Kerman (Bornmüller, It. Pers.-Ture. 1892-93,
n.,20251).
Ferner scheint ein in Egypten bei El Fudun von Schweinfurth 1884
gesammeltes Exemplar hierher zu gehören (Herb. Berol.!).
10. Roemeria macrostigma (Bienertin Herb.Bunge1859) Fedde.
Persien: Distr. Tabris bei Steidabad (?) (Bunge).
Eine Veröffentlichung der Diagnose habe ich nirgends auffinden
können. Meine Beschreibung nach dem sehr dürftigen Material lautet :
« Herba erecta subglabra (?), folia pinnatifida segmentis lineari-
oblongis. Capsula eylindrica ad apicem paulatim attenuata rugis
tenuibus longitudinalibus et setis adpressis instructa. Stigmata capi-
tulum setis magnum papillosum quam capsula latius formantia. Affini
R. hybridæ et BR. dodecandræ. »
11. Roemeria refracta (Stev.) DC., Syst. II. (1821), 93: Prodr. I.
(1824), 122 in parte. — Deless., Icon. Select. II. (1823), t. 8.
Syn. : Glaucium refractum Steven in litt. ex DC. 1. ce.
R. rheadiflora Boiss., Diagn. ser. I, VI. (1855), 7; Fl. Orient.
I. (1867), 119.
Durch Vergleich der Delessertschen Abbildung habe ich mit Sicher-
heit feststellen können, dass À. rhæadiflora Boiss. mit R. refracta DC.
identisch ist, was man aus der dürftigen De Candollschen Beschreibung
nicht so ohne weiteres ersehen konnte. Das Verbreitungsgebiet der
Pflanze erstreckt sich über Transkaukasien und Armenien, Persien.
Belutschistan und Aghanistan bis in das Iliflussgebiet in Turkestan,
(5) FRIEDRICH FEDDE. PAPAVERACEÆ NOVÆ VEL NOTABILES. 169
12. Papaver Rhoeas var. omphalophorum Fedde nov. var.
Syn. : P. Rheas «a. normale 3. dentato - pinnatifidum f. umbo-
natum ©. Ktze. in. Act. hort. Petrop. X, 1 (1887), 150, non
Boiss.
P. Rheas genwinum =. conicum Rouy et Foue., Fl. France I.
154.
Diseus subpyramidatus media in parte cum radiis stigmatieis in
umbilicum 0,5-1,5 mm. longum produetus. Videtur interdum petalis
albis existere.
Vereinzelt im Verbreitungsgebiet der Hauptform. Besonders typisch
ist ein Exemplar von Teneriffa (E. Bourgeau, Pl. Canar. n. 679).
3. Papaver Rhoeas var. rumelicum (Velen.) Fedde. — Typ.
in Herb. Barbey-Boissier.
Syn. : P. rumelicum Velen., Fl. Bulg. (1891), 17; Suppl. I (1898), 12.
Herba biennis, ad radieis collum rosula foliorum numerosorum
partim siccorum (anni præteriti), partim virentium. Folia utrinque
dense patenti-hirsuta subbipinnatifida. Petala basi macula nigra diluta
notata.
Bulgarien: Sadovo (Stribrny in Benitz, Herb. Europæum 1893!).
Bemerkung : Unterscheidet sich von der Hauptform hauptsächlich
nur durch seine Zweijährigkeit, die übrigens in abnormer Weise öfters
bei verschiedenen, sonst einjährigen Mohnarten aufzutreten pflegt, im
übrigen stimmt die Varietät fast völlig mit kräftigen Exemplaren von
P. Rheas forma subbipinnatifidum überein.
14. Papaver intermedium Becker var. caudatifolium (Timbal-
Lagrave) Fedde. — Typ. in Herb. Boissier.
Syn. : P. caudatifolium Timb.-Lagrave, Précis d’herb. in Bull. Soc.
hist. nat. Toulouse IV. (1870), 163.
Hierzu neu :
subvar. parvicaudatum Fedde, nov. subv.
Herba vix 15 em. altum multicaulis. Folia pinnatifida 2-3 em. longa
segmentis anguste lineari-lanceolatis ad marginem integerrimis vel
dentibus rarissimis instructis.
Süd-Frankreich : Languedoc, an der Meeresküste bei Agde
(Requien 1827 sub. nom. P. Roubiei?).
Bemerkung : Dem echten (von mir im Herbier Montpellier im
Originalexemplar gesehenen) P. Roubiæi im Wuchs, Blüten, Knospen
und Kapsel sehr ähnlich, aber durch die Form der Blätter wesentlich
verschieden. Da die Borsten an den jüngeren Blütenstielen zum Teil
nicht abstehend, sondern nur halb abstehend sind, deutet dies auf
fremde Einflüsse hin, sodass wir es hier vielleieht doch mit einer dem
P. Roubiæi nahe verwandten Form zu tun haben.
15. Papaver subpiriforme Fedde nov. spec. — Typus in
Herb. Boissier.
Herba annua (vel biennis), erecta, foliosa, valde ramosa, infra glabres-
cens, supra sparsim patenter setulosa, 30-50 em. alta. Folia basalia omnia
mareida!. Caulis ereetus, ramosissimus, ramis lateralibus strietis atque
? Quamohrem plantam esse biennem suspicor !
170 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Z® SER.). (6)
fere æquilongis, fere omnino glaber, modo ad pedunculos sparsissime
patenter setulosus. Folia caulina pinnatifida segmentis obovato-oblongis
vel oblongis, integris vel irregulariter dentato-lobatis dentibus rotun-
datis vel subacutis, interdum setula tenera terminatis, nervo mediano
excepto omnino glabra. Peduneuli setulis satis longis sparsim hirsuti.
Alabastra obovata, ad apicem subrotundata, sparsim patenter setulosa,
1,5-2 em. longa. Flores satis magni, 6-7 cm. diametro. Petala trans-
verse subtriangularia, ad apicem truncata vel late rotundata, 4-5 cm.
lata, 2,5-3 em. longa. Capsula obovata, ad apicem subito contracta,
basin versus a media parte paulatim angustata, substipitata, quasi
piriformis, eireiter 1,5 em. longa. Diseus capsulæ immaturæ conicus.
maturæ planus, superiorem marginem, at non partem latissimam
capsulæ latitudine superans erenis inter se tegentibus obtusis vel trun-
eatis marginatus, radiis stigmatieis 9-12 disei marginem attingentibus
vel non.
Syrien: Auf Aeckern im Osten von Saida (Gaillardot 1860 !).
Bemerkung : Die Art ist zweifelsohne dem P. intermedium sehr
nahe verwandt, unterscheidet sich aber von ihm sowohl durch den
ganzen Habitus als auch durch die gleichsam birnenförmige Form
der Kapsel.
16. Papaver rapiferum Fedde nov. spee. — Typus in Herb.
Boissier.
Herba evidenter perennis (vel minimum quidem biennis) radice
palari perpendiculari erasso, ad radieis collum incrassatum reliquiis
foliorum mareidorum dense obtecta, satis robusta ereeta circiter
50 em. alta, tota setulis rigide patentissimis subsparsim obteeta. Caulis
ereetus, obtuse angulosus, ramosus, setulis in parte inferiore brunneis
præditus. Folia basalia pauca longipetiolata pinnatipartita segmentis
obovatis pinnatilobatis lobis ad apicem cuneatis, distincte callosis,
interdum setula brevi terminatis, eireiter 6-10 em. longa; folia caulina
basalibus conformia, sed sessilia et segmentis angustioribus pinnati-
fidis. Peduneuli elongati valleculosi setulis rigidulis patentissimis
plerumque subreversis instructi. Alabastra late obovoidea ad apicem
rotundata 1,5-2 em. longa, setulis patentibus arcuatis subsparsim
obtecta. Flores non vidi. Capsulæ obovoideo-subgiobosæ basi leviter
attenuato-subglobosæ in stipitem brevissimum crassum, sed toro
angustiorem contractæ. Discus subplanus, erenis latissime spathulatis
valde inter se tegentibus instruetus, stigmate 12-14-radiato radiis disei
marginem non attingentibus.
Nord-Syrien : Balkis am oberen Euphrat (Haussknecht, It.
Syriaco-armeniacum 1865 sub nom. P. Rhæas var. oblongatum).
Bemerkung : Wie die vorige Art ebenfalls dem P. intermedium nahe
verwandt, aber verschieden von ihm vor allem durch die rüben-
förmige Wurzel, ferner die mehr zerteilten Blätter, die fast abwärts
gekrümmten Borsten der Blütenstiele.
17. Papaver Tenerifæ Fedde nov. spee. — Typus in Herb.
Boissier.
Herba annua 10-15 em. alta, omnino patenter setulosa, erecta, caule
simplice vix ramoso. Folia subintegra serrato-dentata vel dentato-
subpinnatifida 2-4 em. longa. Peduneuli elongati patenter setulosi.
(7) FRIEDRICH FEDDE. PAPAVERACEÆ NOVA VEL NOTABILES. 174
Alabastra obovoidea adpressiuscule sericeo-setulosa, vix 1 em. longa.
Flores non vidi. Capsula anguste obcuneato-elaviformis, infra paulatim
angustata, distinete costata, disco plano lobis latissimis obtusis se
attingentibus, stigmate 4-radiato.
Tenerifa : (Bourgeau, Pl. Canar. exs. 1846, n. 519 sub nom.
P. hybridum zugleich mit Pap. dubium forma subintegrum !).
Bemerkung : Die Art besitzt eine ausserordentliche Aehnlichkeit mit
P. dubium f. subintegrum und unterscheidet sich von dieser eigentlich
nur durch die abstehenden Borsten der Blütenstiele, die bei P. dubium
immer dicht anliegend behaart sind. Da die anderen von Bourgeau
an demselben Orte gesammelten Exemplare zum Teil anliegende
Borsten am Blütenstiele besitzen, so kann man hier vielleicht an einen
Bastard denken, der in zwei Formen auftritt. Vielleicht handelt es
sich hier um P. dubium X Rhœæas. Die Kanaren zeichnen sich über-
haupt durch einen sehr reichhaltigen Bestand von Papaver-Formen
aus, die ganz ungemein varieren. Die Art oder der Bastard bedarf
noch der weitern Beobachtung.
18. Papaver subadpressiusculo-setosum Fedde nov. spec.
— Typ. in Herb. Boissier.
Herba coarctata, eireiter 20 em. alta, caule coaretato, pro altitudine
plant satis longo, erecto vel adscendente multiramoso setis patentibus
dispersis obsita. Folia subbipinnatifida lobis secundaris oblongis sub-
acutis, terminalibus segmentorum ovato-oblongis acutis plerumque
seta terminatis, setis sparsim instructa, 4-6 em. longa. Peduneuli satis
longi robusti, in parte inferiore setis patentissimis, supra setis subad-
pressis sparsim adspersi. Capsulæ ovato-oblongæ, circiter 1,5 cm.
longæ, distincte costatæ, disco acurate plano, crenis obtuso-rotundatis
inter se non tegentibus, stigmate 6-S-radiato radiis disci marginem
non attingentibus.
Algier: Champs cultivés de la colline du Hammah-les-Platanes près
Alger (P. Jamin, PI. d'Algérie 1851, n. 121 sub nom. P. setigerum DC.!).
Bemerkung : Einer gedrungenen Form von P. obtusifolium var. sub-
bipinnatifidum ähnlich, aber durch die Blütenstielborsten, die nie
anliegen, verschieden. Wahrscheinlich ebenfalls eine durch Verba-
stardierung stark beeinflusste Form.
31. Dezember 1904.
(Fortsetzung folgt.)
Genesis und Nomenklatur-Anfang
des
LEXICON GENERUM PHANEROGAMARUM
von
Dr. Otto KUNTZE.
Im Bulletin de ’Herbier Boissier, vol. IV, No 12, Seite 1360 (190%) hat
der Konservator des De Candolleschen Herbarium, Herr Buser eine auf
ungenügender Information beruhende unrichlige Genesis dieses von
ihm selbst bedingungsweise Standardwork genannten Lexikon gegeben,
wodurch mein Mitarbeiter Director Tom von Post herabgesetzt ward.
Herr Tom von Post hatte sein eigenes Lexikon im Manuscript fix und
fertig, auch darüber im Mai 1899 vorläufige, in mehreren Sprachen
gedruckte Prospekte versandt. Als ich nun 1899 von meiner Reise nach
Spitzbergen in San Remo zurückgekehrt war, schrieb ich am 6. October
an Herrn Tom von Post, dass er sein Werk doch der internationalen
wissenschaftlichen Nomenklatur anpassen möge. da für Partikular-
Nomenklaturen schon solche Werke existieren oder angezeigt seien
(cfr. Durand, Index für Kew-Nomenklatur; Dalla Torre et Harms für
Englersche Nomenklatur). Ich bot Herrn Tom von Post Rat und Hilfe
zur Umarbeitung seines Lexikon an. Am 21.-26. Januar 1900 ward dann
unser Vertrag über das Lexicon generum perfekt und unterzeichnet.
Darauf begann er sein Lexikon umzuarbeiten und später erst sandte
er auf meine Veranlassung und auch auf Prof. Graf zu Solms-Laubach
und Prof. Uhlworms Rat seine Liste der im Englerschen Hauptregister
gefundenen 1000-1200 Fehler an Prof. Engler: ich beabsichtigte dadurch
nur auf die Tüchligkeit meines Mitarbeiters hinzuweisen, die auch von
den Professoren Th. M. Fries und Axell Lundstreem laut unseren
ersten Lexikon-Prospekt gebührend für seine vieljährliche, sehr exakte
Arbeit hervorgehoben ward.
Prof. A. Engler lehnte mit Schreiben vom 19. Februar 1900 die volle
Aufnahme dieser Berichtigungen zu dem von Prof. Dalla Torre her-
gestellten Register der « Nat. Pflanzenfamilien » ab; vergl. auch
Allgemeine Botanische Zeitschrift 1900, Seite 150 (Seile 13 des Sonder-
druckes) die Fussnote. Wir publizierten dann in genannter Zeitschrift
die von uns vervollständigte, auf Englers Hauptwerk erweiterte Fehler-
liste mit spezifizierten und berechneten 9315 Fehlern (nur für Phanero-
gamen!).
(2) KUNTZE. GENESIS UND NOMENKLATURANFANG DES LEX. GEN. PHANER. 179
Wenn nun auch die Nomenklatur-Reform in unserem Lexikon wesent-
lich nur von mir ist, so ist doch die unendlich mühsame kompilatorische
Arbeit in unserem Lexikon, ähnlich wie wir sie in Steudels und Pfeiffers
Nomenklatoren und in Jacksons Index Kewensis bewundern, wesentlich
das Verdienst meines Mitarbeiters Tom von Post; ich allein hälte das
Lexikon mit seinen etwa 300.000 scharf kontrollierten und rektifizierten
Einzelangaben nimmermehr fertig gebracht.
Herr Buser hat warme Worte der Anerkennung für unser Lexikon.
indem er (in Uebersetzung) schreibt : «Es ist ein Muster sauberen
Druckes, kurz gefasst, übersichtlich. Die vollendete Arbeit durch « den
Autor » (die Autoren) zwingt Bewunderung ab, die angenommenen
Prinzipien sind streng durchgeführt. Trotz aller dieser Eigenschaften,
die allen Publikationen Kuntze’s eigen sind, ist der Wert » seines » (des)
Lexikons ein bedingter und hängt völlig vom Anfangspunkt der Nomen-
klatur ab, der in der Folge das Uebergewicht erlangen wird. Kuntze’s
Freunde werden es bedauern, dass er nicht gleich von Anfang (d. h. in
tevisio generum anstatt mit 1735 « sur la foi de I’Index Kewensis ») den
logischen Anfangspunkt von 1737 gewählt hat, denn dann würden die
verspätet (« lardivement ») eingeführten Veränderungen im Lexikon
eine vollendete Tatsache sein und der Wert « seines» (des) Lexikon
wäre der eines Standardwork. »
Ein Standardwork ist unser Lexikon trotzdem und wird es auch
bleiben, trotz der jetzt vorherrschenden, aber ungerechtfertigten Neigung,
für Genera auch mit 1753 anzufangen. Die Englersche deutsche Schule
und die Brittonsche amerikanische Schule haben diesen 17593-Sland-
punkt nur pro forma angenommen, ohne ihn konsequent durchzuführen ;
sie könnten ihn nur mit von mir statistisch bewiesenen ungeheueren
Veränderungen der Nomenklatur durchführen. Auch Alphonse de Can-
dolle und John Briquet (letzterer wenigstens früher; cfr. Bull. Herb.
Boiss. 189%, Seite 54 und 493) verteidigten den logischen und vorteil-
haften 1737-Standpunkt, während in den sogenannten « belgisch-
schweizerischen Vorschlägen » der verderbliche Pro-forma-1753-Stand-
punkt erneuert ward. Letztere Vorschläge enthalten, wie ich in einer
Eingabe an das Wiener Kongress-Komitee nachwies, zahlreiche Plagiate,
und sind nach den Indizien von Herrn John Briquet (der darin seine
Publikationen über Hybriden zitiert) als Mitarbeiter Englers im Ein-
versländnis mit Prof. R. von Wettstein veranlasst; daher auch der
darin angeregte Index inhonestans von 405 rechtswidrig verworfenen
Galtungsnamen zu Gunsten der Englerschen Nomenklatur; allerdings
ist in den belgisch-schweizerischen Vorschlägen dieser Index noch nicht
speziell oder mit Zahlen angegeben und deshalb mögen ihn wohl nur
23-25 Nichtmitarbeiter übereilt unterschrieben haben. Die Englerschen
Mitarbeiter wagten diesen horrenden Index inhonestans von 405 wissen-
schaftlich berechtigten Gattungsnamen vorzuschlagen, trotzdem die noch
gar nicht aufgelöste, sondern nur willkürlich beiseite geschobene erste
internationale Nomenklatur - Kommission den dem Genua - Kongress
offerierten kleinen Englerschen Index inhonestans von 82 Genera
begrub; diese 1. Kommission ist noch dazu regelrecht vom Genua-
Kongress gewählt worden, während die Wahl der 2. Kommission nicht
ordnungsgemäss erfolgte.
Bei einem Index inhonestans, der überdies erworbene Rechte verletzt
und ein Recht auf Revolution einführt, wozu kein Kongress befugt ist,
174 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Aue SER.) (3)
an dem auch jeder Kongress scheitern muss, weil ihn diverse Schulen
und wirklich wissenschaftliche Systematiker doch nicht annehmen,
bei einem Index inhonestans braucht man weder 1737 noch 1753 als
Anfangspunkt und ist überhaupt jede Ordnung ausgeschlossen, denn
jeder künftige Kongress kann dann den Index inhoneslans umändern.
vermehren oder je nach den lokalen Parteimajoritäten rückgängig
machen. Selbst Verjährungsanträge dürfen nicht rückwirkend sein und
sie sind international unmöglich. weil sich grosse Parteien auf keinen
Fall damit einverstanden erklären.
Die belgisch-schweizerischen Vorschläge vernachlässigen ausserdem
die Regelung der Rechtschreibung, sowie die Nomenklaturprinzipien für
Kryptogamengenera, welches beides zum erstenmale in unserem Lexikon
und im Codex brevis maturus durchgeführt ward. Aber von der
geregelten Rechtschreibung und exaklen Feststellung, was als neues Wort.
und was als orthographische Lizenz zu gelten hat, hängt die Gültig-
keit von mehreren Hundert Galtungsnamen ab, und bei den Wechsel-
beziehungen der leider allzuhäufigen homonymen Gattungsnamen führt
selbst ein temporärer Ausschluss der Kryptogamen-Regelung zur Kon-
fusion. Es ist nur Ordnung möglich, wenn alles zugleich geregelt wird,
wie wir es in unserem Lexikon getan. Derartige Vorschläge sind
unbrauchbar und ein Kongress, der sie trotzdem annähme, würde nur
seine eigene Inkompetenz bestätigen.
Wenn man unserem Lexikon nicht Deteriorationen zu den Lois de 1867
nachweisen kann — und das ist bisher nicht geschehen — bleibt es die
einzige und exakte Ausführung des Pariser Codex von 1867 und kein
Kongress hat ein Recht, das umzustossen, was wir darin durch
zusammen etwa zwanzigjährige Arbeit zum allgemeinen Wohle aller
Botaniker herstellten.
Die Veränderungen der Nomenklatur im Lexikon sind aber gar nicht
so schlimm, als manche glauben oder glauben machen wollen, um ihre
Werke nicht zu korrigieren, denen sie meist willkürliche oder gar keine
Prinzipien zu Grunde legten. Mit ein wenig gutem Willen für inter-
nationale Harmonie lässt sich die legale und wissenschaftliche Reform
unseres Lexikon schon durchführen!
SPECIES HEPATICARUN
592. Plagiochila luteola St. nsp. — Typus in Herb. Boiss.
Dioica, mediocris, robusta, rigida, luteola. Caulis ad 5 cm. longus,
subniger, validus superne ramis fasciculatis dendroideus. Folia caulina
3,6 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 56° vix decurrentia
subplano-disticha, oblongo-conica basi ampliata caulemque tegentia apice
triplo angustiora, margine anlico substricto nudo, sub apice breviter
bidenlato, postico e basi valde arcuato substricto remote sexdentato
dentibus validis e lata basi acuminatis oblique porrectis, apice emargi-
nato-bidentato, dentibus majusculis recte patulis. Folia ramulina
superiora mullo minora margine poslico 2 dentibus validis remotis
armalo, celerum similia. Cellulæ 27 y, trigonis magnis acutis, basales
27 X 45 u trigonis maximis subnodulosis. Andræcia mediana, bracleis
confertis 8 jugis medio supero patulis subintegris.
Hab. Venezuela (Fendler) Columbia (Moritz).
593. P. thamniopsis Spruce Bull. Soc. Bot. de Fr. 1889, p. 200.
Dioica major rigida flavicans. Caulis ad 9 cm. longus superne dendroi-
deus, validus fuscus et durus, in ramis attenuatis. Folia caulina 3 mm.
longa, imbricata, oblique patula angulo 56° disticha utrinque longe
decurrenlia, postice ampliata cauli incumbentia vel recurva nusquam
cristata, in plano oblongo-triangulata apice quam basis plus 3 plo angus-
tiore, margine anlico substricto inferne nudo, superne 4-5 dentato,
dentibus approximatis brevibus oblique porrectis, poslico e basi nuda
angulatim rotundata stricto regulariter dentalo, dentibus ad 10 remotius-
culis validis e lata basi acutis vel breviter acuminatis recte patulis, apice
recte truncato £dentato, dentibus irregularibus 2 vulgo multo majoribus
anguste triangulatis aculis. Folia ramulina sensim minora simillima.
Cellulæ apicales 27 y trigonis majuseulis sæpe trabeculatim confluentibus,
503
176 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sk.) Plagiochila.
basales 27 X 45 u trigonis magnis acutis bene definilis. Andræcia
(juvenilia) ovoidea terminalia, bracteis conferlis apice patulo acuto
denticulato.
Hab. Rio Janeiro (Glaziou).
594. Plagiochila Puiggarii St. n. sp. — Typus in Herb. Boiss.
Dioica mediocris sed grandifolia rigidiuseula flavo-virens. Caulis ad
5 cm. longus tenuis fuscus rigidus simplex vel pauciramosus sub flore
geminalim innovalus, innovalionibus late divergentibus. Folia caulina
vix # mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 68° plano-
disticha, poslice parum ampliata caulem tegentia, utrinque breviter
decurrentia, ambitu ovato-oblonga quarto infero-amplissima, apice 3plo
angustiora, margine anlico stricto nudo vel sub apice remote bidentalo,
dentibus brevibus validis acutis recte patulis, margine poslico e basi
leviler arcuala substricto grosse dentato, dentibus sub 10 valde irregula-
ribus giganteis minoribus mixtis striclis vel hamatulis vulgo oblique
patentibus e lata basi acuminalis. apice recte vel oblique truncato
similiter armato, dentibus vulgo minoribus; Folia ramulina minora
simillima. Cellulæ apicales 36 y basales 36 X 63 y trigonis ubique
magnis acutis bene definitis. Folia floralia caulinis subæqualia, grossius
armala. Perianthia (juv.) ore rotundato dense æqualiterque spinuloso; ala
anlica brevis lalissima margine spinuloso. Andræcia terminalia dense
fasciculatim inserta spieis longis vel longissimis (4 cm.) bracleis minus
conferlis longius patulis truncatis vel obtusatis vel acutis denticulatis vel
solum angulalis.
Hab. Brasilia, Apiahy (Puiggari) (Glaziou).
Mit P. Moritziana L. et G. zu vergleichen.
595 P. Oerstediana Ldbg. et Hpe. Linnæa 1851, p. 301.
Dioica, major, flaceida, fusco-virens. Caulis ad 10 cm. longus, validis-
simus fuscus et tenax, superne sensim attenualus, in ramulis ullimis
capillaceus. inferne simplex superne pinnatim et bipinnatim mullira-
mosus, ramis late divergentibus. Folia caulina 4 mm. longa, parum
imbricata, oblique patula, angulo 68° plano-disticha, utrinque decurrenlia,
poslice parum ampliala caulem tegentia, ambitu ovato-oblonga, tertio
infero amplissima, apice duplo angustiora, margine antico substricto
superne remote tridentato, postico e basi nuda leniler arcuata striclo
10dentato, denlibus remotiusculis subæquimagnis, sinubus quidem plus
minus amplis, apice subtruncalo 3-4 dentato, dentibus parum validio-
ribus. Folia ramulina similia, angusliora apice valde irregulariter armala.
Cellulæ apicales 18 y trigonis nullis, medianæ 27 X 36 y trigonis
50%
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 177
parvis, basales 18 5% y trigonis majuseulis nodulosis, parielibus ubique
validis basi validissimis. Folia floralia caulinis minora, ovata, ecircumeirca
armala, dentibus multo validioribus valde irregularibus strictis vel
hamatis, magnis et parvis varie mixlis, omnibus tamen breviusculis.
Perianthia (juven.) ore truncato valide lacinulato, laciniis inæqualibus e
lala basi acuminatis vel angustis apice selaceis.
Hab. Costarica (Oersted, Pittier).
596. Plagiochila macrotricha Spruce. Ed.Bot.Soc. 1885 p.476.
Dioica major flaceida, dilute flavo-virens, rupicola. Caulis ad 12 cm.
longus validus fuscus et tenax, sub flore geminatim innovatus vix aliter
ramosus. Folia caulina magna, 5 mm. longa, conligua, oblique patula,
angulo 68° plano-disticha, postice parum ampliata, caulem plano-tegentia
utrinque breviler decurrentia, ambitu oblongo-elliptica leniter falcata
medio amplissima apice basique subduplo angustiora, asymmetrica,
margine antico stricto superne Æcilialo, postico e basi ad apicem æqualiter
arcualo basi nudo ceterum regulariter ciliato, ciliis ubique longis
æquimagnis remotiusculis recte patulis strictis interdum hamatulis.
Cellulæ apicales 36 y, basales 18 X 72 w pellucidæ, trigonis nullis
parielibus validis. Folia floralia caulinis simillima, vix majora, densius
armala. Perianthia ore rotundato longe ciliato, eiliis 10cellulas longis.
Hab. Andes peruviani (Spruce).
597. P. amoena SI. n. sp.
Syn. : P. Breuteliana var. guadalupensis G. in Husnot, Hep. exsicc.
Ind. occident.
Dioica, magna, rigidiuseula, flavo-virens vel flavo-rufescens. Caulis ad
12 cm. longus sub flore innovatus vix aliler ramosus. Folia caulina
% mm. longa parum imbricata vel contigua, pellucida subrecte patula
angulo 80° plano-disticha anlice decurrentia ibidemque longe ciliala,
ciliis ad drecte patulis vel hamatis, postice parum ampliata leniter
recurva vix decurrentia nusquam cristata, in plano ovato-oblonga, quarto
infero amplissima apice 3plo angustiora margine antico siricto medio
nudo superne 2-3 ciliato, ciliis brevibus oblique patulis, margine postico
e basi rotundata stricto, ad ipsam basin usque longe regulariterque
ciliato, eiliis remotiusculis 6cellulas longis recte patulis, basalibus longio-
ribus, apice truncato irregulariterque 3spinoso, spinis plus minus longis
acuminatis varie patulis. Folia ramulina minora similia ullima exigua.
Cellulæ apicales 36 y basales 36 X 90 y trigonis magnis aculis. Folia
floralia caulinis fere æqualia, vix longius ciliata. Perianthia (slerilia) ore
rotundato longe ciliato, ciliis Scellulas longis confertis strietis æqui-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1905. 12
178 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser). Plagiochila.
magnis; ala nulla ! Andrœcia maxima terminalia, spicis 3-4, fasciculatim
aggregatis bracteis late foliaceis squarrose recurvis obtusatis integerrimis.
Hab. Guadeloupe (Husnot).
Die Pflanze ist eine gute Art; die Blätter sind viel grösser und
verhältnissmässig schmaler als die von P. Breuteliana, der ventrale
Blattrand ist nicht lang herablaufend noch kammartig gezähnt elc. etc.
598. Plagiochila hylaecoetis Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 496.
Dioica major valida rigidiuscula flavo-virens vel rubescens. Caulis ad
9 cm. longus sæpe simplex interdum repetito-furcatus, furcis longis
divergentibus, interdum longe attenualis in flagellum aphyllum abeun-
tibus. Folia caulina ad 4 mm. longa recte patula parum imbricata
plano-disticha basi postica ampliata alteque cristata, postice breviter
inserla antice longe decurrentia (ala antica dense cristato-spinulosa)
ambitu oblonga apice quam basis subtriplo angustiore, margine antico
substricto remote denticulato, postico e basi rotundata et longissime
ciliala substricto, ciliis versus apicem sensim brevioribus sub apice in
spinam mulalis, apice ipso truncato-rotundato dentato-spinoso, spinis sub
5, recte patulis. GCellulæ papulose prominulæ apicales 36 y trigonis
magnis Stellalis, basales 36 X 5% y trigonis maximis truncalis. Amphi-
gastria majuscula, disco inlegro parvo longissime ciliato. « Andræcia
terminalia polyphylla ».
Hab. Cassiquiari et Uaupes flumina (Spruce).
Die Abbildung I. c. ist so wenig zutreffend dass hier jedenfalls eine
ganz andere Art dem Zeichner vorgelegen hat.
599. P. Husnoti St. n. sp. — Typus in Herb. Boiss.
Dioica magna tenera et flaccida flavo-rufescens vel pallide flavovirens.
Caulis ad 10 cm. longus, validus rufus longe attenuatus simplex vel
pauciramosus in planta feminea innovationibus numerosis late flabellatus.
Folia caulina adultla 5 mm. longa vix imbricata subrecte patula angulo 80°
plano-disticha utrinque breviter decurrentia, basi postica parum ampliata
caulem tegentia vel leniter recurva, in plano ovalo-oblonga apice quam
basis parum angusliore, margine antico substricto, usque ad ultimam
apicem decurrentem remote ciliato, ciliis sub 10 e basi latiore abrupte
angustatis longeque setaceis strictis recte patulis, margine postico e basi
rolundala nuda substricto valide spinoso, spinis sub 14regulariter conse-
cutivis, anguslis striclis recte patulis subæquimagnis sub apice brevio-
ribus, apice truncato, quam basi 2plo angustiore irregulariter armato,
sæpe distincte bilobo, lobis plus minus longe spinosis. Folia ramulina
similia sensim minora, ullima exigua pro ralione longius ciliala. Cellulæ
506
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 179
pellucidæ apicales 27 y trigonis majusculis, medianæ 36 X 5% y. basales
36 X 90 y. trigonis maximis late trabeculatim confluentibus. Folia floralia
caulinis similia multo longius spinoso-ciliata. Perianthia (juv.) ore
profunde bilabiato, labiis rotundatis regulariter longeque cilialis, ciliis
approximalis strietis recte patulis. Andr'œ@cia magna et robusta, spicis in
apice caulis subfasciculatis bracteis latis, basi antica cucullatis superne
squarrose patulis apice aculis vel paucispinulosis.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier, Duss.) Dominica (Armilage, Eggers)
Portorico (Sintenis).
IL. Folia caulina oblongo-trigona.
600. Plagiochila serrata (Roth.) Spec. Hep., p. 31.
Syn. : Jung. serrata Roth. Cat. bot. I, p. 144.
P. thysanotis Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 491.
P. fimbristipula Spruce ibidem, p. 492.
Dioica, minor rigidula rufo-brunnea vel flavorufescens. Caulis ad 5 cm.
longus lenuis fuscus et rigidus, normaliter repelilo-furcatus, interdum
subfasciculatus, ramis longis divergenlibus. Folia caulina 2 mm. longa,
subrecte patula, imbricata apicibus liberis, pectinatim disticha, antice
decurrentia, postice brevissime inserla ampliala humiliter eristata, in
plano anguste ligulata, margine antico e basi sinuata stricto nudo, poslico
e basi breviter rotundala arcteque spinosa stricto remote dentato,
dentibus validis triangulatis oblique patulis, apice rotundato 6-7dentato,
dentibus radiatim divergentibus, quam reliqui vix longioribus. Cellulæ
apicales 27 1 trigonis majusculis, basales 27 X 45 y trigonis magnis
sæpe trabeculatim confluentibus interdum bene definitis. Folia floralia
valde aberrantia subduplo latiora tertio supero constricta, superne grosse
4lobulata, lobis late triangulatis acuminatis radialium divergentlibus,
margine antico ceterum nudo, postico ab ipsa basi crebre laciniato laciniis
longis anguste lanceolalis peclinalim patulis. Perianthia (juven.) ore
rotundato breviter spinoso, spinis remotiusculis linearibus acutis recte
patulis.
Hab. Brasilia (Martius, Puiggari, Spruce) Guiana (Wullschlägel, Sagot,
Quelch) Cuba (Eggers) Trinidad (Crüger).
601. P. Oribigniana M. et N. Fl. Boliv., p. 81.
Dioica mediocris flaccida dilute olivacea corticola. Caulis ad 4 cm. lon-
gus, validus fuscus et tenax, superne pluriramosus, ramis divergentibus
507
180 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plugrochila.
capillaceis. Folia caulina 2,5 mm longa, parum imbricata, oblique patula,
angulo 68° optime pectinatim disticha, in ramis leniter falcata ulrinque
longius decurrentia, ala poslica angusla regulariter dentata vel dentato-
spinosa, sinubus papulosis, ambitu anguste oblongo-triangulata, postice
parum ampliata caulem tegentia, basi amplissima apice duplo angustiora,
margine antico substriecto nudo, sub apice solum bidentato, postico e
basi rotundata irregulariter spinulosa strieto remote 6 dentato, dentibus
brevibus recte patulis apice truncato-rotundato parum validius dentato,
dentibus 3-4. Cellulæ apicales 27 y basales 27 X 45 y trigonis parvis,
basi parum majoribus. Amphigastria sat magna varie fimbriata. Folia
floralia caulinis simillima majora et multo grossius armata. Perianthia
(juven.) ore oblique truncato-rotundato, labiis grosse spinosis, spinis
angustis vel e lata basi abrupte angustatis.
Hab. Peruvia (d’Orbigny).
602. Plagiochila riojaneirensis G. Hep. Mex..p.127 in adnotat.
Dioica, minor, rigida, brunneola. Caulis adscendens parce ramosus.
Folia parva vix 2 mm. longa, oblique patula angulo 45° imbricata plano-
disticha utrinque decurrentia, postice ampliata. caulem tegentia, in plano
ovato-trigona, leniter falcala, margine anlico sinuato superne bidentato,
postico a basi ad apicem arcualo 6-7 dentato, dentibus remotis, apice
quam basis triplo angustiore 3-4 dentato, dentibus ubique brevibus
validis recte patulis. Cellulæ apicales 18 y, trigonis magnis, basales
18 X 36 y lrigonis maximis, omnibus aculis vel subnodulosis bene
definilis, apice tantum hic illic trabeculatim confluentibus. Folia floralia
caulinis multo majora, magis falcala, circumeirca dense arguteque den-
tala, basi postica irregulariter spinosa el duplicato-spinosa, spinis et
spinulis ereberrimis.
Hab. Brasilia, Petropolis leg. ?
Ich habe nur einige Stengelblätter der Pflanze und eine Zeichnung des
Autors gesehen und die Diagnose des letzteren sonst benutzen müssen;
jch vermuthe dass die Pflanze nur eine Form einer bekannten Art ist,
da es auffällt, dass sie auf einem so abgesuchten Gebiet niemals wieder-
gefunden sein sollte.
603. P. deflexirama Tayl. I. of Bot. 1846, p. 262.
Dioica, parva sed longa, rigida, pallide flavovirens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 45 cm. longus, tenuis, fuscus, pinnatus, pinnis remolis, simpli-
cibus deflexis. Folia 2 mm. longa, parum imbricala, apicibus liberis,
oblique patula, angulo 67° optime pectinatim disticha, utrınque decur-
rentia (antice longissime allenuala), postice ampliala caulemque legentia
508
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 181
vel recurva, oblongo-cuneala, apice quam basi triplo angustiora, margine
antico basi sinuato superne stricto sub apice unidentalo, postico e basi
nudo valde arcuato substriclo, 8-9 dentato, dentibus validis acutis hic
illie spina magna mixlis, apice normaliter emarginalo-bispinoso, spinis
ınagnis inæqualibus, anleriore sæpe mullo majore. Cellulæ apicales
18 X 27 y, basales 18 X 36 u. parietibus longioribus crasse trabeculatis.
« Folia floralia magna. » « Perianthia in ramulis longioribus terminalia,
immersa, oblique semirolunda, compressa, inciso-ciliata, ciliis elongatis. »
Hab. Peruvia (Jameson).
604. Plagiochila fallax Ldbg. et Hpe. Linnæa 1851, p. 500.
Dioica, minor, humilis, rigidiuscula, flavovirens. Caulis ad 3 cm.
longus, parum ramosus sub fiore geminatim Imnovatus, lenuis, rufescens.
Folia caulina 2 mm. longa, parum imbricata, oblique patula angulo 67°,
utrinque decurrentia, plano-disticha, basi postica parum ampliata caulem-
que tegentia, basi ampliora, apice parum angustiora, in plano oblongo-
ligulata, margine antico-slricto, superne remote 2-3 denticulato, postico e
basi nuda valde arcuato, stricto 6 dentato, dentibus brevibus remotius-
culis oblique porreclis, apice ipso recte truncato, 2-3 spinoso, spinis
subæqualibus recte patulis. Folia ramulina similia, angustiora, basi haud
ampliata, ligulata. Cellulæ apicales 18 X 27 u, trigonis majusculis, parie-
tibus validis, basales 18 X 36 y trigonis magnis sæpe late trabeculatim
confluentibus. Folia floralia caulinis simillima. Perianthia oblique obo-
vala, compressa, ore denlato. AndrϾcia mediana, bracteis 8 jugis, con-
fertis, apice appresso denticulato.
Hab. Costarica (Oerstedt), Guatemala (Wurr).
Die weible Pflanze habe ich nicht gesehen.
605. P. florida Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 494.
Dioica mediocris rigidiuseula flavescens saxicola et corticola. Caulis ad
9 cm. longus tenuis fuscus superne expallescens, repelito furcatus, furcis
superis flabellam dilatatam formantibus. Folia caulina 2 mm. longa con-
ferla oblique patula angulo 68° plano-disticha el optime parallela, poslice
breviter ampliata erislala utrinque breviter decurrentia, in plano oblongo-
triangulata basi amplissima apice 3plo angustiora margine antico sub-
stricto sub apice bidentalo postico e basi breviter semicirculari strieto
valide dentato, dentibus sub 9 remotiusculis validis majusculis, basalibus
recle vel varie patulis superis oblique porrectis breviler acuminatis apice
{runcalo vel obtusalo 3-4 spinoso, spinis brevibus validis divergentibus.
Folia ramulina minora ultima exigua minus armala. Cellulæ apicales 18 y.
basales 18 X 27 y trigonis magnis superne aculis inferne subnodulosis.
509
182 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sir.) Plagiochila.
Folia floralia caulinis vix majora similiter sed validius armala. Perian-
thia (ster.) ore profunde bilabiato, labiis grosse spinosis, spinis minus
confertis varie patulis longe attenuatis sed validis obtusiusculis. Andre-
cia in ramulis ultimis terminalia, bracteis 8 jugis confertis apice breviter
recurvis integerrimis.
Hab. Amazonas (Spruce), Rio Negro (Spruce), Surinam (Wullschlägel),
Brasilia (Didrichsen), Venezuela (Funk), Trinidad (Crüger), Panama
(M. Wagner), Guatemala (leg?); Santo Domingo (Eggers). Jamaica (leg?)
Mexico (Kerber).
606. Plagiochila confertissima St. n.sp.— Typ. in Herb. Boiss.
Dioica mediocris rigidiuscula flavo-virens, parvifolia et gracilis, in
ramis arborum laxe cæspitosa vel pendula. Caulis ad 7 cm. longus vage
pluriramosus tenuis fuscus et tenax ramis parum divergenlibus. Folia
caulina 2 mm. longa conferta vel confertissima subrecte patula, angulo
80° plano-disticha parum decurrentia postice ampliata recurvula vel
breviter cristata, in plano oblongo-trigona, basi amplissima apice 3 plo
angustiora subsymmetrica, margine antico nudo striclo, postico e basi
breviter rotundata stricto remote spinoso, spinis ad 12 breviusculis validis
breviter acuminatis recte patulis basalibus longioribus, apice truncato
5 dentato, sinubus irregularibus plus minus profundis, dentibus quidem
subæquimagnis. Cellulæ apicales 18 X 36 y basales 27 X 45 y, trigonis
magnis acutis. Folia floralia caulinis vix majora similia, margine antico
apiceque remote valideque dentalis postico irregulariter spinoso. Perian-
thia (juvenilia) ore rotundato spinuloso.
Hab. Brasilia, Apiahy (Puiggari), Matto Grosso (Lindman), Petropolis
(Glaziou, Ule), Guiana (Quelch), Cuba (Poeppig).
607. P. rubescens 1. 1. Syn. Hep., p. 47.
Dioica, longa sed gracilis, rigidiuscula, flavo-virens vel rubescens,
pendula? Caulis ad 16 cm. longus, parum longeque ramosus, ramis
divergentibus ceterum tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina 2 mm.
longa, dense imbricata, oblique patula, angulo 67° optime pectinatim
disticha, utrinque breviter angusteque decurrentia, postice parum
ampliata suberistata, erecto-recurvula, in plano anguste triangulala 1. e.
basi amplissima, apice Aplo angustiora, margine antico strictissimo sub
apice trispinoso, spinis angustissimis oblique porreclis, postico e basi
rotundata longe denseque spinosa striclo remote spinoso spinis sub 5
angustis longis oblique patulis, apice angusto 3spinoso spinis parum
validioribus. Folia ramulina angustiora, sublanceolala ceterum similia.
Cellulæ 1856 y. trigonis nodulosis, apicalibus magnis basalibus maximis.
510
‘ Zu
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 183
Folia floralia caulinis majora grosse armata apice sublaciniata. Perianthia
compresso-obconica ore truncato longe spinoso, spinis minus confertis
subæquimagnis, ala anlica subcompleta angusta inlegerrima. Andræcia
mediana, parva, bracteis ad 6 jugis confertis apice longe foliaceo recte
patulo ligulato spinuloso.
Hab. Peruvia leg?
608. Plagiochila plicata L. et G. Syn. Hep., p. 644.
Dioica mediocris flaccida rufo-brunnea corlicola. Caulis ad 6 mm. lon-
gus tenuis fuscus superne irregulariter pauciramosus, ramis longis sim-
plicibus flexuosis parum divergentibus. Folia caulina parva, 2 mm. longa,
fragillima imbricata, apicibus liberis optime pectinalim dislicha, postice
ampliata arcte recurva vel revoluta, utrinque longe decurrentia, in plano
oblongo-triangulata, apice quam basis 3plo angustiore, optime symme-
trica, margine antico striclo sub apice 3dentato postico e basi angulatim
rotundaia striclo, ipsa basi nudo ceterum regulariter dentalo, dentibus
sub 12 approximatis subæquimagnis regulariter conseculivis validis bre-
vibus oblique porrectis, apice truncalo similiter armato, dentibus 3 sub-
æquimagnis porrectis, sinubus plus minus profundis. Folia ramulina
multo minora, apice emarginato-bidentula. Cellulæ apicales 13 X 27 y
trigonis magnis sæpe late confluenlibus basales 18 X 36 y Lrigonis maxi-
mis acutis bene definitis. Amphigastria parva, rudimentaria varie lacinu-
lata. Folia floralia caulinis simillima majora et densius armala.
Perianthia (juven.) ore truncato rotundato anguste spinoso. Andræcia
mediana parva, bracteis 5 jugis confertis apice longe foliaceis spinu-
losis.
Hab. Mexico (Liebman, Leibold), Caripe (Spruce).
609. P. punctualis G. Hep. Mex., p. 153.
Dioica minor flaccida brunneola. Caulis ad 3 cm. longus, simplex vel
furcatus, sub flore geminatim innovatus, tenuis fuscus et rigidus. Folia
conferta 2,5 mm. longa, oblique patula, angulo 56° pectinalim disticha
utrinque longius decurrentia, postice crislata, in plano anguste oblongo-
triangulata, apice quam basis sub 4 plo angustiore, margine antico nudo
stricto postico e basi nuda areuata stricto regulariter dentato, dentibus
sub 8 remotiusculis breviter triangulatis acutis recte patulis, apice sub-
truncato similiter armato dentibus 4-5. Cellulæ apicales 18 X 27 y tri-
gonis magnis acutis sæpe trabeculatim connatis, basales 18 X 36 p.
trigonis submaximis subnodulosis. Amphigastria parva, rudimenlaria
varie profundeque lacinulata. Folia floralia caulinis majora multo latiora,
margine antico apiceque denticulatis, postico crispato remoleque dentalo-
511
184 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). Plagiochila.
spinoso. Perianthia obovata compressa ore valide dentato-spinuloso; ala
antica subcomplela angusta integerrima.
Hab. Mexico (Liebman).
610. Plagiochila abrupta L. et L. Spec. Hep., p. 106.
Syn. : P. Leprieurii Mont. Ann. sc. nat. 1857, p. 177.
Dioica, mediocris, flavo-virens, ætate brunneola, nitens, dense depresso
cæspitosa. Caulis ad 8 cm. longus subsimplex longe prostratus. Folia
caulina 2 mm. longa, imbricata apicibus liberis, oblique palula, angulo
67° utrinque breviter decurrentia, plano disticha oplimeque pectinata, in
plano anguste cuneala leniterque falcata, basi postica ampliata caulemque
tegentia, apice quam basis sextuplo angustiore, marginibus e basi curvata
substrietis nudis vel dente valido subapicali armatis, apice emarginato-
bidentata, dentibus validis acutis sepe plus minus inæqualibus, rarius
dente minore interjecto tridentata. Folia ramulina angustiora, inermia,
apice tantum emarginato-bidentula, magis falcata. Cellulæ apicales
27 X 45 y, basales 27 X 65 p parietibus trabeculatim incrassatis, tra-
beculis validissimis inlerruptis. Folia floralia caulinis vix majora basi
poslica quidem valde ampliata, ambitu plus minus late trigona margine
postlico apiceque grosse spinosa. Perianthia (sterilia) compresso-obconica,
ore truncato regulariter spinuloso, spinis angustis numerosis porreclis.
Andræcia mediana, repetita, angusta, bracteis 10 jugis confertis apice
acutis brevissime patulis.
Hab. St-Vincent, Guiana (Leprieur), Puertorico (Schwanecke, Sintenis),
Dominica (Elliott).
611. P. hypnoides Ldbg. Spec. Hep., p. 37.
Dioica, mediocris flaccida olivacea vel flavescens interdum rufescens,
corlicola. Caulis ad 10 cm. longus (vulgo 5-6 cm.) inferne simplex superne
irregulariter mulliramosus ramis longis furcalis divergentibus parvifoliis.
Folia caulina adulta ad 3 mm. longa, conferta oblique patula angulo 68°
plano-disticha et optime pectinata, antice longius decurrentia postice
ampliata alte cristata, in plano oblongo-triangulata, apice quam basis
triplo angustiore, margine anlico substricto nudo sub apice remote biden-
tato, postico e basi rotundata denseque spinosa abrupte stricto remoteque
spinoso, apice truncato 4spinoso, spinis ubique validis æquimagnis
breviusculis acutis recte patulis, apicalibus divergentibus. Folia ramulina
similia minora. GCellulæ apicales 18 X 27 u basales 18 X 54 p. trigonis
magnis acutis apice sæpe late confluentibus, basi bene definitis interdum
subnodulosis Folia floralia caulinis vix diversa nisi longius spiuosa.
Perianthia campanulala ore truncato spinoso spinis angustis longiusculis
512
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 185
varie palulis et curvatis, ala anlica completa angustissima vel nulla.
Andrcecia valida mediana, bracteis ad 12 jugis confertis, apice recurvo
crispatulo spinuloso.
Hab. America tropica, ubique communis.
612. Plagiochila disticha L. et L. in Ldbg. Spec. Hepat.,
p. 107.
Dioica mediocris rigida olivacea vel flavovirens. Caulis ad 3 cm. longus
tenuis fuscus et rigidus superne ramis subopposilis pinnatus et bipin-
natus, ramis brevibus patulis flabellam parvam formantibus. Folia cau-
lina plus 3 mm. longa parum imbricata, superiora dissiliuscula oblique
patula, angulo 56° antice longius decurrentia, postice breviter inserta
parum ampliata cauli breviter incumbentia, ambitu anguste oblongo-
triangulata, basi amplissima apice duplo angustiora, margine antico e
basi sinuata substricto nudo vel sub apice valide bidentato, postico e basi
breviter rotundata stricto valide spinoso spinis inferioribus approximalis
recie patulis, superis remotis oblique porrectis, apice truncato tridentato,
dentibus oblique porrectis validis. Cellulæ apicales 18 x 27 u basales
27 X 45 y trigonis magnis acutis, parielibus longioribus sæpe trabecu-
latim incrassatis. Folia floralia caulinis simillima grossius spinosa.
Perianthia matura magna, longe exserta oblonga, ore profunde bilabiato,
labiis semicircularibus grosse longeque spinosis fere lacinulatis, laciniis
lanceolatis subæquimagnis recte patulis.
Hab. Guiana (Leprieur), Surinam (Wullschlägel) (Kegel), Trinidad
(Crüger), Brasilia (Puiggari).
613. P. sinuata G. Hep. Mex., p. 151.
Dioica mediocris pallide-virens flaceida corlicola. Caulis ad 5 cm. longus
tenuis fuscus rigidus superne virescens et debilis repetito-furcatus, furcis
longiuseulis divergentibus. Folia caulina 2 mm. longa, conferta oblique
patula, angulo 56°, pectinatim disticha utrinque decurrentia, postice
ampliala caulem tegentia, vulgo quidem recurva et crispatula, in plano
angusie oblongo-triangulata, apice quam basis plus duplo angustiore,
margine antico stricto nudo vel sub apice remote bidentulo, postico e
basi rotundata stricto, regulariter dentato, dentibus sub 16 approximatis
majusculis, e lata basi breviter acuminatis inferis majoribus recte patulis
superis oblique porrectis, apice truncato quinque dentato, dentibus recte
patulis irregularibus (duo vulgo majores). Cellulæ apicales 18 X 27 u.
trigonis magnis, basales 18 X 36 y trigonis majoribus subnodulosis bene
definitis. Folia floralia caulinis similia majora longius armata. Perianthia
compresso-obconica core late truncato-rotundato, longius dentato-spinoso,
513
186 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). Plagiochila.
spinis angustis hamalis varieque curvalis; ala anlica brevis angusta inle-
gerrima.
Hab. Mexico (Leibold), Santo Domingo (Eggers).
Dies ist eine der wenigen mexikanischen Arten, welche auch auf einer
Antillen Insel gefunden worden ist; die Exemplare beider Standorte
gleichen sich völlig.
614. Plagiochila cucullata L. et G. Syn. Hep., p. 642.
Dioica mediocris flaccida dilute olivacea. Caulis ad 5 cm. longus tenuis
fuscus debilis vage pauciramosus. Folia caulina conferta 2,5 mm. longa,
oblique patula, angulo 56° undulata, disticha, concava, utrinque decur-
rentia, in plano anguste triangulata, basi amplissima, apice #plo angus-
liore, margine anlico stricto nudo, postico e basi longe decurrente et
recurva leviter arcuato dentato superne stricto remote spinoso, spinis
validis longiusculis angustis recle patulis sub apice brevioribus, apice
ipso truncato 2-3 spinoso vel solum dentato. Cellulæ apicales 18 X 27 y
basales 27 X 45 y trigonis magnis acutis. Amphigastria majuscula pro-
funde laciniata. Folia floralia caulinis simillima, vix majora magis
undulata circumeirca dense irregulariterque dentata. Perianthia
(ster.) ore rotundato spinoso, spinis inæqualibus majusculis recte
patulis.
Hab. Mexico (Liebman), Peruvia, Callao (Nöllner).
615. P. brevicalycina L. et G. Syn. Hep., p. 651.
Dioica, mediocris sed longa rigidiuscula dilute virens, ex arborum
ramulis pendula. Caulis ad 10 cm. longus, vage ramosus, ramis late diver-
gentibus. Folia caulina imbricata, 3 mm. longa, oblique patula, angulo 67°
plano-disticha, postice ampliala caulem tegentia, parum decurrentia,
ambitu oblongo-trigona, basi amplissima, apice plus duplo angustiora,
margine anlico stricto remote tridentato, dentibus brevibus validis obli-
que porrectis, poslico e basi angulatim rotundata striclo ipso basi nudo
ceterum irregulariter dentato, dentibus parvis validis aculis varie patulis.
sinubus plus minus latis varieque profundis paucis majoribus dentibus
interjeclis, apice oblique truncato grosse tridentato, dentibus oblique
porreclis. Folia ramulina valde desciscentia oblonga, postice haud
ampliata medio amplissima basi apiceque angustata, ceterum similiter,
armata; folia ultima parva similia. Cellulæ apicales 18 X 27 y. parietibus
trabeculalis, basales 22 X 36 y trigonis magnis acutis. Folia floralia
caulinis æquimagna, similiter armata, dentibus majoribus in spinam
mutalis. Perianthia ferlilia obcuneata parva vix exserta, ore truncato
densissime spinoso, spinis magnis subæqualibus lanceolalis porreclis ;
51%
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 187
ala anlica sub ore desinente angusla paucispiuosa. Andrecia mediana,
minima, bracteis 3-4 jugis minutis apice patulis denticulatis.
Hab. Merida, Tovar (Moritz).
616. Plagiochila Trianæ G. Ann. sc. nat. 186%, p. 114.
Dioica magna robusta rigida rufo-brunnea. Caulis ad 10 cm. longus
validus fuscus et rigidus, in ramis attenuatus, inferne simplex superne
pinnatim pluriramosus, ramis longiusculis divergentibus. Folia caulina
plus 3 mm. longa, imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo 68°
disticha, antice longius decurrentia, postice ampliala alteque cristata vel
recurva, in plano ovato-oblongo-triangulata, quarlo infero amplissima
apice sub quintuplo angustiora, margine antico stricto nudo vel sub apice
paucidenticulato, poslico e basi rotundata stricto, regulariter dentalo,
dentibus ad 10 remotiuseulis brevibus acutis recte patulis, apice emargi-
nato-bicornuto, dente parvo interjecto. Folia ramulina similia minora
validius et minus regulariter armata. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis
magnis subnodulosis sæpe trabeculatim confluenlibus basales 27 X 36 y
trigonis magnis optime truncatis vel angulatim nodulosis. Folia floralia
caulinis latiora eircumeirca argute armata, dentibus posticis valde irregu-
laribus hic illie laeiniiformibus, aliis angustis elongatis, aliis brevibus
acutis, apice emarginalo-bicornuto spinis parvis interjectis. Perianthia
compresso-campanulata ore truncato grosse spinoso, hic illic laciniato,
ala antica lata completa superne breviter armata. Andræcia mediana
parva bracteis confertis apice patulis bidentatis.
Hab. Bogota (Lindig), Nova Granada (Triana).
617. P. tortuosa Ldbg in G. Hep. Mex. p. 166.
Dioica major flaccida pallide-virens, laxe cæspitosa corticola. Caulis ad
8 cm. longus, superne pinnatim laxe ramosus, ramis longiusculis diver-
gentibus vel recte palulis. Folia caulina plus 2 mm. longa, conferta sub-
recle patula angulo 80° disticha utrinque longe decurrentia, ala antica nuda
postice peclinalim spinosa, ceterum in plano oblongo-triangulata, apice
quam basis subtriplo angustiore, margine antico stricto sub apice Jden-
tato, dentibus brevibus validis oblique porrectis, postico e basi rotundata
et maxime crispala substricto, ubique regulariter dentalo, dentibus
approximatis validis brevibus e lata basi acutis oblique porrectis, apice
oblique truncato tridentato, dentibus multo validioribus e lata bası bre-
viter acuminalis subæqualibus. Cellulæ apicales 27 x 36 y basales
27 X 45 y trigonis ubique magnis superis acutis, inferis subnodulosis-
Amphigastria parva varie incisa varieque lacinulata. « Folia floralia
caulinis majora, margine antico dentato, poslico crispato spinoso-dentato.
515
138 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). Plagiochila.
Perianthia compresso-cylindrica ore truncalo spinoso-ciliato, ala antica
apice denticulata. »
Hab. Caracas (leg?)
618. Plagiochila Bunburyi Tayl. J. of Bot. 1846. p. 269.
Syn. : P. parvistipula Ldbg. Syn. Hep., p. 643.
Dioica minor flavicans vel flavo-rufescens, rigida et fragilis corticola.
Caulis ad 5 em. longus tenuis fuscus et rigidus, repetilo-furcatus, superne
capillaceus parvifolius dendroideus. Folia caulina 2 mm. longa, conferta
vel confertissima oblique patula angulo 56° piano-disticha optime para-
llela vix decurrentia, basi postica rotundala cauli breviter sed distincte
incumbentia, ambitu oblongo-trigona, basi amplissima apice 4plo angus-
tiora, margine anlico substricto. postico e basi breviter rotundala stricto,
apice obtusato 2-3 denticulato ceterum ubique integerrima. Folia ramu-
lina sensim minora minus conferta, ovalo-trigona haud armata. Cellulæ
apicales 18 y basales 27 X 45 y, trigonis ubique magnis subnodulosis.
Amphigastria parva plus minus rudimentaria. Folia floralia caulinis
maxime diversa 3-4 juga, e lala basi abrupte anguslata ligulata perian-
thium caudalim superantia, apice in plano falcata, margine anlico nudo,
postico valide spinoso superne breviter dentato, apice truncato angulis
dentiformibus. Perianthia (sterilia) ore rotundalo, labiis validis spinosis,
spinis majuseulis angustis varie patulis. Andræcia mediana ovalo-oblonga
bracteis 8 jugis conferlissimis medio supero longe soluto porreclo obtu-
| sato integerrimo.
Hab. Brasilia. Rio Janeiro (Chamisso, Bunbury, Ule, Lindman), Apiahy
(Puiggari), Itajahy (Pabst), Gongo Soco (Burbridge), Rio Grande (Lindman).
Gottsche hat diese Pflanze mit P. Martiana verwechselt, so dass sie in
vielen Sammlungen unter diesem Namen liegt.
619. P. bicornis Hpe et G. Linnæa 1852, p. 358,
Dioica, major, rigidissima, brunnea apicibus dilutioribus. Caulis ad
7 cm. longus, crassus subniger, tenax vage ramosus ramis interdum
subfascieulatis strictis vel hamatulis. Folia caulina 2,5 mm. longa, imbri-
cata apicibus liberis, oblique patula angulo 68° plano-disticha, in sicco
haud mutata, postice ampliata optime cristata, haud decurrentia, ambitu
ovalo-trigona, quarto infero amplissima, apice 4plo angustiora, margine
antico striclo nudo, postico e basi rotundata stricto nudo vel paucis den-
tibus brevibus validis acutis armato, apice oblique truncato bidentalo,
dentibus validissimis acutis inæqualibus, anteriore vulgo mullo majore.
Folia ramulina simillima minora. Cellulæ plus minus 27 X 36 y valde
inæquales, trigonis magnis subnodulosis, basales 27 X 72 y. vel breviores
516
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 189
parietibus maxime trabeculatis. Folia floralia caulinis simillima, parum
longiora, margine poslico quidem regulariter dentato, dentibus sub 10,
validis remotiusculis recte patulis brevibus acutis, sub apice deficien-
tibus. Perianthia parva, vix exserta pyriformia, ore compresso subtruncato
longe spinoso, spinis grossis minoribus mixlis strictissimis longe altenualis.
Hab. Puertorico (Schwanecke).
620. Plagiochila tunarum St. n. sp. — Typus in Herb. Boiss.
Dioica, minor rigidiuseula fragilis olivacea vel brunneola, dense cæspi-
tosa. Caulis ad 4 cm. longus tenuis fuscus et rigidus pauciramosus ramis
longiusculis parum divergentibus. Folia caulina plus 2 mm. longa, imbri-
cala subconferla oblique patula, angulo 68° plano-disticha utrinque longe
decurrentia, postice ampliata humiliterque cristata vulgo recurvula, in
plano late ligulata, basi amplissima apice 2plo angustiora, marginibus stric-
tis, anlico nudo, postico e basi breviter rolundata nuda regulariter denti-
culato, dentibus sub 12 parvis late triangulatis aculis apice truncato-rotun-
dato similiter armato, dentibus magis approximatis. Folia ramulina 2 plo
angustiora dentibus ubique minus numerosis magis remotis. Cellulæ
apicales 18 X 27 y, basales 18 X 45 u, parietibus ubique validis, trigonis
nullis. Folia floralia caulinis majora similia validius dentata dentibus
irregularibus. Perianthia (juven.) ore truncato spinoso-dentalo, spinis
validis longiusculis strielis, ala antica brevis angusta integerrima.
Hab. Cuba (Wright).
Gotische hat zahlreiche neue Arten geschaffen, die niemals von ihm
publizirt worden sind; in seinem Herbarium finden sich nicht selten
mehrere Arten unter demselben Speciesnamen; es ist daher nicht
möglich ihn in solchen Fällen als Autor zu eiliren; besonders sind auch
die von Wright in Cuba gesammelten Hepaticæ nachzuprüfen und nicht
ohne Weiteres als ächte Originale für die in der Etikette genannte
Pflanze zu betrachten.
621. P. Breuteliana Ldbg. Spec. Hep., p. 150.
Syn. : P. Elliotü Spruce J. of Bot. 1895, p. 359.
Dioica, major rigidiuscula brunneola vel flavo-rufescens, in umbrosis
flavo-virens, laxe cæspitosa. Caulis ad 10 cm. longus, tenuis fuscus el
rigidus, superne subfasciculatim pluriramosus, ramis longis divergenlibus
altenuatis. Folia caulina 2,5 mm. longa, parum imbricala, subrecte
palula, angulo 80° plano disticha, postice ampliata caulem plano superan-
tia interdum cristatim conniventia, nusquam arcte crislata, poslice lon-
gius decurrenlia, ambitu oblongo-trigona i. e. basi amplissima apice plus
triplo angusliora, margine antico stricto sub apice paucidentalo, ala
517
190 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We ser). Plagiochila.
decurrenle antica 4-5 denticulis palulis armala, margine postico e basi
breviter rotundata denseque ciliata stricto remote spinoso, spinis anguslis
validis 2-3 cellulas longis, strictis oblique patlulis. ala decurrente postica
plus minus dense ciliata, apice oblique truncato 4-5 dentato dentibus
validis æquimagnis oblique porrecus. Folia ramulına similia minora
angustiora sepe conligua vel plus minus remota, alis decurrentibus vulgo
haud armatis. Cellulæ apicales 27 y, basales 27 X 54 y, trigonis magnis
acuminalis confluenlibus. Folia floralia caulinis majora, superne minus
anguslata, ambitu subligulata similiter armata dentibus vulgo in spinam
mulatis. Perianthia (sterilia) ore rolundato spinuloso vel setuloso, ala
plus minus lata similiter armala, selulis 5-4 cell. longis strictis approxi-
malis. Andrecia lerminalia simplicia vel ramosa vulgo fasciculatim 3-6
aggregata, spicis longis et longissimis, bracteis ad 50 jugis, laxe insertis,
medio supero patulo obtusato integerrimo.
Hab. Insula S. Kitts (Breutel), Guadeloupe (l'Herminier, Beaupertuis,
Husnot), Puertorico (Sintenis), Dominica (Elliott), Mexico (G. Karsten),
Nova Granada (Schlim), Costarica (Tonduz).
622. Plagiochila olivacea St. n. sp.
Dioica, mediocris, olivacea rigidula et valida, corticola. Caulis ad 7 cm.
longus tenuis fuscus et tenax simplex vel pauciramosus sub flore innova-
vatione simplici continualus. Folia caulina 2,5 mm. longa, imbricata
apicibus liberis, oblique patula angulo 68° disticha, concava, parum
decurrenlia postice ampliata humiliter cristata, in plano oblongo trian-
gulata, margine anlico nudo stricto, postico e basi rotundata stricto valide
dentalo dentibus sub 12, æquimagnis remotiuseulis inferne approximalis,
recte patulis validis breviusculis, e lata basi apiculatis, apice quam basis
plus 3plo angusliore, normaliter oblique truncato tridentato, dente
anteriore sæpe multo laliore. Folia ramulina breviora ovalo-triangulata
minus armala. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis acutis bene
definilis, basales 27 X 45 y trigonis magnis grosse truncato-stellatis.
Folia floralia caulinis parum majora simillima vix validius armata.
Perianthia (ster.) ore truncato-rotundato profunde bilabiato, labiis dense
spinosis, spinis maxime irregularibus, magnis minutisque mixtis por-
reclis; ala antica angusta inlegerrima sub ore desinente.
Hab. Brasilia (Puiggari).
(Fortsetzung folgt.)
IR
191
GUARE&
species duce novæ costaricenses
AUCTORE
L. RADLKOFER
1. Guarea rhopalocarpa Radik. Typus in Herb. Instit. physico-
geogr. nat. Costaricensis. — Rami non suppetebant; folium — uni
cum tantum suppetebat — pari-pinnatum, 3-jugum, apice foliolis
abortivis gemmam simulantibus (quibus Guareæ species excellunt)
ornatum, petiolatum; foliola opposita, superiora elliptica, inferiora
paullo breviora ovata, omnia perbreviter obtuse acuminata, in
petiolulos conspicuos supra sulco angusto exaratos contracta, inte-
gerrima, chartacea, pinnatinervia, nervo mediano supra impresso,
subtus acute prominente, quasi carinam exhibente, lateralibus utrinque
ca. 9 nune oppositis nune alternis obliquis prope marginem arcuato-
adscentibus, vix re vera anastomosantibus, potius in marginem ipsum
abeuntibus, supra parum conspieuis, subtus subacute prominen-
tibus, eleganter venosa, venis crebris e nervo mediano lateralibusque
rectis angulis emergentibus dein in medio inter nervos spatio reticu-
latim anastomosantibus utrinque prominulis, glabra (exceptis apica-
libus abortivis dense setuloso-tomentosis), nee nisi in nervis subtus
pulverulento-puberula pilisque singulis setaceis 1-cellularibus (sub
mieroscopio punctato-scabris, lumine brevissimo) adspersa, insuper
utrinque pilis microscopicis præsertim supra fere totis in epidermidis
foveolas immersis et cellulis erystallophoris sub epidermide rosulatis
suffultis ornata, punetis lineolisque brevibus pellueidis sat erebris
notata, epidermide non mucigera; petiolus latiusculus, supra compla-
natus concaviusculus, marginibus acutis, subtus ut et rhachis supra
inter margines obtusos sulco conspicuo exarata convexus, costulato-
striatus, utrinque pilis brevissimis pachydermieis curvatis pulverulento-
192 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). ee)
puberulus pilisque setaceis adspersus; flores non suppetebant; fructus
(adjectus siceus tantum visus) subelavatus, in carpophorum perbreve
angustatus, brevissime pedicellatus, crasse corticosus, 4-locularis, apice
retuso styli reliquiis brevissime apiculatus, lineis 4 impressis vel rimis
loculorum medianis respondentibus siccitate + hiantibus notatus,
denique, ut patet, loculieide 4-valvis, per totam longitudinem toruloso-
costatus et suleis flexuosis 16—20 exaratus, costis basi evanescentibus,
undique epidermide papillosa pilisque brevissimis pulverulentus,
insuper apice et ad rimos pilis subsetaceis adspersus, fuscus; pericar-
pium crassum cellulis selerenehymatieis in granula grossa copiosa
coalitis corticosum, cellulis resinigeris elongatis persitum, siccum
induratum; endocarpium crasse chartaceum, læve, glabrum, subhori-
zontaliter fibrosum, secus lineas loeulorum medianas (i. e. locos dehis-
centiæ futuræ) interruptum, attamen contiguum; semina in loeulis 2,
superposita, angulo centrali longitudinaliter affixa, ellipsoidea, testa
tenuiter crustacea strato tenui carnoso subspadiceo obdueta; embryo
horizontalis, cotyledonibus oblique superpositis amyli granulis parvis
farctis cellulisque secretoriis persitis, superiore minore dorso quam
ventre breviore, radicula minima micropylen supra medium seminis
dorsum sitam spectante.
Folium petiolo 7 em. longo 3 mm. lato adjecto 30 em. longum,
rhacheos segmento inferiore 3,5 superiore 5 cm. longo; foliola supe-
riora cum petiolulis 8 mm. longis 14 em. longa, 5,5—6 em. lata, infe-
riora 12 cm. longa, 6 em. lata. Fructus ca. 6 em. longi, supra medium
3 Cm. erassi, pericarpio 5--7 mm. crasso, loculis 3 em. longis 8—10 mm.
latis. Semina 1,2—1,5 em. longa, 6—8 mm. lata.
In Costa Rica leg. Ad. Tonduz, N° 11306 (Forêts de Tuis,
altit. 650 m., m. Nov. 1897, fruct.).
2. Guarea bullata Radik. Typus in Herb. Instit. physico-geogr.
nat. Costaricensis. — Rami teretes, cortice sordide flavescenti-einereo,
longitudinaliter ruguloso et rimoso, lenticellis laxe notato, glabro; folia
pari-pinnata, 6-juga, apice foliolis abortivis gemmam simulantibus
(Guarearum more) ornata, petiolata; foliola opposita oblonga vel infe-
riora subobovata. omnia obtusa vel obtuse subacuminata, basi subacuta
in petiolulos breves erassos transversim rimosos attenuata, integerrima,
subeoriacea, pinnatinervia, nervo mediano supra impresso subtus sub-
acute prominente, lateralibus approximatis utrinque 12—15 suboppositis-
e basi obliqua arcuato-adscendentibus prope marginem anastomosan-
tibus supra impressis subtus valde prominentibus, supra arete subtiliter
clathrato- et reticulato-venosa, subtus venis crassioribus (primariis)
prominentibus laxius elathrata, inter venas erassiores bullata, præter
(3) L. RADLKOFER. GUAREÆ SPECIES DUÆ NOVÆ COSTARICENSES. 193
nervos supra hirtellos subtus pilis setaceis tranversim pluriseptatis laxe
adspersos glabra (exceptis apicalibus abortivis dense setoso-tomentosis),
lineolis brevibus pellucidis crebris notata, staurenchymate crystallis
bacillaribus utraque fine vel medio quoque leviter infractis persito,
epidermide non mucigera, paginæ inferioris hie illie cellulis erystallo-
phoris geminatis insigni; petiolus teretiuseulus, rhachis apicem versus
supra sulco exarata, cæterum subteres; paniculæ axillares, folio, ut
videtur, breviores; flores non suppetebant; fructus globosus, carpophoro
dilatatione subevanido vix re vera stipitatus, brevius longiusve pedi-
cellatus, pedicello supra bracteolarum (an semper?) 4 decussatarum
subulatarum par superius medianum suleo eireulari articulato, articulo
superiore calyeis obtuse 4-dentati 1- vel 2-lateraliter fissi pilis setaceis
adspersi reliquiis coronato et fissuris plus minusve profundis e calyce
decurrentibus exarato, crasse corticosus, 4- (raro, ut videtur, 5-)
locularis, apice styli reliquiis obsolete apiculatus, lineis 4 obscurioribus
vix unquam prominulis loculorum medianis respondentibus notatus,
denique (sine dubio) loculieide 4-valvis, fusco-brunneus, læviusculus,
attamen punctis suberosis pallidioribus granulatus, glabratus, nec nisi
circa styli reliquias pilis adspersus; pericarpium crassum, e cellulis
parenchymaticis partim inanibus partim tanninigeris (adjeetis, ut
videtur, secretoriis, sed inanibus) et sclerenchymatieis crebris inter-
mixtis exstruetum, corticosum, siccum sat durum; endocarpium
chartaceum, subhorizontaliter fibrosum, secus striam loculorum dor-
salem vero tenuissimum fibris destitutum; semina in loculis solitaria,
angulo centrali longitudinaliter affıxa, trigono-ellipsoidea, basi obtusa,
apice acuta, testa chartacea strato carnoso aurantiaco apice et basi
crassiore cellulas globosas oleigeras magnas fovente cæterum tenui
obducta; embryo horizontalis, cotyledonibus crassis transversim super-
positis amyli granulis parvis faretis cellulisque oleigeris crebris persitis,
radieula parva inter cotyledones retracta micropylen supra medium
seminis dorsum lateraliter sitam spectante.
Arbor coma rotundata. Rami ca. 7 mm. crassi. Folia petiolo 6,5 cm.
longo 3,5 mm. crasso adjecto ad 50 em. longa, rhacheos segmentis
ca. 5 em. longis; foliola superiora cum petiolulis 5 mm. longis
18—22 cm. longa, 6—7 cm. lata, inferiora 15 cm. longa, 7 cm. lata.
Fruetus pedicello 5—10 mm. longo suffulti, diametro 2—2,5 em.
pericarpio 4--5 mm. crasso. Semina ca. 1,5 cm. longa, 7 mm. lata.
In Costa Rica leg. Ad. Tonduz, N° 12838 (Päturages de Las Vueltas,
Tueurrique, altit. 635 m., m. Nov. 1898, fruct.).
—er—
BULLELIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 2, 31 janvier 1905. 15
194
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
PAR
Gustave BEAUVERDB
2SAne séance. — Lundi ® janvier 1905. — (juverte
à 8 h. '/ı dans la salle de la bibliothèque de l'Institut botanique, Univer-
site, sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 280% séance est adopté. — M. le Prési-
dent annonce la candidature de M"° Sergueeff, présentée par
MM. D’ R. Chodat et D" A. Lendner, puis donne lecture d’une lettre de
M. Paul Chenevard excusant son absence et remerciant la Société de
lavoir désigné pour son délégué au Congrès de Vienne de 1905. —
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Bot. Centralblatt N° 41 à 51 de 1904 et 1 de 1905;
DANEMARK : Journal de Botanique (Copenhague, 1904): FRANCE:
Intermédiaire de la Société botanique des Deux-Sèvres, N° de janvier à
décembre 1904: « Enquête sur les cas d’empoisonnement relevés dans les
journaux en 1905» (don de M. B. Soucné, Pamproux. Deux-Sèvres,
reçu avec reconnaissance); RUSSIE : Bulletin du Club alpin de Crimée,
N® 10-11-12 (Odessa 1904); SUISSE : Bull. Herb. Boissier N° 12
(1904); Jahrb. S'-Gall. Naturf. Gesellsch. 1904; Programme de la
39° exposition internationale d’hortieulture à Genève 1905.
RAPPORT DU COMITE. — M. Augustin de Candolle donne
lecture de son excellent rapport présidentiel sur l’activité de la Société
en 1904. Dans le courant de cette année, quatre candidats (Madame
Edouard Naville, MM. Fredericks, Rouge et Nicoud) ont été reçus
membres de la Société, un ancien membre (M. le D' Charles Bernard)
a tenu à reprendre sa place au milieu de nous après différents séjours
à l'étranger et M. le D’ Emile Hassler, à S'-Bernardino (Paraguay), a
été nommé membre correspondant. Aucune démission: en revanche,
nous avons eu à déplorer la mort d’un de nos plus anciens membres
actifs, M. Ami Perret-Gentil.
La Société a décidé de participer au Congrès international de bota-
nique qui siègera à Vienne en 1905, et a désigné M. Paul Chenevard
comme délégué; les instructions à donner seront éventuellement diseu-
tées en séance, mais comme ligne de conduite générale, M. le Président
estime que dans le domaine spécial de la nomenclature «il convient
« d’endiguer le plus possible les idées subversives et de sacrifier parfois
« la logique pure à l’intérêt supérieur de la fixité des noms. »
(182) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 195
Le Rapport présidentiel annonce ensuite que la 11”° livraison du
Bulletin des Travaux de la Société est actuellement sous presse et ne
tardera pas à voir le jour; ce Bulletin contiendra des articles de
MM. les prof. Chodat et D" Lendner, Casimir de Candolle et prof.
Ch.-Edouard Martin. — Le Comité, avec la collaboration financière de
la Société auxiliaire des Sciences et des Arts, a eu en outre à s'occuper
d’un autre travail, le Catalogues des périodiques biologiques et médicaux
se trouvant dans les principales bibliothèques de Genève, entrepris et
mené à bien par notre collègue M. le D' A.-M. Boubier. Au nom de la
Société M. le Président renouvelle à notre dévoué collègue l’expres-
sion de notre sincère reconnaissance.
La Commission des herborisations, instituée en séance du 7 decem-
bre 1903 et composée de MM. Guinet, Lendner et Martin adjoints au
Comité, a organisé quatre grandes courses (lac d'Annecy, Vouant,
Parmelan et Bois d’Yvres) qui ont toutes été exécutées et ont donné
d’interessants résultats consignés dans les rapports des chefs de
course (MM. Beauverd. Lendner et Martin).
L’enumeration des travaux présentés en séance constate 16 commu-
nications touchant au domaine de la floristique : Tonkin (une diagnose
nouvelle de M. Aug. de Candolle); flore du Tessin (trois notes de
M. Chenevard); flore de Tunisie et d'Algérie (un récit de M. Romieux);
bassin de Genève (deux notes de M. W. Barbey et trois notes de
MM. Guinet et Martin): Jura vaudois (une note de M. Chodat); Alpes
d'Annecy (une note de M. Beauverd); Alpes vaudoises, bassin sarinien
(id.); Valais. Alpes lémaniennes et Jura soleurois (id.); Biographie (une
note de M. Briquet sur Jacques Roux): bryologie (une communication
de M. Martin sur un ancien catalogue des mousses des environs de
Genève en 1791).
_ Les travaux relatifs aux autres branches de la botanique ont été
également importants et nombreux : neuf communications se rapportant
à la biologie, morphologie et anatomie (M"* Sergueeff, MM. Bernard,
Chodat, Rouge et Viret), six observations tératologiques (MM. Casimir
de Candolle, Lendner et Servettaz); une conférence de botanique appli-
quée (M. Hassler, bois du Paraguay): deux présentations de végétaux
préparés pour la conservation naturelle (MM. Chodat et Hassler); deux
communications bibliographiques (M"® Rodrigue et M. Boubier) et trois
observations sur des cas de floraison précoce ou irrégulière (MM. Beau-
verd, Bertrand et Romieux).
En constatant que l’augmentation du nombre des Sociétaires coïncide
avec la progression nettement ascendante de la fréquentation moyenne
des séances depuis quelques annees!, le rapport présidentiel se termine
en augurant favorablement de l’avenir de la Société.
_ M. Henri Romieux, trésorier, communique les détails du Æapport
financier, qui solde par un boni de 127 francs dont 100 ont été versés
au compte des dépôts de la Société et 27 francs constituent le solde en
caisse au 1” janvier 1905. Les recettes se sont élevées à fr. 380,75, les
dépenses ont atteint fr: 253,75: le compte des dépôts de la Société
1 Cette fréquentation moyenne a été d'environ 44 membres en 1901 et 1902,
15 en 1903 et 18 en 1904. — Réd.
196 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). (185)
s’eleve & fr. 723,65. En tenant compte du solde en caisse au 1” janvier,
lavoir total de la Société et donc de fr. 750,65.
Au nom de M. Louis Viret absent et excusé, M. le D' Alfred Lendner
donne lecture du rapport du bibliothécaire-archiviste. Dans le courant
de 1904, la Société a reçu 272 brochures et publications (contre 191
en 1903) provenant de 40 sociétés correspondantes. Le compte rendu
des séances a été envoyé à 60 membres (actifs, correspondants ou hono-
raires) et à 35 sociétés ou institutions correspondantes. — Douze
volumes ont été livrés par le relieur, chez qui se trouve en ce moment
une deuxième série d'ouvrages. — La bibliothèque a été peu consultée.
Ces trois exposés sont approuvés sous réserve du rapport des verifi-
cateurs des comptes; M. le Prof. D' Chodat, au nom de la Société,
remercie le Comité, et tout particulièrement M. le Président, pour son
excellente gestion.
ELECTION DU COMITE POUR 1905. — Les membres du Comité
sortant étant tous rééligibles, M. Ch.-Edouard Martin propose, en
s'appuyant sur des antécédents, de le réélire en bloc, à mains levées.
Cette proposition, mise aux voix, est acceptée sans opposition; le Comité
reste donc composé de
MM. Augustin DE CANDOLLE, président.
D' Eugène PEnARD, vice-président.
Henri Romreux, trésorier.
Gustave BEAUVERD, secrétaire.
D’ Louis Virer, bibliothécaire-archiviste.
MM. Guner et NıTzschner sont nommés vérificateurs des comptes.
CHAMPIGNONS RÉCOLTÉS EN 1904. -- Sous ce titre, M. le
prof. Ch.-Edouard Martin nous donne la primeur du travail qui sera
très prochainement publié dans le 11% fascicule du Bulletin de la
Société botanique; mais ce que malheureusement notre périodique ne
pourra pas reproduire, c’est le rendu d’une haute perfection artistique
des aquarelles et dessins scientifiques qui accompagnaient, avec de
nombreuses observations inédites, l’énumération des espèces récoltées
en 1904 ou soumises par divers correspondants à l'examen de l’auteur,
espèces provenant non seulement de la région genevoise, mais encore
des montagnes d'Annecy, du département de l’Ain et des Alpes valai-
sannes. La plupart de ces dessins étaient en outre accompagnés de
spores en nature fixées sur le papier selon le procédé découvert par
notre collègue et exposé en séance du 10 février 1902 (ef. Bull, Herb.
Boiss.. 2"° ser., II, 334-335).
M. Martin termine son exposé en appuyant sur la valeur des carac-
teres microscopiques (forme des spores et des cystides, etc.); leur con-
naissance plus complète pourra seule servir de base à une classification
rationnelle de nombreuses espèces de champignons, dont le polymor-
phisme déroute si fréquemment les tentatives de leur assigner une place
certaine dans le système. — M. Augustin de Candolle demande en
outre un renseignement sur le Nolanea mammosa, dont les spécimens
(184) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 197
présentés offraient des spores anguleuses ; selon M. Martin, cette forme
est constante chez l'espèce.
SUR UNE BIGNONIACÉE NOUVELLE DU BRÉSIL. —
M. Casimir de Candolle présente, d’entre les échantillons très bien
préparés de plantes du Brésil que lui a adressées M. Damazio, un Lun-
dia offrant différents caractères de nouveauté spécifique. Tout en reser-
vant pour une autre publication les détails de la détermination de cette
nouvelle espèce, l’auteur attire l'attention sur la forme du calice des
Lundia et les rapports de position entre ce calice et la corolle; dans
échantillon qui nous est présenté, cette dernière, en effet, sort latéra-
lement du calice, et l'extrémité de celui-ci est terminée par une petite
pointe connue certainement des anciens auteurs, mais dont la significa-
tion n’avait encore fait l’objet d’aueune remarque. A la suite de coupes
transversales opérées sur cette petite pointe et d’un examen des jeunes
fleurs, M. de Candolle a reconnu que cette pointe était en réalité le tube
du calice resté rudimentaire et ne pouvant plus remplir le rôle d’un
tube de calice normal vis-à-vis de la corolle.
Sans prétendre reconstituer l’histoire morphologique de ce curieux
appendice, l’auteur suggère l’opinion que l’ensemble du pseudo-calice
des Lundia pourrait être comparé à un ovaire normal, dont le style
non déhiscent et tombant à maturité correspondrait au tube calicinal
décrit; la sortie latérale de la corolle serait alors comparable à la
sortie d’une graine de l'ovaire. — Des dessins sur la planche noire
illustraient cette communication.
EFFETS DE BISE ET DE GRANDS FROIDS SUR LA VÉGÉ-
TATION. — M. Gustave Beauverd rappelle l’abaissement considérable
de la température occasionné dans notre contrée par la très violente
bise des 1-3 janvier 1905, sous l’inffuence de laquelle le thermomètre
est subitement descendu au-dessous de — 14° centigrades à la suite
d’une période relativement douce oscillant entre — 6° (30 novembre
1904) à + 11° (8 nov. id.) à partir de la première gelée de la saison
(5 nov. 1904 : — 0,7). Tandis que les dégâts occasionnés par la bise
sur la végétation ont été considérables?, ceux provenant de l’abaisse-
ment seul de la température ne paraissent pas très conséquents. Il est
interessant de constater qu'aux Jordils et à la Pierrière, plusieurs végé-
taux des contrées chaudes tels que Clematis cirrhosa var. Balearica
(Baléares), Choisya ternata (Mexique), Pimelea ferruginea (Australie),
en fleurs ou en boutons au moment du gel, ont parfaitement résisté aux
! La diagnose de cette nouvelle espèce, ainsi que celle d’une autre nouvelle
Bignoniacée de M. Damazio, sera publiée dans un prochain numéro du Bulletin
de l’Herbier Bossier. — Red.
? Au seul parc de la Pierrière, cinq grands arbres ont été déracinés, parmi
lesquels un Pinsapo de 21 mètres de hauteur; un Pinus silvestris a été décapité
dans son tiers supérieur. Les autres conifères ont eu de nombreuses branches
brisées et l'extrémité de leurs rameaux hâchée ou dépouillée de leurs aiguilles
(notamment les cyprès, les genévriers. les thuyas et les différents sapins el pins),
jonchant le sol d’un tapis de menus débris. — Au bord du lac, la glace accumulée
par la violence des vagues a brisé de fortes branches de platanes et anéanti une
plantation de rosiers sauvages introduits aux Jordils pour l'étude.
198 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SER.) (185)
effets du grand froid et ont continué de s'épanouir les jours subsé-
quents : seuls les dégels des jours ensoleillés des 8 et 9 janvier (— 4° et
— 5°, minimum de la nuit, + 5°, maximum de la journée) ont éprouvé
tout ou partie des fleurs épanouies, ou beaucoup plus rarement les bou-
tons les plus avancés. Les jeunes rameaux, à feuilles complètement
développées, de Lonicera splendida (Espagne) n’ont de même subi
aueune injure de cette basse température. Tandis que les Æelleborus
niger n'ont paru soufirir du gel en aucune manière, les Primula acaulis
qui fleurissaient d’une manière ininterrompue depuis la fin d'octobre,
ont gelé sans exception, sauf les jeunes boutons. Chez les Cyclamens, les
feuilles du C. Zibanoticum (Asie Mineure) ont complètement gelé tant en
plein air que dans les couches, tandis que les ©. Zuropæum, Neapolita-
num et repandum (ce dernier en fleurs et boutons) ont victorieusement
traversé l'épreuve du froid. Un magnifique lot rustique de Yucca
(Mexique), prêt à fleurir à la Pierrière pour la seconde fois en six mois,
a eu toutes ses hampes florifères gelées, tandis qu’un second lot moins
avancé et exposé au nord, continue de développer normalement ses
hampes florifères. Enfin, sur un mur de la route de Lausanne, M. Beau-
verd a constaté plusieurs touffes de Potentilla verna dont les fleurs
s’epanouissent sans discontinuer depuis la fin de l’automne. Toutes les
plantes observées possèdent des tissus ou des organes spéciaux les
Be contre les effets de la secheresse plus que contre ceux du
froid.
M. Henri Romieux a également observé chez lui des cas de floraison
d’Eranthis hyemalis que le grand froid n’a nullement incommodes.
POUR LA CONSERVATION DES GRANDS SPECIMENS
LIGNEUX DE NOTRE FLORE. — M. Gustave Beauverd, en consta-
tant la fièvre d’extermination qui sévit au détriment des plus beaux
arbres de nos environs, signale, dans une propriété privée du quai des
Eaux-Vives, un magnifique ormeau menacé par la construction de
nouveaux édifices, et demande s’il n'appartient pas à la Société bota-
nique de tenter quelque effort pour le conserver, en écrivant offieiel-
lement à son propriétaire; sinon, faire le nécessaire pour le photogra-
phier, le mesurer et déterminer son âge avant son anéantissement ?
M. le D' Eugene Penard signale aux bons soins de l’édilité muniei-
pale d’autres spécimens ligneux remarquables de la promenade des
Bastions; M. Henri Romieux appuie la demande de M. Beauverd, en
proposant de charger le Comité du soin de faire le nécessaire pour
l'aboutissement de la démarche; adopté. — Au sujet des gibbosites
souvent considérables qui affectent nos arbres et que M. Penard a mises
incidemment en évidence, M. Romieux croit pouvoir en attribuer la
cause au surcroît d'humidité provenant du système d'irrigation auquel
ces arbres sont soumis dans certaines promenades. A l'encontre de
cette hypothèse, M. Casimir de Candolle cite les monstrueuses verrues
qui déparent les arbres et principalement certain tilleul de la cour
St-Pierre, sur un sol sablonneux où les excès d'humidité ne sont pas
à craindre.
DEUX MUCORINEES NOUVELLES. — M. le D" Alfred Lendner
présente des cultures pures de Mucorinées appartenant à deux espèces
(186) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 199
nouvelles sur lesquelles il donne d’interessants details accompagnés de
dessins à la planche noire; en voici les descriptions :
1° Mucor pirelloides Lendner, sp. nov. — Cette espèce a été
trouvée à trois reprises différentes sur des excréments de chevaux
(Genève), de cobaies (Genève), de lapins (Sembrancher, Valais).
Elle se caractérise par le fait qu’elle porte deux sortes de sporanges:
les uns, dressés, s'élèvent jusqu'à 3 em. ‘2 au-dessus du milieu de
culture. Ces sporanges, semblables à ceux des autres Mucors, ont 70 à
150 y de diamètre. La columelle pyriforme ou panduriforme mesure en
moyenne 115 w de long sur 70-80 de large. Les spores transparentes,
ovales, ont 10 1. de long sur 6 y de large.
Vers la base du sporangiophore se forment des ramifications laté-
rales qui rampent à la surface de la culture en s’enroulant en spirale.
A l'extrémité se forme un sporange pyriforme, assez semblable à celui
que Bainier a décrit pour le genre Pirella.
Un peu en dessous de ce premier sporange, une nouvelle ramification
latérale se détache, se termine à son tour par un sporange pyriforme
et ainsi de suite jusqu’à trois fois. La membrane n’est pas diffluente ce
qui les distingue aussi des sporanges terminaux normaux. (Dimensions:
64 y sur 42 y — columelle ovale — 30 u sur 24 y — spores 8-9 u de
long. sur 6 y de large).
2 Circinelia minor Lendner, sp. nov. — N'a été trouvée
qu'une seule fois sur le erottin de eobaies; cette espèce est assez voisine
de Circinella winbellata Van Tieghem et Le Monnier (= Mucor
umbellatus Schræter).
Elle en diffère cependant par sa taille toujours plus petite, ne
s’elevant guère à plus de 2 em. ‘/2 au-dessus du milieu de culture. Les
filaments sporangifères sont régulièrement ramifiés en sympodes. Le
filament principal se termine à environ ‘/2 à 1 cm. au-dessus du
substratum par une ombelle de deux à quatre sporanges au maximum
(Circinella umbellata possède 10-20 sporanges par ombelle), il se
continue ensuite latéralement pour former, 4-5 mm. plus haut, un
nouveau bouquet de quatre sporanges et ainsi de suite. Le filament
terminal est stérile, ne porte jamais de sporanges. Les sporangiophores
comme dans l'espèce de Van Tieghem et Le Monnier sont gracieuse-
ment recourbés vers le haut et dressés.
Dimensions des sporanges — 70-80 y. de diamètre, columelles rondes
plus rarement ovales 24-30 jusqu'à 34 uw de diamètre. Spores rondes
6-7 y diamètre.
Sur milieux liquides le champignon pousse mal. Il ne s'élève qu'à
1 em. au-dessus du niveau du liquide et ne forme que deux ou même
un sporange par ombelle, rappelant ainsi le Gircinella simplex
Van Tieghem.
Après une communication de M. Romieux, annonçant que la caisse
est ouverte pour les cotisations de 1905, la séance est levée à 10 h. '/a.
Seize assistants : MM. A. de Candolle, Penard, Romieux, Beauverd,
Boubier, C. de Gandolle, Chodat, Grinzesco, Guinet, Lendner, Martin,
Nitzschner, Revaclier, M"° D: Rodrigue. Invité : M. Argand.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD,
200
L'HERBIER HENRI BERNET
PAR
Gustave BEAUVERD
Le No 8 du Bulletin de l’Herbier Boissier de 1904 avait le regret
d'annoncer la perte que la bryologie suisse venait d’éprouver en la per-
sonne du Docteur Henri Bernet.
Aujourd’hui, si nous inscrivons de nouveau en tête de celte page le
nom de l’auteur distingué du Catalogue des Hépatiques du Sud-Ouest de
la Suisse et de la Haute-Savoie, c'est pour annoncer que ses collections
viennent d’être acquises par l’Herbier Boissier qui, dès leur mise en
valeur, sera heureux de les tenir à la disposition des botanistes désirant
les consulter.
L'ensemble de ces collections est essentiellement cryptogamique
(mousses, hépatiques, lichens et algues); il contient toutefois un nombre
restreint de phanérogames. Sans pouvoir nous prononcer encore sur
l'importance totale de cet herbier, nous communiquons dès maintenant
quelques détails sur la collection des Hépatiques — une cinquantaine de
paquels environs — en cilant une plume plus autorisée que la nôtre,
celle de M. Colomb-Duplan, notre dévoué collaborateur : «8 decem-
« bre 190%. — .... à en juger par le soin consciencieux et l'observation
« intelligente qui ont guidé M. Bernet lors de la rédaction de son ouvrage
« sur les Hépatiques de la Suisse occidentale et de la Savoie, il est à
« présumer que son herbier a été composé de la même manière; a mon
« avis, l’ouvrage de Bernet est un modèle de monographie floristique. »
— « 1% décembre 1904. — …. II y a essentiellentent des espèces euro-
« peennes; j'ai cependant vu quelques exotiques. — ..... Les étiquettes,
« très explicites, indiquent soigneusement, outre la localité de la cueil-
« lette, la date, l'espèce, variété, sous-variété, ou forme observée; les
« échantillons m'ont paru en bon état et leur fructificalion soigneuse-
« ment inscrite lorsqu'elle existe. En un mot j'ai trouvé les matériaux
« que je m'attendais à trouver et qui ont dû servir pour le travail de
« M. Bernet sur les Hépatiques de la Suisse occidentale, »
Chambézy, 25 janvier 1905.
Gustave BEAUVERD.
— yo _
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérogames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du A janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Li
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin
Suisse s \ 30 fr. 20 fr. 40 fr.
Abonnements : \ REN EDER
{ Union postale... 35 » 25 » 50 fr.
Pour tous les autres renseignements, s’adresser à
L’HERBIER BOISSIER
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SEIEN TIB. MYCOLOGICE UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinleressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen.6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgeyen die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
- SOUS presse :
FLOR/E LYBIG/E PRODROMUS
OÙ
CATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l’'Herbier boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPEGIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de A fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur el à mesure de la publication de lou-
vrage. — Le 1% volume (400 pages in-8°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 515 pages parues du vol. 2 seront immédiatement envoyées
aux abonnés par l’Herbier Borssier.
Genève, — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
2
éros égarés.
x
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Gollaborateur est responsable de ses lravaux.
SECONDE SERIE
Tome V. 1905.
N° 3.
Bon à tirer donné le 28 février 1905.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A L'HERPBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PA UL KELINCKSLECK R. FRIRDLAENDER & SOHN
5 3, rue Corneille. i 44, Carlslrasse.
LONDRES 8
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905 | | 5
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée. l'administration du Bulletin décline toute responsabilité pour num
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suéde et la Norvège.
BULLETIN DE L'HERBIFR BOISSTER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 3. — MARS 1905.
Pages
I. — Jules Cardot. — NOUVELLE CONTRIBUTION A LA :
FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. —
Mousses récoltées aux Acores par M.B.Carreiro. (Planches
Meile u Bee ee 201
II. — Frederie N. Williams. — LISTE DES PLANTES
CONNURS DU SM (suivre) UNE NE ME 216
IH. — Casimir de Candolle. — SUR LE CALICE DU
LUNDIA DAMAZII C. DC. (avec deux gravures dans le
[EXIO) ER Rene ET NI Re M era A SAS OR 228
IV. — Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904
CPS TUTO) ee SR ae NRA QE 232
V. — Hermann Christ. — PRIMITLÆ FLORÆ COSTARI-
CENSIS. Filices et Lycopodiaceæ III (fn)... ...... 248
NI — 3. Bornmüller. — VIERTER BEITRAG ZUR KENNT-
NIS DER GATTUNG DIONYSIA (Dionysia peduncularis
BORNINSSPELENOV. ee RE 261
VIL — FT. A. Sprague. — MANETTIARUM PUGILLUS.. 26%
NII. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)...........:.... 268
IX. — Gustave Beauverd. — PLÄNTÄ DAMAZIANÆ BRA-
: SILIENSES déterminées par différents bolanistes et pu-
bliées par Gustave BEauveRD (à suivre)....... ....... 284
X. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTÆ
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLer,
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite)... ............ 288
XI. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Comple rendu de la séance du 13 février 1905. 306
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 10508 à 11099
x ANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
PLancHe 1. — Fig. 1 à 8, Campylopus Carretroanus. — Fig. 9 à 11, Campy-
| lopus Tullgr eni. — Fig. 12 à 19, Firssidens atlanlieus.
Pranche 2. — Fig. 1 à 9, Grimmia azorica. — Fig. 10 à 19, Alophosia azo-
rica. — Fig. 20 à 31, Lepidopilum virens.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de U Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune as n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
MAY 9 - 1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2m SÉRIE. — TOME V. — 1905.
N° 3.
NOUVELLE CONTRIBUTION
BEORE BRYOLOGIOUE
ILES ATLANTIQUES
Jules CARDOT
(Avec planches I et II.)
Mousses récoltées aux Açores par M. B. Carreiro.
M. W. Trelease, directeur du Jardin botanique de Saint-Louis (Mis-
souri) a bien voulu me confier l'étude d’une intéressante série de
Mousses récoltées aux Acores par M. B. Carreiro. Cette collection enri-
chit la florule bryologique de ce groupe d’iles de treize espèces, dont
deux sont entièrement nouvelles. L’une est un beau Campylopus, extré-
mement voisin du ©. Echernieri Besch., de la Réunion; l’autre est un
joli Lepidopilum, apparenté au L. fontanum Mitt., particulier aux îles
atlantiques.
J'ai eu en outre le plaisir de trouver dans les récoltes de M. Carreiro
un échantillon de Lyellia azorica Ren. et Card. portant plusieurs fruc-
tifications en parfait état, dont l'examen m'a convaincu que cette
curieuse Mousse diffère génériquement du Lyellia crispa R. Br., et
doit désormais former un genre particulier.
A la liste des récoltes de M. Carreiro, j’ai ajouté la description de
deux autres espèces : Fissidens atlanticus et Grimmia azorica, établies
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 3, 98 février 1905. 14
202 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (2)
depuis la publication, en 1897, de mon travail sur les Mousses des
Açores”.
Par suite de ces nouvelles additions, la florule bryologique de ce
groupe d'îles compte actuellement 105 espèces, dont 16 endémiques et
31 atlantiques.
1. Sphagnum cymbifolium (Hedw.) Warnst. in Krypto-
gamenfl. der Mark Brandenb. Moose, Bd. I, p. 326. — San Miguel
(n. 647, 648).
2. Sphagnum centrale Arn. et Jens. in Bihang Till. K. Svenska
Akad. Handl. Bd. 21, Afd. III, n. 10. — San Miguel (n. 649).
3. Sphagnum subnitens Russ. et Warnst. in Bot. Ver. der
Prov. Brandenb. XXX, p. 115. — San Miguel (n. 650, 651, 652).
4. Weisia viridula (Linn.) Hedw. Fund. II, p. 90, forma gym-
nostoma. — San Miguel (n. 606).
Je n’ai vu aucune trace de peristome sur cet échantillon.
5. CAMPYLOPUS CARREIROANUS Card. sp. nova.
Typus in herb. Cardot. — Elatus, dense cespitosus, stramineus, niti-
dulus. Caulis erectus vel ascendens, tomento destitutus, laxe foliosus,
. usque 10 em.altus, innovationibus elongatis. Folia madida erecto-patentia,
sieca erecto-flexuosa, e basi lanceolata sensim et longissime tenuiter
subulata, 9-11 mm. longa, 0,75-1,2 basi lata, canaliculata, apice pauci-
dentata, cæterum integerrima, cellulis alaribus numerosis, quadratis,
lutescentibus vel subhyalinis, auriculas distinetas efformantibus, supra-
alaribus breviter rectangulis, cæteris irregularibus, oblique ovatis,
oblongis, subrhombeis vel sublinearibus, margines versus subquadratis,
parietibus erassiusculis, costa latissima, ‘/2-°/; basis oceupante, plus
minus longe excurrente, dorso lævi, tristratosa, strato ventrali a cellulis
magnis, altioribus quam latioribus, teneris, vacuis, centrali ab eury-
cystis, dorsali a cellulis incrassatis, fasciculis stereidarum interpositis
formato. Cætera ignota. — Pl. I, fig. 1 à 8.
San Miguel (n. 689).
Cette belle Mousse est fort voisine du C. Echernieri Besch., de la
Réunion, dont elle se rapproche par son port et par tout son aspect
! The Mosses of the Azores, in Eighth annual Report of the Missouri bota-
nical Garden.
(3) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 203
extérieur, dimensions, forme et direction des feuilles, coloration, ainsi
que par les caractères histologiques de la nervure. Mais le ©. Echer-
nieri a la tige tomenteuse, les feuilles pourvues aux bords, dans la
moitié ou le tiers supérieur, de dents espacées, les cellules alaires plus
dilatées, d’un brun pourpre, formant des oreillettes plus apparentes et
plus gonflées, et les cellules supraalaires plus allongées. Néanmoins, les
affinités de ces deux Mousses sont très étroites. J’ai déjà eu l’occasion
de faire remarquer qu’une autre espèce des Açores, le C. setaceus Card.,
est fort voisine du C. Boryanus Besch., de la Réunion, et qu'un petit
Philonotis rapporté par M. Trelease de l’île Flores, paraît appartenir
au Ph. obtusata C. Müll., de Madagascar. Ces relations de la flore
bryologique des Açores avec celle du domaine mascaréno-malgache,
constituent un fait non moins curieux que celui offert par la ressem-
blance des espèces de Sciaromium des mêmes îles avec un type néo-
zelandais.
6. Campylopus setaceus Card. in Eighth ann. Rep. of the
Missouri bot. Gard. p. 54, pl. 2. — San Miguel (n. 623 in parte).
7. Campylopus polytrichoides De Not. Syll. Musc. p. 222 |
et Epil. p. 654. — San Jorge (n. 1016 in parte).
8. Campylopus Tullgreni Ren. et Card. in Bull. de U’ Herb.
Boissier, 2”° ser., t. II, p. 435, pl. VI, fig. 1 à 10. — Planta fertilis peri-
chætiis apice caulis aggregatis. Folia perichætiala erecta, longe convo-
luto-vaginantia, acuminato-cuspidata, integerrima, costa tenui in pilo
brevi excurrente, cellulis scariosis, linearibus, parietibus incrassatis,
inferioribus hyalinis, tenerrimis. Capsula in pedicello pallido, lævi,
siccitate flexuoso, madore recurvato, 4-5 mm. longo, oblonga, sicca
profunde sulcata, basi haud vel vix rugulosa, unacum operculo fusco,
conico-rostrato, 1,5-2 mm. longa, 0,5-0,6 lata; calyptra basi longe fim-
briata; annulus distinctissimus, duplex, secedens; peristomii dentes
purpurei, longitudinaliter striati, usque infra medium in 2 crura fili-
formia, papillosa, inferne trabeculis coalita divisi. — PI. I, fig. 9
à 11.
San Miguel (n. 612, 613, 614).
Le C. Tullgreni, que nous avons décrit en 1902 d’après des échan-
tillons stériles récoltés par M. Albert Tullgren dans l’île de Teneriffe,
est nouveau pour les Acores. Ainsi que nous l’avons indiqué, il ne diffère
du C. polytrichoides De Not., en ce qui concerne le système végétatif,
204 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.), 1905 (#4)
que’par les lamelles de la nervure moins développées, manquant dans
toute la moitié inférieure; mais je dois reconnaître que sur certains
échantillons des Acores et des Canaries, rapportés au C. polytrichoides,
le caractère fourni par le plus ou le moins de développement des
lamelles paraît varier dans une certaine mesure, de sorte que l’on peut
se demander si le C. Tullgreni ne devrait pas être rattaché comme
simple variété au C. polytrichoides. Cependant, la fructification semble
fournir aussi quelques caractères distinctifs. On sait que le sporogone
du C. polytrichoides a été décrit par M. Braithwaite sur un échantillon
fertile récolté en Portugal, près d’Oporto, par M. Isaac Newton, en
1879. D’après la description et les figures données par M. Braithwaite
(Brit. Moss-flora I, p. 136 et pl. XIX, C), la capsule est lisse, avec un
col rugueux, et les feuilles perichetiales sont brusquement cuspidées
par l’excurrence de la nervure, tandis que le ©. Tullgreni a la capsule
fortement sillonnée à l’état sec, lisse ou à peine un peu rugueuse à la
base, et les feuilles périchétiales assez graduellement rétrécies-acumi-
nées. Ces caractères m'ont finalement décidé à maintenir comme
espèce le ©. Tullgreni.
9. Leucobryum glaucum (Linn.) Sch. Coroll. p. 19. — San
Miguel (n. 640).
Cet échantillon, de même que ceux récoltés par M. Brown à Pico et
à Fayal, représente une petite forme passant à la var. albidum (Brid.}
Card. (Z. albidum Lindb.). Il m'est impossible de considérer cette
variété comme une espèce distincte, car elle se relie au type par des
transitions. Dans les formes bien caractérisées, elle diffère du
type non seulement par sa petite taille et ses feuilles plus étroites
et plus aiguës, mais aussi par sa nervure plus amincie dans la
partie médiane basilaire, où les leucocystes ne sont qu’en deux
couches. M. Dixon (Handbook of brit. Mosses, p. 117) a fait
remarquer avec raison que les caractères tirés du sporogone
ne sont pas plus constants que ceux fournis par le système végé-
tatif.
Le L. juniperoideum (Brid.) C. Müll., indiqué dans les îles atlanti-
ques, est une espèce à supprimer. Voici ce que Bridel dit de cette
plante (Bryol. univ. I, p. 409) :
« Dieranum juniperoideum (Rudley. Brid.) caule erecto ramoso fra-
« gili, foliis patentibus lineari-subulatis canaliculatis, margine teneras-
« cente pellucido lato distinetissimo.
(5) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 205
« In insulis Teneriffä et Bourbonis cæspitose habitat.
« À præcedente /]). glaucum] differt non tantum habitu juniperoideo,
« tenero, peculiari, cum et pungens videatur, pedunculis brevioribus
« vix folia superantibus, sed et præcipue foliorum forma angustiore et
« margine tenerascente, in hâc Dierani subdivisione solemni, latiore
« distinetissimo. Hine separare sustinuimus.
« Peduneulos solos vidimus theeis corruptis solutisque. »
Je n’ai pas vu la Mousse de la Reunion, mais je dois à l’amabilite de
M. F. Camus un petit spécimen de celle récoltée à Teneriffe par Riedle
{et non Rudley, comme il est imprimé par erreur dans le Bryologia
universa) et provenant de l’herbier de Richard. Un examen très attentif
de cet échantillon prouve qu'il doit être rapporté au ZL. glaucum var.
albidum. Le principal caractère invoqué par Bridel : « margine tene-
rascente latiore », n’a aucune valeur, car, dans le ZL. glaucum (comme,
d’ailleurs, dans beaucoup d’autres espèces), la largeur des ailes est très
variable, le nombre des séries de cellules qui les composent pouvant
osciller entre 5 et 12. Quant à la brièveté du pédicelle, Bridel avouant
lui-même qu’il n’a pas vu les capsules de sa plante, il n’y a pas lieu de
tenir compte de ce caractère. Reste le port grêle et les feuilles plus
étroites, un peu raides, caractères qui conviennent à la var. albidum.
Il faut aussi rattacher à cette variété le L. madeirense Schifin. in
Oesterr. bot. Zeitschrift, Jahrg. 1901, n. 4, dont M. J. Bornmüller a eu
l’obligeance de me communiquer plusieurs échantillons, de Madère et
de Tenerifte. C’est, comme le Z. juniperoideum, une forme à ailes
larges, composées de 10 à 12 séries de cellules.
Quant au L. minus Hpe. des Etats-Unis du sud (Floride, Louisiane,
Virginie), que l’on a confondu quelquefois avec le Z. albidum, il se dis-
tingue de celui-ci non seulement par ses feuilles courtes et larges, mais
aussi par un caractère anatomique qui semble constant : dans la partie
supérieure de la nervure, on observe toujours, sur une section trans-
versale, un nombre plus ou moins considérable de chlorocystes dédou-
blées diagonalement, chacune d'elles formant ainsi deux chlorocystes
trigones. Je n’ai jamais observé ce caractère dans le Z. glaucum type,
ni dans la var. albidum.
10. Fissidens serrulatus Brid. Mant., p.190, et Bryol. univ. U,
p. 704. — San Miguel (n. 643, 644, 645).
11. Fissidens asplenioides (Sw.) Hedw. Musc. frond. II, p. 65.
— San Miguel (n. 642, 646).
206 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). 1905 (6)
J'avais émis des doutes sur l’existence du véritable FÆ. asplenioides
dans les îles atlantiques. Mais les échantillons récoltés à San Miguel
par M. Carreiro appartiennent bien à cette espèce, que M. J. Born-
müller a rapportée aussi de Madère, d’où il en a distribué de beaux
spécimens.
12. Fissidens atlanticus Ren. et Card. in Bull. de l’Herb.
Boissier, 2”° ser., II, p. 450 (nomen solum), et in Bull. de la Soc. royale
de bot. de Belg.. XLI, 1° part., p. 48 (descript.). — Lutescens, dense
cespitosus, humilis. Caulis simplex, 5-10 mm. altus. Folia sieca cirei-
nato-incurva, 10-30-juga, frondem angustam linearem sistentia, lineari-
lingulata, 0,85-1,75 mm. longa, 0,2-0,35 lata, obtusa, interdum subapi-
culata, immarginata, cellulis prominulis toto ambitu minute crenulatis,
parte vaginante ad ?/s folii producta, lamina dorsali basi sensim atte-
nuata, evanescente, costa lutescente, pellueida, superne flexuosula, sub
apice evanida, cellulis uniformibus, minutis, subhexagono-rotundatis,
convexis, diam. 6-10 y. Cætera ignota. — Pl. I, fig. 12 à 19.
Santa Maria (Trelease, n. 1383 c). Type : herb. J. Cardot.
Diftere du F. asplenioides Hedw. par ses dimensions beaucoup plus
petites, par sa lame dorsale plus insensiblement atténuée à la base, et
par son tissu moins obscur.
13. Geratodon purpureus (Linn.) Brid. Bryol. univ. I, p. 480.
— San Jorge (n. 1016 in parte).
14. Trichostomum mucronatulum Card. in Æighth ann.
Rep. of the Missouri bot. Gard. p. 57, pl. 4 — San Miguel
(n. 641).
J'avais décrit cette Mousse sur quelques tiges isolées, extraites d’une
touffe d’Hypnum cupressiforme. L’echantillon de M. Carreiro est bien
meilleur, et permet de reconnaître que cette petite espèce forme des
gazons denses, d’un vert olivâtre, atteignant 25 mm. de profondeur,
mais encombrés de sable jusqu’au niveau des plus récentes innova-
tions.
Obs. — C’est par erreur que, dans le Bulletin de U Herbier Boissier,
Om ser., t. II, p. 453, le Trichostomum Barbula Schw. est indiqué aux
Acores; il n’y a pas encore été constaté, mais il existe, par contre, à
Madère et aux Canaries.
15. Barbula marginata Br. et Sch. Bryol. eur. fasc. 13-15,
Mon., p. 33, tab. 19. — San Miguel (n. 609, 610).
(7) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 207
16. Grimmia azorica Ren. et Card. in Bull. del’ Herb. Boissier,
2m° ser., II, p. 450 (nomen solum), et in Bull. de la Soc. royale de bot.
de Belg. XLI, 1° part., p. 58 (deseript.). — Dioica, pulvinato-cespitosa,
lutescenti- vel olivaceo-viridis. Caulis fastigiatim ramosus, 1,2 em. altus.
Folia sicca erecta, madida flexuoso-patula, oblongo-lanceolata, sensim
longe acuminata, in pilo hyalino plus minus elongato, remote et obso-
lete dentieulato producta, unacum pilo 2-3 mm. longa, 0,4-0,6 lata,
dorso carinata, marginibus inferne et superne planis, medio uno vel
utroque latere revolutis, in parte superiore incrassatis, Costa 60-75 y.
crassa, in pilum excurrente, superne canaliculata, dorso rotundata,
cellulis inferioribus rectangulis, laxiuseulis, parietibus subsinuosis
parum incrassatis, sequentibus quadratis, superioribus minutis, rotun-
datis vel transverse dilatatis, marginalibus 2-3-stratosis. Folia perichæ-
tialia basi laxius reticulata, caulinis cæterum similia. Cætera deside-
rantur. — PI. IL, fig. 1 à 9.
Graciosa (Blanchy; Brown, n. 380 in parte); Santa Maria (Trelease,
n. 1393 c); San Jorge (Carreiro, n. 1017). Type : Herb. F. Renauld et
J. Cardot.
Voisin du @. trichophylla Grev., dont il n’est peut-être qu’une race
locale; en diffère par ses feuilles plus courtes et proportionnellement
plus larges, souvent révolutées des deux côtés vers le milieu, par sa
nervure généralement plus forte et par son tissu formé de cellules à
parois beaucoup moins épaissies, surtout dans la partie basilaire. Nos
échantillons sont stériles ou ne portent que des fleurs femelles.
17. Rhacomitrium lanuginosum (Ehrh.) Brid. Mant. p. 79.
— San Miguel (n. 670).
18. Glyphomitrium azoricum Card. in Zighth ann. Rep.
of the Missouri bot. Gard., p. 60, pl. 6. — San Miguel (n. 607,
611).
19. Glyphomitrium nigricans (Br. Schw.) Mitt. var.pulvinare
(Mitt.) Card. loc. cit. — San Miguel (n. 608).
20. Entosthodon Templetoni (Sm.) Schw. Suppl. IL, IT, fase. 1,
p. 44, tab. CXIII. — San Miguel (n. 604, 605).
21. Bryum platyloma Schw. Suppl. L, IL p. 116, tab. LXXVI.
— San Miguel (n. 624, 625, 626).
Espèce nouvelle pour les Açores; c’est par erreur qu’elle y était indi-
208 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (8)
quée, dans le Bulletin de ’ Herbier Boissier, 2”° ser., t. IL, p. 449; elle
n'y avait pas été constatée jusqu’ici.
22. Mnium hornum Linn. Sp. pl. ed. 2, p. 1112. — San Miguel
(n. 638).
Espèce nouvelle pour les îles atlantiques.
23. Philonotis rigida Brid. Bryol. univ. IL, p. 17. — San Miguel
(n. 615, 616, 617, 618, 619).
24. Philonotis fontana (Linn.) Brid. Bryol. univ. I, p. 18. —
San Miguel (n. 661).
25. Breutelia azorica (Mitt.) Card. in Æighth ann. Rep. of the
Missouri bot. Gard. p. 64. — San Miguel (n. 690, 691, 692, 926).
ALOPHOSIA Card. gen. nov.
(Lyellia sect. Alophos Ren. et Card. in Bull. Soc. royale de bot. de Belg.,
XXXVIL, 2”° pari., p. 16.)
Genus novum familie Polytrichacearum. Folia elamellosa, costa
. angusta, alis in tota parte viridi bistratosis. Capsula ovata subasymme-
trica, 2-3-angulosa, microstoma, epiphragmate clausa, exothecio ad basin
capsulæ poroso, operculo parvo, depresso, peristomio nullo. Calyptra
Pogonati vel Polytrichi. — Etym. : a privatif, et Aopoo, crête.
26. Alophosia azorica (Ren. et Card.) Card. (Lyellia [ Alophos]
azorica Ren. et Card., loc. cit.). — Dioica. Caulis erectus, simplex,
1-3cm. altus. Folia e basi breviter ovata, imbricata, subvaginante, subito
constrieta, lineari-lanceolata, acuminata, erecto-patentia, siceitate cris-
pata, elamellosa, 4-5,5 mm. longa, 0,5-1 basi lata, marginibus superne
plerumque inflexis, e medio ad apicem remote serratis, costa angusta,
dorso tereti, lævi, rufescente, apice breviter excurrente, cellulis basis
unistratosis, elongate rectangulis, angustis, pellucidis, cæteris (margi-
nalibus exceptis) bistratosis, parvis, subquadratis vel rotundatis, parie-
tibus incrassatis. Folia perichætialia basi subvaginante longiore, cæte-
rum conformia. Capsula in pedicello pallide rubello stricto, 13-20 mm.
longo, erecta, ovata, subasymmetrica, 2-3-angulosa, os versus angustata
microstoma, gymnostoma, tantum epiphragmate in centro columellæ
(9) J. CARDOT, FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 209
adhærente ætate perforato clausa, circa 2 mm. longa, 1-1,5 lata, exo-
thecio ad basin capsulæ stomatibus magnis, valde distinetis, prominen-
tibus prædito, operculo parvo, depresso, fere plano vel lenissime
apiculato. Calyptra tomentosa, pilis deflexis sub capsulam longe defluen-
tibus. Planta mascula adhue ignota. — PI. II, fig. 10 à 19.
San Miguel (n. 621, 623, 663 in parte). Type : herb. J. Cardot.
Lorsque nous avons décrit cette Mousse en 1899, sur un échantillon
incomplet, communiqué par MM. Le Jolis et Corbière, de Cherbourg,
M. Renauld et moi avions cru devoir la placer dans le genre Lyella,
tout en établissant pour elle une section spéciale, caractérisée par
absence de lamelles sur les feuilles. Mais maintenant que la coiffe est
connue, il est impossible de laisser cette curieuse Mousse dans le genre
Lyellia, et il est indispensable d’en faire le type d’un genre distinct,
qui se rapproche des genres Zyellia R. Br. et Bartramiopsis Kindb.
par la structure du limbe des feuilles, mais en diffère par l’absence des
lamelles, par l’opereule deprime, non rostré ni conique, et par la coiffe
couverte de longs poils, comme celle des Pogonatum et des Polytrichum.
La structure des stomates de la capsule rappelle celle du genre Zyellia.
Vue en section transversale, la nervure de l’Alophosia azorica se
compose d’un épiderme ventral et d’un épiderme dorsal, formés de
cellules assez semblables à celles du limbe, et de deux zones de sté-
reides, séparées l’une de l’autre par un arc d’euryeystes. Au-dessous de
l’epiderme ventral, on observe un hypoderme composé de cellules plus
ou moins nombreuses, à large lumen. Les genres Zyellia et Bartra-
miopsis présentent une nervure analogue.
Le limbe offre exactement la même structure que celui du Zyellia
crispa R. Br. de l'Himalaya : sauf sur les bords, il est formé, dans
toute la partie verte de la feuille, de deux couches de cellules, et, sur
une section transversale, les cellules de la couche ventrale sont plus
élevées et plus saillantes que celles de la couche dorsale. On observe
également une structure du limbe absolument identique dans le Bar-
tramiopsis Lescurii (James), de l'Alaska, du Kamtschatka et du Japon’,
et dans le Philocrya aspera Hag. et Jens., du Groenland, et M. Salmon,
se basant sur ce caractère, a réuni ces deux plantes au genre Zyellia
(Journ. of Bot., XXXIX, pp. 339-341). Mais je ne puis me rallier à cette
manière de voir en ce qui concerne le Bartramiopsis, qui diffère consi-
1 Il semble que le Bartramiopsis sitkana Kindb. ne diffère pas spécifiquement
du B. Lescui ir.
210 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (10)
dérablement du Lyellia par sa capsule symétrique, dressée, non angu-
leuse, élargie à l’orifice, pourvue sur le col de stomates peu apparents
et non saillants, sans parler de la nervure étroite et des feuilles garnies
de longs cils marginaux vers le sommet de la partie basilaire suben-
gainante, ensemble de caractères qui me paraît justifier largement le
maintien du genre Bartramiopsis. Quant au Philocrya, en l'absence de
la fructification, encore inconnue, le mieux est de le placer provisoire-
.ment dans le genre Lyellia, auquel il se rapporte par les caractères du
système végétatif; il est certain, toutefois, qu'il diffère spécifiquement
du L. crispa R. Br. par ses feuilles beaucoup plus courtes. non ou à
peine crispees à l’état sec, rapprochées au sommet des tiges, et par sa
nervure encore plus large. Peut-être le sporogone fournira-t-il des
caractères génériques.
C’est, en tout cas, un fait des plus singuliers que l’existence, dans des
regions aussi éloignées les unes des autres que le sont l'Himalaya,
l'Asie orientale, l'Alaska, le Groenland et les Acores, de quatre espèces
présentant dans l’organisation de leurs feuilles une similitude telle que,
si l’on faisait abstraction des autres caractères, on serait tenté de les
grouper dans un même genre, nettement différencié, par la seule struc-
ture du limbe, de toutes les autres Polytrichacées. Il est permis de
supposer que ces espèces descendent d’un ancêtre commun, dont l’aire
de dispersion embrassait la plus grande partie de l’hémisphère boréal,
et dont l’évolution a abouti aux types actuels. La forme de la capsule,
la structure de ses stomates, la vestiture de la coiffe, le développement
de la nervure et des lamelles ont varié, mais l’organisation intime de
la feuille, mieux appropriée peut-être dès l’origine aux besoins de la
plante, et aussi, sans doute, moins soumise à l'influence des causes
ambiantes, est restée la même à travers les âges, témoignant seule
aujourd'hui de la communauté d’origine d’espèces actuellement si
éloignées géographiquement et si différentes au point de vue morpho-
logique.
27. Atrichum undulatum (Linn.) Pal. Beauv. Prodr. p. 42. —
San Miguel (n. 636, 637).
28. Pogonatum nanum (Schreb.) Pal. Beauv. Prodr. p. 84. —
San Miguel (n. 620).
Espece nouvelle pour les Acores.
29. Pogonatum aloides (Hedw.) Pal. Beauv. Prodr. p. 84. —
San Miguel (n. 622).
(11) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 211
30. Polytrichum commune Linn. Sp. pl. ed. 2, p. 1109. —
San Miguel (n. 631, 634).
31. Polytrichum cubicum Lindb. in Not. ur Sällsk. Fauna et
Flora fenn. IX, p. 119. (P. commune var. minus Weis, Pl. crypt.
gotting: p. 171 ex parte). — Corvo (Trelease, n. 1356); San Miguel
(Carreiro, n. 632, 633).
32. Astrodontium Treleasei Card. in Æighth ann. Rep. of
the Missouri bot. Gard. p. 66, pl. 9. — San Jorge (n. 1017 a); Gra-
ciosa (n. 1017 b).
J’ai trouvé, sur l’&chantillon provenant de San Jorge, quelques cap-
sules encore operculées; l’opereule est surmonté d’un rostre droit,
allonge.
L’A. canariense Schw. a été indiqué par M. Mitten a San Miguel,
d’après des échantillons récoltés par Godman; mais, jusqu’à présent, je
n'ai vu aucun spécimen de cette espèce provenant des Acores; peut-être
la Mousse de San Miguel appartient-elle aussi à l’A. T'releasei.
Je ferai observer ici que la plante distribuée par M. J. Bornmüller
dans ses Plantæ exsiccatæ canarienses, sous len. 1722, comme Leucodon
sciuroides var. morensis (Schw.) De Not., se rapporte à la var. Tene-
riffe Ren. et Card. in Bull. de ! Herb. Boissier, 2”* ser., IL p.437, qui se
distingue de la var. morensis par ses feuilles plus longuement et plus
finement acuminées (acumen presque piliforme), à cellules supérieures
plus allongées. Il ne serait pas impossible que cette plante, dont la
fructification est encore inconnue, fût un Astrodontium. Je n'ai vu
jusqu'ici aucun spécimen ni du Z. sciuroides type, ni de la var. moren-
sis, provenant des îles atlantiques.
33. Oedicladium hebridarum (Sch.) Card. (comb. nov.).
(Myurium hebridarum Sch. Syn. ed. 1, p. 695, et ed. 2, p. 808). —
San Miguel (n. 635, 662, 663, 664).
La forme des feuilles, leur tissu formé de cellules à parois épaissies
et poreuses, l’absence de nervure, enfin le port général de toute la
plante, conviennent très bien au genre Oedicladium, dans lequel je
crois devoir placer cette Mousse, qui a les plus grandes analogies avec
VOe. rufescens (Hsch. et Reinw.) Mitt., de l’Inde et de l’Archipel malais.
La fructification du M. hebridarum Sch. était restée jusqu'ici com-
plètement inconnue. Sur len. 662 de M. Carreiro, j'ai trouvé de nom-
breux périchèzes et plusieurs vieux pédicelles. La plante paraît dioïque.
212 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (12)
Les feuilles perichetiales, ovales-lancéolées, sont assez brusquement
contractées en un acumen très allongé, loriforme; les externes sont
inégalement denticulées aux bords, les intimes subentières, toutes
énerves; leur tissu est scarieux, dépourvu de chlorophylle, formé de
cellules linéaires, à parois épaissies et poreuses; la vaginule est couverte
de nombreuses paraphyses très allongées, dépassant les feuilles péri-
chétiales; le pédicelle, assez épais, rougeâtre, est long d’environ deux
centimètres. Je n’ai vu qu’un débris de capsule qui ne permet pas de
se faire une idée exacte de cette partie du sporogone. Il est à remarquer
que l’Oedicladium rufescens a aussi la vaginule couverte de longues
paraphyses.
34. Neckera intermedia Brid. Mant. Musc. p. 137. (N. elegans
Jur. in Bot. Zeit. 1866, p. 20). — San Miguel (n. 696).
Epèce nouvelle pour les Açores.
Obs. — M. Schiffner a décrit (in Oesterreich. bot. Zeitschr. 1901, n. 4)
sous le nom de Neckera elegans var. lævifolia Schiffn. une Mousse de
Madère qui est probablement la même plante que Schimper avait nom-
mée antérieurement : N. intermedia var. lævigata (in Mandon, PI.
madeir. n. 31). Mon ami Renauld m’a communiqué aussi, sous le nom
de N. læviuscula Geh. sp. nova, un échantillon de la même Mousse,
récolté par R. Fritze à Madère. Cette Mousse concorde avec le N. inter-
media par la forme générale et le tissu des feuilles, mais elle en diffère
par ses dimensions plus faibles et par ses feuilles plus petites, lisses,
homotropes, moins arrondies au sommet, un peu acuminées ou subapi-
culées. En l’absence de formes de transition, ces caractères me parais-
sent suffisants pour justifier l'opinion de M. Geheeb, qui considère cette
plante comme spécifiquement distincte de l’intermedia. Mais comme sa
dénomination est restée manuscrite, que celle de Schimper n’est qu’un
nomen nudum, et qu’il existe d’ailleurs déjà un N. levigata Hook. fil.
et Wils., notre Mousse devra done prendre le nom de N. levifolia
(Schiffn.) Card.
35. LEPIDOPILUM VIRENS Card.sp. nova. Typus in herb.
Cardot. — Cespites depressi, læte virides, nitidi. Caulis complanatus,
dichotome ramosus, 2-3 em. longus. Folia compressa, distiche erecto-
patentia, plus minus asymmetrica, cultriformi-oblonga, 1,75-2,25 mm.
longa, 0,4-0,8 lata, superne fere sensim angustata, longiuscule acumi-
nata, acuta, lateralia margine postico late inflexo subeonduplicata,
(13) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 213
enervia, ubique integerrima vel apice parce et minute denticulata, rete
laxiuseulo, cellulis inferioribus linearibus, attenuatis, superioribus
elongate-rhomboidalibus, omnibus parietibus firmis, erassiuseulis, utri-
culo primordiali chlorophylloso pro more bene distineto. Cætera ignota.
— PI. I, fig. 20 à 31.
San Miguel (n. 703).
Cette jolie Mousse est très voisine du ZL. fontanum Mitt., qui est com-
mun aux trois groupes des îles atlantiques, et qui se distingue de
l’espèce nouvelle par sa teinte d’un vert plus pâle et plus terne, ses
feuilles plus étalées, en général distinetement denticulées dans le haut,
plus brusquement acuminées, et surtout par son tissu beaucoup plus
lâche et moins chlorophylleux, formé de cellules plus larges, plus
courtes, à parois plus minces et moins fermes, à utricule primordial
indistinet.
36. Thuidium tamariscinum (Hedw.) Br. Sch. Bryol. eur.
fasc. 49-51, Mon. p. 7, tab. 2 et 3. — San Miguel (n. 655, 656, 657).
37. Brachythecium salebrosum (Hoffm.) Br. Sch. Bryol.
eur. fasc. 52-54, Mon, p. 16, tab. 15 et 16. — San Miguel (n. 694).
38. Brachythecium rutabulum (Linn.) Br. Sch. Bryol. eur.
fasc. 52-54, Mon. p. 11, tab. 9 et 10. — San Miguel (n. 695).
Espece nouvelle pour les Acores.
39. Eurhynchium striatum (Schreb.) Sch. Coroll. p. 119. —
San Miguel (n. 688).
Espece nouvelle pour les iles atlantiques.
40. Eurhynchium prælongum (Hedw.) Br. Sch. Bryol. eur.
fase. 57-61, Mon. p. 8. tab. 6. — San Miguel (n. 682, 685); Graciosa
(n. 693 a, in parte).
Une forme à tissu lâche, se rapprochant de la var. laxirete Ren. et
Card., mais plus robuste, à San Miguel (n. 684).
41. Eurhynchium Stokesii (Turn.) Br. Sch. Bryol. eur.
fase. 57-61, Mon. p. 10, tab. 8. — San Miguel (n. 686, 687); Graciosa
(n. 693 &, in parte).
42. Rhynchostegium rusciforme (Neck.) Br. Sch. Bryol.
eur. fase. 49-51, Mon. p. 11, tab. 9. — San Miguel (n. 639 a, 660).
214 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (14)
43. Rhaphidostegium substrumulosum (Hpe) Card.
(eomb. nov.). (Syn.: Hypnum [Aptychus] substrumulosum Hpe in Bot.
Zeit. 1862, p. 12. Isothecium crassiusculum Mont. in Bourg. Pl. canar.
n. 617! Aypnum Paivanum Sch. in Mandon, Pl. Madeir. n. 45, fide
Geheeb in sched. Sematophyllum auricomum Mitt. in Journ. Linn. Soc.
VIII, p. 5, tab. 2 [1864]. Rhynchostegium Welwitschü Sch. Syn. Muse.
europ. ed. 2, p. 679 [1876]. Rhaphidostegium Welwitschu et Rh. auri-
comum Jæg.et Sauerb. Ad. II, pp. 388 et 467 [1877]. Zurhynchrum
Welwitschü Husn. Muscol. Gall. p. 343, tab. IC [1897]. Sematophyllum
substrumulosum E. G. Britt. in Journ. of Bot. XL, p. 354 [1902]). —
San Miguel (n. 627, 628, 629, 630).
Espece nouvelle pour les Acores.
C’est M. Geheeb qui, le premier, a identifié I’ Aypnum substrumu-
losum Hpe et le Sematophyllum auricomum Mitt. avec le Rhynchoste-
gium Welwitschii Sch. (Flora, 1886, n. 22). En vertu du droit de prio-
rité, c’est la dénomination de Hampe qui doit prévaloir. Le nom de
Ichynchostegium Welwitschii, créé en 1846 dans une lettre de Schimper
à Welwitsch, est resté inédit jusqu'à la publication de la seconde édition
du Synopsis, en 1876; il est donc antidaté à la fois par l’espèce de
Hampe et par celle de Mitten.
C’est évidemment à tort que plusieurs auteurs et notamment Lim-
pricht (Laubmoose, II, p. 23) donnent comme synonyme de Æhaphi-
dostegium Welwitschi Sch. l'Hypnum surrectum Mitt. in Journ. Linn.
Soc. VIII, p. 6, tab. 2 : cette espèce ayant les feuilles pourvues d’une
nervure simple, atteignant le milieu, n’est certainement pas un Æhaphi-
dostegium, mais un Æhynchostegium, que l’auteur lui-même compare,
d’ailleurs, aux Ah. confertum et tenellum.
44. Thamnium alopecurum (Linn.) Br. Sch. Bryol. eur.
fasc. 49-51, Mon. p. 4, tab. 1. — San Miguel (n. 653, 654).
45. Amblystegium riparium (Linn.) Br. Sch. BDryol. eur.
fasc. 55-56, Mon. p. 14, tab. 8 et 9. — San Miguel (n. 639).
Espece nouvelle pour les Acores.
Obs. — La Mousse de Teneriffe que M. Renauld et moi avons deerite
sous le nom d’Amblystegium macilentum (in Bull. de Herb. Boissier,
2m ser, t. II, p. 440, pl. VOL, fig. 9 a 14), n’est pas un Amblystegium,
mais un Rhynchostegium de la section Rhynchostegiella, très voisin des
Rhynchostegiella Teesdalei (Sm.) Limpr. et Jacquinii (Gar.) Limpr. Il
se distingue de ces deux espèces par sa nervure plus déprimée, plus
(15) J. CARDOT. FLORE BRYOLOGIQUE DES ILES ATLANTIQUES. 215
large (40 à 65 u, au lieu de 32 à 35), et par ses feuilles entières, ou, en
tout cas, moins distinctement denticulées dans le haut. La plante dis-
tribuée par M. Bornmüller (Pl. exsicc. can. n. 1869) sous le nom de
Rhynchostegiella Teesdalei, appartient à notre espèce, qui doit done
prendre le nom de Æhychostegium macilentum ou de Rhynchostegiella
macilenta.
46. Hypnum cupressiforme Linn. Sp. plant. p. 1592. — San
Miguel (n. 669, 673, 683); Graciosa (n. 693 c); San Jorge (n. 693 b,
693 d).
47. Hypnum imponens Hedw. Spec. Musc. p. 290, tab. LXXVLI.
— San Miguel (Carreiro, n. 677; Brown, n. 392).
Espèce nouvelle pour les îles atlantiques.
48. Hypnum canariense (Mitt.) Jæg. et Sauerb. Ad. II, p. 584.
San Miguel (n. 629 a, 658, 671, 674, 679 a, 693); Graciosa (n. 693 e).
49. Hypnum purum Linn. Sp. plant. p. 1594. — San Miguel
(n. 675, 676).
50. Hypnum cuspidatum Linn. Sp. plant. p. 1595. — San
Miguel (n. 659, 678, 679, 680, 681, 925).
Le n. 659 est une forme lâche, à feuilles étalées, rappelant l’Æ. cordi-
folium Hedw. C’est probablement une forme inondée.
51. Hylocomium splendens (Hedw.) Br. Sch. Bryol. eur.
fasc. 49-51, Mon. p. 5, tab. 1. — San Miguel (n. 672).
52. Hylocomium Berthelotianum (Mont.) Geh. in Flora,
1886. n. 22. — San Miguel (n. 665, 666, 667, 668, 702).
LISTE
DES
PLANTES CONNUES DU SIAM
PAR
Frédéric N. WILLIAMS
(Suite.)
Fam. 73. VITACEÆ
648. Vitis barbata Lawson, in Hook. f., Fl. Brit. Ind. I, p. 651 (1875);
var. trilobata King, Mat. Fl. Malay Penins. p. 674, ex Journ. Asiat. Soc.
Bengal, 1893. — Kedah, 1881 (King's collector, n. 1768). — Folia triloba,
pubescentia rufa.
In Sir G. King’s list, the locality is given as «Perak», though evidently the
more limited district of Kedah is intended.
« This species is really an excellent one; but it has been misunderstood
« owing, I believe, mainly to a mistake of Wallich, its author, who issued,
« under the name of V. barbata, specimens which bore the same number
« (5994) as his species V. rugosa, and which really belong to V. rugosa! »
(King). This variety is founded on two sheets of specimens in Herb. Kew.,
collected at Anhin in Battambong (Schomburgk, n. 257) in 1859; and
remaining unnamed until Sir G. King matched them with his specimens from
Kedah, the most southern district in Peninsular Siam. On account of the
mixture of specimens on Wallich’s sheets, it is necessary to quote Lawson as
the authority for the species itself.
649. Vitis hastata Miq. — Kedah (Curtis, n. 2606).
As in the case of the preceding, Wallich has hopelessly mixed up two
species both under the name and under the number (5991) of the specimens
distribuled by him. They were gathered partly in Penang and partly in
Singapore. These separate gatherings, to which he gave the collective name of
«Vitis glaberrima», are not even distinguished by letters, as Wallich often
does in similar cases. The name is therefore untenable.
« On two of the four sheets of n. 5991, which are now present in the
(54) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 217
« Calcutta Herbarium « Penang» is given as the locality... This Penang plant
« agrees absolutely with type-specimens of V. hastata Miq. and V. sagittifolia
« Lawson. On the third sheet of n. 5991 no locality is noted. On this sheet is
« glued down a specimen of a different species which I have identified as a
» variety of V. cerasiformis Teysm. et Binnend. » (King).
On account therefore of the confusion among Wallich’s specimens distributed,
and on account of the names attached to them, and which would also be a
source of error, it is better to take up Miquel’s plant as the type, which is a
clear and definite authority, and admits of no obscurity or doubt. The names
found in the unfortunate compilation in manuscript known as Wallich’s Lis
should never be taken up when other names are available, as the List has ever
been a fruitful source of errors in determination and of confusion of species.
650. Leea æquata L. — Kedah (King’s collector, n. 1725).
%
651. Leea Brunoniana C. B. Clarke. — Anhin in Battambong (Schom-
burgk, n. 256).
652. Leea pumila Kurz. — On the Burmo-Siamese frontier, in the Karen
country.
653. Leea rubra Blume. — Kedah (King's collector, n. 1716; Curtis,
nn. 2601, 2645).
654. Leea sambucina W. — Canals near Bangkok (Schomburgk, n. 111).
Ord. Geraniales.
Fam. 7%. OXALIDACEÆ
655. Biophytum sensitivum Cand. — Bangkok (Schomburgk, n. 323).
656. Averrhoa carambola L. — Bangkok (Schomburgk, 1859, n. 312;
Zimmermann, 1899, n. 12). Anhin in Battambong (Schomburgk, n. 244).
Fam. 75. ERYTHROXYLACEÆ
657. Erythroxylon monogynum Roxb. — Generally distributed along
the basin of the Mekong (Pierre, Fl. For. Coch. t. 2825 [Juin 1893]).
Fam. 76. RUTACEE
Subfam. Rang:
Trib. XANTHOXYLEÆ
Subtrib. Evodioideeæ.
658. Xanthoxylon acanthopodium var. Attopevense Pierre, Fl. For.
Coch. t. 290b (Dec. 1893). — Bassac region on the right bank of the Mekong.
659. Evodia Roxburghiana Benth. — Angkor, 1875 (Lebeuf).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 3, 28 février 1905. 15
218 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ue SÉR.). 1905 (55)
Subtrib. Choisyoidew.
660. Peltostigma ptelioides Walp. — Bangkok, on the sea-coast not far
from the Royal Palace. This is a small tree, aromatically fragrant : possibly it
may have been planted, as it is a Jamaican species (Schomburgk, n. 241).
Subfam. Aurantiine.
Trib. AURANTIEÆ
661. Murraya exotica L. -- Bangkok (Schomburgk, n. 149).
662. Atalantia monophylla Correa. — Kedah (King, Mat. Fl. Malay
Penins. p. 467).
Fam. 77. SIMARUBACEE
663. Eurycoma longifolia Jack. — Siam (Pierre, Fl. For. Coch. t. 292a).
Native name «Pedära puteh ».
Var. Merguensis (Planch.) Pierre, Fl. For. Coch. t. 293a (Dec. 1893). —
Siam.
664. Samadera Harmandii Williams, nom. nov. — Bassac region, on the
right bank of the Mekong (Harmand, n. 1429, ex herb. Pierre, n. 728; coll.
1877). On the banks of the Toulé Sap, the great lake separating Siam from
Cambodia, 1870 (Herb. Pierre, sub n. 728).
Syn. — Samandura Harmandiana Pierre, in Lanessan, Fl. Colon. Franc.,
p. 305 (1886); Samandura Harmandii Pierre, Fl. For. Coch., t. 261 (oct. 1892);
Locandia Harmandii Pierre, Fl. For. Goch. in descript. ad t. 261 (supra).
In several instances the text and the plates corresponding were not prepared
or printed at the same time, which accounts for occasional variation in generic
name. Pierre gives reasons at length for following Dr. Kuntze in substituting
Locandi(a) Adans. for Samadera Gärtn.; but the arguments are not particularly
convincing, and it is not followed here.
665. Harrisonia paucijuga Oliver. — Kanburi (Teysmann, ex herb.
Bogor. n. 5961).
Fam. 78. MELIACEÆ
666. Azadirachta indica Juss. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 100).
667. Sandoricum indicum Cav. — Bangkok, 1859 (Schomburgk, n. 158).
668. Dysoxylum binectariferum Hook. f. — West bank of the Mekong
(Massie, n. 34, ex herb. Pierre, n. 5961); Pierre, Fl. For. Coch. t. 351a
(Juillet 1896).
669. Amoora rohituka Wight et Arn. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf,
n. 668).
(56) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 219
670. Aglaia Chandocensis Pierre Fl. For. Coch. t. 3395 (Juillet 1896). —
Siam (herb. Pierre, n. 4625).
671. Aglaia odorata Lour. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 155).
Kanburi (Teysmann); specimen in Herb. Kew. (leafy shoot without flowers),
received from herb. Miquel in 186%, under the name of « Aglaia Siamensis. »
672. Aglaia Palembanica Miq. — Kedah (Curtis, n. 2520).
673. Walsura trichostemon Miq. — Kanburi (Teysmann).
674. Walsura villosa Wight et Arn. — Bangkok, 1899 (Zimmermann,
n. 120).
Fam. 79. MALPIGHIACEÆ
675. Hiptage Bengalensis Kuntze, Rev. Gen. Plant., p. 88 (1891). —
Mt. Tixai, on the island of Junk Seylan, at 300 metres, 1893 (Curtis, n. 2906).
Bangkok, 1899 (Zimmermann, nn. 86, 114).
Fam. 80. POLYGALACEÆ
676. Salomonia oblongifolia Cand. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf).
677. Xanthophyllum glaucum Hassk., in Ann. Mus. Lugd. Bat. I, p. 193
(1864). — Trang, in Peninsular Siam.
Fam. 8i. DICHAPETALACEE
678. Dichapetalum Helferianum Pierre. — Along the plain below
Mt. Luang, above Wa-ton, in the province of Muang Pran, at the place and
time of the observation of the eclipse of September 1868, lat. 41°, long. 121°
(Pierre, Fl. For. Coch., t. 48; et herb. Pierre, n. 2780). Langkawi Island, 1891
(Curtis, n. 1687).
679. Dichapetalum tesselatum Williams, nom. nov. — Trang (Wray,
n. 3185).
Syn. — Chailletia tesselata King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 801, ex Journ.
Asiat. Soc. Bengal, 1896.
Ord. Sapindales.
Fam. 82. ANACARDIACEÆ
Trib. MANGIFERE&
680. Buchanania florida var. lucida Engl., Monogr. Anacard., p. 189.
— Kedah (ex King, I. c., p. 750).
Var. typica (Schau.) Pierre, Fl. For. Coch., t. 3715 (Sept. 1898). — Right
bank of the valley of the Mekong (Pierre).
681. Buchanania sessilifolia Blume. — Lower Siam.
220 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (57)
682. Buchaniana siamensis Mig. — Province of Kanburi (Teysmann, in
herb. Utrecht, ex Engler, 1. c., p. 182; see also Kurz, For. Fl. Brit. Burma, I,
p- 308).
683. Mangifera caloneura Kurz. — Province of Petchaburi (Pierre, Fl.
For. Coch., t. 36%g [Dec. 1897]).
68%. Mangifera indica L. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 90). Siam
(Pierre, Fl. For. Coch. t. 361a [Dec. 1897]).
685. Mangifera oblongifolia Hook. f. — Siam (Pierre, Fl. For. Goch.
t. 3641).
686. Mangifera silvatica Roxb. — Siam (Pierre, |. c. t. 364b).
687. Gluta coarctata Hook. f. — A long brackish watercourses near Bang-
kok (Schomburgk, n. 292; Pierre, Fl. For. Coch. t. 368 a).
688. Bouea burmanica Griff. — Bangkok (Schomburgk, n. 213; Pierre,
Fl. For. Coch. t. 366 b).
689. Melanorrhæa Curtisii Oliver in Hook. f., Ic. Plant. 1513 (1886). —
Kedah (Ridley, n. 5359).
690. Melanorrh&a usitata Wall. — A cross Siam from the R. Salween to
the R. Mekong (Massie, n. 27; Pierre, Fl. For. Coch. t. 367). This is the plant
which in Burma and Siam furnishes the largest quantity of « mairac ». Accor-
ding to Massie, however, it would not be ulilized for its juice on the banks of
the Mekong.
Trib. SPONDIEÆ
691. Allospondias Lakonensis Stapf in Hook. f., Ic. Plant. 2667 (Aug.
. 4900). — Near Lakon, in the valley of the Mekong (Harmand, ex herb. Pierre,
n. 1825).
Syn. — Spondias Lakonensis Pierre, Fl. For. Coch. t. 3755 (Sept. 1898).
« This plant was made the type of a new section Allospondias of the genus
« Spondias by Pierre. The author, who did not know the fruit, remarked,
« however, that it differed in certain characters from Spondias, and that it
« might have to be referred to a new genus when the fruit should be known.
« The Kew collections do not contain complete fruits, but several stones (puta-
« mina) deprived of their fleshy covering, which is, according to Balansa,
« edible. The structure of those stones with their large cavities occupying the
« angles and much wider than the seed-containing cells, with their considerably
« reduced stony substance, and the absence of the terminal pits so characteristic
« of Spondias, appear, in connection with the thin leaflets and their nervation,
« to justify the raising of the section Allospondias to generic rank. Dr. Pierre,
« to whose kindness we owe a specimen of the type of his Spondias Lako-
« nensis, has confirmed this view after having seen a sketch of the fruit which
« I had sent to him». (Stapf).
692. Dracontomelon mangiferum Blume. — Chantabun (Pierre, Fl.
For. Goch. t. 374a [Sept. 1898]; et herb. Pierre, n. 6542).
(58) F. N. WIELIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 221
Trib. RuEz
693. Microstemon Curtisii King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 784, ex
Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1896. — Kedah (Curtis, n. 2620).
69%. Parishia insignis Hook. f. — Langkawi Island (Curtis, n. 2806).
Trib. SEMECARPEZ
695. Semecarpus Curtisii King, Mat. Fl. Malay Penins., p. 795, ex
Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1896. — Island of Junk Seylan (Curtis, n. 2950).
Readily recognized among Malayan species by its large leaves which are pale
glaucescent on the under-surface.
Fam. 83. SAPINDACEÆ
Subfam. Eusapindacee
A. Paulliniin®
Trib. THOUINIEZ
696. Allophylus fulvinervis Blume. — On the banks of the Toulé Sap,
or Great Lake, separating Siam from Cambodia, 1870 (Pierre, n. 886).
697. Allophylus montanus Williams. — Frutex, 1 m. Rami ultimi
teretes aspero-tomentelli rubiginosi. Folia petiolata trifoliolata patentia : foliola
sessilia subtriloba grosse serrata cordato-rhomboidea, centrali basin versus magis
attenuata. Racemi solitarii pedunculo tomentello suffulti. Flores 7-8, minuti, in
glomerulum approximati, in alabastro rubri. Pelala intus villosa.
Hab. Mt Taleng, in the province of Petchaburi, 1874 (Pierre, n. 4092, in
Herb. Kew. nom. nudum mss. « Allophylus des montagnes»).
B. Sapindinæ
Trib. APHANIEÆ
698. Erioglossum edule Blume. — Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 102).
699. Aphania microcarpa Radl. — Bangkok (Schomburgk, n. 163, n. 221;
Zimmermann, n. 108).
Trib. NEPHELIEÆ
700. Nephelium Bassacense Pierre, Fi. For. Coch. t. 319 b (Juillet 189%).
— Bassac district, on the right bank of the R. Mekong, 1877 (Harmand, n. 1427,
ex herb. Pierre, n. 5690).
701. Nephelium litchi Cambess. — Cultivated in Siam, and in nearly all
warm countries.
222 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉéR.). 1905 (59)
702. Nephelium longana Cambess. — Cultivated in Siam, and in nearly
all warm countries.
Trib. CUPANIEÆ
703. Arytera montana Blume. — Lower Siam.
704. Paranephelium muricatum Pierre, Fl. For. Coch. t. 328 a (Juillet
1895). — Near the town of Petchaburi (Pierre, n. 4113).
705. Sisyrolepis Radlkofer, gen. nov. comm. in litt. ab auctore illustriss.
pro hoc elencho, — ipsissimis verbis auctoris nunc primum transcriptis : incertæ
sedis inter Sapindaceas Nomospermas Anomophyllas ob fructum ignotum.
Flores spurie polygami, oblique symmetrici. Sepala 5, subulato-lanceolata,
anguste imbricata, inferiora (3. et 5.) reliquis paullo latiora obtusiuscula, omnia
crispato-pilosa et glandulis resiniparis aliis lepidoideis aliis subelavatis obsita.
Petala 4 (infimi sede inter sepalum 3. et 5. vacua), late elliptica, intus supra
unguem brevissimum squama sat alla subemarginata cucullatim inflexa utrinque
dense flavescenti-tomentella aucta. Discus semilunaris, ante sepalum 3. et 5.
interruptus, quasi duplex, supra petalorum insertiones lobulato-pulvinaris, dein
constrietus et in laminam oblique eyathiformem lobulatam petalorum squamis
arcte cinctam extus glabram intus hirsutam elevatus. Stamina 8, circa pistillum
intra disci cyathum inserta. Ovarium ovoideum, 3-loculare, processibus pilosis
echinatum : stylus apicalis, filiformis apice subelavatus. Ovula in loculis soli-
taria, axeos tuberculo insidentia, erecta, campylotropa, apotropa, micropyle
extrorsum infera. Fructus ignotus. — Arbor (?), ramis teretiusculis pube molli
indutis. Folia sparsa, paripinnata, 4-5-juga, longe petiolata, exstipulata; foliola
subopposita vel intermedia alterna, late ovata, juniora supra in nervis, subtus
undique molliter pubescentia, præter nervos mox glabrata tumque glandularum
lepidoidearum secreto resinoso utrinque obdurata, membranacea, epidermide
valde mucigera. Thyrsi in axillis foliorum superiorum singuli, ad apices ramo-
rum paniculatim congesti, cincinnos stipitatos laxifloros gerentes. Flores pedi-
cellali, mediocres.
Sisyrolepis siamensis Radlkofer, sp. nov. — Character ut supra. Rami
5 mm., crassi. Folia petiolo 6-8 cm. longo adjecto 25-35 cm. longa, foliola
10-14 cm. X 6-8 cm. Thyrsi 12-20 cm. longi; pedicelli 6-8 mm., bracteæ brac-
teolæque nunc paullo nune dimidio breviores. Flores expansi diam. 8-10 mm.
(carnei ?).
Hab. Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 123).
The generic name is derived from the presence of hairy-fringed corollary
scales. In the specimens, the bracts are linear, and the anthers reddish.
Subfam. Dyssapindacew.
706. Arfeuillea arborescens Pierre, Fl. For. Coch. t. 322 b (Juill. 1895),
nov. gen. et sp. — First found by Pierre in 1868 near the Song-phee-nong, the
(60) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 223
river on which Petchaburi, the chief town of the province of that name, is
situated. Distributed then under the name of « Kölreuteria arborescens », Pierre
afterwards, in 1870. found it in the Cambodian province of Pusath. In 1877, it
was found by Dr. Harmand in the Bassac region on the Siamese side of the
Valley of the Mekong (coll. Siam. n. 42, in herb. Pierre, n. 4124).
Fam. 84. BALSAMINACEÆ
707. Impatiens mirabilis Hook. f., Bot. Mag. t. 7195 (Sept. 1891). —
Langkawi Island (Curtis, n. 1678). Imported by Messrs. Veitch in 1890. This
is the largest species of the genus, and hitherto has been found only in Siam.
An exhaustive memoir on the genus Impatiens, which includes a full account
of some 200 Indian species, elaborated with great care, has recently been pre-
sented to the Linnean Society by Sir Joseph D. Hooker, and will be published
in due course. The whole of the Asiatic series of specimens of the genus in the
Kew Herbarium have been handed over to the care of the venerable and distin-
guished botanist for the purpose of his revision; so that I have been unable to
ascertain whether among them are other Siamense specimens.
Ord. Gelastrales.
Fam. 85. PITTOSPORACEÆ
708. Pittosporum ferrugineum Aiton. — Bangkok (Schomburgk, n. 148).
Fam 86. CELASTRACEÆ
Trib. EvonymE&
709. Euonymus calocarpus Kurz. — Mountainous distriet on the confines
of N. W. Siam (Kurz).
710. Euonymus Javanicus Blume. — Siam.
711. Lophopetalum Wallichii Kurz. — The Lao country on both banks
‘of the R. Mekong (Harmand, n. 111; ex Pierre, Fl. For. Coch. t. 306).
712. Glyptopetalum gracilipes Pierre, Fl. For. Coch. t. 311 5 (Juillet
4894). — Mt Luang, near Wa-ton, in the province of Kohy (herb. Pierre,
n. 4083). This species, like the two following, have been overlooked and omitied
in Ind. Kew. suppl.
713. Glyptopetalum Harmandii Pierre, Fl. For. Coch. t. 310 (Juillet
189%). — Bassac distriet, on the west bank of the valley of the Mekong (Har-
mand, herb. Pierre, n. 5830).
714. Glyptopetalum stixifolium Pierre, I. c. i. 310 b. — Bassac region
(Harmand, n. 1186, herb. Pierre, n. 3284).
224 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m® SÉR.). 1905 (61)
715. Paracelastrus bivalvis Mig. — Ruins at Angkor, 1875 (Lebeuf).
As to the identity of this plant, the following note by Sir George King is of
importance (Mat. Fl. Malay Penins. p. 627) : « The plant here described is that
« issued by Wallich doubtfully as Microtropis under the name M. ? bivalvıs.
« This is not, as Wallich apparently supposed, the plant published by Jack in
« 1820 (Malayan Miscellanies, n. 5) as Celustrus ? bivalvis; for Jack describes
« his plant as apetalous. I have seen no authentic specimen of Jack’s plant; but
« I have little doubt that it is, as Miquel believed, the same as the species to
« receive which that botanist founded in 1859 the genus Paracelastrus. Wallich
« issued under his catalogue-number 7270, and the name « Euonymus capilla-
« ceus », a Penang plant with solitary capillary extra-axillary pedicels; but his
« specimens have neither flower nor fruit. It is possible that this may be the
« lost Celastrus? bivalvis of Jack. »
As to the status of Wallich’s generic and specific names, and their claim to
recognition, the following remark of Mr. C. B. Clarke (Fl. of Koh Chang, VII,
p. 172, in Bot, Tidsskrift, XX VI [June, 1904], p. 32%) is much to the point:
— « Wallich’s List of bare names was not printed; a few lithographed copies
« were made. The plants were (largely) sorted by hand and eye only, so that
« the number of mixed species in the type-set (omitting the issued duplicates) is
« large and of mixed genera considerable; on these facts botanists now hesitate
« to accept Wallich’s List as published species. » So many errors and so much
confusion have arisen in accepting or in attempting to defend the stability of
Wallich’s names, that in the present Enumeration his names are taken up as
. little as possible; and only then when no alternative names are available for
use. Wallich appears to have founded the genus Microtropis (which, by the
way, he never defined in printed characters) on his n. 4340; and it was so taken
up (in part) by Lawson in Hooker’s Fl. Brit. Ind. I, p. 614. By keeping up and
by recognizing Miquel’s genus Paracelastrus, all this confusion and ambiguity is
avoided.
Five other species of Microtropis have been enumerated, all figured by Wight
in his Ic. Fl. Indie Orientalis, and these I now take the opportunity of trans-
ferring under the same specific names to Paracelastrus; and there would thus
come under this genus the following — P. densiflorus, P. microcarpus, P. ovali-
folius, P. ramiflorus, and P. Wallichianus. Sir George King himself admits
the feasibility of the claims of Paracelastrus to consideration. Microtropis
E. Meyer (1835), a S. African genus of Leguminaceæ, need not now therefore
give way to Euchlora Eckl. el Zeyh. (1836).
Trib. EucELAstRE&
716. Celastrus paniculatus W. — Siam (Pierre, n. 4069).
717. Gymnosporia Curtisii King, Mat. Fl. Malay Penins. p. 639, ex Journ.
Asiat. Soc. Bengal, 1896. — Kedah (Curtis, n. 2500).
(62) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 225
Trib. HippocraATEEz Williams
(= Hippocraticeæ Juss.; — Hippocrateacee H. B. et K.; = Hippocrateæ
Benth. and Hook. f. [1862]).
718. Salacia flavescens Kurz. — Kedah (Curtis, n. 2653).
Var. dumosa King, Mat. Fl. Malay Penins. p. 655, ex Journ. Asiat. Soc.
Bengal, 1896. — Kedah (Curtis. n. 265%).
719. Salacia polyantha Korth. — Kedah (Curtis, n. 257%). Island of Junk
Seylan (Curtis, n. 2917).
Fam. 87. PERIPTERYGIACEE Williams
720. Peripterygium quinquilobum Hassk. — Bangkok (Schomburgk,
n. 311).
The new family here proposed has been suggested by Sir George King in his
Mat. Fl. Malay Penins. p. 620 (1893). He puts forward clear reasons for remo-
ving Gardiopteris from the family of Icacinaceæ, Pteleocarpa from the family of
Olacaceæ, and Dodonwa lamponga Miq. from the family of Sapindaceæ, to be
included in a new natural family. Cardiopteris (or as Engler and Prantl cor-
rectly write it « Gardiopleryx ») is a manuscript generic name in Wallich’s List,
whose characters were not defined, and therefore has to give way to the pro-
perly established genus Peripterygium Hassk., in Hoeven et de Vriese, Tijdschr. |
Nat. Gesch. Physiol. X. p. 442 (1843); et Hassk., Cat. Hort. Bogor. alt. p. 234
(1844). Engler and Prantl place « Cardiopteryx » as the sole genus of Cardiopte-
rygoideæ, one of the three subfamilies of Icacinaceæ. The new family here
proposed includes the subfamily of Cardiopterygoideæ, with the addition of
Pteleocarpa Oliver and Dodon@a lamponga Migq., as suggested by Sir George
King, and its name is formed on that of Hasskarl’s genus. Blume (in Rumphia
III, 1847, p. 205) had already founded a new natural family, Cardiopterideæ,
for the single genus Gardiopteris, after carefully studying its distinctive charac-
ters; and had thus to some extent, with restricted material, anticipated Sir
G. King's views. After examining the specimens of Pteleocarpa Malaccens's
Oliver, and of the Bornean Pteleocarpa longistipa Becc., in Herb. Kew., I am
in full accord with them.
With the present species the catalogue of ihe Siamese members (as far as at
present known) of the Polypetalous Families comes to an end.
226 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SsÉR.). 1905 (63)
DICOTYLEDONES
SUBCLASS. SYMPETALÆ
Ser. A. PENTACYCLICÆ (Isocyclicæ)
Ord. Primulales.
Fam. 88. MYRSINACEÆ
Subfam. Mesine.
721. Mæsa ramentacea Wall. — FKC. VII, p. 321 (June, 1904); Cape
Dan, Prao creek, and Son creek, on dry plains (nn. 205, 708, 829).
722. Mæsa sinensis Cand. 2us. — Cape Tong Lan, east coast of Gulf of Siam,
1882 (Murton, n. 128).
Subfam. Myrsininee.
723. Ægiceras majus Gärtn. — FKC. VII, p. 321 (June, 190%). — « 4e.
corniculatum ».
724. Ardisia colorata Roxb. — F K C. VIII, p. 321 (June, 1904); jungle
near the Munsé creek (n. 843).
725. Ardisia crispa Cand. Zus, — F K C. VIII, p. 321; Cape Dan, and
Munsé and Majum creeks (nn. 95, 59% c, 839).
Var. angusta C. B. Clarke. — Jungle near the Munsé creek (n. 494 a).
726. Ardisia Helferiana Kurz. — F K C. VII, p. 321; jungle near Cape
Dan (nn. 109, 797).
727. Ardisia rigida Kurz. — Kong island, off the west coast of the Gulf of
Siam, 1881 (Murton, n. 11). F K C. VII, p. 321; jungle near the Munsé creek
(nn. 60, 403).
Fam. 89. PLUMBAGINACEÆ
728. Plumbago Zeylanica var. rosea (L.) Williams. — Bangkok (Schom-
‚burgk, n. 206 ; Zimmermann, n. 127).
Syn. — Plumbago rosea L., Sp. Plant. ed. 2, p. 215; P. coccinea Salisb.,
Prodr. Stirp. vig. p. 122; Thela coccinea Lour., Fl. Gochin. p. 119.
There was no occasion for Salisbury to have changed the Linnean specific
name, as there are many red roses identical in tint with the flowers of this
plant, which is probably nothing more than a cultivated variety of P. Zeylaniea.
Ord. Diospyrales.
Fam. 90. SAPOTACEÆ
729. Bassia Pierrei Williams, n. sp. — Arbor 10-15 m. Folia majora
elliptica obtusa, lamina 18 cm., petiolo 2 cm., minora (juniora) obovata, lamina
(64) F. N. WILLIAMS, LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 227
16 cm., petiolo 18 mm.; omnia glabra conspicue nervata, nervis primariis utrin-
que 1%. Inflorescentia terminalis, floribus nutantibus. Calycis lobi %, ovati bre-
vissime acuminati dorso carinati. Fructus 4 cm., oblongo-ellipsoideus tortuoso-
rugulosus glaber, apice in spinam duram abrupte contractus; edulis.
Hab. By the R. Meklong, 1867 (Pierre, n. 3229, in Herb. Kew.).
It is not clear why Engler and Prantl have substituted « Illipe » for the name
of this genus. The original reference for the genus Bassia is Koenig, in L., Mant.
Plant. app. p. 555. Engler and Prantl quote for « Illipe » pp. 555, 563, of the
same work, published in 1771. On turning to the Appendix we find that there
is no such name as « Illipe» mentioned in the detailed deseription of the genus
by Kenig on p. 555. On p. 563, where Koenig further describes the species
Bassia longifolia, he simply cites as a synonym his own « Illippe Malabarorum
mss ». The wrongly spelled form of the name « Illipe » was taken up by F. von
Mueller in 1884, without any obvious reason; and why Engler and Prantl have
adopted it is a puzzle.
730. Mimusops elengi L.— Bangkok (Schomburgk, n. 11%; Zimmermann,
n. 47, n. 161).
Fam. 91. EBENACEÆ
(by Sir George King)
Through the kindness of Sir George King, which I gratefully acknowledge,
the account of the Siamese species of Ebenaceæ is taken from his manuscript
continuation of « Material for a Flora of the Malay Peninsula », the succeeding
instalments of which will be printed and published in due course. All that
I have done is to render the English descriptions into Latin. I have not even
seen the plants. In the list of Schomburgk’s plants in Herb. Kew. is an undeter-
mined species of Diospyros (n. 115) from the neighbourhood of Bangkok, but
the specimen of the flowering twig collected was not kept.
731. Maba buxifolia Pers. — Langkawi Island (Curtis, n. 2557).
732. Maba olivacea King et Gamble, n. sp. — Arbor 15-21 m. Ramuli
novelli puberuli, in statu sicco pallide cinerei. Folia coriacea elliptica attenuata
abrupte apiculata, basi rotundata vel cuneata, margine in statu sicco multum
recurva; supra olivacea nitida, nervo centrali depresso rubiginoso puberulo,
ceterum glabra, nervis lateralibus utrinque 5-6 curvatis patentibus prominulis ;
subtus olivacea molliter velutina, nervis rubiginoso-pubescentibus. Lamina 7-
13cm. XA-6cm.; petiolus 10 mm., tomentosus. Flores masculi in cymas ramulosas
congestas axillares et extra-axillares dispositi, bracteolis latis obtusis parvis. Calyx
2 1/2 mm., tubuloso-campanulatus, extus tomentosus, intus glaber, quadrifidus,
segmentis late ovatis obtusis erectis. Corolla tubuloso-campanulata, lobis 4 oblongis
margine pilosis. Stamina8majora, 4 minora, lanceolata, filamentis brevibus. Flores
feminei non visi. Fructus 12 mm. X 10 mm., ellipsoideus glaber ; apice stylo brevi
_ coronatus, basi calyce incrassato indurato, segmentis margine reflexis, suffultus.
Hab. Langkawi Island (Curtis, n. 1661). }
(A suivre).
228
SUR LE CALICE
DU
LUNDJIA DAMAZ/TE DES
PAR
C. DE CANDOLLE
M. Damazio m'avait envoyé d’Ouro-Preto, il y a quelque temps, des
échantillons d’une Bignoniacée qu'il considérait comme une nouvelle
espèce de Lundia. Après examen des fleurs de cette plante, dont les
anthères sont poilues de même que chez tous les autres Lundia, je suis
d'accord avec M. Damazio pour l’attribuer à ce genre et je la décrirai
ci-après sous le nom de Lundia Damazii.
Elle présente pourtant un caractère qui la rapproche beaucoup du
genre monotype Phryganocydia Mart. qui est très voisin des Lundia,
mais où les anthères sont glabres. Dans l’un et l’autre de ces genres, le
calice, dont les dents restent presque rudimentaires, se fend au moment
de la floraison pour donner issue à la corolle. Mais tandis que chez les
Lundia cette rupture se produit simultanément entre toutes ces denis,
chez le Phryganocydia elle a lieu d’un seul côté du calice. Or c’est preci-
sément ce qui se passe aussi dans le cas du Lundia Damazii, dont le jeune
calice se termine à sa partie supérieure en un tube très etroit, Au
moment de la floraison la portion inférieure et seule agrandie du calice
se fend d’un côté pour permettre la sortie de la corolle à laquelle le tube
terminal ne saurait livrer passage, arrêté qu'il est depuis longtemps
dans son développement.
On peut voir en effet que les jeunes fleurs (fig. 4) ont un calice en forme
de bouteille à col relativement allongé et terminé par cinq dents représen-
tant les sépales concrescents. Si l’on examine ensuite la pointe du calice
adulte (fig. 1) après la sortie de la corolle, on y retrouve les cinq mêmes
dents. En la coupant transversalement, on reconnaît sans peine que
cette pointe est un tube poilu intérieurement et dont la surface externe
présente cinq saillies longitudinales aboutissant aux dents du calice
(fig. 5).
En réfléchissant aux faits que je viens d'exposer, on sera sans doute
étonné de la perfection structurale d’un membre aussi inutile que l’est
ce tube calicinal du L. Damazii. On pourra se demander s’il représente
(2) C. DE CANDOLLE. SUR LE CALICE DU LUNDIA DAMAZIL C. DC. 229
un caractère ancestral ou au contraire un nouveau degré dans l’évolution,
ou bien encore si on ne doit pas le considérer comme un cas d’inadapta-
tion. Mais laissant de côté ces hypothèses, je tiens plutôt à attirer l’atten-
tion sur l’analogie bien frappante qui existe entre ce tube pourvu de
cinq dents et le stile d’un ovaire formé de plusieurs carpelles. Ce stile,
toujours tubulaire, conserve aussi sa forme grêle pendant l'accroissement
1. Pointe du calice adulte (gr. 5); 5. Coupe transversale de la même pointe (gr, 10);
8. Fleur après la sortie de la corolle (gr. nat.); 2. La même (gr, 2); 4. Jeune fleur
(gr. 40); 6. Fleur adulte (gr. nat.); 7. Foliole terminale d’une feuille (gr. 4/6) ;
8. Ombelle n'ayant plus qu'une fleur (gr. env. 1/2).
ultérieur de la portion sous-jacente de l’ovaire. On peut vraiment, sous ce
point de vue, comparer le calice de la plante qui nous occupe, comme un
simulacre d’ovaire uniloculaire d’où la corolle s'échappe par une déhis-
cence rappelant celle d’un fruit.
Il ne manque pas de plantes chez lesquelles la gorge du calice se
déchire au moment de la floraison par suite d’une insuffisance d’accrois-
230 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me serR.). 1905 (3)
sement. Mais il y en a fort peu dont le calice se rompe au-dessous de son
sommet allongé en un tube étroit. Cela se voit bien chez les Eucalyptus
où le calice se fend transversalement et chez les Eschscholtzia où le
calice conique se détache du réceptacle sous l'effort de la corolle gran-
dissante. Dans aucun de ces cas, cependant, le développement de la por-
tion tubulaire et gênante du calice n’est poussé aussi loin que chez le
L. Damazii.
SPEGIES NOVÆ BRASILIENSES A L. DAMAZIO LECTÆ
AUCTORE
©. DE CANDOLLE
LUNDIA Linn.
Lundia Damazii sp. nov.; typus in Herb. Cand. — Frutex scan-
dens ramis florentibus dense velutino-pubescentibus, nodis subcompla-
natis et ad latera cum foliis alterna glabris; folia modica petiolata
conjugato-bifoliolata; foliolis modice petiolulatis ovatis basi cordatis
apice acute acuminatis utrinque præsertim ad nervos appresse hirtellis
et margine ciliatis; inflorescentiæ axillares (et terminales ?) umbelli-
formes dense velutino - pubescentes; bracteæ minulæ caducæ; calix
juvenilis ovatus superne in tubulum apice acute 5-denticulatum con-
tractus extus hirsutus, adultus infundibuliformis unilateraliter fere usque
ad medium spathaceo-fissus superne glaber, inferne fere a medio
hirtellus, apice tubulo persistente intus hirsuto et 5-dentato ros-
tratus; corolla e calice sub tubulo seu rostro erumpens, campanu-
lato-infundibuliformis 5-lobata extus et intus ad lobos appresse et dense
puberula, lobis ovato-oblongis apice acutis; stamina inclusa 2-dynama ;
filamentis glabris, thecis villosis, staminodium staminibus multo brevius;
discus 0; ovarium appresse et dense hirsutum; stilus glaber; stigmata
rhombea margine serrulata parce pilosa; ovula in loculis 2-seriata.
Rami florentes circiter 2/2 mm. crassi, laminis leptomatis 4. Petioli
21/2 cm. longi. Petioluli À '/z cm. longi. Foliolorum limbi 6-10 cm. longi
et 3-8 cm. lati. Inflorescentiæ pedunculus et rami circiter 2'/2 cm.
florum pedicelli fere 4 mm. longi. Calix adultus 12 mm. cum rostro
longus. Rostrum 2 mm. longum. Corolla circiter 4 cm. longa in vivo
alba fauce flavescente. Thecæ 3 ‘/2 mm. longæ.
Ouro-Preto (L. Damazio n. 269 in h. Cand.).
(&) C. DE CANDOLLE. SUR LE CALICE DU LUNDIA DAMAZI C. DC. 231
OXALIS Linn.
Sectio Holophyllum Prog. in Mart. Flor. Bras. 12, pars 2, p. 482.
Oxalis Damazii sp. nov.; typus in Herb. Cand. — Suffrutex ramis
junioribus villosis; foliis (fig. 1, 2) subovalo-reniformibus apice obtuse
subatlenuatis, junioribus utrinque margineque villosis, adultis tanlum
ciliatis et postea omnino glabris, nervis tenuibus; petiolis pedunculisque
et pedicellis villosis; pedunculis folia paullo superantibus, umbelliferis ;
sepalis oblongo-ovatis apice acutis dorso margineque villosis; petalis-
flavis calyce duplo longioribus basi acutis et liberis, sursum ultra
medium connatis, apice obtusis; filamentis tantum basi connalis, bre-
vioribus glabris, longioribus siylisque superne fere a medio pilosis.
Ramuli adulti glabri. Petioli 3 em. longi. Limbi sicci usque ad 2 cm.
longi et usque ad 3 cm. lati, madefacti salis majores. Umbellarum
bracteæ lineares 5 mm. longæ dorso ac margine villosæ. Pedicelli I cm.
longi. Sepala 7 mm. longa, 3 mm. lata. Ovarium oblongo-ellipticum
glabrum. Styli ovario longiores.
In Brasilia, Campos prope Cordisburgo; Minas (L. Damazio n. 1478
in h. Cand.).
1. Jeune feuille (gr. env. 41/2); 2. Feuille
adulte encore ciliée (gr. nat.).
Je
Co
NO
ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904.
VON
Carl MEZ.
(Suite.)
GLOMEROPITCAIRNIA Mez nov. gen. 1905. — Ex specie
nova hic describenda Glomeropitcairniam Mez in DC. Monogr. Phanerog.
IX (1896), p. 463 pro Pitcairniæ subgenere constitutam nunc ad generis
valorem efferendam censeo. Est habitus et Glomeropitcairniæ penduli-
floræ (Griseb. sub Tillandsia) Mez et Gl. erectifloræ Mez nov. spec.
omnino Guzmaniæ $ Schlumbergeria, unde viri clarissimi Wirrrmack et
BAKER priorem pro Caraguata (Guzmaniæ synonymon) censebant. At
certissime a Guzmania subordine distat ovario plus quam dimidio infero,
unde ad Pitcairnieas removetur. Pitcairnieis tamen iterum dissocianda
quia seminibus adest coma infera (ex integumentis prope micropylen
positis prodiens) pappose dissoluta nec integra caudiformis. Seminum
ergo fabrica, id quod e specie hie describenda elucet, Tillandsiearum,
ita ut Glomeropitcairniæ genus transitum præclarum inter subordines
binos ante oculos ponat. Est diagnosis hæcce :
Flores hermaphroditi. Sepala libera, imbricata, subsymmetrica, apice
acuminulata. Petala (quoad æstivationem dubia) libera, altiuscule super
basin (Pilcairnie situ) ligula singula magna, rotundata, fere integra
prædita, in parte inferiore linearia cet. ignota. Stamina pelalis breviora
ut videtur per anthesin inclusa; filamentis ser. I. saltem liberis, anguste
linearibus; antheris anguste linearibus, apice acutis basi equitantibus.
Ovarium ultra medium inferum; slylo elongato; placentis linearibus.
Capsula sæpius imperfecte dehiscens seminibus oo altero polo cauda
perlonga ex ovuli cauda apicali prodeunte altero pilorum coma pappi-
formi instructis.
Herbæ acaules, epiphyticæ. Folia optime rosulata, late linearia, inte-
(99) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 233
gerrima. Scapus elongatus, erectus. Inflorescentia e capitulis florum
sessilium subsessilibus composita bi- vel tripinnalim panniculata. —
Cet. ignola.
Species adhuc 2, altera Glomeropitcairnia penduliflora (Griseb. sub
Tillandsia, Wittm. sub Caraguata) Mez, altera nova :
- Glomeropitcairnia erectiflora Mez nov. spec. — Inflores-
centia 2-pinnatim panniculata e capitulis erectis composita; bracteis
florigeris quam sepala multo brevioribus.
Acaulis, florifera bimetralis. Folia (ex icone tradito) multa, + 0,5 m.
longa, late linearia. Scapus crassus, folia fere triplo superans. Inflores-
centia multiflora, paullo interrupte thyrsoidea, bipinnatim e spicis
capituliformibus, subsessilibus, suberectis (nec! decurvis) quaquaversis
ei quaquaverse florigeris composita, tota (ex sicco) rubra, + 0,5 m.
longa et 75 mm. diam. metiens, glabra; axi validissimo, sicco paullo
angulato ; bracteis primariis suberectis, crasse coriaceis, ex elliptico apice
breviter acutis vel summis acumine parvo imposito rotundatis, quam
spicæ axillares bene brevioribus; spicis + 12-floris, subovoideis, infe-
rioribus brevissime stipitatis superioribus plane sessilibus, + 45 mm.
longis; bracteis florigeris exterioribus late, interioribus anguste ellipticis,
apice rotundatis mucronulatisque, haud carinatis. Flores sessiles, erecti,
petalis ignotis neglectis ad 32 mm. longi; sepalis 21 mm. longis,
sublanceolatis, apice acutis mucronulatisque, carinatis, subcoriaceis.
Ovarium utrinque acutum fusiforme, medio sepalis petalisque cinctum
ad 11 mm. inferum, ad 15 mm. superum. Semina linearia 4 mm. longa
cauda apicali 15 mm., coma papposa basali 7 mm. metiente.
Venezuela, insula Margarita, alt. 700 m. : Johnston n° 303. (Com-
munic. herb. Asa Gray.)
II. Lauraceæ.
Silvia polyantha Mez nov. spec. — Ramulis novellis brevissime
pilosis mox glabratis; foliis manifeste petiolatis, coriaceis, obovalis, basi
cuneatim aculis apice rotundatis, glaberrimis, utrinque prominulo-reti-
eulatis; inflorescentiis multifloris, brevissime pallide pilosis quam folia
brevioribus; pedicellis + 5 mm. longis; floribus 1,25-1,5 mm. metien-
tibus; filamentis liberis, quam perianthii lobi longioribus.
Arbor 2-8 m. alta (ULe!), ramulis crassiusculis, teretibus, mox glabratis
cinereis; corlice valde adstringente, esipido. Folia petiolis usque ad
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1905. 16
234 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (100)
12 mm. longis persensim in laminas transeuntibus utrinque convexis
nec canaliculalis stipitata, juvenilia subtus ad nervum primarium per-
obscure parceque brevissime pilosa celerrime omnino glabrata, + 120 mm.
longa et 47 mm. lata, penninervia, præsertim supra nitidula. Inflores-
centiæ ample panniculatæ, squarrosissimæ, floribus in ramulorum
secundariorum apice subumbellalis, quam folia sueto subduplo, rarius
paullo brevioribus. Flores brunneo-lutescentes, sub lente (sicut inflores-
centiæ axes) pilis brevissimis pallidis appressis conspersi; perianthii
tubo late conico, apice haud constricto; limbi segmentis æqualibus,
brevissimis, squamiformi-triangularibus, late acutis. Androeceum seriebus
2 exterioribus omnino deficientibus et item quarta abortiva e staminibus
ser. III. percrassis formatum; filamentis dense pallide pilosis antheras
subæquantibus ; locellis ab apice ad basin dehiscentibus. Ovarium
glabrum stylo gracili subæquilongo.
Brasilia sept., civit. Amazonas, ad Moura prope Rio negro, in ripis :
Ule n° 6055. — Floret Januario. (Herb. Berol.)
_ Obs. Silvie anacardioidi Mez valde accedit.
Aniba megacarpa Hemsl. in Hook. Ie. Plant. (1903) t. 2751-2752.
— Cortice aromatico; foliis coriaceis, glaberrimis et utrinque nitidulis,
ellipticis, basi acutis apice breviter sed manifeste acuminalis, utrinque
laxiuseule prominulo-reticulatis; inflorescentia pauciflora, quam folia
multo breviore; floribus 2,5 mm. longis; tubo perigyno maximo
perianthii lobos 4-5-plo superante; andrϾceo seriebus 3 fertilibus;
filamentis ser. exter. quam antheræ 3-4-plo longioribus nec angustioribus,
glabris; glandulis floralibus sessilibus; ovario glaberrimo quam stylus
subduplo breviore.
Arbor vel frutex ramulis gracilibus, glabris, teretibus, gemmis
minutissime ferrugineo-tomentellis, cortice cinereo. Folia petiolis e
gracilioribus, bene canaliculatis, + 12 mm. longis stipitata, sparsa, Sicca
paullo pallida, + 120 mm. longa et 43 mm. lata, margine in sicco
recurvula. [nflorescentiæ axillares sueto e basi paupere scoparieque
divisæ 2-pinnatim panniculatæ, minutissime ferrugineo-tomentell®,
petiolis haud multo longiores; pedicellis brevissimis 1,5 mm. haud
excedentibus, bracteis deciduis. Flores fere glabri; tubo perigyno basi
in pedicellum subito contracto, et forma subglobosa et magnitudine valde
insigni; perianthii lobis parvis, ex ovato-squamiformi breviter sed
manifeste acutis, exterioribus paullo brevioribus. Androeceum perianthii
lobos paullo superans serie quarta omnino abortiva, ob floris consis-
tentiam valde mucosam totum et cum ovario conglutinalum ægreque
(101) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 235
inspiciendum; filamentis ser. I., I. tenuioribus, compressis, glabritie
valde insignibus, ser. III. percrassis carnosis, ad basin glandulis binis
maximis (quam filamenta pallo tantum brevioribus), compressis quasi
foliolaceis auctis; antheris brevibus, ser. I., II. connectivo ultra locellos
producto mucronulatis. Ovarium tubo profunde immersum, ellipsoideum-
Bacca maxima, cylindrica, ad 40 mm. longa el 15 mm. diam. metiens,
apice anguste rotundata, profunde cupulæ percrassæ, subsessili, margine
obscure 6-lobæ, valde rugosæ, ad 25 mm. longæ et apice 28 mm. diam.
metienli, basin versus sensim in pedicellum longitudine paullo auctum
quam maxime incrassalum transeunti insidens.
Trinidad, Guapo, Tabaguite (Trin. bot. Gard. Herb. n. 6786). — Herb.
Krug. et Urb.
Obs. Quam maxime insignis species, Anibæ Jenmani Mez e Guyana
proxima, jam prius quam cl. Hemsteyı diagnosis in lucem prodiit, sub
eodem nomine hoc in manuseripto enumerata.
Endlicheria verticillata Mez. nov. spec. — Ramulis dense
ferrugineo-vestitis; foliis amplis, chartaceis, adultis utrinque ad nervos
densius cet. laxe pilis longis conspersis, ellipticis, apice acuminatis basi
late acutis, utrinque prominulo-reticulatis; inflorescentiis ad inno-
valiones subverticillatim confertis, g tantum cognilis -floris, quam
folia brevioribus; floribus manifeste pedicellatis, glaberrimis; perianthii
tubo Z lobos subæquante ; limbi segmentis æqualibus; androeceo serie-
bus 3 exlerioribus fertilibus; antheris quam filamenta brevissima,
glabra multo longioribus, latioribus ac longis, apice optime emarginatis.
Arbor usque ad 20 m. alta (ULe!) ramulis validis, ad apicem subverti-
cillatim foliigeris, subteretibus; gemmis ferrugineo-tomentosis, cortice
esipido. Folia petiolis crassiusceulis, usque ad 8 mm. longis, ferrugineo-
iomentosis slipitata, opaca, maxima + 0,25 m. longa et 90 mm. lata,
penninervia, costis Supra + immersis ex subereclo-patenti adscen-
dentibus. Inflorescentiæ 5° arcuatim adscendentes, longe stipitatæ,
laxiuscule pyramidatim 4-pinnatim panniculatæ, foliis vix duplo breviores.
præter axin primarium passim strigosum omnino glabræ; pedicellis
gracilibus vix ultra À mm. longis; bracteis primariis secundariisque
peranguste lanceolatis diu persistentibus. Flores virenti-flavi (Uze!),
glaberrimi, 1,5 mm.: perianthii tubo gracili, apice late constricto basin
versus conico; lobis quam stamina sat longioribus, per anthesin recurvis,
elliplicis, apice anguste rotundatis, haud papillosis. Filamenta ser. III.
glandulis binis parvis prædila. Staminodia ser. IV. manifesta. Ovarium
floris sat reductum, glabrum.
236 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sé.) 1905 (102}
Brasilia sept., civit. Amazonas, an Jurua Miry : Ule n° 5584 —
Floret Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Endlicheriæ glomeratæ Mez affinis.
Endlicheria glaberrima Mez nov. spec. — Glaberrima; foliis
amplissimis, submembranaceis, late ellipticis, basi acutis apice breviter
sed eleganter acuminatis, penninervibus, utrinque conspicue prominulo-
reticulatis; inflorescentiis paucifloris, laxe squarroseque panniculatis ;
floribus ad 4 mm. longis perianthii tubo maximo, persensim in pedi-
cellum attenuato, lobos longitudine sat superante; limbi segmentis
æqualibus; androeceo ser. 3 exterioribus fertilibus; antheris omnibus
bilocellatis quam filamenta pilosa triplo longioribus connectivo ultra
locellos producto; stylo manifesto.
Frutex (ULE!) ramulis teretibus, gemmarum squamis non nisi margine
pilis pallidis caducis consitis. Folia magnitudine insignia usque ad 0,3 m.
longa et 0,125 m. lala mihi visa. Inflorescentiæ sparsæ e foliorum axillis
singulæ provenientes, patentes vel reflexo-patentes, ramulis flores 3-5
apice subumbellatos gerentibus, quam folia permulto breviores. Flores
non nisi © cogniti pedicellis 2-4 mm. longis insensim in perianthii tubum
conicum transeuntibus et vix ab illius basi distinguendis süpitati; Himbi
segmentis per anthesin erectis, ovatis, apice rotundatis, papillulosis.
Stamina ser. III. basi glandulis binis parvis aucta; antheris (floris 2)
sterilibus, subovatis, apice rotundatis. Staminodia 0. Ovarium glabrum,
ellipsoideum, profunde tubo perianthii immersum; stylo plus quam
duplo breviore, crassiusculo; stigmate subdiscoideo.
Peruvia hylæana, in paludibus prope Yurimaguas : Ule n° 6296. —
Floret Augusto. (Herb. Berol.)
Obs. Species nobilis, Endlicherie Brownianæ Mez proxima.
Ocotea Weberbaueri Mez nov. spec. — Foliis rigidis, utrinque
pr&ter nervum primarium perparce sæpiusque valde obscure pilosum
glabris, anguste ellipticis, apice optime acuminalis, penninervibus, supra
lævibus subtus minutissime reticulatis nec manifestius coslalis; inflores-
centia perparce panniculata, tomentella, foliis multo breviore; floribus
hermaphroditis, tomentellis; perianthii tubo maximo lobis paullc
longiore ; filamentis pilosis, quam antheræ suborbiculari-ellipticæ multo
brevioribus; staminodiis oplime evolutis; ovario glabro, quam stylus
breviore.
Frutex usque ad 2-metralis (WEBERBAUER!) ramulis glabris, teretibus.
gemmis pallide tomentellis, cortice aromatico et amaro. Folia petiolis
5-6 mm. longis, canaliculatis stipilata, sparsa, subopaca, basi breviter
(105) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 237
acuta, sicca longitudinaliter complicata, + 70 mm. longa et 20 mm. lata.
Inflorescentiæ in ramulorum apice multæ dense confertæ, densiusculæ,
rarius racemosæ sueto perparce compositæ panniculatæ, thyrsoideæ,
pauci- vel subpaucifloræ; pedicellis vix ultra 2 mm. longis, bracteis
deciduis. Flores optime nutantes, 2,5 mm. longi, flavido-albi (Weser-
BAUER !), perianthii tubo magno, eleganti, tenuiter urceolato insignes;
lımbi lobis æqualibus, ex elliptico breviter acutis. Stamina perianthio
bene breviora ser. III. basi glandulis binis magnis, sessilibus aucla.
Staminodia conspicua subsagittiformia filamentis brevibus pilosis stipi-
tata. Ovarium per anthesin perianthii tubo immersum semiinferum,
ellipsoideum ; stylo crasso, sügmate subpulvinato.
Peruvia, in via Sandiam inter et Chunchusmayo, in fruticetis supra
Tambo Cachicachi. alt 1800-2000 m. : Weberbauer n° 1309. — Floret
Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Ocoteæ Slübelii Mez valde affinis.
Ocotea floccifera Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis rigidulis,
adultis præter costarum axillas subtus pallide floccose tomentosas glabris,
ellipticis vel obovalo-ellipticis, basi sensim aculis, apice subrolundalis,
penninerviis, supra lavibus subtus prominulo-reticulatis; inflores-
centiis subcorymbosis, minute tomentellis, quam folia multo brevio-
ribus; floribus hermaphroditis, brevissime obscureque pilosulis; perian-
thii tubo brevi; filamentis glabris, quam antheræ apice rotundatæ
paullo brevioribus; staminodiis 0 ; ovario glabro, quam stylus lon-
giore.
Arbor vel frutex ramulis novellis minutissime tomentellis mox
glabratis cinereis. subteretibus, cortice subamaro paullo aromatico. Folia
petiolis brevissimis crassisque vix ultra 6 mm. longis, supra fere planis
vel non nisi leviter canaliculatis stipitata, + 220 mm. longa et 110 mm.
lata, subtus reti laxo costas suberectas transverse conjungente promi-
nente et reliculo minute prominulo prædita. pilorum floccosorum albi-
dorum secus nervum medium ad folii basin subtus præclarorum copia
insignia cel. omnino glabra. Inflorescentie submultifloræ, patentes,
longiuscule stipitatæ, squarrose %-pinnatim panniculatæ; axibus angu-
latis; pedicellis validis, usque ad 3 mm. longis; bracteis deciduis. Flores
+ 2,75 mm. longi; limbi segmentis per anthesin suberecto-erectis,
æqualibus, ex ovato angusie rotundatis, haud manifestius papillosis.
Stamina ser. I., II. antheris ovatis, subito in filamenta latiuscula con-
traclis; ser. II. basi glandulis binis e minoribus, sessilibus aucta.
Ovarium crasse ellipsoideum stylo cylindrico, stigmate obtuso.
238 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (10%)
Ecuador, in silvis subtropicis vallis Nanegal : Sodiro n° 143/4. —
Floret Augusto. (Herb. Mez.)
Obs. Ocoteæ insulari (Meissn.) Mez valde affinis.
Ocotea marmellensis Mez nov. spec. — Foliis rigidulis, supra
glabris subtus tomento brevissimo pallido obtectis et in costarum axillis
domatiatis, anguste ellipticis, basi + breviter acutis apice eleganter
acuminatis, utrinque prominulo-reticulatis; inflorescentiis laxiusculis,
pyramidatis, folia subæquantibus vel nonnunquam superantibus. minute
tomentellis; floribus dioicis, ad basin tomentellis; perianthii tubo brevi;
filamentis glabris quam antheræ obtusæ non nisi paullo brevioribus;
staminodiis deficientibus ; gynaceo in flore 5‘ reducto, piloso.
Arbor 5-15 m. alta (Uk!) ramulis gracilibus, apice minutissime
valdeque obscure tomentellis mox glabratis, minute angulatis; gemmis
minutissime pallideque tomentellis; cortice esipido. Folia petiolis +
10 mm. longis. gracilibus, canaliculatis stipitata, sparsa, + 100 mm.
longa et 33 mm. lata. Inflorescentiæ submultifloræ, ramis non nisi infimis
perparce compositis reliquis racemosis sueio bipinnatin panniculatæ ;
pedicellis appresse pilosulis brevissimis (infra A mm. longis), bracteis
deciduis. Flores non nisi 4 cogniti, 2 mm. longi; perianthii tubo apice
haud constricto; limbi segmentis æqualibus, elliplicis, apice anguste
rotundatis. Stamina perianthii lobis sat breviora, antheris perfecte
lateque rectangularibus; ser. II. basi glandulis binis magnis, globosis,
_sessilibus aucta. Ovarium floris crasse stipitiforme stigmate discoideo.
Brasilia sept., civit. Amazonas, ad cataractas fluminis Maruelu 2 : Ule
n° 6114. — Floret Martio. (Herb. Berol.) JL 0, LME
Obs. Ocoteæ citrifolie Mez affinis. — . 2
Ocotea oocarpa Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis chartaceis vel
* coriaceis, adultis utrinque glaberrimis nec in costarum axillis barbellatis.
anguste vel oblongo-ellipticis, basi sensim acutis apice brevius longiusve
acuminatis, penninervibus, utrinque tenuisssime prominulo-reticulatis;
inflorescentiis subpaucifloris, paupere bipinnatim panniculatis thyrsoideis,
quam folia brevioribus; floribus subdioicis, appresse tomentellis; perian-
thii tubo brevissimo; filamentis quam antheræ apice late leviterque
emarginatæ subduplo brevioribus, pilosis; staminodiis 0; ovario glabro>
cupula simplicimarginata, planiuscula.
Arbor vel frutex ramulis gracilibus, glabris, leviter angulatis, mox
cinerascentibus; cortice esipido. Folia petiolis 10-20 mm. longis, inciso-
canaliculatis stipitata, sparsa, juvenilia subtus sparse breviterque pilosa
mox glabrata, + 130 mm. longa et 45 mm. lata, seniora saltem supra
VAI
(105) ADDIFAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 23)
pernitida, costis adscendentibus inferioribus suberecto-erectis. Infiores-
centiæ basi interruptæ apice densiores, semper angustæ suelo superne
simplices racemosæ infra medium ramulos paucos paucifloros gerentes:
pedicellis vix ultra 1,5 mm. longis, bracteis deciduis. Flores conspicui
+ A mm. diam. metientes, ante anthesin plurimi nutantes; limbi
segmentis æqualibus, ellipticis, apice rotundalis, genilalia bene supe-
rantibus. Stamina ser. I., II. incurva, antheris subrectangularibus basi
subito in filamenta contractis; ser. II. basi glandulis binis parvis,
sessilibus aucta. Ovarium (in floribus præsentibus vix non reductum)
subglobosum stylo multo longiore, cylindrico, stigmate subpulvinato.
Bacca maxima (+ 25 X 17 mm. metiens), ovoidea vel crasse ellipsoidea,
cupulæ parvæ simplicimarginatæ basi clavatim in pedicellum valde
incrassalum attenuatæ insidens tota exserla.
Ecuador, in silvis subandinis prope Canzacolo, alt. 2000 m. et in
silvis subtropicis collis Pallatanga : Sodiro n° 143/2, 143/9. — Floret
Majo. (Herb. Mez.)
Obs. Ocoteæ minarum Mari. proximam puto.
Ocotea heterochroma Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis rigidis,
adultis supra glabris nitidis subtus tomento valde appresso pallido
obtectis, ellipticis vel anguste ellipticis, basi aculis apice acuminatis.
penninerviis, utrinque præter costas subtus nunc paullo nunc valde
prominulas lævibus; inflorescentia pauciflora, simplici racemosa vel
paupere 2-pinnalim panniculata subthyrsoidea, tomentosa, foliis sat
breviore; floribus hermaphroditis, tomentosis; perianthii tubo brevi;
filamentis pilosis quam antheræ apice late truncatæ paullo brevioribus;
staminodiis 0; ovario glabro quam stylus crassus subduplo breviore.
Arbor excelsa ligno optimo (Sopımo!), ramulis junioribus dense
alutaceo-tomentosis mox glabratis cinereis, teretibus, cortice aromalico
et paullo adstringente. Folia petiolis + 12 mm. longis, inciso-canali-
culatis stipitata, sparsa, novella utrinque pallide tomentella adulla supra
laete viridia subtus ob tomentum demum + evanescentem pallida valde
discoloria, + 160 mm. longa et 50 mm. lala, costis omnibus suberectis.
Inflorescentiæ breves usque ad 45 mm. longæ mihi visæ, pedicellis
validis conspicuis (usque ad 5 mm. longis sed sæpius brevioribus),
bracteis deciduis. Flores generis e maximis + 6 mm. diam. metientes,
tomento cinereo obtecti; limbi segmentis æqualibus, ovato-triangularibus,
apice anguste rotundatis, genitalia bene superantibus, haud manifestius
papillosis. Stamina ser. I., II. filamentis apice sensim in antheras sub-
rectangulares, crassas transeuntibus, per anthesin arcualim ingurva;
240 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (106)
ser. II. glandulis binis maximis, carnosis, rugosis, secus filamentorum
laterem a basi fere ad apicem adnatis insignibus. Ovarium ellipsoideum stylo
crasso, stigmate subpulvinato. Bacca (immatura ?) tola cupulæ magnæ,
urceolatæ, haud lobosæ, duplicimarginatæ, basi clavatim in pedicellum
valde incrassatum transeunti immersa.
Ecuador, in silvis subandinis occidentalibus vulcani Tungurahua :
Sodiro n° 143/6b. (« Canelo » incolis.) — Floret fructificatque Augusto.
(Herb. Mez.)
Obs. Species valde insignis, Ocoteæ Jelskii Mez proxima.
Ocotea Sodiroana Mez nov. spec. — Foliis sessilibus, rigide
coriaceis, glaberrimis, obovatis, basi sensim acutis apice subrotundatis,
supra lævibus subtus laxe prominulo-retatis; inflorescentia foliis multo
breviore.
Arbor vel frutex ramulis percrassis, glaberrimis, cortice alutaceo,
esipido. Folia petiolis omnino nullis plane sessilia, basin versus sensim
angustata demum subito subrotundatim contracta, + 0,3 m. longa et
120 mm. lata, utrinque nitidula, subtus rubentia, costis permultis
suberecto-patentibus subtus reti laxo parum prominulo conjunctis.
Inflorescentia non nisi fructifera cognita crassa, baccas paucas elongate
ellıpticas, ad 25 mm. longas et 15 mm. diam. metientes, cupulis planis,
simplicimarginatis, crassis conice in pedicellos valde incrassatos breves
transeunlibus insidentes lotas exsertas gerens. — Cet. ignota.
Ecuador, in silvis ad Angamarca, Riofrio : Sodiro ne 147/7b. —
Herb. Mez.
Obs. Species ordinis absque dubio e nobilissimis ex statu præsente
fructifero haud certe inserenda, mihi Ocoteæ calophyllæ Mez proxima.
Ocotea pachypoda Mez et Sodiro nov. spec. — Foliis coriaceis,
juvenilibus utrinque ferrugineo-tomentellis adultis supra subglabris
subtus dense sed brevissime pilosis, late ellipticis, basi acutis demum
subito in petiolum contractis apice brevissime acutis vel subrotundatis,
penninerviis, utrinque laxe prominenter reticulatis ; inflorescentia squar-
rose panniculata, subpauciflora, tomentella, foliis breviore; floribus
dioicis, minute tomentellis; perianthii tubo brevissimo; filamentis ser. ].,
ll. quam antheræ subduplo brevioribus, glabris; staminodiis nullis;
ovario glabro.
Arbor vel frulex ramis crassis, tortuosis, compresso-angulatis. junio-
ribus densissime tomento pallide alutaceo quam maxime appresso obtectis.
Folia petiolis usque ad 20 mm. longis, inciso-canaliculatis stipitata,
sparsa, subcoriacea, supra nitida subtus opaca, -+ 200 mm. longa et
(107) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 241
95 mm. lata, costis præsertim subtus prosilientibus ex suberecto-patenti
adscendentibus. Inflorescentia sicut ramuli tomentella, non nisi immatura
et fruclifera cognita; pedicellis mihi visis brevissimis. Flores + 2 mm.
longi; limbi segmentis ovatis, subrotundatis, vix papillosis, sabæqualibus.
Stamina filamentis brevibus, antheris ex ovato subrectangularibus, apice
truncatis, ser. IN. basi glandulis binis magnis carnosisque, sessilibus
prædita. Ovarium in flore Z' sat reductum stipitiforme. Bacca perfecte
globosa, magna (+ 12 mm. diam.), cupulæ plane margine optime
6-lobæ parvæ basi in pedicellum percrassum subito contract insidens,
tota exserta. |
Ecuador, in silvis subandinis montis Colacachi : Sodiro n° 143/7. —
Floret fructificatque Aprili. (Herb. Mez.)
Obs. Ocotee macropod& (H. B. K.) Mez valde affinis species.
Ocotea jamaicensis Mez nov. spec. — Foliis coriaceis, utrinque
glaberrimis optimeque prominulo-retatis, præsertim supra nitidis, ellip-
ticis, basi acutis apice acuminatis; inflorescentiis laxe squarroseque
3-pinnatim panniculatis, longiuscule peduneulatis, brevissime pallide
pilosulis, folia superantibus vel rarius subæquantibus; floribus subdioicis,
brevissime pallide tomentellis; filamentis non nisi dorso paullo pilosis,
ser. I., II. quam antheræ oval, late rolundate bene brevioribus; stami-
nodiis conspicuis; ovario glabro.
Arbor vel frutex ramulis gracilibus elongatisque, novellis brevissime
adpresseque pilosulis mox glabratis, teretibus, cinereis, corlice esipido.
Folia petiolis e gracilioribus usque ad 15 mm. longis stipitata, sicca triste
colorata subtus ad nervos principales paullo rubentia, sparsa, usque ad
160 mm. longa et 57 mm. lata. Inflorescentiæ multæ axillares, supauci-
flor&; pedicellis usque ad 3 mm. longis, bracteis deciduis. Flores parvi
vix 2 mm. longi; perianthii tubo brevissimo, conico; limbi segmentis
squamiformi-ovatis, late rotundatis, utrinque papillulosis. Stamina quam
perianthii lobi multo breviora, antheris nonnunquam fere orbicularibus,
filamentis ser. III. ad basin glandulis binis conspicuis, globosis, pallidis
auctis; staminodiis ser. IV. capitulatis. Ovarium globosum, stylo paullo
breviore. Bacca ellipsoidea, + 14<8 mm. metiens, cupulæ parvæ planius-
culæ clavatim in pedicellum incrassatum transeuntiinsidenset tota exserla.
Jamaica, in montibus cœruleis : Herb. bot. Dept. no 5114, 5267. —
Floret fructificatque Julio. (Herb. Krug. et Urban.)
Obs. Ocoteæ portoricensi Mez affinis.
Ocotea Dussii Mez nov. spec. — Foliis subeoriaceis, glabris subtus
et dissite (sæpius obscure) pilosis et ad costarum axillas barbellatis,
212 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (108)
(sueto anguste) ellipticis, basi aculis apice brevissime obseureque acumi-
natis vel item acutis, nune utrinque nunc sublus tantum (sæpius tenuis-
sime) prominulo-reticulatis; inflorescentia pyramidata, longe pedun-
culata, minute pilosula, folia superante; floribus ut videtur vix dioicis,
brevissime pallide pilosulis; filamentis breviter pilosis, ser. [., IL quam
antheræ apice late rotundatæ multo brevioribus sed manifestis; stami-
nodiis 0; ovario glabro ; bacca elongata ellipsoidea.
Arbor magna pnlcherrime frondosa ramis multis densisque inferioribus
horizontalibus superioribus erectis; ramulis novellis sicut gemmæ perad-
presse alutaceo-tomentellis mox glabralis, teretibus; cortice cinereo vel
demum atro, esipido. Folia petiolis brevibus vix ultra 7 mm. longis,
canalieulatis, junioribus sicut gemmæ tomentellis stipitata, dense dispo-
sita, præter costarum axillas barbellatas glabrorum speciem præ se
ferentia, sicca triste colorala in vivo subtus + rubentia, præsertim hic
nitidula, usque ad 100 mm. longa et 40 mm. lala sæpius minora
+ 60x22 mm. metientia. Inflorescentia submultiflora fructifera valde
depauperata suelo in baccam singulam perlonge stipitatam reducta.
pedicellis per anthesin usque ad 2 mm. longis, bracteis deciduis. Flores
1,5 mm. longi; perianthii tubo brevi, conico, sensim in pedicellum
transeunte; limbi segmentis æqualibus, ex ovato subrotundatis, utrinque
papillosis. Stamina quam perianthii lobi sat breviora, antheris subovatis,
filamentis brevibus, ser. III. ad basin glandulis binis subglobosis, e
_ minoribus, paullo atris præditis. Ovarium ellipsoideum, stylo plus quam
duplo breviore. Bacca magna + 25 X 11 mm. metiens, nitidula, fere
omnino exserta, cupulæ planæ, sensim in pedicellum valde clavatimque
incrassatum, quam maxime auctum transeunti insidens. |
Guadeloupe. in sylvis passim : Duss n° 3888, 4033, 4037. — Floret
fructificatque Julio. (Herb. Krug. et Urban.)
Obs. Speciem habilu imprimis ad Ocoteam floribundam Mez vergentem
nunc, floribus perscrutalis, juxta Ocoleam minarum Mart. colloco.
Nectandra cuneato-cordata Mez nov. spec. — Foliis præter
nervos principales sublus parce pilosos glabris, basin versus cunealim
angustalis demum subilo contractis et cordatim petiolis insidentibus,
apice acuminatis, Supra lævibus subtus prominulo-reticulatis; inflores-
centiis paucifloris, thyrsoideo-panniculatis, ferrugineo-pilosis; floribus
hermaphroditis, appresse pilosis, + 7 mm. diam. metientibus; antheris
ser. I., II. sessilibus, late triangulo-acutis; ovario glaberrimo, stylo brevi.
Frutex 5-10-metralis (UE!) ramulis elongatis, gracilibus, præter
apicem pilosum glabris, vix angulalis; gemmis dense ferrugineo-pilosis ;
(109) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 243
cortice esipido. Folia petiolis usque ad 10 mm. longis sed sæpissime
duplo brevioribus, crassiusculis, teretibus stipitala, sparsa, opaca, char-
tacea vel submembranacea, + 220 mm. longa et 70 mm. lala, supra
pallidiora glauco-viridia subtus ut videtur rubentia, coslis supra immersis,
ex suberecto adscendentibus. Inflorescentiæ debiles, patentes vel reflexæ.
subthyrsoideæ ex axi tenui ramulisque paucis patentibus apice sueto
wifloris, omnibus subæquilongis compositæ, quam folia multo breviores ;
pedicellis 1-2 mm. longis, bracteis deciduis. Flores albi (ULe!); perian-
thii tubo brevissimo, conico; limbi segmentis antheras perlonge supe-
rantibus, oblongo-elliptieis, apice rotundatis. Antheræ basi in filamenta
brevissima glabra contractæ, subtrapeziformes, connectivo ultra locellos
longe producto, locellis ad antheræ basin positis. Staminodia parva,
capitulata. Ovarium erassum, subfusiforme, stylo subduplo breviore,
stigmate pulvinato.
Brasilia sept., civit. Amazonas, ad lacum prope Jurua Miry : Ule
n° 5712. — Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Nectandra crassipes Meissn. proxima.
Nectandra Loesenerii Mez. nov. spec. — Foliis juvenilibus
secus nervos principales obscure pilosis adullis glabris, elliptieis, basi
aculis apice obtusiuscule et brevissime acuminatis. utrinque laxe promi-
nulo-reticulatis; inflorescentia subcorymbosa, breviter pilosula; floribus
hermaphrodilis, brevissime pilosulis, 6 mm. diam. metientibus; fila-
mentis dense pilosis quam antheræ apice optime emarginatæ plus quam
duplo brevioribus; ovario glaberrimo, quam stylus erassiusculus subduplo
longiore.
Arbor vel frutex ramulis gracilibus, glabris, nitidulis, teretibus,
gemmis dense pallideque pilosis, cortice esipido. Folia peliolis usque
ad 10 mm. longis, canaliculatis stipilata, sparsa, chartacea, præsertim
supra nitidula, + 100 mm. longa et 47 mm. lata, subtus ad costarum
axillas juvenilia sæpius barbellata. Inflorescentiæ longe pedunculatæ,
suberectæ, subpaucifloræ, foliis breviores; pedicellis gracilibus vix ultra
2 mm. longis, bracteis deciduis. Flores albi (Skzer!), tubo perianthii
brevissimo: limbi segmentis per anthesin patentibus, oblongo-ellipticis,
apice rotundalis, dense papillulosis. Stamina petalis multo breviora
antheris ser. 1., IL sublateräliter dehiscentibus; filamentis ser. II. crassis,
glandulis magnis sessilibus instructis. Staminodia ser. IV. clavato-capi-
tulata, conspicua. Ovarium obovoideum ; stigmate pulvinato. Bacca
immatura apice singulari modo umbonata, cupulæ parvæ simplicimargi-
natæ insidens.
244 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905 (110)
Mexico, prov. Vera-Cruz, in silva primæva Cazones inter et Tuxpam :
Seler n° 3696. — Floret Dezembri, Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Nectandræ latifoliæ (H. B. K.) Mez proxima.
Ill. Myrsinaceæ.
Ardisia vernicosa Mez nov. spec. — Foliis manifeste petiolatis,
basi acutis apice acuminatis, elliptieis, integerrimis, subtus præsertim
ad marginem prominulo-reticulatis et punctulis prominulis dissitis nec
margine crebrioribus auctis, glabris, supra vernicoso-nitidis; inflores-
centia terminali, 3-pinnatim panniculata, folia subæquante, ramulis
flores constanter 5-meros subumbellatos gerentibus; sepalis apertis,
triangulo-lanceolatis, acutis, margine breviter pilis capitatis subsessilibus
ciliatis, parce punclatis; pelalis d.-tegentibus, perparce punctatis, asym-
melrice acuminalis; antheris quam filamenta subduplo longioribus, haud
punctatis ; ovario cum stylo quam petala breviore lævi.
Arbor vel frutex ramulis gracilibus, glabris. terelibus. Folia petiolis
+ 11 mm. longis, leviter vel vix canaliculatis stipitata, + 120 mm.
longa et 47 mm. lata, et costis densissimis utrinque prominulis et ad
marginem reli arcus duplices vel triplices formante prædita. Inflores-
centia mulliflora, laxiuscula, subsquarrose panniculata, glabra; axibus
in sicco + angulalis; bracteis primariis inferioribus foliolaceis sæpius
persistentibus reliquis cum bracteis secundariis tertiariisque deciduis.
Flores ante anthesin %,5-5 mm. longi hoc in statu apice acuminatim
acuti; sepalis basi ad ‘/ connalis, 2,5 mm. longis, per anthesin suberectis,
symmetricis; petalis apice aculis, intus prope basin zona lepidota insig-
nibus. Antheræ subellipticæ, acuminatim acutæ, filamentis perconspicuis.
Ovarium ovoideum, glabrum, sensim in stylum gracilem productum ;
placenta multiovulata.
Borneo, Sarawak, in districtu Baram prope Marudi : Hose. — Florel
Aprili. (Herb. Berol.)
Obs. Ardisiæ amabili Stapf valde affinis.
Ardisia Hosei Mez nov. spec. — Foliis manifeste petiolalis, basi
acutis apice acuminatis, inlegerrimis, secus marginem punctis promi-
nentibus majoribus prædilis nec crispatis, adultis præter lepides minulis-
simas subtus crebras glabris; inflorescentia terminali, 3- pinnatim
panniculata, ut videlur foliis breviore vel ea æquante, ramulis flores
racemosos gerentibus; sepalis subovalis, apice anguste rotundatis, cum
(111) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 245
petalis vix punctalis; petalis basi ad '/s coalitis lobis dextrorsum tegen-
tibus; antheris fere sessilibus, dorso haud punclatis; ovario cum stylo
ante anthesin petalis breviore lævi.
Ramuli graciles, superne minutissime lepidotuli, tereles. Folia petiolis
+ 10 mm. longis, optime canaliculatis stipitala, elliptica vel angusie
elliptica, + 150 mm. longa et 50 mm. lata, coriacea, utrinque nitida,
supra fere lævia subtus præter costas dense dispositas prominulas reti
laxiusculo prominulo aucta et hic punetis prominentibus valde sparsis
secus marginem denso agmine crebris insignia. Inflorescentia submulti-
vel multiflora, densiuscula, squarrose pyramidalis ; axibus dissite patenter
et brevissime glanduloso-pilosis, in sicco + angulalis; bracteis primartis
secundariisque diu persistentibus, linearibus, glanduloso - pilosis; pedi-
cellis usque ad 6 mm. longis mihi visis. Flores stricte 5-meri, ante
anthesin 3,5 mm. longi hoc in statu apice acuminatim aculi; sepalis basi
brevissime coalilis, 1,75 mm. longis, per anthesin suberectis apertisque
omnino asymmelricis, toto margine pilis capitellatis ciliatis dorso subgla-
bris, raro punetis perpaucis pallidis præditis; petalis asymmetrice acumi-
nalis apice anguste rotundatis, intus nudis. Antheræ triangulares,
sensim acul®, petalis paullo breviores. Ovarium ovoideum sensim in
siylum perlongum attenuatum ; placenta multiovulata.
Borneo, Sarawak, in distinctu Baram : Hose. — Floret Martio. (Herb.
Berol.)
Obs. Et Ardisiæ amabilis Stapf et imprimis A. divergens Roxb. accedit.
Ardisia livida Mez nov. spec. — Foliis manifeste petiolatis,
angusie ellipticis, basi acutis apice breviter acuminatis, inlegerrimis,
haud reticulatis, punctis prominentibus multis secus marginem haud
crebrioribus præditis, glabris vel subtus lepidibus minutis valdeque
dissitis auctis, opacis; inflorescentia terminali, 3-pinnatim panni-
culata, folia superante, ramulis flores constanter 5-meros multos umbel-
latos gerentibus; sepalis per anthesin basi dextrorsum tegentibus, ovato-
squamiformibus, apice rotundatis, margine fere nudis, medio dense
punctalis; petalis valde dextrorsum tegentibus, haud punctatis, intus
nudis; filamentis quam antheræ haud punctatæ multo brevioribus;
stylo quam petala paullo breviore cum ovario lævi; placenta multi-
ovulata.
Arbor vel frutex ramulis gracillimis, teretibus, apice lepidibus minutis
valde appressis brunneis conspersis. Folia petiolis gracilibus, -- 11 mm.
longis, vix canaliculatis stipitata, submembranacea, + 160 mm. longa
et 50 mm. lata, præter costas utrinque tenuiter filiformi-prominulas
246 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sür.). 1905 (112)
lævia vel subtus minutissime reticulata, glaberrima, sicca pallide livi-
deque viridia. Inflorescentia multiflora, laxissima squarrosaque, late sub-
pyramidalis, glabra ; axibus siceis angulalis; ramis ramulisque patentibus,
subelongatis; floribus pedicellis 10-14 mm. longis, gracilibus stipitatis,
in umbellas 6-15-floras collectis, glabris, + 3,5 mm. longis. Sepala fere
libera, ad 1,25 mm. longa. Petala ex elliptico asymmetrice acuminata,
apice peranguste rotundala. Siamina petalis paullo breviora antheris
maximis, acutis. Ovarium glabrum, ovoideum sensim in stylum gracilem
transiens.
Borneo, Sarawak, districtus Baram in monte Jrekan, alt. 300 m. :
Hose. — Floret Julio. (Herb. Berol.)
Obs. Ardisiæ celebicæ Scheff. accedit.
Grammadenia asymmetrica Mez nov. spec. — Foliis sessi-
libus, optime asymmetricis, apice acutis, nervo marginali permani-
festo præditis, lineis resiniferis elongatis carenlibus; inflorescentiis
elongate racemosis, pedicellis (fructiferis) usque ad 2,75 mm. longis;
sepalis medio linealim pictis.
Frutex epiphyticus (ULe£!) ramulis crassis, teretibus, glaberrimis. Folia
+ 70 mm. longa et 20 mm. lata, suboblonga, nervo medio margini allero
approximato longitudinaliter sat asymmetrica, basin versus persensim
angustata apice (nonnunquam subacuminatim) acuta mucrone imposito 0
vel minutissimo, coriacea, præter coslas et nervum marginalem subtus
prominulas lavia, juniora lineis atris brevibus mox omnino evanes-
centibus prædita. Inflorescenti® (non nisi fructiferæ cognitæ) multifloræ,
suberectæ, glaberrimæ, + 50 mm. long&; bracteis ovato-squamiformibus,
acutis, quam pedicelli multo brevioribus. Sepala 5 subovala, apice anguste
rotundata, margine ciliata, sæpissime lineis 1-3 medio picta raro punctis
nonnullis prædita. Bacca parva, 4 2 mm. diam. metiens, obovoidea,
apice acuta et stylo persistente mucronata, lineis brevibus marmo-
rala.
Peruvia, dept. Loreto, in Cerro de Ponasa, alt. 1300 m. : Ule n° 6792.
— Fructificat Martio. (Herb. Berol.)
Obs. Grammadeniæ marginatæ Bth. affinis.
Tapeinosperma campanula Mez nov. spec. — Foliis plane
sessilibus, oblongo-lanceolatis, basin versus sensim angustatis, apice
anguste rotundatis emarginellisque, supra lævibus subtus non nisi
obscure laxeque reticulatis; inflorescentia terminali, 3-pinnalim panni-
culata, glaberrima, axibus lævissimis, pedicellis gracilibus + 5 mm.
longis ; floribus 4 mm. longis ; sepalis per anthesin apertis, e late ovato-
ID
(115 ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 247
elliptico anguste rotundatis, margine nec crenatis nec cilialis, bene
punctatis; petalis fere medium usque connais, apice late emarginalis,
item punctatis, intus glabris; antheris brevissimis uniporatim introrsum
dehiscentibus, filamentis crassis subæquilongis tubo cum petalis connato
lobos 5 carnosos breves episepaleos proferenti insertis stipitatis.
Ramuli crassi, torluosi, glabri. Folia usque ad 165 mm. longa et
38 mm. lata mihi visa, basi haud contracta, rigide coriacea, glabra,
subopaca, subtus punctulis prominulis dissitis prædila, ad marginem
zona sclerenchymatica destituta. Inflorescentia submultiflora, scoparia,
foliis brevior ; ramis omnibus suberecto-erectis, flores optime elongateque
racemosos gerentibus; pedicellis omnibus adscendenti-curvatis, apicem
versus haud incrassatis, bracteas florigeras minutas, spalhulalas diu
persistentes perlonge superantibus. Flores erecti vel rarius nutantes,
bene campanuliformes, glabri, generis e maximis; sepalis ad '/s connatis,
teneris, asymmetricis; petalis cereo-coriaceis, obovato-ellipticis, paullo
asymmetrieis, apice latissime emarginato perinsignibus. Stamina petalis
permulto breviora in petalorum tubo inelusa; antheris breviter lateque
triangularibus haud longioribus ac lalis, carnosis, apice truncatulis et
emarginalis. Ovarium perinsigne obovoideum, pentagonum, quam stylus
brevissimus conicus longius; stigmate punctiflormi ; placenta generis
normali uniseriatim multiovulala.
Nova-Caledonia, in montibus prope Oubatche, alt. 1200 m. : Schlechter
n° 15456. — Floret Dezembri. (Herb. Berol.)
Obs. Species perinsignis, nulli adhuc cognitæ propius accedens,
subgeneris novi Monoporopsis, qui et gynœceo et imprimis androeceo
ab Eutapeinospermo recedit, typus.
(Fortsetzung folgt.)
248
PRIMIILÆ FLORÆ COSTARICENSIS
FILICES ET LYCOPODIACEÆ
11
AUCTORE
H. CHRIST, Bâle.
Suite de :
I. Durand et Pittier, Primitiæ flor. Costaricensis in Bulletin de la Société
royale de Botanique de Belgique, I, 35, 1896, Filices par J. E. Bommer
et H. Christ.
et de :
II. H. Pittier, Primitiæ fl. Costaricensis, tome III, fasc. A. Instituto fisico-
geographico nacional. San Jose de Costarica 1901. Filices, second
mémoire, auct. H. Christ.
(Suite et fin.)
Botrychium Sw.
Botrychium lunarioides Sw.
Var. dædaleum n. var.
C’est la plante que j'ai nommée, in Primit. fl. Cost. Ric. II, 1, Filices
355 B. ternatum v. dædaleum, mais que je n'hésite pas à réunir avec
l’espece du sud des Etais-Unis que M. Underwood a appelé derechef
B. biternatum (Lam.).
Les specimens du Costa-Rica sont plus vigoureux, la feuille plus
composée et les segments plus grands et plus crénelés que la forme des
États-Unis (Alabama 1. Mohr), autrement il n’y a pas de difference.
A été récolté de nouveau par C. Werckle s. ind. loc.
Danæa Sw.
Danæa crispa Endres apud Rb. fil.
Cette plante étrange offre à tous égards une originalité qui conduira
(66) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORA COSTARICENSIS. 249
probablement à l'établissement d'un genre séparé. Voici ce que
M. C. Werckle m’ecrit à son égard :
« Ce Danæa est une fougere toujours couverte de rosée (filmy-fern)
« et se trouve à 200-300 m. sur mer, ensemble avec Trichomanes
« Prieurü Kze, toujours en terre, jamais épiphytique, et dans un terrain
« limoneux. C’est une très belle plante, diaphane comme les Hymeno-
« phyllacées, d’une couleur olivâtre tirant vers le noirâtre, mais pâle. Le
« bord de la fronde est très crispé onduleux. La plante a relativement
« beaucoup de feuilles courtes, élégamment recourbées. Jusqu'ici, je ne
« l’ai trouvé qu'à Carillo, à un endroit vers le Golfo Dulce (côte du
« Pacifique) et dans les localités fort restreintes, mais couvrant là le sol
« entièrement d’une couche épaisse de quelques douzaines jusqu’à
« quelques milliers. C'était au mois d'avril, et nous pouvions voir déjà
« les quatre à six feuilles sporiféres en développement, mais non encore
« développées. Le rhizome est vert à la surface, et la partie enfouie en
« terre blanc verdätre ou jaunâtre, tendre comme celui des Aracées,
« décroissant en épaisseur de haut en bas comme dans une plante pha-
« nérogame, et ramifiée en plusieurs branches, comme c’est le cas pour
« d’autres Maratliacees. »
« Malheureusement, il est très difficile d'atteindre Carillo. Les derniers
« 18 milles angl. de cette route terrible traversent un pays abandonné
« depuis 8 ans; Carillo lui-même a disparu absolument, depuis que le
« chemin de fer a été arraché et élabli de l’autre côté du massif central
« de l’Irazu et du Turrialba. La nature est indomptable de ces côtés là :
« le fleuve Toro Amarillo a emporté son pont très élevé, très grand et
« très coûteux pas moins qu'à vingt-huit reprises ! »
« Mais je ne désespère pas de retrouver le Danæa ici près de Turrialba,
« car beaucoup de plantes de Carillo se rencontrent dans la vallée pro-
« fonde du fleuve Reventazon. »
Lycopodium L.
1. Lycopodium funiforme Chamiss.
Hab. Cette rare espèce des Antilles et de la Guyane a été envoyée de
Costa-Rica par M. Werckle s. n.
2. Lycopodium clavatum L.
Var. aristatum H. B. Ktb.
Hab. Haut Uren Talamanca 1000 m., 12700 Pitt.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1905. 17
250 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (67)
3. Lycopodium Mandiocanum Raddi.
Hab. Nicoya, Tond. 13949.
4. Lycopodium callitrichæfolium Melt.
Hab. Laguna del Reventado 2800 m., Pitt. 14136.
Plante très andine.
APPENDICE
La dernière récolte de M. C. Werckle m'arrive en novembre 190%,
après l'impression du présent travail, mais assez tôt pour en donner les
espèces remarquables comme appendice de notre liste :
Hymenophyllum pannosum n. sp.. typ. in Herb. Christ.
- Formant tapis épais appliqué sur l’&corce des arbres; distingué par les
frondes courtes, larges el le duvet très dense de poils étalés roux-orangé,
ce qui donne à l'ensemble l'aspect d’une fourrure très fournie couleur de
rouille. H. sericeum Sw. diffère par les frondes très allongées, des
-pinnæ très régulières imbriquées-pectinées, et un duvet appliqué et
soyeux.
Rhizomate filiformi nigro reticulato-ramoso densissime intricato nudo,
frondibus numerosissimis pannoso-coespitosis deflexo- imbricatis, stipite
filiformi tereti nigro nudo sursum stellatim piloso 4 cm. longo, fronde
% ad 6 cm. longa trigono-flabellata apice 3 cm. lata horizontaliter decus-
sata, versus basin altenuala, tripinnalifida, rachi exalata et uti tola planta
dense pilis hyalinis rufis aut albidis longis stellatis patulis acutis villosis-
sima, pinnis cuneato-flabellatis, 1 cm. longis, in apice frondis confertissi-
mis, valde irregularibus, profunde laciniatis, segmentis sepe ilerum incisis,
lobis ultimis ‘/s em. longis linearibus 1 '/. ad 2 mm. latis obtusis coma
densa pilorum terminatis nervis nigris in lobis solitariis conspicuis.
Indusiis minimis terminalibus 4 ‘/2 mm. latis rotundis obtuse lobatis
dense tomenioso-cilialis, receptaculo incluso. Textura modice firmula,
subelastica, colore rufo-aurantiaco partim subcinereo, facie opaca.
Un gazon de 30 cm. carrés contient des milliers de plantes formant
coussin.
Hab. 1. Werckle s. n.
(68) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORA COSTARICENSIS. 251
Cyathea reticulata Werckle mss.
Espèce des plus grandes, à nervures fourchues, noires et se détachant
{res nettement du fond pâle et un peu glauque-jaunâtre de la face infé-
rieure des frondes, à segments un peu espacés, obtus, à peine dentelés,
à tissu assez ferme, mais s’enroulant au bord des segments, et à rachis
inerme, roussâtre, muni d'un duvet furfuracé brun ocré mélé à des
écailles rares, blanchätres, ovales à centre foncé.
Rachi valida digiti crassitie et ultra rufo-brunnea opaca inermi sed
tomento furfuraceo detergibili nec non raris squamis ovatis pallidis
centro obscuris vestilo, pinnis 60 cm. longis 20 cm. latis subsessilibus,
pinnulis ca. 35 recte patentibus sessilibus spatio latitudine pinnulæ
separatis, 10 cm. longis 2 cm. latis acuminatis, fere usque ad costam
incisis, segmentis spatio angusto separatis 2 ‘/2 mm. latis 1 cm. longis
falcato-linearibus, ca. 26 infra apicem serratum, obtusiusculis, minute
serrulalis aut subintegris, costis furfuraceo-squamatis, squamulis brunneis
facie superiore atroviridi infra glauco-flavescente, nervis nigris ca. 12
utroque costulæ latere a basi furcatis manifestis, soris ultra 1 mm.
latis costulis adpressis apicem segmenti non attingentibus, rufobrunneis,
indusio squarroso brunneo mox irregulariter lacerato patente, recepta-
culo crasso truncato griseo-nigro.
Hab. Iruzu 1800 m. 1. Werckle, n. 6.
Cibotium guatemalense (Rb. fil.) Mett.
Les segments sorifères sont fortement enroulés et par là très étroits,
les sores pelils, la face inférieure à peine glauque, munie de quelques
poils. Le dessus de la fronde est un peu poli, pâle. Les bases des stipes
sont couvertes d'un duvet très épais de poils longs et dorés absolument
comme le Balantium Gulcita Hérit. ou le Cibotium Barometz Link. Le
bas des stipes est couleur acajou poli, muni d’aiguillons forts et cro-
chus.
Hab. 1. Werckle n. 1.
Espèce formant passage entre le C. Schiedei Cham. Schlecht. du
Mexique qui est glauque et glabre et le €. Wendlandi Mett. Kuhn
Linn. 36, 151 (Chiapas 1. Munch) qui est vert et poilu !.
! Ces Gibotium se distinguent des Dicksonia d'Amérique moins par les valves
du sore dont la disposition ne diffère pas notablement, mais par les segments
allongés, étroits, à sores en chapelet, tandis que Dicksonia Sellowiana et Karste-
niana ont les segments larges, courts, rhomboïdaux, à segments au sinus des
dents étalés. |
252 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (69)
Saccoloma inæquale (Kunze Pi. Crypt. Poeppig. 87 Davallia).
Var. dimorphum n. v.
Cette plante, que j'ai recu déjà à plusieurs reprises, diffère du type par
des segments de IIlme ordre plus cunéiformes et plus étroits et d’un vert
plus foncé, mais surtout par une fronde sorifère dont les pinnules et
segments sont réduits à des lanières linéaires de 2 à 3 mm. de largeur.
dont les dents peu prononcées portent des sores.
Hab. 1. Werckle.
Lomaria divergens Kunze Linn. 9, 57.
Groupe d’Attenuata, feuille très large, à pinnæ serrées, larges de
2 1/2 cm., tissu herbacé, couleur vert sombre, nervures peu voyantes,
distantes de À ‘/2 mm.
Hab. 1. Werckle.
Disséminé dans l’Amérique tropicale.
Diplazium ingens Christ Bull. Boiss. 1904, 970.
Il y a une forme curieuse à segments du double plus larges, plus
incisés et à sores par ci par là réunis en groupes de trois. Port d’un
intermédiaire (ou hybride ?) entre D. ingens et D. radicans Schk.
Hab. Werckle.
Athyrium Costaricense n. sp. typ. in Herb. Christ.
Appartenant au groupe de ces Athyrium centro-américains et andins
qu’on a identifié jusqu'ici à A. aspidioides (Schlechtend.) de l’Afrique.
Cette identification est des plus problématique. Le seul point commun de
toutes ces formes sont les pinnules stipitées, dilatées et plus ou moins
incisées, donc, un degré supérieur de décomposition de la feuille. Mais
en dehors de ce trait commun les différences sont telles qu'il me
semble impossible de maintenir cette unité artificielle. Je maintiens donc
les A. ordinatum, A. solutum, et A. reductum comme formes indépen-
dantes, et il faut y ajouter l’A. Costaricense.
C’est une grande espèce, à pinnules à peine stipitées, mais à bords
non incisés mais seulement crénelés et antérieurement fort augmentés :
ressemblance frappante de celles d’Aspidium aculeatum Sw. type
simple.
Stipite 38 cm. longo brunneo firmo, fronde deltoideo-elongata 42 cm.
longa, basi 20 cm. lata, acuminato-caudata. Pinnis infimis longissimis
subdeflexis, pinnis remotiusculis, patentibus, 10 cm. longis 23 mm latis,
caudato-acuminalis, sessilibus, costa tenuiter alata, pinnulis numerosis,
circa 12 utroque costæ latere, infra apicem longum serrato-incisum
(70) H. CHRIST. PRIMITLE FLORÆ COSTARICENSIS. 253
confertis, basi cuneato-attenuatis vix petiolulatis, rnombeo-inæqualibus,
postice cuneatis antice angulato-abscissis, obtusiusculis, 12 mm. longis
6 mm. latis, margine subintegris, sive breviler denticulatis, soris rectis
linearibus 3 mm. longis in pinnulis pinnatis numerosis (8 ad 10) indusio
fugaci angustissimo griseo; textura flaccide herbacea, colore opaco atro-
viridi.
Planta glabra.
Hab. 1. Werckle.
Polypodium Friedrichsthalianum Kze. Suppl. I 5-6,
tab. 123.
La plante, commune à ce qu’il semble au Costa-Rica, représente exacte-
ment l’espece de Kunze. C’est la forme la plus partagée et à segments
les plus étroits d’un groupe de Polypodes propres à l'Amérique centrale.
Ses lobes sont filiformes, de sorte que les sores dépassent de beaucoup
le lobe à l'instar des graines d’un chapelet rangées à un fil.
Le P. Lindenianum Kze eod. 83, tab. 134, non encore trouvé au Costa-
Rica (Chiapas I. Munch) est la forme la plus large de ce groupe, à
segments lancéolés-linéaires, larges de 2 mm., el à sores enfoncés et non
dépassant les bords.
Il y a entre ces deux formes extrêmes une plante du Guatemala qui
est exactement intermédiaire : les segments sont d’un tissu beaucoup
plus épais, raides, larges de 1 mm., et les sores sortent pour le tiers à
droite et à gauche des segments. La plante est couverte d’écailles plus
nombreuses que les deux formes sus-mentionnées.
On peut l'appeler
P. Verapax n. sp.
Hab. Guatemala Prov. Alto Vera paz : Entre Coban et Paitio ad sepes.
l. Bernoulli (1870) 287 (1877) 418. Coban ad sepes 4400 (1877)
Cubilquitz (1900 7726). 1. Türckheim
C’est avec raison que Kunze fait ressorlir la proche parenté de ces
Polypodes avec le P. fallax Schlechtend. et ses formes voisines, malgré
la grande différence des dimensions.
Le P. margaritiferum Chr. avec ses sores proéminents est l’analogie
de P. friedrichsthalianum, tandis que le P. fallax est analogue au
P. Lindenianum.
Il ya du reste une plante qui fait la jonction immédiate entre fallax
ei Lindenianum :
254 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2%e sÉR.). 1905 (71)
P. Türckheimii n. sp., typ. in Herb. Christ.
Il est petit, fronde avec stipe de 6 cm. sur 4 cm., mais la fronde est
deltoide-ovale bipinnatifide à pinnæ dressées, longues de 3 cm., à base
cunéiforme, non incisées jusqu'à la costa; jusqu'à trois lobes lancéolés
et obtus de chaque côté de la costa; lobes larges de 2 mm. et plus, les
sores occupent le bas des lobes et non proéminents.
Le port est exactement entre deux.
Hab. Cubilquitz, Alto Vera paz, Guatemala, 350 m. Mu 1900. 1.
Türckheim 7721.
Gleichenia compacta n. sp., typ. in Herb. Christ.
Espèce puissante, prenant place entre les groupes de G. revolula
H. B. Kth. et G. pubescens H. B. Kih., port trapu et alpestre.
Rhizomate longe repente brunneo digiti crassitie superficie pustulosa,
squamis 3 mm. longis ovalis acutis caslaneis squarrosis vestito.
Stipite À '/s m. longo, digiti crassitie, tereti, opaco, furfuraceo-scabro,
versus primam bifurcationem squamis griseis centro brunneis subulatis
flexuosis 3 mm. longis vestito, castaneo, fronde repetite dichotoma axibus
semper abortivis, squamis ovalis brunneis opacis ac rudimentis pinnu-
larum ovatis foliaceis vestitis.
Pinnis ultimis 30 cm. longis 2 ‘/2 cm. latis linearibus acuminatis,
rhachi dilute purpurea squamis setaceis rigidis atratis scabra. Segmentis
numerosis ca 80 utroque racheos latere, confertis, late adnatis, À cm.
et ultra longis 2 ‘/2 mm. lalis acutis integris valde coriaceis margine
reflexis nudis costa flava, facie superiore atro-viridi, inferiore pallida
subglauca, nervis furcalis numerosis conferlis manifestis (imprimis supra)
ca. 20 utroque costæ latere, soris ca. 20 secus costam (uno pro nervo)
medialibus plerumque uno sporangio pallide flavo constitutis, sed raro
ultra 5 aut 6 pro segmento bene evolutis.
Hab. La Palma 1600 m. Werckle.
Danæa alata J. Sm.
Hab. 1. Werckle.
Lycopodium barbatum n. sp., typ. in Herb. Christ.
Groupe Selago, port de Lycopodium Selago L. mais à feuilles beaucoup
plus serrées et peu étroites, aspecl d’une espèce alpine prononcée.
Rhizomate brevissimo erecto, obliquo aut subrepente radicoso, caulibus
pluribus ca. 10 cm. altis a basi ramoso-fasciculatis erecto-rigidis, ramis
simplicibus aut furcatis conferlis numerosis, 5 cm. longis, 6 mm. dia-
(72). H. CHRIST. PRIMITLE FLORA COSTARICENSIS. 255
metro, foliis erectis numerosissimis flexuosis ramum omnino tegentibus,
subulato-adpressis, lineatis, angustissimis, aculissimis, 1 em. longis
2/3 mm. latis, dorso plano aut sub convexo, ecarinatis sed nervo mani-
festo, rigidulis, pallide virentibus. sporangiis minulis scutellatis 1 '/. mm.
diametro, pallide flavis, inter folia erecta suboccultis, parti superiori et
mediæ ramorum imposilis.
Les feuilles très appliquées mais flexueuses ressemblent en petit à
celles de L. funiforme; le mode de développement de la plante est entiè-
rement différent et a le nanisme d’une espèce alpestre. Les échantillons
développés ont jusqu’à 25 rameaux serrés.
Hab. €. Werckle.
Aspidium (Polystichum) Trejoi n. sp.. typ. in herb. Christ.
Distingué par des écailles de la rachis très étroites et floconneuses, des
pinnules sessiles ou à peu près, beaucoup plus longues que dansles formes
les plus développées d’A. aculeatum Sw. de ces parages, d’un pourtour
oblong tout particulier, à bords parallèles et à moitié postérieure bien
plus étroite et moins dentée, par une dentelure ovale, grande et régu-
liere et des sores plus grands.
Un des plus beaux et des plus puissants Polystichum connus.
Stipite 60 cm. longo pennæ cygni crassitie, lucente castaneo, infra
squamis longis 2 cm. longis subulatis rigidis atratis sparso, cæterum cum
rachi costisque indumento setoso-floccoso detergibili, squamis tenuis-
simis fulvis constituto, munilo, fronde late ovata, 60 ad 80 cm. longa 26
ad 35 cm. lata, pinnis suboppositis remotis (interstitiis 7 aut 8 cm. latis)
circa 25 utroque latere, suberectis, infimis æquilongis, acuminatis, sub-
sessilibus, 20 em. longis 4 ad 5 cm. latis, apice serrato-caudato; pinnulis
pectinalo-confertis, circa 23 mm. longis 9 mm. latis, marginibus fere
parallelis, antice rectangulariter auriculatis postice cuneatis acutis, antice
regulariler crenato-dentatis lobis circa 8 ovato-aculis 2/2 mm. longis
latisque, apice vix et ne vix quidem aristulosis, postice lobis multo bre-
vioribus et decumbentibus nervis in lobis infimis pinnalis, in superio-
ribns furcatis, soris magnis À ‘/2 mm. diametro, in lobis solitariis, excepta
auricula ubi 4 aut 5) medialibus rufis indusio magno peltato rotundo
griseo flaccido. Colore brunneo-virente, textura firme herbacea vix
coriacea, facie superiore nitente, faciebus glabris.
Hab. Costa-Rica, Pedregoso, 1800 m. II, 1898 1. Tonduz 11853; Copey,
1800 m. II, 1898 1, id. 11894.
Mexique : Chiapas San Pablo 2000 m. 1904. I. Munch 167. Nommé à
256 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (73)
l'honneur de Don Manuel de Trejo, Jefe politico du district de S. Pablo,
sous les auspices duquel M. Munch a pu explorer ce district d’ailleurs _
inaccessible.
Aspidium (Sagenia) subebeneum n. sp., typ. in Herb. Christ.
M. Hieronymus me fait savoir que la plante que j'ai nommé A. cicu-
tarium var. apüfolium Hook. Syt. fil. IV 49 (A. apüfolium Schkuhr
furnke. Tab. 56 B) n’est pas cela, c’est pourquoi je lui donne forcément
une dénomination nouvelle.
C’est une espèce grande, à pinnæ de 30 cm. sur 13 cm., à rachis noir
pourpré el à costæ de la même nuance jusque vers la pointe des pinnæ,
à nervures saillantes, à nervures de IIme et de Illme ordre très irrégulières,
flexueuses, formant des mailles allongées et courbées et se mêlant les
unes aux autres, avec de rares petites nervures libres, quelquefois
fourchues. Sores petits, brun-noirâtres, assez écartés, irrégulièrement
disposés en distances de 3 à 6 mm. Bords des lobes onduleux. La plante
si connue dans l'Amérique tropicale et au Costa-Rica particulièrement,
nommee A. cicutarium SW. par moi et tous les autres, n’est point, au
dire de M. Hieronymus, le cicutarium de Swartz d’après son échantillon
authentique de l’Herb. Willdenow, mais doit prendre un nom particulier
que M. Hieronymus voudra bien choisir.
À. subebeneum : rachi valida ebenea nitida, pinnis oblongis acuminatis
bası decurrenti-adnalis 30 em. longis 13 em. latis profunde lobatis, lobis
ca. 15 infra apicem serratum, erecto-patentibus, sinu angusio separatis,
caudato-acuminalis, basi. 3 cm. lalis, 8 cm. longis margine undulatis,
erecto-patentibus, costa prominente 2 mm. lata, versus apicem usque
pinnæ ebeneo-nilida, nervis lateralibus rectis brunneo-stramineis, nervis
2 ord. rectis 7 mm. separatis manifestis, nervulis 3 ord. flexuoso-
curvalis manifeslis areolas oblongas irregulares formantibus, nervulis
liberis inclusis raris, interdum bifurcatis. Textura herbacea, colore
atroviridi, faciebus nudis. Soris parvis infra 1 mm. latis atrobrunneis
paulum immersis distantibus irregulariter dispersis indusio inconspicuo.
Hab. Tsaki Talamanca 200 m. IV 1895 1. Tonduz 9447 et ailleurs.
Aspidium (Sagenia) myriosorum n. sp., {yp. in Herb. Christ.
Le plus grand et le plus développé de tous les Sagenia d’Amerique,
reconnaissable à ses lobes a bords entiers, très pointus, largement décur-
renis, ses nervures de I! jusqu'au IVme ordre costales, c’est-à-dire proémi-
nentes, se délachant en jaune sur le fond vert foncé de la feuille, et ses
sores excessivement pelits et nombreux, sans indusie. Plante glabre.
(74) H. CHRIST. PRIMITIÆ FLORÆ COSTARICENSIS. 257
Rhizomate sine dubio repente. Stipite 70 cm. longo valido castaneo,
nudo sed ad basin squamis rigidis subulatis 1 ‘/2 cm. longis atrobrunneis
vestito. Lamina 1 m. longo 60 cm. lato deltoidea pinnata supra profunde
pinnatifida, segmento terminali 30 cm. longo trilobo, lobo termi-
nali 20 cm. longo 10 cm. lato ovato aculo, sinu lalo rectangulari, apice
acuminato-caudato, basi late decurrente, ala utroque racheos latere 3 cm.
lata, pinnis lateralibus 3 ad 5 utroque latere, oppositis, 30 cm. longis
8 ‘/2 cm. latis latissime adnatis late decurrentibus, oblongis, inferioribus
versus basin attenuatis, infimis furcatis, lobo 18 cm. longo 6 cm. lato
postice deflexo, pinnis remotis, interstitio 40 cm. et ultra, recte paten-
tibus.
Rachi valida sulcata rufa, costis rufo-stramineis prominentibus, nervis
lateralibus ca. 20 utroque costs latere, prominentibus, rectis, flavis,
spalio À cm. separatis, ante marginem conjunctis, nervulis 2 ord. cost&
parallelis 6 ad 8, ca. ?/s cm. distantibus, arcualis, elevatis, flavis, nervulis
3 ord. irregularibus flexuosis areolas rolundatas polygonas 3 mm. latas
formantibus, nervulos liberos furcatos reflexos clavatos numerosos inclu-
dentibus. Soris 3 ad 6 in quaque areola, secus marginem areolæ dispo-
sitis, punctiformibus, brunneis, exindusiatis, marginibus omnibus inte-
gris aut levissime sinuatis. Textura papyracea, colore læte viridi, faciebus
glaberrimis.
Hab. Costa-Rica Santa Clara. Las Delicias 500 m. II 1897, 1. Biolley
10684, Rio Nondo, Madre de Dios (Atlantique) XI 1896, 200 m. 1. Pittier
10348. Tsaki Talamanca IV 1895, 1. Tonduz 9995.
Les localités ont été citées par moi dans les Primit. antérieures pour
A. eurylobum Christ Primit. I, 206, ce qui est erronné. C’est seulement
plus tard que j’ai appris à distinguer ces deux espèces.
A. eurylobum diffère notablement par des dimensions du double plus
petites, une fronde non deltoide mais atténuée à la base, les pinnæ infé-
rieures étant raccourcies et non bifurquées, par des pinnæ ovales plus
obtuses dont la terminale est irrégulièrement lobée, par un tissu charnu,
opaque, non diaphane, des nervures cachées non costales, plus irrégu-
lières, des sores plus grands, bombés, irrégulièrement ramassés vers le
bord des pinnæ, et une couleur brun-rougeätre. Le stipe est velu d’écailles
courtes, crispées et très nombreuses jusqu’à la base de la fronde.
Pteris (sect. Pæsia) anfractuosa. Gymnogramme Christ Farn-
kräuter der Erds, 73.
Par la persévérance de M. Werckle, cette magnifique Liane, trouvée
258 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 (75)
toujours stérile, a été enfin dénichée à l’élat sorifere. Ce sont des sores
à peu près continus le long des bords des segments à indusie large,
scarieux, à la manière des Pellæa, mais la charpente de la plante la met
dans le voisinage de Pteris viscosa St. Hil. et scalaris Mett.
Soris I ‘/2 mill. latis crassis elevatis conlinuis secus marginem, auran-
Liacis, sporangiis magnis longepedicellatis constitutis, pilis simplicibus
intermixtis. Indusio fere continuo sed irregulariter ciliato À mill. lato
albo diaphano marginali demum patente.
ll faut réunir aussi le Gymnogramme amaurophylla Bull. Boiss. N. 11
du 31 oct. 190%, 1097 à cette espèce comme forme moins dentée.
Polypodium Andinum Hook.
Hab. La Palma 1600 m. N. 275 Werckle.
Les localités de Tovar Venez. l. Gabel et de Cali Columb. I. Lehmann
relient cette nouvelle localité à celles de Quito et du Pérou.
Aspidium dissidens Mett. Aspid. 275 bis.
Hab. Rio d’Agua Caliente, caverne de Tuf Werckle. Aussi au Guatemala
Cubilquitz 1. Turckheim (1902) 8 355.
Enterosora Gampbellii Baker Transact. Linn. Soc. Ser. 2. Bot.
II 294. Summary 104.
Hab. Navarro 1. Werckle.
Espèce des plus étranges, port de Polypodium trifurcatum, mais sores
lancéolés, encaisses dans le tissu, s’ouvrant par une fente linéaire à
bords scarieux singeant des indusies. Découvert dans la Guyane
anglaise.
Pteris Lindeniana Hook. Lonchitis.
N faut réunir à cette espèce la jeune plante stérile énumérée comme
Hemionitis pinnata in Primit. 1. 240 N. 218.
Saccoloma elegans Kifs.
Cette espèce a été envoyée par M. Werckle 1904. Elle semble répandue
à travers l’Amérique tropicale.
Dennstædtia rubicaulis n. sp. typ. in Herb. Christ.
La plus grande espèce du genre, et la seule espèce d'Amérique qui
soit épineuse, sauf D. grandifrous Christ qui n’est pas grimpant, tandis
que le D. rubicaulis forme liane, port de D. scandens (Blume Dicksonia),
(76) H. CHRIST. PRIMITIA, FLORÆ COSTARICENSIS. 259
de l’Archipel malais, mais plus composé el à segments plus petits et plus
finement dentés.
Rachi longissima flexuoso-scandente sublus sulcata supra convexa
obscure rufa nitente sed aculeis brevibus inæqualibus rectis sive subeur-
valis atratis dense sparsa, usque ad 5-pinnato, pinnis I ord. usque ad
2 '/s metr., iis Il ord. 50 cent. longis, pinnis Il ord. et III ord. numerosis
alternis remotis breviter petiolalis superioribus sessilibus, costa aculeata,
selulisque nigris hispidula, versus apicem pinnæ anguste alala, pinnis
III ord. ovato-acutis basi subattenuatis, 20 cent. longis 10 cent. latis,
pinnulis IV ord. late lanceolatis aculis sessilibus 6 cent. longis et 2 cent.
latis confertis, 15 ad 20 utroque cost» latere infraapicem pinnalifidum,
pinnulis ultimi ordinis 8 aut 10 utroque costulæ latere, confertis, sessi-
lıbus, ovato-obtusis, basi fere æquali, parte anteriore paululum aucta,
1 cent. longis ‘/2 cent. latis, profunde incisis, lobis circa 4 secus costulam,
-sinu obtuso seu rotundato separatis, apice sæpe bi- aut tridentatis, den-
tibus subacutis. Nervis in lobis pinnatis aut furcalis, usque ad marginem
pratensis, soris numerosis minutis vix À mill. latis in sinu loborum ple-
rumque solitariis globosis rufobrunneis, indusio subrotundo minuto.
Textura tenui herbacea, faciebus glabris, colore siece brunneo-viridi.
Hab. Avec Pleris anfractuosa couvrant les arbres de moyenne taille en
liane au bord des forêts à Navarro Costa-Rica 1. Werckle. La même
plante San Pablo Chiapas 2000 m. C. Munch 190%, N. 158.
Doryopteris palmata Willd. Spec. V, 357.
Hab. Santiago 1100 m. Alfaro 16528. Werckle.
Aspidium tricholepis Baker Hemsley Biolog. 3, 651. Nephro-
dium.
Hab. Nicoya Tonduz 1899. 13764.
Polykotrya (Suromanes Fee) coenopteris Kze. ex Hook. Spec.
5. 256. Acrostichum.
Hab. Alajuela 1902. 900 m. Alfaro 16440.
Aspidium strigosum Primit. Cost. Ric. I, Filic. 131 doit s’appeler pour
cause de priorité (Willd. Fee) Aspidium Alfarii n. sp.
260
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). (77)
RECTIFICATION
DE
quelques erreurs et fautes d'impression
dans le second mémoire Frlices contenu dans les Primitie Fl. Costaric.
Page
Tome III, fasc. I. San José 1901.
5, n. 40 et 258, biffez T. radicans Sw. el T. speciosum Sw., et lisez :
T. Kunzeanum Hook.
Page 11, n. 199, biffez @. Biardı Bak , el mettez : Gynmogramme flexuosa Desv.
Page 12, n. 275, au lieu de G. sciatraphis Don. Sm., mettez : Athyrium ferula-
ceum (Moore Asplen.).
Page 22, n. 6%, biffez var. asperula Chr. var. nov. et mettez : var. strigulosa,
attendu qu'il existe déjà un Pteris asperula J. Smith Filic. Phi-
lippin. coll. Cuming in Hook. Journ. bot. IV.
Page 22, n. 78, au lieu de B. (Loinaria) attenuatum Hv. Mett.. mettez :
Lomaria Meridensis Kl.
Page 24, n. 310, lisez Hook. Synops. 483 et non 183.
Page 26, n. 102, biffez Asplenium plantagineum L., et voyez, page 28, Dipla-
zium plantagineum.
Page 31, n. 323, biffez le mot Polystichum et remplacez-le par Nephrodium.
Page 31, n. 127, même correction.
Page 31, n. 128, » »
Page 31, n. 32%, même correclion et ajoutez : Sect. (roniopteris.
Page 32, n. 325, » » » » »
Page 35, n. 151, » » » » »
Page 35, n. 144, biffez Ptrlopus et lisez Hypoleprs.
Page 36, n. 145, biffez Ptilopus.
Page 40, n. 341, biffez le mot Portoricensis el remplacez-le par aureonitens n. sp.
Page 46, n. 355, biffez ternatum Thnb. et mettez lunariordes Sw.
Changez dans le présent travail Primit. IE pour cause de priorité
les noms suivants :
Hymenophyllum nitens Bull. 1904, 940 doit s'appeler ......... H. micans.
H. atrovirens » Ds '1/% Bu) DE ee H. subrigidum.
Asplenium obovatum » Ds ah RTL RE A. obversum.
Cyathea fur furacea » » 950 » DRE de C. conspersa.
261
Vierter Beitrag
ZUR
KENNTNIS DER GATTUNG DIONYSIA
(Dionysia peduncularis Bornm. spec. nov.)
VON
J. BORNMÜLLER (Weimar).
dns peduncularis spec. nov. — Typus in Herb. Born-
müller.
Frutieuloso-pulvinaris, ramis vetustis tortuoso-anfraetuosis inferne
denudatis nigro-corticeis superne foliis anni præteriti emortuis tectis
cespites latos dense compactos formantibus, junioribus patule et
conferte foliosis apice rosulam patentem ferentibus; foliis omnibus
planis, rigidulis, penninerviis (nervis prominentibus) dense glandulis
sessilibus vel subsessilibus odoriferis tectis, ceterum glabris, spathulato-
oblongis sessilibus vel breviter petiolatis, eis rosularum sæpius (pr&-
sertim in formis umbrosis laxioribus) versus basin in petiolum longe
attenuatis, margine subintegris vel supra medium utrinque 1-2-denti-
culato-crenulatis; floribus binis vel ternis pedunculo longiusculo strieto
glandulis subsessilibus et pilis articulatis inæqualibus obsito longe
exserto tribracteato suffultis et inter bracteas sæpius pedicellatis ;
bracteis foliis rosularum conformibus et æqualibus (lineari- vel oblongo-
spathulatis subintegris vel utrinque breviter 1-2-denticulatis); calyeis
majusculi glandulosi ultra ?/s partiti laciniis anguste lanceolatis, acutis,
integris, uninerviis; corollæ luteæ fere pollicaris tubo glanduloso-
puberulo (in forma brevistyla antherarum insertione sub apice
ampliato), calyce 3-plo longiore, limbi laciniis obovatis subintegris.
Syn. : Primula peduncularis Bornm., in litt.
Persia media (centralis) : in monte Kohrud prope Kaschan;
20. VI. 1904 (flor. et deflorat.) legit. cl. Th. Strauss.
262 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SiéR.). 1905 (2)
Masse : Höhe des Polsters (einschliesslich der Stammteile) : €. 10 em.
Länge und Breite der Blätter : 2x 4-10 mm.
Länge der Stengel : 10-15 mm.
Länge des Fruchtkelches : 5-6 mm.
Länge der Bracteen : 8-10 mm.
Länge der Blumenkronenröhre : 18-20 mm.
Während die neueren Funde der Gattung Dionysia, welche ich in
den letzten Jahren aus der Flora Persiens zu verzeichnen hatte!, sich
jenen Arten mit sitzenden oder fast sitzenden Blüten anreihten, erweckt
die neue, wiederum von Strauss entdeckte Art insofern ein besonderes
Interesse, als diese dem Verwandtschaftskreis der seltenen D. cespi-
tosa Duby angehört. Gegenüber allen anderen Arten (nur mit Aus-
schluss gewisser Formen der D. diapensizfolia Boiss. und der ganz
paradoxen centralasiatischen D. Hissarica Lipsky, die ja auch in
anderer Beziehung eine sehr isolierte Stellung einnimmt) zeichnet sich
bekanntlich D. cespitosa, und mit ihr die neue D). peduncularis Bornm.,
dadurch aus, dass nach Art der Gattung Androsace (bezw. vieler
Arten derselben) die Blüten sich zu 2-3 auf gemeinsamen, die
Blätter deutlich überragenden Stiele erheben, umgeben von (3) blatt-
artigen Bracteen. Ein Vergleich ist daher nur mit D. cespitosa Duby
zu ziehen und es genügt der Hinweis, dass die gänzlich verschiedene
Gestalt der Bracteen das charakteristische Unterscheidungsmerkmal
angibt. Der Uebersicht halber sei bei der Gegenüberstellung auch der
D. diapensiæfolia Boiss. Erwähnung gethan :
1. «bracteæ inequales foliis majores, maxima ovata 3 lin. longa, {rifida lobis
uni-bicrenatis, ceteræ ovato-lanceolalæ parce incise el crenatæ »
(A. Bunge, die Arten der Gattung Dionysia Fenzl [in Bull. de l’Academ.
Impér. des sciences de Saint-Petersbourg, tom. VIII], p. 206-207; vergl.
ferner tab. 2, fig. 3 in Duby Mém. Prim. sub Macrosiphonra) ..........
D. cespitosa Duby.
2. bracteæ œquales anguste sublineari-(spathulato)-lanceolatis acutıs subintegris
vel supra medium utrinque 1-2 denticulis vel crenis auetis.............
D. peduncularis Bornm.
3. « bractee 3-5 oblongo- vel lineari-spathulatæ obfusæ integerrimæ, pedunculi
subnulli rosulæ foliis occultati vel (besonders bei Herbstformen paulum
elongati; vergl. Bornm. Bull. Boiss. 190%, t. 2, fig. IV a-d; eine durch die
breiten abgerundeten «mbricaten Blätter durchaus verschiedene, leicht
kenntliche®Att)inn. ee... PR ee D. diapensiæfolia Boiss.
Aus dem eigentlichen Kohrudgebirge, also jener Bergkette, die das
mittlere Persien von N.-W. nach S.-O. durchzieht, war bisher noch
keine Art der Gattung Dionysia bekannt gewesen, obwohl über diese
Höhen hinweg die übliche Verkehrsstrasse von Teheran nach Isphahan
und den Süden führt, die auch von den meisten Botanikern, die
! Vergl. J. Bornmüller : Drei neue D'onysien a. d. südl. Persien, Bulletin
de l'Herb. Boissier, vol. III (1899), 66-74, tab. 2; Weitere Beiträge z. Gall.
Dionysia, 1. e., 2. ser.. tom. II! (1903), 590-595, tab. 6; Dritter Beitrag z. Gatt.
Dionysia, 1. c., vom. IV (4904), 515-921, tab. 2 et 3.
2 Vergl. hierzu die neue von Lipsky unlängst veröffentlichte Abbildung in
Contributio ad floram Asiæ Mediæ pars II, tab. X (1904!).
(3) J. BORNMÜLLER. KENNTNIS DER GATTUNG DIONYSIA. 265
Persien bereisten, begangen worden ist. Da diese Ketten im Südosten,
in den durch die Provinzen Yest und Kerman sich erstreckenden
hohen Gebirgen eine Fortsetzung finden, wo allein 5 endemische Arten
der Gattung Dionysia vorkommen', so war mit Gewissheit anzu-
nehmen, dass auch die nördlichen Gebirgsteile einen Vertreter dieser
Primulaceengattung aufweisen würden.
Herrn Th. Strauss, welcher sich für diese liebliche, echt persische
Gattung schnell begeistern liess und alsbald zwei neue Arten entdeckte,
ist auch dieser glückliche Fund gelungen. Die Wissenschaft wird ihm
dafür Dank wissen.
Noch ist zu verzeichnen, dass Strauss im gleichen Jahre auch eine
andere, schon bekannte Dionysia sammelte, nämlich D. Straussii Bornm.
(Bulletin de l’Herb. Boissier, 2. ser., t. III [1903], 591), die bisher nur
vom Kuh Gerru bei Burudschird bekannt war.
Diesmal sammelte er dieselbe am 20. Mai 1904 in dem ôstlich von
Kermanschahan gelegenen, gewaltigen Gebirge Kuh Parrau (früher
von Haussknecht besucht), und zwar in Schluchten des Thales « Ber-
nadsch », freilich an schier unerreichbaren Plätzen überhängender
Felswände. Fast hätte hierbei unser braver Landsmann sein Leben
eingebüsst, wenn bei einem hier erfolgten Absturze — kopfüber in die
Tiefe — nicht ein vorspringender Fels den bereits Besinnungslosen
aufgefangen und der dicke indiche Tropenhelm die Wucht des Falles
abgeschwächt hätte. So kam Strauss, wenn auch nicht «mit heiler
Haut », doch noch mit dem Leben davon, die Zweige der im Moment
des Absturzes erfassten Pflanze krampfhaft in der Hand haltend.
Diese in voller Blüte neu eingesammelten Stücke sind immerhin
instruetiv, die Blätter sind auffallend klein, verkürzt, die diesjährigen
noch schwach entwickelt, dagegen zeigt ein oftenbar tief im Schatten
gewachsenes Exemplar mit feiner lockerer Verzweigung und üppiger
Blattentwieklung (wie solche Formen auch bei den anderen Arten
neben den an belichteten Plätzen typisch entwickelten kompakteren
Exemplaren anzutrefien sind) auf's deutlichste die specifische Ver-
schiedenheit dieser Art von der nächstverwandten D. Aucheri Duby
(D. odora Fenzl).
Da die Exemplare die brevistyle Blütenform repräsentieren, bei
welcher die Insertion der Staubgefässe sich am Ausgang des Schlundes
vorfindet, so ergänzen sie auch in dieser Hinsicht die Original-
exemplare, die nur der longistylen mit im oberen Drittel aufgebauschter
Blumenkronröhre angehörten.
! Es sind dies im Schirkuh bei Yesd : D. curvrflora Bge. und D. ianthina Bornm.
et Winkl.: und in der Umgebung von Kerman : D. rhabtodes Bge., D. hetero-
chroa Bornm. und D. oreodoxa Bornm.
264
Manettiarum pugillus
AUCTORE
T. A. SPRAGUE (Kew)
1. Manettia chrysoderma Sprague sp. nov. ($ Pyrrhanthos),
typus in Herb. Kew. — Tota stirps epidermate subtiliter aureo, pilis
brevissimis patenter pubescens. Rami satis robusti, quadrangulares,
striatuli. Petioli 2-3 mm. longi. Lamina ovata, brevissime acuminata,
acutiuseula, 3-5 em. longa, 1,5-3 em. lata, tenuiter reticulata, membra-
nacea, venis lateralibus utrinque 6-7 prominulis. Stipulæ breviter vagi-
nantes, glanduloso-ciliatæ, medio in denticulum obtusum vel bifidum
productæ. Flores in racemos 3-4-floros breves axillares bracteatos
dispositi. Peduneuli 1-1,5 cm. longi, medio bibracteolati. Ovarium
breviter campanulatum, 2 mm. longum. Calycis lobi 4 ovati acuminati,
5 mm. longi, 3 mm. lati, anthesi erecti, basi brevissime connati, inters-
titiis glanduloso-ciliatis. Corolla clavato-tubulosa, extra puberula, intus
basi per 2-2,5 mm. glabra, inde annulo pilorum 2-3 mm. diametro;
tubus 33-34 mm. longus; lobi 3 mm. longi, deltoidei, anthesi reflexi.
Stamina 1-1,5 mm. infra incisuras inserta, filamentis 1-1,5 mm longis,
antheris oblongis 3,5 mm. longis. Discus pulvinaris 0,75 mm. altus.
Stylus 3,8 em. longus, stigmatis lobis elliptieis obtusis 1-1,25 mm.
longis, corollæ lobos 2,5 mm. superans.
Brasilia : in provineia Santa Catharina, Fritz Mueller, 123 (Herb.
Kew).
2. Manettia glabra Cham. et Schlecht. in Linnæa, IV, 169. —
Species a el. Schumann in Mart. Fl. Bras. VI, pars VI, 171 ad
M. ignitam reducta, sed propter glabritiem partium fere -omnium,
corollæ lobos anthesi refiexos, antherasque manifeste exsertas distin-
guenda est. Stirps glaberrima. Rami graciles, tetragoni, subtiliter
striati. Petioli 2-6 mm. longi. Lamina ovata, attenuato-acuminata, basi
leviter cordata vel rotundata, rarius cuneata, 2,5-7 em. longa,
1,5-3,5 em. lata, membranacea. Stipulæ cum petiolis per 1 mm.
conjunctæ, glanduloso-ciliatæ, medio denticulo anguste triangulari.
(2) T. A. SPRAGUE. MANETTIARUM PUGILLUS. 265
ai
Flores in axillis solitarii vel in eymas paucifloras folioso-bracteatas
dispositi, pedicellis satis gracilibus 1,5-4 em. longis. Ovarium turbinato-
oblongum, 3-4 mm. longum. Calyeis lobi lanceolati vel ovato-lanceolati
acuti, 2,5-6 mm. longi, sinibus satis angustis glanduloso-ciliatis discreti ;
denticulus intercalycinus nullus vel brevissimus (e glandulis aggregatis
constitutus). Corolla elavato-tubulosa, extra glabra, intus basi per
Ys-"/ıe tubi glabra, deinde eingulo albo-villoso paullo majore, ceterum
glabra; tubus 3-4 em. longus; lobi ovato-triangulares acuti, 4-5 mm.
longi, anthesi reflexi. Stamina ineisuris vel vix infra inserta, filamentis
2-3 mm. longis, antheris 3-4,5 mm. longis, manifeste exsertis. Discus
amplus pulvinaris. Stylus antheras breviter superans. Capsula ovoidea,
a latere leviter complanata, circa 1 em. longa, seminibus 4 mm.
longis.
Paraguay : Paraguari, Balansa, 2134; Luque, Balansa, 2134 a: in
dumeto prope Campo Duarte, Hassler, 1237; in regione fluminis
Capibary, Hassler, 4435; in regione cursus superioris fluminis Apa,
Hassler, 8327.
Uruguay : ad ripas fluminis Uruguay prope Fray Bentos, Gibert,
213; ad insulas fluminis Uruguay, Tweedie; Salto, Tweedie.
Respublica Argentina : Entrerios, T'weedie; ibid. Lorentz.
3. Manettia zimapanica Hemsl. Diagn. Pl. Nov. 30. —
Ramuli satis graciles, teretes, subtiliter striati, minutissime puberuli
demum glabrescentes. Petioli 2-3 mm. longi, pubescentes, supra canali-
culati. Lamina ovata, attenuato-acuminata, acutissima, basi attenuata,
6-9,5 em. longa. 2-4 em. lata, supra venis puberulis exceptis glabrata,
subtus venis pubescentibus ceterum puberula; venæ laterales utrinque
3-4, valde obliqui, versus apicem excurrentes. Stipulæ basi per 1 mm.
cum petiolis vaginatim conjunct®, parte libera semieireulari glandu-
loso-ciliata, medio in setas 3 lineares produeta. Flores in cymam
terminalem 3-5-fforam dispositi, pedicellis gracilibus, 1-2 em. longis,
minute puberulis. Ovarium breviter campanulatum, vix 2 mm. longum,
glabrum. Calyeis lobi 4, lineari-subulati, acutissimi, 12-15 mm. longi,
eiliati, sinibus angustis disereti; denticulus intercalyeinus nullus.
Corolla elavato-tubulosa, extra glabra, intus basi per 0,7-1 em. breviter
villosa; tubus 26-31 mm. longus; lobi ovato-oblongi, 5-6 mm. longi.
Stamina 1 mm. infra incisuras inserta, filamentis 0,5 mm. longis,
antheris 3,5-4 mm. longis, partim exsertis. Discus pulvinaris vix
0,5 mm. altus. Stylus 2,2-2,5 em. longus, stigmatis lobis elliptico-
oblongis, 1,3-1,75 mm. longis, papillosis, 1 mm. infra basin anthe-
rarum attingens. Flores longistyli capsulaque desiderantur. — Biol.
Centr.-Amer. Bot. II, 11.
Mexico : Zimapan, Coulter, 203. (Herb. Kew).
M. zimapanica ad sectionem Pyrrhanthos pertinet, et ab aftıni
M. pubescente stipulis trisetosis ovarioque glabro facile distin-
gultur.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1905. 18
266 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (3)
4. Manettia domingensis Sprague sp. nov., typus in Herb.
Kew.; ex affınitate M. tweedieane, K. Schum., a qua caulibus scabrius-
culis, foliis ovato-oblongis, calyeisque segmentis oblongis differt. Rami
satis graciles tetragoni, scabriuseuli, angulis costatis falcato - pilosis.
Folia brevissime petiolata, anguste ovata vel ovato-oblonga, apice
obtusa, basi rotundata, 7-16 mm. longa, 3-7 mm. lata, coriacea, supra
glabra, subtus præcipue nervo medio et margine sparse falcato-pilosa.
Stipulæ truncatæ glanduloso-ciliatæ, extra pilosæ, cum petiolis vagi-
natim conjunct&. Flores solitarii, axillares, peduneulis 6-7 mm. longis.
Ovarium oblongo-turbinatum, 3,5 mm. longum, ut calycis segmenta
glabrum. Calycis segmenta oblonga obtusa, 2,5 mm. longa, 1 mm. lata,
sinibus latis rectangulis pilosis glandulosis disereta. Corolla tubus
2,5 em. longus, lobis deltoideo-lanceolatis, 6 mm. longis, basi fere
4 mm. latis, intus basi per 2 mm. glaber, inde per 6 mm. villosa.
Stamina eirca 1 mm. infra ineisuras affixa, filamentis 6 mm. longis,
antheris oblongis 2,75 mm. longis. Discus calyeis tubo adnatus. Stylus
33-34 mm. longus, stamina paullo superans.
Santo Domingo, in pinetis ad Valle Nuevo, 1900 m., Æggers,
2178. (Herb. Kew).
5. Manettia inflata Sprague in Gard. Chron. 1904, II : 385,
tab. 169 = M. bicolor Hook. f. Bot. Mag. t. 7776, non Paxt.
Paraguay : Arroyo Bossado, prope Cordillera de Villa Rica,
Balansa, 2133; in regione fluminis Corrientes, Hassler, 4502.
Uruguay: Salto, Gibert, 728.
6. Manettia quinquenervia Sprague sp. nov., typus in Herb.
Kew.; aM. ciliata Cham. et Schlecht., foliis membranaceis vix acumi-
natis, ealyeisque segmentis 5-nerviis utrinque pubescentibus, dentibus
4 subulatis interjectis, differt. Ramuli satis robusti, subquadrangulares,
pubescentes. Petioli 4-12 mm. longi, tomentelli. Lamina ovata acutis-
sima, basi rotundata vel cuneata, 3,5-6 em. longa, 16-33 mm. lata,
utrinque præcipue venis minute pubescens; venæ laterales utrinque
5-7 satis regulares. Stipulæ alte vaginantes deltoideæ, glanduloso-
ciliatæ, extra pubescentes. Flores in axillis solitarii, peduneulis pubes-
centibus, floriferis 1,8-1,9 em., fructiferis 2,4-3,3 em. longis. Ovarium
obconico-obovoideum, 3 mm. longum, tomentosum. Calyeis lobi 8
(i. e. 4, stipulis is similibus interjectis), ascendentes, per 0,5 mm.
connati, interstitiis glanduloso-ciliatis, majores (i. e. sepala) oblongo-
lanceolati, 8 mm. longi. 1,5 mm. lati, 5-nervii, minores (1. e. stipulæ)
lineari-subulati, 5 mm. longi, 0,5-0,75 mm. lati. Corolla eylindrica,
basi leviter ampliata, extra dense hispidula; tubus 12,5 mm. longus,
ore 3 mm. diametro; lobi deltoidei erecti, 1,25 mm. longi. Annulus
pilorum 3 mm. supra basin situs. Stamina 7 mm. supra basin inserta,
filamentis brevissimis, antheris elliptico-oblongis, 4 mm. longis, dis-
(4) T. A. SPRAGUE. MANETTIARUM PUGILLUS. 267
tinete apiculatis. Diseus pulvinaris, 1 mm. altus. Stylus 14,5 mm.
longus, corollæ lobos 1,5 mm. superans. Capsula anguste obovoidea,
12 mm. longa, 6 mm. lata, pubescens.
Brasilia : in provineia Santa Catharina, Fritz Mueller, 122.
(Herb. Kew).
7. Manettia Smithii Sprague sp. nov.($ Ysginanthus). Typus in
Herb. Kew. et New-York. — Herba volubilis, 3-5 m. alta. Rami
satis robusti, subquadrangulares, pubescentes, juniores flavotomentelli.
Petioli 4-10 mm. longi, tomentelli. Lamina ovata, breviter acutis-
simeque acuminata, basi cuneata, 4-6 em. longa, 1,6-3 em. lata, supra
hirsuta, subtus venis lateralibus densiuseule ceterum sparse pilosa ;
venæ laterales utrinque 9-10, maxime regulares, supra leviter impressæ,
subtus prominulæ. Stipulæ breviter vaginantes, glanduloso-ciliatæ,
extra pilosæ, medio in lobum oblongum bifidum glandulis 2 elausum
productæ. Flores (brevistyli solum visi) in eymas 1-3-floras axillares
dispositi. Peduneuli 6-10 mm. longi, tomentelli; pedicelli iis similes,
10-16 mm. longi. Ovarium semiglobosum, 3 mm. longum, tomentosum.
Calyeis lobi 8 ovati acuti, 3,5-4 mm. longi, 1,5 mm. lati, basi per
0,5-0,75 mm. connati, pilosi, anthesi reflexi. Corolla coccinea, eylindrico-
clavata, intus basi per 4 mm. glabra, inde annulo villoso 3 mm.
diametro, fauce et extra hispidula; tubus 16 mm. longus; lobi ovati,
5 mm. longi. Stamina 2 mm. infra incisuras inserta, filamentis 1,5 mm.
longis. antheris oblongis 3,5 mm. longis. Discus excavatus, calycis
tubo adnatus. Stylus totus 13 mm. longus, stigmatis lobis lineari-
oblongis 3 mm. longis. Capsula obovoidea, 7 mm. longa.
Colombia : Santa Marta, in dumetis ad Campo Alegre, 460 m.,
HA. H. Smith, 1393. (Herb. Kew et New-York).
268
DIE LAUBIOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
353. Polytrichum commune L. R. 625. Sehr tiefe, ausgedehnte
Rasen von dunkelgrüner Farbe. Stengel einfach (bis 40 cm. hoch).
Blätter weit abstehend, trocken anliegend; Rand flach, bis zur
bräunlichen, etwas glänzenden Scheide scharf gesägt. Rippe
kräftig, als lange, gebräunte und gesägte Pfrieme austretend.
Kapsel auf ca. 40 cm. langer Seta aufrecht, später geneigt
bis horizontal, länglich oval, gross, meist 4-kantig.
Auf feuchtem Waldboden und in Torfmooren etc.. von der
Ebene bis ins Gebirge gemein.
354. Polytrichum perigoniale Michx. (Polytrichum commune
B. perigoniale Bryol. eur.). R. 626. Mit Polytrichum commune
sehr nahe verwandt, vielleicht nur Standortsform desselben.
Stämmchen niederer, Blätter aufrecht-abstehend, trocken anlie-
gend. Perichætialblätter häutig, lang zugespitzt. Seta kürzer,
Kapsel kleiner, Haubenfilz dunkler gefärbt.
An trockenen Stellen, auf Heideboden, ausgetrockneten
Mooren etc. Wohl viel übersehen !
E. Karlsruhe, Heidelberg etc.
355. Polytrichum formosum Hedw. R. 619. Weit ausgedehnte,
schöngrüne, tiefe Rasen bildend. Stämmchen fast einfach, nur
ganz unten filzig. Blälter aus weisslicher Scheide sparrig-abstehend-
(150) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 269
zurückgebogen, mehr als 1 cm. lang, lang pfriemenförmig aus-
gezogen, flach, am Rand weit herunter scharf gesägt. Rippe sehr
dick und breit, als Granne austretend. Sela lang, gerade; Kapsel
aufrecht, später geneigt-horizontal, stumpf 5-6-kantig, Hals fast
halbkugelig, sich undeutlich von der Urne absetzend. Epidermis
der Urne ohne Tüpfel.
Auf Waldboden von der Ebene bis ins Gebirge, gemein.
var. ß. pallidisetum Steudel. Kleiner; Seta oben bleichgelb.
S. Feldberg (A. Br.).
356. Polytrichum gracile Dicks. R. 620. Schlank, weniger kräftig
als das nächst verwandte Polytrichum formosum. Stämmchen steif
aufrecht, unten filzig. Blätter weit abstehend, trocken anliegend,
schmal zugespitzt, am Rande scharf gesägt, Laminazellen gross.
Kapsel auf langer, gerader Seta schief aufrecht bis horizontal,
5-6-kantig; Deckel lang und schief geschnäbelt.
Auf Torfmooren von der Ebene bis ins Gebirge zerstreut.
Z. B. B. Konstanz, Salem. S. Hinterzarten, Feldsee, Nonnmatt-
weiher, Kaltenbrunn. E. Neureuth.
XXVII. Faure. BUXBAUMIACEZÆ
Buxbaumia Haller 1742.
357. Buxbaumia aphylla L. R. 627. Pflänzchen einzeln oder trupp-
weise wachsend. Seta sehr dick, 1-1,5 cm. hoch. Kapsel dick, von
typischer Form : schief eiförmig, mitconvexer Unterseite und flacher
Oberseite, mehr oder weniger glänzend rotbraun. Peristom einreihig.
Auf lehmigem Waldboden der Ebene nnd niederen Bergregion,
weil verbreitet, aber meist vereinzelt. Kalkscheu.
B. Konstanz (Leiner!), Salem (Jack). J. Hüfingen (Engesser).
S. Freiburg (de Bary), Schlossberg (H.), Rosskopf (H.),
Bromberg (H.), Littenweiler, Kybfelsen (Lösch !); Otten-
höfen (Dr W. u. W. B.), Obersasbach (S.!), Bühl (Dr W. u.
W. B.), Baden (Dr Wilhelmi), Gernsbach (W. B.), Ettlingen
(W. B.), Offenburg (R. Baur!). N. Eppingen (Allmendinger).
0. Heidelberg (Bischoff!), Antonslust bei Eberbach (W. B.),
Schriesheim (v. Holle!), bei Wertheim (Stoll). E. Mühl-
burg (S.), Käferthaler Wald (Zeyher), Schwetzingen (C. Sch.).
270 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (151)
358. Buxbaumia indusiata Brid. R. 628. Pflänzchen einzeln oder
truppweise wachsend. Seta etwas weniger dick, niederer. Kapsel
wie bei Buxbaumia aphylla, aber kleiner und glanzlos, bleich
olivengrünlich, Peristom mehrreihig.
Auf faulendem Holz, an Baumstrünken, auf abgefallenen
Tannennadeln eic., namentlich im Gebirge. Sehr selten in der
Ebene.
J. Hüfingen (Engesser!). S. Zastlerthal (de Bary), Oberrieder-
thal (H.), Kirchzarten (Sickb., C. Müller!), Ochsenlager am
Schauinsiand (H.), Zwerifall bei Simonswald (C. Müller),
Posthalde (C. Müller), Rappeneck bei Dietenbach (Sickb.),
Kreuzkopf bei Freiburg (de Bary), Scharfenstein im Ober-
münsterthal (H.), Ettersbach b. Simonswald (H.); Geroldsau
(Prof. Sandberger u. de Bary), Bernstein (W. B.). 0. Wert-
heim (Stoll). E. Käferthaler Wald (Alt 1836).
Diphyscium Mohr 1803.
359. Diphyscium sessile Lindb. (Diphyscium foliosum Mohr).
R. 629. Sehr niedrige, meist rasenförmig wachsende Pflänzchen.
Stämmchen sehr kurz; die langen, pfriemenförmigen Blätter über
der dorsiventral gebauten Kapsel zusammenschliessend ; Perichæ-
tialblätter mit langer Granne, unter der Granne an der Spilze
wimperig ausgefranst. Kapsel tief sitzend, bis 3 mm. lang, bleich-
gelblich. |
Auf Waldboden, seltener an erdbedeckten oder faulenden
Baumstrünken, besonders in der Hügel- und unteren Bergregion
sehr häufig. Kalkscheu.
Noch bei ca. 1300 m. im Zastlerloch auf einem Baumstumpf (H.).
SugrrtBus IL PLEUROCARPE
Kapsel immer an seitlichen Kurztrieben (eigenen Geschlechtsästen )
endständig, während der Hauptspross sein vegetatives Wachstum fort-
setzt. Ausdauernde Moose mit meist niederliegenden, seitlich reich
verzweigten Stengeln, stets mehrreihig beblättert. Blattzellen meist
prosenchymalisch.
(152) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 271
XXVII. Fame. FONTINALACEZÆ
Fontimalis L. emend. Myr. 1832.
Flutende Wassermoose.
Schlüssel zu den Arien.
A. Blätter kielig-scharfrückig, fest.
a. Blattgrund nicht geöhrt, Kiellinie gekrümmt ......... F. antipyretica.
b. Blattgrund geöhrt, Kiellinie fast gerade .................. F. gracilis.
PeBiitier jiach. weiche. 200 a. F. hypnoides.
C. Blätter rundrückig, hohl, ziemlich weich................. F. squamosa.
360. Fontinalis antipyretica L. R. 650. Lange, kräftige, flutende
Pflanzen von sattgrüner Farbe, meist glanzlos. Stengel genau
3-zeilig beblättert. Blätter ziemlich locker gestellt, scharf kielig
gefaltet, aus breiter, herablaufender Basis langsam breit zuge-
spitzt; Rippe fehlend. Kapsel auf verkürzten Seitenästchen, fast
völlig eingesenkt.
In fliessenden und stehenden Gewässern an Baumwurzeln, auf
Erde und an Steinen, gemein.
Fruchtet selten : Zähringen (D. Thiry), in einem Brunnentrog
in Schöllbronn u. in Wiesenbächen im Moosalbthal (W. B.),
Nassig bei Wertheim (Stoll).
361. Fontinalis gracilis Lindb. (Fontinalis antipyretica var. gra-
cilis Schimp.). R. 632. Schwächer als Fontinalis antipyretica,
schlanker und etwas glänzend. Stengel nicht so scharf dreikantig
beblättert. Blätter aus breiter, herablaufender und etwas geöhrter
Basis breit zugespitzt, meist in der geraden Kiellinie gespalten;
Rippe fehlend. Kapsel wie bei voriger.
An ähnlichen Standorten, aber viel seltener.
S. Bei Kirchzarten (Sickb.). E. Rheinufer bei Maxau (W. B.),
bei Ichenheim (W. B.).
362. Fontinalis hypnoides R. Hartm. R. 635. Schlaffe, hell- bis
dunkelgrüne, flutende Pflanzen. Stengel sehr dünn, mit kurzen,
spitzen Aesten. Blätter entfernt gestellt, weich, aus nicht geöhrter
Basis allmählig lanzettlich- pfriemenförmig, nicht gekielt, flach.
Kapsel meist etwas weniger tief eingesenK!.
272 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (153)
An ähnlichen Standorten, selten.
S. Beim Jockenbauer zwischen Kandel u. St. Märgen (Schmidle),
Herrenwies (Bausch).
363. Fontinalis squamosa L. R. 636. Lange, schwarzgrüne bis
schwärzliche, flutende Pflanzen, firnissglänzend. Stengel und Aeste
fast rundlich beblättert. Blätter nicht gekielt, mit rundem Rücken,
hohl, flachrandig. Kapsel völlig eingesenkt.
In Gebirgsbächen an Steinen und Wurzeln, selten. Kann leicht
mit Formen von Fontinalis gracilis verwechselt werden.
S. Bärenthal (de Bary); Murgthal, nicht selten (W. B.), von
W. Schimper hier mit Früchten gesammelt, in grosser
Menge im Moosalbthal, steril (W. B.), Geroldsau (H.). 0. Im
Itterbach bei Eberbach (Leutz).
XXIX. Fame. CRYPHÆACEÆ
Cryphæa Mohr 1803.
364. Cryphæa heteromalla Mohr. R. 643. Meist gelblich-bräunlich-
grüne, glanzlose, lockere Rasen bildend. Hauptstengel kriechend,
im Alter entblällert, mit aufrechten, fertilen Sprossen. Blätler
dieser Sprosse abstehend, trocken dachziegelig anliegend, eiförmig,
scharf zugespitzt; Rippe vor der Spitze endend. Blatizellen eckig-
rund bis oval, alle verdickt. Perichætialäste einseitswendig, mit
durch die austretende Rippe stachelspitzigen Hüllblättern. Kapsel
eingesenkt.
An Stämmen von Feld- und Gartenbäumen, südliche Art.
S. Bad Griesbach (W. P. Schimper). E. Am Eingang in den
(alten) botan. Garten in Freiburg (Solms), Heidelberger-
Schloss (v. Holle).
Leucodon Schwägr. 1816.
365. Leucodon sciuroides (L.). R. 644. Stattliches Moos. Aus-
gedehnte Rasen und Ueberzüge von meist dunkelgrüner Farbe
bildend, die jungen Sprosse etwas glänzend. Hauptstengel
kriechend, mit aufrechten oder bogig aufsteigenden Sprossen,
welche durch die dichte, anliegende Beblätterung ein fast kätzchen-
arliges Aussehen erhalten; an der Spitze oft ganz mit Brut-
(154) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 273
ästchen überdeckt. Blätter herz-eiförmig, scharf zugespitzt, tief
gefurcht, ohne Rippe. Kapsel auf kurzem Perichætialast an langer,
gerader Seta, cylindrisch-eiförmig, glänzend kastanienbraun.
Aeusseres Peristom weisslich.
An Wald- und Feldbäumen gemein, seltener an Felsen. Nicht
immer fruchtend.
Antitrichia Brid. 1819.
366. Antitrichia curtipendula Brid. R. 645. — Sehr grosse,
stattliche, meist bräunlichgrüne Rasen bildend. Secundäre Stengel
bis 30 cm. lang und meist hängend, hin und hergekrümmt, reich
und unregelmässig mit kürzeren und längeren, oft hakenförmig
gekrümmten Aesten. Blätter aufrecht-abstehend, oft etwas ein-
seitswendig gross, herzeiförmig, tief gefurcht, lang und scharf
zugespitzt, an der Spitze scharf dornig gesägt; Rippe ziemlich
kräftig. Blattzellen sehr eng, länglich. Kapseln an kurzer, meist
bogig herabgekrümmter Seta, oval, glanzlos.
Besonders in den Hochwaldungen des Schwarzwaldes an
Baumstämmen, diese oft ganz umhüllend, hoch in die Krone
hinaufsteigend und an den Seitenästen herabhängend, eine der
schönsten Zierden der Laubwälder; auch auf Gesteinstrümmern.
Selten in der Ebene, so im Mooswald bei Freiburg.
XXX. Fame. NECKERACEÆ
Neckera Hedw. 1782.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter mit eenfacher, bis über die Mitte gehender Rippe..... N. turgida.
B. Blattrippe fehlend, oder kurz u. doppelt.
a. Blâtler querwellig.
I Kapselveungesenkar URSS se, PE ER n N. pennata.
Il. Kapsel emporgehoben.
1. Kleine Art Setarbiss0fsrem sn a N PeNRAannner N. pumila.
2. Grosse, Aut, Seta bis üben! em... NERO N. crispa.
ba Blätteränzchürguerwellig, lach nn 2. N. complanata.
367. Neckera turgida Jur. R. 649. Zweihäusig. Grosse, bräun-
lichgrüne Rasen etwa vom Habitus der Neckera crispa bildend, _
274 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (155)
aber durch geringeren Glanz und die den älteren Stengelteilen
eigentümliche ockergelbe Färbung sofort von ihr zu unterscheiden.
Stengel weniger flach als bei den übrigen Arten beblättert. Blätter
länglich-zungenförmig, von der Mitte bis gegen die Spitze gezähnelL.
quergewellt. Rippe bis über die Mitte gehend, einfach, dünn, grün-
lich. © Blüten durch die fast strohgelben, dütenfürmig zusammen-
gewickelten Perichätialblätter sehr auffallend, stets nur auf der
Unterseite des Hauptstengels entspringend. Kapsel völlig einge-
senkt oder über die Spitzen der Hüllblätter emporgehoben (ef. Bot.
Centralblatt, XXI Jahrgang, No 3).
An schattigen, trockenen Gneisfelsen im Schwarzwald sehr
selten.
S. Bei Posthalde im Höllenthal (H., April 1898, Anfangs Mai
daselbst reichlich mit Früchten gesammelt).
368. Neckera pennata Hedw. R. 651. Einhäusig. Im Habitus der
Neckera crispa ähnlich, aber kleiner, unregelmässiger beästet;
Aeste breit und stumpf. Blätter eilänglich, allmählig oder kurz
zugespitzl, seicht querwellig, gegen die Spitze gezähnelt; Rippe
fehlend oder kurz zweischenklig; Zellnetz sehr eng. Kapsel völlig
eingesenkt.
An Waldbäumen, besonders im Gebirge, zerstreut.
B. Salem (Jack). I. Thalmühle bei Engen (Gerwig). S. Schluchsee
(Engesser), Höllenthal(H.). Kirchzarten (Sickb.), Etzenbacher-
höhe bei Staufen (Geheeb); Baden-Baden (Bausch), Ettlin-
gen (W. B.). E. Karlsruhe (A. Br.). 0. Wertheim (Stoll),
Gundelsheim a/Neckar* (Röll!)
369. Neckera pumila Hedw. R. 653. Zweihäusig. Meist flach anlie-
gende, mehr oder weniger ausgedehnte Ueberzüge von bleich-
grüner Farbe bildend, kleiner als die übrigen Arten. Blätter
länglich, scharf zugespitzt, querwellig, gegen die Spitze gezähnt;
Rippe fehlend oder kurz und doppelt. Kapsel emporgehoben, klein;
Seta bis 5 mm. lang.
An Waldbäumen, fast ausschliesslich Nadelhölzern in Gebirgs-
wäldern, nicht selten.
S. Badenweiler (Vulpius, H.), Kirchzarten (Sickb.), Freiburg
(Thiry). Rosskopf, Kreuzkopf, Kybfelsen, Schauinsland, Rap-
peneck u. Gerstenhalm bei Freiburg (H.), Belchen (H.),
Scharfenstein im Ober-Münsterthal (H.); Murgthal (A. Br.),
Gernsbach (Gerwig), Baden (A. Br.. W. P. Schimp.) V. The-
[89]
(156) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 275
nenbach bei Emmendingen (H.). 0. Ohne nähere Fundorts-
angabe (W. P. Schimp.)
370. Neckera crispa Hedw. R. 654. Zweihäusig. Meist weitausge-
dehnte Rasen bildend, grosse Art, 10-30 cm. lang, oft hängend,
unregelmässig fiederig beästet, glänzend. Blätter gross, breit
zungenförmig, kurz zugespitzt, gegen die Spitze gezähnt, ausge-
zeichnet querwellig; Rippe fehlend oder kurz und doppelt. Kapsel
emporgehoben, bis 3 mm. lang; Seta 6-15 mm. lang, Meist reich
fruchtend.
In Gebirgsgegenden (B. I. S. V. 0.) an Felsen (besonders Kalk)
und Laubhölzern allgemein verbreitet.
var. ß. falcata Boul. Gedrungener, weniger beästet, stahl-glänzend;
Blätter mehr oder weniger haken förmig-einseitswendig.
An sehr trockenen, sonnigen Felsen.
S. Höllenthal (H.), Hohkelch am Belchen u. Heidenstein (H.)
371. Neckera complanata Hüben. R. 655. Zweihäusig. Kleinere
Art. Niederliegende bis hängende, oft weitausgedehnte Rasen
bildend, bleichgrün seideglänzend. Fast regelmässig gefiedert,
Aeste oft flagelliform verlängert, seltener der ganze Rasen in
Flagellen aufgelöst. Blätter klein, länglich-zungenförmig, kurz
zugespitzt, nicht quergewellt. Rippe fehlend oder kurz und dop-
pelt. Kapsel emporgehoben, klein. Sela bis 5 mm. lang.
An Bäumen und Felsen, auch an altem Gemäuer, gemein. Sehr
selten fruchtend : Hirschsprung im Höllenthal(H.), Karlsruhe (W.B.).
Anm. Wird vom Anfänger leicht mit Homalia trichomanoides
verwechselt, doch sind die beiden habituell schon dadurch leicht
zu unterscheiden, dass die scheinbar zweizeilig gestellten Blätter
bei Homalia stets auf beiden Seiten nach unten abgekrümmt sind,
wodurch die Aeste auf dem Rücken ein gerundetes Aussehen
erhallen, während die Aeste von N. complanata vollkommen
flach sind. Ausserdem sprossen die Sporogone bei Homalia nur
auf der Rückenseite des Stengels hervor, während sie bei N. com-
planata stels an der Bauchseite entspringen, die durch Auf-
krümmung des Stengelendes Licht erhält.
Homalia Bryol. eur. 1850.
372. Homalia trichomanoides (Schreb.) R. 657. Niederliegende,
mehr oder weniger ausgedehnte, ziemlich dichte Rasen von eigen-
276 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 (157)
tümlich metallisch-bläulichgrünem Glanz. Stengel reich verzweigt,
Aeste an ihrem Ende etwas herabgekrümmt, verflacht beblät-
tert. Blätter stets elwas nach unten gekrümmt, breit zungen-
förmig, abgerundet, am Rande schwach, an der Spilze ausge-
fressen gezähnt. Rippe einfach, ziemlich dünn, ‘/4 des Blattes
durchlaufend. Blattzellen am Grunde schmal linealisch, gegen
die Spitze breit und kurz rhombisch, dickwandig. Kapseln auf
aufrechier Seta, etwas geneigt, entdeckelt unter der Mündung
schwach eingeschnürt.
Besonders am Grund von Waldbäumen, über Baumstrünken
und Wurzeln, an Felsblöcken und Felsen, selten auf Waldboden,
mit Hypnum cupressiforme und Anomodonarten, oft massig.
XXXI. Fame. PTERYCOPHYLLACEÆ
Pterygophyllum Brid. 1819.
373. Pterygophyllum lucens Brid. (Hookeria Sm.) R. 659.
Prachtmoos von ganz eigenartigem Habitus ! Ausgedehnte, nieder-
liegende Rasen von ölglänzender, bleichgrüner Farbe. Stengel
wenig verzweigt, verflacht beblättert, bis 1 cm. breit. Blätter gross,
flach, breit eiförmig, stumpf, Rand schwach gesäumt. Rippe feh-
lend. Blatt zellen sehr locker, rhombisch. Seta dick und höchstens
bis 2 cm. lang, an der Spitze gekrümmt, schwarzrot. Kapsel
eilänglich, reif schwarzbraun, horizontal. Haube mützenförmig,
weisslich.
An feuchten, schattigen Stellen, an Quellen, nassen Felsen,
auf schwarzem, humusreichem Waldboden im Gebirge ziemlich
weit verbreitet, aber immerhin ziemlich selten. Selten fruchtend,
S. Im Feldberggebiet zwischen Menzenschwand und Feldber-
gerhof (Jack!), Seebuck an mehreren Stellen u. sehr reich-
lich (H.), im St. Wilhelmsthal (Sickb.), Oberriederthal (H.),
Zwischen Baldenwegerbuck u. Schmaleck am Feldberg c. fret!
(C. Müller), Zwerifall bei Simonswald (Schmidle, H.); Allerhei-
ligen, Seipelseck, Breitenbronn u. an verschiedenen anderen
Plätzen auf der Hornisgrinde z. T. fruchtend (Dr Winter),
Bühlerthal (Röll!), Gernsbach u. Baden (A. Br.), Geroldsauer-
thal (GC. Müller). 0. Königstuhl u. Wolfsbrunnen bei Heidel-
berg (Dr Ahles, Vonnoh), Ziegelhausen u. Kohlhof bei Hei-
(158) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 277
delberg (W. P. Schimp.. Schmidle), oberes Seebachthal bei
Robern (Stoll).
XXXII Fame. FABRONIACEÆ
Anzcamptodon Brid. 1819.
37%. Anacamptodon splachnoides Brid. R. 663. Niedere, polster-
artige. dunkelgrüne, schwach sammetglänzende Räschen. Aeste
aufrecht und gedrängt stenend, kurz. Blätter abstehend, eilan-
zeitlich, zugespilzt, ganzrandig. Rippe mehr als die Hälfte des
Blattes durchlaufend. Blattzellnetz locker, länglich - rhombisch.
Seia kurz, gerade, rötlich, Kapsel aufrecht, ca 1,5 mm. lang, am
Grunde dick bauchig, gegen die Mündung etwas eingeschnürt.
Peristom feucht strahlig ausgebreitet.
In feuchten Astlöchern von Laubbäumen, auch auf Querschnitten
von Nadelhölzern, die noch nicht zu stark angefaultsind. Sehr selten.
S. Scheideck bei Kandern (S.), Littenweiler (de Bary), Wiesneck
bei Kirchzarten (H.), Zähringerburg (Sickb., H.); Jagdhaus
bei Baden (S. u. Bausch).
XXXIH. Fame. LESKEACEZÆ
Beskea Hedw. 1782.
379. Leskea polycarpa Ehrh. R. 673. Im Habitus etwas an Ano-
modon attenuatus errinernd. Rasen ziemlich ausgedehnt, nicht
glänzend, dunkelgrün. Blätter allseitig abstehend, ziemlich klein,
eilörmig, breit zugespitzt, ganzrandig. Rippe kräftig, grün, voll-
ständig. Blatizellen rundlich-sechsseitig, chlorophyllreich, papillös.
Kapsel auf gerader Seta aufrecht, cylindrisch, gerade.
Am Grunde von Baumstlämmen, über altem Holz, an Brettern,
auch an Steinen, hier aber seltener. In der Ebene häufig,
besonders in den Stromuferwäldern des Rheins, selten in die
Bergregion steigend.
var. ß. paludosa Schimp. Kräftigere Form. Blätter locker gestellt.
B. Am Grunde alter Weiden am Bodenseeufer bei Konstanz
(Jack.
376. Leskea nervosa Myr. R. 670. Kleiner als vorige. Ausgedehnte,
dunkelgrüne bis bräunliche, starre Rasen und Ueberzüge bildend,
9
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sER.). 1905 (159)
eliwas glänzend. Stengel und Aeste fast kätzchenartig beblättert.
Blätter aus fast herzförmiger Basis länglich-lanzettlich, rasch lang
zugespitzt, am Grunde auf jeder Seite eine schwache Falte, ganz-
randig. Rippe kräftig, bräunlich, im Pfriementeii endend. Blatt-
zellen klein, derbwandig, glatt. Kapsel aufrecht, auf gerader Seta.
An Baumstlämmen, besonders Laubhölzern (Buche, Bergahorn,
Eberesche) in der Bergregion, nicht häufig; selten fruchtend.
B. An Buchen beim Schloss Heiligenberg (Jack). S. Am Feld-
berg mehrfach, z. B. Zastlerhütte, Napf, Seebuck u. See-
wand (H.), Herzogenhorn (H.), Spiesshorn (H.), Belchen (H.),
Rinken c. fret. (H.), Kapfenberg (H.). E. Karlsruhe
(A, Br.).
377. Leskea catenulata Mitt. (Pseudoleskea Bryol. eur.). R. 671.
Dichte, dunkelbraungrüne, glanzlose, oft polsterartige Rasen
bildend; Stengel auffallend dünn, fadenförmig, brüchig. Blätter
dicht dachziegelig anliegend, sehr klein, aus breiterer Basis schief
zugespitzt, ganzrandig. Rippe schon in der Blattimitte endend.
Blatizellen stark verdickt, glatt. Seta gerade, Kapsel geneigt und
gekrümmt.
An schattigen, trockenen Kalkfelsen in der Bergregion.
B. Salem (Jack). J. Donauthal (Dr W. u. W. B., H.), Gutten-
stein (Gerwig), Schlossgarten in Donaueschingen (W. B.),
Engen (H.). S. Das Vorkommen auf dem Feldberg (W.P. Sch.)
scheint mir sehr zweifelhaft.
378. Leskea tectorum Lindb. (Pseudoleskea Schimp.). R. 672.
Angedrückte, weiche, braungrüne und glanzlose Rasen und
Ueberzüge bildend. Stengel kriechend, niederliegend, durch kurze
Aestchen fast regelmässig gefiedert, dünn. Blätter (rocken anliegend.
Stengel aus breiteiförmigem Grund rasch in eine längere, oft
schiefe Spitze verschmälert, ganzrandig; Astblätter allmähliger
zugespilzt. Rippe kurz, zweischenklig, grünlich. Blattzellen
dickwandig, rundlich-oval bis rhombisch, gegen den Grund fast
quadratisch.
Auf alten Holz- und Ziegeldächern in der Ebene, selten, nur
steril. Früher wohl häufiger.
E. In Dörfern um Karlsruhe : Knielingen, Rintheim, Bulach etc.
von A. Braun entdeckt, Heidelberg (A. Br.), Schwetzingen
(W. P. Schimp). K. Auf Dächern im Kaiserstuhl (Goll).
0. Heinsheim b. Gundelsheim a. Neckar * (Röll!).
(160) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS,. 279
Anomodon Hook. et Tayl. 1818.
379. Anomodon longifolius Bruch. R. 678. Mehr oder weniger
dichte, grüne, innen meist ockerfarbige Rasen und Ueberzüge
bildend. Secundäre Stengel fadenförmig, zart, niederliegend,
unregelmässig verzweigt. Blätler allseitig aufrecht abstehend,
trocken anliegend, lang und schmal zugespitzt, gegen die Spitze
schwach gezähnt, sonst nur leicht gekerbt, beiderseits am Grund
mit schwacher Falte. Rippe kräftig, grün, in der Spitze erlöschend.
Blattzellen rundlich-quadratisch bis queroval, papillös. Seta gerade,
Kapsel aufrecht, schmal cylindrisch, glanzlos.
An schattigen, trockenen Kalkfelsen, in Höhlen, auch am Grund
von Baumstämmen, nicht gerade selten, aber äusserst selten
fruchtend.
B. «Wanne » u. « Faulenthal » bei Salem (Jack!), Konstanz
(W. B., H.), Stockach (Gerwig), Böhringerwäldchen bei
Radolfzell (Jack!), Hohenhöwen (H.). J. Donauthal (Dr W.
u. W. B., H.), Hattingen (Gerwig, H.), Wutachthal von Bad-
Boll bis Stühlingen häufig (H.). S. An Baumwurzeln im
oberen Murgthal (Jäger, Flora 1855), Höllenihal beim
Hirschsprung (H.). V. Isteinerklotz (H.), Schönberg b. Frei-
burg (Sickb., H.), hier auch einmal mit Früchten (H.),
Wolfsschlucht bei Kandern (H.), zwischen Lipburg u. Müll-
heim (H.), Oelberg bei Ehrenstetten (H.). N. Turmberg bei
Durlach (W. B.).
380. Anomodon attenuatus Hüben. R. 677. Rasen kräftiger als
bei Anomodon longifolius, Aeste meist bogig gekrümmt, blaugrün
bis gelblich-olivengrün, glanzlos. Secundäre Stengel niederliegend.
Blätter meist etwas einseitswendig, aus sehr breiter Basis
allmählig breit zungenförmig und stumpflich zugespitzt, ganz-
randig, nur an der Spitze mit einigen groben Zähnen. Rippe
kräftig, grün, beinahe vollständig. Blattzellen klein, rundlich,
irüb und undurchsichtig, dicht papillös, nur am Blatigrund
länglich und heller. Seta gerade; Kapsel lang cylindrisch, häufig
schwach gekrümmt, glanzlos.
Am Grunde von Baumstämmen und an Felsen (besonders Kalk)
oft Massenvegetation bildend. In Wäldern und an Bachufern sehr
häufig.
230 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR,). 1905 (161)
Fruchtet sehr selten : Jägerhaus bei Freiburg, Bohrerthal,
Schönberg, Zastlerthal (H.), Karlsruhe (A. Br.), Moosalb-
thal (W. B.), Ichenheim (Jäger).
381. Anomodon viticulosus Hook. et Tayl. R. 676. Grosses,
stattliches Moos! Tiefe, ausgedehnte, braungrüne bis gelblich- oder
dunkelgrüne, oft reich fruchtende Rasen bildend. Secundäre
Stengel aufrecht, kräflig, allseitig oder schwach einseitswendig
abstehend beblättert. Blätter trocken verkrümmt, feucht sich
zurückbiegend, breit eilanzettlich, allmählig mit breiter, stumpf-
licher Spitze endend. Rippe kräftig, zwischen den durch reichliche
Papillen trüben Blattzellen als gelber Streif erscheinend. Seta
gerade; Kapsel länglich-oval, elwas glänzend, grösser als bei den
vorigen.
An Felsen, Mauern (gern auf Kalk) und Baumstämmen in
schattiger Lage gemein, häufig fruchtend (Pflanzen von der Wies-
neck [leg. C. Müller] erreichen die stattliche Länge von 30 cm.).
382. Anomodon apiculatus Bryol. eur. R. 675. Im Habitus an
Anomodon viticulosus erinnernd, aber etwas schwächer und
dunkelgrün. Secundäre Stengel aufrecht. Beblätterung wie bei
Anomodon viticulosus. Blätter kleiner, aus breiter Basis plötzlich
in eine unten und oben fast gleichbreite, abgerundete Spitze von
beinahe ‘/2 Blatllänge zusammengezogen. Seta gerade; Kapsel
länglich-oval, braun, glänzend, in der Grösse wie bei Anomodon
viticulosus. ;
Am Grunde von Waldbäumen und auf beschatteten, kalkfreien
Felsblöcken, sehr selten.
B. Bei Salem, steril (Jack).
Pterogonium Sw. 1799.
383. Pterogonium gracile Sw. R. 680. Bräunlichgrüne, schwach
glänzende, niederliegende, lockere Rasen bildend. Stengel bäum-
chenförmig verzweigt; Aesle niedergekrümmt, drehrund beblättert,
Blätter aus schmälerer Basis breit eiförmig und scharf, oft schief
zugespilzt, gegen die Spitze spärlich mit groben Zähnen. Rippe
kurz, doppelt. Blattzellen in Reihen, die von der Blattbasis fächer-
förmig auseinandergehen, in der Mitte schmal, länglich-rhombisch,
nach oben und den Seiten kürzer rhombisch werdend und in
einer dreieckigen Zone von der Blattbasis bis zur Blatimitte am
(162) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 281
Rande queroval und fast quadratisch, kleiner, alle dickwandig.
Kapsel auf gerader Seta länglich-cylindrisch, bleichbraun.
Besitzt habituelle Aehnlichkeit mit manchen gesteinsbewoh-
nenden Formen von Pterigynandrum filiforme, von dem es durch
das sehr charakteristische Blattzellnetz leicht zu unterscheiden ist.
An trockenen, schattigen, seltener sonnigen, kalkfreien Felsen
der niederen Bergregion des Schwarzwaldes und Odenwaldes
nicht gerade selten und an manchen Stellen Massenvegelation
bildend.
S. Bei Oberried (Sickb.), Todtnauberger-Wasserfall (H.), Blauen
(H.), im Wiesenthal bei Schönau und bei Utzenfeld am
Kl. u. Gr. Utzenfluh, hier auch mit schönen Früchten! (H.),
Prägthal (H.), Scharfenstein im Obermünsterthal (H.),
Schlüchtthal (H.), mehrfach im Höllenthal, z. B. Paulcke-
turm und Falkengrat (H.). Scheibenfelsen im Zastlerthal u.
Gfällwände im Oberriederthal (H.), Kybfelsen (H.), Haslach-
Simonswälderthal (H.); Murgthal (A. Br.). 0. Porphyrfelsen
des Oelbergs bei Schriesheim (v. Holle). Haarlass bei Heidel-
berg (W. P. Sch.).
forma minor mihi. Kleinere, verkrüppelte Hochgebirgsform.
S. Hoh-Kelch am Belchen bei ca. 1200 m. (H.).
Pterigynandum Hedw. 1793.
384. Pterigynandum filiforme Hedw. (Pterogonium Schwäg.).
R. 681. Habituell an Aypnum cupressiforme var. filiforme erin-
nernd. Weitausgedehnte, flach angedrückte, lichtgrüne, glänzende
Rasen und Ueberzüge bildend. Stengel und Aeste lang faden-
förmig, fast parallel gerichtet. Blätter kätzchenförmig angedrückt,
klein, elliptisch, scharf zugespitzt, Ränder fein gesägt, am Rücken
stark papillös. Rippe sehr schwach, doppelt. Blatizellen fast
linearisch, dünnwandig, nur an den Blattflügeln eine 3-4-reihige
Gruppe bedeutend weiterer, quadratischer Zellen. Seta gerade;
Kapsel schmal-cylindrisch.
In Bergwäldern an Bäumen, Wurzeln, auch an Felsen und
Steinen, nicht selten.
B. Scheuerbach bei Salem (Jack), Heiligenberg (Jack); Hohen-
höwen (H.). S. In der oberen Bergregion ganz gemein u.
häufig fruchtend.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 3, 28 février 1905. 19
282 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (163)
var. ß. decipiens (Web. et Mohr). Kräftiger, zuweilen an Ptero-
gonium erinnernd.
S. Häufig an trockenen Felsen, c. fret.! am Hohkelch (H.).
Lescuræa Bryol. eur. 1851.
385. Lescuræa striata Bryol. eur. (Leptohymenium Rbh.). R. 682.
Niederliegende, verworrene, ausgedehnte, etwas glänzende Rasen
bildend. Stengel kriechend, unregelmässig mit längeren und
kürzeren Aesten besetzt. Blätter trocken glatt anliegend, aus
schmaler Basis lang und fein zugespitzt, an der Basis mit je
einer deutlichen Falte neben dem Rande. Rippe bräunlich, ziemlich
kräftig, fast vollständig. Blattzellen eng-linealisch, glatt. Seta
kurz, gerade, schwarz; Kapsel kurz cylindrisch.
An verkrüppelten Buchen und anderen Laubhölzern an der
Baumgrenze, Aeste und Wurzeln oft ganz einhüllend. selten in den
Hochwald hinabsteigend und hier an den Wurzeln der Laubbäume.
Nur S. Am Feldberg (A. Br.). hier an vielen Stellen (H.), Bel-
chen (Sickb., H.), Schauinsland (A. Br., H.), Herzogenhorn,
Spiesshorn, Stübenwasen, Kapfenberg, Silberberg bei Todt-
nau (H.), Kandel (H.); Ostabhang des Katzenkopfs an der
Hornisgrinde (Hegelmaier 1871).
Pseudoleskea Bryol. eur. 1852.
385. Pseudoleskea atrovirens Bryol. eur. R. 690. Mehr oder
weniger ausgedehnte, niedergedrückle, glunzlose Rasen von
bräunlicher oder grüner Farbe. Stengel unregelmässig mit kür-
zeren und längeren, am Ende oft bogenförmig gekrümmten Aesten.
Blätter trocken anliegend. Blätter aus breit eiförmiger Basis plötz-
lich schief und scharf zugespitzt, am Grund auf jeder Seite mit
einer deutlichen Falte. Rippe kräftig, fast vollständig. Blattzellen
rundlich-quadratisch, papillös. Seta gerade, braun; Kapsel länglich-
oval, geneigt, hochrückig, gekrümmt, zum Schluss schwärzlich-rot.
In der subalpinen Zone über Geröll, selten an Holz und an
Baumstämmen, meist reich fruchtend.
Nur S. Auf dem Feldberg (A. Br., Sickb., H.), Nordwand des
Belchen (H.), Hoh-Kelch am Belchen (H.); Ostabhang des
Katzenkopfs an der Hornisgrinde (Hegelmaier 18711).
16%) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 283
Heterocladium Bryol. eur. 1851.
386. Heterocladium heteropterum Bryol. eur. R. 691. Oft weit
ausgedehnte, dichte, dunkelgrüne, glanzlose Rasen und Ueberzüge
bildend. Stengel niedergestreckt, reich besetzt mit langen und
kurzen flagellenähnlichen Aesten, dünn. Blätter schwach einseits-
wendig, aus breit herzförmiger Basis mehr oder weniger rasch
meist schief und kurz zugespitzt, am Rand fein gesägt. Rippe
einfach oder gabelig. Blattzellen länglich oder kurz rhomboidisch,
papillös. Bis jetzt immer steril!
An schattigen, nicht zu feuchten Felsen und in Höhlen, kalk-
scheu.
Nur S. In den Schluchten des südlichen Schwarzwaldes fast
gemein!; im nördlichen bei Schiltach (Goll), Badenerhöhe u.
Geroldsau (Bausch, H.), Frauenalb (A. Br.).
var. 8. flaccidum Bryol. eur. Confervenartige, Kleine Ueberzüge
bildend, im Habitus wie Amblystegium confervoides.
An ähnlichen Standorten, z. B. Schauinsland, Silberberg, Wil-
helmsthal, Waldsee bei Freiburg (H.).
387. Heterocladium squarrosulum Lindb. (4. dimorphum
Bryol. eur.) R. 692. Niedere, hellgrüne bis bräunlichgrüne, glanz-
lose Rasen bildend. Stengel im Gegensatz zu H. heteropterum
sparrig, die Aeste anliegend beblättert, fast regelmässig gefiedert.
Stengelblätter aus herzförmiger Basis länger und gerade gespitzt,
am Rand fein gezähnelt. Rippe doppelt, kurz, gelblich. Blatizellen
papillös. Astblätter eiförmig, stumpf. Sela gerade oder schwach-
gekrümmt; Kapsel geneigt, oval.
An schattigen, meist trockenen Felsen und auf Waldboden,
kalkscheu. In Baden ziemlich selten, bis jetzt noch nicht mit
Frucht gefunden.
S. Vogelbach bei Kandern (Goll). im höheren Schwarzwald
(Sch.) ohne nähere Fundortsangaben, Bellen am Südfuss des
Belchen, Prägthal auf Thonschieferfelsen (H.), Napf und
Zastlerloch am Feldberg (H.), Kapplerthal (H.), Pflugscharfels
am Schauinsland (H.), auf Sandstein zwischen Emmendingen
und Theningen (H.).
(Fortsetzung folgt.)
284
PLANTÉ DAMAZIANE BRASILIENSES
DÉTERMINÉES PAR DIFFÉRENTS BOTANISTES
ET PUBLIÉES PAR
Gustave BEAUVERD
Sous ce litre, le Bulletin de l’'Herbier Boissier se propose d’entre-
prendre l’énumération des plantes très bien préparées que M. Leonidas
Damazio récolte avec succès au Brésil et plus spécialement dans l’État de
Minas Geraës qu'il habite.
Bien que cette ancienne province ait été dès longtemps visitée par
nombre d’explorateurs illustres, il nous a paru d’autant plus intéressant
de publier sans plus tarder les determinations de cet exsiccala que, sur
un nombre relativement restreint de numéros, il s’est déjà trouvé
quelques nouveautés pour la science ayant fait ici même, de la part des
plumes autorisées de MM. Hua et Casimir de Candolle, l’objet de plu-
sieurs descriptions. Notons également que le Bulletin a précédemment
publié sur les récoltes lichénologiques de M. Damazio un premier article
dû à l’obligeante collaboration de M. le Dr Zahlbruckner (cf. 1. c., 2me ser.,
vol. IV : 133, 1904).
Dans l’&numeration qui suit, nous transcrivons les précieuses indica-
tions notées par le collecteur lui-même sur la plupart des étiquettes, et.
citons entre parenthèses le nom des auteurs de chaque détermination.
Nous nous efforcerons, éventuellement, de signaler les particularités iné-
dites qui pourraient distinguer quelques-unes de ces espèces, et souli-
gnons en caractères gras celles d’entre elles qui ont servi de type aux
diagnoses nouvelles, en notant soigneusement dans quels herbiers ces
types sont conservés.
Enfin, nous saisissons cette occasion pour réitérer nos remerciemenls
(2) G. BEAUVERD. PLANTE DAMAZIANÆ BRASILIENSES. 285
à M. Leonidas Damazio, qui nous a si aimablement envoyé ses intéres-
santes récoltes, puis à MM. prof. Chodat, Casimir de Candolle, Hua et
Cogniaux, qui nous ont obligeamment fait part de leurs précieuses déter-
minations.
Amarantaceæ.
1. Gomphrena officinalis Martius, in Isis, fasc. VI : 524 (1824),
cum tab. 101 et 102 in Martius, Nov. Gen. et spec. Bras., vol. I : 2
(1826). — = Gomphrena arborescens Balbis ex Moquin (1849). DC. Prod.
XII: 2.
No 257. — Gomphrena officinalis, fleurs rouges. Sous-arbrisseau,
Campo Rodrigo Silva » [19 déc. 190%, Damazıo. — Vid. Beauverd.]
Observation. — Le nom (mort-né) de Gomphrena arborescens donné
en premier lieu par Linné fils à cette plante ne saurait être maintenu
sans inconvénient : il décrit comme arborescente une espèce franchement
herbacée, et lui attribue comme patrie la Nouvelle-Grenade, tandis qu'il
s’agit d'une plante essentiellement brésilienne. — Le nomen nudum
Gomphrena arborescens Balbis in herb. publié en 1849 par Moquin in
DC. Prodromus, se rapporte à une espèce d’un autre genre, l’Alternanthera
argentea (Martius) Moquin. — Cf. A. DC., Prodr., vol. XII, 2 : 353, 407
et 418.
Melastomataceæ.
2. Cambessedesia ilicifolia (Schr. et Martius) Triana var.
genuina Cogniaux in Martius, Flora tab. XXX Brasiliensis XIV, 3 : 18
(1882) 24 (1871). — — Rhexia ilicifolia Schr. et Mart. ex DC. Prodr. IT :
111 (1828); — Cambessedesia Espora 8 ilicifolia DC. 1. c. (1828).
— Cambessedesia adamentium Miq., in Linnæa XXII : 537, non Linne.
No 1627. — « Melastomaceæ. Sous-arbrisseau. Fleurs jaunes-orangées.
Campo-Rodrigo Silva. » [26 dec. 190%, Damazıo. — Det. Beauverd.]
3. Microlicia crenulata (DC.) Martius, Nov. Gen. et Spec.
vol. II : 106, tab. 251 (1829). — — Cambessedesia crenulata DC.
286 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (3)
Prodr. III : 111 (1828); — Rhexia crenulata Mart. et Schr. mss. ex
DG., 1: c.
No 1559. — « Melastomaceæ. Sous-arbrisseau. Fleurs roses. Campo
Ouro Preto. » [31 octobre 1904, Damazıo. — Det. Beauverd.]
4. Trembleya laniflora (Don) Cogniaux var. grandifolia
Cogniaux, in Flora Brasiliensis vol. XIV, 3 : 131, tab. XXX (1883). —
— Melistoma laniflora D. Don in M&m. Wern. Soc. IV : 292.
No 1540. — «Trembleya laniflora. — Arbrisseau. Fleurs blanches.
Campo. Serra de Ouro Preto Villaro. » [31 octobre 1904, leg. L. Damazıo.
— Det. Damazio et Beauverd.]
5. Lavoisiera alba DC. in Prodr. III: 103 (1828); Martius. Nov.
gen. et spec. IIT : 136, tab. 268 (1829).
No 4483. — « Lavoisiera alba. Sous-arbrisseau. Fleurs blanches. Sara-
menta-Ouro Preto. » [3 octobre 1904; Damazio. — Det. Damazio.]
6. Tibouchina gracilis (Bonpl.)Cogniaux var. fraterna Cogniaux,
Flora Bras. XIV, 5 : 387 (1885). — — Chætogastra fraterna DC., Prodr.
IT : 133 (1828); — Chetogastra gracilis var. « Chamisso, in Linnea IX:
447 (1834).
No 1535. — « Melostromaceæ. Sous-arbrisseau. Fleurs violettes
. Campo. Saramenla-Ouro Preto. » [25 octobre 1904. — Leg. L. Damazıo. —
Det. Beauverd.]
Observation. — Espèce très polymorphe, comptant selon Cogniaux
(in DC. Monogr. Phanerog. vol. VIT, pp. 243-245, 1891) 9 variétés plus
ou moins saillantes, réparties dans les différents pays de l'Amérique du
Sud : Nouvelle Grenade, Venezuela, Guyane anglaise, Brésil, Paraguay,
Uruguay, République Argentine, Bolivie et Pérou. — Le Brésil compte
8 de ces variétés, dont 6 sont représentées dans la province de Minas-
Geraës : a gracillima Cogn., ß fraterna (DC.) Cogn., y strigillosa (DC.)
Cogn., à vulgaris Cogn., e hirsuta (DC.) Cogn. et € pannisetosa Cogn.;
les deux autres variétés brésiliennes, 7 Chamissoa Cogn. et à longi-
setosa Cogn. sont spéciales au Brésil méridional ou à l’Uruguay. — Seule
la variété y australis Cogn. n’a été rencontrée qu’au Paraguay.
7. Miconia corallina Spring, in Flora II, Beibl. : 77 (1837);
Fl. Bras. XIV, % : 363, tab. LXXII (1887). — = Miconia Soltman-
niana Naudin, in Ann. Sc. nat., ser. 3, XVI : 132 (1851); Melastom : 414.
No 1597. — « Melastomaceæ, Miconia. Arbrisseau. Fleurs blanches.
(4) G. BEAUVERD. PLANTÆ DAMAZIANÆ BRASILIENSES. 287
Bois Plateau de l’Itaculumi. » [19 décembre 1904. — Leg. L. Damazro. —
Det. Beauverd].
Observation. — Plante spéciale au Brésil, provinces de Minas-Geraës,
de Rio de Janeiro et de San Paolo.
8. Miconia pennipilis Cogniaux, in Flora Brasiliensis XIV, 4 :
287, tab. 59 (1887).
No 1598. — « Melastomaceæ. Arbrisseau. Fleurs blanches. Campo.
Plateau de l’Itaculumi. » [octobre 1904, leg. L. Damazıo. — Det. Beauverd.]
Observation. — La planche du Flora Brasiliensis ne donne qu’une
idée imparfaile de la plante; le dessin des feuilles est très incomplet. —
Plante spéciale au Brésil, provinces de Minas-Geraës et de Rio de Janeiro.
9. Miconia theæzans (Bonpl.) Cogn., var. u, vulgaris Cogniaux,
in Fl. Bras. XIV, 4 : 419 (1888). — = Melastoma theæzans Bonpland,
Mélastomacées : 17, tab IX (1816); — Cremanium theæzans DC.
Prodr. III : 194 (1828); — C. ambiguum Bentham, Pl. Hartw, : 181;
— Miconia milleflora, Naudin, in Ann. Sc. nat. ser. 3, XVI : 237; =
Cremanium rubens Grisebach, Fl. Brit. W.-India Isl. : 261, non Cat. pl.
Cuba, nec DC.
No 1610. — « Melastomacee. Miconia theæzans Cogn. — Arbrisseau.
Capoura, Ouro Preto » [19 déc. 1904, leg. L. Damazıo. — Det. Damazio et
Beauverd.]
Observation. — Plante très polymorphe, à aire étendue comprenant
toute l'Amérique tropicale australe depuis la Jamaïque et la Nouvelle-
Grenade (18m parallèle Nord) jusqu’au Pérou, la Bolivie et le Brésil
méridional (tropique du Capricone). Selon la monographie de M. Cogniaux
(in DC. Monogr. Phanerog., vol. VII : 923-926, cette espèce compte
17 variétés réparties en 2 sous-espèces (subsp. 1 viridis el subsp. 2
flavescens), dont 10 sont représentées au Brésil et 6 d’entre elles dans la
province de Minas Geraës : ß glaberrima (DC.) Cogn., x minutiflora (DC.)
Cogn., x cuneata Cogn., w vulgaris Cogn., y triplinervia Cogn., et
e milleflora (DC.) Cogn.; les var. minutiflora, cuneata et triplinervia n’ont
été signalées jusqu’à présent que dans cette dernière province. — La
variété vulgaris, représentée dans tous les pays de l’aire générale, appar-
tient à la sous-espèce flavescens Cogniaux.
(A suivre).
PLANTÆ HASSLERIAN/KE
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Émire HASSLER, p'AARAU (SUISSE)
de 1885 à 1902
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D" R. CHODAT et le D' E. HASSLER
(Suite.)
* Abutilon rugosulum Hochr., sp. nov.
Suffrutex ramosus, ramis breviter laxe pubescentibus et præterea villis longis
- patulis tenuibus raris præditis. Folia (ex spec. suppet.) mediocria; stipulæ
parvæ lineares; petioli lamina breviores dense tomentelli et prælerea pilis
longis patulis tenuibns satis crebris præditi; lamina ovato-elongata, nunc irre-
gulariter 3 lobala, basi late cordata et irregulariter crenata vel eroso-crenata,
superne + integre longiuscule acuminata, supra velutina, subtus cano-
tomentosa, basi prominule 7-9 plinervia, rugosula. Pedunculi laxe breviter
pubescentes crassiusculi, ultra medium articulati, in axillis foliorum superiorum
siti, foliis longiores. Involucri bracteæ 0. Calix late cupuliformis, extus tomen-
tellus, lobis ovatis, apice breviter acuminatis: maturus infra fructum subexpla-
nalus. Corolla rosea, pelalis calicem excedentibus. Columna staminalis et stylus
quam corolla breviora. Fructus constans ex carpidiis crebris nigrescentibus,
extus laxe molliter villosis; semina in carpidio quoque A-oo, extus parce villo-
sella, reniformia atro-grisea.
Suffrutex ex cl. Hassler 1-1,5 m. altus. Stipulæ cire. 3 mm. longæ. Petiolus
ad 2 cm. longus, Lamina ad 5,5 cm. longa et 2,5 cm. lata. Pedunculi cire. 5 em.
alti. Calix maturus ad 1,5 cm. longus, lobis À cm. altis et basi 0,8 cm. latis.
Pelala cire. 1,8 em. longa. Carpidia vertice apiculata 4-1,5 cm. alta. Semina
2 mm. longa.
Espèce appartenant au même groupe que la précédente et sur laquelle nous
reviendrons ultérieurement.
iur 1-1,5 m. pelala lutea, ad marginem silvarum pr. Patino lué, Jun.,
n. 2
Wissadula periplocifolia Presl.
Relig. Hienk. 11, 117 ; K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 441.
(552) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 289
x var. genuina Hochr.
Annal. Cons. jard. bot. Genève VI, p. 28; W. oligomera Chod. PI.
Hassl. I, p. 94.
Suffrutex 1-1,5 m. pelala aurantiaca, in dumeto Espinillar de Carapegua,
Oct., n. 1217; in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Oct., n. 7579.
forma parvifolia ?
Limbis 35/18 35/30 mm. petiolis ad 30 mm. longis, inflorescenliis depaupe-
ralis. ns ne
Suffrutex 0,3-0,4 m. in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Dec., n. 8259.
5 var. hernandioides (Garcke) Hochr.
Ann. Cons. jard. bot. Geneve VI, p. 29; W. hernandiordes Garcke in
Zeilschr. f. Naturkunde LXIH, 122; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 439.
forma suborbiculata nob.
Foliis suborbicularibus breviter acuminatis, superioribus breviter 0,5-10 mm.
petiolatis, inferioribus longe (ad 130 mm.) petiolatis, indumento paginæ inferioris
griseo-viridescente, lamina 80/70 125/115 mm, paniculæ ramis inferioribus ad
25 cm. longis. :
Suffrutex 2-3 m. petala lutea, in dumeto pr. San Bernardino, Jun., n. 3020.
forma cordata nob.
Foliis late cordatis, acute attenuato-acuminatis, superioribus subsessilibus
inferioribus longe petiolatis ad 80 mm.; indumentum pagin® inferioris cano-
subtomentosum, lamina 65/55 120/85 mm.; panicula ampla ad 50 mm. longa,
rami inferiores 20 mm. longi.
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala aurantiaca, in dumeto in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7915.
Wissadula patens Garcke!.
Zeitschr. f. ges. Naturw. 1890, p. 23; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 443.
Suffrutex 1-2 m. pelala vitellina in dumetis pr. Escobar, Oct., n. 1878.
Wissadula aff. W. gymnantheme Gris.
Symb. ad Flor. Arg. 45; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 446.
Fructu deficiente haud certe determinanda. ; &
Foliis late ovatis, basi cordatis, apice acuminatis, distincte erenatis. ;
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala lutea, in ruderis pr. San Bernardino, Jan., n. 390.
Spheralcea miniata Spach.
Hist. nat. III, 352; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 449, tab. LXXIX.
Var. ö cisplatina K. Sch.
iR in horlis et subspontanea in ruderis Asuncion, Hassl. Herb. Plant. cult.
n. 43.
Modiola Caroliniana G. Don.
Gen. syst. 1, 465; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 453.
Balansa 1596 fide K. Sch. 1. cit.
! Det. K. Schumann.
290 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (553)
Malvastrum Coromandelianum Garcke.
Bonplandia 1857, p. 295; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 269.
forma breviaristata.
Ab icone in Flor. Bras. XI, 3, tab. LIT, differt arista carpidiorum multo
breviore, habitu decumbente.
Suffrutex procumbens 0,1-0,25 m. petala ochroleuca, in arenosis salsis pr.
Concepcion, Sept., n. 7417.
Malvastrum ee A. Gray.
Pl. Fendl. 22, in adnot; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 271.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala flava in campis pr. Luque, Sept., n. 1991.
Modiolastrum malvifolium (Gris.) K. Sch.
Flor. Bras. XI, 3, p. 217 ; Modiola malvifolia Gris. Symb. ad Flor.
Arg. 4D.
Herba procumbens 0,4-0,8 m. petala rosea in glareosis pr. Chololo, in valle
fluminis Y-aca, Dec , n. 6626; petalis flavescentibus, in dumetis eod. loco, Dec.,
n. 6710.
Sida ciliaris L.
Spec. Plant. ed. IT, 961: K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 283.
Var. y fulva K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 285.
Suffrutex 0,05-0,1 m. procumbens petala aurantiaca rubescentia, in arenosis
salsis pr. Concepeion, Sept., n. 7331; petala lateritia basi intus atro-purpurea,
in argillosis salsis pr. Paraguary. Dec. n. 6540, petala vinosa, eod. loco Dec.,
n. 6491.
Sida anomala St. Hil.
Flor. Bras Merid. I, 140, t. 33; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 286,
tab. LV.
Species forma foliorum, indumento, colore florum valde polymorpha.
forma albiflora.
a glabrescens.
Foliis supra glabrescentibus, subtus pubescentibus petalis albis.
Suffrutex 0,04-0,1 m., in campo Surubiy, Nov., n. 1425; pa alba, intus
basi violacea, in campo San Bernardino, Nov., n. 3549.
ß hirsuta.
Foliis supra pilis longis sparse hirsulis, subtus hirsuto pubescentibus.
Suffrutex procumbens, 0,05-0,2 m. petala alba in glareosis pr. Chololo in valle
fluminis Y-aca, Dec., n. 6615; in campo pr. Piribebuy, Febr., n. 1876.
forma roserflora.
« glabrescens.
Foliis supra glabrescentibus, subtus pubescentibus.
Suffrutex 0, je 0,2 m. petala laterilia, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6388;
in campo Duarte, Oct., n. 1238; petala livida, in campo pr. Tacuaral, Jan.,
n. 3810 ; eod. loco, Sepi. n. 1098.
ß puberula.
Foliis supra puberulis, subtus sublomentosis.
Suffrutex procumbens, 0,05-0,2 m. petala lateritia, in arenosis salsis pr. Con-
cepcion, Sept., n. 7508.
(594) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIAN.E, 291
forma violaceiflora.
Foliis supra glabris, subtus pubescentibus margine sparse pilis longis ciliatis,
petala violacea.
Suffrutex 0,1-0,2 m. ad ripam fluminis Parana pr. Tacurupucu, Jul., n. 1186.
Sida densiflora Hook et Arn.
Hook. Bot. Misc. IH, 155; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 287.
Frutex 4-6 m. pelala alba, in silvis pr. Caballera Sept., n. 1990.
Sida hastata St. Hil.
Flor. Bras. Merid. I, 150, t. 36; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 288.
Suffrutex adscendens 0,2-0,4 m. petala vinosa, in campo pr. Igatimi, Sept.,
n. 4746. (Unicum!)
Sida macrodon DC.
Prodr. 1, 464; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 289.
Suffrutex 0,1-0,3 m. petala rosea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5085.
Sida flavescens Cav.
Diss. I, 14, t. 13, fig. 2; K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 290.
Fruticulus 0,2-0,6 m. petala rosea, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6943.
* Sida cymbalaria Hochr., spec. nov.
Suffrutex procumbens, caudice crassiusculo, ramis junioribus adpresse albo-
tomentosis et cæterum longe patule setoso-villosis. Folia juniora incana, serius
viridescentia; stipulæ lineares petiolis breviores tomentosæ, pelioli laminam
æquantes vel superantes, tomentosi et cæterum glandulis sessilibus præditi nec
non villis setosis nonnullis; lamina patula, crassiuscula, orbiculata vel ovato-
rotundata, basi profunde cordata, ambitu grosse eleganter crenata, utrinque
adpresse tomentosa, supra cinereo-viridia, subtus candidula, serius utrinque
magis virescentia, juniora margine setoso-villosa, subtus basi subprominule
palminervia. Pedunculi axillares folia superantes eodem indumento ac rami
Juniores præditi. Involucri bracteæ 0. Calix submembranaceus, late hymeno-
cupularis, extus breviter tomentellus, ad medium 5 lobatus, sinibus inter lobos
latissimis, lobis e basi lata acuminati; maturitate hymenoideo-inflatus carpiidia
amplectens. Petala alba vel rosea membranacea, tenuia, calicis lobos superantia.
Columna staminalis quam petala multo brevior. Styli 8 satis alte connati.
Carpidia rugosula apice protracta, 8.
Planta ex cl. Hassler 5-60 cm. alta. Stipule 2-3 mm, long&; petioli circa
2 cm. longi; lamina 1-3 cm. longa et 1-2,5 cm. lata. Pedunculi circa 2 cm.
longi. Calix sub anthesi circa 1 cm. longus, sinibus inter dentes circa 7 mm.
profundis. Petala circa 1,4 cm. longa. Columna staminalis 7 mm. alta. Styli
columnam staminalem 2-3 mm. excedentia.
Cette remarquable espèce appartient à la section Calyxhymenia, et se distingue
très facilement des rares espèces sud-américaines de ce groupe (en particulier des
S. flavescens DC. et S. macrodon Cav.), par son tomentum, son port de sous-
arbrisseau à rameaux couchés, ses feuilles à limbe étalé du type hédéracé, la
forme de son calice, ete.
petalis roseis.
Suffrutex procumbens 0,05-0,2 m. petala rosea, in campis pr. flumen Tapira-
guay, Aug., n. 4325.
petalis albis.
Suffrutex procumbens long 0,3-0,6 m. petala alba, in arenosis pr. Chololo, in
292 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (555)
valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6806: in campis Cordillera de Altos, April.,
n. 4092.
forma viridescens.
Foliis longe petiolatis 20-30 mm. suborbicularibus, supra viridescentibus
subtus cinerescentibus.
Suffrutex procumbens 0,3 0,5 m. petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7047.
Sida linifolia Cav.
Diss. 1, 1%, t. 2, fig. 41; K. Sch. Flor. Bras. XIL, 3, p. 292, tab. LVM.
Suffrutex 0,4-4 m. petala alba basi intus purpurea, in campo pr. Tobaty,
Sept., n. 6607; ad ripam fluminis Y-aca in arenosis, Jan., n. 7053; in campis
pr. Bellavista (Apa), Nov., n. 8041.
forına flaviflora.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala flavescentia in campo Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3796; pelala ochroleuca, in campo pr. Limpio, Sept., n. 3253
* Sida Hassleri Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. el jard. bot. Genève VI. p. 33.
Var. x genuina Hochr.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala flava basi intus alropurpurea, in campo silvatico
Yeruti, Dee., n. 5738, type !
Var. 8 brevis Hoch.
Suffrutex 0,3-0,5 m. pelala dilule rosea, basi intus purpurea, in campo pr.
Igatimi, Sept., n. 4728, type!
Sida panniculata L.
(Elmgren) Pug. PI. Jam. in Amænit. Acad. V, 401: K. Sch. Flor. Bras.
XII, 3, p. 293, tab. LVIIL.
Suffrulex 4-2 m. pelala incarnato teslacea in campo Cordillera de Altos, Jan.,
n. 380%.
Sida spinosa L.
Spec. Plant. 683: K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 297.
Var. £ angustifolia Gris.
Flor. Brit. W. J. 74.
Suffrutex 0,2-0,5 m. pelala ochracea in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6391.
Sida viarum St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 143; K. Sch. Flor. Bras. XI. 3, p. 301.
Suffrutex procumbens 0,1-0,25 m. petala alba basi intus purpurea, in arenosis
pr. flumen Capibary, Sept., n. 239%. eod. loco Sept., n. 5905.
Var. £ Balansei K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 301.
Suffrutex 0,1-0,3 m. pelala alba basi intus alropurpurea, in campis arenosis
pr. Tobaty, Sept., n. 633%, in campis pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4637,
inter rupes pr. Valenzuela Febr., n. 7086.
(556) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 293
Sida urens L.
(Elmgren) Pug. XII, 3, p. 306, tab. LX.
Suffrutex 0,4-0,8 m. petala aurantiaca, in campis arenosis pr. Ita, Jan., n. 85.
Var. grandiflora K. Sch.
Suffrulex 1-1,5 im. pelala lutea, in dumetis pr. Jaguaron Jan. n. 85a.
Sida tomentella Mig.
Linnæa XXII, 553; K. Sch. Flor. Bras XII, 3, p. 309.
Suffrutex 0,5-0,8 m. flos luteus, in campo in colle Cerrito pr. Paraguary,
Sept., n. 1006.
Sida aurantiaca St. Hil.
Flor. Bras. Merid. I. 146; K. Sch. Flor. Bras. XH, 3, p. 311.
In Paraguaria Rengger. fid K. Sch. 1. cit.
Sida dietyocarpa Griseb.
Mss; K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 314.
Suffrutex 1-1,5 m. petala ochracea, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Sept., n. 7942.
Sida argentina K. Sch.
Flor. Bras. XII, p. 315.
Suffrutex procumbens 0,5-1 m. petala alba, in campo San Blas (Yeruti), Dec.,
n. 8768.
Sida decumbens St. Hil. et Naud.
Ann. sc. nat. II, ser. XVII, 53; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 318.
forma suberecta,
Suffrutex 0,5-0,6 m. petala lutea, in dumetis pr. Paraguary, Dec., n, 6525.
Sida glomerata Cav.
Diss. I, 18, tab. 2, fig. 6; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 323, Cfr. Plant.
Hassl. I, p. 95.
Sida acuta Burm.
Flor. Ind. 147; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 325.
Var. carpinifolia L. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 326.
Suffrutex an herba perennis?, basi lignescens, 0,3-1 m. petala flava, in
humidis pr. Tacuaral, Sept., n. 1032; in arvis pr. Concepeion, Sept., n. 7444.
Sida rubifolia St. Hil.
Flor. Bras. Merid. I, 144, tab. 34; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 328.
form. suborbieularia.
Decumbens foliis plerumque suborbicularibus.
Suffrulex procumbens 0,2-0,5 m. long. petala cremea, basi intus purpurea, in
arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7507.
294 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (557)
Sida cordifolia L.
Spec. Plant. I, 68%; K. Sch. Flor. Bras. XI, 3, p. 329.
Suffrutex 0,3-0,8 m. corolla aurantiaca rubescens, ad marginem silvæ pr.
Carapegua, Jun., n. 347.
Sida acuminata DC.
Prodr. I, 462; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 332.
Fruticulus 0,2-1 m. pelala flava vel flavo-rubescentia, in arenosis pr.
Tucangua, Febr., n. 1935; in ruderis San Bernardino, Jan., n. 1741.
Sida potentilloides St. Hil.
Flor. Bras. Merid. I, 140; K. Sch. Flor. Bras., XII, 3, p. 33%.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 95.
Sida rhombifolia L.
Spec. Plant. 684; K. Sch. Flor. Bras. XII, 3, 337.
Var. « typica K. Sch.
Flor. Bras XII, 3, p. 339.
Suffrutex 1-2 m. petala ochracea, in campis pr. Piribebuy, Febr., n. 1875; in
arenosis pr. Valenzuela, Febr., n. 7062.
forma canescens.
Foliis subtus canescentibus.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala ochroleuca, in dumetis arenosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7509.
Var. 8 Surinamensis K. Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 339.
Suffrutex 0,1-0,3 m. petala flava, in campis pr. Jaguaron, Dec., n. 169; in
campis pr. Tacuaral, Sept., n. 108%.
Var. y canariensis K, Sch.
Flor. Bras. XII, 3, p. 339.
Suffrutex 0,1-0,3 m. flos ochraceus, in campis pr. San Bernardino, Aug.,
n. 882; in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6392.
Var. & subtomentosa K. Sch.
Suffrutex 1-1,5 m. petala ochroleuca, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6321.
* Sida paraguariensis Hochr., spec. nov.
Suffrutex nanus, caudice crassiusculo parum ramoso, ramis breviter et dense
pubescentibus abbreviatis. Folia læte viridia; stipulæ lineares petiolo breviores:
peliolus brevis, breviter puberulus, pilis cum glandulis commixtis; lamina
oblongo-elliplica vel obovata, petiolo multoties longior, apice rotundata vel
oblusa, nunc subretusa, marginibus apicem versus crenatis, versus basin integre
confluentibus, utrinque viridis, parce pilosula vel glabrescens, basi 3 plinervia
vel sub-5 plinervia, nervis omnibus + prominulis. Flores versus apices
ramorum in axillis peduneulati. Pedunculi folia superantes, tenues, dense
stellulato-tomentelli. Involueri bracteæ 0. Calix extus viridis, parce puberulus,
fere ad medium 5 lobatus, lobis triangulari-ovatis, apice breviter acuminalis,
uninerviis. Petala mediocria alba calicis lobos vix excedentia, nervis badiis
pulchre coloratis. Colamna staminalis et stylus quam petala breviora.
Planta 5-15 am. alta. Stipule 3- mm. longæ. Petioli cire. 5 mm. alti.
Lamina ad 3 cm. longa et 2 cm. lata. Peduneuli cire. 5 cm. longi. Calix cire.
(558) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 295
4 cm. longus, lobis5 mm. altis et basi 5 mm. latis. Petala cire. 5 em. longa
obovata. Columna staminalis et stylus 6 mm. alta.
Espèce voisine du S. rhombifolia L., mais bien distincte par son port, l’indu-
ment. la longueur des pédoncules etc.
Suffrutex 0,05-0,15 m. petala alba, in arenosis Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 51291.
* Sıda callimorpha Hochr., spec. nov.
Suffrutex ramosus, ramis junioribus cylindricis dense breviter tomentello-
puberulis, pilis longioribus patulis raris dispersis preditis. Folia late viridia;
stipulæ lineares, peliolis multoties breviores; petioli elongali eodem indumento
ac rami prædili; lamina late ovata, nunc obscura subtriloba, apice acuta vel
breviter acuminata, marginibus infra medium convexioribus crenatis, basi
cordata, utrinque sparse pilis minutis stellulatis conspersa, viridis. basi
3-0 plinervia. Flores axillares, solitarii, pedunculati. Pedunculi tenues, petiolum
superantes, eodem indumento ac petioli præditi. Involucri bracteæ 0. Calix
extus tomentellus, cinerascens, cire. ad medium 5 lobatus, lobis triangulari-
ovatis, apice breviler acuminalis, nervatione haud prominula. Petala mediocria
ochroleuca, late obovata vel retusa, membranacea, calice circa duplo longiora.
Columna staminalis petalis multo brevior styli subelavati columnam aliq. supe-
rantes.
Suffrulex ex cl. Hassler 0,8-1,2 m. altus. Stipulæ 2-3 mm. longæ; petioli ad
3 cm. alti; lamina ad 4 cm. longa et 3 cm. lata. Pedunculi ad 4 em. longi. Calıx
eirca 7 mm. longus, lobis 3-4 mm. longis et basi 2-3 mm. latis. Petala ca.
1 cm. longa. Columna staminalis et styli circa 5 mm. longa.
Espèce à port élégant très distincte de toutes celles connues au Paraguay.
Sulfrulex 0,8-1,2 m. petala ochroleuca ad marginem silve pr. Concepcion,
Oct., n. 7558.
* Sida multierena Hochreut., spec. nov.
Suffrulex ramosus, ramis longe patule subparce villosis et cæterum versus
apicem breviter stellulato-pubescentibus et glandulis nonnullis sessilibus præditis.
Folia erebra; stipulæ lineares petiolis breviores: petioli breves, dense stellulalo-
pubescentes, glandulis intermixtis crebris, villis patulis rarioribus; lamina
elongato-oblonga, crassiuscula, rugosula. basi truncata, marginibus dein versus
apicem subacutum subrecte longe convergentibus, crebre et valide regulariter
crenatis, basi valide 3 plinervia; in junioribus lamina supra pubescens, villis
longioribus nonnullis prædita, subtus dense stellulato-pubescens et glandulosa,
in vetustioribus lamina quamvis iisdem indumenti formis prædita, tamen
magis glabrescens. Flores versus apices ramorum in axillis pedunculati. Pedun-
culi eodem indumento ac petioli præditi, petiolis bis vel ter superantes. Invo-
lucri bracteæ 0. Calix cinereo-virens, extus dense stellulato-pubescens et cum
glandulis nonnullis sessilibus, ultra medium 5 lobatus, lobis ovatis apice
lanceolatis. Petala rosea lobos calicis superantia obovata. Columna staminalis
petalis multoties brevior. Styli 8 fere ad basin liberi apice subcapitellati,
columnam staminalem superantes.
Planta excl. Hassler 30-50 cm. alta. Stipule 4-5 cm. long&; petioli 1 em.
longi; lamina 3-4 cm. longa et basi 1,3 em. lata. Pedunculi circ. 2 em. longi.
Calix 1.2 cm. longus, lobis basi 4-5 mm. latis et 7 mm. altis. Petala 1,5 cm.
longa. Columna staminalis 5 mm. alta, stylis 1-2 mm. superata.
Espèce appartenant au même groupe que les précédentes mais facile à recon-
nailre par son indument, la forme et la serrature des feuilles etc.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala rosea, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug., n. 4351.
Gaya Gaudichaudiana.
Flor. Bras. Mas. I, 451; C. Sch. Flor. Bras. XII, 3, p. 349.
Herba 0,2-0,4 m. petala ochraceo-rubescentia, in arenosis insulæ Choco-y pr.
Concepcion, Oct., n. 7565.
296 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser.) 1905 (559)
Anoda denudata K. Sch.
in Mart. Flor, Bras. XII, 3, p. 357, tab. LXV: Sida denudata Nees et
Martius in Nov. act. nat. cur. XI, 100: DC. Prodr. I, 467; Briquetia
ancylocarpa Hochr. in Ann. Cons. et jard. bot. Geneve VI (1902),
p. 1.
Cette espèce que M. Hochreutiner croyait nouvelle et pour laquelle 1] a créé le
genre Briquetia (v. |. c. et tab.) est évidemment l’Anoda denudata K. Sch.
figuré dans le Fl. brasil. (comparez la planche de cet ouvrage avec celle publiée
par M. Hochreutiner). Comme il est douteux que le caractère des crochets carpi-
diens considéré par l’auteur somme essentiel suffise pour établir un nouvean
genre, nous avons rétabli la synonymie. Schumann il est vrai considère cette
plante (récoltée déjà au Paraguay par Balansa) comme exceptionnelle dans le
genre Anoda tel qu'il le définit; si done on suivait M. Hochreutiner en recon-
naissant le genre Briquetia, elle devrait s'appeler Briquetia denudata (Nees et
Mart.) (Hochr.) Chod. et Hassler.
Suffrutex 2-3 m. petala ochracea. in silva picada Yeruti, Dec., n. 5737.
Urena lobata L.
Spec. Plant. I, 692: Gürke Flor. Bras. XIE, 3, p. 469.
Var. « americana Gürke.
Flor. Bras. XII, 3, p. 471; U. americana L. fil. Suppl. 308.
Suffrutex 0,4-0,5 m. petala rosea in dumetis pr. lac. Ypacaray, Sept.,
n. 1998.
* Pavonia typhalæa Cav.
Diss. LIT, 134 et VI, 350, tab. 197; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 483.
ue 0,3-0,5 in. petala dilute rosea, in campo et silvis pr. Igatimi, Dec.,
n. JA.
* Pavonia pulehra Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. et jard. bot. Genève VI, 42.
Suffrutex 0,5-1,5 m. petala alba basi intus purpureo-violacea, in arenosis pr.
Vaqueria Capibary, Aug., n. 4384 (type).
* Pavonia rhodantha Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. et jard. bot. Genève VI, 44.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala sanguinea in arenosis Vaqueria Capibary, Sept.,
n. 4385 (type).
* Pavonia belophylla Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. et jard. bot. Genève, VI, 43.
Suffrutex G6.3-0,5 m. pelala rosea basi intus atropurpurea, in dumetis pr.
Curugualy, Sept., n. 4602 (type).
Suffrutex 1-2 m. petala rosea basi intus atropurpurea, in dumeto pr. flumen
Jejui guazu, Dec.. n. 5684: petala rosea basi intus atroviolacea, eod. loco, Dec.,
n. 5683; pelala lilacina basi intus violacea, in campis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6967.
* Pavonia Hassleriana Chod.
Plant. Hassl. I, p. 402.
Suftrutex 1-1,5 m. petala alba, antheræ sligmataque dilute rosea, inter rupes
(560) * R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 297
pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6785; petalis antheris stylisque
albis, inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6218.
Pavenia Balanse Gürke.
Flor. Bras. XH, 3, p. 507.
Frutex 2-3 m. petala citrina, folia glanduloso velutina, inter rupes Cordillera
de Piribebuy, Dec., n. 6657.
Pavonia sidifolia H. B. K.
Nov. Gen. Ann. V, 283; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p, 508, subspec. b.
diuretica (St. Hil.) Gürke; Flor. Bras. XII, 3, p. 508; St. Hil. sub. spec. in
Plant. us. tab. 53.
forma foliis tomentosıs.
Suffrutex 1-2 m. petala citrina in dumetis Cordillera de Altos, Aug., n. 315%;
inter rapes pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6717; in arenosis eod.
loco, Dec., n. 6872 (floribus minoribus petalis ec. 20 mm. tantum longis).
forma foliis velutino tomentosis.
-
Sufirutex 0,5-1 m, petala citrina, in colle Tobaty inter rupes Mart., n. 3978;
eod. loco floribus majoribus, Sept., n. 6143.
Id. n. 370 a et b Pl. Hassl, I, p. 96 sub. num. erron. 730 a et b.
Pavonia spinifex Cav.
Diss. II, 133, tab. 145; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 480.
Suffrulex 0,5-0,8 m. petala vitellina in dumeto pr. flumen Jejui guazu, Dec.,
n. 5712.
Pavonia commutata Garcke.
Jahrb. Ber!. Bot. Gart. ad Museum I, 212; Gürke Flor, Bras. XII, 3,
p. 497.
Fruticulus 0,5-1 m. petala alba, ad marginem silvarum pr. Sapucay, Febr.,
n. 4930.
Pavonia montana Garcke affinis.
Jahrb. Bot. Gart. Berlin I, 222; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 522.
Fructu deficiente spec. haud certe determinandum.
Sutfrutex 0,5-0,6 m. pelala externe rubra interne lutea, in arenosis pr.
flumen Capibary. Dec., n. 5906.
* Pavonia patuliloba Hochr., spec. nov.
Suffrutex ramosus, ramis erectis, viridibus, strigillose pilosis; pili stellati,
basi in verruca siti. Folia viridia; stipulæ lanceolatæ quam petiolus breviores;
petiolus lamina 3-4 brevior undique dense piloso-pubens; lamina basi truncato-
subcordata prominule 5-7 plinervia, pulchra inæqualiter 3 loba, lobis lateralibus
ovatis minoribus obtusis vel subobtusis, vel vix acuminatis, medio multo
longior, a lateralibus angulo recto separato apice + longe acuminato; lobi
omnes inciso-crenali, utrinque leviter pubescentes. Pedunculi supra medium
articulati, parum validi, petiolo longiores, undique piloso-pubescentes. Involucri
bracteæ longe lineari-setaceæ, calice longiores, longe villoso-ciliate. Calix
submembranaceus, extus longe villoso-ciliatus, eirca ad medium 5 lobus lobis
ovalis acuminalis. Pelala ochroleuca, calice ter longiora late obovata, basi
unguiculata. Columna staminalis flavescens, petalis brevior. Siyli 10 ad dimi-
«ium connati, stigwatibus capilellato-barbellatis.
Planta ex cl. collectore 20-40 cm. alla. Stipulæ fere 1 cm. long; petiolus
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 3, 28 février 1905. 20
298 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (561)
1-1,5 cm. altus; lamina ambitu ad 6 X 5 cm., lobis lateralibus (a basi mensis)
ad 2-2,5 cm. longis et circa À cm. latis, lobo medio ad 5 cm. longo et 1,5 cm.
lato. Pedunculi circa 3 cm. longi. Involueri bracteæ 1,5-2 cm. longæ. Calix
cire. 1 cm. longus dentibus 0,5 cm. allis. Petala 3-3,5 cm. longa. Columna
staminalis cire. 2,5 em. alta. Styli 1 em. longi, ramis liberis 4 mm. longis.
Espèce de la section Eupavonia des plus distinctes par son indument, la forme
des feuilles, les grands pétales onguiculés, etc.
Suffrutex 2-4 m. petala ochracea, in stagno pr. Concepeion, Sept., n. 7305.
* Pavonia Edouardii Hochr. spec. nov.
Suffrutex ramosus, ramis sordide virentibus pilis strigosulis longioribus
ornatis et præterea apicem versus breviter stellulato-pubescentibus. Folia
sordide virentia; stipulæ lineares vel lineari-setaceæ, petioli dimidium haud
æquautes; peliolus lamina bis brevior undique strigosule stellulato-pubens;
lamina rotundata, grosse complicato-crenala, duriuscula, basi 5 plinervia,
uirinque scabridule pilis stellatis dense obtecta, Peduneuli in axillis superioribus
siti, solitarii, petiolo breviores vel eum parum superantes eodem indumento ac
petioli præditi. Involucri bracteæ lineari lingulatæ, apice subito in laminam
peltatam ovato-lanceolatam dilatatæ, laxe villoso-ciliatæ. Calix extus stellulato-
pubescens et præterea laxe villoso-ciliatus, circa ad medium 5 lobus, lobis
ovatis apice breviter acuminatis. Corolla speciosa; petala membranacea, tenuia,
alba, intus basi purpurascentia, calicem longe excedentia. Columna staminalis
purpurascens petalis multo brevior. Styli purpurascentes crebri apice capilato-
barbellati.
Planta ex cl. Hassler 20-50 em. alta. Stipulæ 5-7 mm. longæ: petiolus
1-1,5 cm. altus; lamina superficie ad 5 X 5 em. Peduneuli 1-1,2 cm. longi.
Involueri bracteæ 1-1,2 mm. longæ. Calix subanthesi 1-1.2 em. longus, lobis
cire. 6 mm. longis. Petala 3 cm. longa. Columna staminalis 1 cm. alta,- siylis
columnam 5 mm. excedentibus.
Cette espèce, de la section Peltæa, est très voisine du P. speciosa Kunth
subsp. polymorpha Gürke. Elle nous paraît cependant s’en distinguer par la
forme des feuilles, l’indument étoilé plus scabre, et les grands pétales blancs ou
à peine rosés, d'un pourpre foncé à la base.
Suffrutex 0,2-0,5 m. procumbens vel semi adscendens, petala alba basi intus
purpureo vel purpureo-violaceo maculata, in campo Apepu pr. flumen Tapira-
guay, Sept., n. 4368 : in campo arenoso pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4520;
forma fruticosa erecta.
Fruticulus erectus 0,3-0,5 m. petala alba basi intus purpurea, in campis in
regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8173; eod. loco, Nov., n. 7876.
* Pavonia vitifolia Hochreut. spec. nov.
Suffrutex ramesus; rami brunnei, patenti-divaricati, pilis stellatis basi in
verruca sitis strigillosis præditi et cæterum linea pilorum parvorum inter nodos
ornati. Folia viridia; stipulæ late lanceolatæ petiolo multo breviores; petiolus
stellatim strigilloso-pubescens lamina brevior; lamina basi cordata, + prominule
7 plinervia, palmatiloba, lobis ovatis apice subobtusis vel subacutis, medio
majore, omnibus crenato-dentatis, utrinque viridis pilis stellatis strigillosis
subtus erebrioribus (præcipue secus nervos) conspersa. Flores in paniculam
terminalem amplam dispositi: peduneuli breves, ut et rachis erispule tomentelli,
in axillis foliorum reductorum siti, ultra medium articulati. Involucri bracteæ
lineares 12 seloso-villosæ, virides, calicem valde excedentes. Calix basin versus
membranaceus et pallidus, ad 1/2 5 lobus, lobis ovalis breviter acuminatis.
Corolla aurantiaca, petalis obovatis calice ter longioribus. Columna staminalis
aurantiaca corolla brevior. Styli 10 ultra medium connali, apice capitellato-
barbellati. Carpidia atra irregulariter triquetra, exlus reticulato-rugosa, sub-
glabra. Semina atro-grisea, pilis albis minutissimis conspersa, solitaria subre-
niforma.
(562) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 299
Planta ex cl. Hassler 80-100 em. alta. Foliorum stipulæ ad 7 mm. long;
petioli 2-4 cm. longi; lamina ambitu ad 7 X 7 cm., lobo medio circ. 4 cm.
longo et 2,5 em. lato, lateralibus minoribus. Panicula tota ultra 20 cm. longa;
peduneculi 1-1,5 cm. alti; involucri bracteæ 4,2-1,5 cm. longæ. Calix 8 mm.
longus, lobis cire. 5 mm. allis. Petala cire. 2 em. longa. Columna staminalis
cire. 8 mm. alta; styli 8 mm. longi, parte lıbera tantum 2,5 mm. alta.
Carpidia vix 5 mm. alla. Semina 3,5 mm. longa.
Espèce de la section Eupavonia possédant le même nombre de bractées dans
l’involuere que les P. Rosa campestris Juss.. P. grandiflora Juss. et P. spinis-
tipula Gürke, mais totalement différente par la forme des feuilles, l’indument,
l'inflorescence, etc.
Frutex 0,8-1 m. petala aurantiaca, in dumetis siccis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov, n. 7801.
* Pavonia bullulata Hochr., spec. nov.
Suffrutex ramosus, ramis adscendentibus, undique pilis + stellatis strigillosis
obteclis. Folia læte viridia; stipulæ lineares parvæ; petiolus undique strigillose
piloso-pubescens lamina brevior; lamina oblonga, apice obtusa, marginibus
regulariter grosse crenatis, hası truncala, reticulato nervosa, nervis subtus
prominulis folium areolantibus et bullulantibus, uirinque viridia, pilis
strigillosis stellatis conspersa. Pedunculi in axillis superioribus sili, quam
petioli breviores vel eos subæquantes, eodem indumento ad petioli prædili.
Involueri bracteæ 5, basi albescentes connatæ, cæterum elliptico-lanceolata
virides piloso-villosæ, calice multe breviores. Calix ultra medium à lobum,
lobis ovatis acuminalis, plurinerviis extus piloso-villosis. Petala calice bis lon-
giora vel magis, obovata, basi unguiculata, alba vel intus rosea, ad unguem
intus atro-purpurea. Columna staminalis purpurea petalorum dimidium vix
attingentia. Styli 10 purpurei, fere ad basin liberi. apice barbellato-capitel-
latı.
Planta ex cl. collectore 30-50 cm. alta. Stipulæ vix ultra 2-4 mm. long.
Petiolus 1-1.5 em. longus. Lamina ad 5 cm. longa et 1,5 cm. lata. Pedunculi
infra 1 cm. longi. Involucri bracteæ 3-4 mm. longæ. Calix ad 1,3 cm. longus,
lobis 0,8 cm. altis et cire. 5 mm. latis. Petala 2-2,5 cm. longa. Columna stami-
nalis 7 mm. alta, stylis 3 mm. longis.
Espèce de la section Eupavonia à placer à côté de notre P. belophylla mais
irès distincte de celui-ci par ses feuilles vertes, bulleuses, à indument étoilé
sirigilleux, le coloris des pétales, etc.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, intus rosea, basi purpurea, in campis pr.
Valenzuela, Janv., n. 6987.
* Pavonia sepium St. Hil.
Flor. Bras. merid. I, 225; Gürke Flor. Bras. XII, 3 p. 481.
Suffrutex 2-4 m. petala lutea. in dumetis humidis pr. Paraguary, Dec.
n. 6500; id. semivolubilis, in silvis Sierra de Maracayu, Nov., n. 5386.
Var. £ Balansæ Gürke.
Flor. Bras. XI, 3, p, 482. -
Suffrutex 2-3 m. petala lutea ad marginem silvæ Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3746; id. subvolubilis pelala ochracea in silva pr. Igatimi, Oct., n. 4861.
* Pavonia hastata Cav.
Diss. II, 138; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 499.
Var. a. pubescens Gürke.
Flor. Bras. XII, 3, p. 500.
300 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 (563)
forma « longifolia Gürke.
petalis lilacınıs.
Suffrutex 0,4-0,6 m. petala lilacina, violaceo striata, in campis silvatieis pr.
Caballero, Febr.. n. 1896.
petalis albis.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba basi intus atropurpureo vel atroviolaceo macu-
lata, in arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8126;
petalis intus albis, in dumetis eod. loco, Dec., n. 8285.
Pavonia geminiflora Moric.
Pl. nouv. d’Am. 420, tab. 73; Gürcke Flor. Bras. XII, 3, p. 506.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala ciirina, in dumeto pr. Concepcion, Sept., n. 7489.
Var. grandiflora nob.
Caulibus æqualiter cinereo pubescentibus nec linea pilorum decurrente notatis,
petalis quam typi duplo longioribus et latioribus 20-24 mm. longis 18-22 mm.
latis.
Suffruiex 0,5-0,8 m. petala sulphurea basi intus atropurpurea vel saturate
purpurea, in regione fluminis Apa, Oct., n. 7568.
* Hibiscus dominicus Hochr., spec. nov.
Caulis elatus, robustus, undique adpresse furfuraceo-tomentosus raris setis
validioribus sparsis ornatus. Folia magna: stipulæ lineari-lingulatæ: petiolus
laminam subæquans vel superans, eodem indumento ut in caule præditus,
eylindrieus; lamina grosse 3-5 loba, ambitu cordato-ovata, lobis triangulari-
ovalis, irregulariter crenato-dentalis, basi palminervia, ulrinque sordide cinereo-
viridis pilis stellatis tomentella. Flores versus apicem caulium approximati,
pedunculos breves prorsus hispidos terminantes: involueri bractee 10-12 lineari-
lingulatæ, villoso-hispidæ, cælerum pilis parvis stellatis crebris præditæ, apice
indurato-furcatæ. Calix 5 lobus, lobis ovato-acuminatis, marginibus valıdis
demum recurvis, dorso elevato-uninerviis, extus prorsus villosus et cæterum
parce stellulato-puberulus. Petala magna rosea calicem longe superantia parcis-
sima pilosula. Columna staminalis petalis brevior. Stigmala exserta. Capsula
ovata acuta dense prorsus villosa
Frutex ex cl. Hassler 4-2 m. altus. Stipulæ eirca 5 mm. alte et vix 4 mm.
late; petiolus ad 12 cm. longus; lamina superficie ad 12 x 9 cm. Peduneuli
1-4 cm. longi. Bracteæ eirca 1,5 cm. longæ. Calix maturus ultra 3 cm. longus,
lobis superficie 4.5 X 1 em. Petala 6-7 cm. longa. Columna staminalis 3 cm.
longa; stylus 3,5 cm. altus.
Espèce de la section Furcaria, voisine des H costatus St-Hil. et trrlineatus
Rich., mais très facile à distinguer par son indument, la forme des feuilles, ete.
Frutex 1-2 m. petala rosea, ad ripam lacus Ypacaray, Oct., n. 3364.
* Hibiscus Rosa sinensis L.
Spec. Plant., p. 694; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 545.
Frutex 2-4 m. cultus et subspontaneus in hortis et ruderis San Bernardino,
Maj., n. 482.
Hibiscus Lambertianus H. B. K.
Nov. Gen. Am. V, 291, tab. 478.
Var. lobata nov. var.
Foliis superioribus hastato trilobis, inferioribus subcordata 3-5 lobis, calyce
in anthesin usque ad 30 mm. attingente post anthesin ad 40 mm.
Suffrutex 4-2 m. petala rosea, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion.,
Aug,, n. 7249.
(564) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 301
Var. ob forma foliorum magis ad H. ingratum Miq. vertens, a quo differt
indumento, calyce et petalis longioribus.
* Hibiscus Hasslerianus Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. et jard. bot. Genève VI, p. 51.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala rosea, in campis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 4949 type!
Hibiseus Selloi Gürke.
Flor. Bras. XII, 3, p. 554, tab. CIX, fig. 2.
Var. paraguariensis Chod. et Hassler.
Foliis inferioribus ovato triangularibus, apice acutis basi retusis 130/70
100/70 mm. grosse crenatis, petiolis 30-50 mm. longis, superioribus oblongo
lanceolatis basi retusis 80/25 90/35 mm. pedunculis fructiferi ad 40 mm. longis.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba vel dilute rosea, in campis paludosis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8004.
* Hibiscus [urcellatus Desv.
in Lam. Encycl. III, 358; Gürke Flor. Bras. XIL 3, p. 562; H. Diodon
DC. in Prodr. I, p. 449.
Var. & genuinus Gürke.
Flor. Bras. VII, 3, p. 562.
Suffrutex 4-1,5 m. corolla albo-lilacina, in insula «Caprera» in flumine
Paraguay, Maj., 2525.
Hibiscus trilineatus St. Hil. et Naud.
Ann. Sc. nat. ser. II, T. XVII, 39; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 563.
Frutex 2-3 m. petala rosea, in arenosis insule Chaco-y pr. Concepcion. Sept.,
n. 7389.
* Gienfuegosia affinis Hochr.
Ann. Cons. et jard. bot, Genève VI, p. 54.
Var. genuina Hochr.
— Cienfuegosia phlomidifolia Garcke in Bonpl. VII, 148; Gürke in Flor.
Bras. XII, 3, p. 574.
. Fruticulus 0,5-1 m. petala eitrina, basi intus brunneo-rubescentia, in campis
in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8219.
Gienfuegosia sulphurea Garcke.
Bonpl. VIIL, 450; Gürke Flor. Bras. XII, 3, p. 576.
Var. a. genuina Gürke.
Flor. Bras. XII, 3, p. 577.
Suffrutex procumbens 0,3-0,5 m. petala citrina in arenosis pr. Concepcion,
Sept., n. 7315 et 7315.a.
Var. b. glabra Gürke.
Flor. Bras. XII, 3, p. 577.
Fruticulus suberectus 0,3-0,5 m. petala citrina, in arenosis pr. Goncepcion,
Sept., n. 7317.
302 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (565)
forma intermedıa.
Caulibus brevibus foliis subglabris stipulis brevibus.
Suffrutex 0,1-0,2 m. petala citrina, basi intus atropurpurea in arenosis pr.
Concepeion, Sept. n. 7315 b.
Var. integrifolia Chod. et Hassler. nov. var.
Glaberrima, caulibus adscendentibus, foliis brevissime (4-3 mm.) petiolatis,
obovatis basi cuneatis. apice breviter mucronulatis, margine integerrimis 32/20
25/15 mm. ; peduneuli 7-8 cm. Jongi; involueri phyllis ce. 8, lineari lanceolatis
10-12 mm. longis 1-1,5 mm. latis, ‘ealyce ad 20 mm. longo, petaiis 40-45 mm.
longis. An „nes; nova.
Suffrutex 0,2-0,4 m. petala citrina basi intus brunnea, in campis pr. Igatimi,
Nov.,n. 444.
* Cienfuegosia subprostrata Hochr. spec. nov.
Ann. Cons. et jard. bot. Genève VI, p. 5
Suffrutex procumbens 0,3-0,6 m. petala citrina basi intus atropurpurea in
arenosis pr. San Estanislao, Jan., n. 6011 (type).
* Cienfuegosia Hasslerana Hochr., spec. nov.
Suffrutex vel herba perennis; caules prostrali, subangulati, virides, glabri,
foliosi, ramosi. Folia mediocria, variabilia, viridia, glabra; stipulæ ovato-
lanceolatæ, glabræ. petiolo breviores; petiolus amina brevior vel eam subæquans,
apice leviter villosellus, lamina nunc subindivisa vel grosse 3 crenato- lobata
basi rotunde integrata, sepius 3 secta vel 3 partita, nunc pennalisecta,
segmentis angustis integris vel pauce crenatis. Pedunculi glabri, apicem
versus incrassali, axillares, solilarii, folia æquantes vel leviter superantes.
Involueri bracteæ 0. Calix profunde 5 lobus, lobis lanceolatis 3 nerviis, extus
subglabris. Petala mediocria basi intus badia, cæterum citrina, calice fere triplo
longiora, extus parte inferiore minute puberula. Columna staminalis crassa, sta-
minibus innumeris; stylus longus, apice 3 lobus, lobis capitatis. Capsula extus
badia, verrucosa, subglobosa, trilocularis, calicem æquans. Semina bombycina.
Planta 0,3-0,6 m. alla. Foliorum stipulæ Y- D mm. longæ et 2 min. latæ;
petioli 5-15 mm. longi; lamina ambitu 5-20 X 4-18 mm. Pedunculi 2-2,5 cm.
longi. Calix circa 1.5 em. tongus. lobis fere I cm. altis et basi 2,2,5 mm. latis.
Petala 2,9-3 cın. longa. Columna staminalis ad 1,5 cm. alta; styli columnam
5-6 mm. excedentes. Capsula À cm. alta.
Cette élégante espèce, à port d’Escholtzia, possède comme le C. argentina
Gürke des fleurs dépourvues d’involucre, mais elle s’en écarte par sa glabréité,
par la forme des feuilles (le C. argentina est aussi hétérophylle), par ses pétales
deux fois plus grands, etc.
Suffrutex procumbens 0,3-0,6 ın. petala citrina sn Jon badia, in arenosis,
salsis in regione cursus superioris fluminis Apa, Oct., n. 7686.
* Gienfuegosia escholizroides Hochr., spec. nov.
Suffrutex caudice erassiusculo, ramis prostralis elongatis, glabris. Folia hete-
romorpha; slipulæ petiolis mullo breviores ovato- acuminatæ : pelioli laminam
circiter æquantes apice rigidule villoselli, cæterum glabri vel subglabri;
lamina viridis, glabra. nune ovato- -elliplica vel obovato-elliplica, supra
medium grosse et pauce crenato-incisa, infra medium sphærica et integre cunei-
formia; nunc palmati-vel pinnatipartita vel-secta, segmentis angustis integris
vel + crenato-incisis. Peduneuli glabri, apicem versus incrassati, folia circiter
æquantia. Involucri bracteæ 0. Calix extus glaber, infra medium 5 lobus, lobis
3 nerviis lanceolatis. Petala magna, citrina, intus basi atro-badia, extus basin
versus breviter puberula. Columna slaminalis multistaminea badia. Stylus
longissimus apice obscure irilobus longe papillosus. Capsula 3 locularis, extus
verrucosa, calice brevior. Semina bombycina.
{566) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 303
Foliorum stipulæ 4-5 mm. altæ et 2-3 mm. latæ: petiolus circa 2 cm. longus;
lamina indivisa superficie ad 2,5 X 1,5 em., divisa ambitu ad 3 x 2,5 cm.
Pedunculi 3-3,5 cm. longi. Calix 1,5 cm. longus, lobis 1 em. altis et basi 3 mm.
latis. Petala 3-3,5 cm. long. Columna staminalis 1,2-1,4 cm. alta. Stylus
columnam staminalem 1-3 em. excedens. Capsula 1 cm. longa.
Cette belle espèce est extrêmement voisine de la précédente, dont elle a le port
et l’hétérophyllie, mais elle s’en distingue par ses fleurs plus grandes, à pétales
atteignant 3-3,5 cm. (contre 2,5-3 cm.) plus fortement colorés au-dessus de
l’onglet, son style deux fois plus long, l'apparence plus robuste, etc.
Suffrutex 0,5-0,6 m. prostratus petala citrina intus basi badia, in arenosis
salsis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.. n. 7686«.
Gossypium religiosum L.
Syst. nat. II, 462; Gürke Flor. Bras. XIE 3, p. 583.
Suffrutex 0,5-1 m. petala lutea, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Oct., n. 7578. Verisimiliter ex cultis illata.
Gossyprum barbadense 1.
Spec. Plant. 693; Gürke Flor. Bras. XI, 3, p. 582, tab. CXIV, Cfr.
Plant Hassl. I, p. 96.
BORRAGINACEÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 78 et 19%; Bull. Herb. Boissier VII.
Append. I, p. 78 et 2me ser. II, p. 815.
Les espèces rapportées du Paraguay sont au nombre de 32 dont 5 nouvelles.
Ce sont : Heliotropium Hasslerianum; H. maximum: Cordia Hassleriana ;
C. quaranilica; G. paraguaniensıs.
Le genre Gordia est représenté par 13 espèces; Heliotropium 12; Tourne-
fortia 5: Patagonula et Antiphytum 1 espèce.
Aucune des espèces n’habite la forêt proprement dite. Aux bords des forêts et
dans les clairières on trouve : Tournefortia rubicunda; T. brachiata;
T. elegans; T. lœvigata; lianes frutescentes ou suffrutescentes se retrouvant
aussi dans les buissons des campos; Heliotroprum monostachium et H. tiari-
dioides, arbrisseaux frequents aux bords des picadas.
Dans les ilots de forêts des campos : Cordia longipeda; CG. hypoleuca;
C. Hassleriana; C. salicifolia et au Nord C. alliodora tous arbres de taille
moyenne fleurissant abondamment à la fin de la saison d'hiver, aphylles à ce
moment à l'exception du C. salicifolia; ces arbres donnent aux campos en leur
livrée hivernale l'aspect d'un de nos vergers européens en mai lorsque les cerisiers
sont en fleur.
Dans les campos secs : Cordia guaranitica et ses nombreuses variétés (P. t.);
C. villicaulis var. tomentosa (N. E.); C. paucidentata (P. t.); C. salicina (N.);
C. Salzmamii (C.); C..discolor; Heliotropium maximum (N.); H. Clausseni
(P.t.): H. Hasslerianum (N. E.) et sa var. rigida (N.): H. hispidum (N. E.)
des arbrisseaux et buissons à port variable; Patagonula americana arbre
typique de ces parages.
304 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (567)
Dans les campos rupestres Tournefortia Salzmannii liane (P. t.); Cordia
Chamissoniana (C.); Patagonula americana var. hirsuta (N.) petits arbres.
Dans les campos humides : Heliotropium inundatum; H. filiforme; H. ripa-
rium; H. curassavicum espèces herbacées souvent decombantes; dans les
marécages : Cordia paraguariensis, arbrisseau (C.); Antiphytum tetraquetrum,
herbe (N. E.).
Dans les friches et les plantations : Heliotropium indicum; H. leiocarpum ;
H. curassavicum (aussi Campos humides).
Le Cordia longipeda; C. Chamissoniana; C. hypoleuca; C. Hassleriana four-
unissent des bois très appréciés dans l’ébénisterie remplaçant le noyer d'Europe ;
le bois du Patagonula americana est recherché par les tourneurs.
BORRAGINACEÆ
Cordia alliodora Cham.
Linnæa 1833, 121; Fres. Flor. Bras. VII, 1, p. A.
Var. tomentosa Fres.
forma albo tomentosa.
Foliis subtus dense albo stellato tomentosis.
Arbor 4-8 m. petala alba, in campis siccis pr. Concepcion, Aug., n. 7155.
Var. aff. C. cujabensi A. DC.
Cordia longipeda Mez.
Engl. Jahrb. XII, p. 550. No 596 a-d Pl. Hassl. I, p. 79; No 3222, 3227
PI. Hassl. I, p. 194 sub. C. glabrata A. DC.
Cordia hypoleuca DC.
Prodr. IX, 472; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 5.
Arbor 8-15 ın. d. 0,4-0,8 m. corolla alba in silva campestre San Bernardino,
Jun. n. 3012.
Cordia Chamissoniana Steud.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 79.
Cordia Hassleriana Chod.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 19.
Cordia salicifotia Cham.
Linnæa 1829, 481 ; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 14.
Frutex vel arbor parva 2-6 m. petala alba, bacca rubra, in dumelis San
Bernardino, Dec., n. 3582; in silva pr. Igatimi, Nov., n. 5545; in sılvis Cordil-
lera de Altos, Jun., fructifera n. 422; Nov. florifera n. 1505.
Cordia salicina A. DC.
Prodr.
Frutex 1,5-2,5 m. petala alba, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepeion,
Aug., n. 7248; fruticulus 0,3-0,6 m. petala alba, in arenosis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Febr., n. 8442.
(568) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 305
Cordia Salzmannii DC.
Prodr. IX, 494; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 20.
Frutex 1-1,5 m. petala ochracea, in dumetis pr. Valenzuela, Febr. n. 7065.
Var. albiflora nob.
Floribus albis facie inferiore foliorum densius sed breviter pilosula.
Fruticulus 0,5-1 m. petala alba, in dumetis pr. Atira, Oct., n. 1335.
Cordia discolor Cham.
Linnæa 1829, 482; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 20.
Var. pallida nob.
Foliis scabris subtus haud rufo-tomentosis sed albo-strigosis, capitulis
densius glomeratis.
Frutex 2-3 m. petala alba, in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5552; in dumeto
Cordillera de Altos, Dec., n. 3600.
Cordia quaranitica nob. spee. nov.
Frutex 0,8-1 m.; rami lignosi tenues ad 1-2 mm. crassi, terminales puberuli
tenues; folia internodiis longiora ut ramusculi setis subadpressis scabra et
grisea, basi subintegra ceterum serrulala lineari lanceolata vel lineari cuneala,
30/5 25/4 19/3 mm., vel longiora, nervo medio conspicuiore lateralibus
pennatis subtus visibilibus; inflorescentiæ globosæ pseudo-terminales sæpe
ramusculo folioso breviter superatæ, pedunculo ad 1 em. longo vel breviore;
calyx adpresse setosus campanulatus basi rotundatus, dentes deltoideæ apicu-
latie 2,5-4 mm. longæ: corolla alba 8-10 mm. longa infundibiliformis ore ad
5-6 m. lato; calyx fructifer globosus inflatus 4-5 mm. latus; nux turbinata
leviter oblonga verruculosa 7/3,5 mm.
Affinis Cordiæ Salzmannı foliorum forma et structura sat diversa.
Fructiculus 0,5-1 m. corolla alba, aed marginem silvæ Cordillera de Altos,
Oct., n. 3381; in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5619; in arenosis pr. Tobaty,
Sept., n. 6359.
Var. pedunculosa nob.
Foliis remotius serratis, ut tota planta magis hispidula, capitulis longius
peduneulatis (50-70 mm.).
Fruticulus 0,4-0,8 m. corolla alba, in campo San Rafael (Apa), Oct., n. 7659.
Var. foliosa nob.
Foliis majoribus, argutius dentatis, 40/9 mm. vel minoribus.
Fruticulus 0,5-4 m. corolla alba, in campis apricis pr. Valenzuela, lan
n. 6962.
Cordia paruguariensis nob. spec. nov.
Caule robusto breviter retrorsum hispido, ramis divaricatis; folia petiolata,
ovato-lanceolata vel lanceolata acuta, supra rugose sed breviter tomentosa subtus
molliter tomentosa; petiolus 3-7 mm., limbus 55/22 35/12 45/19 mm., serratura
1,5-2 mm; nervi in pagina inferiore conspicui pennati utrinque 3 (-4); capitula
globosa pedunculo 12-15 mm., diam. corolla excepta 12-13 mm.; calyx globosus
dense hirtus, echiniformis, dentibus deltoideis haud apiculatis vel brevissime
attenuatis, 2-2,5 mm. longis et latis; corolla 4-6 mm. longa tubuloso-iufundibi-
Hormis ; calyx fructifer vix auctus hirsutus brevis.
Species affinis C. discolori sed capitula densa et indumentum aliud, aff.
C. hermanniæfoliæ sed folia subtus molliter tomentosa.
Suffrutex 0,8-1,2 m. corolla cremea, in stagnis pr. Paraguary, Dec., n. 6575.
(A suivre.)
ele
306
SOCIETE BOTANIQUE DE GENÈVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEKAUVERD
282n séance. — Lundi 413 février 436%. — Ouverte
à 8 ‘/2 h., dans la salle de la Bibliothèque de l’Institut botanique, Univer-
site, sous la présidence de M. Augustin de Gandolle, président.
Le procès-verbal de la 281me séance est adopté. — La candidature de
Mlle Sergueeff, portée à l’ordre du jour, est acceptée à l'unanimité. —
M. le Président annonce la perte qu'a faite la Société en la personne de
M. le professeur Emile Thury, membre honoraire décédé à Genève le
18 janvier écoulé. — Les publications suivantes sont déposées sur le
bureau :
ALLEMAGNE : Botanisches Centralblatt, Nos 4 et 5 (1905); ETATS-
UNIS : University of California Publications, Botany vol. 2 (Ber-
keley 1904); HONGRIE : Magyar botanikai Lapok, vol. II, No 12
(Budapest 190%).
RAPPORT DES VERIFICATEURS DES COMPTES. — Ce rappori,
signé par MM. Lendner' et Nitzschner, est lu par M. le Dr Alfred
Lendner qui présente les excuses de M. Nitzschner, absent, et conclut en
approuvant les comptes présentés par M. H. Romieux, avec remer-
ciements pour son excellente gestion. — Adopté.
SUR LES RECENTES DECOUVERTES DE CAS DE PARTHENO-
GENESE CHEZ LES PLANTES VASCULAIRES. — M. Augustin de
Candolle expose d’intéressants détails sur chacun des cas de vraie
parthénogénèse qui ont été signalés récemment par plusieurs auteurs. Il
rappelle qu’il y a une dizaine d'années le seul cas certain de parthéno-
génèse, dans tout le règne végétal, était celui du Chara crinita Wallroth
découvert par Ad. Braun. Depuis cette époque, on en a signalé des
exemples, non seulement chez les thallophytes, mais aussi dans diffé-
rentes familles des plantes vasculaires. Ce sont d’abord certains Marsilia
auxquels W. R. Shaw, puis Nathansohn ont réussi à faire produire des
embryons par parthénogénèse. C’est ensuite le Thalietrum purpurascens
de l'Amérique du Nord étudié par Overton. Chez les Composées, Juel a
1 C’est par suite d’une erreur pour laquelle nous présentons loules nos excuses
que. dans le comple rendu de la 281me séance (9 janv. 1905). le nom de
M. Guiner a élé substitué à celui de M. LENDNER comme vérificateur des comptes.
(Le Secrétaire).
(188) G. BEAUVERD. SOCIÈTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 307
constaté que l’Antennaria alpina, dont le pollen n’est jamais efficace,
produit également des embryons par parthénogénèse tandis que
l’A. dioica se féconde normalement. Mais c'est surtout dans les genres
Taraxacum et Hieracium que, d'après les travaux de Runkiær, Ostenfeld,
Juel et Murbeck, la parthénogénèse joue un rôle important. Toutefois
Ostenfeld vient de démontrer qu'on s’elail trop pressé de nier la pos-
sibilite d’hybrides chez les Hieracium.
La floristique peut, dans ces questions, fournir d’uliles indications aux
cytologistes. C’est ce qu'a pensé Strassburger lorsqu'il a entrepris ses
recherches sur les Alchimilles. Son beau travail sur l’Apogamie des
Eualchimilles (Jahrb. f. wiss. Bot. XLI, p. 85) a eu pour double résultat
de vérifier, en les étendant a un grand nombre d'espèces, les observations
de Murbeck sur la parthénogénèse dans ce groupe, et de confirmer d’une
facon éclatante, notamment en ce qui concerne les hybrides, l’œuvre
floristique de R. Buser. Ce dernier avait, en effet, signalé un petit
nombre d’hybrides entre A. pentaphylla et plusieurs espèces du groupe
des Alpines. Or, l'examen cylologique a montré que les parents de ces
hybrides ont bien du pollen normal qui germe sur le stigmate et va
féconder l’oosphère.
Un cas certain de parthénogénèse — le dernier en date — vient, enfin,
d’être découvert chez les Thyméléacées par H. Winkler (Ber. d. deutsch.
bot. Ges. XXI, p. 556) dans Wikstremia indica (L.) C. A. Mey.
Dans tous les cas de reproduction asexuée qu’on vient d'énumérer,
c'est Loujours l’oosphere qui se développe en embryon sans avoir été
fécondé. M. de Candolle pense qu'il faut leur conserver le terme consacré
de parthénogénèse, même lorsque le noyau de l’oosphere n’a pas subi la
réduction chromatique.
M. le professeur Chodat remercie M. le Président pour cette commu-
nication qui résume d’une manière complète, au point de vue botanique,
l’état actuel de nos connaissances sur une importante question biolo-
gique. Conformément aux conclusions de M. de Candolle, notre savant
collègue ne considère pas les objections de Strassburger contre le terme
de parthénogénèse comme suffisamment fondées, les cas étudiés méritent
de l'être encore davantage et la parthénogénèse expérimentale, en
zoologie surtout, n’a pas encore éclairé ce point de la science d’une
lumière bien décisive, au contraire. Pour le moment, M. Chodat conseil-
lerail aux auteurs sur la parthénogénèse d'écrire leurs travaux dans un
sens purement critique.
M. le Dr Maurice Boubier distingue entre la pseudo-parthénogénèse
évidente et la parthénogénèse proprement dite dont la preuve n’est pas
encore faite. Une intéressante discussion à laquelle prennent part
MM. Chodat et Penard s’engage sur ce point sans aboutir à une conclu-
Sion certaine.
SECONDES ADDITIONS A LA FLORE DES ALPES D’ANNECY. —
M. Gustave Beauverd signale les adjonctions suivantes qui lui ont été
obligeamment communiquées par notre collègue correspondant M. l’abbe
Gave, ou qu’il a notées personnellement en 190% pour les différents
massifs botaniques des Alpes d'Annecy.
1° Massif du MtJ oly. — La bibliographie complète de cette
chaine est encore inédite, et a été résumée partiellement en 1904 par
4)
308 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (189)
M. Gave dans le Guide du Touriste à Mégève, par H. Feige (Genève,
Sadag 1904), aux pages 50 à 55; à relever comme nouveau pour toutes
les Alpes d'Annecy le Ranunculus glacialis L. au Mt Joly. — Des
récoltes personnelles de M. Beauverd au Mt Joly, il faut citer comme
inédit pour cette chaîne : Leontodon Taraxaci Lois. au sommet et Alchi-
milla subsericea Reuter (obligeamment déterminé par Buser), dans les
schistes houilliers en descendant sur le Fayet.
2 Massif des Aravis. — La littérature florislique de ce massif,
telle qu’elle a été arrêtée dans le Bull. Herb. Boiss. tome IV : 604 (1904),
doit être complétée comme suit :
1852-56. — Quelques indications dans les Bulletins de la Société Hallé-
rienne de Genève.
1873. — Bourgeau, Plantes de la Haute-Savoie (Exsiccata).
1883. — Romieux, in Rapport présidentiel de la Soc. bot. Genève,
vol. 3 : 14, le Carduus defloratus X Personata au Mery.
1883. — Schmidely, Bull. Soc. bot. Genève, vol. 3 : 122 à 155 (quelques
rares indications relatives au Méry).
1888. — Guinet, Catalogue des Mousses de Genève, in Bull. Soc. bot.
Genève, vol. 4, pp. 245 à 511 (indications bryologiques).
1889. — Masclef, in Revue gén. de bot., vol. 1 : 597-610 (indications
d’Helleborus en Savoie).
1903. Beauverd, Une variété nouvelle de Teucrium Botrys (du Mt Méry),
in Bull. Herb. Boiss., vol. 4 : 96 (déc. 1903).
1904. — Gave, liste de plantes de differents points des Aravis aux
environs de Mégève, in « Guide de Megeve » A. Feige.
Plantes nouvelles :
Meum athamanthicum L., au Christomet, nouveau pour les
Aravis et toute les Alpes d’Annecy ! (communie. P. Gave, |. c.).
Hieracium alpinum L.. abondant au Mery, entre 2000-2200 m., inédit
pour les Aravis.
Hieracium prenanthoides Vi. et var. spieatum (Allioni) Arvet-Touvet
forêt de la Bombardelle, vers 1700 m.
Elyna Bellardi Koch, sommet du Mery, à 2400 m.; connu ailleurs aux
Aravis seulement en deux stations, l’ Aiguille de La Clusaz (Kieffer, 1889)
et la Roche Perfiaz (Beauverd, 1903).
3° Massif du Vergy. — Un tableau synoptique complet de la
litterature botanique de ce massif bien expioré sera publié dans un
article ultérieur; à signaler deux plantes intéressantes communiquées
par M. Gave et inédites pour la flore des Vergys : Eriophorum vaginatum
L., sur Mont-Saxonnet, aux Planets (1900 im. env.), et Pinguicula Reuteri
Genty, au col de la Glacière, vers 1800 m., sur Brezon.
4 Massif de la Tournette. Adjonctions de 1904 à la biblio-
graphie botanique : Beauverd, Compte rendu de lherborisation du
1er avril 1904, in Bull. Herb. Boiss., vol. 4 : 493. — id. Le Globularia
nudicaulis a la Montagne de Veyrier (Annecy), 1. c., p. 608.
Plantes inédites pour tout le massif : Asplenium fontanum (Cheres);
Ophrys arachnitis (Col des Nantets); Aceras anthropophora (Chères);
Sedum anopetalum DC. (abondant à Saint-Germain !); Ononis Natrix (id.);
(190) G. BEAUVERD. SUCIÈTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 30)
Selinum carvifolium (entre Menthon et Veyrier); Chærophyllum aureuin
(abondant sur Alex, au Col des Nantets et sur Veyrier !); Pyrola media
(Cheres!); Pinguicula Reuteri (Dent du Cruet !); Hieracium dentatun
Hoppe et var. Gaudini (Christener) Arvet-Touvei (Tournetie, sur
Thônes).
Inédit pour la Montagne de Veyrier : Alnus viridis (col des Contreban-
diers) et Chrysosplenium aiternifolium (sur la station de Dingy).
5° Massif de la Filliere. Adjonctions bibliographiques à la
liste donnée par le Bulletin des travaux de la Société botanique de
Genève, fasc. X : 61 (1903).
1899. — Guinet. Additions au Catalogue des Mousses des environs de
Genève, in Bull. Soc. bot. Genève, fase. 5 (quelques notes bryologiques
sur la région).
1904. — Beauverd. Rapport d’herborisation à Saint-Clair, ete., in Bull.
Herb. Boiss., vol. 4 : 493.
1904. — Beauverd, Additions à la flore des Alpes d'Annecy, L c.,
p. 604.
490%. — Lendner, Rapport sur l’herborisation au Parmelan, |. c.,
p. 1174.
Plantes inédites pour tout le massif de la Filière :
Cystopteris alpina (Parmelan); Andropogon Ischæmum (Morette,
Thônes); Poa trivialis (vallon de la Fillière, répandu); Festuca lolia-
cea(1d.); Festuca pumila (Parmelan); Bromus racemosus (Nillaz); Avena
elatior (Villaz et Naves, répandu); Gyperus fuscus (sous Villaz; rare
el nouveau pour les Alpes d’Annecy); Carex himosa (Saint-Clair), Parie-
taria officinalis (Dingy): Polygonum hydropiper (Villaz et Naves, répandu);
Acer campestris (répandu); Aypericum hirsutum (sur Villaz et sur Dingy,
Parmelan; sur Entremont, les Auges); X Primula variabilis (Villaz,
Naves, Saint-Clair; répandu); Teucrium Botrys var. trilobum (sous Villaz,
rare); Veronica Beccabunga (Nillaz, Saint-Clair, Dingy, répandu); Vero-
nica Anagallis (Moreite); Scabiosa Columbaria var. lucida (toutes les
hauteurs). S. Columbaria var. alpestris (Soudine, sur Usillon); Aster
Amellus (Parmelan, sur Dingy: Lachenaz, sur Morette); Solidago monti-
cola (Soudine, à la Truie); Senecio aquaticus (Saint-Clair : nou-
veau pour les Alpes d'Annecy); Hieracium subpallens Arvel-
Touvet (les Auges et Parmelan : nouveau pour les Alpes d’Annecy).
Omis dans le catalogue de 1903, bien que signalé des 1866 : Draba
aizoides (commun sur tous les sommets; descend au pont de Saint-Clair,
à 519 m.).
Ces nouvelles adjonctions portent à 1026 le nombre des plantes vascu-
laires signalées dans le massif de la Fillière; ce nombre qui était de 979
en 1903, avait été porté à 1002 avec les dernières acquisitions signalées
dans les travaux ci-dessus énumérés. Ces acquisitions se répartissent en
ubiquistes ou espèces triviales de la plaine pour la plupart des cas, et en
éléments montagnards jurassiens pour le reste; aucune espèce exclusive-
ment alpine.
_Quelques-unes des plantes mentionnées accompagnaient cette commu-
nication.
SUR LE CARDUUS DEFLORATO-PERSONATA MICHALET (1854).
— M. Gustave Beauverd présente un spécimen de cet hybride prove-
310 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser.) 1905 (191)
nant de la lisière supérieure des forêts de Méry, sur Pralong (Aravis), et
donne les détails suivanis sur l’histoire de sa nomenclature :
4852. — Michalet distingue le premier cette plante à la Faueille (Jura
francais), puis au Vuarne (Döle), entre de nombreux parents, et en
pubiie une diagnose en
1854, sous le nom de Carduus deflorato-Personata dans les Mémoires
de la Société d'émulation du Doubs, p. 15, où il indique une troisième
station jurassienne découverte par Grenier au Mont-d’Or (sur Pontarlier).
1864. — Publication de la « Botanique du Jura », par Michalet, où
Grenier propose le nom de Carduus personata-defloratus pour la même
plante (1. c.. p. 203).
1865. — La « Flore de la chaîne jurassique» de Grenier maintient
celte dernière formule en l’accompagnant d’une notice juslificative
(l. e.. p. 445).
1874. — Brügger publie son «Flora Curiensis » et y mentionne
(p. 68) un « Cardus defloratus X Personata Brgg. (1855) ! >.
1880. — Brügger in Jahresb. der Naturf. Gesellsch. Graubünd. XXIII-
XXIV : 107, modifie sa première formule en « Carduus Personata X deflo-
ratus» et, le premier, lui donne un nom binaire, Carduus Nægelii
Brügger, qu'il identifie au Carduus arctioides des auteurs suisses.
Nota. — Ce même article renvoie entre autres aux «Bulletins phyto-
statiques » (Schwyz 1868) et à la «Flore tabellaire» (id. 1869), publiés
par Rhyner cher J. Burgler. La premiere de ces publications cite effecli-
vement un «Carduus deflorato-Personata Brügger» qui, dans le sens le
plus strict fait double emploi avec le nom de Michalet publié en 1854. —
Quant à la mention de « Carduus personato-defloratus Christ. Bulletin de
la Société Hallérienne de Genève en 1854», nous avons vainement con-
sulté l’ouvrage indiqué sans trouver trace de ce nom : le seul hybride de
Carduus mentionné dans les quatre Bulletins qui constituent le-volume
cité est celui de « Carduus deflorato-nutans H. Christ» aux pages 33 el
87 (1854 et 55!).
1884. — G. Beck publie un Carduus digeneus Beck in Fl. Hernstei-
nensis, petite édition, p. 437?, qui est accompagné d’une bonne descrip-
tion et identifié in Fl. Nieder-Oesterr. (1893) à un hybride de Carduus
defloratus X personatus.
1885. — Le nom de Carduus Bambergeri attribué par Gremli à
Hausmann pour la combinaison C. defloratus X Personata est publié
valablement dans la 5me édition de «l'Excursionsflora der Schweiz»,
p. 248, sans description.
1888. — Ce même nom « Carduus Bambergeri Hausmann » est publié
par Huter chez Kerner dans les «Schedæ ad floram exsice. austro-hunga-
ricam ». fase. V : 65. accompagné d’un exsiccala (No 1781) et de la men-
tion Carduus Personata X Rheticus®. — C’est à cette date que l’Index
de Kew, Supplément I. attribue à tort la priorité de publication du nom,
en le citant d’ailleurs avec une grosse faute typographique (C. Bunbergü).
4893. — G. Beck in «Flora von Nieder-Oesterreich » décrit deux nou-
! La date de 1855 se rapporte à une dénomination inédite (Red).
? Teste Fl. Nieder-Oesterreich : p. 123%: pas vu l'ouvrage (Réd.).
> Le Carduus Rhæticus DC. est une forme du Carduus defloratus.
(192) G. BEAUVERD. SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE. 311
velles formes de l’hybride C. defloratus X Personata sous les noms de
Carduus stiriacus Beck (l. c., p. 1233) et de C. peculiaris Beck (1. c.,
. p. 1234).
RÉCAPITULATION, — Quatre formules composées, cinq noms binaires et
une double fausse indication en Index, sans compter les erreurs sui-
vanles signalées par M. Emile Burnat, à qui nous avions soumis le cas,
et que nous remercions bien vivement ici pour la communication de ses
très obligeantes recherches parmi les matériaux de son riche herbier
utilisés par Gremli dans sa « Flore analytique » :
1875. — «Cirsium Bambergeri Hausm. in herb. et in litt. = C. deflo-
« ratus X Personata, Tirolia orient. Iselthal, leg. Ausserdorfer aug.
« sept. 1875». — Cette étiquette, bien qu'autographiée, mais sans numéro,
« ne se trouve pas dans les conditions exigées par les lois de 1867,
« art. 42.
1886. — «Dans la publication de Schultz Herb. norm., nov. ser. (édité
« par Keck) se trouve ce qui suit: « No 2007, Garduus Bambergeri Hausm.
» Fl. Tir. = C. Personata X defloratus, leg. 1 aug. 1885. In monte
« Wolkeskofel, etc. leg. Treffer.» Celle centurie a été publiée en jan-
« vier 1886. — Keck a eu tort d'attribuer ce Carduus à Hausmann
« Flora von Tirol.
« Il résulte de tout ce qui précède que c’est bien en 1885 que la publi-
« cation effective du C. Bambergeri a eu lieu, et cela par Gremli; ce n'est
« point 1886, et encore moins 1888..... »
ConcLusIoNs, — Il n’existe malheureusement pas d’accord international
pour la nomenclature des hybrides, et la solution proposée ne repose que
sur l'hypothèse de la sanction par le prochain Congrès de Vienne des
« Propositions» du groupe belge-suisse, art, 40bis à sexies (cf. aussi
«Commentaires », L. €,, p. 30). Selon ces propositions, les hybrides du
Carduus defloratus X Personata devraient avoir la nomenclature binaire
suivante :
X Carduus Nægelii Brügger', 1880 (Carduus defloratus X Per-
sonata); — Carduus digeneus Beck (1884); — Carduus Bambergeri
Hausmann ex Gremli (1885); — Carduus stiriacus Beck (1893); — Car-
duus peculiaris Beck (1893). — Selon l’article 40 quinquies proposé, il
pourrail y avoir lieu, après examen des échantillons authentiques, de
laisser subsister tout ou partie de ces noms à titre de variétés. — Ajou-
tons enfin que cette plante n’a pas été recensée par les flores des Alpes
françaises, bien que sa présence au Méry ait été signalée par M. Romieux
et publiée des 1883 dans le Bulletin de la Soc. bot. de Genève, vol. 3,
p. 1% (rapport présidentiel), puis en 1892 par M. Schmidely, in Bull. Soc.
bot. Suisse, fasc. 2 : 61 (rapport présidentiel de M. Chodat).
X CIRSIUM GRANDIFLORUM KITTEL AU MONT MÉRY. — En
confirmant la présence du Carduus Nægelii auprès des chalets de
! Selon une observation très juste de M. Burnat, in litt., le nom de Brügger
ne doit être admis que sous réserve : si les échantillons authentiques de l'her-
bier Brügger n’appartenaient pas à une origine hybride, le nom serait et resterait
mort-ne.
312 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (193)
Sommiers (Mt Méry), M. Henri Romieux annonce pour cetle même
station l’hybride du Cirsium eriophorum Scop. X lanceolatum Hill.
(= X C. grandiflorum Kittel, 1844). Cette plante, connue au Jura, est
inédite pour les Alpes d'Annecy.
OBSERVATIONS ANATOMIQUES NOUVELLES SUR LA TIGE DES
CUCURBITACEES. — Au nom de M. Edmond Bernet, M. le professeur
Chodat donne d’interessants détails sur la découverte que vient de faire.
au laboratoire de l’Institut botanique, le jeune fils de l’auteur du Cata-
logue des Hepatiques du Sud-Ouest de la Suisse : une analyse anatomique
de la tige du Gucurbita Pepo L., cette plante classique des premières expé-
riences de laboratoire, vient d'y démontrer l'existence d'assises
génératrices à cellules superposées prolongées sur toute la surface
du tissu des tubes criblés périmédullaires. — Cette constatation est
nouvelle pour ce genre. et M. ie D' Viret engage M. Bernet à
poursuivre ses recherches sur la même plante dans la région des
nœuds et le voisinage des feuilles, où il pense que les phénomènes
de liaisons pourraient ranger le cas du Cucurbita Pepo avec celui de
l’Acanthus mollis!.
30me ANNIVERSAIRE DE LA SOCIETE. — M. Henri Romieux fait
remarquer qu'au 4e mars 1905, la Société botanique de Genève aura
atteint sa 30% année d’existence, et demande s’il n’y aurait pas lieu de
célébrer cet anniversaire par une réunion extraordinaire intime. En
raison de l'heure avancée, et après discussion à laquelle prennent part
MM. Aug. de Candolle. Chodat, Penard, Marlin, Romieux, Viret et
Beauverd, la réunion d’anniversaire est admise en principe, et le Comité
chargé de son organisation.
Après avoir admiré un splendide Dendrobium speciosum Smith importé
de Port-Jackson (Australie) en 1827, appartenant aux serres du jardin
municipal des Cropettes et obligeamment mis au service de la décoration
de la salle par notre dévoué collègue M. Nitzschner, la séance est levée
ADS ya.
Seize assistants : MM. Augustin de Candolle, Penard, Romieux, Viret,
Beauverd; Bernet, Bertrand, Boubier, Bouchard, Casimir de Candolle,
Chodat, Guinet, Lendner, Martin, Mlle Sergueeff; Mme X.
1 Cf. Viret. Contributions à l'étude des liaisons du phloème, ete., in Travaux
de l’Institut de botanique de Genève, 6me série, fasc. VI. (Genève 190%).
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
Roc UNS
&
ER
er CEA VS
- 1 x zallisst & sg cs hat
fi eolillso BZ ZERE x #nislssique
x quo si ana P — nn >
SE ee
Mech ans sliiel ll. — ATEN an A a7 50 er
N 5 olsagsa ,\X — Z x Shi» > Jo olssags a —
+
au
|
|
E
L
tn € hi - a u) a a
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). 1905
LEGENDE DE LA PLANCHE I
Fig. 1 à 8. — Campylopus Carremoanus. — 1, plante entière, grandeur
naturelle. — 2, 3, feuilles X 13. — 4, cellules alaires X 110. — 5, cellules
supraalaires X 270. — 6, cellules moyennes X 270. — 7, pointe d'une feuille
x 270. — 8, partie d’une coupe transversale de la nervure, vers le milieu X 270.
Fıs. 9 à 41. — Campylopus Tullgreni. — 9, plante fertile, grandeur naturelle.
— 10, capsule et coiffe X 13. — 11, capsule à l'étal sec X 13.
- Fig. 12 à 19. — Fissidens atlanticus. — 12, plante entière, grandeur
naturelle. — 13, sommet d'une tige X 13. — 14, 15, 16, 17. feuilles X 32.
18, tissu marginal vers le milieu X 270. — 19, tissu du sommet X 270.
REN tn.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER Ser. 2 i Tome V Planche 1 \
&
ASS SAND, En ei
N IR ENOSD en
All Un N
| Ÿ R ala
& \ S \
AK
TATH.L.COMBES . MONTPELLIER: à
TR MATE T OUR
IT. CARDOT DEL.
1-8: CAMPYLOPUS CARREIROANUS Carp.._ 9-11: CAMPYLOPUS TULLGRENI Ren.et CARD.
70 12-19: FISSIDENS ATLANTICUS Ren.et Car».
N a 1 à.
5 DRE ENTRER AORLIEL TS GEREFREROE SEEN N EEE
LT ang mr din ee \
‘il Fe | fl
LI
ll hun sil ee vs j \ € #1 jo en
lin Abe à CLEO
3 iM ei Î k \
va or il aa ‚eorieliesd Fi 3
PAU - Am
S Q \9 (a oa 0 d esp À NO
Be » sf ausb zo |. 144
fr) moines A js Te Xallisoi sl ||
(IE SALAM
ya et don ‚al |
a an A 2 1 | a
er | 19h aa M 4 Î a f
ji ol 2100 ‚ouvion | Là Re
ie, 2) “es
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). 1905
LEGENDE DE LA PLANCHE II
Fıs. 4 à 9. — Grimmia azorica. — 1, plante enliere, grandeur naturelle. —
2, 3, 4. feuilles X 26. — 5, tissu basilaire d’une feuille X 138. — 6. cellules
basilaires, dans le voisinage de la nervure X 270. — 6b, les mêmes cellules
dans le @. érichophylla X 270. — 7, cellules suprabasilaires X 270. — 7b, les
mêmes dans le G. trichophylla X 270. — 8, cellules de la partie supérieure de
la feuille X 270. — 9, section transversale de la feuille dans la partie supérieure
X 138.
Fic. 10 à 49. — Alophosia azorica. — 10, plante entière, grandeur naturelle.
— 11,12, feuilles X 413. — 13, tissu de la partie basilaire de la feuille X 270.
— 14, issu de la partie supérieure X 270. — 15, section tranversale de la
nervure, vers le milieu X 270. — 16, section transversale d’une partie du
hmbe X 270. — 17, capsule X 9. — 18, stomate X 138. — 19, coiffe X A.
Fıs. 20 à 31. — Lepidopilum virens. — 20, plante entière. grandeur nalu-
relle. — 21 à 29, feuilles X 13. — 30, tissu dans la partie inférieure de la
feuille X 438. — 31, tissu du sommet de la feuille X 138.
>
Tome V Planche
Ir
Sér.
ar
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
86
Sse
ae®
LITH.L.COMBES. MONTPELLIER.
ID ERTMMEA AZORICA Erle ern 2 10-1) TAVOPHOSTIRLZ OLE
IT. CARDOT, DEL.
Be
PAL ee
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPEGES, TARIETES pl NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames st Phanérogames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du A janvier 1901
Complément au Card Index américain.
Index seul. . Bulletin Index
seul. et Bulletin
ES TLISS CE OUT 20 fr. 40 fr.
Abonnements : \ ee] ß
{ Union postale... 35 » 25%) re 50 fr.
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SELEN ELBE MICOTOGEFEBTUNIVERSALBES
Organ für die Gesammtlinleressen der Myeoiogie, enthallend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprecnungen wichtiger myeologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Sous presse :
FLOR/E LYBICÆ PRODROMUS
OU
CATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambezy (Suisse)
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
raleur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de 1 fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur et à mesure de la publication de l’ou-
vrage. — Le 1 volume (400 pages in-8°) est en vente au prix de 30 fr.
et les 518 pages parues du vol. 2 seront immédiatement envoyées
aux abonnés par l’Herbier Boissier.
Genève, — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
7 BUELLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaboraleur est responsable de ses Irananı.
7 /
SECONDE SERIE
Tome V. 1905.
N° 4.
- Bon à tirer donné le 31 mars 1905.
Prix de l’Abonnement
2) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
À EHERBIER BOISSTER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK BR. FRIEDLÆNDER & SOHN r
3, rue Corneille. \ 44, Carlsirasse. D:
LONDRES
: WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
\
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l’administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numéros égarés.
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège. 3
u
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 4. — AVRIL 1905.
„I. -— Boris Fedtschenko. — NOTULÆ CRITICÆ TUR-
KESTANICH (avec planches Il ee IN 0 313
I. — L. Radikofer. — SAPINDACEÆ COSTARICENSES
determinalæ novæque descript& (locos natales elc. adjecit
DÉS RERUIER) rn. Le OR RER SORA CESR 319
IT. — Paul Chenevard. — CONTRIBUTIONS A LA FLORE
DU TESSIN, Ame suite (avec planche V)................ 329
IV. — Camillo Karl Schneider. — UEBERSICHT UEBER
DIE SPONTANEN ARTEN UND FORMEN DER GATTUNG
SRB AP CEUSDIT PQ)... 24 een LNNEEEE 335
V. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 351
VE — @. Lindau. — ACANTHACEÆ AMERICANE IV..... 367.
VI. — Gustave Beauverd. — REMARQUES SUR LE PIN-
COMCURAMALPINA;; LES M 20 8 See er 37%
VII. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................ 375
IX. — Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
BRORISEIZUNGMOlgt) >. v ee SRE RER 391°
-X. — Gustave Beauverd. — PLANTE DAMAZIANZÆ BRA-
SILIENSES déterminées par différents botanistes et pu-
bliées par Gustave BEauveRD (4 suivre)... ............ 40%
XI. — T. A. Sprague. — A NEW POUPARTIA FROM
IUENDEN EL S(DLA et ba EN SES 408
XII. — Gustave Beauverd. — SOCIÈTE BOTANIQUE DE
GENEVE. Compte rendu de la séance du 13 mars 1905. 409
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 11100 à 11598
PLANCHE CONTENUE DANS CETTE LIVRAISON :
PLancae 5. — Campanula pusilla Hænke var. inciso-serrata Chen.
(Les planches 3 et 4 paraîtront dans le prochain numéro.)
OBSERVATIONS
Les auleurs des Lravaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boisster
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à parl.
Aucune livraison n’esl vendue separement.
Les abonnés sont invites à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
MAY 9 = 1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 4.
. NOTULÆ CRITICE TURKESTANICH
AUCTORE
Boris FEDTSCHENKO
(Avec planches III et IV,)
(Suite.)
Decas II.
11. Ranunculus Schaftoanus (Aitch. et Hensl.) Boiss. ex Buser.
Celte espèce a été découverte en 1879 en Afghanistan, dans la vallée du
Kuram, par M. Aitchison et décrite en 1881 par MM. Aitchison et Hemsley
sous le nom de l'Oxygraphis Schaftoana n. sp.
Dans le Flora orientalis de Boissier Supplementum, p. 5 (edit.
R. Buser 1888) cetie espèce a élé transportée dans le genre Ranunculus
Récemment cette espèce a été mentionnée par M. Lipsky (Matériaux pour
la flore de l Asie centrale, I, n. 1) qui l’a trouvée dans les montagnes du
Darwas et Karateguine.
Dans la « Flore de l’Asie orientale » (Bulletin de la Société botanique
de France, 1904, n. 7, p. 305), MM. Finet et Gagnepain donnent l’énumé-
ration de toules les espèces asiatiques du genre Ranunculus et citent
cette belle plante comme un Ranunculus, en y posant leurs propres
noms : À. Schaftoanus Finet et Gagnepain.
Le but de celte note est de montrer que cette plante doit être nommée
comme suit d’après les règles de nomenclature :
Ranunculus Schaftoanus (Aitch. et Hemsl.) Boiss. ex Buser.
Je veux ajouter que cette plante a été trouvée par moi pendant mon
second voyage au Chougnan (en 190%) dans la région alpine, pres du
glacier Darchaï.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 4, 31 mars 1905. 21
31% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (5)
‘42. Oxytropis diffusa Krassn. nec Led.
Dans la riche collection des plantes des hautes regions du Tian-Chan,
récoltées en 1886 par M. A. Krassnow, on trouve un échantillon d’une
Legumineuse qui a été déterminé par M. Krassnow comme Oxytropis
diffusa Led. et a élé trouvé dans la haute vallée de Sary Jassy.
Une analyse détaillée de cette plante m’a conduit à la conviction qu'il
ne s’agit pas d’un Oxytropis, mais bien d’un Astragalus, notamment
celui qui a été décrit par moi-même sous le nom d’Astragalus Kuscha-
newiczi (dans la Flore du Pamir, par Mme Olga Fedtschenko, n. 136).
L’aire de distribution de cette plante est ainsi beaucoup plus large que je
ne le pensais : c’est une des plantes communes des flores du Pamir et
du Tian-Cham.
13. Oxytropis aculeata Korsh.
En 1895, M. l’Academicien S. Korshinsky a rapporté de son voyage au
Turkestan quelques échantillons d’un arbuste très épineux de la famille
des Légumineuses. En 1896, M. Korshinsky a décrit cet arbuste comme
une nouvelle espèce du genre Oxytropis, O. aculeata Korsh. (« Esquisses
de la végétation du Turkestan. Supplément II. Description des espèces
nouvelles ou peu connues », n. 9, dans Mémoires de l’Académie Impériale
des Sciences naturelles de Saint-Petersbourg, VIe ser., tome IV, n. #4).
Cette plante a été trouvée par M. Korshinsky sur les pentes des mon-
tagnes de la chaîne Transalaï, le long des rivières Arame-Koungei, Tara-
cha, Svié, Kouldouk, 9-11,000” au-dessus du niveau de la mer, ainsi que
sur les pentes de la chaîne de Ferghana le long de la rivière Ouiounkour-
Sou. La description faite par M. Korshinsky m’a suggéré des doutes sur
les affinités de cette planie avec le genre Oxytropis (Sect. Lycotriche,
d’après Korshinsky). L'examen des exemplaires originaux recueillis par
M. Korshinsky que j'ai pu faire dans le Musée botanique de l’Académie
Impériale des Sciences de Saint-Pétersbourg, grâce à l’aimable concours de
M. Litwinow, conservateur du Musée, ne me permit plus de douter que la
plante de M. Korshinsky était un Astragalus et non un Oxytropis. Les
recherches plus approfondies m'ont montré que la plante de M. Korshinsky
est identique avec la plante découverte, il y a déjà une trentaine d'années,
par M. Griffith en Afghanistan et décrite par M. Boissier comme Astra-
galus lasiosemius. Au Jardin Botanique Impérial de Saint-Pétersbourg
j'ai trouvé l'échantillon original de Griffith qui ne diffère nullement de
notre plante.
A. lasiosemius Boiss. est assez répandue dans les montagnes de l’Alai,
Transalai et Ferghana, ainsi que dans le Chougnan et la partie occidentale
du Pamir, où il varie très sensiblement.
(6) B. FEDTSCHENKO. NOTULÆ CRITICÆ TURKESTANICÆ. 315
14. Astragalus Paulseni Freyn.
Entre les espèces nouvelles décrites récemment par M. Freyn (« Plantæ
ex Asia media ») nous trouvons entre autres un Astragalus de la section
Ophiocarpus que M. Freyn a distingué de l'A. ophiocarpus Benth. par
les caractères suivants :
1. Le plus grand nombre de fleurs dans l’inflorescence : 3-6 (au lieu
de 1-2 chez A. ophiocarpus).
2. Le pédoncule plus long que celui de l’A. ophiocarpus.
3. Le caractère de la pubescence.
L'analyse de la descriplion originale de Bentham (in Hooker, FI. of
dr. Ind. II, 122) nous montre que chez la plante du Thibet occidental
(A. ophiocarpus Benth. verus!) les fleurs sont au nombre de 5-6, c’est-à-
dire comme chez la plante du Turkestan. Le pédoncule, quoique court,
est néanmoins distinct et les fleurs ne sont pas sessiles, axillaires.
Quant à la pubescence, la plante recueillie par M. Bunge en Perse
ressemble beaucoup à la plante du Pamir (recueillie par M. Kouschakewicz).
La plante recueillie en Perse par M. Bornmüller s’en distingue un peu
par le caractère de la pubescence et ses fleurs presque axillaires, au
nombre de 1-2.
Le résultat des uos recherches est que l’Astragalus e sect. Ophiocarpus
du Turkestan, décrit par M. Freyn sous le nom A. Paulseni, est le vrai
Astragalus ophiocarpus Benth.
15. Astragalus pamiricus B. Fedtsch.
Dans son mémoire posthume «Plantæ ex Asia media» (Bulletin de l Her-
bier Boissier, p. 764, 1904) M. Freyn a décrit une espèce du genre Astra-
galus (A. charguschanus n. sp.) qui est identique avec la plante qui a
été nommée par moi (dans la Flore du Pamir, par Mme Olga Fedtschenko)
A. tianschanicus var. pamiricus B. Fedtsch. Je conviens maintenant que
cette plante doit être regardée comme une espèce distincte ; mais d’après
les règles de nomenclature elle doit être nommée Astragalus pami-
ricus B. Fedtsch.
16. Astragalus Scheremetewianus B. Fedisch.
Pendant notre voyage au Pamir et au Chougnan en 1901, Mue Olga Fedt-
schenko et moi avons découvert une plante remarquable que j'ai décrite
en 1902 comme nouvelle espèce sous le nom d’Astragalus Scheremete-
wianus. De toutes les autres espèces du genre Astragalus elle ressemble
un peu, par son port, à |A. macropodium Lipsky, mais par ses caractères,
elle se rapproche de la section Diplotheca.
Ma description de cette .espece a été publiée en 1902 (Travaux du
Musée botanique de l’Académie des Sciences de Saint-Petersbourg, vol. ]).
316 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SER.). 1905 (7)
La même plante a été trouvée en Asie centrale par le botaniste danois
M. Ove Paulsen, près du lac Jaschil-Kul. M. Freyn dans son travail
posthume « Plantæ ex Asia media » (Bulletin de ! Herbier Boissier, 1904)
la décrit comme une nouvelle espèce sous le nom d’A. Lipskyanus Freyn.
L'examen attentif de la description de M. Freyn ne laisse aucun doute
que sa plante est synonyme de notre A. Scheremetewianus qui a été
décrite et publiée il y a déjà trois ans.
A. Scheremetewianus forme une section à part (Scheremetewiana) du
sous-genre Phaca.
Je donne une illustration de cette remarquable plante qui est très
repandue dans le Chougnan, comme j'ai pu m’en assurer pendant mes
explorations de 1904.
17. Astragalus Beketowi (Krassn.) B. Fedtsch.
Parmi le grand nombre des espèces nouvelles du genre Astragalus
décrites recement par M. Freyn (« Plantæ ex Asia media ») d’après
les collections de MM. Sintenis et Paulsen, c’est surtout 1’A. poly-
chromus Freyn qui a pour moi un interêt tout spécial. En été 1904,
pendant mon second voyage au Pamir et Chougnan, j'ai recolte au
Muskol (c’est-à-dire dans la même station que celle où M. Paulsen a
trouvé son À. polychromus Freyn), une espèce du genre Astragalus qui
était tout à fait remarquable’ par ses fruits très vesiculeux, et très
distincte de toutes les autres espèces du genre Astragalus que je connais.
Après mon retour du voyage je lis la description de 1’A. poly-
chromus Freyn, publiée pendant l'été et je trouve que cette description
ne diffère en rien de celle de ma plante. Grâce à l’aimable concours
de M. Lipsky, botaniste en chef du Jardin botanique Imperial à Saint-
Petersbourg j’ai eu l’occasion de voir les échantillons originaux de
M. Paulsen et j'ai pu me persuader de l'identité de 1’A. polychromus
avec ma plante.
Il est vrai que chez la plante de M. Paulsen les ovaires ne sont pas
vésiculeux et la pubescence du calyce diffère un peu, mais il est évident
que ces différences proviennent du plus jeune élat de la plante de
M. Paulsen.
Dans le riche Herbier du Turkestan appartenant au Jardin botanique
Impérial de Saint-Petersbourg j'ai trouvé la même plante récoltée il ya
presque vingt ans par M. A. Krassnow dans les montagnes du Tian-Chan.
M. Krassnow a donné la description et une figure de cette plante dans
? Je mentionne cette plante dans mes « Lettres de voyage, 190%» (Bulletin du
Jardin botanique Imperial de Saint-Pétersbourg, 1904).
(8) B. FEDTSCHENKO. NOTULÆ CRITICÆ TURKESTANICH. 317
son ouvrage (Essai de l'Histoire de l'Evolution de la Flore du Tian-
Chan austro-oriental. Saint-Pétersbourg 1888) sous le nom d’Oxytropis
Beketowi n. sp. Dans l’Herbier du Jardin botanique Impérial j'ai trouvé
l'échantillon de M. Krassnow avec fruils mais sans fleurs, sous le nom
d’Oxytropis Famintziniana Krassn. (un tel nom n'existe pas dans la
litierature!). M. Krassnow a fait évidement deux fautes : 1° il a rapporté
une nouvelle espèce du genre Astragalus au genre Oxytropis et 20 il à
donné à cette plante deux noms différents, l’un (0. Famintziniana) dans
l’Herbier, et l’autre (0. Beketowi) dans son ouvrage.
Par suite, la synonymie complète de celte plante doit être donnée
comme suit :
Astragalus Beketowi (Krassnow) B. Fedisch.
Oxytropis Beketowi Krassnow, Essai d’Hist. Fl. Tian-Chan, p. 336,
t. I, 1888.
Oxytropis Famintziniana Krassnow in Hb. Petropol. !
Astragalus polychromus Freyn, Plantæ ex Asia media (Bulletin de
ÜHerbier Boissier, 1904, n. 5, p. 45%).
Cette plante appartient à un groupe très remarquable de plantes qui
ne se trouvent qu’au Pamir et dans les hautes régions du Tian-Chan.
18. Astragalus Tecti Mundi Freyn.
Dans son mémoire posthume (Plante ex Asia media), M. Freyn décrit
une « nouvelle espèce » du genre Astragalus (A. Tecti Mundi) qui fut
découverte par M. Ove Paulsen dans l’Asie centrale, pres de la Pamir-
Darja. L’examen détaillé de la description de M. Freyn ainsi que mes
propres recherches dans les régions voisines de la Pamir-Darja me per-
mettent de déclarer positivement qu'il s’agit d’une forme de l’Astragalus
frigidus (L.) Bge.
19. Chrysanthemum (Tanacetum) pamiricum 0. Hoffm.
Cette plante est très largement répandue dans la vallée d’Alitschour
(partie austro-occidentale du Pamir) où elle a été récoltée par Mme Olga
Fedtschenko et moi en 1901. Pendant mon voyage de 190%, j'eus l’occa-
sion de récolter cette plante dans les mêmes localités du Pamir et en
outre dans les montagnes du Chougnan. Mme Olga Fedtschenko, qui
determinait nos plantes du Pamir récoltées en 1901, constata qu’il s’agis-
sait d’une espéce nouvelie bien différente de toutes les autres. Mme Olga
Fedtschenko donna une description détaillée de cette espèce, qu'elle
nomma Tanacetum Kuschakewiczi n. sp. et l’envoya (en 1902) à la Société
Impériale des Naturalistes de Moscou pour paraître dans les Matériaux
pour la connaissance de la flore et faune de l’Empire russe, Partie botanique.
318 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (9}
Grâce à une fantaisie étrange du rédacteur des éditions de la dite
Société Impériale, le tirage du petit mémoire de Mwe Olga Fedtschenko a
été retardé et les tirés à part de ce mémoire n’ont paru que vers la fin
de septembre 1903.
Pendant ce temps, la même plante a été décrite par M. 0. Hoffmann
qui determinait les Compositæ récoltées en Asie centrale en 1898-99 par
M. Ove Paulsen.
Le manuscrit de M. Hoffmann porte la date de « 19.3.1903 », c’est-
à-dire qu'il a été écrit beaucoup plus tard que l’époque à laquelle le
mémoire de Mme Olga Fedtschenko était déjà entre les mains du rédac-
teur des éditions de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou;
mais comme la publication des mémoires botaniques à Copenhague est
plus rapide et sans retards fâcheux, le mémoire de M. Hoffmann a paru
et a été distribué plus tôt que celui de Mme Fedtschenko. Il en résulte
que celte remarquable plante doit porter le nom de Chrysanthemum
(Tanacetum) pamiricum Hoffm.
Nous donnons ici une illustration de cet arbuste avec quelques détails.
20. Nepeta kokanica Rgl.
Cetle espèce a été décrite en 1881 par M. E. Regel (Descriptions des
espèces nouvelles, n. 152 dans A.-P. Fedtschenko. Voyage au Turkestan,
fasc. 18) d’après les échantillons récoltés par Mme Olga Fedtschenko en :
1871 dans les montagnes de la chaîne d’Alai.
En 1896 les échantillons de la même espèce récoltés au Pamir par
M. Poncins ont été décrits par M. Franchet (Note sur une collection des
plantes du Pamir rapportée par Poneins. Bulletin du Museum d'Histoire
naturelle, 1896, p. 345) sous le nom de N. pamirensis n. sp. Dans sa
Flore du Pamir (Saint-Pétershbourg, 1903), Mme Olga Fedtschenko exprime
l'opinion que N. pamirensis Franchet, ainsi que N. oxicola Franchet (ibid.)
et N. supina Duthie (in Alcock Report nat. hist. Pamir Bound. Comm.,
n. 73, nec Slev.) se rapportent à la même espèce N. kokanica Rgl.
La même espèce de Nepeta a élé décrite par M. Lipsky (Matériaux
pour la flore de l'Asie centrale, II, n. 221) sous le nom Nepeta pamiro-
alaica Lipsky.
Ce nouveau nom donné à une plante qui est connue et nommée depuis
pres de vingt-cinq ans ne servirait qu'à embrouiller inutilement la
nomenclature des Nepeta.
1 Par une erreur inexplicable du rédacteur, ces tirés sont notés de «1904. »
Les épreuves de la couverture n’ont pas été envoyées à l’auteur du mémoire.
ele
319
SAPINDACEÆ COSTARICENSES
JEDER II EIN ZIP NOV ZEOTE VD SES CETTE
L. RADLKOFER
(Locos natales etc. adjecit H. PITTIER)
I. Serjania Schum.
CF. Radik. Serj. Monogr., Monachii 1875, et Suppl. ibid. 1886
(edit. a Reg. Acad. Bavarica).
1. Serjania atrolineata Sauv. et Wr. — Cf. Radlk. 1886, p. 116 (et 1875,
p. 213, sub. nom. $. scatens Radlk.). — Rives de l’Amoura à Xirores, 100 m.,
Talamanca, fl. févr. 1895 (Tonduz, nn. 9359 et 9360); buissons à Nicoya, 300 m.,
fl. blanches, févr. et mars 1900 (Tond., n. 13499) ; bords du Rio Chirripo, 200 m.,
fl. et fr. févr. 1900 (Pittier, n. 16051).
Distrib. : Amérique continentale, entre le Yucatan et Vénézuela ; île de Cuba.
2. Serjania caracasana Willd. —Cf. Radlk. 1875, p, 146; 1886, p. 94. —
Forma 3. genuina Radik., Il. ce. — Costa Rica (Oersted); buissons et lisières
des bois supérieurs du Rodeo de Pacaca. 1100 m., fl. 28 déc. 1889 (Pitt., n. 1636);
ibid., fl. et fr. 2 janv. 1891 (Pitt., n. 3242).
Distrib. : Amérique tropicale, du Guatémala au Brésil.
3. Serjania cardiospermoides Schlecht. et Cham. — Cf. Radlk. 1875,
p. 110; 1886, p. 86. — Forma 3. subjubata Radik. (forma nova). — Surubres
près S. Mateo, 300 m., fl. 12 février 1892 (Biolley, n. 7049).
A forma 4. genuina Radik. etf. 2. leptothyrsa Radlk., (in John Donnell Smith
Enum. IV, 1895, p. 21) differt ramorum (triangularium) angulis pilis densioribus
setulosis subjubatis.
Distrib. : Amérique centrale, Mexique.
320 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (2)
4. Serjania cornigera Turez. — Cf. Radlk. 1875, p. 117; 1886. p. 89. —
Forêts de Boruca, fl. et fr. déc. 1891 (Tond., n. 4587).
Distrib. : Panama.
5. Serjania grandis Seem. — Cf. Radlk. 1875, p. 297; 1886, p 153. —
Forêts de Boruca, 500 m., vallée du Diquis, fl. déc. 1891 (Tond., n. 4586) ;
broussailles à Buenos-Aires, 300 m., vallée du Diquis, fl. et fr. févr. 1892
(Tond., n. 6673).
Distrib. : Panama, Colombie.
6. Serjania inebrians Radik. — Cf. Radik. 1875, p. 346; 1886, p. 160.
— Ujarras. 1000 m., vallée du Reventazon (n. v. barbasco; Oersted).
7. Serjania mexicana Willd. — Cf. Radlk. 1875, p. 235; 1886, p. 124. —
Turrialba (n. v. bejuco espinoso; Oerstedt); Surubres pres S. Mateo, 200 m.,
fl. mars 1891 (Biolley, n, 4058); Buenos-Aires, vallée du Diquis, fl. janv. 1892
(Tond., n. 6715); Sipurio, 100 m., Talamanca, fl. et fr. avril 189% (Tond.,
nn. 8740 et 8742) ; Tsaki, 200 m., Talamanca, fl. et fr. avril 1895 (Tond., n. 961%) ;
savanes de Santa Fé de Terraba, 200 m., vallée du Diquis, fr. févr. 4897 (Pitt.,
n. 11199) : autour de Terraba, 250 m., vallée du Diquis, fl. mars 1898 (Pitt.,
n. 12040); las Vueltas de Tucurrique, 650 m., vallée du Reventazon, fl. avr.
1899 (Tond., nn. 12899 et 13117); bords du chemin à Nicoya, fl. mars 1900
(Tond., n. 13881).
Distrib. : Mexique S., Amérique centrale, Colombie, Jamaïque.
8. Serjania racemosa Schum. — Cf. Radik. 1875, p. 264: 1886, p. 135.—
Forma 3. hirta Radlk. Il. cc. — Ujarras. 1000 m., vallée du Reventazon
- (Oerstedt); buissons à las Vuelias de Tucurrique, 650 m., vallée du Reventazon;
fl. 1898 (Tond., n. 12899).
Distrib. : Mexique, Amérique centrale.
9. Serjania rhombea Radlk. — Cf. Radik. 1875, p. 324 ; 1886, p. 157. —
Pacaca, fl. nov. 1846 (Oersted); bois et taillis du Rodeo de Pacaca, 900 m.,
fr. déc. 1889 (Pitt., n. 1639); buissons à Boruca, 500 m., vallée du Diquis,
fr. déc. 1891 (Tond., n. 4737).
Distrib. : Amérique centrale, Colombie, Vénézuela.
10. Serjania rufisepala Radik. — Cf. Radik. in J. Donnell Smith Undeser.
Pl. from Guatemala, ete., Bot. Gaz. XVI, 1891, p. 191. — Buissons à Orosi,
vallée du Reventazon, 1000 m. (n. v. bejuco juriso), fl. et fr. mars 1902 (Pitt.,
n. 16368).
Distrib. : Guatemala.
11. Serjania sordida Radik. — Cf. Radlk. 1875, p. 272; 1886, p. 141. —
La Uruca, 1100 m., près San José (Bioll., n. 405); bords du rio Ciruelas,
au-dessus de Barba, 2000 m. (n. v. bejuco juriso), fl. mars 1890
(Tond., n. 2208); haies près San José, 1200 m., fl. mars 1900 (Tond.,
n. 11000). :
Distrib. : Mexique S., Amérique centrale.
(3) L. RADLKOFER. SAPINDACEÆ COSTARICENSES. 321
12. Serjania triquetra Radik. — Cf. Radik. 1875, p. 305; 1886, p. 155. —
Collines de Nicoya, 400 m., fl. et fr. janv. 1900 (Tond., n. 13500).
Distrib. : Mexique S., Amérique centrale.
Il. Paullinia Linn.
Cf. Radik. Paull. Monogr., Monachii 1895-96 (edit. a Reg. Acad. Bavarica).
1. Paullinia bracteosa Radlk., spec. nova, typus in Herb. Instit. phys.-
geogr. nat. costaricensis.
Scandens, fruticosa, præter thyrsos flavo-villosos plus minus glabrata ; rami
5-costati, profundius sulcati, costis sub foliorum insertione setoso-pilosis, ceterum
glabratis; corpus lignosum simplex, sulcatum ; folia 5-foliolato-pinnata ; foliola
elliptico-oblonga, terminale ex obovato cuneatum, acuminata, subsessilia, supra
medium repande calloso-dentata, rigide coriacea, plurinervia, ad nervos oblique
adscendentes in plicam depressa, inter nervos (utrinque 12—1%) subtus laxe sub-
clathrato-venosa, supra glabra, subtus ad nervos et circa articulationes pilis
setulosis longis adpressis laxe adspersa, in axillis nervorum imberbia, glandulis
microscopicis helicoideis accumbentibus adspersa, reti utriculorum laticiferorum
subtus instructa, epidermide non mucigera, paginæ inferioris (ut in plurimis
Sect. I. speciebus) sparsim erystallophora ; petiolus rachisque late alata ; stipulæ
elongate oblongæ, quartam usque dimidiam petioli partem æquantes, scariosæ,
siriatæ; thyrsi solitarii, robusti, folia æquantes vel breviores, flavide villosi,
basi interrupte subverticillalim, apice conferte cincinniferi; cincinni sessiles,
9—7-flori, bractea ipsis fere duplo longiore oblonga (vel apicales subulato-lineari)
scariosa præter margines mox glabrata suffulti; flores majores, pedicellati,
sepalis extus et intus pilis flavidis adpressis tomentosis; fructus sectionis (I.)
magnus, ellipsoideus, apiculatus, in stipitem mediocrem contractus, apice et basi
flavido-villosus, ceterum glabratus, intus glaber; semen (immaturum) compres-
sum, oblongum, arillo dorso fisso fere usque ad apicem obtectum, glabrum.
Rami diametro 5—8 mm. Folia 24—38 cm. longa, 16—22 cm. lata; foliolum
terminale 12—16 em. longum, 5—7 cm. latum, lateralia paullum minora; petiolus
communis 6—8 cm. longus, rhachis dimidio vel fere dimidio brevior, alis utrin-
que 5 mm. latis, rhacheos superne latioribus; stipulæ 2—4 cm. longæ, 4—8 mm.
late. Thyrsi 18—2% cm. longi, a basi cincinniferi, rhachi angulosa sulcata 3 mm.
crassa; bracteæ 8—12 mm. longæ, 3 mm. late, bracteole breves, ovalo-trian-
gulares; pedicelli 5—6 mm. longi, flavo-villosi, prope basin articulati. Sepala
(alabastri) suborbicularia, duo exteriora reliquis breviora. Petala elliptica, cras-
siuscula, 4 mm. longa, 3 mm. lata; squamæ duas petalorum tertias æquantes,
margine villosæ, superiores crista brevi late obovata appendiceque deflexa brevi
late barbata, inferiores crista oblique aliformi instructæ. Tori puberuli glandulæ
322 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1û05 (4)
superiores transversim ellipticæ, antice glabriusculæ. Staminum filamenta com-
pressa, præsertim intus villosa; antheræ glabræ. Germen ellipsoideum, villosis-
simum, stylo brevi apice 3-cruri. Capsula stipite 1 cm. longo adjecto 4,5— 5 cm.
longa, 2,5 cm. crassa, ad dissepimenta quam maxime spongioso-incrassata, sieca
subfusca.
Broussailles à Tuis, 650 m., bassin du Reventazon, fl. et fr. nov. 1897 (Tond.,
n. 11416).
Obs. : In Sect. I. post Paulliniam imberbem Radlk. inserenda est.
2. Paullinia costaricensis Radlk. — Cf. Radik. 1. e., p. 210. — Près
Cartago et Pacaca, fl. avr. 1847 (Oersted, n. 25); haies près San José, fr. mai
1857 (C. Hoffmann, n. 489); haies à San Jose, 1100 ın., fl. 15 janv. 1888 (Pitt.,
n. 69): forêts de Boruca, 450-500 m., vallée du Diquis, fl. févr. 1891 et 1892
(Tond., nn. 39%4 et 6623); le long du rio Tirribi, près San José, 1100 m.,
fl. janv. 1893 (Tond., n. 7330); pres San Jose, 1100 m., fl. et fr. mars 1894
(J. Donnell Smith, n. 4766); forêts de Santo-Domingo de Osa, fl. mars 1896
(Tond., n. 10057); broussailles autour de Nicoya, fr. mars 1900 (Tond.,
n. 13848).
Distrib. : Costa-Rica.
3. Paullinia costata Schlecht. et Cham. — Cf. Radik. 1. c., p. 192. —
Broussailles à Tuis, 650 m., bassin du Reventazon, fl. nov. 1897 (Tond.,
n. 11417).
4. Paullinia Cururu Linn. emend. — Cf. Radik. 1. e., p. 128. — Forêts
de Nicoya, 300 m., fl. avr. 1900 (Tond., n. 13971).
Distrib. : Amérique centrale, Colombie. Vénézuela.
ÿ. Paullinia fasciculata Radik. — Cf. Radlk. I. e., p. 124. — Rives de
l’Amoura à Xirores, 100 m., Talamanca, fl. févr. 1895 (Tond., n. 9361).
Distrib. — Guyane française et île Tobago.
6. Paullinia fimbriata Radlk., sp. nova, typus in Herb. Instit. phys.-geogr.
nat. costaric.
Scandens, fruticosa, hirsula, rami 5-sulcali, 5-costati, coslis dense ferrugineo-
hirsutis; corpus lignosum simplex : folia 5-foliolato-pinnata; foliola late elliptica,
apice acute acuminala, basi terminale acutum, breviter petiolulatum, lateralia
rotundata, subsessilia, omnia supra medium remote repando-dentata, dentibus
nervo excurrente calloso-apiculatis, piloso-penicillatis, chartaceo-membranacea,
laxiuscule clathrato-venosa, supra laxius, sublus densius pilis pallidis in nervis
sufferrugineis hirsuta, glandulis microscopicis nutantibus crebris obsila, punctis
lineolisque pellucidis notata, fibris sclerenchymaticis ad paginam superiorem
obviis, epidermidis (superioris) cellulis margine sinualis non mucigeris: peliolus
rachisque nuda, dense ferrugineo-hirsuta; stipulæ magnæ, semi-orbiculares,
usque ad medium fissæ, stellato-fimbrialæ; thyrsi solitarii vel apice paniculatim
congesti, ferrugineo-hirsuti; bracteæ conspicuæ, ovato-lanceolatæ, apice interdum
denticulatæ; flores robusli, sepalis adpresse cinereo-tomentellis, 3. et 5. fere
(5) L. RADLKOFER. SAPINDACEÆ COSTARICENSES. 323
omnino liberis; capsula juvenilis (potius germen auctum) trigono-subglobosa, in
stipitem perbrevem contracla, extus dense rufescenli-lomentosa, intus pilis
tubulosis rufis vestita.
Rami diametro 6 mm., cortice fusco. Folia ad 40 cm. longa, 30 cm. lata;
foliola 10—25 cm. longa, 7—12 cm. lata, e viridi fuscescentia; petiolus éom-
munis 5—8 cm. longus, teretiusculus, ferrugineo-hirsutus; stipulæ 2 cm. longæ
et late, utrinque adpresse pilosæ. Thyrsi inferiores pedunculo elongato flexuoso
(apice bicirroso) folia subæquantes, superiores peduneculo brevi (ecirroso) 8—10 cm.
longi, rhachi diametro I—2 mm. dense cincinnigera, cincinnis sessilibus con-
tractis; bracteæ ad 6 mm. longæ, 2,5 mm. latæ, pilosæ, bracteolæ subulatæ,
minores; pedicelli supra medium articulati, 4—5 mm. longi. Sepala duo exte-
riora vix dimidiam interiorum partem æquantia, interiora 4 mm. longa, coriacea,
omnia intus superne pubescentia. Petala obovato-oblonga, cire. 5 mm. longa,
extus glabriuscula, intus dense -glandulosa basique pilosella; squamæ duas peta-
lorum tertias æquantes, margine deorsum pilosæ, superiores crista brevi subin-
tegra appendiceque deflexa villosa instructæ. Tori dense pilosi glandulæ semiorbi-
culares, margine pubescentes. Staminum filamenta præsertim apice dense
fusco-pilosa; antheræ glabræ. Germen trigono-subglobosum, subsessile, rufes-
centi-tomentosum, stylo brevi apice 3-cruri coronalum.
Au-dessus de Tsaki, 400 m., Talamanca, mars 1895 (Tond., n. 9414).
Obs. : In Sect. III. post Paulliniam stellatam Radlk. inserenda est.
7. Paullinia fuscescens Kunth. — Cf. Radlk. 1. e., p. 275. — Forma
3. glabrescens Radlk. |. c., p. 282. — Lisiere des pâturages à la Palma, 1500 m.,
23 août 1898 (Tond., n. 12482).
Distrib. : Amérique centrale, Colombie, Vénézuela.
8. Paullinia macrocarpa Radik. -— Radlk. 1. c., 1895-96, p. 326. —
Turrialba, fl. mai 1847 (Oersted).
9. Paullinia mallophylla Radik. — Radlk. I. e., 1895-96, p. 254. —
Ujarräs, fl. févr. 1847 (Oersted) ; entre Tortuga et Sapoa, fl. mai 1847 (Oersted).
10. Paullinia subnuda Radik. — Radik. 1. c., 1895-96, p. 27%. — Punt-
arenas, fr. janv. 1859 (Scherzer).
Distrib. — Panama, Guyanes, Brésil septentrional.
11. Paullinia trisulca Radik., sp. nova, typus in Herb. Instit. phys.-geogr.
nat. costaric.
Scandens, fruticosa, glabra; rami obtuse 3-angulares, profunde 3-sulcati;
corpus lignosum simplex, 3-sulcatum; folia 5-foliolato-pinnata, longius petiolata ;
foliola oblongo-lanceolata, acuminata, basi terminale attenuatum, lateralia supe-
riora acula, inferiora ovata, omnia peliolulata, utrinque remote 2—3-dentata,
chartaceo-membranacea, glandulis microscopicis geniculatis subtus obsita, reli
utriculorum laticiferorum interrupto subtus instructa, epidermide non mucigera ;
petiolus rhachisque nuda; stipulæ elongatæ, subulato-lanceolatæ, striatæ, sca-
riosæ; thyrsi breviuseuli, in ramis adultioribus ad nodos fasciculatim congesti
324 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.). 1905 (6)
et pauciores vel singuli in ramis junioribus ad foliorum axillas ; flores mediocres,
sepalis basi pedicellisque supra articulationem basilarem puberulis ; fructusignotus.
Rami juniores diametro 3 mm. læves, virides, adultiores ca. 6-millimetrales
cinerascentes vel subfusci, lenticellosi. Folia usque 28 cm. longa, 18 cm. lata;
foliola superiora 14—18 cm. longa, 5—8 cm. lata, lateralia inferiora minora,
viridia, nitidula; petiolus 5—7 cm., rhachis 3—4 em. longa; stipulæ 1,5 cm.
longæ, 2,5 mm. late. Thyrsi 2
> cm. longi, dense cincinniferi, rhachi pulve-
rulento-puberula ; cincinni sessiles: bracteæ bracteolæque breviter ovatæ, pube-
rule; pedicelli —5 mm. longi. Sepala interiora 3 mm. longa. Petala oblonga,
4—5 mm. longa, 1,8 mm. lata, glandulis miscroscopicis extus et intus adspersa;
squamæ petala dimidia æquantes, margine villosiusculæ, superiores crista brevi
obcordata appendiceque deflexa brevi truncata villosa instructæ. Tori puberuli
glandulæ ovate hispidulæ. Stamina subglabra. Germinis rudimentum trigonum,
adpresse villosum.
Buissons à las Vueltas de Tucurrique, 650 m., vallée du Reventazon, fl. déc.
1898 (Tond., n. 12902).
Obs. : Fructus ignotus, attamen species vix dubie Sectioni XIL, et quidem
inter P. ternatam Radik. et P. caulifloram Jacq. inserenda est (vix inter P. pte-
rocarpam Tr. et Pl. et P. tripteram Tr. et Pl.).
12. Paullinia venusta Radlk., sp. nova, typus in Herb. Instit. phys.-geogr.
nat. costaric.
Scandens, fruticulosa, glabra; rami tenues, 5-angulares, leviter sulcati; corpus
lignosum simplex ; folia imparipinnata, 4 —6-juga, jugo infimo 5-foliolato-pinnato ;
foliola lanceolata, terminalia e rhombeo in acumen elongatum angustata, omnia
sessilia. remote subinciso-serrata, membranacea, glandulis mieroscopieis genicu-
latis obsita, uiriculis laticiferis sparsis lineolas pellucidas efficientibus subtus
instructa, epidermide non mucigera; rhachis alata; stipulæ graciles, subulato-
filiformes; thyrsi solitarii, peduneulo gracili, rhachi abbreviata, infimi sessiles;
flores non visi; capsula late trialata, suborbicularis, sessilis, apice late exeisa,
alis parte seminifera elliptica vix latioribus apice basique æquilatis, extus glabra,
intus puberula; semen breviter ellipsoideum, pilosiusculum, fere dimidium arillo
obtectum.
Rami diametro 1,5—2 mm., cortice viridi. Folia 14—22 cm. longa, 10—14 cm.
lata; foliola sicca supra saturate viridia, subtus pallidiora, terminalia 5—10 cm.
longa, 1,5—3 cm. lata, lateralia 3—5,5 cm. longa, 1—41,5 cm. lata; petiolus
communis 1,5—4,5 cm. longus, supra sulcatus, margine puberulus, rhacheos
segmenta 1—2 cm. longa, alis utrinque 1—2 mm. latis; stipulæ 4—5 mm. lon-
ge. Thyrsi 5—6 em. longi, infimi abbreviati. Capsula alis circa 7 mm. latis
adjectis 1,6 cm. longa, 2 cm. lata, rubra. Semen eirca 8 mm. longum, 6 mm.
latum, spadiceum.
Forêts du Rio Naranjo, 300 m., fr. mars 1893 (Pitt., n. 766%).
Obs. : Maxime affinis videtur in Sect. XIE. Paullinie serjaniæfoliæ Tr. et Pl..
(7) L. RADLKOFER. SAPINDACEÆ COSTARICENSES, 325
post quam inserenda est. Cellulæ secretoriæ in staurenchymate nullæ, crystalla
vero, ut in P. serjaniefolia (cf. Monogr., p. 33), baculiformia.
II. Urvillea Kunth.
Cf. Radik. in Flora brasil. XIII, 3 (fasc. 124, 1900), p. 414.
1. Urvillea ulmacea Kunth. — Cf. Radlk.]. c., p. 420. — Forma 4. genuina
Radik. 1. c., p. 423. — Taillis frais du Rodeo de Pacaca, 900 m., fl. janv.
1891 (Pitt. n. 3246); Ilanos de Turucares, versant du Pacifique, 700 m., fl. jarv.
1902 (Pitt., n. 16340); pres Pacaca (Oersted, n. 5); Monte el Viejo, nov. 1847
(Oersted, n. 28).
Distrib. : Du Texas et du Mexique jusqu’en Bolivie et au Paraguay.
IV. Gardiospermum Linn.
Cf. Radlk. in Flora brasil. XII, 3 (fase. 124, 1900), p. 430.
1. Cardiospermum grandiflorum Sw. — Cf. Radlk. I. e., p. 433. —
Forma 2. elegans Radlk. 1. c., p. 436. — Ujarras, 1000 m., vallée du Reven-
tazon, fl. et fr. févr. 1847 (Oersted); Monte del Aguacate, 1100 m., fl. nov. 1847
(Oersted); Lepanto, Nicoya, fl. janv. 1857 (C. Hoffmann, n. 277); Punlarenas,
fl. et fr. janv. 1859 (C. Scherzer); llanos de Santa Clara, 300 m., fl. et fr. avr.
189% (J. Donnell Smith, Enum. Pl. Guatem. etc., IV, n. 4762) ; Alajuela, 900 m.,
fl. mars 1896 (J. Donnell Smith, Enum. Pl. Guatem. ete., V, n. 6474); taillis du
Rodeo de Pacaca, 900 m., fl. 2 janv. 1891 (Pitt., n. 3316); broussailles du Rio
Ceibo, 250 m., près Buenos-Aires, fl. et fr. févr. 1891-92 (Tond., n. 3968 et
6685); Surubres près San Mateo, 200 m., fl. janv. 1892 (Bioll., n. 7044 part.) ;
clairières au bord du Tsuidi, 60 m., Talamanca, fr. mars 189% (Tond., n. 8677);
Caracol, près Buenos-Aires, 200 m., vallée du Diquis, fl. févr. 1897 (Pitt.,
n. 11116); buissons à Nicoya (n. v. chimbolillo), fl. et fr. janv. 1890 (Tond.,
n. 13501); bords du rio Chirripo, 100 m., près Matina, fl. et fr. févr. 1900
(Pitt., n. 16095).
Forma 3. hirsutum Radlk. 1. c., p. 426. — Surubres, 200 m., près San Mateo,
fl. janv. 1892 (Bioll., n. 7044 part.).
Distr. : Mexique S., Amérique centrale, Brésil, Antilles, Sénégambie.
2. Cardiospermum Corindum Linn. — Cf. Radlk. 1. e., p. 443. — Forma
6. subglabratum Radik. 1. c., p. 447. — Haies à Turrialba, 600 m., vallée du
Reventazon, feuilles seulement (Tond., n. 8305).
Distrib, : Tropiques des deux hémisphères,
326 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (8)
V. Thouinia Poit.
Cf. Radik. in Sitzungsberichte k. bayer. Acad. VII, 1878, p. 280 et in Engl.
et Pr. Pflanz.-Fam. HI, 5 (1895), p. 311.
1. Thouinia velutina Radik., sp. nov., typus in Herb. Instit. phys.-geogr.
nat. costaric.
Velutina; folia trifoliolata (juvenilia tantum visa); foliola lanceolata, in acumen
obtusum protracta, perbreviter petiolulata, præter basin æqualiter serrato-den-
lata, membranacea, nervis lateralibus utrinque 6—7 obliquis subtus prominen-
tibus, supra triste viridia, præter nervum medianum cano-velutinum parce
puberula, subtus undique cano-velutina, cellulis resiniferis globosis parvis
obscure pellucido-punctata, epidermide valde mucigera; thyrsi ad apices ramo-
rum sub foliis novellis ad foliorum cicatrices axillares, longiores, subflexuosi
vel recurvati, eramosi, rhachi supra pedunculum brevem ochraceo-puberulum
cano-velutina sat dense cincinnigera, cincinnis sessilibus brevissimis 4—5-floris
bractea perbrevi squamiformi transversim elliplica subtruncata suffultis; pedi-
celli longiusculi; flores mediocres, puberuli; fructus loculi nervis validioribus
prominentibus costato-striati, dense, ale superne dilatatæ semicunealæ stylusque
laxius cano-velutina.
Frutex. Rami teretes, diametro 3 mm., cortice albescente lenticelloso-punctato.
Folia juvenilia petiolo 1 cm. longo adjecto 5 em. longa. Thyrsi pedunculo vix
1 cm. longo adjecto 7—12 cm. longi, rhachi À mm. crassa, pedicellis (fructigeris)
3—4 mm. longis. Sepala extus puberula, margine glanduloso-ciliolata, intus
glabra. Petala sepalis sesquilongiora, extus glabra, intus dense glandulosa, supra
unguem cunealum squama profunde bifida deorsum villosa aucta. Discus sub
fructu puberulus, glandulis glabris. Stamina inferne pilosiuscula, antheris parce
pilosulis. Germen dense cano-velutinum, stylus basi pubescens. Fruetus coceı
20 mm. longi, 6 mm. lati.
Broussailles autour de Nicoya, 300 m., fr. mai 1900 (Tond., n. 13989).
Obs. : Affinis Thouiniæ discolori Griseb., insignis bracteis perbrevibus trun-
catis. (Fructus perperam ad n. 13963, i. e. ad Allophylum occidentalem pertinere
dicuntur in scheda.)
VI. Allophylus Linn.
Cf. Radik. in Flora brasil. XIII, 3 (fasc. 124, 1900), p. 467.
1. Allophylus occidentalis Radlk. — Conf. Radlk. in Sitzungsberichte k.
bayer. Akad. XX, 1890, p. 230 annot. — Ile de San Lucas pres Punlarenas,
(9) L. RADLKOFER. SAPINDACEÆ COSTARICENSES. 327
fr. août 1849 (Oersted, n. 33); Irazu, près Cartago, fr. janv. 1848 (Oersted, n. 35);
Monte El Viejo, dans les Cerros del Aguacate (Oersted); broussailles autour de
Nicoya, 300 m., fl. avr. 1900 (Tond., n. 13963).
Distrib. : Nicaragua, Costa-Rica, Panama, Vénézuela, Guyanes, Antilles.
2. Allophylus psilospermus Radik. 1. c., 1890, p. 230 annot. — Forêt à
Terraba, 260 m., fl. févr. 1891 (Tond., n. 3953); forêts de Tuis, 670 m., bassin
du Reventazon, arbre, fl. oct. 1897 (Tond., n. 11350); Alto de Mano Tigre,
700 m., pres Terraba, bassin du Diquis (n. v. huesillo), fl. mars 1898 (Pitt.,
n. 12044); le long du Rio de las Vueltas, 650 m., Tucurrique, vallée de Reven-
tazon, fl. mai 1899 (Tond., n. 13359).
Distrib. : Amerique centrale, ile Martinique.
VI. Sapindus Linn.
Cf. Radik. in Sitzungsberichte k. bayer. Acad. VIII. 1878, p. 265, 316, ete.,
in Engl. et Pr. Pflanz.-Fam. II, 5 (1895), p. 315 et in Flora brasil. XIII, 3
(fasc. 124, 1900), p. 510.
1. Sapindus Saponaria L., forma 2. inæqualis Radlk. — Cf. Radlk. in
Flora brasil. XIII, 3, p. 517. — Environs de Nicoya, 300 m. (n. v. jaboncillo),
arbre, fl. janv., fr. févr. 1900 (Tond., nn. 13784, 13818).
Distrib. : Du Mexique sud au Bresil et aux Antilles.
VII. Gupania Linn.
Cf. Radik. in Flora brasil. XIII, 3 (fasc. 124, 1900), p. 563.
1. Cupania guatemalensis Radlk. in Sitzungsberichte k. bayer. Acad. IX,
1879, p. 562 n. 16, p. 579 (ut et p. 517 n. 131, p. 538 n. 540). — Mont
Aguacate, 1100 m., fl. nov. 1846 (Oersted, n. 6); Guanacaste, fr. mars 1849
(Oersted, n. 32); Alajuela, 900 m. (n. v. huecillo), fl. et fr. mars 1896
(J. Donnell Smith, n. 6467): dans la forêt à Terraba, 250 m., bassin
du Diquis, fl. févr. 1891 (Tond., n. 3993); forêts de Buenos-Aires, 300 m.,
vallée du Diquis, fl. févr. 1892 (Tond., 6651); Ujarras de Buenos-Aires, 600 m.,
bassin du Diquis, fl. janv. 1897 (Pitt., n. 10629); buissons à Nicoya, 300 m.
(n. v. posolillo, carne asada), fl. févr., fr. mars 1900 (Tond., nn. 13827,
13865).
Distrib. : Amérique centrale.
2. Cupania largifolia Radlk., sp. nova, typus in Herb. Instit. phys.-geogr.
nat. costaric.
Arbor subglabra; rami juniores cinnamomeo-puberuli; folia abrupte pinnata;
328 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (10)
foliola ca. 5, alterna, large elliplica, utrinque obtusa, subintegerrima, ad nervos
excurrentes denticulo obs:uro nolata, petiolulata, charlacea, nervis lateralibus
utrinque 14—1% distantibus patulis subtus prominentibus, præter nervos pube-
rulos utrinque glabra, nitidula, supra livescentia, subtus subfusca, glandulis
microscopicis in nervis adspersa, epapillosa, hypodermate nullo; paniculæ ramo-
sæ, folia vix æquantes, puberulæ; flores mediocres; discus tomentosus, fructus
— (non suppetebat).
Rami paniculas gerentes diametro 5 mm., lenticellarum seriebus notati. Folia
ca. 50 cm. longa; foliola 18—32 cm. longa, 10,5 —16,5 cm. lata. Paniculæ
25—4) cm. longæ, ramis patentibus ramulisque dense cymuligeris, eymulis
sessilibus contractis ; braciee bracteoleque subulato-lineares, 2—3 mm. longæ ;
pedicelli 1 mm. vix superantes, ad medium articulati. Sepala oblonga, 3 mm.
subæquantia, subcoriacea, exlus et intus tomentella. Petala 3 mm. longa, ex
obovato in unguem attenuala, basi et margine pilosa, intus puberula; squamæ
duas petalorum tertias æquantes, villose. Stamina fere 4 mm. longa, filiformia,
præter apicem fusco-hispida. Germen (floris g' rudimentarium) dense fusce
tomentoso-pilosum.
Forêts de l’Alto del Pito, 1000 m., Dota, fl. mars 1893 (Tond., n. 7708).
Obs. : Affinis Cupaniæ triquetræ A. Rich., a qua præsertim differt hypoder-
mate nullo.
IX. Dodonæa Linn.
Cf. Radik. in Flora brasil. XIII, 3 (fasc. 124, 1900), p. 637.
1. Dodonæa viscosa Jacq. — Cf. Radik. 1. c., p. 639. — Var. a. vulgaris
Benth., forma 2. Schiedeana Radlk. 1. c., p. 646. — San Lorenzo de Dota,
1250 m., fr. 3 avr. 1890 (Tond., n. 2283); descente de l’Abejonal, 1500 m.,
caractéristique pour la région, fr. avr. 1893 (Tond., n. 7794); los Frailes,
1550 m., Candelania, fr. avr. 1893 (Tond., n. 7885).
Distrib. : Tropiques des deux hémisphères.
329
CONTRIBUTIONS
FLORE DU TESSIN
PAR
Paul CHENEVARD
(4me suite.)
(Avec planche V.)
Delphinium elatum L. Piz Fongio, versant N.E., val Canaria (Hürlimann
in hb. Chen.).
Biscutella cichorüfolia Lois. Campaccio pres Mendrisio.
Viola calcarata L. var. Zoysii (Wulf.) Grli. Marchenspitz, v. Bosco.
Polygala vulgaris L. var. alpigena Chod. Cima di Cagnone, v. Verzasca ;
Caval Drossa; Garzirola; Cimadera, v. Colla.
Stellaria uliginosa Murr. var. glacialis Lagg. Bords du Cassarate à Maglio
di Colla.
Stellaria graminea L. var. Dilleniana Beck. Entre Tesserete et Luggagia.
Malva nicæensis All. Airolo, bords de la route, advent.?
Hypericum quadrangulum L. var. punctatum Schinz. Bois a Maglio di
Colla; Mt Boglia à l’Alpe della Bolla.
Medicago Lupulina L. var. Willdenowii (Bonningh.). Sous Vall& pres
Airolo.
Coronilla Emerus L. var. repens Chen. Sasso grande et au pied des Denti
della Vecchia, sur Cadro.
Astragalus monspessulanus L. Osogno (leg. E. Steiger in herb. Chen.).
Vicia Gerardi DC. De Cavigliano à Auressio, val Onsernone.
Vicia angustifolia Reich. var. Bobartü Forst. Rovello près Lugano.
Lathyrus Cicera L. Prés au-dessous de Viganello.
1 Bull. Herb. Boissier, 2me ser. II, p. 763 et suivantes; III, p. 288 et
suivantes: III, p. 422 et suivantes; IV, p. 542 et suivantes.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1905. 22
330 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (2)
Sempervivum Gaudini Christ. Trouvé à Gordola, au bord de la route
par M. le prof. J. Kirchner il y a quelques années: probablement
descendu des hauteurs du Sassargente qui domine cette localité et
où il faudrait le rechercher.
Saxifraga retusa Gouan. Ritzberg et Marchenspitz val Bosco. (coll.
S. Aubert).
Aster leucanthemus Desf. Bords du ruisseau de la plaine de Riva
S. Vitale, probablement introduit.
Erigeron alpinus L. var. gracilis v. Tavel. Pietra rossa, val Colla.
Solidago aurea L. var. minuta (L.\ Rouy. Crête de la Marchenspitz, val
Bosco; Garzirola, val Colla.
Gnaphalium silvaticum L. var. Einseleana F. Sch. Pietra rossa, val Colla.
Centaurea Rhaponticum L. Mi Bar.
Centaurea pratensis Thuill. Monti, val Canaria (coll. J. Braun).
Centaurea Scabiosa L. var. grinensis Reut. Locarno au Saleggio.
C'est bien à tort que M. v. Hayek (Die Ceniaurea- Arten
Oesterreich-Ungarn’s, p. 38, ann. 1901) a assimilé le C. grinensis
Reut. avec le C. Scabiosa var. tenuifoliu Schleich. Le €. grinensis
s’en écarte fortement par ses calathides obconiques, atténuées à
la base (« capitulis ovato-conicis » Reut.). C’est une plante à aire
insubrienne que nous ne connaissons que des environs de Côme
et du Tessin. Nous ne pouvons voir dans le C. Scabiosa var. tenui-
folia Schleich. qu’une variation du C. Scabiosa ordinaire à feuilles
étroitement découpées, disséminée ca et la dans toute l'aire
de l’espèce (Allemagne! France! Autriche! Italie! Suisse!) et
nullement une sous-espèce à aire géographique distincte comme
l’admet notre confrère autrichien. Il n'est pas un des caractères
ciles par M. de Hayek (1. c.) pour son C. tenuifolia qui soit cons-
tant (pelitesse relative des calathides, écailles involucrales à
bandes étroites et plus brièvement ciliées), et des échantillons
caractérisés s’en retrouvent au nord bien au-delà des frontières
attribuées par l’auteur à son type.
M. v. Hayek nous a reproché, dans un article d’ailleurs très
courtois, l'insuffisance de notre spécification basée uniquement sur
la morphologie sans tenir compte de la distribution géographique
(Verhandl. zool.-bot. Gesellsch. Wien, t. LIN, p. 78. ann. 1903), en
ayant l’air de croire que nous apparlenons à cette ancienne école
qui ne considérait pas l’elucidation de la phylogenie comme un
des buts de la systématique. Cette dernière affirmation est tout à
fait erronnée. On peut s’en convaincre en lisant les pages 38 à 54
de notre Monographie des Centaurées des Alpes Maritimes,
en particulier l’article dans lequel, avec le constant souci
de tenir compte de la distribution géographique, nous avons
essayé d’elucider la phylogenèse du groupe Phrygie de la sec-
tion Jacea. Ce que nous n’admeltons pas, c’est l’exagération
de la méthode géographique, lorsqu'elle entraîne à faire primer
des caractères morphologiques précis pur des considérations
géographiques. Cette méthode aboutit à la constitution d’es-
pèces purement géographiques que leurs créateurs seraient très
embarrassés de reconnaître en l'absence d'indications d’ori-
gine, donc très artificielles. Lorsqu'une espèce a été établie
(3) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 391
morphologiquement, nous pensons que la distribution géogra-
phique pourra aider à élucider (ou à tenter d’élucider) sa phylo-
génie. Mais nous ne saurions faire intervenir la distribution
géographique dans les questions diagnostiques. Nous croyons
d’ailleurs que c’est dans ce sens modéré qu'il faut comprendre les
idées ingénieuses émises par M. de Wetistein dans son livre sur
la méthode morphologico-géographique (Grundzüge der geo-
graphisch-morphologischen Methode der Pflanzensystematik,
lena, 1898). Ii était dans la nature des choses de voir dans Ja suite
des disciples zélés leur donner une application qui dépasse le but.
Nous aurions encore plusieurs autres points à relever dans la
critique de M. v. Hayek (relativement aux GC. Jacea, Scabiosa et
montana), sans que cette discussion, qui touche à des questions de
principes, puisse avoir grand résultat actuellement. Bornons-nous
a mentionner encore que Schleicher n'a jamais signalé un
C. tenuifolia, mais un C. scabiosa var. tenuifolia. C’est M. v. Hayek
qui doit être cité comme auteur de cette dénominalion, avec la
date 4901. — Dr J. Briquet in sched.
Picris hieracioides L. var. alpestris Arv.-Touv. et Briq. Nouv. Notes flor.
Alp. Lem. 1899. Osnago, val Colla.
Picris angustissima Arv.-Touv.. sp. nov. Locarno, terrains vagues.
Plante très rude à feuilles très étroites, linéaires (2-3 mm. large),
les basilaires atténuées en pétioles et un peu élargies supérieu-
rement; capitules assez pelits à péricline non étranglé, à ligules
uniformément d’un beau jaune non pourprées en dehors; akènes
d’un bai brun, très petits (2 ‘/2 mm.) très finement rugueux
transversalement (Arvet-Touvet in sched.). —M. Arvet-Touvet avait
déjà recu cette plante de Caillac près Guillestre, Hautes-
Alpes.
Hieracium Pilosella L. ssp, ermineum NP. Prairies au-dessus de Villa,
près Sonvico.
Hieracium hypeurium N.P. ssp. lamprocomum N.P. Monti, val Canaria,
c. 1850 m.; près Novaggio, Malcantone.
Hieracium niphobium N.P. ssp. niphostribes N.P. Passo Bornengo, val
Canaria (coll. J. Braun).
Hieracium niphobium ssp. capillatum N.P. Du Passo Quadrella au
Madone, val Bosco, 2230-2500 m.; Passo Bornengo, val Canaria
ce. 2200 m. (coll. J. Braun).
Hieracium cymosum L. ssp. sabinum (Seb. Maur) N.P. Prés à Fusio
(hb. Frz.); Osasco, v. Bedreito (Die Ciossi).
Hieracium densicapillum N.P. ssp. Laggeri Sch. bip. Au-dessus de
Bosco.
Hieracium scorzonerifolium Vill. ssp. flexuosum W. K. Denti della Vec-
chia, dans la gorge.
Hieracium villosum L. ssp. villosum N.P. Marchenspitz sur Bosco; Piz
Fongio.
Hieracium leucochlorum Arv.-Touv. Sur Bosco. (coll. S. Aubert).
Hieracium alpinum ssp. melanocephalum N.P. Du Passo di Quadrella
au Madone, val Bosco, 2230-2500 m.; Passo Bornengo, v. Canaria
c. 2600 m. (coll. J. Braun).
332 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (4)
Hieracium cochlearifolium Zahn. = (H. alpinum X glanduliferum). Du
Passo di Quadrella au Madone, val Bosco, 2230-2500 m. (coll.
S. Aubert).
Hieracium gothicum Fr. var. pumilum Lap. Caval Drossa, v. Colla
(coll. S. Aubert).
Hieracium lanceolatum Vill. Bois au-dessus de Bosco.
Hieracium umbellatum L. var. lactaris Arv.-Touv. Caval Drossa, au
sommel.
Hieracium umbellatum L. var. latifolium Griseb. Greves de la Verzasca
sous Tenero; bois au bord du lac Muzzano.
Campanula pusilla L. var. inciso-serrata Chen., var. nov. Fleurs en grap-
pes multiflores, subunilatérales, portées sur des pédoncules dressés
puis recourbés, longs de 6-10 cm. Corolle pareille à celle du type.
Divisions du calice filiformes, dressées ou étalées, atteignant le
plus souvent la moitié du tube de la corolle. Feuilles des rosettes
nombreuses, subcordiformes, à pétioles de trois à quatre fois de
la longueur du limbe; celui-ci profondément incisé-denté en
général de 15-20 mm. de large, sur 20-25 mm. de long, les
caulinaires inférieures ovales atténuées en péliole, faiblement
dentées, les moyennes et les supérieures lancéolées, bordées de
dents longues et aiguës. Tiges un peu hirsutes dans le bas et
glabres dans le haut.
Cette forme curieuse se caractérise par la longueur de ses
pédoncules ainsi que par la serrature de ses feuilles.
Près Monti, val Canaria (coll. J. Braun).
Campanula rotundifolia L. var. confertifolia Reut. Locarno, au Saleggio.
Pyrola uniflora L. Vallon de Quarreggio au Pizzo di Molare, c. 1750 m.
(Dlle Ciossi).
- Monotropa Hypopytis L. Bois de hêtres sur Bogno, v. Colla, rare.
Menyanthes trifoliata L. Lac d’Origlio.
Gentiana Thomasii Hall. fil = (@. sublutea X purpurea). Passo
Bornengo, val Canaria (coll. J. Braun).
Symphytum officinale L. var. patens Sibth. Maglio di Colla, bord du
Cassarale.
Solanum Lycopersicum L. Forme à fruits de moitié plus petits que la
plante cultivée. Echappé de jardins et végétant dans desterrains
vagues. Locarno.
Verbascum spurium K.? — (Lychnitis X Thapsus). Greves du lac à la
Navegna près Muralto.
Veronica Anagallis L. var. aquatica Bernh. Grèves du lac à la Navegna
près Murallo.
Veronica Chamædrys L. var. fagicola Beck. Maglio di Colla.
Alectorolophus Alectorolophus Scop. var. modestus (Chab.) Stern. Locarno,
au Saleggio; murs à Breno, Malcanlone.
Euphrasia pulchella Kern. Cima di Cagnone, v. Verzasca, en quelques
exemplaires seulement; donc à rechercher.
Euphrasia salisburgensis Funke var. Senneni Chabert in Bull. hb. Boiss.
2me sér., t. II, p, 514, indiquée seulement aux Pyrénées. Rochers
de la route de Ponte Brolla à Avegno, v. Maggia.
Euphrasia tatarica Fisch. Mattro, v. d’Osola, c. 1200 m.
(5) P. CHENEVARD. CONTRIBUTIONS A LA FLORE DU TESSIN. 333
Thymus Serpyllum L. var. confusus Briq. Cimadera, v. Colla.
Galeopsis angustifolia Ehrh. var. Kerneri Briq. Locarno, au Saleggio.
Teucrium Scordium L. Curtino, val Bosco; Cimadera. v. Colla.
Primula hirsuta All. var. exscapa Heg. Caval Drossa; Mont Bar,
v. Colla.
Atriplex patula L. Sous Valle près Airolo et de Valle aux Monti, v.
Canaria, abondant.
Alnus viridis DC. var. microphylla Arv.-Touv. f. hirtella Call. Differt a
var. microphylla, foliis subtus + hirtellis, petiolis hirtellis. (In
var. microphyl. fol. giabris vel pennis pilis obsitæ, præsertim in
nervis primariis). (Callier in sched.) Caval Drossa, v. Colla (coll.
S. Aubert).
Salix purpurea L. var. gracilis Wimm. Sous Valle près Airolo.
Typha angustifolia L. Locarno, au Saleggio.
Orchis tridentata X ustulata. De Tesserete à Canobbio; de Massagno à
Lugaggia.
Orchis maculata L. var. sudetica Pöck. Pian Soldino, sur Cadro.
Gymnadenia albida Rich. var. tricuspis Beck Garzirola.
Epipactis latifolia All. var. viridans Or. Locarno, au Saleggio.
Commelina communis L. Pré à Murallo, abondant le 4 septembre 1904.
Cette espèce exotique, trouvée déjà à Agno (Luganais) par
le Dr Calloni, semble maintenant se propager.
Muscari botryoides DC. Prés à Vira Gambarogno (coll. Giuletti).
Juncus Leersü Marss. Pietra rossa v. Colla.
Luzula Sieberi Tausch. Maglio di Colla.
Schenus nigricans L. Sur Villa pres Sonvico; murs humides près Col-
drerio (Mendrisiotto).
Carex mucronata All. Pairolo; Sasso grande; au-dessus de Villa près
SON VICO.
Carex divulsa Good. Sous Tenero.
Carex elongata L. Lac d’Origlio.
Carex firma Host. Sasso grande, vers le sommet.
Carex alba Scop. Denti della Vecchia.
Carex refracta Willd. Pairolo; Sasso grande, au haut de la gorge.
UE odoratum L. var. montanum A. G. Pietra rossa ; Maglio di
olla.
Anthoxanthum odoratum L. var. silvaticum A. G. Maglio di Colla.
Phleum Michelii All. Mt Boglia.
mans L. var. typicum A. G. Airolo, éboulements; Maglio di
olla.
Agrostis alba L. var. compressa (Willd.) A. G. Graviers près Avegno, v.
Maggia.
Agrostis vulgaris L. var. diffusa (Host.) A. G. Pietra rossa.
Agrostis vulgaris L. var. prorepens Asch. Prés à Maglio di Colla.
Agrostis vulgaris L. var. flavida Schur. Bogno, v. Colla.
Agrostis Schleicheri Jord. Sasso grande aux Dü della Vecchia. (coll.
S. Aubert).
Calamagrostis varia Host. Pairolo.
394 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (6,
Calamagrostis arundinacea Roth. var. interrupta Torges. Pairolo.
Da P. B. var. parviflora (Thuill.) A. G. Près à Bogno,
v. Colla.
Deschampsia cæspitosa var. littoralis (Godet) Rich. Garzirola.
Poa annua L. var. supina (Schrad). Rehb. Garzirola.
Poa laxa Hænke. Garzirola.
Poa pratensis L. var. subcoerulea A. G. Sous Tenero.
Poa nemoralis L. var. agrostoides A. G. Maglio di Colla.
Poa nemoralis L. var. tenella Rehb. Bogno, v. Colla.
Poa nemoralis L. var. montana Gaud. Maglio di Colla.
Poa nemoralis L. var. coarctata A. G. Au-dessus de Bosco.
Poa violacea Bell. Garzirola; Pietra rossa; Caval Drossa, au sommet.
Glyceria plicata Fr. Bogno, val Colla.
Festuca ovina L. var. rupicaprina (Hack.) A. G. Garzirola ; Moncucco.
Festuca Halleri All. var. intermedia Stebl. et Schr. Vordere Furka di
Bosco.
Festuca alpina Sut. Mt Bar (coll. S .Aubert).
Festuca rubra L. var. fallax Hackel. Caval Drossa, au sommet; au-dessous
de Villa, près Sonvico.
Festuca gigantea Nill. Maglio di Colla.
Festuca varia Hænke var. acuminata (Gaud) Hack. Garzirola; Certara ;
Caval Drossa; près Tesserete.
Bromus erectus Huds. Denti della Vecchia; Pian Soldino sur Cadro;
Mt Boglia.
Brachypodium pinnatum R. Br. var. gracile (Leyss.) Posp. Pietra rossa;
Caval Drossa; Denti della Vecchia; Pian Soldino sur Cadro.
Brachypodium silvaticum R. Sch. var. dumosum Beck. Maglio di Colla,
bords du Cassarale.
Lycopodium Chamzcyparissus R. Br. En face de Vergeletto, sur la rive
droite du torrent (Prof. Mariani).
Polypodium vulgare L. var. attenuatum Milde. Au-dessus de Maglio di
Colla.
Polypodium vulgare L. var. pygmæum Schur. Garzirola, au sommet.
Aspidium Filix mas Sw. var. paleaceum Moore. Prés à Novaggio (Mal-
cantone). x
Aspidium Filix mas Sw. lus. Holeopteris (Borckh.) Chr. Prés Certara et
Maglio di Colla.
Aspidium Lonchitis Sw. Pairolo.
Knautia transalpina Brig. var. nudiuscula Brig. Bords du lac Muzzano.
335
UEBERSICHT
ÜBER DIE
spontanen Arten und Formen der Gattung
SPIRÆA (Euspiræa)
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
Bei der Bearbeitung meines « illustrierlen Handbuches der Laubholz-
kunde », dessen 4., im Mai 1905 zur Ausgabe gelangende Lieferung auch
die Spiræaceen behandelt, war es mir möglich, die echten Spiræen, also
Spiræa sens. Strict. mit Ausschluss von Opulaster (Physocarpus), Sor-
baria, Holodiscus, Petrophytum, Chamæbatiaria und den Stauden-
Gattungen Aruncus, Filipendula etc. auf Grund eines besonders reichen
Materials zu untersuchen. Neben den Herbarschätzen, die ich an meinem
Arbeitsplatze im k. k. Hofmuseum Wien vorfand, waren es besonders
die ausgezeichneten Sammlungen des Herbar Boissier und Barbey-
Boissier, die mich in die Lage setzten, einen guten Ueberblick über die
formenreiche Gattung zu erhalten.
Im Folgenden gebe ich eine Uebersicht der Arten und Formen in
Gestalt einer Bestimmungstabelle und verweise — da ich nur die
neuen Arten und Formen hier beschreibe — auf mein
« Handbuch », worin fast alle Arten und Formen in den wichtigsten
Blüten-, Frucht- und Blattmerkmalen abgebildet werden.
Zur Einleitung sei noch bemerkt, dass wir in Maximowicz den
Begründer einer auch heute von mir in ihren Grundzügen vorläufig
noch festgehaltenen Gruppierung der Spiræen sehen müssen. Seine
Bearbeitung der Gattung in Act. Hort. Petrop. VI., 172 (1879) bildet
eine wichtige Grundlage auf die wir immer zurückgehen ar Nach
ihm hat sich besonders H. Zabel durch sein Werk «die strauchigen
Spiræen unserer Gärten (1893) » sehr verdient gemacht, doch behandelt
er in erster Linie die Kulturformen, auf die ich hier nicht eingehe.
Auch die Dendrologien von Dippel (Band III) und Kehne, beide eben-
falls (1893) erschienen, bieten manche wichlige Anhaltspunkte.
336 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 (2)
Ich betone ferner ganz ausdrücklich, dass ich eine « monographische »
Uebersicht heute weder geben kann noch will und dass ich die Sektions-
gliederung und die Gruppierung der Arten jeder Sektion unter einander
teilweise noch für verbesserungsbedürftig halte. Würde ich erst das in
Paris, Kew, Petersburg und Berlin liegende Material noch in Rücksicht
ziehen können, so würde wahrscheinlich meine Auffassung in der
Gruppierung und Umgrenzung mancher Arten und Formen sich nicht
unbedeutend modiflzieren. Trotz alledem jedoch glaube ich heute schon
in der Lage zu sein, auf ausserordentlich viel Neues hinweisen und
zu einer krilischeren Sichtung der Formen, als sie bisher üblich war,
den Weg bahnen zu können.
Uebersicht der Sektionen :
A. Blütenstände mehr minder doldig oder traubig, jedenfalls Blütenstiele
4-blütig (nur bei 29. S. nıpponica treten z. T. zusammengesetzte Blütenstände
auf), Blüten weiss, ©, Drüsenring stets vorhanden... Sect. 1. Chamædryon.
B. Blütenstände mehr minder cymös verästelt, also Seitenaxen 1. Ordnung
mehrblütig.
I. Blütenstände mehr minder flache Doldenrispen bildend, die breiter als
hoch sind, Blüten weiss oder rosa, zuweilen subdiecisch, Drüsenring
manchmaltehlend -2a.......2...0.0.8 42222. Sect. 2. Calospira (S. 343).
II. Blüttensäinde pyramidale Rispen bildend, die meist viel höher
als breit sind, Blüten stets @, weiss oder rosa, Drüsenring zuweilen
ichlendgay 8 7 ee nn Sect. 3. Spiraria (S. 349).
Sect. 1. Chamædryon Ser.
in DC. Prodr. II., 542 (1825), sensu Maximowicz (1879).
A. (B. siehe S. 338). Blülenstände doldig, sitzend, an Basis nackt
oder von kleinen ganzrandigen Schuppenblättchen gestützt (selten bei 5. S. obo-
vata und 7. S. anatolica hie und da gestielt, doldentraubig).
I. (II. siehe S. 337). Blätter ringsum fein und scharf gesägt, lebhaft grün.
a. Blätter eilänglich, stumpflich, unterseits gleich den einjährigen
Zweigen durchaus behaart.
1. Spiræa prunifolia S. et Z., Fl. jap. I., 131, t. 70 (1835).
China: Tschekiang (lg. Fortune n. 6)!, ob auch Kansu? — Sonst in
O.-Asien nur kultiviert und meist mit gefüllten Blüten.
1 Ich eitiere die gesehenen Exsiccaten nur in wichligen Fällen, sofern es sich
nicht um neue, bezw. von mir neu benannte Sachen handelt.
(3) €. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRÆA (EUSPIRÆA). 337
b. Blätter spitz. breit- oder schmallanzetilich, gleich den Zweigen
ganz oder fast ganz kahlend.
1. Blätter über 8 mm. breit und etwas rhombisch-lanzeitlich,
Fruchtgrifiel leicht rückenständig.
2. Spiræa Fauriana C. K. Sch. spec. nov. — Typus in Herb.
Boissier.
Frutex gracilis, primo aspectu S. Thunbergi simillima; ramuli initio
puberuli, deinde glabrescentes, rubro-brunnei, leviler angulati; ge m m æ
lis S. Thunbergi consimiles; folia late vel fere rhombeo-lanceolata,
utrinque acuta, 1,8-3,8 cm. longa et 0,8-1.5 cm. lala, quasi ut in S. Thun-
bergi serrala, juvenilia nervis plus minus pubescentibus margineque
ciliato, vetustiora glabrescentia petiolis pilosis, supra subtusque conco-
loria; inflorescentiæ ut in S. prunifolia sed fere glabræ, pedicelli
c. 9-12 mm., calyx late triangularis glaber, receptaculo glabro subæqui-
longus, stamina c. 25 petalis albis subrotundatis duplo breviora; carpella
tantum sulura ventrali pilosa stylo subbreviore coronata; folliculi
iis S. prunifoliæ simillimi, calycem erectum parum excedentes.
Durch die breiten Blätter und Früchte gut von S. Thunbergi ver-
schieden, aber ebensowenig mit prunifolia zu vereinigen. Sie hält in
mehrer Hinsicht die Mitte zwischen beiden, an einen hybriden Ursprung
kann aber um so weniger gedacht werden, als prunifolia in Japan
nich spontan auftritt.
Japan: Hakodate (lg. Faurie n. 6297, im Juni 1890 mit ziemlich
reifen Früchten und spärlichen Blütenresten).
2. Blätter nur 2-8 mm. breit, lineal-lanzettlich, Fruchtgriffel endständig.
3. Spiræa Thunbergi Sieb., in Bl. Bijdr. IL, 115 (1825).
S. crenata Thbg., Fl. jap. 210 (178%), non L.
Japan: wie es scheint weit verbreitet.
China: S.-Szeischwan (teste Diels), Kiangsi (teste Forb. et Hemsl.)
II. Blätter ganzrandig oder nur an der rundlichen Spitze mit
wenigen Kerbzähnen, meist graugrünlich.
a. Blätter der Langtriebe zu allermeist doppelt so lang wie breit.
1. Blattoberseiten mit ziemlich zahlreichen bis verstreuten,
selten vereinzelten Spaltöffnungen !, scheinen diese ganz zu fehlen, dann Blätter
jedenfalls ganzrandig und mehr minder schmal-lanzettlich, zugespitzt.
4. Spiræa hypericifolia L., Sp. pl. I, 489 (1753).
var. a. plukenetiana Ser., in DC. Prodr. I, 543 (1825).
var. b. acutifolia Dipp., Laubh. III, 464 (1893).
S. acutifolia W., Enum. pl. Hort. Berol., 540 (1809).
Vergleiche hierzu des in meinem Handbuch Gesagte.
Von der Mongolei (S.-Altai, 0. Tianshan) durch Sibirien (Dahurien,
1 Auf die Bedeutung der oberseitigen Spaltöffnungen sowie der bei
vielen Arten auf den Blattunterseiten auftretenden Papillen hat zuerst Kehne,
in Mitt. d. Deutsch. Dendrol. Ges. (1899), 55, hingewiesen.
338 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (4)
Transbaikalien, Altai) bei Turkestan, S.-Ural, S.-0. und S.-Russland. (Ob
auch südlich vom Kaukasus und N.-Persien ?).
Die Untersuchungen über den Formenkreis dieser Art sind noch
längst nicht abgeschlossen, ich habe mich zunächst des Urteils über
gewisse kaukasische Formen noch enthalten, da Herr R. Paul, Wien,
seit Jahren die Spiræen Europas und Westasiens studirt, und seine Be-
obachtungen demnächst publizieren dürfte.
2. Biattoberseiten stets ohne Spaltöffnungen, Blätter vorwiegend breit oder
fast rundlich spatelig, häufig an der Spitze gezähnelt.
ee obovata W. et K., in Willd. Enum. Hort. Berol. 541
S. hypericifolia auct. plur. ex parte.
Nord-Spanien, Süd-Frankreich, wahrscheinlich auch Mittelitalien ,
dürfte ferner in Krain noch spontan auftreten.
Ueber diese und S. flabellata Bertol., in Gussone PI. rar. 205, t. 40
(1826) vgl. mein Handbuch.
b. Blätter der Langtriebe meist breit-rundlich, so breit oder häufig breiter
als lang, an Spitze gezähnelt oder etwas lappig ausgeschnitten.
N 1. Blätter ohne oberseitige Spaltöffnungen, an Langtrieben
ziemlich dünn und kurz, nicht filzig-wollig behaart, Blütenstiele, Receptacula
und Kelche kahl oder höchstens (meist nur Stiele) verstreut behaart.
6. Spiræa aquilegifolia Pall., Itin. III, 73% (1776).
S. thalictroides Pall., Fl. ross. I, 34, L 18 (178%).
S. hypericifolia var. thalictroides Ledeb., Fl. ross. IL 15 (1844/46).
2. Blätter mit oberseiligen Spaltöffnungen,
an Langtrieben dicklich, Behaarung wollig-zottig (Haare mehr minder gewunden),
Blütenstiele, Receptacula und Kelche kurz behaart.
7. Spiræa anatolica Haussknecht, in Herb.div. Vgl.mein Handbuch.
Türk.-Armenien : (lg. Sintenis n. 219%, 2301, 2948).
B. Blütenstände stets doldeniraubig !, ihre Stiele mehr minder bis
reichlich beblättert (selten einzelne Blütenstände an den Zweigen auf sitzende
Scheindolden reduziert und so denen unter A. gleichend).
a. Blätter mit zahlreichen Spaltöffnungen oberseits, mit meist 3 deutlichen
vom Grunde zur Spitze durchlaufenden Hauptnerven,
Kelch zur Fruchtzeit aufrecht.
8. Spiræa crenata L. Sp. pl. I., 489 (1753) ex parte.
S. erenifolia C. A. Mey., Beitr. Pflanzenk. Russ. R. VL 43 (1844).
Von Bulgarien und Ungarn durch S.- und N.-Russland, den Kaukasus,
bis Sibirien (Altai, Alataugebirge).
Im Anschluss hieran sei auf die mir nur aus des Autors Angaben
bekannte S. mongolica Maxim., in Bull. Petersbg. XXVII (1881), 467
[S. crenifolia var. mongolica Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI, 181 (1879)].
hingewiesen, die in der S.-Mongolei und N.-China (Kansu) auftreten soll.
! Vgl. aber auch A. S. obovata und 7. 8. anatolica.
(5) €. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRÆA (EUSPIRÆA). 339
b. Blätter ohne oberseitige Spaltöffnungen, mehr minder deutlich fiedernervig,
Kelch zur Fruchtzeit aufrecht oder zurückgeschlagen.
1. Blätter unterseits deutlich papillös, klein (bis etwa 2 : 0,7 cm. an Lang-
trieben), ganzrandig, Kelch zur Fruchtzeit aufrecht.
9. Spiræa alpina Pall., Fl. ross. I., 35, t. 20 (1784).
Mongolei, Altai, Baikalgebiet, aber auch O.-Thibet (lg. Soulie n. 722,
Tongolo).
var. altaica Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI., 183 (1879) vielleicht
nicht verschieden.
2. Blälter unterseits nicht papillös oder jedenfalls sonst grösser (breiter).
e.. (8. siehe S. 340). Kelch zur Fruchtzeit zurückgeschlagen,
Petalen meist etwas länger als Staubgefässe !,
1* (2* siehe S. 340). Zweige rund, Blätter ganzrandig oder nur im obersten
Dritiel gezähnt, meist behaart, Knospen meist nicht über 2 mm., stumpflich.
«* Blätter meist ganzrandig oder nur mit 2-3 Zähnchen an Spitze, Frucht-Griffel
an der Spitze stehend, aufrecht oder mehr minder zurückgebogen.
| Blätter fast stets ganzrandig, unterseits
dicht weichzottig, Blütenstände stets mehr minder reich behaart.
10. Spiræa cana W.etK., Pl. rar. III, 252, t. 227 (1812).
Von den italienischen O.-Alpen (Prov. Udine, teste Ascherson et Græ-
bner) durch Dalmatien, Croatien, Serbien, Bosnien, Hercegovina. Nach
den genannten Auloren auch in Klein-Asien (Armenien), wofür ich keine
Belege sah.
Vgl. mein Handbuch.
| Blätier meist mit 1-3 feinen Zähnchen an Spitze (wie media),
Behaarung unterseits mehr minder locker seidenzottig, Blütenstände
ganz kahl oder kurz behaart.
11. Spiræa mombetsusensis Franchet, in Herb. Boiss. — Vgl.
mein Handbuch.
Japan : lg. Faurie n. 7036 (mont de Iwanai) und n. 777 (Mont. de
Mombetsu).
B* Blätter kahl und schmallanzettlich oder sonst fast stets
gegen Spitze gezähnt, Fruchtgriffel auf dem Rücken unter der
Spitze sitzend, meist zurückgebogen.
| Blätter fast stets behaart, meist gezähnt, über 5 mm. breit.
12. Spiræa media Schmidt, Oestr. Bang. 1.. 53, t. 54 (1792).
S. confusa Rgl. et Koern., in Gartenfl. VII, 48 (1858).
S. banatica Janka, in Acad. Kœzl. XIL, 166 (1876), teste Borbas.
var. à. oblongifolia Beck, in Rchb. Icon. XXIV., 10, t. 149 (1904).
1 Vgl. eventuell 19. S. maximowicziana.
340 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIEN (2me séR.). 1905 (6)
S. oblongifolia W. et K, Icon. pl. rar. Hung. HIT. 261, t. 235 (1812).
Steiermark, Krain, Istrien, Dalmatien, Croatien, Bosnien, Serbien,
Ungarn, Siebenbürgen und (von da wohl durch S.-Russl. und W.-Sibir.)
bis O.-Sibirien.
var. b. mollis C. K. Schn.
S. mollis K. Koch et Bouché. in Gartenfl. (1854), 40%.
S. cana var. mollis Beck, 1. c., 9.
Hierher als Form f. polonicka (S. polonicka Blocki, in D. Bot. Monat-
schr. X., 110 (1892).
Serbien, Bosnien, Ungarn.
var. c. sericea Rgl., Fl. Usur. n. 151 ex Maxim. (1879).
S. sericea Turcz., Fl. Baic. Dah. |, 358 (1842).
Mandchurei, Amurgebiet, nach Maxim. auch Mongolei; Sachalin.
Im Anschluss an media sei die mir sonst unbekannte S. prostrata
Maxim., in Act. Hort, Petrop. VI., 18% (1879) aus O.-China (Hupei,
Schensi) erwähnt.
|| Blätter kahl, lanzettlich (bis 6 mm. breit), ganzrandig.
13. Spiræa dahurica Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI., 190 (1879).
Nördliche Mandschurei.
2* Einjährige Zweige mehr minder scharfkantig, Blätter meist vom
untern Drittel an gezähnt, Knospen 2-5 mın., spitz.
a. Zweige stark (elwas fiügelig) kantig, Blätter meist doppelt so lang
als breit oder länger, erst von oder über der Mitte einfach gesägt.
14. Spiræa flexuosa Fischer, in Ann. sc. nat. I., 365 (1824).
S. chamædrifolia var. flecuosa Maxim.,in Act. Hort. Petrop V1.,186(1879).
Amur- und Baikalgebiet, Alatau-, Tarbagatai-Gebirge. — \gl. mein
Handbuch.
£* Zweige nicht fiügelig kantig, ältere häufig wellig verbogen,
Blätter meist breiler und meist vom untern Drittel ab mehr minder
ungleich oder doppelt gesägt.
14. Spiræa chamzdrifolia L., Sp. pl. 489 (1753).
var. a. typica C. K. Schn.
var. b. ulmifolia C.K. Schn.. non Maxim. et Auct. Al.
S. ulmifolia Scop., Fl. carn. I, 349, 1. 22* (1772).
O.-Mitteleuropa und O.-Asien bis Japan, vgl. aber mein Handbuch!
8. Kelche zur Fruchtzeit aufrecht oder abstehend,
höchstens Spitze zurückgebogen.
1* (2* siehe S. 343). Knospen kurz, ziemlich eiförmig, meist nicht
über !/3 so lang wie Blaltstiele.
a* (8* siehe S. 342). Blülenstände durchweg dicht zottig behaart,
desgleichen Receplacula und Kelche.
| Zwergsträucher, Kurzlriebe z. T. etwas verdornend, Bläller kaum
über 12 mm. lang und 6 mm. breit.
16. Spiræa brahuica Boiss., Fl. or. II.. 690 (1872).
Belutschistan : Chebel (?)-Berge, Ig. Stockes, n. 1029. — Vgl. mein
Handbuch.
(7) C. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRÆA (EUSPIRÆA). 341
|| Höhere schlanktriebige Sträucher, Zweige nie verdornend,
Blätter im Mittel über 15 mm. lang.
— (= siehe S. 342). Staubfäden nur c. '/a so lang wie Petalen,
Blätter unterseits dicht weissgrau zottig behaart oder fast kahl und papillös.
—+ Blätter reichlich behaart, kaum bis 4 cm. lang, nicht papillös.
! Blüten sehr klein, kaum über 5 mm. Durchmesser, Blütenachse und
Kelch aussen besonders dicht zottig graufilzig.
17. Spiræa dasyantha Bunge, in Mem. Sav. Etr. Petersb. II.,79
(1835).
Nord-China. Vgl. hierzu die Darstellung in meinem Handduch!
!! Blüten ca. 10 mm. breit, Achsen und Kelche aussen weniger dicht behaart.
18. Spiræa Boissieri C. K. Schn., spec. nov. — Typus in herb.
Boissier.
Frutex parva, breviramosa, primo aspectu $S. dasyanthæ similis; folia
juvenilia c. 2 cm. longa et 8 mm. lata, oblonga, basi cuneala, apice 3- ad
5-denlala vel fere 3-lobulata, supra plus minus, subtus dense griseo-
pubescentia, nervis vix visibilibus; petioli 1-2 mm. longi, villosi;
inflorescentiæ parvæ, 5-10 floræ, ramulos laterales 1-2 cm. longos
foliosos terminantes, pedicelli vix supra 5 mm. longi, plerumque bracteis
filiformibus instructi, petala obovato-rotunda, flava (?); calyx triangularis
receplaculo utrinque villosulo fere æquilongus; carpella villosa stylis
glabris subæquilongis coronata; fructus?
Boissier hatte diese Form im Herbar als brahnica major bezeichnet. Sie
ist aber — wie besonders die in meinem Handbuch gegebenen Abbil-
dungen lehren — gut unterschieden und kann auch mit dasyantha nicht
vereinigt worden. Leider sah ich nur zu junge Blätter, die keine charak-
teristische Form zeigten.
Afghanistan : Kurrum-valley (lg. Aitchison n. 331, 546, 232).
—+ + Blätter kahl oder fast kahl nur gewimpert, unterseits deutlich papillös.
im Mittel 6:3 cm., Blüten e. 5 mm. Durchmesser.
19. Spiræa Maximowicziana C. K. Schn., spec. nova. —
Typus in herb. Boissier.
Frutex elalior, distinela; ramuli rotundati, subbreves, initio pubes-
centes, rubro-brunnei, demum cinerascentes; gemmæ minimæ, villosæ;
folia crassiuscula, utrinque fere concoloria, basi longe cuneala, ovato-
rhomboidea supra medium plus minus æqualiter duplicato- crenato-den-
lata, ad 7 cm. longa et 3,4 cm. lata; petioli 5-11 mm., puberuli; inflo-
rescentiæ c. 40 floræ (flores fere verticillatæ) ramulos laterales ca.
4-5 cm. longos foliatos terminantes; calyx brevi-triangularis receptaculo
vix æquilongus, pelala obovato-rotunda calycem plus quam duplo exce-
dentia, annulus disci distinctus, stamina c. 25 petalis duplo breviora, car-
pella paullo pubescentia, styli terminales carpella superantes; fructus ?
Eine durch die grossen Blätter, die gedrängten kleinen Blüten sehr
gut gekennzeichnete Art, deren Arrangement noch ein provisorisches ist.
Ob sie etwa zu Hemsley’s mysteriösen Blumei-Formen gehört, ist mir
342 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Ze ser.) 1905 (8)
nicht sicher. Vgl. im Uebrigen mein Handbuch, da ich hier ja die übrigen
Arten nur ganz kurz streifen kann.
China : Hupeh (lg. Henry n. 3506).
— Staubgefässe 2/3 oder so lang wie die Petalen, Blätter unterseils nur
locker behaart oder Behaarung gelbgrau.
+ Behaarung der Blültenstände und Blätter grau, nicht gelblich,
Kelch gleichmässig dreieckig gespitzt, Staubblätter c. 40-50.
20. Spiræa hirsuta C. K. Schn., comb. nov. — Typus in herb.
Boissier.
2S. blumei var. hirsuta Hemsley, in Journ. Linn. Soc. XXIII, 22%
(1887).
Ueber diese Art, die vielleicht mit S. yuunanensis Franchet, Plant.
Delavay. 1., 200 (1889) am Yunnan zusammenfällt, vgl. mein Hand-
buch.
China : Hupeh (lg. Henry n. 1109 et 1229).
+ + Behaarung deutlich gelbgrau, Kelch anfangs parallelrandig,
dann zugespitzt, Staubblätier c. 30.
21. Spiræa chinensis Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI., 4. 193
(1879).
S. pubescens Ldl., in Bot. Reg. XXXIIT., t. 38 (1847), non Turcz.
China : Chusan, Ningpo. Weitere Verbreitung noch unklar.
£* Blütenstände kahl oder fast ganz kahl,
höchstens Kelche und Receptacula innen deutlich behaart.
| Blätter unterseits bleibend + behaart, hell- bis leicht graugrün.
22. Spiræa pubescens Turcz., in Bull. Soc. Mosc. V., 190 (1832).
S. laucheana Kœhne, in Mitt. d. D. Dendr. Ges. (1899), 56 [nomen).
China : Kansu, Schensi, Tschilı, Schinking und O.-Mongolei. — Vgl.
mein Handbuch.
|| Blätter kahl, unterseits deutlich blaugrau oder blaugraugrün.
— Blätter spitz oder + zugespitzt, länglich, Basis spitz und langkeilig.
23. Spiræa cantoniensis Lour., Fl. cochinch. I., 322 (1790).
S. lanceolata Poir., in Lam. Encycl. VII. 354 (1806).
S. japonica Sieb., in Bl. Bijdr. 114% (1826) non L. f.
S. corymbosa Roxb., Fl. ind. II., 512 (1832), non Raf.
S. reevesiana Ldl., in Bot. Reg. XXX., t. 10 (1844).
China : Fokien, Kwangtung, Honkong; Japan : Kiushiu, Hondo.
— — Blätter an Spitze stumpf bis abgerundet, Grund keilig oder + abgestutzt.
—- Blätter im Umriss aus ziemlich spitzkeiligem Grunde + rhombisch oder
eiförmig, Haupladernetz der Unterseite scharf hervortretend.
24. Spiræa Blumei G. Don, in Gard. Syst. Il., 518 (1832).
(9) c. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRÆA (EUSPIREA). 343
S. chamædrifolia Bl., Bijdr. 1114 (1826), et Thbg. ex parte, non L.
Japan (Kiushiu), China (Hupeh, Kiangsi; leste Diels und Hemsley). —
Vgl. mein Handbuch!
—+ + Blätter im Umriss rundlich mit abgerundetem, abgeslutztem oder etwas
herzförmigem Grunde, Hauptnerven unterseits kaum vorstehend.
25. Spiræa trilobata L., Mant. IL, 244 (1771).
S. triloba L., Syst. veg. ed. 13., 394 (1774).
China (Tschili, Kansu, Schensi, Szetschwan), Mongolei, Dsungarei,
S.-Sib. (Tarbagatei-, Altai-Gebirge).
2* Knospen lang und feinspitzig, 2-schuppig, mehr minder so lang
oder eher länger als Blattstiel.
«* Blätter unterseits nicht papillös, länglich.
| Blätter und Blütenstände kahl, diese bis 2 cm. lang gestielt oder fast
sitzend, einfach traubig-doldig, Blütenstiele ohne Tragblättchen.
26. Spiræa gemmata Zabel, Die strauch. Spir. 23. (1893).
S. mongolica Koeh., Dendr. 212. (1893), non Maxim.
Heimat fraglich, wohl S.-0.-Sibirien.
|| Blätter und Blütenslände -+ behaart, untere Blütenstiele meist
mit (häufig laubigen) Tragblättern !.
— Blütenstände und Blüten klein, diese ca. 6 mm. Durchmesser, Kelch spitz
länglich dreieckig, Staubblätter nur ca. 18-25, eher länger als Petalen.
27. Spiræa arcuata Hook.. Fl. brit. Ind. IL, 325 (1878).
Sikkim, Garhwal. — Vgl. mein Handbuch.
— Blütenstände und Blüten reichlich gross,
vielblütig, Blüten ca. 10 mm. Durchmesser, Kelch breit, plötzlich zugespitzt.
Staubblätter ca. 30-40, kaum so lang wie Petalen.
28. Spiræa Zabeliana C. K. Schn., spec. nov. — Typus in herb.
Boissier. — Vgl. Hinweis und Abbildung im Handbuch.
Garhwal und Kumaon [lg. Duthie n. 2842 et 1106].
£* Blätter unterseits papillös, im Umriss mehr rundlich,
bis 2,2 : 2 oder bis 4,5 : 3 cm.
2). Spiræa nipponica Maxim., in Mél. Biol. XIl., 455 (1886).
S. bracteata Zabel, in Gartenzeitg. IIl., 496 (1884), non Raf.
S. media rotundifolia Nichols., in Gard. Chron. (1885), 283.
Sect. 2. Calospira K. Koch, in Gartenfl. IN., 397 (185%).
A. (B. siehe S. 34%). Staubblätter so lang oder kaum länger als Petalen.
I. Blatiunterseiten nicht papillös (Zwergsträucher).
a. Blütenstandachsen kahl, Blätter kahl (oder mit vereinzelten Haaren).
30. Spiræa decumbens W. Koch, in Mert. et Koch, Deutschl.
Flor. IL., 433 (1831).
1 Ich sah die Blütenstände aber nie zusammengesetzt, wie es Hooker für
arcuata angiebt.
344 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (10)
S. flexuosa Rchb., Fl. germ. exc. 627 (1832), non Fisch.
SW.-Kärnten, Italien (Prov. Udine).
b. Blütenstandachsen dicht weich behaart, ebenso Blattunterseiten.
31. Spiræa Hacqueti Fenzl et K. Koch, in Gartenfl. (185%), 400.
S. decumbens var. tomentosa Pœch, in Flora XXVIL, 510 (1844), non
tomentosa L.
S. lancifolia Maxim. et Auct. Al., non Hoffmannsegg.
Krain, Südtirol, Ital. (Prov. Udine). — Vgl. mein Handbuch!
II. Blattunlerseiten deutlich papillös.
a. Blätter meist unter 3 cm. lang, nicht oder an Spitze wenig
gezähnt, Knospen verlängert.
32. Spiræa canescens Don, Prodr. 227 (1825).
S. cuneifolia Wall., Cat. n. 699 (1829).
Kaschmir bis Yunnan.
Vgl. mein Handbuch betreff der Formen] Hierher wohl auch die mir
noch unklare S. uratensis Franch., Pl. David. I., 107 (188%), aus der Mon-
golei.
b. Blätter im Mittel über 3 cm. lang, stets über der Mitte mehrzähnig,
Knospen sehr kurz.
33. Spiræa Henryi Hemsley, in Journ. Linn. Soc. XXIIL 225,
t. 5 (1887).
China : Hupeh, Szetschwan.
Ihr schliesst sich an die mir noch unbekannte S. veitchi Hemsl., in
Gard. Chron. XXXIIL., 258 (1903) aus W. China.
B. Staubblätter mindestens 1/2 mal länger als Petalen,
ausgenommen in vorwiegend @ Blüten.
I. (II. siehe S. 346). Blätter unterseits deullich papillôs 1.
a. Blüten 22, Blätter + kerbzähnig.
1. Blütenstände und Blüten dicht weissgrau-filzig behaart.
34. Spiræa vaccinifolia Don, Prodr. Fl. Nepal. 227 (1825).
N. W.-Himalaya. — Vgl. mein Handbuch.
2. Blütenzweige und Blütenstände kahl, oder diese nur im oberen
Teile sehr verstreut behaart.
35. Spiræa gracilis Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI. 200
(1879).
S. parvifolia Bertol., Piant. nuov. As. II., 10, t. IV (1865) non Bentham.
Himalaya : Kishtwar.
1 Vgl. eventuell 40. S. longigemmis S. 346.
2 Wenn Blätter im Mittel über 3,5 cm. lang, unterseits scharf erhaben geadert
und reich zusammengesetzt gezähnt, sowie Blütenstände am Ende von langen
Blütenzweigen, vgl. auch 38. S. velutina und 39. S. Pratti.
(11) «©. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRÆA (EUSPIRÆA). 3
Ha
or
b. Blüten subdiecisch, oder wenn 8, so Blälter, wie in
Anmerkung S. 344 angegeben.
1. Blüten subdieeisch, in den © die reduzierten Staubblälter kürzer
als Petalen, in den @ der Gyuæceen stark verkümmert, Petalen doppelt
so Jang wie Kelche.
«. Zweige deutlich kantig!.
36. Spiræa bella Sims, Bot. Mag. t. 2426 (1823).
S. expansa Wall., Cat. n. 702 (1829), non K. Koch, Zbl. et Auct. al.
S. callosa Wall., Cat. n. 707 (1829), non Thbg.
S. stellata Wall., in Herb.
Nepal, Sikkim.
8. Zweige rundlich.
37. Spiræa fastigiata Wall. Cat. n. 708 (1829).
Se expansa K. Koch, Dendr. I, 330 (1869) et Zabel et Auct. al, non
all.
Himalaya : Hill States, Gahrwal.
Im Anschluss hieran sei die mir noch ganz unklare S. micrantha
Hook., Fl. Brit. Ind. II., 324 (1878), aus Sikkim erwähnt, die Hook. f, et
Thoms. ihrer grossen Blätter halber als callosa var. macrophylla ver-
breitet haben. Ich sah noch kein Expl. und Maximowiez glaubt, dass sie
eher zu japonica gehöre.
2. Blüten 8?, Petalen kaum länger als Kelch oder Knospen auffällig breit,
flach und ganz plötzlich fein und lang zugespitzt, elwa so lang wie Blatistiel.
«. Peialen kaum länger als Kelch, Knospen nur halb so lang wie Blattstiel
Blütenstände breit doldenrispig und locker verästelt.
38. Spiræa velutina Franch., Pl. Delav.I., 201 (1889).
S. callosa var. robusta Hook. f. et Th., in Herb. Ind. or.
Khasia, auch Yunnan. — Vgl. mein Handbuch!
8. Petalen doppelt länger als Kelch, Blütenslände dicht doldenrispig,
Knospen wie oben unter 2. angegeben.
39. Spiræa Pratti C. K. Schn., spec. nov. — Typus in herb.*
Barbey-Boissier.
Frutex ut videlur satis magna, elongato-ramosa; ramuli fere rolun-
dati, hornotini leviter puberuli, intense purpurascentes, velustiores cine-
rascenles; gemmæ c. 4 mm. longæ, et basi 2 mm. lat&, glabræ; folia lis
S. longigemmis similia, oblonga, acuta, basi rolundata, c. 3 cm. longa et
1 cm. lata, utrinque subtus intensius pubescentia; petioli ad 5 mm. longi;
inflorescentiæ densæ 5-6 cm. latæ, ramulos 10-15 cm. longos foliatos
! Weiteres über bella und fastigiata siehe im Handbuch, da ich hier auf
diese schwierigen Formen nicht näher eingehen kann.
? Subdiecie nur bei 42. S. japonica eiwas angedeutet; deren Blätter nicht
papillös sind.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1905. 23
346 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (12)
terminantes, flores albi (?), c. 6 mm. lati; receptacula calycesque utrinque
pubescentia subæquilonga; annulus disci distinetus; carpella omnino vil-
losa, styli carpellis paullo longiores; stamina 20-25; fructus?
China : W.-Szetschwan (lg. Pratt, n. 120, Tachienlu).
Vgl. auch die Angaben in meinem Handbuche.
IT. Blätter unterseits nicht papillös!.
a. Knospen auffallend gross, flach, spitz, länger als die Blattstiele (5-9 mm.).
40. Spiræa longigemmis Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI., 205
(1879).
China : Kansu, W.-Szetschwan [Ig. Pratt n. 221].
b. Knospen nicht auffallend verlängert, kürzer oder
so lang wie Blattstiele, jedenfalls nicht über 4 mm. lang.
1. Blütenstände + filzig behaart, man vgl. aber auch unter 2., siehe S. 347.
>. Blüten mit deutlichem Drüsenring, Blätter flach, nicht runzelig,
+ hohe schlanktriebige Sträucher.
1* Blüten weiss, Zweige deutlich kantig, Blätter kaum über 2 cm. breit, kahl.
41. Spiræa albifiora Miq. Prol. Fl. Jap. 221 (1866-67).
S. japonica var. albiflora Miq., in Cat. Mus.-Lugd.-Bat. (1870), teste
Zabel.
Heimat wohl Japan, aber nur als Kulturpflanze bekannt.
Vgl. mein Handbuch.
2* Blüten heller oder dunkler rosa, Zweige rund oder nur leicht gestreift,
Blätter bis 4 cm. breit, meist behaart.
42. Spiræa japonica L. f., Suppl. 262 (1781), nec Thbg. non
Sieh.
S. callosa Thbg., Fl. jap., 209 (1784).
S. fortunei Planch., in Fl. de Serres IV., 871 (1853).
Japan : Hakodate, Yokohama, Nagasaki. Hinsichtlich des Vorkommens
in China und der Formen vgl. mein Handbuch. Diese variable Art bedarf
noch sehr der Untersuchung. — Im Anschluss hieran sei auf S. rosthornii
Pritzel, apud Diels, in Engl. Jahrb. XXIX. 383 (1900) aus Szetschwan
hingewiesen, die mir noch unklar ist.
£. Blüten ohne Drüsenring, sehr klein, Blätter -E unregelmässig geformt,
‚meist deutlich runzelig oder etwas blasig aufgetrieben (vgl. auch japonica !).
43. Spiræa bullata Maxim., in Act. Hort. Petrop. VI, 204
(1879).
Nur als Kulturpflanze aus Japan bekannt. — Vgl. mein Hand-
buch.
1 Vgl. eventuell 39. S. Pratti.
(13) €. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER.GATTUNG SPIRÆA (EUSPIREA), 347
2. Blülenstände kahl oder fast kahl, wenn mehr minder behaart,
so doch Blätier mehr verkehrt-eiförmig oder ei-elliptisch als bei den
vorigen Arten oder fast ganzrandig.
a. (b. siehe S. 349). Drüsenring in den Blüten vorhanden,
Blätier ohne oberseitige Spaltôffnungen.
1* Zweige deutlich bis fast flügelig kantig.
x Knospen nur !/; so lang wie Blattstiele, Blätter im Umriss
wie bei japonica, unterseits bleibend behaart.
44. Spiræa Fritschiana C. K. Schn., nov. spec. — Typus in
herb. Hofm. Wien.
Frulex primo aspeclu S. japonicæ consimilis, ab ea præcipue differt :
ramulis distincte angulalis fere glabris, inflorescentiis glaberrimis, den-
sioribus, €. 6-7 cm. latis, folliculis sutura ventrali pilosioribus.
Vgl. im übrigen mein Handbuch!
China : Tschifu, Ig. Wawra n. 1190.
ß* Knospen so lang oder fast so lang wie Blattstiele,
Blälter im Umriss aus fast herzförmigem Grunde eielliptisch, ganz kahl,
kaum über 3,5 cm. lang an Blütenzweigen.
45. Spiræa angulata Fritsch, in Herb., spec. nov. — Typus in
herb. Hofm. Wien.
Weiteres über diese an belulsefolia gemahnende Art siehe in meinem
Handbuch.
China : Ku-pei-ku, lg. Wawra n. 865.
2* Zweige rund, oder wenn etwas kantig, so Blätter nicht wie bei
S. Fritschiana bezw. S. japonica geformt oder grösser als bei S. angulata
oder Blütenstände behaart. :
* (8* siehe S. 349). Kelch zur Fruchtzeit oder schon zur Blütezeit scharf
zurückgeschlagen, so lang oder eher länger als Receptaculum.
| Blütenstände behaart, Blätter kaum über 2,5 em. lang, zwergige Sträucher
mit elwas kantigen Zweigen.
— Blätter fast sitzend, ihr Stiel jedenfalls kürzer
als die breit-eirundliche Knospe.
46. Spiræa ZEmiliana '! ©. K.Schn., nov. spec. — Typus in
Herbar Barbey-Boissier.
Frutex parva, vix supra 20 cm. alta, erecta, dense ramosa; ramuli
pubesceutes, biennes purpurascentes, angulati, velustiores brunnei.
rimosi; gemmæ c. 1-1,5 mm. longæ et 1 mm. latæ, puberulæ; folia
Ovala vel ovato-rotunda basi late-truncata vel subcordata, crenato-den-
ala, iis S. arbusculæ similia, supra viridescentia, paullo pilosa, subtus
* Herrn Professor Emil Kœhne gewidmet. Da Herr Zabel mir schrieb, dass
er die Bezeichnung Kehnei sich für eine Form vorgemerkt habe, so wähle ich
{liesen Namen nicht.
348 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze sék.). 1905 (14)
cinereo-albescentia, intensius villosa, fere papillosa, 1,7-2,7 cm. longa et
1,4-2,1 cm. lata, crassiuscula, subtus distincte elevato-reticulata; petioli
vix À mm. longi; inflorescentiæ parvæ, densæ, 2-2,5 cm. lat, iis
S. arbusculæ simillim&; flores 4-5 mm. latæ, albæ (vel roseæ?); pelala
ovato-rotunda, quam calyces paullo longiora; receptacula calycesque sub-
æquilonga, extus plus minus puberula, intus glabra; stamina 20-30,
petalis fere triplo longiora; carpella ventre dorsoque puberula, styli is
fere duplo longiores; fructus ?
Erinnert sehr an die amerikanische S. arbuscula, aber auch von deren
behaarten Form durch den vorhandenen Drüsenring und die oberseits
den Blättern fehlenden Spaltöffnungen gut geschieden.
Japan : Volcan de Mori, Ig. Faurie, n. 628.
— Blätter kurz, aber deutlich gestielt, Stiel doppelt so lang
als die Knospen oder Blattgrund deutlich keilförmig in den Stiel vorgezogen.
47. Spiræa Beauverdiana C. K. Schn., spec. nov. — Typus in
herb. Barbey-Boissier.
Frutex minima, gracillissima; ramuli initio puberuli, demum glabres-
centes, purpurascentes, leviter flexuosi, erecti,plus minus dislinete angu-
lati; gemmæ minimæ, fere glabræ; folia tenuia, utrinque pagina infe-
riore vix discolori intensius pubescentia, nervis prominentibus reticulata,
fere circumeirca plus minus duplicato crenato-serrala; inflorescen-
tiæ minimæ, 1-1.5 cm. lal®, dens&; flores albæ (?), 3-4 mm. latæ;
petala subrotunda, vix vel paullo longiora quam calyces; receptacula caly-
cesque utrinque puberula; fructus?
Von dieser Zwergart unterscheide ich :
var. a. typica : Blätter verkehrt eirundlich, e. 4 : 0,8 cm., Grund +
- gerundet; Staubblätter c. 30-40, wohl gut 3 mal so lang wie Petalen,
Fruchtknoten durchaus behaart.
Japan : sommet du Riishiri, Ig. Faurie, n. 8403.
var. b. Steveni C.K. Schn., nov. var. : ein mir ganz vorliegendes
Exemplar 25 cm. hoch, Blätter aus breit-gestuztem, aber plötzlich vorge-
zogenem Grunde ei-elliptisch, 1,8-2,7 cm. lang und 1,1-1,8 cm. breit,
Staubblätter ca. 20-25; etwa 2 mal so lang als Petalen, Fruchtknoten wie
bei a. oder kahl oder nur oben an Bauchnaht behaart.
Kamischatka : ex Herb. Steven, in Herb. Boissier; N.-NW.-Ame-
rika : Kotzebue’s Sound, Ig. Beechy (Herb. Hofm. Wien).
Vgl. übrigens mein Handbuch über die Beziehungen zur S. betulefolia
var. ajanensis.
|| Blütenstände kahl, oder wenn behaart, so doch Blälter
im Mittel über 2,5 cm. lang.
48. Spiræa betulæfolia Pall., Fl. ross. I., 33, t. 16 (1784).
Amurgebiet bis Kamtschatka, Sachalin, Japan.
var. a. typica C. K. Schn.
var. b. ajanensis C. K. Schn. Vgl. mein Handbuch.
(15) c. K. SCHNEIDER. UEBERSICHT DER GATTUNG SPIRAA (EUSPIRÆA). 349
%* Kelch zur Fruchtzeit aufrecht oder aufrecht abstehend,
höchstens leicht nach aussen gebogen.
| Blätter stets und meist doppelt und lappig eingeschnitten gezähnt.
49. Spiræa corymbosa Raf., Préc. Deconv. 36 (1814).
S. betulæfoliæ var. corymbosa Maxim. et Auct. Plur.
var. a. typica Greene, in Pittonia II., 220 (1892).
Ostamerikanische Form.
var. b. lucida Zabel, in Handb. d. Laubholzben., 157 (1905).
S. lucida Dougl., apud Hook. Fl. Bor.-Am. [., 172 (1833).
Westamerikanische Form. Vgl. mein Handbuch!
|| Blätter ganzrandig oder nur gegen Spitze einfach entfernt gezähnt, Staub-
blätter kaum oder nur !/2 mal länger als Petalen, Blütenstände locker behaart.
50. Spiræa virginiana Brilt., In Bull. Torr. Club. XVIL, 31%
1890).
O.-N.-Amerika : West-Virginia bis Tennessee.
b. Blüten ohne Drüsenring, Blätter mit oberseitigen Spaltöffnungen.
5l. Spiræa arbuscula Greene. in Erythea Ill., 63 (1895).
S. betulæfolia var. rosea A. Gr., in Proc. Am. Acad. VII., 384.
S. lucida var. rosea Greene, in Pittonia IL, 221 (1892).
S. rosea Koehne, Dendrol. 218 (1893), non Raf.
W.-N.-Amerika : subalpine Sierra Nevada von Calif. bis Washington.
Vgl. mein Handbuch.
Sect. 3. Spiraria Ser., in DC. Prodr. Il., 514 (1825).
A. Kelch zur Fruchtzeit aufrecht, Drüsenring vorhanden !.
I. Blütenstände 1 bis etwa 10 (bis 15) em. lange eylindrische Rispen
darstellend, deren unterste Hauptachsen selten seitlich deutlich verlängert sind,
die sich aber nie eigentlich breit pyramidal aufbauen, jedenfalls setzen sie sich
im untern Teil nie aus deutlich beblätterlen verlängerten Teilrispen
zusammen, Axen etwas behaart oder fast ganz kahl.
52. Spiræa salicifolia L., Sp. pl. 489 (1753).
Von Böhmen, Oesterreich, Steiermark, Kärnten, durch das östliche
Mitteleuropa bis Ostasien und nach Maximowicz wohl auch Alaska
und Sitcha.
Vel. mein Handbuch!
Il. Blütenstände fast stets breit pyramidal, indem die unteren Hauptachsen
sich verlängern oder unter den Hauptblüteustand aus deutlich beblätterten
Seitentrieben Teilrispen treten, sodass ein sehr grosser aus pyramidalen oder
cylindrischen Teilrispen sich aufbauender Gesamtblütenstand entsteht,
Axen reichlich behaart bis ganz kahl.
53. Spiræa alba Duroi, Harbkesche Baumz. IT., 430 (1772).
Oestliches N.-Amerika.
Synonymie und Formen siehe Handbuch!
ı Vgl. auch 5%. S. pyramidata.
350 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (16)
B. Kelche zur Fruchtzeit zurückgeschlagen, Drüsenring nur
bei pyramidata vorhanden.
I. Drüsenring in den Blüten vorhanden.
54. Spiræa pyramidata Greene, in Pittonia II., 221 (1892).
Washington, Idaho, südl. Brit.-Columb.
Vel. Handbuch!
Il. Drüsenring in den Blüten fehlend.
a. Behaarung der Zweige, Blätter und Blütenstände weissgrau
oder Blätter fast oder ganz kahl, Blätter nur über der Mitte gezähnt
oder ganzrandig, an Spitze + breit gerundet.
1. Blattunterseiten dicht weich weissfilzig, Zweige ähnlich behaart,
Receptacula innen und aussen behaart.
55. Spiræa Douglasii Hook., Fl. Bor.-Am. I., 172 (1840).
Pacif. N.-Amerika von Brit.-Columb. bis Californien.
. 2. Blattunterseiten stark bis fast ganz kahlend, graugrün, Zweige spärlich
behaart, + rotbraun, Blütenachse innen kahl.
56. Spiræa Menziesii Hook., 1. c., 173, non Zabel.
S. Douglasii var. Menziesii Presl, Epimeliæ Bot. 195 (1849).
Washington, Oregon, Idaho, wohl bei Alaska.
Vgl. Handbuch!
b. Behaarung aller analogen Teile rostfarben, Zweige etwas kantig,
Blätter gespitzt, Blütenstände in sehr feine lange Spitzen auslaufend.
57. Spiræa tomentosa L., Sp. pl. 489 (1753).
0.-N.-Amerika. Vgl. Handbuch.
391
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
623. Plagiochila neglecta St.n. sp.
Dioica major sed humilis rigidula, flavo-rufescens. Caulis ad 5 cm. lon-
gus tenuis, fuscus rigidus, pinnalim et bipinnatim ramosus, ramis sub-
recte patulis flabellam expansam formantibus. Folia caulina 3 mm. longa,
parum imbricata, subrecte patula angulo 80° plano-disticha, vix decur-
rentia, postice parum ampliala, breviter arcteque recurva, in plano
oblongo-trigona, apice quam basis 3plo angustiore, margine antico sub-
stricto nudo vel sub apice breviter 3 denticulato, postico e basi parum
rotundala substricto, remote dentato, dentibus sub 6 æquimagnis brevibus
acutis oblique patulis, apice truncato 4 dentato dentibus parum majoribus
recte patulis acutis. Folia ramulina similia subnuda, apice tantum 3den-
tata, interdum sub apice paucidentata. Cellulæ apicales 18 X 27 y,
basales 27 X 45 y trigonis magnis acutis bene definitis. Folia floralia
caulinis angustiora et longiora, magis et grosse dentata, dentibus basa-
libus posticis confertis irregularibus superis et apicalibus validissimis.
Perianthia (sterilia) ore rotundato breviter dentato-spinoso, spinis subæ-
qualibus varie patulis.
Hab. Columbia (Moritz).
624. P. connata Ldbg. et G. Syn. Hep., p. 645.
Dioica major flaccida olivacea laxe cæspitosa, corticola. Caulis ad 6 cm.
longus, lenuis fuscus vage ramosus, ramis longis interdum fasciculatim
aggregatis. Folia caulina 2 mm. longa, oblique patula angulo 58° plano-
disticha (in sicco arcte convoluta) postice ampliata alleque cristata, utrin-
que longe decurrentia (ala decurrente postica dense longeque cristatim
spinosa) in plano oblongo-trigona, basi amplissima, apice Aplo angus-
liora, margine antico stricto nudo poslico e basi breviter rotundata den-
seque spinosa substricto remote breviterque dentato apice emarginalo-
| 519
392 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 Plagiochila.
bispinoso, spinis validis leniter divergentibus, sinu lunato sæpe dente
parvo aucto. Cellulæ apicales 18 X 27 y, trigonis parvis subnodulosis,
basales 18 X 36 y trigonis magnis acutis sæpe trabeculatim confluen-
tibus. Folia floralia caulinis duplo latiora, late ovato-oblonga, circumeirca
irregulariter spinosa. Perianthia obovata, ore late truncato-rotundato
spinuloso. Andrecia mediana, bracteis ad 8 jugis confertis medio supero
late foliaceo obtusato squarrose recurvo, angulato vel denticulato.
Hab. Mexico (Liebman, Leibold), Guadeloupe (l’Herminier).
625. Plagiochila gymnotis Spruce. Edinb. Bot. Soc.1885,p.497.
Dioica major sed humilis dilute flavo-virens valde pellucida, saxicola.
Caulis ad 5 cm. longus superne flabellatim pluriramosus, ramis brevius-
culis divergentibus, ceterum validus fuscus superne expallescens. Folia
caulina 2,5 mm. longa conferta subrecie patula, subplano-disticha, postice
alle cristata vel recurva, utrinque longe decurrentia, ambitu falcato-
oblongo-triangulata 1. e. basi amplissima, apice 3plo angustiora, margine
antico bene sinualo nudo vel apice paucidenticulato, dentibus subappres-
sis, postico e basi rotundala subnuda et crispatula leviter curvaio remote
dentato, dentibus validis recle patulis e lata basi abrupte breviterque
acuminatis apice optime truncalo 4-5 dentato, dentibus divergentibus vix
validioribus. Cellulæ apicales 18 y basales 27 X 36 y trigonis magnis
acutis basi validioribus. Amphigastria rudimentaria varie inciso lacinu-
lata. Folia floralia caulinis majora postice crispata grosseque spinosa
- sublacinulata. Amphigastrium florale intimum orbiculatum laciniatum,
interdum lamellis spiniferis percursum. Perianthia ore truncato-rotun-
dato plurilaciniato ala antica spinulosa.
Hab. Andes peruviani (Spruce).
626. P. connivens G. Ann. sc. nat. 1864, p. 114.
Dioica major valida dilute olivacea. Caulis ad 5 cm. longus, fuscus
validus vage pluriramosus, ramis remotis longiusculis divergentibus.
Folia caulina 2,5 mm. longa, imbricata, apicibus liberis, subrecte patula,
plano-disticha, utrinque decurrentia, postice ampliala optimeque cristata,
oblongo-trigona, basi amplissima apice plus duplo angustiora, margine
antico leviter sinuato nudo sub apice paucidentato, postico e basi angu-
latim rotundata leviter arcuato valide dentato, dentibus remotiusculis late
triangulalis acutis recte patulis usque ad basin ipsam descendentibus,
apice truncato dentato dentibus sub5 validioribus, minoribus mixtis. Cel-
lulæ apicales 18 y basales 18 X 36 y trigonis magnis superne acutis
inferne subnodulosis. Folia floralia caulinis parum majora simillima,
circumcirca dense spinosa vel dentato-spinosa, spinis anticis parvis, pos-
520
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 399
ticis et apicalibus valde irregularibus varieque patulis. Perianthia obco-
nica, ore late rotundato dense irregulariterque dentato-spinoso, spinis
majusculis strictis vel hamatis.
Hab. Bogota (Lindig).
627. Plagiochila planifolia St. n. sp.
Dioica, major rigida pallide olivacea laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
longus, tenuis fuscus et rigidus superne pauciramosus, ramis divergen-
übus, floriferis fureatim innovalis. Folia caulina dense imbricata 2,5 mm.
longa, recte patula, plano-disticha, utrinque longe angusteque decurrentia,
postice parum ampliata caulem tegentia, ambitu subligulata subsymme-
trica apice vix duplo angustiora, margine antico nudo e basi longe sinuata
stricto, postico inferne leviter arcuato undulato superne stricto remote
tridentato, apice truncato-rotundato 6 dentaio, dentibus ubique brevibus
triangulatis acutis, recte patulis subæquimagnis. Folia ramulina æqualia.
Cellulæ 27 y, basales 27 X 45 y, trigonis ubique acutis majusculis apice
parvis. Folia floralia caulinis vix majora ubique irregulariter laciniato-
spinosa spinis giganteis hamatis minoribus mixlis, apice truncato & spi-
noso. Perianthia (sterilia) ore oblique truncato spinoso spinis minus
confertis angustis majusculis.
Hab. Mexico, Jilitta (Maury).
628. P. miradorensis G. Hep. Mex. p. 127.
Dioica major flaccida flavo-virens. Caulis ad 6 cm. longus tenuis fuscus
furcatus, fureis longiusculis repetitis late divergentibus. Folia caulına
2,5 mm. longa, flaccida conferta, subrecte patula angulo 80° plano-dis-
ticha, postice ampliata revoluta, interdum erecto-cristata, ambitu oblongo-
trigona leniter falcala i. e. basi amplissima apice 4plo angustiora, margine
antico leviter sinuato nudo, postico e basi rotundata substricto remote
denticulato vel repando-angulato subintegerrimo, apice oblusato similiter
armato vel integro. Cellulæ apicales 18 x 36 y basales 27 X 36 u. trigo-
nis magnis aculis, basi sepe subnodulosis. Folia floralia caulinis majora
simillima magis denticulata. Perianthia obovato-obcuneata compressa ore
late truncato crispatulo dentato-spinuloso, ala angusta brevis integra vel
paucidenticulata.
Hab. Mexico (Liebman).
Die Pflanze ist stark mit blattbürtigen Sprossen bedeckt und die
Blätter sind in Folge dessen unregelmässig rudimentär und krankhaft
gezähnt; gesunde Blätter haben regelmässig gezähnie Ränder am ven-
tralen Rande, bis dicht an die Basis.
521
39% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SER.). 1905 Plagrochila.
629. Plagiochila Funkiana St. n.sp.
Sterilis mediocris vel major flaccida, pallide-virens. Caulis ad 6 cm.
longus, sæpe simplex, in planla adulta bene evoluta superne bipinnatiın
multiramosus, ramis divergentibus oplime lateque flabellatus ceterum
tenuis fuscus et tenax. Folia caulina adulla 3 mm. longa conferta obli-
que patula angulo 56° plano-disticha, antice longe decurrentia postice
ampliata optimeque cristata in plano oblongo-triangulata, apice quam
basis triplo-angustiora, margine antico substricto nudo vel sub apice pau-
cidentato, postico e basi rotundata subnuda stricto regulariter dentato,
dentibus sub 8 remotis parvis breviter triangulatis, apice recte vel oblique
truncalo, irregulariter armato, dentibus 3-4 porreclis vel divergentibus,
strictis vel curvatis vel flexuosis, medio interdum multo majore (folium
acutum). Cellulæ apicales27 wbasales 18x36 y trigonis magnis subnodulo-
sis benedefinitis. Foliaramulina simillima parum minora etminusconferla.
Hab. Venezuela (Funk et Schlim, Fendler).
Die Blattspitze ist so variabel, dass man kaum 2 völlig gleiche Blätter
zu finden im Stande ist.
630. P. cristata (Swartz) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jung. cristata Swartz Prodr. Fl. India occ., p. 143.
P. secundifolia L. et Hpe. Linnæa 1851, p. 302.
Dioica major flaccida flavo-virens vel flavo-rubescens, corticola pendula,
Caulis ad 15 cm. longus tenuis fuscus ei tenax, simplex vel parum ramo-
sus, ramis apice incurvis vel fere circinatis. Folia caulina 4 mm. longa
imbricata apicibus liberis, recte patula plano-disticha postice valde ampliata
optimeque crislala, anlice longe decurrentia, ambitu anguste oblongo-
triangulata, margine antico substricto nudo vel sub apice unidentato,
postico e basi maxime ventricosa substricto vel leviter sinuato, dentalo,
dentibus sub 20 remotiusculis validis brevibus acutis recte patulis, apice
quam basis 6plo angustiore, anguste emarginato-bifido, laciniis triangu-
latis acuminalis porrectis æquimagnis vel altero minore, in aliis 3-4 spi-
noso spinis minoribus variabilibus. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis
majusculis substellatis truncatis, basales 18 X 36 y trigonis magnis angu-
latis vel ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis majora, ovato-oblonga,
Stricla, marginibus »qualiter arcualis medio supero acuminato apice
quam basis 5plo angustiore, celerum similiter et vix validius armala.
Perianthia obovata, ore compresso truncato-rotundato irregulariter spi-
noso, spinis longiusculis angustis varie patulis. Andræcia mediana 7-10
in caule seriala, bracteis ad 10 jugis conferlis, medio supero squarrose
recurvo Spinuloso.
599
ui ad
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 395
Hab. Venezuela (Funk et Schlim, Bartels, Moritz, Fendler), Costarica
(Oersted, Endres), Brasilia (Ule), Andes quitenses, Canelos (Spruce),
Mexico (Liebman).
631. Plagiochila cristatissima Sl. n. sp.
Sterilis major sed humilis rigidulus flavescens vel flavo-virens. Caulis
ad 7 cm. longus tenuis fuscus rigidus, simplex vel pauciramosus, ramis
longiusculis parum divergentibus. Folia caulina magna, plus 4 mm. longa,
imbricata apicibus liberis, plano-disticha utrinque breviter decurrentia,
postice ampliala altissime cristata, in plano oblongo-trigona, optime
falcata, apice quam basis plus 3plo angustiore, margine anlico sinualo
sub apice remote bidentulo, in medio nudo, basi decurrente dense den-
tata, dentibus brevibus acutis, margine poslico e basi angulatim rotun-
dala bene arcuato, superne remote denticulato, inferne spinuloso, spinulis
approximatis oblique palulis, ipsa basi abrupte lateque replicata et dense
valideque spinosa, apice truncato 4-6 dentato, dentibus validis brevibus
irregularibus, medio sæpe multo majore (folium aculum). Cellulæ apicales
36 gu. parietibus validis, trigonis magnis plus minus distinctis, basales
27 X 54 y Irigonis magnis subnodulosis.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier).
632. P. lamellistipula Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 491.
Dioica major robusta rigidiuscula fulva, laxe cæspitosa corlicola. Caulis
ad 10 em. longus, furcalim ramosus, ramis longis superis arcuatis subeir-
cinatis. Folia caulina 3 mm. longa conferta apicibus liberis subrecte
patula plano-disticha postice alte cristata antice decurrentia basi latissima
versus apicem sensim attenuala apice ipso quam basis 5 plo angustiore,
ambitu itaque longe-triangulata, margine antico substricto nudo poslico
e basi semicirculari denseque spinosa substricto nudo, apice normaliter
emarginalto-bidentato, dentibus validis brevibus, tertio minore sæpe inter-
jecto. Cellulæ apicales 27 u trigonis majusculis trabeculatim confluen-
tibus, basales 27 X 45 y trigonis magnis bene definitis. Amphigastria
magna numerosa rolunda plus minus divisa longe ciliata interdum lamellis
armatis facialibus obsita. Folia floralia caulinis latiora ovato-oblonga
subsymmetrica magis et grossius spinosa hic illic sublaciniata. Perianthiu
subemersa obovato-obcuneata, ore compresso rotundato valide spinoso,
spinis longiusculis e lata basi angustis acutis, alæ utrinque angusiæ sub-
spinosæ vel nullæ.
Hab. Andes peruviani (Spruce 1100).
633. P. pensilis Spruce Ed. Bot, Soc. 1885, p. 497.
Dioica, major valida et robusta, dilute brunnea vel virescens, corticola,
523
356 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 Plagiochila.
pendula. Caulis ad 18 cm. longus, crassus et tenax, irregulariter pinnatus
et bipinnatus, ramis remotiusculis late divergentibus incurvis. Folia cau-
lina 3 mm. longa imbricata, apieibus liberis, oblique patula angulo 68°
plano-disticha et optime pectinata, poslice ampliata alteque cristata, anlice
longius decurrentia et basi ipsa ultima trispinulosa, postice brevissime
inserta, in plano oblongo-triangulata i. e. basi amplissima apice quintuplo
angustiora margine antico substricto nudo, postico e basi semicirculari
stricto irregulariter spinoso, spinis sub 16, basalibus validissimis, e lata
basi acuminatis hamatis, interdum brevioribus interjeclis, superis remotis
angustis multo brevioribus et æquimagnis oblique patulis, apice truncato
bispinoso, spinis validis divergentibus tertio minore sæpe inlerjecto.
Cellulæ apicales 27 w parietibus validis, basales 27 X 54 y trigonis
maximis acutis bene definitis. Folia floralia caulinis similia, latiora,
marginibus ubique longe spinosis anguslis sepe hamatis. Perianthia
parum emersa, compresso cupulala, ore truncalo regulariter laciniato,
laciniis lanceolatis minus confertis, varie palulis curvalisque. Ala antica
lalissima, plus minus longa superne longe pilifera.
Hab. Chimborazo (Spruce).
634. Piagiochila cultrifolia Spruce. Edinb. Bot. Soc. 1885,
p. 475.
Dioica major robusta rigidiuscula dilute olivacea corticola. Caulis ad
410 cm. longus fuscus validus, superne irregulariter subfasciculatus plus
minus dendroideus. Folia caulina subdissita 5,5 mm. longa subrecte
patula plano-disticha, postice breviter inserta, antice longe vel longissime
decurrentia, ambitu ovato-oblongo-triangulala. leniter falcata, quarto
infero amplissima apice Aplo angustiora, postice parum ampliata, caulem
tegentia, marginibus apiceque irregulariter grosseque dentato-spinosis
sublaciniatis (basi antica solum nuda) spinis recte patulis vel hamatis,
minoribus mixtis. Folia ramulina simillima minora, basi postica minus
ampliata. Cellulæ apicales 36 X 54 y basales 36 X 72 y trigonis majus-
culis, ob parietes longiores valde trabeculatas minus distinetis. Folia flo-
ralia caulinis simillima vix majora, magis armata. Perianthia parum
exserla oblonga, ore truncato longe denseque spinoso-ciliato, ciliis por-
rectis varieque patulis. Capsula ovalis, breviter pedicellata. Sporæ 27 y.
fiavescentes minute asperæ.
Hab. Chimborazo (Spruce), Bolivia, Unduavi (Pearce).
635. P. Guilleminiana Mont. in Ldbg. Spec. Hep., p. 152.
Syn. : P. Hæckeriana L. et G. Syn. Hep., p. 644.
P. oreocharis Spruce Ed. Bot. Soc., p. 498.
524
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 357
Syn. : P. rhizophila Spruce, ibidem, p. 495.
Dioica major robusta rigidiuscula flavo-virens vel flavo-brunneola.
Caulis ad 7 cm. longus validus fuscus rigidus sat regulariter pinnatim
ramosus pinnis longis divergentibus, inferis iterum pinnulalis. Folia
caulina 3 mm. longa, imbricata apicibus liberis, oblique patula angulo 56°
disticha concava postice ampliata alteque cristata, utrinque longe decur-
rentia, in plano oblongo-trigona, basi amplissima apice Æplo angustiora,
margine anlico stricto nudo vel sub apice paucidentato, postico e basi
semieirculari crispatula et subintegerrima substricto denlato, dentibus
parvis brevibus recte patulis remoliusculis apice truncalo vel rotundato
similiter armato, dentibus 3-4 subæqualibus. Cellulæ apicales 18 y trigonis
magnis acutis sæpe late confluentibus, basales 18 X 36 y trigonis magnis
bene definitis. Foliu floralia caulinis vix majora, margine anlico pauci-
spinoso, spinis angustis, apice et margine postico irregulariter armatis
vel grosse lacinialis vel duplicato-laciniatis, spinis minoribus interjectis,
varie patulis, majoribus hamatis. Perianthia (juv.) ore truncato lacinu-
lato, laciniis anguste lanceolatis superne selaceis flexuosis. Andræcia
mediana valida, bracteis 12 jugis conferlis, apice patulo dentato crispalo.
Hab. Brasilia (Guillemin, Diedrichsen, Puiggari, Regnell, Weinio, Ule,
Lindman). Nova Granada (Lindig), Andes (Spruce, Hæcker), Mexico
(Mohr), Guatemala (Wurr).
Die Zahl der Blattrandzähne variirt erheblich, oft an demselbsn Indi-
viduum, Perianth und Hüllblätter lassen über die hierher gehörenden
Synonyma keinen Zweifel.
636. Plagiochila affinis L. et G. Syn. Hep., p. 644.
Dioica major flaccida, flavo-virens, laxe cæspitosa. Caulis ad 8 cm.
longus, fuscus validus rigidus vage ramosus, ramis floriferis geminatin
innovatis. Folia caulina adulta vix 3 mm. longa, imbricata, oblique palula,
angulo 68°, plano disticha, postice ampliata arcteque cristala, antice
decurrentia postice breviter inserta, in plano oblongo-trigona, margine
anlico substrieto sub apice paucidentalo, postico e basi semicireulari
stricto dense (usque ad basin ipsam) dentato-spinoso; spinis validis hic
illic magnis, e lata basi acuminatis varie patulis, strictis vel hamatulis
versus apicem brevioribus apice ipso truncalo (quam basis Aplo angus-
tiore) breviter spinoso, spinis ad 4irregularibus. Folia ramulina multo
minora, postice minus ampliata vix cristata similiter armala. Cellulæ
apicales 27 y basales 27 X 54 y trigonis magnis acutis basi truncalo-
nodulosis. Folia floralia caulinis æquimagna, postice grosse irregulari-
terque lacinulata, apice et margine antico spinosis. Perianthia (sterilia)
525
358 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 Plagiochila.
compresso-obcuneala, ore oblique truncato dentato-ciliato, eiliis Justes
culis varie curvalis. Ala angustissima nuda vel nulla.
Hab. Mexico (Liebman). (Deppe).
637. Plagiochila contingens G. Ann. sc. nat. 1864, p. 111.
Dioica major flaccida pallide flavo-virens, inferne brunneola. Caulis ad
5 cm. longus simplex vel pauciramosus validus pallidus. Folia caulina
adulta 4 mm. longa, late ovato-triangulata, imbricata subrecte patula, vix
decurrenlia, plano-disticha, postice ampliata caulem late superantia vel
replicata, quarto infero amplissima, apice fere 4plo angustiora, margine
anlico substricto medio supero 6-7 dentalo, dentibus brevibus oblique
porrectis, postico e basi valde rotundata nuda arcuato 10 dentato dentibus
remotiusculis parvis recte palulis, apice subtruncato Adentato dentibus
majorıbus acuminatis subspiniformibus. Folia ramulina superiora valde
aberrantia, ovato-oblonga, margine antico inferne nudo ceterum remote
spinoso spinis 4 angustissimis, postico e basi nuda ampliata substrieto
irregulariter spinoso, spinis sub 15 recte patulis angustis, superis sensim
longioribus, apice validioribus et magis elongalis. Cellulæ valde pellucidæ.
apicalis 36 y basales 36 X 72 y trigonis magnis superis acutis, basalibus
subnodulosis. Folia floralia caulinis similia longius armata. Perianthia
magna, semiexserta obovato-oblonga, ore truncalo seluloso, ala breviden-
talo-spinosa. Andræciaïn planta minore terminalia spicis fasciculatissuperne
-furcatis, bracteis numerosis confertis apice acuto vix patulo denticulato.
Hab. Nova Granada, Aserradero (Lindig), Peruvia (Lechler, Cuming).
638. P. Keckiana St. nsp.
Sterilis mediocris dilute brunneola rigidula. Caulis ad 6 cm. longus
validissimus fuscus et durus superne atienualus in ramis capillaceus,
inferne simplex superne dendroideo-multiramosus. Folia caulina adulta
3.3 mm. longa, contigua, subrecle patula, plano-disticha utrinque breviter
decurrentia, postice parum ampliata cauli incumbentia vel recurvula in
plano oblongo-triangulata, margine antico stricto remote-denlato, den-
tibus sub 6, brevibus unguliformibus, postico e basi leniter rotundata
substricto ubique dense longeque spinoso, spinis validis angustis varie
patulis sat regulariter conseculivis, apice truncato quam basis 3 plo angus-
tiore 4spinoso, spinis quam reliquæ validioribus et longioribus divergen-
tibus subæquimagnis. Folia ramulina remotiuscula minora ultima parva
ceterum caulinis similia. Cellulæ apicales 36 y trigonis magnis truncalis,
basales 27 X 54 y, rectangulares, æqualiter incrassatæ.
Hab. Peruvia, Tatanara (Lechler ex herbario Keckii).
Mit P. expansa G. zu vergleichen.
526
4
Plagiachila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 399
639. Plagiochila conspicua Taylor in Spruce. Edinb. Bot Soc.
1885, p. 472.
Syn. : P. Breuteliana novo granatensis G. Ann. sc. nat., 186%, p. 110.
Dioica magna robusta et valida fulva vel aurea in corlice erecta vel
pendula. Caulis ad 12 cm. longus validus fuscus et tenax, simplex
superne ramosus ramis longis divergentibus subdendroideus. Folia cau-
lina ad 4 mm. longa imbricata apicibus liberis oblique patula angulo 68°
plano disticha, postice ampliata caulem superantia vel recurva utrinque
longe decurrentia, ala decurrente postica interdum pectinatim spinulosa
sæpe nuda, ambitu oblongo-trigona subsymmelrica, margine antico e
basi sinuata stricto sub apice bidentato, postico e basi nuda rotundala
stricto Spinoso, spinis sub 18 majusculis angustis æquimagnis, oblique
patulis regulariter consecutivis, apice quam basis Æplo angustiore rotun-
dato 4-5 spinoso, spinis parum validioribus. Cellulæ pellucidæ apicales
36 y trigonis magnis acutis, basales 27 X 72 y trigonis maximis longe
acuminatis vel trabeculatim confluentibus. Folia floralia caulinis majora
similia eircumeirca longe spinosa vel spinoso-ciliata. Perianthia parum
exserla obovata ore rotundato-truncato longissime ciliato, hinc vel utrin-
que alata, alis latissimis ciliatis. Andræcia terminalia spicis magnis validis
solitariis vel geminatis bracteis ad 24 jugis confertis medio supero squar-
rose recurvo obtusato integerrimo.
Hab. Peruvia (Lechler, Jameson, Spruce), Nova Granada (Schlim).
Wenn Gottsche I. c. sagt : « ima basis dorsalis 5-11 dentibus armata »
so liegt hier ein Schreibfehler vor; die venirale Basis soll es heissen.
640. P. angulifolia Si. n. sp.
Dioica major flaccida fusco-olivacea, pendula ? Caulis ad 8 em. longus
sub flore innovatus haud aliter ramosus, ramis longis simplieibus. Folia
caulina adulla plus 4 mm. longa contigua oblique patula angulo 68°
plano-disticha haud decurrentia postice parum ampliata caulem tegentia
vel leniler recurva nusquam cristata, in plano oblongo-triangulata, mar-
gine antico stricto inferne nudo, medio supero Sdentato, dentibus validis
brevibus oblique porrectis, margine postico e basi optime angulata sub-
siricto dense dentato-spinoso, spinis validis longiusculis e lata basi
abrupte angustatis, aliis angustis mixtis, omnibus oblique patulis sat
regulariter consecutivis, basalibus vulgo longioribus, apice truncato-
rotundato quam basis subtriplo angustiore similiter armato. Folia supe-
riora multo breviora late ovata remotiuscula, basi cuneatim angustata
similiter armata. Cellulæ apicales 27 y basales 27 X 54 y trigonis parvis,
basi majusculis. Folia floralia caulinis adultis simillima circumcirca lon-
527
360 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m s£R.). 1905 Plagiochila.
gius spinosa. Perianthia (sterilia) ore rotundato regulariler spinoso spinis
confertis longis validis sed angustis strictissimis.
Hab. Costarica, Santiago (Breuer).
641. Plagiochila notidophila Spruce. Ed. Bot. Soc. 1885, p.473.
Dioica major robusta rigidula viridis subglauca saxicola. Caulis ad 7 cm.
longus, fuscus validus tenax, vage pauciramosus, ramis longiusculis parum
patulis. Folia caulina 4 mm. longa, imbricata, subrecte patula, plano-
disticha, postice ampliata alle cristata, parum decurrentia in plano
oblongo-trigona leniter falcata (apice quam basis plus 3plo angustiore)
margine antico parum sinuato, poslico e basi angulatim-rotundata leniter
arcualo, apice truncato-rotundato, basi postica nuda, ceterum marginibus
ubique dense spinosis spinis anticis regulariter conseculivis æquimagnis
oblique patulis superis validioribus infimis seliformibus, spinis posticis
minus regularibus sinubus plus minus amplis, spinis anguslis validis
varie patulis sepe hamatis, minoribus strictis, apice dentalo-spinoso
spinis longioribus vel validioribus recte patulis. Cellulæ apicales 27 y
basales 27 X 72 y. Lrigonis ubique magnis superne acutis inferne nodu-
losis. Folia floralia caulinis multo majora circumcirca dense grosseque
dentato-spinosa, spinis longe attenuatis flaccidis basi postica hamalis.
Perianthia (sterilia) ore late rotundalo-truncato, regulariter Spinoso,
spinis majusculis, e lata basi abrupte attenuatis.
Hab. Andes peruviani (Spruce).
Spruce vergleicht diese Pflanze mit P. procera, die aber eine ganz
andere Blattform und doppelt grössere Blätter hat; eher ist unsere Pflanze
und P. vincentina zu verwechseln, da diese auch mit Blättern vorkommt
die ventral weniger lange Dornen besitzen.
642. P. gibbosa L. et G. Syn. Hep., p. 640.
Syn. : P. eximia Mitten in Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 472.
Dioica magna valida glauco-virens vel flavicans corticola. Caulis ad
13 cm. longus pro planta tenuis fuscus et rigidus plus minus ramosus
ramis longis simplicibus. Folia caulina vix 4 mm. longa subrecte
patula angulo 80° parum imbricata plano disticha haud decurrentia, pos-
lice ampliata, haud cristata caulem plano superantia oblongo-triangulata,
basi amplissima apice 4plo angustiora, margine antico striclo superne
spinuloso, spinulis approximalis oblique porrectis, postico e basi angu-
latim rotundata maximeque ventricosa substriclo crebre spinoso spinis
sub 28 versus basin longioribus et remotis reliquis subæquimagnis
approximatis anguslis majusculis subrecte patulis, versus apicem remo-
tiusculis oblique porrectis apice ipso truncato 3-5 dentato-spinoso. Cellulæ
528
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 361
apicales 27 y trigonis magnis attenuatis, basales 27 X 72 y trigonis
maximis nodulosis. Folia floralia caulinis haud diversa. Perianthia
(juven.) ore late rotundato regulariter spinoso, spinis brevibus angustis
capillaceo-attenuatis strictis vel hamatis æquimagnis.
Hab. Merida (Moritz, Goebel), Tungurugua (Spruce).
643. Plagiochila Schiedeana G. Hep. Mex.. p. 149.
Dioica, mediocris, flaccida, olivacea. Caulis ad 8 cm. longus, validus
fuscus et tenax, superne virescens flaccidus. Folia caulina 3 mm. longa,
imbricata, oblique patula, angulo 68° disticha, valde concava sæpe convo-
luta, utrinque longius decurrentia, postice ampliata alteque crislala. in
plano late triangulala, apice quam basis fere 4plo angustiore margine
anlico strictissimo nudo vel sub apice paucidenticulato, postico e basi
angulatim rotundata longeque spinosa striclissimo remote denlalo, den-
tibus brevibus late triangulatis acutis, apice truncato parum validius et
irregulariter dentato. Folia ramulina angustiora simillima. Cellule api-
cales 18 X 27 y, basales 18 X 45 u, trigonis ubique magnis superne
aculis, inferne subnodulosis. Amphigastria magna plurifida, Folia floralia
caulinis similia majora validius armata postice subcrispula. Perianthia
(juven.) ore rotundato irregulariter dentato-spinuloso. Andrecia parva
mediana bracteis ad 8jugis conferlis apice longe foliaceo patulo denti-
ceulato.
Hab. Mexico (Schiede, Leibold).
Die Diagnose ist nach der Leibold’schen Pflanze gefertigt, welche nicht
steril sondern ein männliches Exemplar ist; die weibliche Pflanze von
Schiede gesammelt habe ich nicht gesehen.
644. P. Humboldtiana G. Ann. sc. nat, 1864, p. 112.
Dioica magna et robusta. Caulis subsimplex. Folia caulina magna ad
6 mm. longa imbricata palenti divergentia angulo 56° late triangulata
apice quam basis quintuplo angustiore, circumcirca irregulariter dentalo-
spinulosa (spinis superis validioribus ubique varie patulis, sinubus plus
minus latis) utrinque longe decurrentia alis decurrentibus abrupte desi-
nentibus, basi poslica nuda ampliata et cristalim erecta vel lalissime
reflexa, margine antico retiusculo recurvo. Folia floralia caulinis majora
validius spinosa. Periauthia magna 9 mm. longa, ore rotundato com-
presso, labiis spinoso-dentalıs, ala antica latissima usque ad basin spi-
noso-dentata.
Hab. Andes (Humboldt et Bonpland).
Die Pflanze ist nicht zu erhalten gewesen und die Diagnose nach
Beschreibung und einer sorgfältigen Handzeichnung des Autors ent-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 4, 34 mars 1905. 24
362 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 Plagiochila.
worfen, in dieser letzteren sind alle Blattzähne aus breiter Basis kurz
zugespitzt dargestellt, der Autor sagt aber in seiner Beschreibung, sie
seien capillari-spinosi; was ist nun richtig ?
645. Plagiochila vincentina Ldbg. Spec. Hep., p. 39.
Dioica major rigidiuseula, flavo-virens vel flavo-rufescens, corticola et
rupicola. Caulis ad 12 cm. longus validus fuscus et rigidus superne vage
pluriramosus, ramis plus minus longis parum divergentibus. Folia cau-
lina 4 mm. longa, oblique patula, angulo 80° imbricata plano-disticha,
utrinque longius decurrentia, postice parum ampliata humiliterque cris-
tata, in plano oblongo-triangulata, apice quam basis 3plo argustiore,
margine antico substricto inferne arcte recurvo ibidemque dense cris-
tatim spinoso, superne plano integerrimo sub apice paucispinoso margine
postico e basi rotundala longeque pilifera substricto dentalo-spinoso,
spinis approximalis magnis angustis varie patulis, sub apice remolius-
eulis validioribus e lata basi longe acuminatis, apice truncato-rotundato
6spinoso, spinis brevibus validis recte patulis. Cellulæ apicales 36 y
basales 27 X 5% y trigonis ubique magnis. Folia floralia caulinis vix
diversa. Perianthia semiexserta, obovato-oblonga, ore dilatato æqualiter
spinoso, spinis magnis angustis (7-8 cellulas longis) strictis recte patulis.
Capsula breviter pedicellata pro planta parva. Elateres 360 y vix atte-
nuali spiris duplicatis teretibus arcte torlis. Sporæ flavescentes 27 y
minute asperæ. Andræcia terminalia, sæpe geminata spicis 2 cm. longis
bracteis minus confertis superne late foliaceis subrecte patulis obtusalis
spinulosis.
Hab. Insula St-Vincent (leg?), Guadeloupe (l'Herminier, Duss), Marti-
nique (Duss), Trinidad (Crüger), Ecuador (Wallis).
646. P. Urbani St. n. sp.
Dioica, magna, robusla, grandifolia, rigidiuscula, olivacea, laxe cæspi-
tosa. Caulis ad 8 cm. longus, parum ramosus, sæpe simplex, apice alte-
nuatus, parvifolius. Folia caulina 5 cm. longa, contigua vel parum imbri-
cata, oblique patula, angulo 67°, antice longe angusteque decurrenlia,
subplano-dislicha, basi postica parum ampliata, caulem tegentia, ovato-
oblonga, basi amplissima, apice quadruplo angustiora, circumeirca spinosa,
spinis anlicis eiliiformibus regulariter conseculivis numerosis recteque
patulis superne validioribus brevibus remotis, posticis multo validioribus
regulariter distantibus recte patulis, sub apice quidem varie direclis
plus minus remotis, apice oblique truncato-rotundato, spinis magnis mino-
ribus mixtis striclis vel hamalis. Folia ramulina parum breviora, duplo
angustiora ubique anguste spinosa, spinis oblique porrectis. Cellulæ api-
530
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 363
cales 27 X 45 y, trigonis majusculis distinctis, basales 27 X 54 y. parie-
tibus valide æqualiterque incrassatis. Andræcia lerminalia, sepe geminata,
magna et robusta, ex apice vegetaliva, bracteis ad A6jugis, conferlis,
apice breviter recurvis spinulosis.
Hab. Puertorico (Sintenis).
647. Plagiochila trinitensis St. n. sp.
Dioica, spectabilis, pallide-flavicans, tenera laxe cæspitosa. Caulis ad
6 em. longus, validus, fuscus, in ramulis tenuis, parum ramosus subflore
sterili innovatus. Folia caulina magna, ad 4 mm. longa, imbricata, plano-
disticha, parum decurrentia, subrecte patula, ovalo-trigona, asymmetrica,
postice valde ampliata et caulem tegentia, margine antico substricto nudo,
postico dense longeque spinoso, spinis ad 20, angustis porrectis longe
attenuatis 0,5 mm. longis, apice angustato rotundato quintuplo angus-
tiore quam basi, similiter spinoso. Folia ramulina ad 3 mm. longa, multo
angustiora, remota, vix imbricata, falcato-patula, basi recurva minus
amplicala et cuneatim angustata, caulem haud tegentia, superne ligulata
vel parum angustata, oblongo-falcata, margine postico arcuato, tertio
infero nudo, superne ut apice longe spinoso, margine antico nudo. Cel-
lulæ magnæ, pellucidæ, apice 36 u parietibus validis, medianæ 36 X 54 y,
basales 36 X 90 uw parietibus longioribus maxime trabeculatis. Folia
floralia 2, caulinis vix diversa nisi spinis validioribus et longioribus.
Perianthia terminalia, oblongo-obcuneata, basi inflata, ala angusta nuda
vel nulla, ore rotundato, labiis compressis regulariter spinosis. Capsula
1,5 mm. longa, ovalis, in pedicello brevissimo, parietibus 6 cellulas
crassis. Cellulæ externe magnæ hyalinæ exincrassatæ, interne annulis
maxime crassis brunneis et longitudinaliter seriatis incrassat®. Sporæ
27 y. flavescentes, asperæ. Elateres 540 y, valde attenuati, spiris 2angus-
tis, laxe tortis. Andrecia in ramis terminalia sæpe furcata, bracteis laxis,
ex appressa’basi squarrose recurvis superne valide spinosis.
Hab. Trinidad (Crüger), Dominica (Elliott), Martinique (Hahn).
648. P. pichinchensis Tayl. J. of Bot. 1846, p. 259.
Dioica magna grandifolia flaccida, flavo-virens, pendula. Caulis ad 18 cm.
longus, longe furcatus, sub flore sæpe fasciculatim ramosus, celerum
fuscus validus, ramis altenuatis capillaceis. Folia caulina plus 5 mm.
longa dense imbricata recte patula brevissime decurrentia, plano disticha,
postice caulem lale superantia vel recurva, ambitu ovato-oblongo-trian-
gularia tertio infero amplissima apice 3plo angustiora, asymmelrica,
margine antico striclo remole dentato, dentibus brevibus validis subap-
pressis, postico e basi valde ampliata ventricosa striclo grosse dentato,
531
364 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 Plagiochila.
dentibus ad 16 irregularibus sinubus lunatis plus minus amplis, apice
truncato £Spinoso, spinis validis recte patulis æquimagnis, sinubus æqui-
magnis. Folia ramulina minora, ultima parva et multo breviora. Cellulæ
36 y trigonis magnis acutis, medio basis 36 X 90 y trigonis maximis in
parietibus validis. Folia floralia caulinis simillima majora validius spinosa.
« Perianthia immersa oblongo-orbiculata compressa, ad medium bila-
biata, labiis semicircularibus dentato-ciliatis, ciliis prælongis paucis; ala
antica latissima spinosa. Andræcia mediana, bracteis oligandris dense
minuteque ciliatis. »
Hab. Andes quitenses (Jameson, Spruce 3000m) (Karsten, Wallis), Cos-
tarica (Pittier).
649. Plagiochila adiantoides (Sw.) Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jungerm. adiantoides Swartz. Prodr. Fl. Ind., p. 142.
Dioica major flavo-virens, flaccida tenera profunde cæspitosa. Caulis ad
12 cm. longus, sæpe simplex, in planta fem. ob innovationes repetitas
pluriramosus. Folia caulina adulta 5 mm. longa imbricata, subrecte
patula, angulo 80°, leniter falcata, plano-disticha, utrinque breviter
decurrentia, postice ampliata caulem plano tegentia vel recurva, oblique
ovato-oblonga, i. e. basi amplissima apice 3 plo angustiora, valde asymme-
trica, margine antico substricto vel leviter sinuato spinoso, spinis ad 15,
remotiusculis angustis oblique patulis usque ad ipsam basim regulariter
consecutivis, margine postico e basi rotundata substricto regulariter den-
tato-ciliato, ciliis (ipsa basi nullis) æquimagnis regulariter insertis, recle
patulis vulgo 5-6 cellulas longis; apice truncalo-rotundato similiter
armato. Folia caulina superiora et ramulina magis falcata angustiora,
sæpe remotiuscula sensim minora et longius ciliala, ciliis anticis basa-
libus sæpe deficientibus. Cellulæ apicales 36 y, basales 27-72 y, trigonis
parvis inferne majusculis acutis. Folia floralia caulinis similia longius et
densius armata. Perianthia in ramulis parvis terminalia obcuneata, ore
compresso late rotundato irregulariter dentato-spinoso, spinis confertis
recte patulis breviusculis, ala antica completa sat lata nuda vel superne
spinulosa. Andrecia in caule terminalia, 3-4 fasciculatim aggregala,
spieis simplicibus vel ramosis divergentibus, bracteis ad 20 jugis minus
conferlis, apice recurvo spinuloso.
Hab. America tropica, sat vulgaris pr&sertim in insulis anlillanis.
650. P. frontinensis Si. n. sp.
Dioica major et grandifolia, flaccidissima olivacea laxe cæspitosa. Gaulis
ad 40 cm. longus validus fuscus el tenax, in ramis attenuatus in pinnis
ultimis capillaceus, inferne simplex superne sub flore furcatus et flabel-
532
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 365
latim expansus. Folia caulina 6 mm. longa vix imbricala recte patula,
pectinatim disticha postice ampliata caulem vix superantia utrinque
parum decurrentia ambitu oblongo-triangulata, apice quam basis 3 plo
angustiore, margine antico substricto inferne nudo superne 6eiliato,
postico e basi angulatim rotundata leviter arcuato subsiricto dense
ciliato, apice truncato 6-7 ciliato, ciliis ubique æqualibus longis recte
patulis Scellulas longis, basi postica tamen nuda. Folia ramulina simil-
lima, remotiuscula sensim minora et angustiora. Cellulæ valde pellucidæ
apicales 36 y, basales 4590 y parietibus haud incrassalis. Folia floralia
caulinis adultis multo minora, ligulata, longius et remote ciliata. Perian-
thia % mm. longa obconica ore recte truncato longissime denseque
eiliato. Andrecia in planta simplici terminalia, valde ramosa optime
flabellata, ramis 5 primariis pinnatis, pinnis approximatis irregulariter
pinnulatis bracteis laxis oblique patulis, inferne conduplicatim concavis
superne aperlis remote dentatis.
Hab. Nova Granada, Frontino (Wallis 8000’), Chimborazo (Spruce in
Exsiccatis sub nomine « P. adianthoides »),
651. Plagiochila procera Ldbg. Spec. Hep., p. 40.
Dioica, magna vel maxima, robusta et rigida grandifolia, pallide virens
vel fulva, pendula. Caulis ad 8 cm. longus parum longeque ramosus, pro
planta tenuis, fuscus, rigidus. Folia caulina plus 5 mm. longa, conferta
apicibus liberis, subrecte patula plano-disticha et optime pectinata, postice
ampliata alteque cristala, anlice parum decurrentia, in plano oblongo-
triangulata, basi amplissima apice 5 plo angustiora, asymmetrica, margine
antico stricto regulariter spinuloso, spinulis angustis oblique porrectis
vel subappressis, margine postico e basi semicirculari stricto regulariter
spinoso, spinis numerosis approximalis strictis angustis recte patulis
breviusculis basalibus longioribus ciliiformibus, apice rotundato-truncato
»Spinoso, Spinis e lata basi abrupte attenuatis parum longioribus. Cellulæ
apicales 27 y trigonis magnis truncatis, basales grosse stellatis, medio
basis 36 X 63 y trigonis maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis
haud diversa. Perianthia (juvenilia) ore truncato rolundato regulariter
spinoso, spinis angustis; ala antica completa, angusta, integerrima Andre-
cia mediana validissima sed brevia, bracteis ad 8jugis conferlis apice
longe foliaceis, squarrose recurvis spinulosis. Antheridia magna 8-10 in
fundo bracteæ.
Hab. Columbia (Jameson, Spruce), Merida (Moritz), Costarica (Breuer,
Tonduz), Jamaica (Hansen), Dominica (Eggers), Guadeloupe (lHerminier).
533
366 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 Plagiochila.
652. Plagiochila Quelchii St. n. sp.
Dioica magna et maxima valde robusta, dilute flavo-virens. Caulis ad
15 cm. longus, maxime crassus, fuscus et rigidus superne rufo-brunneus
sensimque expallescens, irregulariter pauciramosus, ramis longis varie
et squarrose patulis. Folia caulina 5 mm. longa, parum imbricata, tenera
et flaccida pellucida, subrecte patula vel in plano subfalcata, antice decur-
rentia, postice brevissime inserla, plano-disticha, ambitu oblongo-trian-
gulata, apice quam basis 6plo angustiore, margine antico stricto vel leviter
sinuato nudo vel sub apice paucis spinis angustis armato, postico e basi
rotundata leviter arcuato inferne usque ad ipsam basin dense dentato-
spinoso, superne similiter sed longius et magis remote armato. apice
breviter rolundato {rispinoso, spinis ubique angustis strictis subrecte
patulis. Cellulæ apicales 45 y. parietibus validis, basales 36 X 130 y rec-
tangulares, parietibus validissimis. Folia floralia caulinis haud diversa.
Perianthia parum exserla, 4 mm. longa, obovato-obconica, ore truncato-
rotundato breviter spinuloso, spinis parvis angustis æquilongis rigidis-
simis maxime pungentibus. Andrecia terminalia, spicis validis geminatis
vel ternis longiusculis, bracteis laxe consecutivis, basi longe saccatis
superne late breviterque foliaceis patulis angulatis vel denticulatis.
Hab. Bolivia (d'Orbigny, Rusby), Guiana, in monte Roraima (Quelch.).
Die Anzahl andiner Hepaticæ, die auf diesem höchsten Berge Guianas
wiedergefunden worden sind, ist bereits früher von mir hervorgehoben
worden; ich möchte hier hinzufügen, dass unsere Lebermoose zweifellos
ein ungeheures Alter haben, da sie sich in vielen Fällen bis heute, seit
geologisch enormen Zeiträumen, in weit entfernten Gebieten völlig
unverhändert erhalten haben und sich bis in die kleinsten Merkmale
als sehr stabile gefestigte Arten erwiesen; das möchte ich auch denjeni-
gen ins Gedächtniss rufen, die aus jeder Standortsform eine Varietät
machen wollen.
(Fortsetzung folgt.)
594
367
ACANTHACEÆ AMERICANKE IV
AUCTORE
G. LINDAU
Ruellia (Dipteracanthus) glanduloso-notata Lindau nov. spec.
— Typ. in herb. Berol.
Herba perennis, usque ad 3 dm. alta, caule subsimpliei, lignoso, sub-
tereti, pubescente. Folia brevissime petiolata, oblonga, utrinque paullo
acuminata, 5—7 em. longa, 1,5—3 em. lata, pubescentia, subtus glan-
dulifera. Flores maxime solitarii, oppositi, ad apicem caulis spicam
brevem formantes, foliis bracteiformibus, minoribus. Bracteolæ desunt.
Calyeis lobi 5, lanceolati, 7 mm. longi, 1,5 mm. lati, sparse pilosi, glan-
dulis instructi. Corolla violacea, extus sparse pilosa et glandulifera.
Tubus e. 35 mm. longus, basi 4 mm. diam., sensim ad 20 mm. diam.
ampliatus, lobi rotundati, ec. 13 mm. longi, 10—11 mm. lati. Stamina 4,
filamenta in medio tubi affixa, lateraliter 2 basi conjuncta, postica 6,
antica 13 mm. longa. Antheræ 3 mm. longæ. Pollinis granula typica,
100—115 y. diam. Diseus parvus, ovarium glandulosum. Stylus 27 mm.
longus, pilosus. Stigma 2-fidum, lobis 2 et 1 mm. longis. Capsula
15 mm. longa, glandulifera, 4 sperma. Semina lentiformia, ec. 4 mm.
diam. Jaculatores e. 5 mm. longi, tenues.
Hab. in Brasihæ eiv. Mato Grosso, raro prope Cuyabä in fruticetis
aridis collium glareosorum (Malme n. 1694). Flor. et fruet. Jun. 1902
(Pilger n. 377). Flor. Mart. 1899.
Aeusserlich der R. glanduloso-punctata sehr ähnlich, aber durch den Mangel
der Bracteolen und die Behaarung sofort zu unterscheiden. Das von Pilger
gesammelte Exemplar ist etwas dichter und länger behaart und nähert sich daher
der genannten Art äusserlich etwas mehr.
368 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (2)
Aphelandra cajatambensis Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Simplex, c. '/s metralis, scapo pubescente. Folia sessilia, basi angus-
tissima, ambitu oblonga, margine usque ad costam mediam fere late
sinuata, lobis grosse dentatis, foliis Taraxaci fere similia, 12—28 cm.
longa, 6—9 cm. lata, inermia, ad nervos et supra laminam pilosa.
Inflorescentia spicata, terminalis, solitaria, foliis paullo brevior, pedun-
culo longo, pubescente. Bracteæ subimbricatæ, ovatæ, acuminatæ,
13 X 6 mm., margine integræ, infimæ margine paucidentatæ, pubes-
centes. Bracteolæ lanceolatæ, 9—10 x 1 mm. pilosæ. Calveis lobi
3 ovato-lanceolati, 10 x 3 mm., 2 lanceolati, 9 x 1,5 mm., omnes
pilosi. Corolla scarlatina margine aureo, extus pilosa, intus ad basin
filamentorum puberula. Tubus 25 mm. longus, basi 3 mm. diam., in
medio 8, apice 7 mm. diam. Labium superum 11 mm. longum, basi
8 mm. latum, lobis rotundatis, 4 XX 4 mm., inferum lobis 3 rotundatis,
10x 8 mm. Filamenta ad basin tubi affixa, externa 31 mm., interna
35 mm. longa. Antheræ 3 mm. longæ. Pollinis granula c. 75 y longa,
30—35 y diam. Discus minutus. Ovarium 2 mm. altum. Stylus 48 mm.
longus. Capsula deest. |
Hab. in Peruviæ prov. Cajatambo, Dep. Ancachs prope Ocros in fru-
ticetis ad rivulos alt. 2300-2400 m. (Weberbauer n. 2715). Flor. Mart.
1903.
Die Art gehört in die Verwandtschaft von A. colobantha Lindau und zeichnet
sich durch die unbewehrten Blätter aus, während sonst die Arten der Spinosæ
Dornen und Stacheln besitzen. Der Pollen ist dadurch bemerkenswert, dass sich
in den breiten 3 Spalten sehr schmale Spangenstücke eingelagert haben, so dass
dadurch eine Art Uebergang zum Daubenpollen zustande kommt.
Dicliptera porphyrea Lindau nov. spec. — Typ. in herb.
Berol.
Frutex ‘1 metralis ramis lignosis, ramulis novellis hirsutis. Folia
petiolis vix 2 mm. longis, hirsutis, ovata, apice acuminata, basi paullo
angustata, 10—17 mm. longa, 6—8 mm. lata, hirsuto-pubescentia.
Inflorescentiæ axillares, breviter pedunculatæ, umbellis 3 format, et
basi bracteis 2, lanceolatis, 4 mm. longis instructæ. Umbellæ subsessiles,
3floræ, densæ. Bracteolæ externe spathulatæ, 10 x 3 et 8 X 2 mm.
mediæ lanceolatæ 8 X 1 et 6 X 1, interne lanceolatæ 4 X 0,5 mm.
omnes pubescentes et glanduloso-pilosæ. Flores purpurei, extus longe
pilosi, intus ad filamentorum basin puberuli. Tubus S mm. longus,
(3) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICAN IV. 369
2 mm. diam. Labium superum 11 x 6 mm., integrum, inferum 10 X
4 mm., apice minute 3 dentatum. Filamenta ad faucem inserta, pilosa,
7 mm. longa, antherarum loculi superpositi, 1 mm. longi. Pollinis gra-
nula typica, 50 y. longa, 35—38 y. lata. Diseus minutus, Ovarium 1 mm.
altum. Stylus 18 mm. longus. Capsula deest.
Hab. in Peruviæ prov. Cajatambo, Dep. Ancachs prope Ocros in
valleculis protectis alt. 3200-3400 m. (Weberbauer n. 2676). Flor. Mart.
1903.
Die Art ist durch die Behaarung und die Blütenstände charakterisiert. In so
hohem Standort über dem Meere wurden bisher nur wenige Acanthaceen beo-
bachtet.
Diateinacanthus Lindau nov. gen. Odontoneminarum.
Calyx breviter 5-lobus. Flores paullo zygomorphi. Tubus supra basin
subcontractus, ad apicem sensim et suboblique ampliatus. Corollæ lobi
subæquales, postiei 2,altius connati. Stamina 2, inclusa. Antheræ bilo-
culares, loculis æquialte affixis, obtusis. Pollinis granula Odontonemi-
narum. Capsula deest. — Panicula patenter ramosa, laxissima, e spicis
formata, spicæ paucifloræ, flores oppositi, bracteæ bracteolæque
minutæ.
Die Gattung besitzt typischen Rahmenpollen und nähert sich in der Blülen-
form der Gattung Mackaya und gewissen Odontonema - Arten. Von allen Gat-
tungen der Odontominen, welche keine Staminodien und gleich hoch angeheftele
Antherenfächer besitzen, unterscheidet sich Diateinacanthus durch die sparrigen,
wenigblütiger Rispen, welche nur wenige fast rechtwinklig abstehende Zweige
besitzen. Von Odontonema speciell wird die Gattung durch die einzeln stehenden
Blüten scharf unterscheiden. Von Schaueria durch die kurzer Kelche und Brac-
teolen verschieden. — Der Name ist von gere (spreizen) gebildet.
Diateinacanthus hondurensis Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. New-York.
Rami pubescentes, teretes. Folia petiolis 6-8 mm. longis, puberulis
oblonga utrinque acuminata, 10—15 em. longa, 3,5—5 cm. lata, subtus
puberula, supra glabra, eystolithis striolata. Panicula terminalis, pube-
rula, longe pedunculata, patenter ramosa, e spicis laxissimis, paucifloris
composita. Flores oppositi, solitarii, pedicellis 3—4 mm. longis,
teneris, puberulis instructi, patentes. Bracteæ bracteolæque ad basin
pedicelli adnatæ, vix 1 mm. longæ. Calyx 3 mm. longus, lobis 2X<1 mm.
puberulus. Tubus 16 mm. longus, basi 3, supra basin 2,5, apice 7 mm.
370 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (4)
diam., extus et intus puberulus. Corollæ lobi postici 4 X 3 mm., antici
6 XX 4 mm., subtriangulares, apice subrotundati. Filamenta 5 mm.
longa, pilosa. Antheræ 2 mm. longæ, obtusæ. Pollinis granula globosa,
45—55 y diam. Discus minutus. Ovarium 2 mm. longum, puberulum.
Stylus 19 mm. longus, pilosus. Stigma minute bilobum. Capsula
ignota.
Hab. in peninsula Honduras prope Pto. Sierra ad Bolet’s Plantation
(Wilson n. 129). Flor. Nov. 1903.
Siphonoglossa gentianifolia Lindau nov. spec. — T'yp. in
herb. Berol.
Herba 10—30 em. alta, glabra caule subsuleato. Folia petiolis brevis-
simis vel subnullis ovata basi rotundata, apice acuminata, 2—5 cm.
longa, 1—2 cm. lata, glabra, eystolithis inconspicuis. Spica terminalis,
folia subæquans, pedunculata. densiflora. Bracteæ imbricatæ, oblongo-
lanceolatæ, 11 x 3 mm., puberulæ, pilis glanduligeris immixtis. Brac-
teolæ lanceolatæ, 7 x 1 mm., puberul® et glanduloso-pilosæ. Calycis
laciniæ lanceolatæ, puberulæ et glanduloso-pilosæ, 6 X 1 mm., postica
5 X 1 mm. Corolla alba, extus puberula. Tubus 12 mm. longus, basi 2,
apice 2,5 mm. diam. Labium superum 7 X 2,5 mm., apice bidentatum,
inferum 7 mm. longum, lobis 6 X 3,5 mm. Filamenta 2, in fauce affixa,
2 mm. longa. Loculi subinæquialte affixa, 1,5 mm. longa. Pollinis
granula subglobosa, typica, ec. 42 y diam. Ovarium 1,5 mm. altum,
puberulum. Stylus 13 mm. longus, basi pilosus. Capsula 12 mm. longa,
usque ad medium anguste stipitata, in parte seminifera 5 mm. lata,
pubescens. Semina 2, lenticularia, basi incisa, 4—5 mm. diam., verru-
COSA.
Hab. in Paraguay, Gran Chaco prope Santa Elisa ad marginem sil-
varum (Hassler n. 2841). Fl. et fr. April.
Verwandt mit S. sulcata (Nees) Lindau, aber durch die grösseren und viel
breiteren Blätter, die kürzeren Blüten und die breiteren Brakteen sofort zu
unterscheiden.
Justicia (Vasica) alboreticulata Lindau nov. spec. — Typ.
in herb. Holm. et Berol.
Herba perennis (vel frutex?) usque ad 7 dm. alta, ramis teretibus,
glabris, eystolithis notatis, ad nodis vix pilosis. Folia petiolis 3—4 mm.
longis, parce pilosis vel glabris, oblongo-ovata, basi rotundata, apice
(5) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICANÆ IV. . 371
sensim sæpeque oblique’acuminata,5—8cm.longa, 2—3,5 cm. lata, gla-
berrima, utrinque ad nervos eystolithis albo-costata ideoque albo-reticu-
lata, costis lateralibus 6—7 arcuatis et ad marginem arcuatim con-
junctis et margine albo-limbato. Flores solitarii in axillis et maxime
oppositi, sessiles, spicam ad apicém ramulorum brevem laxissimam,
folia subæquantem formantes, rhachi puberula. Bracteæ lineares,
20 mm. longæ, 1'/ mm. latæ, vix puberulæ, ad apicem pilis paueis
glanduligeris instructæ, bracteolæ sessiles, 18 X 1 mm. Calycis lobi
5, oblongo-ovati, apice oblique acuminati, 15 mm. longi, 3—4 mm. lati,
brevissime puberuli. Corolla dilute eoeruleo-violacea, extus sparse glan-
duloso-puberula, intus ad rugulam etad costas puberula. Tubus 10mm.
longus, basi 4, apice 12 mm. diam. Labium posticum 14 mm.longum,
medio 10 mm. latum, apice breviter bilobum; anticum 16 mm. longum,
14 mm. latum, palato rugoso, lobis lateralibus rotundatis, 6 X 6 mm.,
medio 7 x 8 mm. Filamenta 2, sub fauce affıxa, 12 mm. longa. Anthe-
rarum loculi superpositi, connectivo lato connexi, superior 2,5 mm.
longus, muticus, inferior 3,5 mm. longus, basi calcare lato, 1 mm.
longo instructus. Pollinis granula typica, 61—77 mm. longa, 30—42 y
lata. Diseus ‘/2 mm. altus. Ovarium 2 mm. altum, apice pilosum. Stylus
22 mm. longus, pilosus. Fructus ignotus.
Hab. in Drasilie eiv. Mato Grosso in Serra da Chapada et ad
Santa Anna da Chapada in declivibus aprieis, ventosis, subhumidis
recurva ad marginem silvæ raro (Malme n. 3449, 3449a). Flor. Maj.
Jun. 1903.
Schliesst sich der Gruppe J. Lorentziana ele. an und vermitlelt einen Ueber-
gang zu der der Sectio Vasica angehörigen J. flexuosa. Von dieser Art unter-
scheidet sie sich scharf durch die Blätter, die Brakteolen etc. Mir ist keine Art
in Brasilien bekannt, welche ähnliche Brakteen und Brakteolen mit gleicher
Behaarung besitzt. Insofern steht die Art vorläufig auch bei Vasica isoliert.
Justicia (Amphiscopia) diamantina Lindau nov. spee. — Typ.
in herb. Holm. et Berol.
Fruticosa ramis teretibus glabris, ad nodos parce pilosis, longitudina-
liter striatis, eystolithis notatis. Folia breviter petiolata lanceolata
utrinque acuminata, inferiora c. 5,5 em. longa, 12 mm. lata, superiora
minora, glabra vel perpaucis pilis obsita, cystolithis notata, nervis late-
ralibus 2—3. Flores solitarii, axilla maxime una sterili, breviter pedi-
cellati, ad apicem ramulorum fere spicam laxissimam formantes. Brac-
teolæ lanceolatæ, 7 mm. long, °/ı mm. late, pilis perpaueis obsitæ.
372 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2me sen.). 1905 (6)
Calyx 5 fidus, lobis lanceolatis, 7 X 1 mm., pilis paueis obsiti. Corolla
extus pilosa. Tubus 8 mm. longus, basi 3, apice 9 mm. diam. Labium
posticum intus rugula instructum, 9 mm. longum, medio 6 mm. latum,
apice breviter bilobum; anticum 9 mm. longum, 12 mm. latum, palato
rugoso, lobis lateralibus rotundatis, 4 XX 4 mm., medio 4 x 5 mm.
Filamenta 2, sub fauce affixa, 10 mm. longa, antherarum loculis sub-
superpositis, superiore 2 mm. longo, mutico, inferiore 2 ‘/: mm. longo,
basi breviter calcarato. Pollinis granula typica, 50—56 y longa, 27—
34 u, lata. Discus '/2 mm. altus, ovarium 1 '/ mm. altum. Stylus 16 mm.
longus, basi pilosus. ‘Capsula glabra, acuta, 15 mm. longa, usque ad
medium stipitata. Semina 4, lenticularia, 3,5 mm. diam. Jaculatores
recti, canaliculati.
Hab. in Argentinæ prov. Entrerios prope Diamante (Malme). Flor.
et fruct. Mart. 1903.
Gehört in die Gruppe J. Loreniziana etc. und unterscheidet sich durch die
Blälter und die Blüten sehr scharf von den verwandten Arten.
Beloperone thunbergioides Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Holm. et Berol.
Frutex 1-metralis trunco haud multum lignoso, ramis teretibus pube-
rulis. Folia petiolis puberulis, 1—3 em. longis ovata apice rotundata et
paullo contracto-decurrentia, apice acuminata, 7—11 cm. longa, 3—
7 em. lata, utrinque breviter tomentella vel subglabrata nervis puberulis,
cystolithigera, nervis lateralibus 7—8, arcuatis. Flores 1—2 axillares,
pedicellis ‘/2—1 "/ em. longis, puberulis. Bracteæ ovatæ, calvcem
tubumque ineludentes, basi rotundatæ, apice acuminatæ, 18—30 mm.
longæ, 12—22 mm. lat, tomentellæ vel subglabræ, virides, foliiformes.
Bracteolæ lanceolatæ, 10 x 1,5 mm., puberulæ. Calyeis laciniæ 5,
lanceolatæ, puberulæ, 10 x 2 mm. Corolla roseo-violacea, extus pilosa.
Tubus subeylindrieus, 16 mm. longus, 3—4 mm. diam. Labium superum
13 mm. longum, 3 mm. latum, apice breviter bilobum; inferum 17 mm.
longum, lobis lateralibus 11 xX 7 mm., medio 12 x S mm. Filamenta
sub fauce affixa, 7 mm. longa. Antherarum loculi inæquialte affixi, basi
mucronati, superiore 3, inferiore 3,5 mm. longo. Pollinis granula typica,
92—96 y. longa, 42—46 y lata. Discus */« mm. altus. Ovarium glabrum,
2,5 mm. altum. Stylus 25 mm. longus. Capsula 18 mm. longa, usque ad
medium fere stipitata, 7 mm. lata, puberula. Semina 4, ellipsoidea,
3,5 mm. diam., 2 mm. crassa, brunea. Jaculatores subreeti, lati, 3 mm.
longi.
(7) G. LINDAU. ACANTHACEÆ AMERICAN IV. 373
Hab. in Brasilis eiv. Mato Grosso prope Corumba in declivibus
montis calcarei in silva dumetosa loco subhumido (Malme n. 3026,
3026 a). Flor. et fruct. April. 1903.
Verwandt mit B. involucrata, aber durch die Blüten und Brakteen, sowie
durch die Gestalt der Blätter und die Behaarung sofort zu unterscheiden.
Beloperone corumbkensis Lindau nov. spec. -—- Typ. in herb.
Holm. et Berol.
Frutex usque ad 7 dm. altus ramis teretibus, glabris, eystolithigeris.
Folia petiolis usque ad 1 cm. longis, glabris oblongo-ovata, utrinque
acuminata, usque ad 15 cm. longa, 5 cm. lata, glabra, ad costam
mediam sparse pilosa, eystolithis notata. Spicæ axillares 1—2, simplices
vel ramosæ, dimidium foliorum subæquantes, peduneulatæ, secundifloræ,
laxæ, rhachi pilosa. Bracteæ spathulatæ, apice mucronulatæ, 6 mm.
longæ, 2 latæ, sparse pilosæ, una sterili, bracteolæ similes, æquilongæ.
Calyx 3 mm. altus, lobis 5, acutis, 2 mm. longis, 1 mm. latis, sparse
pilosis. Corolla glabra. Tubus 6 mm. longus, basi 2,5, apice 3 mm.
diam. Labium superum 8 mm. longum, basi 7 mm. latum, apice
bilobum, lobis 1 mm. longis, 1,5 mm. latis; inferum 8 mm. longum,
8 mm. latum, lobis 2,5 mm. longis, 3 mm. latis. Filamenta sub fauce
affixa, 7 mm. longa. Antherarum loculi inæquialte affixi, superior
1,5 mm. longus, muticus, inferior 2 mm. longus, basi mucronatus. Pol-
linis granula typica, 60—66 y. longa, 30—38 y lata. Discus °/« mm.
altus, ovarium 1,5 mm. altum. Stylus 11 mm. longus, basi sparse pilosus.
Fructus deest.
Hab. in Brasilis civ. Mato Grosso in silva dumetosa vallis, loco
umbroso prope Corumba (Malme n. 3029). Flor. April. 1903.
Verwandt mit B. spathulata, die aber viel dichtere und reicher behaarte
Inflorescenzen hat und auch habituell anders aussieht.
Beloperone albomarginata Lindau nov. spec. — Typ. in
herb. Berol.
Suffrutex 0,8-1 m. altus caule trichotomo-ramoso, glabro, cystoliti-
gero, lineis obscure viridibus longitudinalibus notato. Folia petiolis
sparse pilosis, 1—1,5. cm. longis oblongo-lanceolata, utrinque acumi-
nata, 6—10 cm. longa, 1—3 cm. lata, glabra, cystolithis notata. Inflo-
rescentia terminalis, densiflora, folia subæquans, e spieis composita.
Bracteæ varia magnitudine lanceolatæ. Bracteolæ lanceolatæ, 8 X
37% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (8)
1,5 mm., ad apicem versus pilis glanduligeris obsitæ. Calyeis laciniæ 5,
lanceolatæ, glabræ, 10 X 1,5 mm., eystolithis notatæ, margine albæ.
Corolla purpurea, extus pilosa. Tubus 18 mm. longus, rectus, basi 2,
apice 4 mm. diam. Labium superum 14 mm. longum, basi 3 mm. latum,
apice bidentatum, inferum 17 mm. longum, lobis obtusis, 11 x 4 mm.
Filamenta 12 mm. longa. Antherarum loculi superpositi, 2 mm. longi,
inferiore basi calcarato. Pollinis granula typica, 69—74 y. longa, 35 —
38 y. lata. Discus */1 mm. altus. Ovarium 2,5 mm. altum. Stylus 25 mm.
longus, pilosus. Capsula 15 mm. longa, 6 mm. lata, usque ad medium
stipitata, puberula. Semina 3—4, castanea, subglobosa, c. 3 mm. diam.
Jaculatores lati, 2,5 mm. longi.
Hab. in Paraguay, Gran Chaco prope Santa Elisa ad marginem sil-
varum (Hassler n. 2755). Fl. et fr. Febr.
Habituell gleicht die Pflanze der B. plumbaginifolia, aber die Kelchblätter
sind viel kürzer als bei dieser und weiss berandet, die Blälter etwas ver-
schieden etc.
Remarques sur le Pinguicula alpina L., par Gustave Beauvero
L’on trouvera plus loin, aux Comptes rendus de la Sociélé botanique de Genève
(pages 411-412 de ce No), une communication sur l'intéressante trouvaille, par
M. l’abbe P. Gave, de deux variétés de Pingula alpina L. remarquables par leurs
corolles violeties et provenant toutes deux des Préalpes Lémaniennes (Hte-Savoie).
La fugacité du coloris chez les exsiccata du genre Pinguicula étant bien con-
nue, et malgré l'excellence des préparations qui caractérise les échantillons
d’herbier de M. Gave, l’auteur de la communication a recouru aux lumières du
collecteur avant d'établir ses diagnoses, et en a obtenu l’obligeante notice suivante:
« La corolle du Pinguicula de St-Sean de Tholome avait le coloris du Pinguicula
« vulgaris, c'est-à-dire qu'elle était violelte; celle du Pingieula du Vouant était
« d’un violet tendre. Je me souviens que cette dernière m’interessa beaucoup,
« tant par la grandeur de sa corolle que par son coloris. Ni l'un ni l’autre de ces
« deux Pinguicula ne me rappelèrent, même de loin, l’idée du Pinguicula alpina
« que j'ai tant de fois rencontré dans les Alpes et qu'il est si facile de recon-
« naître. Leur habitat, du reste, n'était pas celui de l’alpina : St-Jean de
« Tholome, 800 m.; pied du Vouant, 700 m. » :
La question de l'habitat, soulevée par cette nolice, est quelque peu atténuée
par l'indication des stations inférieures suivantes, relevées dans la littérature
locale : Fauconnet, « Salève », p. 117 : Marais du Mont-de-Sion (euv. 700 m.);
clairière humide au-dessus d’Archamp (env. 800 m., Bernet): Durand et Pittier
« Catal. fl. vaudoise », p. 276 : accidentel aux Grangettes, Rennaz (plaine du
Rhône, 400 m. env.); environs de Vevey aux Toveyres et à Champ de Ban (deux
rives de la Veveyse, vers 500-600 m.). — A ces stations, il convient d'ajouter celle
fournie pour les matériaux de l'herbier Boissier : « Petite grotte au-dessous de
l’église de Montreux » (400 m. env. Localité actuellement détruite; il existe
toutefois d’autres stations voisines en montant de Montreux à Glyon, commu-
nication verbale de M. William Barbey); puis une nouvelle que M. le Dr Briquet
nous signale à la « Grotte des Echelles » (400 m. env., près Chambéry) et enfin,
une slation inédite du Jura neuchâtelois indiquée à la Société botanique par
M. F.-Louis Perrot aux environs de Cernel, commune des Verrières. Dans toutes
ces stations, il ne s'agit que du type à fleurs blanches.
375
DIE LAUBMOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
Dr Th. HERZOG
(Suite.)
Thuidium Bryol. eur. 1852.
Schlüssel zu den Arten.
AesSehräkleine, zarte Pfliänzchen 2270000 Th. minutulum.
B. Grössere, kräftige, rasenbildende Arten.
a. Stengel einfach gefiedert, aufsteigend................. Th. abietinum.
b. Stengel 2-fach, zuweilen bis 3-fach gefiedert, niederliegend, Endzelle der
Fiederbl. 3. Ordnung 2-spitzig.
12 Rippe vollständig; sehr kraftıgen. 22.222200 0.0... Th. recognitum.
Il. Rippe nur ?/3 des Blattes durchlaufend.
1. Bl. breit dreieckig, in eine breite Pfrieme zugespitzt, Bl. grund
OFANRDO N ee ee era ae ee el ue Th. delicatulum.
2. Bl. aus breiter Basis lang u. sehr fein zugespitzi... Th. Philiberti.
ce. Stengel dreifach gefiedert, stattlichste Art......... Th. tamarascinum.
388. Thuidium minutulum Bryol. eur. R. 693. Flach angedrückte,
dunkelgrüne bis gelblichgrüne, zarte Räschen und Ueberzüge.
Stengel kriechend, einfach bis doppelt fein gefiedert. Stammblätler
aus dreieckiger Basis allmählig zugespitzt, am Rand fein crenu-
liert. Rippe dünn, vor der Spitze endend. Blattzellen stark papillös,
nur in der Spitze einige glatte Zellen. Asthlätter kürzer zugespitzt,
Rippe kürzer, alle Zellen papillös. Seta kurz, gelblichrot. Kapsel
tänglich. gekrümmt, fast horizontal. hellgelblichrot.
376 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me s£r.). 1905 (166)
An Baumwurzeln in Wäldern der Ebene sehr selten.
E. An Eichstämmen in Hardtwalde bei Karlsruhe von Gmelin
1790 entdenck(!
38). Thuidium abietinum Bryol. eur. (Hypnum L.) S. 701. Starre,
graugrüne, lockere Rasen bildend. Stengel meist aufsteigend, nur
einfach und sehr regelmässig gefiedert. Stammblätter herzeiförmig,
allmählig scharf zugespitzt. Rippe kräftig, vor der Spitze ver-
schwindend. Blattzellwände sehr verdickt und getüpfelt, beider-
seits mit einer Papille. Fiederblätichen oval, scharf zugespitzt.
Sela bis 3 ‘/2 cm. hoch. Kapsel fast aufrecht, schwach gekrümmt.
An trockenen Rainen, zwischen Gras, auf Mauern, an Felsen,
besonders an sonnigen Stellen, auch auf Dächern, gemein. Sehr
selten fruchtend. c. fret. Schlossberg b/Freiburg (A. Br.), Triberg
(Gmelin 1812).
390. Thuidium recognitum Lindb. (Th. delicatulum Bryol. eur.).
R. 700. Habituellan Th. delicatulum erinnernd, aber meist starrer ;
kräftige, bräunliche Rasen bildend. Stengel doppelt gefiedert.
Stammblätter aus breit herzförmiger Basis plötzlich in eine kurze,
schiefe Spitze zusammengezogen, flachrandıg. Rippe sehr kräftig.
die Blatispitze ausfüllend und vollständig. Fiederblätter kleiner,
eilänglich, Endzellen 2-4-spitzig. Blatizellen sehr verdickt und
getüpfelt. Seta braunrot, 2 '/» cm. lang. Kapsel fast aufrecht,
wenig gekrümmt, hellbraun.
Zwischen Gras an trockenen Rainen, auf Waldboden, auf Steinen
und Baumwurzeln, ziemlich häufig, aber selten fruchtend. Oft mit
Th. delicatulum verwechselt.
391. Thuidium delicatulum Milt. (Hypnum L.) R. 698. Habituell
zwischen Th. tamariscinum und Th. recognitum stehend, ausge-
dehnte, bräunlichgrüne bis bleichgrüne Rasen bildend. Stengel
elegant doppelt gefiedert. Slammblätter aus breit herzförmiger
Basis kurz lanzettlich zugespitzt. Blattränder weit herauf breit
umgerollt. Rıppe kräftig, nicht in die Spitze eintretend. Blatigrund
orange. Perichätialblätter wimperig gefranst. Seta rot. Kapsel fast
aufrecht, gekrümmt; Deckel schief geschnäbelt.
An trockenen und feuchten Grasplätzen, an Kalkfelsen, auf der
Erde in Gebüschen ebenso häufig oder noch häufiger als Æ. reco-
gnitum, wohl meist nicht beachtet.
392. Thuidium Philiberti (Phil.) R. 699. Aehnlich wie Th. delica-
tulum. Stengel 2-3-fach gefiedert. Stammblätter aus breit herzför-
{167) © TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 377
miger Basis rasch lang und feinspitzig, Spitze aus einer Reihe (4-8)
glatler Einzelzellen gebildet, Umrollung des Randes wie bei
Th. delicatulum. Rippe vor der Spitze verschwindend, Perichæ-
tialblätter nicht wimperig. Kapsel fast aufrecht, gekrümmt, Deckel
schief geschnäbelt.
. Auf Grasboden von Waldwiesen, auf Sumpfwiesen, an Rainen.
_quelligen Stellen etc., wenig beachtet.
V. Zwischen Gras an einem Lössrain bei Buggingen (H.).
S. Aiternthal (H.).
Anmerkung : Th. delicatulum und Philiberti scheinen mir nur
2 abstrahierte Typen einer einzigen, zur Zeit im Zerfall befind-
lichen Art zu sein, durch zahllose Uebergänge mit einander ver-
bunden, wie denn ein genaueres Studium der Blatiform einen
forıwährenden. Wechsel derselben erkennen lässt. Die Unter-
schiede sind dann so verwischt, dass die Berechtigung zweier
getrennter Arten höchst zweifelhaft wird. Auch Th. pseudotama-
riscinum scheint mir in den Formenkreis von Th. delica-
tulum zu gehören ; besonders kräftige, dreifach gefiederte
Exemplare kommen ja auch bei Th. delicatulum hin und wieder
vor.
39. Thuidium tamariscinum Bryoi. eur. (Hypnum Hedw.).
R. 696. Grosses, statiliches Waldmoos. Ausgedehnte, nieder -
liegende, grüne bis gelblichgrüne Rasen bildend. Stengel breit
dreifach gefiedert, mit Büscheln roter Rhizoiden. Stammblätter
aus sehr breit herzförmiger Basis rasch schmal zugespitzt, deutlich
faltig. Rippe kräftig, kurz vor der Spitze endend. Fiederblätter
3. Ordnung klein, eiförmig, mit einspitziger Endzelle. Seta bis
5 cm. lang, dunkelrot. Kapsel gross (3 mm. lang) geneigt,
bogig gekrümmt, entdeckell schwarzrot; Deckel lang und schief
geschnäbelt.
In Wäldern auf der Erde, über Steinen und Baumwurzeln ofi
Massenvegetalion bildend, von der Ebene bis in die Bergregion
sehr häufig und oft fruchtend. Eine der auffälligsten Gestalten in
. der Moosdecke feuchter Wälder.
Anmerkung : Wird vom Anfänger leicht mit Hylocomium
splendens zusammengeworfen, ist aber durch die glanzlosen
Rasen und die papillösen Blätter gut von ihm zu unter-
scheiden. = Be
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1905. 25
378 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (168)
XXXIV. Fami. HYPNACEÆ
1. Gruppe : ISOTHECIEÆ
Platygyrium Bryol. eur. 1851.
394. Platygyrium repens (Pterigynandrum Brid.) R. 703. Im
Habitus ähnlich wie die viel gemeinere Pylaisia polyantha. Niedere,
gelblichgrüne, glänzende Rasen bildend. Stengel kriechend ;
Aestchen an der Spitze durch kurze Brutsprosse auffallend
struppig. Blätter anliegend, hohl, länglich-lanzettlich, scharf zuge-
spitzt; Rippe fehlend. Blattzellen schmal linealich, nur in den
Blattecken locker quadratisch. Seta gerade. Kapsel elliptisch-
cylindrisch. Zähne des inneren Peristoms sehr schmal, bleich, knotig
articuliert und ritzenförmig durchbrochen, fast ohne Grundhaut.
An Holzwänden, Baumrinde, Brettern etc., ziemlich selten.
S. An Bretierwänden einer Säge im Zastlerthal (H.), Kleines
Wiesenthal (H.), im Thal über Stift Neuburg (W. P. Sch.).
J. Auf einem Baumstumpf zwischen Beuron und Wilden-
stein (H.). E. An einem Ziehbrunnen in Ottersdorf bei Bastalt
(Dr Schmidt), an Bäumen im Hardtwald bei Karlsruhe (A.Br!).
Pylaisia Bruch. et Schimp. 1843.
395. Pylaisia polyantha Bryol. eur. R. 70%. Ziemlich ausgedehnte,
gelblichgrüne, niedere, seideglänzende Rasen bildend, meist etwas
kräftiger als Plutygyrium. Stengel kriechend; Aeste spitz, glatt,
oft etwas einseitswendig beblättert. Blätter lang und fein zuge-
spitzt. Rippe fehlend. Blatizellen fast wie bei Platygyrium. Seta
gerade; Kapsel elliptisch-cylindrisch. Inneres Peristom mit hoher
Grundhaut, Zähne lanzettlich-pfriemenförmig, länger als die Zähne
des äusseren Peristoms.
An Bäumen (besonders an Weiden, Chausseepappeln und Obst-
bäumen), an Brettern und auf Holzdächern in der Ebene und nie-
deren Bergregion häufig.
Orthothecium Bryol. eur. 1851.
396. Orthothecium rufescens Bryol. eur. R. 705. Niederliegende,
lockere Rasen bildend oder vereinzelt zwischen anderen Moosen
(169)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 379
umherschweifend, stattliche Pflanzen von starkem Seideglanz ;
Spilzen der Aeste meist weinrötlich. Stengel und Aeste rund
beblättert. Blätter straff aufrecht-abstehend, lang und fein zuge-
spitzt; Rand rings stark umgerollt. Rippe fehlend. Blattzellen eng-
linealisch. Seta gerade; Kapsel lang cylindrisch, gerade oder etwas
gekrümmt.
An feuchten, schattigen Kalkfelsen, über andere Moose hin-
kriechend oder selbständige Rasen bildend, selten fruchtend.
J. Wutachthal (S. u. Gerwig). S. Höllenthal beim Hirschsprung
(Sch., H.).
397. Orthothecium intricatum Bryol. eur. R. 706. Ziemlich
dichte, grüne bis rötliche, seideglänzende, zarte Pflänzchen. Blätter
aufrecht abstehend bis etwas einseitswendig, trocken angedrückL.
Blätter lang pfriemenförmig zugespitzt; Rand flach; Rippe fehlend.
Blatizellen eng linealisch. Seta gerade, Kapsel kürzer und kleiner.
An Kalkfelsen oder kalkhaltigem Gestein, in Ritzen und Spalten,
selten. In Baden bis jetzt nur steril.
J. An Felsblöcken und Wänden der Wutachthals bei der Wutach-
mühle (C. Müller u. H.), Donauthal bei Beuron (H.). S. Am
Seebuck (C. Müller), Prägthal unter dem Blössling (H.),
Höllenthal beim Hirschsprung (H.), Oberriederthal (H).
Cylindrotheeium Bryol. eur. 1851.
398. Cylindrothecium Schleicheri Bryol. eur. (C. cladorrhizans
Schimp.) R. 711. Flache, ausgedehnte, lichtgrüne, stark glänzende
Rasen bildend oder einzeln zwischen andern Moosen. Durch die
eigentümlich flachgedrückte Beblätterung der Stengel und Aeste
fast von Neckera-Habitus. Stengel unregelmässig fiederig veräslelt.
Blätter lang zungenförmig, mit kurzem, aufgeseiziem Spitzchen.
Blattzellen lang und eng linealisch. Seten gehäuft, gerade. Kapsel
lang-cylindrisch, gerade.
Auf (Kalk-) Felsblöcken im Walde, nur im südlichen Baden.
B. Am Hohenstoffeln (W. B.!) J. Auf Kalk bei Waldshut (Jäger,
Flora 1865). S. Auf Granitblöcken bei Albbruck (Geheeb
1862). V. Schloss Rötteln bei Lörrach (A. Br., Lösch!).
399. Cylindrothecium concinnum Schimp. R. 712. Habituell
sehr an Hypnum Schreberi erinnernd! Ausgedehnte, gelblich-
bräunliche, glänzende Rasen bildend. Stengel fast regelmässig
350 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). 1905 (170)
gefiedert, abgeplattet rundlich beblättert. Blälter aus breiter Basis
zungenförmig, an der Spitze breit abgerundet. Rippe fehlend. Blatt-
zellen lang- und eng-linealisch; an den Blattecken eine grössere
Gruppe kleiner, quadratischer Zellen. Seta gerade, Kapsel lang-
eylindrisch.
An trockenen Plätzen zwischen Gras, über Steinen, in lichtem
Gebüsch, in Hohlwegen, an Rainen, namentlich auf Kalk und
Löss in der Ebene und Hügelregion häufig; bei uns bis jetzt nur
steril. Mediterranes Moos !
Climacium Web. et Mohr 1804.
400. Climacium dendroides Web. ei Mohr. (Aypnum L.) R. 713.
Lockerrasige, stattliche Sumpfmoose von ausgezeichnet bäumchen-
artigem Wuchs. Hauptstengel rhizomartig; secundäre Stengel auf-
recht, unten schuppig beblättert, oben reich, nach allen Seiten
abstehend beüstet. Stengel und Astblälter länglich-zungenförmig,
zugespitzt, schwach geöhrt; Rand oben schurf gesägt. Rippe vor
der Spitze endend. Blattzellen lang- und eng-linealisch, Blatt-
flügelzellen locker, hyalin. Seten aufrecht, blutrot (bis 20 an
einem sec. Stengel). Kapsel cylindrisch, gerade, Deckel lang
geschnäbeltl, zum Schluss von der Columella emporgehoben.
Auf Sumpfwiesen, feuchten Waldwiesen, an Bachrändern und
auf Felsblöcken, gemein.
Fruchtet ziemlich selten, so bei Salem (Jack), Konstanz (Leiner),
Schauinsland (H.), Kapplerthal (H.), um Freiburg (H.), Kirch-
zarten (C. Müller), Mühlburg (S.), Scheibenhardt und Leo-
poldshafen (W. B.), Schwetzingen und Waghäusel (C. Sch.).
Isotheeium Brid. 1851.
401. Isothecium myurum Brid. R. 714. Rasen weit ausgedehnt,
locker, graugrün, maltglänzend. Hauptstengel niederliegend, sto-
loniform; sec. Stengel bogig aufsteigend, büschelig verzweigt, mit
fast drehrunden, bogig (meist nach einer Seite) geneigten Aesten.
Hauptstengel schuppig beblättert. Astblätter eilänglich, kurz zuge-
spitzt, sehr hohl, gegen die Spitze klein gesägt. Rippe dünn, vor
der Mitte endend. Kapsel aufrecht, gerade, cylindrisch, braunrot.
In trockenen Hochwäldern über Felsblöcken und am Grunde
(171) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 351
von Baumstämmen, oft Massenvegetation bildend, in der mon-
_tanen Region gemein.
var. ß. robustum Bryol. eur. Kräftiger, Aeste kürzer. Im höheren
Schwarzwald häufig!
402. Isothecium myosuroides Brid. (Ewrhynchium Schimp .)
R. 715. Gewissermaassen eine Miniaturform der vorigen Art, auch
an Eurhynchium striatulum erinnernd. Ausgedehnte, etwas starre,
fahlgrüne, schwach glänzende Rasen bildend. Verzweigung reich-
licher, mehr dendritisch. Stengelblätter aus herzförmiger Basis
rasch zu einer Pfrieme von '/s Blattlänge zusammengezogen, unter
der Pfrieme gesägt. Astblätler aus schmälerer Basis kürzer gespitzt,
scharf gesägt. Rippe in den Astblättern über die Mitte gehend.
Seta aufrecht; Kapsel cylindrisch, geneigt und etwas gekrümmt,
kleiner als bei vorigem, entdeckelt fast gerade.
An trockenen und feuchten Felsen (kalkscheu) in schattigen
Hochwäldern; in den Schluchten des Schwarzwaldes an schattigen
Felswänden oft Massenvegetation bildend und häufig fruchtend.
S. Häufig. Zastlerthal (Sick., H.), Schauinsland (H.), Bohrerthal
bei Freiburg (H.), Kybfelsen, Oberriederthal, Höllenthal,
Blauen, Belchen (H.), Ettersbach am Kandel (H.); Triberg
(Gerwig), Allerheiligen (W. B.), Geroldsau (S. H.), Achern,
Gertelbach (Dr W. u. W. B.), Teufelsmühle (W. B.), Rauh-
münzach (W. B.), etc. O0. Heidelberg (v. Holle).
var. ß. cavernarum Mol. Feine, niederliegende, grüne, siolonenartig
verästelte Formen ohne dendritischen Wuchs.
S. Zastlerthal (C. Müller!).
Homalothecium Bryol. eur. 1851.
403. Homalothecium sericeum (L.) R. 716. Gelbgrüne, seide-
glänzende, ziemlich flach ausgebreitete Rasen bildend, in der
Tracht an eine kräftige Pylaisia erinnernd. Stengel kriechend, dem
Substrat angeheflet, mil zahlreichen, aufrecht abstehenden, dicht
kätzchenförmig beblätterten Aesten, deren Spitze trocken oft
eingekrümmt ist. Blätter schmal, in eine lange, haarfeine Pfrieme
ausgezogen, stark gefaltet. Rippe dünn, gelblich, in die Pfrieme
eintretend. Seta aufrecht, rauh. Kapsel aufrecht, cylindrisch,
gerade oder ganz schwach gekrümmt.
An Weiden, Chausseebäumen, Obstbäumen in der Ebene
382 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (172)
gemein, im Gebirge besonders an Bergahornen, hier oft in einer
kräftigeren Form, auch an Felsen, Steinen und Mauern etc.
404. Homalothecium Philippeanum Bryol. eur. R. 717. Kräf-
tiger und Camptothecium lutescens läuschend ähnlich, ausgedehnte
Rasen bildend. Blätter sehr fein zugespitzt, rings klein gesägt,
tief längsfaltig. Rippe kräftig, vollständig. Seta glatt. Kapsel
grösser als bei H. sericeum, dick oval-cylindrisch.
An Kalkfelsen und Blöcken, auch auf Phonolith, stets an
trockenen, schattigen Orten, selten.
B. Felsen am Hohenstoffeln (W. B.).
2. Gruppe : BRACHYTHECIE&
Camptothecium Bryol. eur. 1853.
105. Camptothecium lutescens Bryol. eur. R. 718. Stattliches
Moos! Grosse, lockere, gelbgrüne Rasen von lebhaftem Seiden-
glanz. Stengel niederliegend und bogig aufsteigend, reich beästet.
Blätter trocken dicht und glatt anliegend, allmählig fein pfriemen-
förmig zugespitzt, tief längsfaltig, fast ganzrandig. Rippe gelblich,
schwach, im Anfang der Pfriemenspitze endend. Seta aufrecht,
sehr rauh. Kapsel geneigt und gekrümmt, länglich - eylindrisch,
Deckel schief und kurz geschnäbelt.
An trockenen Plätzen zwischen Gras, an Rainen, auf Mauern, über
Geröll in lichtem Wald und Gebüsch, besonders auf Kalk; von der
Ebene bis in die untere Bergregion sehr häufig und auch reich
fruchtend.
406. Gamptothecium nitens Schimp. R. 719. Habituell etwas an
Hypnum cuspidatum erinnernd. Vereinzelt zwischen Gras oder
zusammenhängende, ausgedehnte Rasen von goldgrünem bis
kupferbräunlichem starkem Glanz. Stengel fast aufrecht, beinahe
fiederig beästet. Blätter steif aufrecht-abstehend, allmählig lang
pfriemenförmig, völlig ganzrandig. Rippe und Falten wie bei C. lutes-
cens. Seta glatt. Kapsel geneigt und gekrümmt, länglich-cylindrisch.
Auf Sumpfwiesen ziemlich zerstreut, selten fruchtend.
B. Salem c. fret. (Jack), Heiligenberg (Jack!), Heidelmoos bei
Konstanz (H.). J. Donauthal bei Wildenstein (D: W.). S. Kirch-
zarten (Sickb., H.), Feldberg am Seebuck und beim Fürsatz
(H.), Hinterzarten (C. Müller!). E. Daxlanden - Mühlburg
(Gmelin 1797), Waghäusel (Dr Schmidt).
(173) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 389
Brachythecium Bryol. eur. 1853.
Schlüssel zu den Arten.
A. Seta glatt.
asumpImoos, Blätter kaum alt 2... 2... 2... 2... B. Mildeanum.
b. Keine Sumpfmoose, Blätter stark längsfaltig.
I. Einhäusig. !
1. Kapsel mit verschmälertem, deutlichem Hals....... B. Rotæanum.
2SiKapsellmitikurzem Hals he Ro een B. salebrosum.
II. Zweihäusig.
1. Kapsel geneigt.
&.®Dickästiges Moos, kalkhold..........2...02...... B. glareosum-
8. Dünnästiges Moos, kéeselhold. .................... B. albicans.
2. Kapsel fast aufrecht, schlankästiges Moos.............. B. lætum.
B. Seta warzig.
a. Seta nur oberwärts etwas rauh.
I. An trockenen Grasrainen; Bl. faltig................. B. campestre.
Il. An Gestein; Bl. nicht faltig.
1. Rippe in der Bl.mitte endend; an feuchten Steinen.. B. plumosum.
2. kippe. vollstanaie.. u... 2... nn B. populeum.
b. Seta längs sehr rauh.
I. Stengelblätter nicht oder kaum faltig.
12 St-blatter schmal eilanzetllich. . #7 200.22 B. velutinum.
2. St. blätter breit dreieckig-herzförmig oder oval, weit herablaufend.
@.uBl> rasch, kurzspitzige N a ae B. curtum.
8. Bl. rasch langspitzig.
Kräftiger; Rippe in der Bl. mitte endend ............ B. Starkei.
Schwächer; Rippe vollständig... .........: B. reflexum.
IT. Stengelblätter faltig.
1. Rippe !/2-/4 des Bl. durchlaufend; Blätter breit.
&-Bl: schwachtaltioneu.. ea Re RSR B. rutabulum.
8. Bl. stark faltig; an Steinen in u. an Bächen......... B. rivulare.
2. Rippe vollständig; Bl. schmal, Felsmoos............ B. Geheebii.
407. Brachythecium Mildeanum Schimp. (Brachythecium sale-
brosum y. palustre Schimp.) R. 721. Habituell zwischen Brachy-
thecium salebrosum und rutabulum stehend. Ausgedehnte, gelb-
‘grüne Rasen von starkem Seidenglanz; Pflanzen kräftig. Stengel
und Astblätter aus enger Basis länglich-eiförmig, scharf zuge-
spitzt, kaum faltig, ganzrandig. Rippe über der Blattmilte endend.
Seta glatt. Kapsel horizontal, länglich, gekrümmt.
084 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (174);
Auf feuchtem, lehmigem Boden, auf Sumpfwiesen, an
Gräben etc., in der Ebene. Wohl vielfach übersehen!
V. Schönberg (H.). E. Pfaffenweiler u. Lehen bei Freiburg (H.),
Mooswald bei Freiburg (Jäger, Flora 1865), Wiesengräben
bei Schlutterbach (W. B.)
408. Brachythecium salebrosum Bryol. eur. R. 724. Niedere,
weiche, weisslichgrüne, stark glänzende Rasen bildend. Pflanzen
fast regelmässig fiederästig; Aeste schlank, fast anliegend
beblättert. Stengelblätter schmal und lang zugespilzt, mit
mehreren Längsfalten, fast ganzrandig; Rippe in der Blatt-
mitte endend, zuweilen gabelig. Astblätter in der Spitze scharf
gesägt. Seta glalt, tiefrot. Kapsel stark geneigt, länglich, ge-
krümmt.
An Steinen, auf Erde und über altem, moderndem Holz, am
Grund von alten Baumstämmen, an Wurzeln etc. von der Ebene
bis ins"Gebirge häufig.
409. Brachythecium glareosum Bryol. eur. R. 744. Ausgedehnte,
weisslichgrüne, stark seideglänzende Rasen von der Tracht des
Brachythecium salebrosum, aber bedeutend kräftiger. Pflanzen
sehr kräftig beästet. Blätter allmählig sehr lang haar förmig zuge-
spitzt, stark längsfaltig, ganzrandig. Rippe über der Blattmitte
endend. Seta glatt. Kapsel fast horizontal, etwas kürzer als bei
den vorigen, gekrümmt, fast schwarz.
An trockenen Rainen, in lichten Gebüschen über Steinen und
zwischen Gras, meist in Gesellschaft von Thuidium abietinum,
Camptothecium lutescens und Cylindrothecium concinnum, kalk-
hold.
B. Konstanz (W. B.). V. Buggingen (H.), Schönberg b. Freiburg
e. fret! (H.), Mundingen bei Emmendingen (H.), Malter-
dingen (H.). N. Turmberg b. Durlach (A. Br. u. S.). K. Bötzin-
gen (Sickenb.), Limburg (Sickb., c. fret. H.).
440. Brachythecium albicans Bryol. eur. R. 746. Im Habilus
fast wie Camptothecium lutescens, aber schmächtiger und weicher.
Ausgedehnte, weisslichgrüne, stark glänzende Rasen bildend.
Pflanzen mit schlanken, dünnen Aesten. Blätter (rocken glatt
anliegend, lang und dünn zugespitzt, unterbrochen mehrfaltig,
ganzrandig; Rippe über der Blattmilte endend. Seta glatt. Kapsel
oval, geneigt, wenig gekrümmt, fast schwarz, kleiner als bei der
vorigen.
7
>
Y
(175) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 38
©
An trockenen, grasigen Stellen, auf Heidekoden, an alten
Mauern etc., kieselstet, ziemlich häufig.
Z. B. $. Notschrei (Geheeb), Prägthal (H.). E. Kirchzarten
(Sickenb.), Freiburg c. fret! (H.), Karlsruhe (A. Br.),
Scheibenhard (W. B.), Graben (Dr Schmidt), Schwetzingen
c. fret! (C. Sch.)
4411. Brachythecium lætum Bryol. eur. R. 743. Im Habitus an
Camptothecium lutescens erinnernd, aber schwächer, meist freudig-
grün. Stengel kriechend, mit langspitzigen Aesten. Stengelblätter
eilänglich, rasch lang und fein zugespilzt, unterbrochen faltig,
ganzrandig; Rippe °/ı des Blattes durchlaufend. Astblätter kleiner,
mit oben zurückgeschlagenen, in, der Spitze scharf gesäglen
Rändern. Sela glatt. Kapsel fast aufrecht, länglisch-cylindrisch ;
Deckel fast geschnäbelt.
Auf Steinen (besonders Kalk) unter Gebüsch und in lichten
Wäldern, selten.
S. « Am Feldberge (Sickenb.) » L. Milde, 1. c.
412. Brachythecium campestre Bryol. eur. R. 730. Im Habitus
ähnlich wie B. salebrosum. Ausgedehnte, lockere, sehr weiche,
weisslichgrüne, seideglänzende Rasen. Blätter trocken locker
anliegend, verlängert-eilanzeltlich, lang und dünn zugespitzt,
flachrandig, unregelmässig faltig; Rippe in der Blaltmitte endend.
Sela oberwärts durch entfernt gestellte, niedere Warzen rauh.
Kapsel wenig geneigt, länglich-cylindrisch.
An trockenen Grasrainen, in lichtem Gebüsch, besonders in der
Ebene und Hügelregion, selten.
K. Bei der Limburg (Sickenb.), Mengen am Tuniberg (H.).
413. Brachythecium piumosum Bryol. eur. R. 732. Ziemlich
ausgedehnte, weiche, grüne, glänzende, oft gelb und rötlich
gescheckte Rasen. Stengelblätter, oft einseitswendig, aus breiter
Basis lanzettlich, allmählig langspitzig, nicht faltig; Bippe in der
Blaltmitte endend. Astblätter kleiner, scharf lanzettlich. Seta ober--
wärts warzig-rauh. Kapsel stark geneigt, oval, ziemlich dick.
Deckel fast geschnäbelt.
Auf nassem, kalkfreiem Gestein, besonders an Bachrändern in
schattigen Schluchten, seltener an Holz.
B. Konstanz (Döll). S. Badenweiler (A. Br.), Wiesenthal u.
Prägthal (H.), Menzenschwand (H.), Feldberg, Oberriederthal,
Kapplerthal (H.), Freiburg (Sickenb.); Allerheiligen (Dr W.
386 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (176)
u. W. B.), Murgthal (Jäger u. W. B.), Geroldsau (A. Br.),
Ettlingen (W. B.). 0. Seebach-Eberbach (Stoll) etc.
414. Brachythecium populeum Bryol. eur. R. 733. In der Grösse
zwischen Brachythecium velutinum und plumosum stehend,
meist reingrüne, niedrige, flach angedrückte Rasen bildend.
Aeste am Ende verdünnt. Stengelblätter trocken, steif aufrecht-
abstehend, lang lanzettlich-pfriemenförmig, nicht faltig; Rippe
vollständig. Astblätter kleiner, entfernt und fein gesägt. Seta
oberwärts warzig-rauh. Kapsel geneigt, hochrückig oval, zuletzt
fast schwärzlich; Deckel fast geschnäbelt.
An Steinen, Mauern und Felsen, auch an Baumstämmen, Wur-
zeln, auf Dächern, etc., gemein und meist reich fruchtend. Sehr
formenreich !
415. Brachythecium velutinum Bryol. eur. R. 739. Unregel-
mässige, weiche, meist schmutziggrüne, etwas seideglänzende
Rasen bildend. Stengel kriechend, fast fiederig beästet. Blätter aus
wenig herablaufender Basis schmal eilanzettlich, lang und fein
zugespitzt, meist sichelförmig; Rippe etwa °/ı des Blattes durch-
laufend. Astblätter kleiner, rings entfernt gesägt. Seta überall
sehr rauh. Kapsel horizontal, hochrückig-eiförmig, dick.
Auf Erde, Steinen und altem Holz, auch an Baumwurzeln im
Gebüsch und in lichten Wäldern, sehr gemein, ausserordentlich
formenreich.
416. Brachythecium curtum Lindb. (Brachythecium Starkei
forma major Milde) R. 738. Habituell dem Brachythecium ruta-
bulum sehr nahe stehend, aber Brachythecium Starkei nächsiver-
wandt. Breite, lockere, bleichgrüne, glänzende Rasen bildend.
Stengel entfernt gefiedert; Aeste etwas verflacht. Stengelblätter
locker gestellt, schlaff abstehend, aus herablaufender, herzei-
förmiger Basis kurz zugespitzt, nicht fallig; Rippe vor der
Blattmitte endend. Astblätter kleiner, rings scharf gesägt. Seta
bis 3 cm. lang, zerstreut-warzig. Kapsel horizontal, eilänglich,
etwas gekrümmt.
In der obersten Waldregion an feuchten Stellen, selten.
S. Auf Geröll an der Nordseite des Belchen (H.), auf gefallenen
Baumstämmen am Feldberg gegen den Napf (H.).
417. Brachythecium Starkei Bryol. eur. R. 737. Rasen kleiner
als bei vorigem, starr, mehr schmutzig-grün. Stengel dicht fieder-
ästig, bogig niederliegend. Stengelblätter fast sparrig, aus weit
(177) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 387
herablaufender, breit - herzförmiger Basis plötzlich langspitzig.
Rippe über der Blattmitte endend. Astblätter dicht gestellt,
allmählig kürzer zugespitzt, rings scharf gesägt. Seta sehr
rauh. Kapsel dick-eifürmig, horizontal.
Am Grunde von Baumstämmen und auf kalkfreiem Gestein in
der obersten Bergregion.
S. Feldberg (Sch. u. Sickenb.), bei der Zastler-Viehhütte (H.).
418. Brachythecium reflexum Bryol. eur. R. 742. Weit ausge-
dehnte, zarte, malte, meist reingrüne Rasen bildend. Stengel
niederliegend, zierlich fiederästig, sehr dünn. Stengelblätter aus
weit herablaufender, breit dreieckiger Basis plötzlich lanzettlich-
pfriemenförmig und meist schief zugespitzt, sparrig. Rippe voll-
ständig. Astblätter auffallend verschieden, anliegend, lanzettlich,
allmählig zugespitzt, rings scharf gesägt. Seta sehr rauh. Kapsel
klein, eikugelig, horizontal, zuletzt schwärzlich.
Am Grunde von Baumstämmen und an Wurzeln in der oberen
Bergregion zerstreut.
S. Feldberg (A. Br., Sickenb., H.), Seebuck (W. B., H.), Krinne
am Belchen (W. B., H.), Hoh-Kelch (H.), Schauinsland,
Herzogenhorn, Spiesshorn, Stübenwasen, Silberberg bei
Todtnau (H.), Kapfenberg (H.), Kandel (H.).
419. Brachythecium rutabulum Bryol. eur. R. 740. Sehr kräf-
tige, meist lockere, gelb- bis dunkelgrüne, glänzende Rasen
bildend. Stengel niederliegend, reich beästet; Aeste aufrecht,
ziemlich dick. Stengelblätter abstehend, aus breiter, etwas herab-
laufender Basis kurz gespitzt, hohl, unregelmässig faltig, flach-
randig. Rippe über der Blattmitte endend. Astblätter lockerer,
allmähliger zugespitzt, rings gesägt. Seta überall sehr rauh.
Kapsel dick eilänglich, etwas gekrümmt, horizontal, derb.
Auf Erde, an Steinen und Holz, an Baumwurzeln und Strünken
in Gebüschen, Wäldern und im Culturland von der Ebene bis ins
Gebirge gemein. Sehr formenreich!
420. Brachythecium rivulare Bryol. eur. R. 748. Ausgedehnte,
gelbgrüne, glänzende Rasen. Stengel büschelig beästet. Stengel-
blätter locker, aus breiter, herablaufender Basis eilänglich, rasch
kurz gespitzt, unregelmässig faltig, rings fein gesägt. Rippe über
der Blattmitie endend. Astblätter kleiner. Seta überall sehr rauh.
Kapsel fast horizontal. dick eilänglich, derb.
Besonders auf Steinen in und an Bächen, charakteristisch für
388 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (178)
die Bergregion des Schwarzwaldes, aber auch an feuchten
Stellen in Wäldern, häufig, seltener fruchtend.
B. Salem, Ueberlingen, Spetzgart. J. Hattingen. S. Weit ver-
breitet. c. fret! Haslach-Simonswälderthal (H.) Allensbach
bei Waldkirch (H.), Hochfarn (H.), Kriegshalde am Herzogen-
horn (H.); Sasbachwalden-Schönbuck (Dr W.).
421. Brachythecium Geheebi Milde (Brachythecium lætum Milde)
R. 750. Rasen flach anliegend, schön grün, glänzend. Stengel krie-
chend, dicht beästet; Aeste spitz. Stengelblätter eilanzettlich,
allmählig scharf zugespitzt, tief längsfaltig, ganzrandig. Rippe
kräftig, kurz vor der Spitze endend. Astblätter mit umgerolltem
Rand, an der Spitze gezähnt. Seta überall sehr rauh. Kapsel
geneigl, hochrückig-oval, kleiner als bei den beiden voraus-
gegangenen.
Auf beschattetem, trockenem Gestein, sellen.
S. Feldberg (Sickenberger).
Seleropodium Bryol. eur. 1853.
422. Scleropodium illecebrum Bryol. eur. R. 75%. Zuweilen
schwächlichen, gestauchten Formen von Scleropodium purum
sehr ähnlich. Ausgedehnte, locker zusammenhängende, bleich-
grüne Rasen von mattem Glanz. Stengel und Aeste stumpf, dick,
gedunsen kätzchenförmig beblättert. Blätter sehr hohl, eilänglich,
abgerundet, mit kurzem zurückgebogenem, fast unvermittelt auf-
geselziem Spitzchen, kaum faltig. Rippe dünn, bis zur Biattmitte,
seltener kürzer und zweischenklig. Blattflügelzellen gelb, rectan-
gulär. Seta sehr rauh. Kapsel meist horizontal, länglich. Deckel
spitz-kegelig.
An grasigen Plätzen, an Wegrändern, in Gebüschen etc., in der
Region des Weinstocks, selten. Mediterranes Moos.
V. Zähringer Schloss bei Freiburg (A. Br.); in Mildes Bryol. sil.
heisst es: am Zähringer-Schloss (Sickenberger), überhaupt
um Freiburg in der Region des Weinstocks sehr verbreitel,
nach Sickenberger.
Mir selbst ist es bisher nicht gelungen, auch nur eine
Spur des Mooses aufzufinden.
423. Scleropodium purum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 756. Aus-
gedehnte, lockere und weiche, grüne bis gelbliche, glänzende
(179)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 389
Rasen bildend. Stengel, niederliegend, fiederig beüstet, Aeste fast
zweizeilig angeordnet, gedunsen kätzenförmig. beblättert, stumpf.
Blätter fast wie bei dem vorhergehenden, aber deutlich faltig.
Blattflügelzellen aufgeblasen, bleich. Seta ganz glatt. Kapsel
horizontal, elliptisch, regelmässig, derb.
Auf Waldboden besonders in Nadelwäldern der Ebene und
niedreren Bergregion zuweilen Massenvegetation bildend, sehr
häufig, aber seltener fruchtend. Auf trockenem Haideboden meist
in einer weniger deutlich gefiederten und verflacht beästeten Form
von gelblicher Färbung, die leicht mit Scleropodium illecebrum
verwechselt werden kann.
Hyocomium Bryol. eur. 1853.
4124. Hyocomium flagellare Bryol. eur. (Hypnum Dicks, Hyloco-
mium Kindb.) R. 757. Weit ausgedehnte, flach ausgebreitete, grüne
bis gelblichgrüne, weiche Rasen bildend. Pflanzen kräflig, absatz-
weise regelmässig gefiedert, streckenweise stolonenartig, fertile
Stengel bogig aufsteigend, nicht stolonenartig. Stengelblätter bei-
nahe sparrig abstehend, aus breit herzförmigem Grund plötzlich
schmal pfriemenförmig, rings scharf gesägt. Rippe kurz und dop-
pelt. Blattflügelzellen hyalin. Astblätier mil kurzer, gedrehter
Spitze. schmäler und nicht sparrig abstehend. Seta sehr rauh.
Kapsel geneigt, oval-länglich, sehr derb; Deckel hoch-convex, mit
kleinem Spitzchen.
An nassen, schattigen Felsen kalkfreier Gesteine in der unteren
_Bergregion, selten.
Nördlicher S. Geroldsauer Wasserfall (W. P. Sch., D" W., W. B.,
Bausch, H.), bei Ottenhôfen c. fret! (Dr W.), Raumünzach
(Dr W. u. W. B.), zwischen Kniebis u. Freudenstadt nahe
der Grenze (W. B.).
Eurhynchium Bryol. eur. 1854.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter mehr oder weniger längsfaltig, trocken fast stets glatt anliegend,
meist etwas hohl.
a. Seta glatt.
390 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (180)
J. Kleines Moos ohne baumartige Verzweigung, mit dachziegeligen, kleinen
Blättern: ee le ar ee E. strigosum.
II. Grössere Moose mit bäumchenförmiger Verzweigung.
1. Eine der grössten Arten, habituell an Hylocomum brevirostrum
erinnernd.; Bl. stauk mehrfaltig. „02. 2.2... 1.2.0.0. E. striatum.
2. Weniger kräftig; Bl. schwach faltig; Kalkmoos..... E. striatulum.
b. Seta rauh.
I. Blätter sehr rasch in eine haarförmige Spitze zusammengezogen.
1. Stengel gefiedert. Bleichgrünes Erdmoos............ E. piliferum.
2. Stengel büschelästig; Blälter sehr hohl. Steinmoos (Kalk)............
E. Tommasinii.
II. Blätter weniger plötzlich, aber scharf zugespitzt.
1. Bl. breit eilänglich, ziemlich rasch schmal gespitzt ; Rippe dick......
E. crassinervium.
2. Bl. schmal lanzettlich, allmählig zugespitzt, Spitze etwas gedreht,
Böpperdunn, lang... a el: E. velutinoides.
B. Blätter nicht faltig, trocken locker abstehend, Seta stets rauh. |
a. Stengel- u. Astbl. verschieden. St.bl. breitherzförmig, plötzl. langspitzig,
ELWASESPARTIG ee ae here E. Stokesii.
b. Stengel- u. Astbl. fast gleich gestaltet.
I. Einhäusig. Stattliches Sumpfmoos................... E. speciosum.
II. Zweihäusig.
1. Sehr kleine Art; Perichætialbl. nicht sparrig....... E. pumilum.
2. Grössere Arten. Perichætialbl. sparrig.
«. Sehr lockere, wenig glänzende Rasen; gemeines Moos .............
E. prælongum.
8. Dichte Basen.
Eurhynchium prelongum nahe stehend, aber kräftiger, langästig ;
Blätter schärfer gesägt; Bl.spitze nicht gedreht.... E. Swartzii.
Aeste kurz, stumpf; Bl. spitze !/2 gedreht; Seta kurz u. dick.......
E. Schleicheri.
(Fortsetzung folgt.)
391
Die Gattung BERBERIS (Euberheris).
Vorarbeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
(Suite.)
Subsect. a. EUVIRGATE
Blätter immergrün, Hypoderm meist vorhanden, Papillen nur zum
Teil gut entwickelt.
A. Blätter mit Hypoderm.
I. Blätter unterseits deutlich papillös.
a. Blätter fast sämtlich ganzrandig, Zweige und Blütenstiele kahl.
x. Blüten zu 2-6 gebüschelt oder in kurz gestielten Scheindolden,
Blütenstiele über 5 mm. lang.
18. Berberis virgata R. et P., Fl. peruv. IIl., 51, t. 281 5 (1802).
var. a. typica C. K. Schn. Folia parva, anguste lanceolata, utrinque
viridia ; flores folia vix vel paulo superantes.
Blätter 0,7 : 0,3-1,3 : 0,5 cm.; Blütenstiele 0,5-0.8 cm., Blütenstände
zuweilen bis 1,5 cm.
var. b. huanucensis C. K. Schn,, nov. var. (Typ. in Herb. Boiss.). Folia
majora, oblongo-lanceolata, subius subpruinosa; flores foliis fere duplo
breviores.
Blätter 1,2 : 0,5-3 : 0,7-0,9 cm. ; Blütenstiele bis 1,5 cm.
Peru : var. a. Huanuco [Hooker n. 859]; nach Ruiz et Pavon bei
Huassahuassi, Pillao, Huariaca. — var. b. Huanuco [Pavon in Herb. Boiss.].
£. Blüten meist einzeln, Stiele kaum 5 mm. lang.
19. Berberis rectinervia Rusby, in Mem. Torr. Club. I, n. 3,
5 (1893).
Bolivia : Songo [Bang n. 857]. Nach Britton soll diese Art auch von
Pearce zu La Banca gesammelt sein, wofür ich aber keine Belege sah.
or
Ne)
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ske.) 1905 (34)
b. Blälter ganzrandig oder wenigstens zum Teil gezähnt,
Zweige und Blütenstiele behaart.
«. blätter meist gezähnt, blüten meist einzeln. Stiele 6-7 mm. lang.
20. Berberis phyllacantha Rusby, in Mem. Torr. Club. VI.
4 (1896).
Der von Kunth gegebenen Beschreibung und besonders der Abbildung
nach, könnte phyllacantha mit conferta idenlisch sein. Da jedoch die
erste nur aus Bolivien bekannt ist, der Originalstandort (Cajamarca) von
conferta aber in Nord-Peru liegt, so halte ich es für richtiger, die
Exemplare aus Süd-Ecuador mit conferta zu identifizieren und phylla-
cantha im Sinne Rusbys zu belassen. Notwendig scheint es mir aller-
dings, die Originale Humboldts und Bonplands zu sehen, um sicher zu
entscheiden, was Kunth unter conferta verstanden wissen will.
Bolivien: um die Sorata [Bang n. 161%; Mandon n. 862].
8. Blätier (meist) ganzrandig, Blüten zu (1-) 5-6, Stiele c. 8-10 mm. lang.
21. Berberis lutea'R. et P., Fl. peruv. Iil., 51, t. 280 (1802).
Frutex inermis (an semper?); ramuli vetustiores densissime et
distincte puberuli, fuscescentes vel cinerascenles, rimosi; folia oblan-
ceolata, fere semper inlegerrima, mucronala, sublus leviter glaucescentia;
flores (1-)3-6 fasciculati, pedicelli foliis subæquilongi, distincte pube-
ruli; sepala interna petalaque subæquilonga, ovata; styli distincti;
fructus ovato-elliptici.
Internodien 5-10 mm.; Blätter c. 10 : 5-22 : 9 mm.
Ich gebe die Beschreibung nach einem im Herbar Boissier gesehenen
Original aus Herb. Pavon. Die von R. et P., I. c. gegebene Abbildung
zeigt etwas grössere Blätter und vor allem länger gestielte Blüten. In
der Originaldiagnose sagen sie : frutex glaberrimus; doch schon De Can-
dolle (Syst. IL, 1%) gibt die Zweige als « subpuberuli » an. Daraus geht
hervor, dass R. et P. wahrscheinlich mehrere Formen unter lutea ver-
einigt haben. Ob nun diese alle infolge von Papillen auf den Blatiunter-
seiten zu lutea in meinem Sinne gehören, kann ich erst dann entscheiden.
wenn ich die Exemplare der in der Beschreibung citierten Original-
standorte sah. Vielleicht ist auf Grund dieser! Exemplare lutea sens.
strict. zu conferta (— conferta var. spruceana) zu ziehen, beziehentlich
conferta als Varietät von /utea aufzufassen und lutea im hier umschrie-
benen Sinne neu zu benennen. Vorläufig lege ich aber auf das mir
vorliegende Originalexemplar mehr Wert, alsauf die Originalbeschreibung.
Peru: Chachapoyas [Matthews, in Herb. Pavon!]; nach Ruiz et Pav.
wurden die beschriebenen Originale bei Panao, Pillao, Chaclla und
Muna gefunden.
IT. Blätter unterseits nicht papillös.
22. Berberis conferta Kunth, in Humb. et Bonpl., Nov. Gen. V..
69,1. 430 (1821).
! Hierher gehört vielleicht als Synonym oder Form B. sawicola Lechl., Berb.
Am, Austr. 41 (1857). Sie hat nach Citerne ein Hypoderm und Papillen.
(35) 6. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (UBER BERIS). 393
B. lutea var. conferta DC., Syst. IT., 14 (1821).
Unter conferta vereinige ich vorläufig eine Reihe von Formen, die in
Blattanatomie und Blütenbau kaum gute Unterschiede bieten und « wie
es scheint » durch Uebergänge verbunden sind. Man vergleiche auch
das bei phyllacantha und lutea Gesagte.
var. a. typica C. K. Schn. : ramuli rolundali, flavo-fuscescentes minu-
tissime puberuli; spinæ breves trifidæ, fere foliaceæ, vaginis longis; folia
late oblanceolata, integra vel utrinque 1-2(-4) dentata, supra levissima,
subtus reliculata, vix pallidiora ; flores 1-4 fasciculati; pedicelli vix pilosi,
foliis subæquilongi.
Internodien 5-7 mm.; Dorne (incl. Vagina) bis 8 mm.; Blätter 1 : 0,5-
0,6 bis 1,8 : 0,8 cm. ; Blütenstieie c. 8-10 mm.
Nach Lehmann bis 5 m. hohe dornige Bäume mit dichten dornigen
und hängenden Zweigen.
Ecuador : Westgehänge der Cuenca, 3-3500 m. [Lehmann n. 4693];
Prov. Quito, Iliniza, c. 2000 m. [Wagner 1858]; nach Kunth wurde der
Typ. in Peru bei Cajamarca [Humb. et Bonpl.] gesammelt.
Ich stelle vorläufig hierher ein Exemplar aus Centralperu, Thal von
Mararioch bei Tarma, Ostabhang der Cordilleren [Philippi 1840], es hat
bis 2:1 cm. messende ganzrandige Blätter, an den nur vorhandenen
alten dicht mit gehäuften Brachyblasten bedeckten Zweigen keine Dorne,
Blüten kaum 5-6 mm. lang gestielt. Vielleicht gute Varietät.
var. b. Spruceana C. K. Schn. var. nov. (Typ. in Herb. Hofm. Wien
und Herb. München) : ab var. a. differt : spinæ nullæ vel reductæ 1 fidæ ;
folia plus minus angustiora vel longiora, sæpe spalhulala, integra,
utrinque nervis lateralibus prominulis reticulata, subtus interdum sub-
pruinosi; flores 1-2 (-3) fasciculati; pedicelli sæpe longiores.
Blätter 13 : 5-6 bis 20 : 7 mm.; Blütenstiele bis 15 mm.
Ecuador : ohne Ortsangabe [Spruce n. 5549; Jameson]; an den
Gehängen des Cotopaxi, 3-4000 m. [Wagner 1858].
var. c. Karsteniana C. K. Schn. var. nov. (Typ. in Herb. Hofm. Wien) :
ab var a. differt : spinæ sæpissime nullæ vel reductæ 1-fidæ; folia
spathulala vel ris var. b. similia, raro dentala, utrinque indistincte
reticulata, subtus vix pallidiora; flores singuli, brevius pedicellati;
pedicelli hirtelli.
Blätier 8 : 3 oder 12 : 7 bis 18 : 6 mm.; Blütenstiele 4-7 mm.
Steht in mancher Hinsicht zwischen var. a. und b., in den Blüten aber
von beiden abweichend.
Ecuador: Quito, c. 3700 m. [Karsten].
var. d. boliviana comb. nov. (B. boliviana Lechler, Berb. Am. Austr.,
21 [1857]) : spinæ reductæ, 1-fide ; folia oblanceolato - cuneiformia,
integra ; flores 2-4, fasciculati vel plerumque apice pedunculi subcorym-
bosi et foliis superantes, ceterum ut in var. a.
Blätter 10-17 : 3-5 mm.; Blütenstände bis 2,5 cm., Blütenstiele
10-18 mm.; Brakteen 3-4 mm.
Obgleich Lechler in der Diagnose von A0-15 mm. langen normalen
Dornen spricht, stimmen seine Angaben doch sonst recht gut mit dem
mir vorliegenden Exemplar.
Peru : ohne Ortsangabe [Lobb]; nach Lechler und Weddell Bolivia:
Cord. Prov. de la Paz (dicht an der Grenze von Peru!) 3600-4250 m.
|Pentland]; Prov. d’Ayopaya, 3600 m. [| Weddell n. 4439].
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 4, 31 mars 1905. 26
394 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (36)
var. e. Lobbiana ©. K. Schn. var. nov. (Typ. in Herb. Hofm. Wien):
spinæ nulle vel reductæ; folia iis var. a.-d. majora, utrinque laxe
reticulata, concoloria, obovato-lanceolata, integra; flores 3-7 fasciculati
vel subcorymbosi vel subracemosi; folia haud vel distincte superantes,
pedicelli hirtelli.
Blätter 4,5 : 0,7-28 : 1 cm.; Blütenstände bis 3,5 cm.; Blütenstiele
c. 10-12 mm.; Brakteen 2-4 mm.; Blütendurchmesser bis fast 10 mm.
Diese Form erinnert im Laube am meisten an die von Ruiz et Pav.
in Fl. peruv. gegebene Abbildung von lutea; sie zeigt auch viele
Anklänge an divaricata. Jedenfalls ist ihre Einreihung hier nur eine
vorläufige, bis ich reicheres Material davon zu Gesicht bekomme.
Bolivia : ohne Ortsangabe [Lobb].
B. Blätter ohne Hypoderm und ohne deutliche Papillen unterseits.
23. Berberis Hieronymi C. K. Schn., sp. nov. — Typus in
Herb. Berol.
Frutex valde et irregulariter ramosa; ramuli annotini flavo- vel
rubro-fusei, vix angulati. hinc inde flexuosi, glabri vel minutissime
puberuli; spinæ normales, 1-3-fidæ, flavæ, subtus anguste sulcat&;
folia obovata-cuneiformia vel oblanceolata, integra, tridentata vel
utrinque 2 dentata, vix reticulata, subtus pallidiora; flores plerumque
3 in apice brevi pedunculi subumbellati, folia vix superantes; pedicelli
glaberrimi; sepala interna late ovata petalis obovatis vix longiora;
stamina normalia; ovula 5-6; styli distincti; fructus distincte pruinosi,
fere ellipsoidea.
Habituell buxifolia ähnlich, doch durch die angegebenen Merkmale
sofort zu unterscheiden; z. T. auch an ruscifoha gemahnend, dessen
Blätter aber meist grösser und dessen Blütenstände länger sind. Blüte-
zeit November, Fruchtzeit Februar.
Argentinien : Prov. de Cordoba, Sierra Achala und Sierra grande
de Cordoba [Hieronymus 1876, 1877, 1878 und 1883].
Zu den Virgatæ scheinen noch zu gehören : B. carinata Lechl., Berb.
Am. Austr., 44 (1857). Hauptmerkmale nach Lechler : spinæ null;
ramuli ferrugineo-tomentosi; folia ! obovata, basi attenuata, apice grosse
5-6 dentala, 12-16 : 4-6 mm.; subtus glaucescentia; pedicelli fois
subbreviores; baccæ ovato-lageniformes. Peru : Agapata [Lechler
n. 2644] — und B. tomentosa R. et P., Fl. Peruv. III., 52, t. 282 d (1802).
Hauptmerkmale nach DC., dessen Beschreibung besser ist als die der
Autoren : Ramuli glabri, subrufescentes; spinæ nullæ; folia ovalia,
coriacea subtus pube tenuissima conferta vix visibili albido-helvola [wie
es scheint also papillös!]| nune tantum apice mucronata, nunc dente
spinoso utrinque exserlo fere tricuspidata, ramis dentibus spinosis
plurimis serrata, 1,2 : 2,5-0,6 : 1,5 cm.; flores 4-3 fasciculati, pollicares
et ultra; baccæ ovales, sligmate pedicellato rostratæ, 2-3 sperm&. -
Peru : bei Conception [Pavon]. — Mit fomentosa ist vielleicht die
mysteriöse B. hænkeana Presl., ex Schult. Syst. VII., 2, 1616 (1830)
identisch, die von den Auroren als Berberis ? bezeichnet wird.
1 Nach Citerne, der im Herb. Paris vielleicht ein Original sah, haben die
Blätter ein Hypoderm und Papillen.
(37) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 395
Subsect. b. MONTANÆ
Blälter sommergrün oder jedenfalls nur halbimmergrün, Hypoderm
und Papillen fehlend, stets ganzrandig.
Diese Subsektion zeigt sehr viele Anklänge an die Eubuxifoliæ !
A. Griffel deutlich, Blütenstiele über 6 mm. lang, sehr fein,
Blätler sommergrün.
24. Berberis montana Gay, Fl. chil. I, 90 (1845).
B. buxifolia var. montana Reiche, Fl. chil I., 39 (1896), im Nachtrage
Band Ill, 354 aber als gute Art angesehen!
? B. polypetala Phil., in Anal. Univ. Santiago (1872), 666.
Variable Art, deren "Formen z. T. die Vermutung aufkommen lassen.
dass es sich um Bastarde von buxifolia X montana handeln Könne.
Ich unterscheide :
var. a. typica C. K. Schn. : ramuli glabri, flavi vel fuscescentes; spinæ
debiles; flores plerumque 3, fasciculati vel corymbosi; ovula 5-8.
Mittlere Dorne kaum über 1 cm. lang; Blätter im Miltel 18-20 : 10-
12 mm.
Chile : Cord. de Ranco [Hohenacker n. 2990 sub emarginata distri-
buta]; Cord. de la Rosa [Pœppig 1827]; ohne Ortsangabe [Seibold-Wawrä
n. 3038; Cumming n. 1200; Pearce].
var. b. coletioides C. K. Schn., comb. nov. (B. coletieides Lechl., Berb.
Am. Austr., 38 [1857]) : ramuli plerumque ul u puberuli, flaves-
cenles; spinæ valide, 3-5-fidæ; flores fere semper 2, folia vix superantes.
Mittlere Dorne bis 1 ‚> cm. lang : Blätter c. 1,5 : 0.6 cm.
Chile : Cord. de Santiago [Philippi], jedoch gehören manche Exem-
plare wohl zu a.
var. c. chillanensis ©. K. Schn. var. nov. (Typ. in Herb. Hofm. Wien) :
ramuli fuscescentes vel purpurei, puberuli; folia ut in b.; flores fere
semper singuli; ovula 8.
An buxifolia X montana ?
Chile : Cord. de Chillan [Germain, sub actinacantha distributa :
Philippi 1855].
var. d. gracilis C. K. Schn. var. nov. (Typ. in Herb. München) : frutex
gracillis; ramuli flavo-brunnei, angulati, puberuli; flores singuli, intense
lutei; styli distincti; ovula 5.
Mittlere Dorne bis S mm.; Blätter bis 12 : 6 mm.
Reizende Form, deren satigelbe Blüten an buxifolia gemahnen. Doch
der deutliche Griffel und die nur 5 Samenanlagen schliessen wohl
Bastardierung aus.
Chile: Villarica [Neger 1897].
B. Griffel fast null; Blütenstiele 3-4 mm.; Blätter wohl halbwintergrün.
25. Berberis microphylla Forst., Comm. gœtt. IX., 29 (1789).
B. buxifolia var. microphylla DC., Syst. IL. 15 (1821).
Da diese Art durch die kahlen Zweige, die 3-5 blütigen fast sitzenden
396 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (22€ sé.) 1905 (38}
Scheindolden, kleinere Blüten und nur 2 Samenanlagen auch dann,
wenn man die Konsistenz der Blätter nicht berücksichtigt, von buri-
folia gut abweicht, so halte ich sie jetzi doch als eigene Art fest.
Die 1,3 : 0,6-2,2 : 1 em. messenden Blätter sind eher grösser als bei
buzifolia.
Patagonien : Tierra del Fuego [R. et G. Forster] und Magellan-
strasse [Sammler ? 1837].
Seer. 4. ANGULCSÆ
Folia sempervirentia vel plerumque decidua, nunquam hypodermate
instructa, subtus sæpe papillosa; flores singuli vel compluri fascieulati,
raro subcorymbosi ; ovula 3-8: styli nulli (vel brevissimi); spinæ normales.
Diese Sektion umfasst nur centralasialische, bezw. wesichinesische
Arten. Sie lassen sich in folgende 2 Gruppen scheiden :
Subsect. a. EUANGULOSE
Blüten meist zu 1-3. selten bis 5 gebüschelt, Früchte rot. gross,
rundlich-elliplisch, kaum unter 1 : 0,7 cm.! (ausgenommen B. sibirica).
A. Junge Zweige kahl oder so gul wie kahl
(jedenfalls sonst Blüten einzeln und ihr Stiel kahl oder
Blattunterseiten papillös).
I. Blätter unterseits nicht papillös, Blüten einzeln, ihre Stiele nur
etwa '/z so lang, wie die Blätter.
a. Blätter unierseits bereift, ganzrandig oder mit kurzen Zähnen,
Zweige kahl, Dorne stets normal.
26. Berberis dictyophylla Franchet. Plant. Delav. 39, t. 14
(1899).
China : ich sah nur Kulturexemplare aus Hort. Vilmorm; nach
Franchet : Yunnan, ad collum Yen-tze-hay, Mo-so-gyn, 3200 m. und
Fang-yang-ischang, 3000 m. [Delavay].
b. Blätter nicht bereift, reichlich fein dornzähnig, junge Zweige meist
sehr fein drüsig behaart, Dorne z. T. vielstachlig.
25a. Berberis sibirica Pall., Reisen II. App. 737, L. P., fig.2 (1773).
B. altaica Pall., Flor. ross. [f., t. 67 (1788).
Weicht von den Arten dieser Gruppe durch die nur bis etwa 8:6 mm.
ımessenden, eirundlichen Früchte und die meist neben den normalen
vorhandenen 5-12 strahligen Dorne ab und zeigt habituell Anklänge an
die {gnoratz, die sich ja in mancher Hinsicht am ersten den Angulosæ
anreihen und diese gleichsam mii den Vulgares verbinden. Ist in Kultur.
S.-Sibirien, N.-Mongolei: Altai [Gebler, Bunge 1839]; in alp.
(39) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 397
Schibet [Stschukin (?)]; Songarei [Bunge, Schrenk]; Tarbagatei-Gebirge
|Ledebour]; Baikal-Gebirge [C. A. Meyer, Turcezaninow]; Irkutsk [Besser];
Felsabhänge am Schilka-Fluss [Karo n. 412]: Bureja-Gebirge [?]; prope
Feklistow [Karelin et Kirilow n. 606] und nach Maximowicz in N.-0.-Mon-
golei circa lacum Kosogol et lacum Upsa.
II. Biätter unterseits papillös, Blüten zu 1-3(-5), ihre Stiele den
Blättern ziemlich gleichlang oder länger.
a. Blätter immergrün, unterseits auffällig weisslich, Aderneiz weit, aber
deutlich, Blüten zu 1-2, bis 2 cm. lang gestielt.
27. Berberis concinna Hook. f., in Bot. Mag., t. 4744 (1853).
In Kultur befindlich.
Himalaya: Sikkim, Lachen-valley c. 4000 m. [Hooker)].
b. Blätter unterseits hellgraugrün, kaum ausgesprochen weisslich.
1. Blätter buchtig 1-3-zähnig, (,6-1,3 : 0,2-0,6 em.; Blüten einzeln, Stiel bis 15 mm.
Frucht e. 10 : 0,7 cm.
28. Berberis kumaonensis (. K. Schn., sp. nov. — Typus
in Herb. Boissier.
Frutex; ramuli annolini glabri vel vix puberuli, angulati, cinereo-
fusci; spin& tenues, flavescentes, 3-fidæ; folia iis B. angulosæ similia,
crassiora, lantum nervis lateralibus prominulis; flores?, fructus
singuli, pedicelli glabri; semina 5.
Steht angulosa nahe, aber vor allem durch die Kahlheit verschieden
und die deutlichen Papillen der Blattunterseiten.
Kumaon, Rocks in Käli Valley, c. 4000 m., near Gartyang [Duthie
n. 2697, sub angulosa distributa].
2. Blätter ganzrandig oder gewöhnlich mehrzähnig, im Mittel grösser,
Frucht grösser oder an der Spitze ein wenig zusammengezogen.
#. Früchte lebhaft rot, leicht bereift, vegelmässig eielliptisch
bis e. 14 : 10 mm.
1*. Junge Zweige kahl, hellbräunlich.
29. Berberis yunnanensis Franchet, in Bull. Soc. bot. France
(1886), 388.
Spontane Exemplare sah ich noch nicht. aber Herr Vilmorin sandie
mir diese Art unter verschiedenen Nummern aus chinesischem Samen
erzogen. Sie stimmen gut mit Franchets Angaben, haben aber nicht
immer nur « folia integerrima », sondern zum Teil fast durchweg
gezähnte Blätter. Doch dieser Charakter ist bei analogen Arten so
wechselnd, dass darauf gar kein Gewicht zu legen ist. Das
Hauptmerkmal sind die grossen Früchle, deren Grösse nur von macro-
sepala erreicht wird.
398 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (40}
China: Yunnan, nach Franchet ad collum Yen-tze-hay, prope Lan-
kong, 3200 m. [Delavay n. 1660].
9, Junge Zweige sehr fein behaart, tiefbraun.
30. Berberis macrosepala Hook. f. et Th., Fl. ind. 228 (1855).
Ich sah nur ein einziges Originalexemplar. Dieses ist nicht wie
Hooker sagt « glaberrimus ». Ob macrosepala und yunnanensis etwa nur
2 Varieläten einer Art sind, weiss ich heute noch nicht zu sagen.
Sikkim : bis 4000 m. [Hooker].
8. Frucht opalfarben, an der Spitze in der Jugend ein wenig
zusammengezogen, bis etwa 14 : 9 mm.
31. Berberis diaphana Maxim., in Bull. Ac. Imp. Petersbg. XXIll.,
309 (1876).
Ich sah anfangs! nur Kulturexemplare, die mit des Autors aus-
gezeichneter Beschreibung und Abbildung in Flor. tangut. I., 32,
tab. 8 (1889) gut stimmen.
China : Kansu [Przewalski 1872 und 1880, sowie Potanin 1885];
ob auch Setchuen ?
B. Junge Zweige und Blütenstiele dicht feinhaarig,
Blattunterseiten nicht papillös.
32. Berberis angulosa Wall., Cal. n. 1475 (1829) ex parte [Hk. f.
et Th., Fl. ind. 227 (1855)].
In Kultur befindlich und meist als «spec. Thibet» bezeichnet.
Himalaya: Sikkim [Hooker], wahrscheinlich auch im angrenzenden
Thibet.
Franchet beschreibt in Plantæ Delavayanæ 39 (1889) eine var. bre-
vipes. Sie soll vor allem durch die nur 5-6 mm. langen Blütenstiele
und kahle Blätter abweichen. Sie ist in Yunnan, prope collum Yen-
tze-hay, 3200 m. [Delavay n. 1046] gefunden worden.
Subsect. b. PRUINOSE
Blütenstände 3 bis über 10-blütig, meist wenigstens zum Teil gestielte
Scheindolden bildend; Früchte pflaumenrot oder blauschwarz, kleiner
oder kaum 5 mm. dick, die roten Früchte zeigen einen sehr kurzen
Griffel.
1 Nachdem der Druck dieser Arbeit bereits begonnen erhielt ich durch die
Güte der Direktion des Bot. Gartens zu Petersburg auch noch das Berberis-
Herbar dieses Gartens. Da zeigen mir nun die sehr gut aufgelegten Originale
Maximowiez’s, dass ganz reife Früchte keinen längeren « wurstförmigen »
Fortsatz, sondern nur eine griffelartige Verschmälerung besitzen.
Ich werde im 2. Artikel die bisherigen Angaben auf Grund neu gesehenen
Materials ergänzen.
(41) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 399
A. Blätter kaum über 2 cm. lang, unterseits nicht auffällig bläulichweiss,
Papillen nicht immer deutlich entwickelt.
33. Berkeris Jæschkeana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Bot. Gart. Wien.
Frutex spinosus; ramuli annotini angulati, minutissime puberuli vel
fere glabri, flavo-fusci vel flavo-rubri; spin® aculissim&, normales,
3-fidæ, sublus subsulcatæ, flavescentes; folia oblonga oblanceolala vel
lanceolata, iis B. angulosæ sæpe simillima (var. b. excepta), raro inlegra,
utrinque nervis lateralibus distincte prominulis, subtus pallidiora ;
flores vide varielates, pelala sepalis internis paulo minora; stamina
conneclivo produeto brevi coronala, ovula 4-6.
var. a. typica C. K. Schn. : ramuli puberuli, folia oblonga, plerumque
3-4 spinoso-dentala, margine vix incrassala; flores ad 3-5 subcorymbosi,
plus minus nutantes.
Internodien 8-10 mm.; mittlere Dorne bis 1,5 cm.; Blätter 1 : 0,6-
2,3 : 0,8 cm., Stiel fast null; Blütenstände bis c. 3 cm., davon nackter
Stiel c. 1-1.5 cm., Blütenstiele 6-8 mm, Blütendurchmesser ce. 9 mm.
Nach Jæschke nur kaum über 4,20 m. hoher Strauch.
var, b. Usteriana C. K. Schn. : ramuli fere glabri; folia oblanceolata
vel spathulata, plerumque utrinque tantum 1-2 spinosodentata, margine
incrassata ; inflorescentiæ erectæ. pedicelli breviores.
Blätter 0,9 : 0,4-1,6 : 0,7 cm.; Blütenstand etwa 12 mm. lang gestielt,
Blütenstiele kaum über 5 mm.
Die typische Jeschkeana scheint im westlichen und mittleren Himalaya
die angulosa zu vertreten. Leider sah ich keine reifen Früchte, aber die
jungen vorhandenen zeigten sehr kurze Griffel. var. Usteriana ist von
Usteri (in Mitt. Deutsch. Dendr. Ges. [1899], 94) als lycium X concinna
gedeutet worden, wofür meines Erachtens auch nicht die geringsten
Anhaltspunkte vorliegen. Vielleicht ist sie eine gute Art. Von Früchten
sah ich nichts und an den Fruchtknoten der Blüten keine Andeutung
eines Griffels.
Himalaya:
var. a. Kaschmir [Falconer n. 97, Herb. Hofm. Wien, Herb. München |;
Alandhar; Lahul, Kangra-Thal und Weg nach Rimni? [Jeschke|;
Kumaon, Environs of Milum [Schlagintweit n. 959%, Herb. Berlin].
var. b. Kumaon : Chäleb, Byans, c. 4000 m. [Duthie n. 5306 und 5307,
sub concinna|].
B. Blätier unterseits deutlich weisslich, sonst jedenfalls grösser.
I. Blätter unterseits dicht papillös, sommergrün, Früchte pflaumenrot,
länglich elliptisch mit angedeutetem Griffel.
34. Berberis virescens Hook. f., in Bot. Mag., t. 7116 (1890).
In Kultur befindliche durch die lebhaft gelbrote oder purpurrote
Färbung der glänzenden Zweige auffällige Art.
Himalaya : nach Hooker Sikkim (Lachen-valley, c. 3000 m.), Bhutan.
400 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (42)
II. Blätter unterseits nur bereift, nicht papillös, eher immergrün,
Früchte eiförmig, blauschwarz, griffellos.
39. Berberis pruinosa Franchet, in Bull. Soc. bot. France (1886),
337.
In Kultur schon ziemlich verbreitet, Exemplare aus der Heimat sah
ich nicht.
China: nach Franchet Yunnan, ad Mosogyn, prope Lankong [Delavay
n. 495 et 1861].
Secr. 5. ULICINÆ
Folia anguste lanceolata, plana, flores fasciculati foliis breviores;
ovula 3-5 ; styli nulli vel breves; spinæ normales.
ich vereinige hier zwei durch ihre Tracht ausgezeichnete Arten, die
unter sich im Uebrigen recht gut verschieden sind, so dass vielleicht
jede einer anderen Sektion einzureihen ist.
A. Blätter ohne oberseitige Spallöffnungen und ohne unterseilige
Papillen; Griffel fehlend.
36. Berberis ulicina Hook. f. et Th., Fl. ind. I, 227 (1885).
Vergleiche Tabelle S. 156.
Kaschmir : Ladakh, c. 4-5000 m. [Thomson] und nach Hooker
W.-Thibet, Nubra [Thomson].
B. Blätter mit oberseitigen Spallöffnungen und beiderseits
entwickelten Papillen ; Griffel deutlich.
37. Berberis kaschgarica Rupr., Sert. lianschan. 38 (1869)
[Maxim., Flor. tangut. 31, t. 23, fig. 1-11 (1889)].
0.-Turkestan : lli-Fluss [Krassnow 1886]; nach Maxim. Thianshan
[Osten-Sacken, Krassnow], als fraglich gibt er an Exemplare aus Kansu,
in mont. ad fl. Hoangho [Potanin].
Von seiner B. Potanini sagt Maxim. (in Act. Hort. Petrop. XI., 44 [1891])
proxima videtur B. kaschgaricæ. Nach Citerne soll Potanini ein Hypo-
derm, aber keine Papillen haben. Vielleicht ist sie den Tincioriæ
einzureihen, wenn nicht den Wallichianæ (Subsect. Sanguineæ ?)*.
SECT. 6. WALLICHIANÆ
Folia sempervirentia, anguste vel late vel elliptico-lanceoiala, dentala
vel serrata ; flores £. 1-20 fasciculali, ovula 4-6, styli nulli vel subnulii.
1 Unter den bis Anfang Februar 1905 aus Petersburg erhaltenen Berberis war
B. Potanini noch nicht befindlich. Vgl. Anm. S. 398.
(43) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 401
Die hier vereinigten asiatischen Arten bilden insofern eine selb-
ständige Gruppe, als sie durchweg büschelig vereinigte Einzelblüten und
trotz der Grössenunterschiede ähnliche Blätter haben. Im Uebrigen
scheiden sie sich in folgende Gruppen.
Subsect. a. INSIGNES
Blätter vorwiegend einzeln stehend, Dorne selten entwickelt; bei
insignis Samenanlagen c. 4, sitzend; Griffel der Frucht sehr kurz.
Man vergleiche das auf S. 37 und ‘39 Gesagte.
A. Blätter mit Hypoderm, Blütenstiele c. 1 cm.
38. Berberis insignis Hook. f. et Th., Fl. Ind. 226 (1855).
Vergleiche Tabelle S. 44,
Sikkim: c. 2-3000 m. [Hooker ; Thomson 1857].
B. Blätter (nach Citerne) ohne Hypoderm,
Blütenstiele nach Franchet 2-3 cm.
39. Berberis acuminata Franch., in Bull. Soc. France (1886), 387.
Ich kenne die Art nur aus Franchets Angaben; auch Tischler
sagt, dass er sie nicht sah. Franchet sagt nicht, dass die Blätter
einzeln stehen, sondern nur : rappelant à insignis par le grandeur des
feuilles, mais dont les dents sont moins fortes et la consistance plus
minces. Ich weiss noch nicht, ob acuminata wirklich zu den. Insignes,
oder besser zu den Barandanæ oder gar zu den Euwallichiane zu stellen.
China: nach Franchet Yunnan, in silvis ad Tscheng-fon-chan
[Delavay n. 49%.
Subsect. b. BARANDANÆ
Blätter kleiner, als bei den Insignes, sehr selten einzeln stehend, fast
stets gebüschelt ‘und normale Dorne vor handen, Samenknospen Le 6,
fast sitzend.
A. Blätter ohne Hypoderm. Griffel fehlend.
40. Berberis Hookeri Lemaire, in Ill. Hort. VI, t. 207 (1859).
Diese Art geht heute in den Gärten als Wallichiana oder auch als
Jamesonü. Ihre Heimat ist noch unbekannt, aber wohl im Himalaya zu
suchen, dessen Berberis-Reichtum noch längst nicht gänzlich erfoscht
sein dürfte. Von den spontanen Arten steht ihr barandana am nächsten,
denn die Euwallichianæ haben langgestielte Samenanlagen !
Von Herrn Vilmorin erhielt ich als Wallichiana var. pallida' eine
! In dem inzwischen (Ende Januar 1905!) erschienenen Catal. primar.
Fruticet. Vilmor. (190%), 15 ist diese Form abgebildet. Es scheint mir doch
402 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (AR)
Form mit kleinen, unterseits prächtig schneeweiss bereiften Blättern
und einzeln stehenden Blüten, die den 5 ovulis nach zu schliessen zu
Hookeri gehören könnte. Ich habe sie in meiner Ill. Laubholzk. 303 (1904)
als var. candidula C. K. Schn. beschrieben.
B. Blätter mit Hypoderm, Griffel kurz.
41. Berberis barandana Vidal, Rev. pl. filip. 45 (1886).
Philippinen : Benguet, Monte Data [Loher n. 59], nach Vidal :
Distr. Lepanto [Vidal n. 1914].
Subsect. c. EUWALLICHIANE
Blätter an die Insignes erinnernd aber gebüschelt und normale Dorne
vorhanden, Hypoderm (meist) vorhanden'!; Ovula einzeln, ihr Stiel
(Funiculus) 3-4 mal länger als das Eichen.
42, Berberis Wallichiana DC. Prodr. I., 107 (1824).
Von dieser Art unterscheiden Hooker f. et Thomson, in Fl. Ind. 225
(4855) 4 Varietäten. Von Zweien sah ich Originale (var. a. und b.).
var. a. atrovirens Hook. f. et Th., 1. c. (B. atrovirens Wall., apud Don,
Gen. Syst. I., 417 (1831) : ramuli profunde sulcati; folia oblongo-
lanceolata vel anguste obovata, subtus tantum nervis lateralibus distincte
prominulis ; fiores 10-20 fasciculati ; styli breves.
Blätter 4-11 : 1-1,8 cm.; Blütenstiele 12-16 mm.
Assam : Shillong [Clarke n. 37369, F.], nach Hook. et Th. in Sikkim.
Nepal; nach Forbes et Hemsley auch in China : Kansu, Szechuen.
Hupeh und Kuichou.
var. b. microcarpa Hook. f. et Th., I. c. : folia fere angustiora ; flores
tantum 1-5 fasciculati, ceterum ut in a.
Blätter 4-7 : 1-1,3 cm.; Blütenstiele bis 2 cm.
Khasia : (Khasi-Hills in Assam ?) [Hook. f. et Th.]; Upper Burma:
Sadon, 1700 m. [Shaik Mokim n. 43, Herb. München].
Das mir vorliegende Exemplar erscheint indes zur Bewertung der
Form ungenügend.
var. c. xanthoxylon (B. xanthoxylon Hassk., Cat. Hort. Bog. alt. 180
(1844) : Ramuli vix angulati, folia breviora vel latiora, subtus distinctius
reticulata, ceterum ut in à.
Blätter 3,5 : 1,3-7 : 2,3 cm. ; Blütenstiele bis 1,5 cm.
Als macrophylla in englichen und belgischen Gärten in Kultur. Nach
Koch, in Miquel Ann. Mus. Lugd. bat. L, 252 (1863/64) soll Jungh.,
in Naturk. Geneesk. Arch. II., 42 (1845), eine horrida beschrieben haben,
die mit var. c. identisch sei. Wohl richtiger als eigene Art
aufzufassen!
Java: [Zollinger 2323].
eine gute Art zu sein! Name dann B. candidula C. K. Schn., denn mit Hook.
et Th.’s B. Wallichiana pallida hat diese Art nichts zu tun; siehe S. 403.
1 Wenn ich in der Liste S. 134 Wallichiana zu den Arten ohne Hypoderm
stellte, geschah dies, weil hier das Hypoderm dem Pallisadengewebe so ähnelt,
dass man es leicht übersieht.
(45) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 103
Was Hook. f. et Th., 1. c., unter var. 7. latifolia verstehen, weiss ich
nicht. Sie sagen selbst : is probably only a state of à with very broad
leaves. Auffällig scheint mir ihre var. à. pallida : foliis anguste lanceo-
latis, 2-3 pollicaribus spinuloso-denlatis subtus pallidis glaucisve, fasci-
culis paucifloris. Sie stammt aus Bhutan und dürfte eher in den Formen-
kreis der Sanguineæ gehören. Jedenfalls mit B. Hookeri var. candidula
(S. 402) nicht identisch.
Was Franchet, in Bull. Soc. Bot. France (1886), 388, als Wallichiana
f. parvifolia (folia vix pollicaria, #-6 mm. lata) und f. arguta (folia
usque 8 : 1.2-1,5 cm., nervulorum reticulo elevato) aus Yunnan, in
monte Tsang-chan [Delavay] beschreibt, weiss ich nicht zu deuten. Zu
Wallichiana scheinen diese Formen kaum zu gehören, wenigslens
parvifolia. Die letzte vielleicht mit B. Griffithiana identisch.
Subsect. d. SANGUINEÆ
Blätter gebüschelt, schmal lanzettlich bis fast lineal-länglich: Dorne
normal; Ovula 1 (oder ?) sitzend.
A. Blätter bis # cm. lang, kaum 5 zähnig, Hypoderm vorhanden,
Papillen nur auf der Blattoberseite deutlich.
43. Berkeris Griffithiana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofmuseum Wien.
Frutex; ramuli flavescentes, glabri, suleati; spin& normales, flavæ,
vix subtus sulcatæ ; folia parva, angusle elliplico-lanceolata nervis
utrinque haud prominulis; flores 4-8 fasciculati, foliis fere æquilongi,
ovula 1, fere sessilia.
Internodien etwa 1,8 cm.; Blätter 2-4 : 0,6-1,2 cm.; Blütenstiele bis
2,2 cm., im übrigen waren die Blüten am vorliegenden Exemplar sehr
schlecht erhalten.
0.-Himalaya: [Griffith n. 125].
B. Blätter über 5 zähnig, meist länger.
I. Blätter 0,3-0,7 cm. breit, ohne Hypoderm und deutliche Papillen.
44. Berberis sanguinea Franchet, in Nouv. Arch. Mus. Paris,
ser. 2, VIIL, 12, 1. 5 (1888).
In Kultur im Arbor. Vilmorin, vgl. dessen S. 401 citirten Catalog,
S. 16, die Figur.
China : Szechuan [Henry n. 5681]; nach Franchet : Mu-pin
[David 1869].
(Fortsetzung folgt.)
404
PLANTÉ DAMAZIANE BRASILIENSES
DÉTERMINÉES PAR DIFFÉRENTS BOTANISTES
ET PUBLIÉES PAR
Gustave BEAUVERD
(Suite.)
10. Miconia ligustroides (DC.) Naudin, in Ann. Se. nat.
ser. 3, XVI : 167 (1851); le. in Martius, Nov. Gen. et Sp. III, tab. 286,
fig. II (1829), sub Cremanio; — Cremanium ligustroides DC., Prodr. II :
194 (1828); = Melastoma densifrons, M. nitens M. ligustrinum et
M. repandulum Schrank et Martius ex DC. Prodr. III : 190, nomen.
No 15335. — « Melastomaceæ. Arbrisseau élevé. Fleurs blanches
odorantes ». — Capocira. Mosso do Cuyeiro, Ouro Preto. » (Minas-
Geraäs). [29 octobre 1904, leg. L. Damazıo. — Det. A. CoGniauxl.
Observation. — Espèce essentiellement brésilienne, signalée dans les
provinces de S. Catharina, Parana, S. Paulo, Rio de Janeiro, Minas-
Geraës, Bahia et Ceara.
11. Siphanthera villosa Cogniaux in Flora Bras. XIV, 3:112
(1883), cum tab: 46, fig. 1.
No 1534. — « Melastomaceæ. Sous-arbrisseau. Fleurs violettes. —
Campo. Plateau de l'Itaculumi. » — [29 octobre 1904, leg. L. Damazıo. —
Det. A. CoGniaux].
Observation. — Espèce brésilienne, localisée dans les provinces de
Minas Geraës et de Rio de Janeiro.
12. Leandra aurea (Chamisso) Cogniaux in Flora Bras. XIV, 4 :
142 (décembre 1886); — Clidemia aurea Chamisso, in Linnæa X : 47;
— Cl. hematostemon Naudin in Ann. sc. nat. ser. 3, XVII : 348, excl.
var. ß (1852); — Cl. ? auricoma Naud., 1. c., p. 375; — Leandra auricoma
Spring, in Flora (1837), Beibl. : 74; = Oxymenis aurea Triana,
Melastom. : 91.
N° 1545. — « Melastomaceæ. — Sous-arbrisseau. Fleurs blanches,
(6) G. BEAUVERD. PLANTE DAMAZIANE BRASILIENSES. 405
legerement roses. Campo. Pres Henrique Haargreeves. » (Minas-
Geraës). — [25 octobre 190%, leg. L. Damazio. — Det. À. CoGxaux|.
Observation. — Répandue au Brésil dans les provinces de Minas-
Geraës, de Rio de Janeiro et de San Paolo; se retrouve en Bolivie à
2000 m. d'altitude. — Le type est le plus souvent à fleurs rouges; varie
rarement à fleurs blanches.
13. Macairea adenostemon DC. Prodr. II : 109 (1828), et
Mém. Mélastom. : 40, tab. 6 (1828).
No 1550. — « Melastomaceæ. Sous-arbrisseau. Fleurs violettes. —
Campo pres Cordisburgo. — Fleurit en août ». [25 octobre 190%, leg.
L. Damazıo. — Det. CoGxtaUx|].
Observation. — La présence de cette espèce a été constatée en diffé-
rentes provinces du Brésil (Pianhy, Bahia, Minas-Geraës, Goyaz et San
Paulo) ainsi qu’en Bolivie; elle présente en outre deux variétés, B ursina
Schr. et Mart. et Martiana Cogn. dont la premiere a été signalée dans
les provinces de Bahia, Minas-Geraës, Rio de Janeiro et Goyaz, et la
seconde dans la seule province de Matio Grosso.
Ânacardiaceæ.
14 Schinus terebinthifolius Raddi var. DAMAZIANUS Beau-
verd, var. nov. — Glabra; foliis 2-4 jugis; petioli interjugis 10-18 mm.
longis, + anguste alatis; foliolis inæqualibus. infimis quam superiora
minoribus, obovato-cuneatis, basi acutis. apice obtusis vel acutiuseulis
atque mucronulatis, margine crenato-serralis vel suberenatis, 15-30 mm.
longis, 8-15 mm. latis.
No 1614. — « Anacardiaceæ. Schinus terebinthifolius Raddi. — Arbris-
seau. Fleurs blanches: fruits rouges. — Ouro Preto » (Minas-(reraës).
[20 décembre 190%, leg. L. Damazıo. — Det. Danazıo et Beauvern].
Observation. — Schinus tebebinthijolius Raddi est une espèce polymor-
phe, variable quant à l’indument, la longueur de l’inflorescence, le nom-
bre, les dimensions et la serrature des folioles. — Sur les six variétés
décrites par Engler in Fl. Bras. XII. 2 : 384 (1876), quatre sont jusqu'à
nt speciales au Brésil [a rhoifolius (Mart.) Engler, 8 Raddianus
Engler, 7 acutifolius Engler et € Glaziovianus Engler], une autre
= Pohlianus Engl.) est commune au Brésil méridional et au Paraguay, el
une sixiöme (à Selloanus Engler), spéciale jusqu’alors aux provinces
brésiliennes de Minas-Geraës el de Rio Grande do Sul, vient d'être
signalée au Paraguay (Pl. Hasslerianæ No 5808. Sierra de Maracayu).
La septième et nouvelle variété brésilienne que nous décrivons ici est
remarquable, comme les var. Raddianus et acutifolius entre lesquelles
elle se place, par son absence d’indument; elle se distingue à première
vue de la var. Raddianus par ses feuilles beaucoup plus petites, à folioles
plus nombreuses et plus profondément dentées; de la var. acutifolius par
ses folioles moins nombreuses, plus profondément dentées et obiuses
mucronulees au sommet; l’inflorescence est courte, atteignant à peine
les */1 de la longueur de là feuille.
400 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (7)
Asclepiadaceæ.
15. Araujia sericifera Brotero, in Transact. Linn. Soc. XII: 62 et 69
(1817), cum tab. 4-5 («A. sericofera»); Fournier, in Fl. Bras. VI, 4 :
292 (juin 1885). — Physianthus albens Mart. et Zuccarini, Nov. Gen. I:
58, tab. 32 (1824); = Apocynum volubile Velloso (1827); Arauja albens
G. Don, Gen. Syst. IV : 149 (1838), exclus. fgg. Graham et Lindley; —
Arauja calycina Decaisne in DC. Prodr. VII: 543 (1844).
N° 1360. — « Asclepiadacee. — Araujia sericifera Brot. — Tige grim-
pante, volubile. — Copocira. Ouro Preto, Itabira do Campo.»
[28 mars 190%, leg. L. Damazıo. — Det. L. Damazio, vid. Chodat].
Observation. — Plante essentiellement brésilienne, observée dans les
provinces de Rio de Janeiro, de Minas-Geraës et de San Paulo; une forme
à feuilles plus étroites a élé signalée, en outre, dans la province de Rio
Grande do Sul (Fl. Bras. I. c. : 293).
16. Calostigma Guilleminianum Decaisne, in DC. Prodr. VII:
551 (184%) (typ. in Herb. Mus. Paris); Fl. Bras. VI, 4 : 285 (juin 1855).
No 1345. — « Asciepiadaceæ. — Tige volubile; fleurs vertes. —
Mosso de S. Sebastiao. Ouro Preto.» [23 mars 1904, leg. L. Damazıo. —
Det. H. Hua].
Observation. — Selon le Flora Brasiliensis, cette espèce est exclusive-
ment brésilienne et n’a été signalée avec certitude que dans la province
de Minas-Geraës. — Sello l'indique vaguement dans le Ara méridional.
17. Calostigma glabrum Decaisne, in DC. Prodr. VIT: 581 (184%);
- FL Bras. VI, 4 : 286 (juin 1885) (Typ. in herb. Mus. Paris).
No 1346. — « Asclepiadaceæ. — Tige volubile; fleurs vertes. —
Mosso de S. Sebastiao. Ouro Preto. » [23 mars 190%, leg. L. Damazıo. —
Det. H. Hua].
Observation. — Comme la précédente, cette plante est spéciale à la pro-
vince de Minas-Geraës, Aucune d'elles, à notre connaissance, n’a été
figuree dans les flores illustrées parues jusqu’à présent.
18. Ditassa lævis Marlius et Zuccarini, Nov. Gen. et Sp. I: 53
(1824); Fl. Bras. VI, 4 : 254 (juin 1885). (Typ. in herb. R. Munich).
No 1363. — « Asclepiadaceæ. — Sous-arbrisseau; fleurs blanches.
Campo. Alto do Itaculumi. » [28 mars 190%, leg. L. Damazıo. — Det.
H. Hua]. Minas-Geraës.
19. METASTELMA LONGISEPALUM Hua, in Bull. Herb.
Boiss., 2me sér., V : 97 (1905). Typ. in herb. Barbey-Boissier.
No 1362. — « Asclepiadacee. — Tige grimpante; « fleurs blanches
verdätres. Campo. Plateau de l’Itaculumi, Minas-Geraës. » [28 mars 190%,
leg. L. Damazıo. — Det. H. Hua].
Observation. — Voir, au sujet de cette nouvelle espèce, la note de
M. Hua « Metastelma longisepalum, Asclépiadacée nouvelle du Brésil.
Particularités morphologiques inaperçues du groupe auquel elle appar-
tient, » in Bull. Herb. Boiss. Qme ser., vol. V : 97-99 (1905).
(8) G. BEAUVERD. PLANTÆ DAMAZIANÆ BRASILIENSES. 407
20. Amphistelma melanthum /Decaisne) Fournier in Fl.
Bras. VI, 4 : 226 (juin 1885), cum tab. LXI; — Vincetoxicum melanthum
Decaisne in DC. Prodr. VII: 526 (1844).
No 4609. — « Asclepiadaceæ. Amphistelma. — Tige grimpante, volu-
bile. Ouro Preto. » [10 décembre 1904, leg. L. Damazıo. — Det. Damazio
et BEAUVERD|.
Observation. — Espèce brésilienne, signalée dans les provinces de
Minas-Geraës, Rio de Janeiro et Rio Grande do Sul.
Oxalidaceæ.
21. OXALIS DAMAZII C. DC. sp. nov., in Bull. Herb. Boiss.
2me sér., & = 231, cum fig. (Typus in Herb. Cand.).
No 1478. — «Oxalidaceæ. Oxalis. — Campos prope Cordisburgo ;
Minas-Geraës ». — [Leg. L. Damazıo. — Det. Casimir DE GANDOLLE|.
Bignoniaceæ.
22. LUNDIA DAMAZII C. DC. sp. nov. in Bull. Herb. Boiss.
2me sér., &, p. 280 (1905), cum fig. p. 229. (Typus in herb. Candol.).
No 269. — « Bignoniaceæ. Lundia sp. nov.? — Ouro Preto, Minas-
Geraës ». — [Leg. L. Damazıo. — Det. Casimir DE CANDOLLE].
Observation. — Voir au sujet de cette curieuse espèce nouvelle l’article
de M. Casimir de Candolle : «Sur le calice du Lundia Damazü C. DC. »
in Bull. Herb. Boiss. 2me sér., V : 228 (1905).
Hricace®.
23. Gaylussacia pinifolia Chamisso et Schlechtendal in Lin-
næa I : 536 (1826); Flor. Bras. 7 : 146 (1863); Lussacia pinifolia Spreng.,
Syst. cur. post. : 160 (1827); — Gaultheria linearifolia DC. Prodr. VIE:
597 (1839); — Gaylussacia acicularis Martins mss. in Herb. Monac., ex
Fl. Bras. 1. c.. (1863).
N° 1527. — « Ericaceæ. Gaylussacia pinifolia Cham. ex Schl. — Sous-
arbrisseau. Fleurs roses. Campo. — Alto de Itaculumi» (Minas-Geraës).
[Leg. L. Damazıo. — Det. Damazio; vid. BEAUVERD|.
Observation. — Le nom de Gaulthiera linearifolia donné avec doute à
cette plante dans le Prodr. en 1839 a été publié treize ans après la pre-
miere diagnose de Chamisso et Schlechtendal (1826) et 39 pages après la
publication de cette même diagnose dans le Prodrome (1. c., p. 566); la
synonymie a été rétablie par Meissner in Fl. Bras., L. c. (1865).
24. Gaylussacia thymelæoides Meissner var. nov. NITIDA
Chodat, mss. in herb. Barbey-Boissier : foliis amplioribus supra nitidis
calvatis.
No 1347. — « Ericaceæ. Gaylussacia. — Sous-arbrisseau. Fleurs blan-
ches. — Plateau de l’Itaculumi.» [Leg. L. Damazıo. — Det. Cuopar].
(A suivre.)
A NEW POUPARTIA
from
IN EIN TD) A CR RS LACS
by
T. A. SPRAGUX
Poupartia gummifera Sprague sp. nov. — Typus in Herb. Kew;
ab affini P. borbonica Lam., ramulis gracilioribus, foliolis minoribus
ovalis supra manifeste venosis, pedunculis lateralibus omnino contraclis
drupaque 1-loculari recedit.
Arbor 10-15 m. alta, ramulis glabris, exsiccando irregulariter costatis
purpurascentibus, ultimis 2.5 mm. diametro. Folium unicum exstans
14 cm. longum, 4-jugum ; rhachis, ut petioluli foliolorumque nervi medii
subtus, tenuiter palenter pubescens, interstitiis interjugalibus circa 2 cm.
iongis; petioluli laterales 1,5-5 mm., terminalis 6 mm. longus; lamina
ovala, integra, apice breviter obtuseque acuminala, basi inæquilateralis
obtusa, 3,5-4,5 cm. longa, 1,5-2 cm. lala, chartacea, ciliolata, utrinque
venulis prominulis laxe reticulala, supra nervo medio puberulo excepto
glabra, subtus pallidior puberula. Paniculæ 2-3 apice ramulorum approxi-
matæ, 10-14 cm. longæ, pedunculis lateralibus evanidis. Flores maseuli
solum visi. Calycis lobi semiovati, obtusi, 0,75 mm. longi, ciliolati,
purpurascentes. Petala ovata, obtusa, 2 mm. longa, 1 mm. lata, minute
ciliolata, purpurea. Stamina breviora petalis opposita, filamentis 0,6-
0,75 mm. longis, longiora filamentis circa 1,5 mm. longis. Discus pelvi-
formis, 10-crenulatus. Ovarium rudimentarium stylis 5 instructum. Drupæ
late obovoideæ, 7-8 mm. longæ, abortu 1-loculares, infra medium
cicatrice styli notatæ.
Madagascar: Boina. Stirps a cl. Jumelle communicatus.
409
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Cormpteoe remcdu des séances
PAR
Gustave BERAUVEZEE
283m séance. — Lund! 43 mars 19095. — Ouverte
à 8 l/e h., dans la salle de la Bibliothèque de l’Inslitul botanique, Univer-
site, sous la présidence de H. le Dr Eugene Penard, vice-président.
M. Augustin de Candolle, indisposé, s’est fait excuser. — Le procès-
verbal de la 282me séance est adopté. — En raison des éminents services
qu'il a rendus à la botanique genevoise, M. Emile Burnat, de Nant
sur Vevey, est élu à l'unanimité membre honoraire de la Société bota-
nique de Genève, remplaçant ie regrellé professeur Marc Thury', décédé ;
M. Emile Burnat est membre correspondance de la Société depuis 1886.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Botan. Gentralblatt., Nos 52 (1964) et 2-3 (1905);
AUTRICHE : Programme du Congrès botanique international de Vienne
1905; FRANCE : Revue Scientifique du Bourbonnais et du Centre de la
France, No 204 (déc. 1904); SUISSE : Bull. Herb. Boissier, vol. V, fase. 2
el 3 (février et mars 1905).
30me ANNIVERSAIRE DE LA SOCIETE. — M. le Secrélaire donne
lecture du compte rendu du 30me anniversaire de la Société, célébré par
une réunion intime avec banquet au restaurant du Lac, à Genève. — Une
vingtaine de membres et invités avaient répondu à l’appei lancé par le
Comité, el quatre des cinq membres fondateurs qui jetèrent les bases de
la Société botanique le 1er mars 1875 — MM. Lemnaitre, Penard, Privai et
Romieux — élaient présents à la fête, un cinquième, le regretté
Ad. Tschumi, ayant été enlevé par une mort prématurée.
La Ville de Genève, qui avait obligeamment invité la Société à l'mau-
guration du Conservatoire el Jardin botaniques municipaux, avait accepté
en retour l’invitalion du Comité et délégué M. le Conseiller administratif
Piguet-Fages pour la représenter.
Outre les noms ci-dessus énumérés, les membres suivants assistaient
au banquet : MM. Emile Burnat (de Nant), Balavoine, Beauverd, Bertrand,
Briquet, Casimir de Candolle, Chenevard, Chodat, Goudet, Lesniewsky,
Martin, Nitzschner, Rouge et Virel. — Lettres et lelegramme de felicila-
tions de MM. Dr Christ (Bâle), Schröter (Zürich) et Gave (Saint-Léonard) ;
relenus à domicile par la maladie, ont exprimé leurs bons vœux par
lettre : MM. Augustin de Candolle, Ph. Paiche et Aug. Schmidely. De
1 C'est par suite d'un lapsus resté inaperçu à la leciure des épreuves que le
compte rendu de la 282me séance donnait à Lort le prénom d'Emile pour celui
de feu notre distingué collègue honoraire Marc Thury. — Toutes nos excuses.
(Red.)
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 4, 31 mars 1905. 27
410 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° <ér.). 1905 (195)
nombreux loasis et même lecture de vers ont animé cette réunion qui
fut des plus cordiales et laissera à tous un agréable souvenir.
HERBORISATIONS POUR 1905. — Pour donner suile au vœu émis
en séance du 15 février de compléter la fête du 30me anniversaire par une
herborisation générale à laquelle tous les amis de notre flore seraient
conviés, l'assistance décide en principe une excursion aux dunes d’Yvoire
(lac Léman), pour le 1e juin 1905, jour de l’Ascension. — Pour les
autres herborisations éventuelles de la saison, le soin de les préparer en
est remis à la Commission des courses, confirmée dans son mandat
pour 1905; tous les membres s'intéressant aux herborisations sont priés
de communiquer leurs desiderata à cette commission, composée de
MM. Guinet, Lendner et Martin adjoints au Comité. — M. Romieux
émet en outre le vœu de voir la Société s'entendre avec les associations
similaires des contrées voisines pour effectuer des herborisations en
commun.
LOUIS PERROT, BOTANISTE NEUCHATELOIS (1785-1865). —
M. le D' John Briquet, donnant suite à ses intéressantes biographies
d'anciens botanistes suisses, nous présente la figure originale de Louis
Perrot, un autodidacte né à la Chaux-de-Fonds le 30 juin 1785 et qui,
non seulement composa un important herbier au cours des herborisations
qu'il fitavec A.-P. de Candolle dans le Midi de la France, mais encore se
distingua dans d’autres branches des sciences naturelles, en zoologie
particulièrement, où son nom est cité avec éloges par Victor Falio dans
son étude sur les poissons, ou par Henri de Saussure dans ses ouvrages
sur les hyménoptères.
Les extraits de journal du voyage effectué en 1807 par L. Perrot
accompagnant A.-P. de Candolle à Montpellier et jusqu'aux Pyrénées,
sont à tous les points de vue du plus haut intérêt el mettent en évidence
les solides qualités d'observation qui caracterisaient le disciple du grand
botaniste genevois. — L’herbier considérable rapporté de ce voyage par
L. Perrot a été déposé au Conservatoire botanique de Genève dès les
premières années de la fondation de cette institution; c’est parmi ces
matériaux que M. Briquet a retrouvé en abondance et en parfail état de
conservation le Bupleurum fruticescens L., une ombellifère espagnole
dont l'unique station française certaine, celle précisément découverte
par Perrot et de Candolle, n’a plus été retrouvée depuis cette époque.
Ajoutons que dès son arrivée à Genève en 1800, Perrot explora avec
succès la flore de nos environs; il herborisa au Môle, en Chablais et en
différentes stations du Bas-Valais; il fut, notamment, le premier explora-
teur botaniste du Val d’Illiez, qu'il parcourut en tous sens.
M. le président remercie bien vivement notre distingué collègue
pour sa communication très applaudie; il remercie également M. F.-Louis
Perrot, petit-fils ici présent du botaniste biographié, qui par le prêt de
papiers de famille importants a permis de reconstituer cette intéressante
page de l'histoire des botaniste suisses du commencement du
XIXme siècle; il espère que M. Briquet ne tardera pas à nous donner
lecture de la seconde partie de cette biographie (voyage aux Pyrénées
avec A.-P de Candolle).
PLANTES NOUVELLES DE LA FLORE DE FRANCE. — M Gustave
Beauverd a recu, pour les examiner, des Pinguicula et un Laserpitium
(196) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE, A1
nouveaux récollés dans les Alpes françaises el obligeamment cédés à
l'herbier Boissier par l’actif et zélé explorateur de la flore de Savoie
qu'est M. l'abbé Gave, membre correspondant de notre Société. Ce sont :
t. Pinguicula alpina L. subsp. nov. Gavei Beauverd (typus in
herb. Boissier). — Paucicaulis, foliis ellipticis superne puberulis; scapis
calicibusque glaberrimis; corolla amethystino-violaceu, fauce villosa
lutea maculata, labellis truncatis, calcare conico divergente corolla qua-
druplo breviore, flavescens. (An spec. nov.?). = «P. vulgaris L. var. »
Gave, mss.; — «P, Gavei» Beauverd mss. et in litt., ined.
Hab. — «In locis herbosis et redis». in loco dieto Saint-Jean-de-
Tholome, alt. 800 m., Alpes Lemaniennes, Haute-Savoie). Leg. P. Gave,
Juin 1895.
2. Ead. var. nov. Lemaniana Beauverd (typus in herb. Boissier).
— Multicaulis; corolla lilacina, labellis ovatis (an spec. nov.?). = « Pin-
gweula vulgaris var.» Gave, mss.; — Pinguicula Lemaniana Beauverd
miss.
Hab. — «In locis herbosis humidulis», au pied du Mi-Vouant, sur
Fillinges (700 m. alt. Alpes Lémaniennes, Haute-Savoie); leg. P. Gave,
il juin 1891.
Obsv. — «Eperon très court, souvent oblus ou même échancré. Par
« son éperon celte plante ressemble au P. alpina; par le reste de sa
« corolle, qui est bleue, au P. vulgaris.» (P. Gave in litt.)
3. X Laserpitium Gaveanum Beauverd, hybr. nov. (lypus in
herb. Boissier); = [Laserpitium Gallicum L. X L. Siler L.] Gave, mss.;
— Laserpitium Gallicum var. ? Gave mss. med.
Hab. — «In apricis montium frutectis», in loco dicto la Thuile, supra
Granier, alt. 1200 m. (Alpes de Tarentaise, Savoie): leg. P. Gave,
12 juillet 189%.
Obsv. — «Ge Laserpitium tient du L. Siler par la grandeur de ses
« folioles, par les veines pellucides de ces mêmes folioles, toutefois
« ces veines sont beaucoup plus fines et moins réticulées; enfin par ses
« feuilles moyennes et supérieures sessiles sur une gaine ventrue; il
« tient du Z. gallicum par les folioles de l'involucre qui sont ciliées aux
« bords, par les segments de ses feuilles qui sont souvent divisés en
« deux ou trois lobes, enfin par le pétiole des feuilles inférieures qui est
« cylindrique. » P. GAvE mss.
Ces trois plantes, nouvelles pour la flore de France et pour la science,
offrent, comme le fait remarquer M. le D' Briquet, un intérêt particulier
en ce qu'elles constituent une exception remarquable soit pour l’espèce,
soit pour la famille auxquelles elles se rattachent respectivement.
En eflet, le Pinguicula alpina L. connu jusqu'à présent pour la
couleur constamment blanche de sa corolle ! se révèle maintenant comme
une espèce polymorphe à l’égal du P. vulgaris sensu lato (incl. P. gran-
diflora Lamk.); le rôle du coloris, dans ce polymorphisme, est d'autant
plus important qu’en cette occasion il est en contradiction avec la règle
1 L'on sait que le Pingwieula purpurea Willdenow avait été établi à tort sur
des échantillons secs originairement blancs, mais roussis par la dessication; cl.
teichenhach, 1conogr. bot. 1: 68, in observ.
412 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (197)
généralement observée : ce sont les fieurs habituellement coloriées qui
offrent comme exception des variations à corolles blanches, et non les
espèces à fleurs blanches qui offrent des variétés exceplionnellement
coloriées. Selon l'hypothèse ingénieuse émise par M. Penard dans l’une
de nos précédentes séances !, se trouverail-on ici en présence d’une très
ancienne relique d’une espèce à fleurs d’un type bleu, dont la variété
blanche serait devenue prépondérante à l’exclusion de l’ancien lype de
couleur ?
Quant aux raisons qui ont déterminé l'auteur à abandonner son
premier point de vue, faisant des deux Pinguicula autant d'espèces
nouvelles, elles sont motivées par la balance des analogies et des dijfe-
rences existant entre P. Alpina et les nouvelles plantes, balance établie
d’après les nouveaux résultats d’une analyse comparative minutieuse des
matériaux :
a. ANALOGIES. — Port, indument, racines. feuilles, hampes, calice et
étamines identiques en !ous points à ceux du P. alpina; mêmes formes
el proportions de l’éperon et mêmes macules jaunes de la corolle, consti-
tuant les caractères spécifiques les plus saillants du P. alpina et le distin-
guent à première vue de tous les représentants du groupe du P. vulgaris.
b. DiIFFÉRENCES. — Coloris lilas ou violet foncé de la corolle [toujours
blanche chez les différentes formes du type (subsp. typicus nob.;]; lobe
médian de la lèvre inférieure (labelle) trongque, chez P. Gavei, à la facon
du pétale inférieur du Viola calcarata, ou ovale-suborbiculaire chez la
forme Lemaniana (non arrondi + émarginé comme chez le type).
Ajoutons que la description complete de ces deux plantes ne pourra
être donnée qu'après examen, sur le frais, des stigmates, ovaires et
graines, dont les caractères certains n'ont pu être déterminés sur le sec:
à faire remarquer encore la frappante analogie qu'offre le P. Gavei avec
le P. calyptrata Kunth, des Andes de PEquateur et du Venezuela
(Amérique tropicale) : il est certain que bien des Pinguicula ont recu des
noms spécifiques binaires sur la foi de caractères beaucoup moins
saillants que ceux qui distinguent les deux plantes récoltées par M. Gave.
Pour l’hybride Laserpitium Gavei nob., la notice de M. Gave publiée
ci-dessus peut lui tenir lieu de description délaillée; à peine est-il besoin
de la compléter en disant qu'à première vue cette plante rappelle surtout
l’aspect du Laserpilium Siler, tant par son port que par les dimensions et
la forme de ses folioles (limbe des folioles terminales chez la plante de
M. Gave : 6 cm. long. X 0,5 large en moyenne; segment terminal
complet : de 9 à 1% cm. de longueur; chez les L. Galiicum, ces folioles
terminales sont toujours lernees el mesurent en moyenne de 0,4 à 1-2 em.
de long x 0,5 à 0,5 de large: le segment terminal complet est de 2 ‘/s à
% cm. de longueur). Ge n’est qu’en examinant attentivement les segments
foliaires que l’on y remarque des indices certains de linfluence du
L. Gallicum : quelques folioles ternées el un rachis cylindrique; en
revanche, comme le dit très justement M. Gave, les divisions ciliées de
l’involuere sont franchement celles du £. Gallicum. Pas vu de fruits
mürs; les seuls que nous ayons pu observer sont jeunes, mal conformes
1 Cf. Bull. Herb. Boiss. 190%, vol. IV : 93 (séance de décembre 4903).
(198) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 413
et très clairsemés sur une ombelle latérale supérieure, ’ombelle laterale
inférieure étant entièrement stérile.
Avec l’hybride Laserpitium Besseanum Schmidely (L. latifolium X Sıler
in Bull. Soc. Murith. XXIH-AXX : 56, 1901), de la valiée de Binn, Valais,
celle nouvelle plante est le second hybride du genre Laserpitium signalé
pour la flore du bassin du Rhône.
M. ie D' John Briquet fait ressortir Pimportance des trouvailles de
M. Gave et insiste sur l'extrême rarelé des hybrides certains chez les
ombellifères.
Une présentation de plantes et de dessins analytiques accompagnail
cette communication; à signaler un Pinguicula grandiflora de la Pierre
aux Morts, au Mt Vouant, nouvean pour cette pelite montagne.
SUR LE MODE D'ACTION DE L'OXYDASE. — Au nom de M. le
professeur D’ Chodat absent. M. le Dr Alfred Lendner donne lecture de
la communication suivante :
Le ferment a été obtenu de la manière suivante : Des champignons en
automne ont été concassés et broyés (Lactarius vellereus). Le suc exprimé
à la presse est additionné d’une quantité suffisante de toluol qui agil
comme antiseptique. Au bout d’un certain temps. le sue s’est clarifié; un
gros dépôt s’est formé. On filtre le liquide clair qui sert pour les expé-
riences. Les propriétés générales de cette oxydase ont élé étudiées précé-
demment par Bach et Ghodat. Ces auteurs ayant reconnu que l’oxydase
de Lactarius possède les propriétés d’un système peroxyde-peroxydase
en ont conclu que ce ferment oxydant correspond à un système analogue
comprenant un peroxyde-ferment, loxygénase, el une peroxydase spéci-
fique, la mycoperoxydase.
Ayant étudié précédemment avec Bach la loi d’aclion de la peroxydase,
nous avions trouvé que la quantité du produit oxydé résultant de l’aclion
du système peroxydase-hydroperoxyde est jusqu’à la limite d'action, pro-
portionnelle à la quantité du système employé.
D'autre part nous avions montré que la peroxydase dans la calalyse de
l'H202 suit la loi des masses aussi longtemps que les produits de la réac-
tion ne viennent pas enfraver sérieusement son action, c’est-à-dire que
la vitesse est proportionnelle à la concentration.
Il était donc intéressant de vérifier si loxydase du Lactaire suivrait
dans son action oxydante la même loi.
J'ai, à cet effel, établi une série d'expériences :
I il III IV
Bresallol an 0. 2. 2 ne To À gr. I pr. À gr.
DER SA SRE A Sen Cl a 30 ce. 30 ce. 10 cc. 0 ce.
CESSER RE Nr ne 10 ce. 20 ec. 30 ce. A0 ec.
On laisse à l'air ces solutions dans des flacons d’Erlenmeyer de même
grandeur; après 24 h., 30 h., 48 h., ete., on détermine la quantité de
purpurogalline formée en la récoltant sur un filtre exactement pesé. On
lave la purpurogalline qui reste sur Je filtre par 400 ce. d’eau distillée. On
sèche à 46, puis à 105, et on pèse. Le résullat a été le suivant. Au lieu de
la stricle proportionnalité obtenue comme expression de l’action du sys-
41% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen). 1905 (199)
tème peroxydase-hydroperoxyde on obtient quand les concentrations
croissent comme
l. 2. 3. 4. une augmentation de purpurogalline qui est exprimée
par les valeurs
C'est donc un résultat qui peut s'exprimer par la formule ax + b. Ici
b — a et dans les limites de nos expériences. Autrement dit, dans le cas
qui nous occupe, la constance d’accroissement (b) correspond aux concen-
trations qui croissent en progression arithmétique, est égale à la moitié
du produit obtenu à la concentration 1.
Voici les résultats numériques de nos expériences :
I IT III IV
BEN ER CE 0,082 0,130 0,159 0.211
Cal (DD) ET LR SEE 0,082 0,123 0.167 0,210
PTE 385 à ou = 0 En 0,1530 0,2330 0,3135 0,3660
eale kb 02)... 0,1530 0,2268 0,3024 0,3780
URS ao 6 US ee 0,115 0,179 0,212 0,262
tions (ire) SRE ee 0,115 0,172 0,230 0,287
ROUES Re er rpm 0,98 0,152 0,205 0,252
ealea kb 030) ee 0,100 0,150 0.200 0,250
IN ee A ee: 0,692 0,1022 0,1333 7.0408
Sale 0910) ee ee 0,682 0,1022 0,13622704702
ID MONTRE ea 0.711. 0,1075 0,1451
also) 0,711 0,1065 0.1420
Cette loi ne se maintient que pour autant que la limite d'action n'a
pas élé atleinte.
Elle se vérifie alors cependant en ce qui concerne les concentrations
qui continuent à agir. Ainsi au bout de 72 h. ces mêmes solutions
donnent pour les concentrations
I Il III
. 0,109 0,1607 0,2100
cale. ( ee 0.1094 0,1607 0.2120
Il faut cependant remarquer que cette expression ne peut exprimer
la loi d'action du ferment dès le début car alors en prolongeant la droite
on obtiendrait le résultat que, à la contraction 0, il y aurait déjà une
action considérable, On est donc forcé d'admettre qu’au début le phéno-
mène suit une autre loi.
On sera frappé au premier abord de la différence qui existe entre
l'action de l’oxydase et celle de la peroxydase telle que nous l'avons
rappelée plus haut. On sera tenté d'y voir un argument contre la théorie
(200) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 415
que nous defendons M. Bach et moi, à savoir que les oxydases sont des
systèmes peroxydes-peroxydase.
Mais après mür examen on voil que la différence n’est qu’apparenle.
En effet quand on fait agir sur le pyrogallol le systeme Hydroperoxyde-
peroxydase, la totalité de l’oxygene qui sert à oxyder est présente dans
l'eau oxygenee.
Au contraire lorsqu'on fait agir une solution d’oxydase sur le même
corps la quantité d'oxygène acuf que peu fournir le peroxyde organique
de l’oxydase, notre oxygénase est faible. Le ferment (oxygénase) doit
régénérer constamment le peroxyde détruit. De la aussi la lenteur
d'action beaucoup plus grande.
Il est évident qu’au début les quantités de peroxyde (oxygénase) qui
entrent en action sur le pyrogallol sont proportionnelles aux concen-
tralions des solutions et que cette proportionnalité se maintient. Par
conséquent l’action sera également proportionnelle.
La constante d’addition b ne peut provenir que de la rapidité avec laquelle
l'oxygène est absorbé; si cela est, la vitesse d'absorption de l'oxygène
par nos solutions d’oxydase à concentrations différentes doit être sensible-
ment la même. C’est ce que semblent démontrer les premières expé-
riences que j'ai faites à ce sujet.
Lorsque dans l’appareil qui nous a servi à d'anciennes expériences et
au moyen duquel on peut mesurer la varialion du volume des gaz on
introduit une solution d’oxydase additionnée de pyrogallol on voit, au
début et surtout pendant un temps prolongé. le niveau du mercure de
leudiomètre descendre; avant que l'absorption du gaz oxygène l'emporte
sur le dégagement d’acide carbonique le liquide s’est déjà troublé.
Si, à partir du moment où le niveau cesse de baisser, on calcule
l'absorption du gaz on voit que cetle absorption est semblablement
constante pour les différentes solulions.
J'ai fait à ce sujet de nombreuses expériences. Voici le résultat des
dernières :
de A1h°at7h:
Sol. Oxydase 40, Pyrogallol 1 g...... 9,0 cem
Oxydase 20, eau 20, Pyrogallol 1g. 9,1 cem
Ces deux expériences ont été faites d’une manière absolument
comparative.
Les suivantes on été faites en vue de la résolution d’un autre probleme
et n'ont pas la précision des deux précédentes.
Oxydaser20, Bau SO R PPS
Oxydase POS BAD EE m
Oxydase10, Rau 402
Oxydase 20 ra ee EC
ERIK
CO = He RO
w
On remarque en outre que l’absorption de l’oxygene est strictement
proportionnelle au temps.
Dans ces conditions il me semble que la constante d’addition b dépend
exclusivement du phénomène d'absorption de l'oxygène par le liquide
et n’a rien à voir avec la loi d'action proprement dite.
D M0 "AT À, RS DURE Ele AE ar VERRE ELNE DR MP ae
416 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sér.). 1905 (201)
Si ces raisonnements sont justes, nos expériences prouveraient que la
loi d’action de l’oxydase est la même que celle du système peroxydase-
nydroperoxyde.
L'unité de ces syslèmes : oxygénase-myco-peroxydase et hydro-
peroxyde-peroxydase que par d’autres réactions Bach el moi nous avions
cherché à mettre en évidence, se trouverait ainsi démontrée.
NOUVELLES ADDITIONS A LA FLORE TESSINOISE. — Les dernières
explorations floristiques de M. Paul Chenevard dans le Tessin ont
donné de fort intéressants résultats, enrichissant la flore de ce canton
de 39 unités, dont 3 nouvautés pour la flore suisse. M. Chenevard nous
donne la primeur de la lecture d’un intéressant article de statistique
floristique qui sera publié dans le prochain Annuaire du Conservatoire
botanique de Genève el complélera la note qui paraît dans le fascicule
n° & du Bulletin de l'Herbier Boissier ; les botanistes intéressés pourront
prendre Connaissance de la communication de notre dévoué collègue dans
ies deux publications citées.
LE CETERACH OFFICINARUM L. DANS LE CANTON DE GÉNÈVE.
— M. le D" Penard présente une belle touffe de ceite fougère
qu'il a récollée dans les vieux murs à Laconnex, canton de Genève;
M. le B° Lendner signale la même plante dans un mur à Villereuse, en
pleine ville de Genève. — La présence du Ceterach officinarum sur
territoire genevois était inédite!
ENCORE LE CARDUUS DEFLORATO X PERSONATUS. — A propos
de I'hybride Carduus Bambergeri cité par M. Chenevard au cours de la
communication précédente, M. Gustave Beauverd annonce que, grâce
à l’obligeance de M. le professeur Dr Schröter qui lui a aimablement
communiqué un échantillon type de l’Herbier Brügger conservé au
Polytechnienm de Zurich, l'hybride du botaniste Grison est bien un
Carduus defloratus X Personata, el le nom binaire auquel toutes les
autres formes de ceite combinaison hybride doivent être subordonnées
est bien le binôme X Carduus Nægelii Brügger (1880). — Cf. Bull. Herb.
Boiss. 2me sér., vol. V : 311, note 1.
Séance levée à 10 h. 20. — Dix-sept assistants : MM. Penard, Romieux,
Viret, Beauverd, Balavoine, Bernet, Bertrand, Boubier. Bouchard, Briquet,
Chenevard, Guinet, Lendner, Lesniewsky, Martin, Perrot et Me Sergueeff.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
' Je rappelle en passant que M. Bourquelot a publié récemment, à propos
de l’oxydation de la vanilline, une confirmation de notre théorie. II n’a changé
que les termes.
rm.
A
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 2me série. Tome V, Planche V.
CAMPANULA PUSILLA HAENKE
Var. inciso-serrata Chen.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS el NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptogames et Phanérorames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4 janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin
Suisse ; ROSE 20 fr. 40 fr.
Abonnements: 2 : x
Union postale... 35 » 25 » 50 fr.
Pour tous les autres renseignements, s’adresser à
L’HERBIER BOISSIER
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
Sous presse :
FLORIE LYBIC/E PRODROMUS
OU
CATALOGUE RAISONNE
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
DE
Illustré de 20 nen in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Bulletin de l'Herbier Boissier que
nous somines disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de A fr. 25 la feuille a6 pages)
et expédiés franco au fur el à mesure de la publication de l’ou-
vrage. — Le 1 volume (400 pages in-8) est en vente au prix de 30 fr.
et les 518 pages parues du vol. 2 seront immédiatement envoyées
aux abonnés par l’Herbier Boissier. |
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 5.
Bon à tirer donné le 29 avril 1905.
il!
N
Prix de Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont regus
A U’HERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille, * 44, Carlsirasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
… L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numéros égarés.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 5. — MAI 1905.
I. — €. de Candolle. — MELIACEÆ COSTARICENSES
Frédéric N. Williams. — LISTE DES PLANTES
CONNUES/DUrSTAME (@ sure) 2: me
L’abbe L. Chevallier. — TROISIEME NOTE SUR
LANELORE.DUFSAHARA N a Te ere en:
Friedrich Fedde. — PAPAVERACEÆ NOVÆ VEL
NOTABILES in Herbario Boissier et Barbey-Boissier :
VERSANtES CH ae ee SN ee
Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
(Fortsetzung folgt)..... N EEE Re ce -
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................
Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMÉRATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile. HassLeR.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (swile)...............
NII. — KE. Perrier de la Bathie. — NOUVELLES OBSER-
VATIONS SUR LES TULIPES DE LA SAVDIE........
Gustave Beauverd. — SOCIÈTE BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 10 avril 1905. 510
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 11399 à 11693
OBSERVATIONS
Les auleurs des travaux insérés dans le Bulletin del’ Herbier Borssier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément. -
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numero.
ME
MAY 13 1905
BULLETIN DE UHERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 5.
MELIACEÆ COSTARICENSES
AUCTORE
Casimir DE CANDOLLE
On connaît actuellement dans le Costa Rica 23 Méliacées, dont
22 spontanées et une espèce cultivée : le Melia Azedarach, arbre depuis
longtemps introduit dans toutes les contrées tropicales ou tempérées.
Les espèces spontanées appartiennent aux genres : Guarea, Trichilia et
Cedrela. Celles des deux premiers genres sont toutes endémiques, à
Pexception d’une seule : le Trichilia Havanensis Jacq,. qui croît aussi
dans diverses contrées de l'Amérique intertropicale et à Cuba. Quant
au genre Cedrela, il est représenté dans le Costa Rica par une espèce
endémique et deux espèces qui se trouvent aussi l’une et l’autre au Brésil
et aux Antilles. Ayant à décrire ici plusieurs espèces de Trichilla, j'en
profiterai pour attirer l’attention sur un fait important relatif à la struc-
ture de la graine dans ce genre.
On a jusqu'ici admis que les 7richilia, de même que les autres genres
de la tribu des Trichiliées, ont toujours des graines dépourvues de
réserve nutritive (semina eralbuminosa des auteurs) et que leur embryon
a la radicule incluse entre les bases des cotylédons. A l’époque où je
publiai ma monographie des Méliacées!, cela était encore exact pour
toutes les espèces, il est vrai peu nombreuses, dont j'avais pu examiner
des graines mûres. Mais, quelques années plus tard?, j’eus à décrire
deux nouveaux Trichilia du Mexique, ainsi qu'un autre du Guatemala
dont les graines renfermaient un périsperme assez abondant entourant
un embryon à radicule non incluse. Et plus récemment encore j’ai de
nouveau reconnu qu’il en est de même chez une espèce de Bolivie : le
Trichilia stellato-tomentosa O. Ktze. Ces faits m’avaient grandement
surpris et je les avais cru tout nouveaux pour le genre Trichilia, auquel
les espèces en question appartenaient d’ailleurs incontestablement par
tous leurs autres Caractères. J'aurais dû, pourtant, me souvenir que
Richard avait, déjà anciennement, signalé la même structure chez son
Trichilia minor, espèce que j'avais, de mon côté, réunie au Trichilia
1 Dans Monographiæ Phanerogamarum, t. I, 1868.
2 Botanical Gazelte, vol. 49, 1894.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 5, 30 avril 1905. 28
418 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (2)
Havanensis Jacq., dont elle ne me semble. encore aujourd’hui, différer
que par des caractères végétatifs de peu d’importance.
En deerivant la graine du 7. minor, Richard dit textuellement ceci :
embryo axilis homotropus centrum endospermii occupans. En outre, la
planche qu’il donne de cette espèce contient une figure montrant clai-
rement que l'embryon ne remplit pas complètement la graine et que sa
radicule est toute entière en dehors des cotylédons.
Quant au terme endosperme employé par Richard, il ne faut pas
perdre de vue que cet auteur l’appliquait indifféremment au tissu
formé à l’intérieur du sac embryonnaire et à celui résultant du déve-
loppement du nucelle, soit à l’endosperme et au périsperme des auteurs
modernes.
Si je n’ai pas, dans le temps, tenu compte de la figure fournie par
Richard, c’est que je m'étais, bien à tort, persuadé qu’elle devait corres-
pondre à un état transitoire d’une graine imparfaitement développée.
Je n'avais d’ailleurs pas encore eu l’occasion de voir des graines mûres
du Trichilia Havanensis, espèce qui n’était représentée dans les her-
biers à ma disposition que par des échantillons en fleurs. C’est seule-
ment dans ces derniers temps que j'ai enfin trouvé dans les collections
de M. Pittier et de M. Donnell Smith des spécimens de cette espèce
pourvus de capsules complètement mûres. J'ai alors pu constater que
la structure de leurs graines était bien telle que l’a indiquée Richard
pour celles du Trichilia minor. Ces graines renferment en effet un
embryon à radicule exserte entouré d’une couche assez épaisse d’un
tissu qui est blanchätre, quoique presque dépourvu d’amidon. D’autre
part, la structure parenchymateuse de ce tissu, la maniere dont il se
raccorde aux téguments et sa comparaison avec le tissu du nucelle des
. graines plus jeunes, ne me permettent pas de douter qu'il ne constitue
un périsperme plutôt qu'un endosperme.
MELIA L. gen. N. 576.
Melia Azedarach L. sp. ed. 1, p. 384. Cartago, culta, vulgo Paraiso
(Pittier, n. 582 in h. Inst. phys. geogr.). A littore usque ad altitudinem
2000 m. elivo utroque culta.
GUAREA L. Mant., p. 305.
Secrio I. EUGUAREA C. DC. in Monogr. Phan. 1, p. 542.
$ 1. Paniculæ Hornotinæ.
Paniculæ peduneulatæ, simplices spiciformes vel tantum inferne bre-
viter ramulosæ.
œ Ovarium hirsutum.
Petala extus dense sericea.
1. Guarea Xiroresana C. DC. sp. nova (typus in Herb. Inst. Costa-
ricensi. — Foliis modice petiolatis 5-jugis, glabris, foliolis longius-
(3) C. DE CANDOLLE. MELIACEÆ COSTARICENSES. 419
cule petiolulatis oppositis oblongis vel subovato-oblongis, basi æquila-
tera acutis apice acuminatis acumine acuto obtusove rotundatisve,
spieis subsimplieibus dense appresse hirtellis superne cymuligeris
florentibus quam folia fere triplo brevioribus floribus modice pedicel-
latis; calice extus appresse et parce puberulo 4-dentato dentibus rotun-
datis; petalis 4 extus appresse et haud dense sericeis oblongis superne
attenuatis apice obtusiuseulis; tubo eylindrieo glabro integro, ovario
gynophorum brevissimum multo superante appresse et haud dense
hirsuto, stilo puberulo, loculis 1-ovulatis, capsula obovato-globosa
parva glabra lævi.
Dams la forêt à Xirores, Talamanca (H. Pittier, n. 9168, in h. Inst.
Costaricensi).
Ramuli glabri in sicco fuscescenti-rubescentes. — Folia usque ad
25 cm. longa. Foliola in sieco rigidula opaca minute pellueido-punctata
usque ad 16 em. longa et usque ad 5 cm. lata, nervis secundariis
alternis adscendentibus utrinque 10. Petioluli 1 em. longi, supra canali-
culati, basi tumidi. Rhachis et petiolus 6 em. longi, adulti teretes. Spica
florens eireiter 6 cm. longa, fructifera sat longior. Pedicelli 1 mm.
longi. Calix in sieco subcoriaceus rubescens. Petala in sicco subalbes-
centia et subcoriacea 5 mm. longa basi 2 ‘/2 mm. lata. Antheræ 8,
glabræ oblongæ, 1 mm. longæ dorso infra medium affixæ. Gynophorum
$/4 mm. longum apice inerassatum. Ovarium carnosum. Capsula vix
15 mm. longa, 4-locularis. Species gynophoro brevissimo sat insignis.
Petala in parte quarta superiore extus patente setoso-pilosa.
2. Guarea Donnell-Smithii C. DC., sp. nova (typus in Herb. Inst.
Costaricensi). — Foliis breviter petiolatis 2-jugis, foliolis oppositis
subsessilibus utrinque ad paginam parce et ad nervum centralem
marginemque densius ut rhachis petiolus et panicula setoso-pilosis,
superioribus oblongo-elliptieis basi æquilatera acutis apice acute et sat
longe acuminatis, inferioribus 2-4-plo minoribus ovalibus basi subacutis
et apice breviter acuminatis; panicula simpliei filiformi, florente folii
rhachin æquante eymulis abortu 1-floris, floribus pedicellatis; calice
profunde et acute 4-dentato setoso-piloso; petalis 4 lineari-oblongis
apice inflexo acutis; tubo glabro cylindrico margine subintegro;
ovario setoso-piloso.
Boca Culebra, littoral du Pacifique, alt. 50 m. janvier (Pitt.
n. 12093 in h. Inst. Costaricensi). |
Ramuli juniores parce setoso-pilosi dein glabri et albescentes. Folia
7 em. longa. Foliola in sicco membranacea pellueida et pellueido-
striata, superiora usque ad 16 em. longa et usque ad 5 ‘/2 em. lata
nervis secundariis rectis patule adscendentibus utrinque eireiter 14,
inferiora 2 ‘/2-5 cm. longa et ad 1 ‘/2-3 em. lata. Petioli usque ad 2 em.
longi. Cymulæ 6-10 mm. longæ floribus lateralibus abortivis terminali
pedicellato. Pedicelli fere 1 mm. longi. Petala in æstivatione valvata in
sicco rubescentia 5 mm. longa 1 ‘/2 mm. lata. Tubus petalis paullo
brevior. Antheræ 8 oblongæ glabræ ‘/4 mm. longæ. Gynophorum
glabrum apice torulatum. Ovarium conoideum gynophoro 4-plo longius
in stilum æquilongum glabrum attenuatum. Stigma orbiculare, extus
papillosulum.
420 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (4)
Species foliolis inferioribus forma ac magnitudine a superioribus
valde diversis ac pubescentiæ natura insignis, a el. Donnell-Smithio in
litteris indicata.
8. Ovarium glabrum.
3. Guarea erythrocarpa C. DC. sp. nova (typus in Herb. Cand.). —
Foliis modice petiolatis 3-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolulatis,
e basi æquilatera et cuneata obovato-elliptieis apice breviter acuminatis,
utrinque glabris; panicula a basi ramosa, ramis 2-3 folii petiolum
paullo superantibus fere a basi breviter ramulosis superne spicifor-
mibus; calice campanulato extus minute et appresse puberulo 4-den-
tato dentibus ovatis apice obtusis; petalis glabris oblongis apice acutis;
tubo glabro cylindrico integro; ovario 3-loculari stiloque ovarium
paullo superante glabris; capsula glabra elliptica subtetragona apice
acuta.
Forêts de las Vueltas, Tueurrique, alt. 635-700 m., février (Pitt.
n. 13112 in h. Inst. Costaricensi, h. Cand.).
Arbor coma rotundata. Ramuli glabri in sieco cinerescentes. Folia
usque ad gemmulan eireiter 15 em. longa. Rhachis glabra. Foliola in
sieco rigida, superiora fere 24 em. longa et fere usque ad 10 cm. lata,
nervis secundariis subadscendentibus utrinque circiter 10. Petioluli
6-12 mm. longi. Petiolus 4 ‘/2 em. longus. Paniculæ rami cireiter
9 cm. longi, minute-puberuli, ramuli usque ad 15 mm. longi. Cymulæ
1-floræ. Flores albo-flavescentes. Pedicelli fere 1 mm. longi. Petala
4 circiter 12 mm. longa et 2 mm. lata, in æstivatione valvata. Tubus
petalis breviore. Antheræ 8 oblongæ fere 1 mm. longæ, basi sessiles.
Ovarium gynophoro glabro paullo longius. Stigma orbiculare. Loculi
1-ovulati. Capsula fere 3 em. longa rubra. Semen oblongo-ellipticum
15 mm. longum 5 mm. latum. Cotyledones crassæ superpositæ basi
haud hypopeltatæ radieulam superficie ineludentes. Plumula minima
horizontalis.
4. Guarea microcarpa C. DC. sp. nova (typus in Herb. Inst.
Costaricensi). — Foliis modice petiolatis 4-5jugis, foliolis oppositis
brevissime petiolulatis lanceolatis utrinque ad nervos appresse et
uinutissime puberulis; panicula a basi 2-fida, ramis quam folia pluries
brevioribus glabris tenuibus spieiformibus; calice glabro membranaceo
4-dentato dentibus rotundatis; petalis glabris oblongis apice acutis;
tubo cylindrico glabro integro sub fauce contracto; ovario 3-loculari
stiloque æquilongo glabris; capsula parva glabra subglobosa lævi.
Forêts de las Vueltas, Tucurrique, alt. 650-700 m. février, (Pitt.
n. 13114, in h. Cand.); alt. 200 m. Bords du Rio Segundo, massif du
Barba, alt. 2000 m. Cocora incolarum (n. 1719, janvier, in h. Inst. Costa-
ricensi.
Ramuli glabri in sicco einerescentes læves. Folia usque ad gemmulam
fere 15 em. longa. Rhachis appresse et minutissime puberula cito
glabrata in sicco 2 mm. crassa. Foliola infima in speeimime absunt,
cætera fere æqualia in sieco rigida nitidula usque ad 11 cm. longa et
ad 4 em. lata, nervis seeundariis adscendentibus utrinque 5. Petioluli
vix 5 mm. longi. Petiolus 3 em. longus. Cymulæ 1-floræ. Pedicelli fere
1 mm. longi. Petala 4, fere-6 mm. longa et 1 '/. mm. lata. Antheræ
‘ mm. longæ. Gynophorum ovario paullo brevius apice incrassatum.
(5) C. DE CANDOLLE. MELIACEÆ COSTARICENSES. 42]
Capsula vix 15 mm. longa abortu 1-locularis et monosperma. Semen
ellipticum. Cotyledones crassæ superpositæ basi breviter hypopeltatæ
radieulam ineludentes.
$ 2. Paniculæ e ramis anni antecedentis aut vetustioribus nascentes, spiciformes.
X Flores Tetrameri.
5. Guarea Tuisana C. DC. sp. nova (typus in Herb. Inst. Costari-
censi). — Foliis glabris 4-jugis foliolis oppositis modice petiolulatis,
infimis elliptieis cæteris majoribus oblongis, omnibus basi acutis apice
breviter et obtuse attenuatis; spieis filiformibus laxifloris quam folia
multo brevioribus; floribus oppositis brevissime pedicellatis oblongis:
ealice 4-dentato extus minute puberulo dentibus ovato-acutis; petalis
oblongis apice acuminatis extus minute puberulis; tubo cylindrico
glabro margine erenulato; ovario stiloque appresse hirsutis.
Buissons de Tuis, alt. 750 m., decembre (Pitt. n. 11418 in h. Inst.
Costaricensi).
Rami spiciteri fere 2 cm. crassi, ramuli in sicco fulvescentes glabri
lenticellis concoloribus. Folium in specimine unicum gemmula terminali
orbatum. Rachis 24 em. longa. Foliola in sieco membranacea parce
pellueido-lineolata, infima 8 em. longa fere 3 cm. lata, superiora usque
ad 19 cm. longa et usque ad 6 '/» em. lata, nervis secundariis patulo-
adscendentibus utrinque eireiter 10. Spicæ glabræ florentes eireiter
13 em. longæ 1 mm. erassæ. Petala 4, in siceo rubescentia, 7 mm. longa,
1 mm. lata. Antheræ 7-8tubi dentieulis oppositæ glabræ. Gynophorum
glabrum. Ovarium conoideum gynophoro longius.
; XX Flores pentameri.
6. Guarea Hoffmanniana C. DC. in monogr. Phan. 1, p. 570 Costa
mr.
Rica (Hoffmann, n. 755 in h. Berol.).
XXX Flores ignoti.
7. Guarea Rhopalocarpa Radl., in Bull. h. Boiss. ser. 2, t. V, 191.
8. Guarea bullata Radl.]. c., p. 192.
SECTIO II. RUAGEA C. DC. in Monogr. Phan. 1, p. 577.
9. Guarea Gaoba C. DC., sp. nova (typus in Herb. Cand.). — Foliis
modice petiolatis 5-jugis, foliolis oppositis brevissime petiolutatis
oblongis basi æquilatera subrotundatis apice breviter acuminatis,
utrinque glabris vel subtus minute puberulis; paniculis spieiformibus
breviter peduneulatis petiolos fere æquantibus, minute puberulis;
fioribus brevissime pedicellatis sepalis rotundatis extus puberulis
margineque ciliatis; petalis glabris oblongis apice obtusis; tubo
utrinque minute et parce puberulo cylindrice margine crenulato;
ovario gynophorum glabrum multo superante stiloque glabris.
Forêts de las Vueltas, Tucurrique, alt. 650-700 m., février (Pitt.
n. 13113 in h. Cand.).
Ramuli minute puberuli in sieco virescentes. Folia eireiter 30 em.
422 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2%e SÉR.). 1905 (6)
longa. Foliola in siceo subcoriacea pallide virescentia minute pellucido-
punetulata, usque ad 13 cm. longa et ad 4 em. lata, nervis secundariis
patulo-subadscendentibus utrinque fere 20. Petioluli 2 mm. longi.
Rhachis subglabra. Petiolus fere 6 em. longus. Spicæ hornotinæ minute
puberulæ. Sepala 5. Petala 5; 7 mm. longa, 3 mm. lata. Tubus petalis
fere '/s brevior. Antheræ 10 oblong& inter tubi dentes et intra tubum
sessiles, fere '/. mm. longæ, in sicco flavæ. Ovarium 3-4 loculare loculis
2-ovulatis ovulis superpositis. Stigma orbiculare. Capsula globosa
glabra in sieco rubescens et lenticellis pallidis notata, fere 3 cm. crassa,
ut videtur irregulariter dehiscens. Semina rotundata elliptica, testa
tenui, cotyledones in semine longitudinaliter aceumbentes carnos&,
bası breviter hypopeltatæ radiculam brevissimam superficie inelu-
dentes. Plumula brevissima glabra. Caoba incolarum (Pitt. |. e.).
TRICHILIA L. Gen. n. 528.
SECTIO I, EUTRICHILIA C. DC. in Monogr. Phan., 1, p. 647.
CALIX GAMOSEPALUS
A. Petala 4.
1. Trichilia montana Kunth nov. Gen. 7, p. 226 y acutivalvis
C. DC. var. nova (typus in Herb. Cand.) — Capsulæ valvis ovato-acutis
haud tubereulatis et appresse pubescentibus.
Forêts de Santo Domingo de Osa (Pitt., n. 10031 Marzo, in h. Inst.
Costaricensi; h. Cand.).
Folia 2-jugi; foliola in siceo subeoriacea minute pellueido-punetulata,
superiora et terminalia usque ad 17 em. longa et usque ad 7 cm. lata.
Capsulæ valvæ 15 mm. long.
B. Petala 5.
x Ovarium in fundo tubi-staminer sessile.
2. Trichilia acutanthera C. DC., sp. nova (typ. in Herb. Inst.
Costaricensi). — Foliis petiolatis 4-jugis, foliolis oppositis subalternisve
e basi æquilatera acuta obovato-elliptieis apice breviter obtusiuseule
acuminatis supra glabris subtus ad nervos petiolulosque minute et
parce puberulis rhachi petioloque teretibus minute et parce puberulis,
panicula folii dimidium fere æquante, fere a basi ramosa, velutino-
puberula, ramis superne brevissime ramulosis; floribus pedicellatis,
calice fere a medio acute 5-dentato petalisque 5, eblongo-elliptieis apice
subaeutis extus hirtellis, filamentis basi in tubulum glabrum connatis
sursum laeciniosis utrinque hirtellis et apice obtuso antheriferis,
antheris 9-10 hirtellis ovatis apice acute apieulatis; ovario sessili,
oblongo, hirsuto; stilo brevi et glabro, stigmate capitellato.
Bois de Curres, sur les bords du Diquis, alt. 50 m., mars, Pitt.,
n. 12036 in h. Donn. Sm. in h. Inst. Costaricensi).
Arbor. — Ramuli juniores puberuli dein glabri et in sicco pallide
rubescentes lenticellis minutis inconspieuis muniti, eirciter 5 mm.
(7) C. DE CANDOLLE. MELIACEÆ COSTARICENSES. 123
erassi. Folia eireiter 30 em. longa. Foliola in sicco firma minute pellu-
eido-punetulata, superiora usque ad 16 em. longa et usque ad 5 ‘/2 cm.
lata, inferiora minora, nervis secundariis subtus prominulis rectis et
patule adscendentibus utrinque cireiter 14. Petioluli usque ad 6 mm.
longi. Paniculæ axillares. Petala 3 mm. longa in æstivatione quincu-
eialıa. Ovarium 3-loculare.
3. Trichilia obtusanthera C. DC., sp. nova (typ. in Herb. Inst. Cos-
taricensi). — Foliis petiolatis 3-jugis, foliolis oppositis brevissime petio-
lulatis, oblongo-lanceolatis basi æquilatera acutis apice longe et acute
cuspidatis utrinque ad nervum centralem puberulis, rhachi petioloque
teretibus puberulis: paniculis florentibus petiolos æquantibus peduneu-
latis simplieiter ramulosis et puberulis, ramulis alternis cymuligeris:
floribus pedicellatis; calice e medio acute 5-dentato petalisque
5 oblongo-ellipticis apice acuminatis extus appresse puberulis; hla-
mentis basi in tubulum glabrum connatis sursum laciniosis et intus
hirsutis apice obtuso antheriferis, antheris ovatis hirtellis; ovario sessili,
conoideo, hirsuto; stilo brevissimo, stigmate capitellato.
Forêts du Rio Naranjo, alt. 200-250 m., mars. (Tonduz. n. 7709 in
h. Donnell Smith). -
Ramuli graeiles glabri læves, in sieco rubescentes lenticellis minutis
fere concoloribus minuti. Folia usque ad 36 em. longa. Foliola in sieco
membranacea minute pellucido-punctulata, superiora usque ad 16 cm.
longa et 5 ‘/2 em. lata, inferiora paullo minora, nervis secundaris
alternis tenuibus rectis patule adscendentibus utrinque eireiter 16.
Petioluli 2 mm. longi. Petiolus 8 em. longus. Paniculæ florentis ramuli
ad 2 em. longi Pedicelli eirca 1 '/s em. longi. Petala in æstivatione
valvata in sicco rubescentia fere 3 mm. longa. Staminum filamenta
circiter 2 mm. longa. Antheræ 10, vix 1 mm. long.
4. Trichilia Tonduzii C. DC. sp. nova (typ. in Herb. Inst. Costari-;
censi). — Foliis modice petiolatis 2-jugis, foliolis lateralibus brevissime
petiolulatis elliptieis basi acutis apice acuminatis, terminalibus longius
petiolulatis à basi cuneata obovato-elliptieis apice acuminatis, omnibus
utrinque glabris; panieulis simplicibus spicatim eymuligeris breviter
peduneulatis; quam petioli brevioribus, floribus pedicellatis; calice acute
5-dentato extus puberulo; petalis 5 oblongis apice acuminatis extus
puberulis; filamentis 10 vix usque ad medium in tubum extus glabrum
basi intus pilosum connatis sursum laciniosis hirsutisque apice integro
antheriferis; ovario hirsuto oblongo-conoideo 3-loculari, stilo nullo.
Forêts du Rio Naranjo,-alt. 200-250 m. (Pitt. n. 7709 in h. Inst. Costa-
ricensi).
Ramuli læves glabri, juniores in sicco rubescentes dein einerescentes.
Folia circiter 3 dec. longa. Foliola in sieco membranacea minute pellu-
cido-punctulata, lateralia usque ad 16 em. longa et usque ad 7 '/» em.
lata, terminalia usque ad 19 em. longa et ad 9 ‘2 lata, nervis secundariis
subadscendentibus utrinque circiter 14. Petioli circiter 7/2 em., petioluli
laterales vix 2 mm., terminalis usque ad 15 mm. longi. Petala 3 mm.
longa. Antheræ ovato-acutæ glabræ. Ovarium sessile cum tubo stamineo
breviter stipitatum. |
5. Trichilia Biolleyi C. DC. sp. nova (typus in Herb. Cand.). —- Foliis
longiuseule petiolatis 3-jugis, foliolis brevissime petiolulatis terminalibus
424 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (3)
a basi cuneata obovato-lanceolatis apice breviter et acute acuminatis,
lateralibus oblongo-elliptieis basi æquilatera acutis subobtusisve apice
breviter et acute acuminatis, infimis a basi æquilatera et acuta rotun-
dato-ellipticis apice apieulatis, omnibus utrinque sed præsertim ad
nervos cum rhachi et petiolo dense et molliter villosis; paniculis quam
folia brevioribus breviter peduneulatis hirsutis simplieiter ramulosis;
floribus pedicellatis; ealice profunde et acute 5-dentato extus appresse
hirsuto; petalis 5, oblongo-elliptieis apice acutis obtusiuseulisve extus
appresse puberulis; filamentis infra medium in tubum extus puberulum
eonnatis sursum laciniosis et utrinque hirtellis apice obtusis; antheris
ovato-acutis hirtellis; ovario oblongo hirsuto; capsula subglobosa
appresse hirtella et velutino-puberula.
La Uruca, mai (Pitt., n. 977 in h. Inst. Costaricensi h. Boiss., flori-
fera, a Biolley lecta); bords du Rio Virilla, La Uruca, mai (Pitt.,
n. 10119, fructifera.a Tonduz lecta in h. Cand.). &
Arbor ramuli fuscescentes hirsuti. Folia cireiter 20 cm. longa. Foliola in
siceo firmo-membranacea subopaca pellucido-punctulata usque ad 9 em.
longa et usque ad 4 cm. lata, nervis secundariis subpatulis utrinque
12-14. Paniculæ ramuli inferi usque ad 7 em. longi. Pedicelli usque ad
3 mm. longi. Alabastra ovata. Petala in æstivatione imbrieata eireiter
3 mm. longa. Antheræ laciniis fere æquilongæ connectivo ultra loculos
breviter producto. Ovarium cum tubo stamineo breviter stipitatum,
3-loculari loculis 1-ovulatis. Capsulæ valvæ ovato-acutæ 12 mm. long.
Semen immaturum arillo membranaceo vestitum. Stilus ovario fere
æquilongus, glaber, stigma orbiculare.
8. Nicoyensis, foliis longioribus, filamentis apice brevissime 2-denti-
eulalis.
-_ Aux environs de Nicoya (Pitt., n. 13959 in h. Inst. Costaricensi :
h. Cand.; a Tonduz lecta).
». Ovarium disco glabro intrastaminali stipitatum.
6 Trichilia anisopleura C. DC., sp. nova (typus in Herb. Cand.). —
Foliis longiuseule petiolatis impari-vel-abortu-abrupto-pinnatis 5-jugis,
foliolis oppositisis petiolulatis lanceolatis apice acuminatis, terminali
basi æquilatera acuto, aliis inæquilateris latere superiore longiore ac
latiore rotundatis inferiore acutis, omnibus utrinque et petiolulis rhachi
petioloque dense et molliter pubescentibus; panieula folii dimidium
superante ramosa ramulosaque; floribus pedicellatis parvis; calice
5-dentato extus hirtello, dentibus rotundato-ovatis; petalis 5 glabris,
oblongis apice subaeutis; filamentis infra medium in tubum glabrum
connatis, superne laciniosis et utrinque hirsutis apice brevissime denti-
eulatis; antheris inter denticulos sessilibus glabris; ovario discum supe-
rante hirsuto, stilo glabro. à
Au bord d’un chemin à Nicoya (Tonduz, n. 13985 in h. Inst. Costa-
ricensi; h. Cand.).
Arbor. Ramuli glabri in sicco atro-rubescentes lenticellis pallidis
muniti. Folia cum impari fere usque ad 40 em. longa. Foliola in sieco
membranacea minute pellueido-punetulata, nervis seeundaris subar-
cuatis utrinque 8-10, superiora usque ad 10 '/ em. longa et usque ad
5 em. lata, inferiora minora magis elliptica et basi magis inæquilatera
latere superiore quam inferiore usque ad 5 mm. longiore. Petioluli
(9) C. DE CANDOLLE. MELIACEÆ COSTARICENSES. 425
usque ad limbi latus longius fere 5 mm. longi. Petiolus usque ad 9 cm.
longus. Paniculæ peduneulus fere 13 em. longus, rami usque ad 9 cm.
longi fere a medio ramulosi ramulis apice cymuligeris. Bracteæ lineares
acutæ extus hirtelle usque ad 1 mm. long&. Pedicelli fere 1 ‘/2 mm.
longi. Flores nondum aperti in vivo albi. Petala circiter 4 mm. longa.
Antheræ 10. Diseus intrastaminalis stipitiformis glaber. Ovarium 3-locu-
lare loculis 1-ovulatis.
Secrio II. MOSCHOXYLUM C. DC. in Monogr. Phan. I, p. 674.
A. Calyx gamosepalus.
7. Trichilia Havanensis Jacq. Am., p. 129, t. 175, fig. 38.
Bords du Rio Torres à San Francisco de Guadalupe, novembre, en
fleurs (Pitt., n. 8959 in h. Inst. Costaricensi ; h. Brux) Pont du Rio
Virilla pres de San Juan, novembre, en fleurs (n. 9776 ibid. n. v. Uruca;
forêts du Copey, alt. 1800 m., février, en fleurs (n. 11692 ibid.); entre
Aserri et Pacaca, chemin de la forêt de Piedras Blancas; chemin de la
Sabana près de Tiribi, octobre, en fruits (n. 1259 ibid.).
6. lanceolata C. DC. in Monogr. Phan. I, p. 677.
Haie sur la route de San Francisco de Guadalupe, alt. 1170 m., arbre
réputé vénéneux, janvier, en fleurs (n. 1782 ibid.), bords du Rio Tiribi,
novembre, en fleurs (n. 7212 ibid.), Alajuela, prov. Alajuela, alt. 850 m.,
mars, en fleurs (Donnell Smith, n. 6465, in h. Cand.).
8. Trichilia Pittieri C. DC. sp. nova (typus in Herb. Brux). — Foliis
fere sessilibus 8-9-jugis, foliolis saperioribus utrinque 4 oppositis alter-
nisve breviter petiolulatis, oblongo-elliptieis, basi æquilatera acutis,
apice acuminatis acumine acuto; foliolis inferioribus utrinque 4-5 oppo-
sitis quam superiores pluries brevioribus, elliptieis laciniosisve, infi-
misque pinnatis pinnis laciniosis, omnibus utrinque ad nervos minute
puberulis, petiolulis rhachi et petiolo dense puberulis; panicula florente
cum peduneulo folii dimidium æquans, ramosa dense puberula; floribus
breviter pedicellatis, ealice 5-dentato extus puberulo dentibus ovato-
acutis; petalis 5, extus appresse puberulis ovato-oblongis apice acutis;
tubo urceolato extus minute puberulo margine acute denticulato
dentibus integris; antheris dense villosulis; ovario sessili conoideo
hirsuto.
Tuis, pres Turrialba, alt. 620 m., mai (Pittier n. 11235 in h. Inst.
Costaricensi; h. Brux.):
Arbor 25-30 m. alta trunco alto recto et nudo ligno duro. Folia cum
impari usque ad 37 em. longa. Foliola in sieco firmo-membranacea
haud crebre pellueido-punetata punetis sæpe elongatis, terminalia
17 cm. longa et 7 ‘/2 cm. lata, lateralia superiora usque ad 17 em. longa
et usque ad 7 em. lata, nervis secundariis utrinque circiter 20 patulis
rectis. Petioluli superiores 5 mm. longi. Rhachis semites. Foliola inferiora
elliptica usque ad 2 .'/s cm. longa et usque ad 12 mm. lata, infima
laciniosa breviora. Paniculæ pedunculus fere 5 cm. longus, rami 10 cm.,
ramuli 2 ‘/: em. longi. Pedicelli 1 mm. longi. Petala 3 ‘2 mm. longa
fere 1 ‘/2 mm. lata. Antheræ inter dentes subsessiles oblongæ apice
acutæ. Cedro incolarum. Species 7. appendiculatæ C. DC. proxima sed
certe distincta. 5
426 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). 1905 (10)
B. Calix polysepalus.
9. Trichilia polyneura ©. DC. sp. nova (typus in Herb. Inst. Costa-
ricensi). — Foliis longiuscula petiolatis 5-jugis, foliolis oppositis
modice petiolulatis oblongo-lanceolatis basi æqualitera acutis apice
longe acuminatis acumine acuto, terminali cæteris majore, infimis
minoribus et magis ellipticis, omnibus supra ad nervum centralem
dense hirtusis subtus ubique puberulis, rhachi tereti petioloque semite-
reti dense et appresse puberulis: panicula florente petiolum paullo
superante dense et appresse hirtella, subeorymbosa ramis paueis
adscendentibus brevissime ramulosis; floribus brevissime pedicellatis;
sepalis rotundatis extus puberulis margine fimbriolatis; petalis elliptieis
apice rotundatis extus velutinis; tubo subovato-cylindrico, extus parce
hirtello, margine acute dentato dentibus linearibus; antheris 9-10,
inter tubi dentes margine sessilibus, ovato-acuminatis glabris; ovario
globoso dense hirsuto in disco brevi lato supra hirsuto inserto; stilo
brevi eylindrico hirsuto; loeulis 1-ovulatis.
Hacienda Chirripö, plaines de Zent, alt. 100 m., février (Pitt. n. 16053
in h. Inst. Costaricensi).
Arbor parva trunco recto coronna elongata floribus albis. Ramuli
appresse hirtelli elenticellosi in sieco pallide fulvescentes. Folia 50 em.
longa. Foliola in sicco subcoriacea pellueido-punetata punctis sæpe
elongatis, terminalta 23 em. longa, superiora lateralia usque ad 20 em.
longa et usque ad 6 cm. lata, infima circiter 7 cm. longa et 3 '/» cm.
lata. Petioluli fere 5 mm., petiolus 7 em. longi. Panieula florens 13 em.
longa, peduneulo 2 cm. ramis usque ad 9 em. longis. Alabastra ovata.
Sepala 5 imbricata in sicco scariosa fere 1 ‘/2 mm. longa. Petala 5, in
sicco subeoriacea pallide virescentia, fere 5 ‘/2 mm. longa et 3 mm.
. lata. Tubi dentes fere 1 mm. ie ‘Antheræ 1 mm. long. Ovarium
3-loculare. Stigma eylindrieum glabrum.
SECTIO APOTRICHILIA C. DC. in Monogr. Phan. p. 627.
10. Trichilia arborea sp. nov. C. DC. (typus in Herb. Inst. Costari-
censi). — Foliis modice petiolatis 5-jugis; foliolis oppositis modice
petiolulatis æqualibus parvis ovato-acuminatis, adultis tantum subtus
dense et appresse petiolulisque et rhachi parce hirtellis; paniculis quam
folia brevioribus hirtellis breviter ramulosis, ramulis apice cymuligeris;
floribus pedicellatis; calice acute 5-dentato petalisque elliptieis apice
acuminatis extus dense puberulis; staminibus 8 fere usque ad medium
in tubum extus hirtellum connatis sursum laciniosis, laciniis apice
levissime emarginulatis extus hirtellis intus sub apice villosis; antheris
ovatis glabris; disco eupulari integro carnoso intus hirsuto; ovario
conoideo hirsuto; loculis 1-ovulatis.
Bords des chemins à Nicoya, mars, (Pitt. n. 13859 in h. Inst. Costa-
ricensi).
Arbor eyma rotundata. Ramuli juniores hirtelli dein glabri in sicco
rubescentes et lenticellis pallidioribus conspersi eireiter 4 mm. crassi.
Folia alterna in apice ramulorum conferta, adulta cum impari fere
17 em. longa. Foliola in sicco membranacea subopaca parce pellueido-
punctata 3 '/ em. longa 2 ‘/2 cm. lata. Petioluli fere 4 mm. longi.
(11) C. DE CANDOLLE. MELIACEÆ COSTARICENSES. 427
Rhachis subteres 1 ‘/2 mm. erassa. Petiolus 4 ‘/2 cm. longus teres.
Panicula florens fere 4 em. longa ramulis fere 2 cm. longis. Pedicelli
2 mm. longi. Petala 4 mm. longa usque ad 2 mm. lata. Antheræ in
apice laciniarum sessiles vix 1 mm. longæ. Diseus liber. Stilus ovario
fere æquilongus appresse hirsutus. Stigma ovatum glabrum. Ovarium
3-loculare.
CEDRELA L. Gen. ed. 1764, n. 277.
1. Cedrela fissilis Vell. Flor. um. 2 tab. 68, texte p. 75.
Forêts Boruca, décembre, en fruits (Pitt. n. 4740, in h. Inst. Costa-
ricensi).
2. Cedrela Tonduzii ©. DC. sp. nov. — Foliis 5-8-jugis, oppositis,
brevissime petiolulatis, ovato-oblongis acute acuminatis, basi utrinque
rotundatis lateribus æquilongis superiore latiore, supra ad nervos et
subtus densius ad nervos nervulosque hirsutis; petiolulis rhachique et
petiolo hirsutis; panieula foliis breviore pyramidato-ramosa dense
hirtella; floribus brevissime pedicellatis; calice eupuliformi extus pube-
rulo intus glabro acute 5-dentato; petalis oblongis utrinque attenuatis
basi ima obtusis apice acutis, extus dense intus pareius hirsutis; fila-
mentis glabris; antheris quam filamenta brevioribus elliptieis basi
cordatis, connectivo apice apiculato; columna ovarioque glabris; capsula
oblongo-obovata, lenticellis rugosis conspersa. — Cedrela montana var.
mexicana C. DC. in Donn. Sm. Enum. part., V, p. 14. ,
Dans les päturages du Copey, alt. 1800 m. (Pitt. n. 11945, in h. Inst.
Costaricensi Cost. h. Berol.). _
Arbor. Folia 47 em. longa abrupto-vel-impari-pinnata. Foliola in
sicco subrigida, usque ad 18 em. longa et usque ad 7 cm. lata, nervis
seeundariis subrectis subascendentibus utrinque 16. Petioluli 1 ‘/2 em.
longi. Rhachis teres usque ad 4 mm. crassa. Rami inferiores paniculæ
eireiter 12 em. longi. Pedicellus !/; mm, calix 2 ‘/2 mm. longi. Petala
7 mm. longa, 2 mm. lata. Filamenta 2 '/» mm., antheræ 1 '/a longa.
Staminodia o. Ovarium 5-loculare, loculis 10-ovulatis. Stilus glaber
costulatus. Capsula matura 3 ‘/2 em. longa, in sicco atro-rubescentes
Semen 2 !/2 em. longum, inferne alatum, ala oblonga obtusa.
3. Cedrela mexicana Rem. syn. 1, p. 137. — Cedrela Glaziovii C. DC.
in Mart. Flor. Bras. XI, 1, p. 224, var. puberula C. DC. (var. nova). —
Foliis 7-jugis; foliolis oppositis suboppositisve longiuscule petiolulatis
utrinque ad nervos minute puberulis.
Environs de Nicova (Pitt., n. 13507 in h. Inst. Costaricensi H. Cand.).
Arbor coronna retundata ramulis glabris in sicco pallidis. Folia cum
petiolo eireiter 33 em. longa. Foliola in sicco subcoriacea opaca, infima
7 '/ em. longa, usque ad_4 '/s em. lata, superiora circiter 9 ‘/2 cm.
longa et 3 em. lata. Petioluli 11 mm. longi. Petiolus panicu-
læque peduneulus fere 10 em. longi. Capsula dehiscens 3 ‘/2 em. longa.
Cedro amargo incolarum.
428
LISTE
PLANTES CONNUES DU SIAM
Erédérie N. Wii LIANS
(Suite.)
733. Diospyros clavigera C. B. Clarke. — Langkawi Island (Curtis
n. 3418).
73%. Diospyros Curtisii King et Gamble, n. sp. — Arbor? Rami novelli
glabri, in statu sicco rugulosi fuscati. Folia alterna, tenuiter membranacea,
oblonga vel oblongo-elliptica, apice breviter acuminala, basi rotundata vel sub-
cuneala, in stato sicco supra olivacea, sublus brunnea; de nervo centrali subtus
prominenle nervi primarii utrinque 7-9, adscendentes leviter curvati. Lamina
7-14 cm.; petiolus 5 mm. Flores masculi non visi. Flores feminei 6 mm. longi,
in fasciculos (in ramulis junioribus trifloros) axillares vel extra-axillares dispo-
siti. Pedicelli 5 mm., cinereo-pubescentes, basi bracteolis 2 oblongis obtusis
instructi. Calyx % 1/2 mm. lat., quadrifidus, segmentis triangulari-reniformibus
glabrescentibus. Corolla hypocrateriformis, calyce æquilonga ; tubus brevis; limbus
quadrifidus, segmentis late ovatis patentibus. Staminodia circiter 4, lanceolato-
linearia compressa. Ovarium anguste oblongum, in stylum sensim attenuatum,
dense fulvo-tomentosum; stylo brevi crasso.
Hab. Pungah, in Lower Siam (Curtis, n. 2942).
735. Diospyros dumosa King et Gamble, n. sp. — Arbor parva. Ramuli
novelli glabri in statu sicco fuscati. Folia alterna membranacea lanceolata, apice
breviler acuminata, basi cuneata, de nervo centrali subtus paullum prominulo
nervi primarii utrinque 4-5; supra olivacea glabra, subtus flavo-brunnea ad
nervos puberula. Lamina 3 !/2-5 em. X 1 1/4-1 1/2 em.; petiolus 1 mm. vix
excedens. Flores masculi 12 mm. longi, in fasciculos parvos axillares sessiles
3-4 floros dispositi. Calyx 6 mm. long., 3-4-fidus; segmenta ovato-lanceolata
acuminala, margine undulata pubescentia, secus carinam concava. Corolla
anguste tubulosa, calyce duplo longior, 4-fida; tubus intus extusque pubescens ;
(66) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 429
limbus quadrisectus, laciniis anguste oblongis glabris. Stamina 12, inæquilonga,
tubi basi inserta; antheræ late lanceolatæ insigniter apiculatæ. Flores feminer
10 mm. longi, solitarii axillares breviter pedicellati. Calyx 6 mm. X 6 mm.,
4-parlitus; segmenta sparse adpressa ovato-reniformia acuta margine undulata,
dorso facieque pubescentia. Corolla calyce paullum longior, carnosa tubulosa
quadriloba, lobis anguste oblongis. Staminodia 8, lineari-lanceolata apiculata.
Ovarium ellipsoideum glabrum, in stylum sat longum sensim altenuatum.
Hab. Island of Junk Seylan (Curtis, n. 2907).
736. Diospyros Helferi C. B. Clarke. — Kedah (Curtis, n. 2596).
737. Diospyros Wallichii King et Gamble (nom. novum, charact. specificis
immutatis). — Arbor 9-18 m. Ramuli novelli pubere minuto aspere crassiusculo
induti; ramuli vetustiores verrucosi. Folia alterna coriacea. Cymæ mascule
paniculalæ, in ramis sæpius confertæ. Cymæ femineæ minores, masculis autem
longiores. Fructus 25 mm. diam., subglobulosus, calyce ampliato incrassato
profunde immersus, apice truncato-concavus. Semina & vel 5.
Hab. Kedah (Curtis, n. 259%).
Syn. — D. macrophylla Wall., List n. 41441; non Blume; D. undulata Wall.,
in Cand. 2us, Prodr., VII, p. 233; Hiern, in Transact. Cambr. Philos. Soc.
XI, 1, p. 216 (1873) in part.; D. undulata var. macrophylla C. B. Clarke, in
Hook. f., Fl. Brit. Ind. III, p. 568.
This is the plant issued by Wallich as n. 4141 of his List, also under the
name of «Diospyros undulata Blume», which it is not, and therefore a new
name had to be found for it. This was done by A. de Candolle, who reduced
it to a variety of D. undulata, with the type-specimen of which in Wallich’s
herbarium it dœs not agree. He was followed by Messrs. Hiern, Kurz, and
Clarke, successively. It is now proposed to restore the plant to specifie rank, as
first indicated by Wallich. The true D. undulata Wall. is a Burmese species. It
is found also in the Andaman Islands, but it has not yet been noted in the
Malay Archipelago.
Ser. B. TETRACYCLICA (Corollifloræ)
«. Hypogynæ.
Ord. Lamiales.
Fam 93. LAMIACEE
Subfam. Prasiine.
738. Gomphostemma oblongum var. Philippinarum (Benth.) Williams. 4
— Angkor, 1875 (Lebeuf «Gomphostemma sp. »). »
Syn. — G. Philippinarum Benth., in Cand., Prodr. XI, p. 551 (1848).
In his excellent monograph of the genus Gomphostemma, Dr Prain says; —
430 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (67)
«though it is here allowed to retain the rank given it by Mr. Bentham, it is
probably no more than a form of G. oblongum, hardly separable even as a
variety.» After an examination of the Malayan material of the genus Gomphos-
temma in Kew Herbarium and a comparison with the whole series of
Dr Prain’s plates illustrating the species, I concur in his opinion, and reduce it
here to a variety. The specimens which form the type of Gomphostemma Philip-
pinarum are in Kew Herbarium.
Subfam. Stachydine.
739. Leucas decemdentata Brown. — Bangkok (Schomburgk, n. 295).
740. Leucas stelligera Benth. — Bangkok (Zimmermann, n. 168).
741. Dysophylia auricularia Blume. — F K C. VIH, p. 328 (June 1904) :
Klong Sarlakpet, and Cape Dan, in muddy rice-fields ( nn. 261, 626, 864).
Subfam. Ocymine.
742. Plectranthus striatus Benth. — Bangkok, 1859 (Schomburgk,
n. 120); on a journey from Tavoy lo Bangkok, 1898 (E. Candler).
743. Coleus atropurpureus Benth. — Bangkok (Schomburgk, nn. 297,
318).
74%. Ocymum basilicum L. — F K C. VII, p. 328 (June 190%) : Cape
Dan, near the village (n. 281). «This is a sacred plant, cultivated at temples
and monasleries. It varies a good deal in habit; the Koh Chang plant is the
glabrate form of Bentham» (G. B. Clarke, ]. c.).
745. Orthosiphon stamineus Benth. — Bangkok (Schomburgk, n. 119).
Fam. 9%. VERBENACEÆ
Subfam. Verbeninæ
746. Lippia nodiflora Michx. — Waysides, near Bangkok (Schomburgk,
n. 125).
747. Stachytarpheta indica Vahl. — Quite naturalized in Siam. F KC.
VIII, p. 323 (June 1904); Cape Ngob, in the province of Battambong, at the
edge of dry jungle (n. 33).
Subfam. Viticine.
748. Callicarpa cana L. — F K C. VIII, p. 324 (June 190%); Cape Ngob,
in the province of Battambong, at the edge of dry jungle (n. 5).
749. Callicarpa longifolia Lamk. — F K C. VII, p. 323; plains near
Klong Prao, Klong Sarlakpet on rocks in the jungle (nn.717, 841).
750. Tectona grandis L. f. — KF K C. VII, p. 324.
(68) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 431
751. Premna integrifolia L. — F K C. |. c.; Lom rock, off the west
coast of Koh Chang (n. 716).
752. Premna obtusifolia Brown. — F K C. I. c.; Cape Dan (n. 180,
n. 621).
753. Vitex limonifolia Kurz, For. Fl. Brit. Burma, Il, p. 271 (1877). —
Siam; see Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV, p. 58%, and Jacks., Ind. Kew. If,
p- 1214.
75%. Vitex negundo L. — Bangkok (Zimmermann, n. 2).
755. Vitex ovata Thunb. — FK C. VII, p. 325 (June 1904); Rayong,
Cape Liant, on sandy sea-shore of the west coast of the Gulf of Siam.
756. Vitex pubescens Vahl. — F K C. I. c.; Cape Dan (n. 428).
757. Vitex quinata Williams, nom. nov. — Lower Siam.
Syn. — Cornutia quinata Lour. (1790); Vitex heterophylla Roxb. (1832);
Vitex Loureiri Hook. et Arn. (1841).
758. Vitex siamica Williams, n. sp. (sect. Agnus-castus, subsect. Term?-
nales Briq.). — Typus in Herb. Kew.
Frutex ? Ramuli teretes læves glabri, lenticellis albis conspersi. Folia ternata ;
petiolo communi 3 !/2-4 cm., glabro tereti. Foliola 6-9 cm. long., 2 1/2-3 1/2 em.
lat., superiora minora; ovato-lanceolata acuminata, basi rotunda, coriacea
glabra, nervis 13-15-jugis sublus vix prominentibus: petioluli 1-1 1/2 cm. Inflo-
rescenlia paniculata; panicula 16-20 cm., ramis suberectis multifloris puberulis.
Calyx cyathiformis, exlus aspero-puberulus, dentibus 5 brevibus acutis, sinubus
levissime excavatis, in fructu auctus incrassatus. Drupa sect. transversa
3 1/a mm., ovato-globosa tetrasperma nigra. — V. negundo et V. trifolie
affinis.
Hab. Langkawi Archipelago : Terulo (1888), Coah (1892), (Curtis, n. 1683).
759. Vitex trifolia var. unifoliata Schau. — Bangkok, by the Royal
Palace (Schomburgk. n. 243). F K C. VIH, p. 325 (June 1904).
760. Vitex vestita Schau. — F K C. VII, p. 324; jungle near Kiong
Munsé, river-side (nn. 294, 434).
761. Gmelina hystrix Schult. — Bangkok, by a temple (Schomburgk,
n. 197), in gardens (Schomburgk, n. 331; Teysmann, n. 5946; Zimmermann,
n. 71), in the Palace Gardens (Murton, n. 33). On the label of Murton’s
specimen is written «Il have seen this in places about Bangkok apparently
wild». In Museum n. I, Kew Gardens, are the flowers and fruit of a Siamese
specimen preserved in spirit.
762. Clerodendron hastate-gblongum C. B. Clarke, in FKC. VII,
p. 326 (June 1904). — Jungle near Klo»g Son (n. 692a).
763. Clerodendron inerme Gärtn. — Bangkok, by the Royal Palace
(Schomburgk, n. 242) Anhin in the province of Battambong (Schomburgk,
n. 274). F K C. VII, p. 325 (June 1904); on the sandy sea-shore of Kahdat
Island (nn. 321, 5524).
432 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e sir.) 1905 (69)
764. Clerodendron infortunatum Gärtn. — Bangkok (Schomburgk,
n. 106). Pungah, 1856 (Curtis, n. 3251).
765. Clerodendron paniculatum L. — Siam (ex Hemsley, in Journ.
Linn. Soc. XXVI, p. 262). Anhin in the province of Battambong (Schomburgk,
n. 249).
766. Clerodendron Schmidtii C. B. Clarke, in F K C. VII, p. 325. —
Klong Sarlakpet and Klong Munsé (nn. 740, 475).
767. Clerodendron siphonanthus Aiton. — Bangkok (Schomburgk,
n. 302). FK C. VII, p. 325; open grassy places, near Cape Dan (nn. 16,
260).
768. Clerodendron villosum Blume. — F K C. VII, p. 325; Cape Dan,
in dry jungle, and at Cape Ngob on the mainland opposite {nn. 217, 12).
Subfam. Symphoremine.
769. Sphenodesma miecrostylüis C. B. Clarke. — F K C. VII, p. 326;
plains near Cape Dan (nn. 47%, 862), and also on the mainland.
770. Sphenodesma Jackiana Schau. — F K C. VII, p. 326; Chick
Island, in the jungle (n. 862),
771. Congea tomentosa var. azurea C. B. Clarke. — Pecha Kuh,
20 miles inland from Chantabun, 1882 (Murton, n. 85). Pungah, 1893 (Curtis,
n. 2962).
772. Congea velutina Wight. — FK C. VII, p. 326; common in the
jungle near Cape Dan, especially along river-banks (n. 433).
Subfam. Avicenniine.
773. Avicennia officinalis L. — FKC. VII, p. 327; maritime swamps
(n. 38). With Rhizophora conjugata (see under n. 398) and other species of the
same family, which together form the bulk of the mangroves or tidal forests of
the coast.
Fanı. 95. PINGUICULACEÆ
774. Utricularia bifida L. — Langkawi Island, in ditches and shallow
sandy runnels (Curtis, ex Ridley, in Journ. Bot. 1895, p. 10).
775. Utricularia flexuosa Vahl. — Bangkok (Schomburgk, n. 314).
Bangtaphan, on the north-east coast of Lower Siam (Dr. Keith). Langkawi
Island, in paddy-fields (Curtis, ex Ridley, l. ce. p. 10). The leaves are used in
medicine by the Malays, who call it «Lumut Ekor Kuching» i. e. Cat’s-tail
Moss, or «Lumut Ekor Kuning» i.e. Yellow-tail Moss : the flowers are bright
orange-yellow. Angkor Than (Lebeuf, 1875, — fragmentary scraps).
776. Utricularia involvens Ridley, in Journ. Bot. 1895, p. 11. — Kedah,
(70) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 433
on Kedah Peak (Gunong Jerai), in streams and wet spots at 900 metres. A liane,
with the largest flowers of any species in this region. It forms mats of leaves
on the rocks in the streams, abont 15 cm. across ; the flowers are bright lemon
yellow.
777. Utricularia orbiculata Cand. 2us, in Cand., Prodr. VIII, p. 18. —
Telaga Tujon in Kedah province, in tufts of moss on the edge of the stream
(Curtis).
- 778. Utricularia verticillata Benjam. — Langkawi Island, in paddy-
fields (Curtis).
Fam. 96. GESNERIACEÆ
The following list of Siamese Gesneriaceæ is for the most part extracted from
Mr. H. N. Ridley’s paper on Cyrtandraceæ Malayenses in Journ. Linn.
Soc. XXXI, pp. 497-525 (Nov. 1896), where several new species are for the
first time described, and their affinities discussed. The full references are not
therefore repeated under each species mentioned. The paper embodies a large
amount of carefully investigated eritical work on the Malayan species.
Trib. DipyMocARPEÆ
779. Didissandra flammea Ridl., I. c. p. 503. — The gold mines of the
province of Legeh, Lower Siam (A. D. Machado). Cultivated in the Botanic
Gardens at Singapore.
780. Didissandra latisepala Ridl., 1. c. p. 503. — The gold mines of the
province of Legeh, Lower Siam (A. D. Machado).
781. Didymocarpus citrina Ridl., 1. c. p. 508. — On rocks of Kedah
Peak, at 900 metres.
. 1782. Didymocarpus cordata var. debilis Ridl., 1. ec. p. 514. — On rocks
of Kedah Peak.
783. Didymocarpus crinita Jack. — Kedah Peak (Ridl., 1. c. p. 505).
784. Didymocarpus cyanea Ridl., in Journ. Bot. 1900, p. 68. —
Kedah.
785. Didymocarpus inæqualis Ridl., in Journ. Linn. Soc. XXXII,
p- 506. — Mt. Chinchang, in Kedah (Curtis, 1890, n. 2568).
786. Didymocarpus laxa Ridl., 1. c. p. 510, — Langkawi Island (Curtis,
n. 3571).
787. Didymocarpus mollissima Williams, nom. nov. — Pungah (Curtis,
n. 2944).
Syn. — Chirita mollissima Ridl., in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 517. The
genus Chirita is now sunk in Didymocarpus; see Torre et Harms, Genera
Siphonogamarum, p. 474 (Mart. 190%), also Fritsch, in Engl. et Prantl, Natürl.
Pflanzenf. IV, abt. 3b, p. 148 (1894) — sub Rottlera.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 4905. 29
434 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (71)
788. Didymocarpus purpurea Ridl., 1. c. p. 508. — Mt. Chinchang in
Kedah province, at 300-450 metres (Curtis, 1890, n. 2567).
This is near D. citrina, but has firmer, larger, velvety leaves, a more strict
panicle, and claret-colored flowers.
789. Didymocarpus regularis Ridl., I. c. p. 515. — Langkawi Island
(Curtis).
790. Didymocarpus reptans Jack. — Butong islet, in the Langkawi Archi-
pelago (Curtis, n. 1706, ex Ridl., I. ec. p. 511) . Malay names «Rugum Bukit»,
«Bunga Jarom Bukit», and «Akar Sumpuh Darat» (i. e. dysentery creeper), a
decoction of the roots being used for that disease.
791. Didymocarpus viola Williams, nom. nov. — Bangtaphan, in recesses
of the rock, Buddhists’ Cave (Dr. Keith). Langkawi Island (Curtis, n. 2570), on
limestone rocks.
Syn. — Chirita viola Ridl., 1. ce. p. 512.
Trib. CHAMPIONIEÆ
792. Tetraphyllum roseum Stapf, in Journ. Linn. Soc. XXXII, p. 524.
— Pungah, in Lower Siam. Described from a specimen sent to Kew by Messrs.
Veitch, raised from seed sent by Mr. Curtis.
Trib. STREPTOCARPEÆ
793. Phylloboea speciosa Ridl., I. e. p. 522. — Langkawi, common
(Curtis, n. 256%). Malay name «Chapah batu».
794. Bœa acutifolia Ridl., I. e. p. 519. — Goa Chirita, an islet of the
Langkawi group (Curtis, n. 2791), 1892.
795. Bosa elegans Ridl., I. c. p. 522. — Abundant, but with few flowers,
on the bare nearly verlical slopes of granite rock on Kedah Peak, towards the
north (Ridl.).
796. Boea ferruginea Ridl., |. c. p. 521. — On damp limestone rocks of
Langkawi Island (Curtis, n. 2566), 1890.
797. Boea glabra Ridl., I. c. p. 521. — Pungah, in Lower Siam (Curtis,
n. 3059). Described from a portion of a plant and a drawing made from a
specimen which flowered in Penang Botanic Gardens.
798. Bœa lanata Ridl., |. c. p. 520. — Dayong Bonting, an island of the
Langkawi group, on almost bare rocks (Curtis, 1890, n. 2569). A very woolly
plant. with comparatively thin-textured rosy flowers and narrow long-petioled
leaves. Malay name «Chapah».
799. Boea patens RHidl., 1. ec. p. 520. — Pungah, in Lower Siam
(Curtis).
800. Boea suffruticosa Ridl., I. c., p. 518. — Island of Lada, in the
(72) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 435
Langkawi group (Curtis, n. 2565). Forms a regular small bush, very unlike the
habit of any of the other species.
Trib. TRICHOSPOREÆ
801. Æschynanthus Lobbiana Hook. — Mt. Rayah, on Langkawi Island
(Curtis). Kedah Peak, at 1200 metres (Ridl.)
The commonest species of the genus in the Malay Peninsula, growing upon
trees‘ wel jungle. The form of the leaves varies a good deal, as des their
texture. The mountain plants, here referred to, have much thicker and fleshier
leaves.
802. Æschynanthus marmorata T. Moore. — Bangtaphan (Dr. Keith, ex
Ridl.); an epiphyte in earthy hollows in reclining trees. Mt. Rayah, on Lang-
kawi Island (Curtis, n. 2142). It has long been known in cultivation, being the
Æ. zebrina (nomen nudum prius) of Van Houtte’s Catalogue (1851).
803. Æschynanthus speciosa Hook. — Tomoh, in Legeh province, Lower
Siam (A. D. Machado, ex Ridl.).
Trib. BESLERIEÆ
804. Cyrtandromæa megaphylla Hemsl. — Tomoh, in Legeh province
(A. D. Machado), on banks in thick jungle. By the natives it is called «Supujit
Bukit» and «Lumpuh Munahow».
805. Epithema saxatile Blume. — Langkawi Island, on limestone rocks
(Curtis, n. 2107).
The only Siamese Gesneriaceæ in Herb. Kew. are a few unnamed duplicates
of Mr. Ridley’s type-specimens.
Fam. 97. ACANTHACEÆ
Subfam. Nelsonine.
806. Nelsonia campestris Brown. — Marshes, near Bangkok (Schom-
burgk, n. 192).
Subfam. Acanthine.
807. Hygrophila angustifolia var. quadrivalvis (Nees) Williams. —
Bangkok (Schomburgk, n. 198). F K C. VI, p. 349, rice-field near C. Dan
(nn. 178, 241, 315).
Mr. C. B. Clarke (l. c.) says, «may be esteemed a var. only of Hygrophila
salicifolia Nees». As the latter is synonymous with H. angustifolia (see also
Index Kewensis, I, p. 1186), the varietal name requires alteration.
Var. assurgens (Nees) Williams. — Bangkok (Zimmermann, n. 81
«H. salieifolia »).
136 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (73)
Syn. — H. salicifolia var. assurgens C. B. Clarke, in Hook. f., Fl. Brit.
Ind. IV, p. 407.
808. Strobilanthes parvibracteatus C. B. Clarke, nF K C. VL
p. 349 (July 1902). — Majum creek, on rocks in the jungle, at 210 metres
(n. 609).
809. Strobilanthes rufescens T. Anders. — F K C. VI, p. 349; Son
creek, in the jungle (n. 637 a). |
810. Eranthemum album Nees. — FKC. VI, p. 350; jungle near CæsDan
(n. 83).
811. Eranthemum pumilio C. B. Clarke, inFKC. VI, p. 350. — Jungle
near the Munsé creek, on rocks (nn. 59, 98).
812. Eranthemum Zollingerianum Nees. — F K.C.|.c.; on rocks in
the jungle (nn. 121, 392, 449).
813. Barleria prionitis L. — Anhin, in the prov. of Battambong (Schom-
burgk, n. 248).
814. Acanthus ilicifolius L. — Bangkok (Schomburgk, n. 143). F K C.
l. c., C. Ngob, E. coast of gulf of Siam, in a mangrove-swamp (n. 48).
Var. ebracteatus (Vahl) Williams. — Siam (ex Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV,
p. 481).
This plant, as Bentham has pointed out, Fl. Australiens. IV, p. 548 (1869),
has been distinguished as a species by the absence of bracts and by the want of
the stipular spines at the base of the leaves. Both the bracts and these spines
are so very variable in size, that, among the available (and somewhat indiflerent)
material in Herb. Kew., it is not easy to ascertain whether there really are or
are not two distinct forms, all the other characters being exactly the same in
both. Vahl’s figure, t. 40, is scarcely correct, where he implies that the flowers
are only a fourth the size of those of A. ilicifolius.
Var. integrifolius Thw. et Hook. f., Enum. pl. Zeylan. p. 232. — C. Ngob
(m. 821), E KU]. e.
815. Acanthus volubilis Wall. — Siam (ex Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV,
p. 481); but no specimen in Herb. Kew.
816. Hemigraphis flava Kurz. — Bangkok (Schomburgk, n. 145); fide
C. B. Clarke, in Herb. Kew.
817. Justicia adhatoda L. — Bangkok (Schomburgk, n. 153). FKC, VI,
p- 350; plains near C. Dan (n. 414).
818. Justicia diffusa var. orbiculata C. B. Clarke, in Hook. f., Fl. Brit.
Ind. IV, p. 538 (Aug. 1885). — Anhin in Battambong (Schomburgk, nn. 253,
273).
819. Justicia gendarussa L. f. — Bangkok (Schomburgk, n. 140).
FKC. VI, p. 350 (nn. 239, 637, 726a, 820).
820. Justicia ventricosa Wall. — Siam; ex Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV,
p. 926, et ex Hemsley in Journ. Linn. Soc. XXVI, p. 247.
(74) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 437
821. Nomaphila stricta Nees. — Bangkok, on marshes (Schomburgk,
n. 190).
822. Thunbergia fragrans var. heterophylla C. B. Clarke, in Hook. f.,
Fl. Brit. Ind. IV, p. 391. — Collected on a journey between Tavoy and
Bangkok, on low hills (E. Candler, 1898).
823. Rungia parvifiora Nees. — F K C. VI, p. 351; on rocks in the
jungle (n. 7065).
InFKC, Mr. C. B. Clarke has described as new two other species of
Acanthaceæ, viz. « Ebermaïera subcapitata» and « Hypoestes Schmidtii» ; but he
has recently informed me that the first is not a new species and is described in
error, and the second (in which the flowers are wanting in both the numbered
examples) is uncertain and doubtful as to the genus. They are therefore not
given in their order in this list.
Fam. 98. SCROFULARIACEE
Trib. GRATIOLEÆ
824. Limnophila diffusa Benth. — F K C. VI, p. 347; wet ground near
C. Dan (n. 146).
825. Adenosma capitatum Hance. — FKC. VI, p. 346; plains near
C. Dan (n. 158).
826. Adenosma coœruleum Brown. — F K C. VI, p. 346; Klong
Sarlakpet, rice field (n. 727d).
827. Lindenbergia macrostachya Benth. — Siam (Teysmann, 186%).
Bangkok (Schomburgk, n. 233).
828. Lindenbergia philippinensis Benth. — Bangkok (Schomburgk,
nn. 118, 202).
829. Lindenbergia Siamensis Teysm. et Binnk. — Siam.
830. Artanema angustifolium Benth. — Bangkok (Schomburgk,
n. 324).
831. Lindernia crustacea F. Muell. — Bangkok (Schomburgk, n. 201). On
inundated lands at Bu-bo, on the south-west shore of the Toulé-Sap, or Great
Lake, which here separates Siam from Cambodia (Lebeuf, 1875, n. 268), south-
‚west shore of the Toulé-Sap (Harmand, n. 289 or ? 789, — figure badly written).
C. Liant (Murton, 1882, n. 30). FK.C. VI, p. 347; jungle near Klong Majum,
on rocks (no no.).
832. Lindernia hirsuta Wettst., in Engl. et Pranil. Natürl. Pflanzenf.
IV, abt 3b. p. 73 (1891). — Bangkok (Schomburgk, n. 203).
833. Ilysanthes veronicifolia Urban. — F K C. VI, p. 347; plains near
C. Dan (n. 182), « Bonnaya veronicifolia».
Var. verbenifolia. — Rice field at C. Dan (n. 251, «Bonnaya verbeni-
folia»).
438 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (75)
Trib. DIGITALEÆ
834. Scoparia dulcis L. — On dry open ground near C. Dan (nn. 17, 157:
F K C. VI, p. 346. A common weed, probably originally introduced from
Tropical America.
Trib. GERARDIEÆ
835. Striga lutea Lour. — Anhin, in Battambong (Schomburgk, n. 259).
Ord. Polemoniales.
Fam. 99. CONVOLVULACEÆ
836. Erycibe expansa G. Don. — Coah, in the Langkawi Islands, 1889
(Curtis, n. 2128).
The species is here credited to G. Don, as the name appears only in Wallich’s
«List», and is therefore inadmissible, like all the other manuscript names
therein contained.
837. Erycibe glomerata Blume. — Pungah (Curtis).
See also Hallier f. in Bull. Herb. Boiss. 1897, pp. 737-739.
838. Convolvulus parviflorus Vahl. — Bangkok (Schomburgk, nn. 208,
_ 299).
839. Hewittia bicolor Wight et Arn. — Bangkok, on marshes (Schom-
burgk, n. 196).
840. Merremia umbellata var. orientalis Hallier f., in Bull. Soc. Bot.
Belg. XXXVI, p. 270 (1896). — F K C. VII, p. 322; on the Lom rock
(n. 7189).
841. Ipomoea aquatica var. reptans Poiret (sp.). —F K C. 1. c.; Naval
station, opposite Koh Kong in a pool, and rice field near Cape Dan (nn. 327,
840), Bangkok (Schomburgk, n. 189).
842. Ipomoea biloba var. emarginata Williams, comb. nov. — F K C.
1. c. (n. 45).
Syn. — Ipomea pes-capræ var. emarginata Hallier f., in Bull. Soc. Roy. Bot.
Belg. XXXII, 1, p. 98 (1898), et in Jahrb. Hamb. Wissensch. Anstalt. XII,
3 beih. p. 48 (1899).
843. Ipomcoea grandiflora var. glaberrima Hook. (sp.). — F K C. I. c.;
on the Lom rock (n. 7184).
84h. Ipomoea littoralis Blume. — F K C. I. c.: on the sandy sea-shore at
Rayong.
845. Ipomoea Martinicensis G. F. W. Mey. — Bangkok (Schomburgk,
n. 234).
(76) F. N. WILLIAMS. LISTE DES. PLANTES CONNUES DU SIAM. 439
846. Ipomoea pes-tigridris L. — Anhin, in Battambong (Schomburgk,.
n. 278).
Fam. 100. SOLANACEÆ
847. Solanum album var. Gaudichaudii Dunal (sp.). — Bangkok (Zimmer-
mann, n. 17).
848. Solanum melongena L. — Bangkok (Schomburgk, n. 217; Zimmer-
mann, n. 25). On the label attached to Schomburgk’s specimen Mr. C. B. Clarke
has written, «I suppose this is the wild Melongena called by Dunal Solanum
Trongum».
849. Solanum torvum Swartz. — Bangkok (Schomburgk, n. 109; Zimmer-
mann, n. 35).
850. Solanum trilobatum L. — Bangkok (Zimmermann, n. 56).
851. Datura metel L. — Bangkok (Zimmermann, n. 109).
Ord. Ligustrales.
Fam. 101. OLEACEE
852. Jasminum auriculatum Vahl. — Bangkok (Schomburgk, n. 499).
853. Jasminum bifarium var. glabrum C. B. Clarke. — Chantabun
(Murton, n. 77).
854. Jasminum sambac Aiton. — Bangkok (Schomburgk, 1859, n. 210;
Zimmermann, 1899, n. 164).
Ord. Gentianales.
Fam. 102. LOGANIACEÆ
855. Fagræa auriculata Jack. — Upper Siam (Pierre, n. 4200).
856. Fagræa fragrans Roxb. — Upper Siam (Pierre, n. 3698).
(A suivre).
A)
TROISIEME NOTE
SUR LA
REORE DU SATATRES
PAR
l’abbé L. CHEVALLIER
Avant de donner le detail des observations faites pendant mon
cinquième voyage dans le Sahara algérien, je decrirai les quelques
espèces ou variétés nouvelles suivantes :
Helianthemum brachypodum Chevall. in Bull. Herb. Boiss.,
. 2me ser., III, 767. — A la diagnose que j'ai donnée |. c., il convient
d'ajouter :
Gemmæ ovato-lanceolatæ, acutæ, nec vero obtusæ; spicæ unilaterales
densæ vel rarius laxæ.
La forme du bouton nettement ovale-lancéolé et non arrondi comme
dans le A. sessiliflorum, le pédicelle floral, la taille élevée de cet arbris-
seau qui atteint 1 m. 50 et dont les rameaux sont allongés et flexibles :
tels sont les trois caractères bien nets de cette plante. Sa station est
invariable : les terrains de hamadas formés de larges dalles recouvertes
de monceaux de sable, c'est dans les fissures de ces dalles que croit
cette plante; je l’ai cueillie en six ou sept points du désert.
Erodium glaucophyllum L’Herit. — var. nov. cineras-
cens Chevall. (Plant. Sahar. alg. exsice n. 547).
A typo differt foliis griseo-cinerascentibus, petalis minoribus, pallide
roseis, sepius albis vel striatis. — Planta typica ex locis ruderatis vel
‚petrosis, glaucescens, brevissime laxeque pubescens, ramis decumben-
tibus transit ad var. glabram Pomel quæ vegetior vere glaberrima,
ramis ereclis, crescit in declivibus collium in arenis inter saxa; ad
nostram transit scilicet cinerascentem in arenosis vel glareosis deserti
eoque magis griseo-pubescens quo aridior locus.
Spergularia marina Willk. et Lge. Prodr. fl. Hisp. III, 165. —
var. nov. stenopetala Chevall. (Plant. Sah. alg. exsicc. n. 559). — Ab
(2) L. CHEVALLIER. TROISIEME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA, 441
ejusdem loci typo differe videtur : ramis magis elongalis et petalis
obtusis sed arcte lanceolatis.
El-Goléa : in irroratis et secus rivulos. — Mart 1904.
Fagonia isotricha Murb. — Au n° 413 des Pluntæ Suharæ alge-
riensis j'ai publié comme typique la plante d’El-Goléa; c'est la même
que je distribue au n. 561 mais sous la rubrique F. isotricha Murb. var.,
voulant simplement indiquer qu’elle ne correspond pas au type de
Biskra.
C’est à M. Murbeck (Contrib. fl. N.-0. Afr. I, 55) qu’est due la descrip-
tion de celle nouvelle espèce méconnue jusqu'alors par les auteurs
algériens qui l'avaient rapportée soit au F. latifolia Delile, soit au
F. virens Coss., elc. Cette confusion est-elle si étonnante? La plante de
Biskra (Fontaine-Chaude) a une teinte vert-foncé, la foliole moyenne
ovale-lancéolée et un indumentum isotrichum très net. Celle d’EI-Golea
est d’un vert brillant, la foliole moyenne est obovée et l’indument
beaucoup plus inégal. Il est vrai que dans la descriptions cette foliole est
dite obovée, mais alors les exemplaires de Biskra n'y correspondent plus,
ou sont variables. Il faudrait donc compléter la description afin d'y
comprendre les deux formes; mais la plante d’El-Gol&a par ses poils
assez inégaux et inégalement distribués reste un peu différente de celle
de Biskra.
Fagonia latifolia Del var. nov. pinguis Chevall. (Pl. Sah. alg.
n. 562). — Ce Fagonia qui est repandu dans la plupart des oueds que
j'ai parcourus, surtout dans les oueds Incoki, 0. El-Eihel, etc., dans la
region du Tadmait, est remarquable par son odeur qui rappelle celle du
Rosa rubiginosa. La fleur isolée sent la rose. Cette odeur est très tenace
et après une année de dessiccation, elle est aussi forte. — Sur le versant
sud du Tadmait, à Ain-Guettara, cette plante était en bel état, certains
individus pesaient plusieurs kilogrammes. Je la crois différente du type
de Delile par ses feuilles épaisses succulentes. C’est d’ailleurs une
variation parallèle au F. isotricha var. crassissima Battand. de la même
région.
Retama Retam Webb. var. pallens Chevall. (PI. Sah. alg.
n. 569). — A typo diversa non tantum floribus albis, calice pallido sed
præsertim corolla minori nec striata, vexillo subrotundo, calicis dente
medio acuto.
Haud frequens in alveis rivulorum.
Chrysanthemum macrocarpum Coss. et Kral var. nov.
aureum Chevall. (Plant Saharæ alg. exsice. n. 581). — Caulis erectus,
simplex vel basi ramosus, ramis elongatis, ligulis aureis.
J'ai signalé cette plante dans le Bulletin 2me ser., III, p. 774; de
nouvelles observations m'ont engagé à la considérer comme une bonne
variété. Quelques botanistes par suite d’un examen superficiel n’y ont vu
qu'un Chrysanihemum trifurcatum Batt. — C. deserticola (Murb. sub
Pyrethro). Les caractères tirés des fleurons, des feuilles, des appendices
des folioles involucrales Feloignent absolument de cette espèce. Le
C. irifurcatum se reconnait à première vue à un caractère qui n'a pas
442 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (3)
été encore signalé : les folioles moyennes de l’involucre sont munies de
trois stries longitudinales très visibles sur le vif, et s’accusant encore
davantage par la dessiccation. Cette particularité n'existe pas dans le
C. macrocarpum.
D'ailleurs il m'a semble plus rare dans l'extrême sud, et y a peut-être
été signalé par confusion avec cette variété.
Abondant à El-Goléa, à Hadadra, etc. sur les nebkas (nom donné aux
pentes formées de sables, de pierres et de rochers).
Artemisia Judaica L. var. Sahariensis Chevall. (Pl. Sah. alg.
exsicc. n. 982).
Infloresc. laxiori, foliis majoribus, ramulis paucioribus tenuioribusque
a typo diversa.
Nouveau pour le Sahara; a cependant été indiqué « en Numidie » par
Besser.
Amberboa Saharæ Chevall. (sp. nov.). (Pl. Sah. alg. exsice.
n. 590.)
Annua, parce glutinosa. Caulis 1-4 dm. altus, puberulus, scabriusculus
sæpe a basi ramosus, ramis ereclis, inferior, sæpe longioribus. Folia
infer. oblonga, puberula, pinnatifida petiolata, lobis oblongis acute
dentalis, media sessilia, oblongo-lanceolata, lobis angustioribus, vix
decurrentia, super. rara bracteiformia. Capitula pedunculata oblonga.
Involueri squamæ externæ oblongæ, internæ lanceolal®, apice nigro
erecto breviter acuminatæ, dorso 3-5-lineatæ leviter villosæ vel glabres-
centes. Flores violaceo-purpurei radiantes numerosi, interni tubo supe-
rius leviter piloso. Achænia oblongo-elongata, 4-4'/2 longa, villosa;
pappo subæquilongo purpurascenti coronata, hilo obliquo.
El-Goléa : in petrosis collium.
L’Amberboa Saharæ se rapproche du A. leucantha Coss. par la forme
des feuilles et de l’involucre, la couleur de l’aigretie, mais s’en éloigne
par son inflorescence en panicule les pédoncules plus courts, l’involucre
velu, le tube des fleurs fertiles muni de quelques poils à la partie
supérieure, el surtout par le hile lateral. — Parait plus voisin du
A. Lippü par son port, la couleur des fleurs, mais s’en distingue
cependant par des achaines beaucoup plus grands, par la forme de l'in-
volucre, etc.
Salvia pseudo-Jaminiana Chevall. (nov. sp.) (PI. Sah. alg.
exsicc. n. 602). Sect. Pletiosphace Benth.
Caulis erectus fruliculosus ramosissimus, ramis hirsutis scabriusculis;
folia inferiora ambitu lanceolata profunde pinnatifida, rachide albo alato
parcepiloso, lobis margine revolutis linearibus undulato-bullatis, rugosis,
vestitis præsert. in pagina inferiori pilis brevibus numerosis mixtis
cum auralis glandulis quæ et in ramis et in petiolis adsunt; folia supe-
rirora, herbacea villosa rotunda. Verticillis florum inferioribus remotis,
supremis approximatis. Calyx pilis externe obsitus latitudinem æquan-
tibus, argenteis, intus pilis adpressis, labio super. 3-dentato orbiculari.
Corolla alba vel rarius apice colorata, tubo lineari horizontali, labio
superiori anguslo, ereclo nec falcato.
In arenosis non longe ab « Hadadra », copiose conspicitur. —
10. Apr. 1904.
(4) L. CHEVALLIER. TROISIÈME NOTE SUR LA FLORE DU SAHARA. 443
Cette plante a l’aspect du S. Jaminiana, mais n'appartient pas à la
même section et a les fleurs d’un beau blanc et non jaunâtres.
M. Barbey, auquel je l’ai communiquée, la considère comme une
variété accusée du S. controversa Ten., type très polymorphe, il faut en
convenir ; mais du moins elle est loin de ressembler à celle que
décrivent sous ce nom les auteurs de la Flore d'Algérie.
Lippia nodiflora Rich. var. suborbicularis Chevall. (PI. Sah. alg.
exsice. n. 604).
A typo diversa limbo foliorum 9-11{-crenato suborbiculari breviter
basi euneato, spicis ovoideis.
D’après M. Barbey, c’est la plante d’Abyssinie récollée par Schimper. —
C’est bien celle que décrit Boiss. Fl. Or. — Dans le nord de l’Afrique
les feuilles sont allongées cunéiformes. Certains auteurs décrivent
comme type l’une ou l’autre des deux formes. Je pense que ma plante
qui est celle de Boiss. est une simple variation australe ou orientale du
lype américain.
Coris monspeliensis var. syrtica Murb.
M. Murbeck (Contr. fl. N. ©. Alg. II, 2) place la plante des graviers de
l’oued Biskra entre la variété longispina et la variété syrtica. Je n’ai pas
vu d'exemplaires provenant de l’oued Biskra, ceux que j'ai distribués
ont élé cueillis sur les collines situées derrière Fontaine-Chaude; et la
comparaison que j'en ai faite avec différents exemplaires me porte à les
rapporter franchement à la var. syrtica car dans toutes ces variétés la
longueur relative des spinules des feuilles et du calice n’est pas toujours
concordante sur un même pied, c’est de l’ensemble qu'il faut tenir
compte, et encore beaucoup d'individus sont difficiles à classer.
Plantago albicans L. var. nov. lanuginosa Chevall. (PI. Sah. alg.
n. 609). — Braclex ovatæ, seriaceæ, margine et apice longe villosæ.
Calycis segmenta apice ciliata quorum 2 altero margine semper inæquali
ciliato-villosa. Folia lanceolata vel oblonga, breviter petiolata, lanigera,
alba vel dilute flavescenlia.
5 ls varielas proxima var. ß latifolia Willk. et Lge. prodr. Hisp. II,
5
Crescit ad ripas fluviorum, in arenosis, necnon in aggeribus are-
narum : Biskra, Ghardaïa, elc.
Atriplex Halimus L. est partout décrit comme ayant les valves
de l’involucre nettement reniformes, entières, non granuleuses. — En
outre les exemplaires provenant des localités françaises où la graine
mürit, ont leurs valves relativement petites et coriaces.
Or à Biskra, où j'ai spécialement examiné cette plante, le {ype n’exisie
pas avec ces divers caractères réunis.
ll y a bien des individus à valves réniformes, mais larges, souvent
ondulées, crispées ou dentées, papyracées. Dans d’autres, elles sont
cordiformes, à sommet obius, plus où moins coriaces, munies de granu-
lations. Quelquefois les valves sont rhomboidales à angles plus ou moins
mousses.
Il ya en outre toute une série d'individus dont les valves sont petites,
44 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (5)
toujours triangulaires-deltoides, à angles aigus, à bords dentés, générale-
ment granuleuses. C’est de cetle série que j’ai distribué en 1902
plusieurs plantes sous le nom de À. glauca ; elles doivent être rapportées
au À. Halimus. Leur taille élevée, les feuilles pétiolées sont bien de cette
espèce, tandis que le vrai À. glauca que j'ai vu d’Arzew et d'Espagne est
une plante à ramaux decombants, à feuilles sessiles, petites, ovales ou
même rondes.
J'avais d’abord songé à diviser le A. Halimus en deux sous-espèces,
mais depuis que de nouvelles recherches m'ont permis d'observer de
nombreux A. Halimus à valves dentées et granuleuses, j'ai simplement
réuni la série des microcarpes sous le nom de variété ramosissima qui
devra prendre place après la variété iniermedia. Jai donc distingué
comme variétés du À. Halimus :
1° var. venosa. — Bracteis ovalo-dilatatis vix basi cordatis, obtusis,
margine undulatis, dorso lævibus, virescentibus, albo-reticulatis; foliis
glauco-argenteis.
2° var. granulata. — Bracteis ovato-reniformibus denticulatis, disco
tuberculatis ; foliis glauco-argenteis.
3° var. intermedia. — Bracteis deltoideis lobatis, disco lævibus vel
parce tubereulatis; foliis ovatis minoribus, argenteis.
4° var. ramosissima. — Bracleis parvis triangul. obtusiuseulis, undu-
latis, subdenticulatis, levibus; foliis sordide pulverulentis.
Les trois premières variétés rentrent dans les formes à valves grandes
ou moyennes, papyracées ou épaissies, la quatrième appartient aux
formes microcarpes, mais lisses, qui simulent le A. glauca, et dans
lesquelles la radicule est assez élevée sans toutefois devenir apicale.
Salsola zygophylla Balt. var. vesceritensis Chevall. Bull. Herb.
Boiss. 2me ser., IL, 777.
MM. Battandier et Trabut dans leur nouvelle flore analytique d’Algerie
et de Tunisie ont attribué à cette plante le nom de S. cruciata Chevall.
que je lui avais d’abord donné en la leur communiquant. C’est donc un
simple synonyme préféré par les auteurs de la Flore d’Algerie qui
considèrent la plante comme spécifiquement distincte de leur S. zygo-
phylla. Je l’ai revue dans l’oued Rhir à Sidi-Yahia, et à Ayata. C’est cette
espèce qui figure dans l’Herbier Cosson sous le nom de Sevada Schimperi
qui est à exclure de la flore saharienne.
Rumex roseus L. appartient bien à la flore d'Algérie. Je l’ai
découvert en 1904 dans plusieurs oueds des environs de Biskra. Comparée
à la figure donnée par Murb. Contr. fl. N.-0. Afr. III, tab. XI, fig. 11,
la plante de Biskra semble avoir les valves plus petites et plutôt laciniées
que dentées.
Precigné, 15 mars 1905.
(A suivre.)
PAPAVERACEÆ NOVA
VEL
NOTABILES
IN
=Zerbario Boissier et Barbey-Boissier
versantes
VON
Friedrich FEDDE
(Fortsetzung.)
19. Papaver syriacum Boiss. et Blanche var. stylatoides Fedde,
nov. var. — Typ. in Herb. Boissier.
Non modo folia basalia, sed etiam inferiora caulina longipedun-
culata, pinnatipartita, segmentis inferioribus valde (1,5-5 em.) distan-
tibus, non basi lati, sed angustata, quasi petiolacea, sessilibus, obovato-
rotundatis, suberenatis vel interdum trilobatis, parvis, segmento
terminali multo majore obovato-rotundato subcordato lobato lobis
crenatis; caulina superiora anguste lanceolata, pinnatifida segmentis
angustis acutis vel pinnatim serrato-dentata. Pedunculi in exemplari
instante setulis semper adpressis instructi. Alabastra oblongi-obovoidea,
ad apicem valde attenuata. Petala purpurea fere in medio nigro-
maculata.
Cilicien: Auf dem Berge Nur bei Pyramus (Kotschy, It. cilic.-
Kurd. 1859. Suppl. n. 5!).
Scheint eine Uebergangsform zu Papaver stylatum zu sein, unter-
scheidet sich von diesem aber dadurch, dass der pyramidenförmige
Diskus nicht in einen besonderen Nabel ausläuft und dass die
schwarzen Flecken der Blumenblätter sich nicht am Grunde, sondern
in der Mitte der Blumenblätter befinden. Indessen lassen sich genaue
Studien an. dem recht kümmerlichen Exemplare nicht machen.
416 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (9)
20. Papaver humile Fedde nov. spe. — Typus in Herb.
Barbey-Boissier.
Herba annua subscaposa humilis, vix cum peduneulo 6-8 cm. alta,
radice perpendieulari. Folia basalia multa rosulata petiolata pinnati-
fida vel 7-lobata segmentis oblongis integris vel plus minusve brevi-
iobatis vel rursus pinnatilobatis cum petiolo 2-3 em. longa. Caules
complures erecti vel decumbentes breves paucifoliati. Peduneuli erecti
vel adscendentes, adpresse vel patenter pilosi. Alabastra late obovoidea,
sparsim setulis arcuatis vestita, 1 em. longa. Flores 3-4 cm. diametro
petalis latissimis transverse oblongis, 1,5 em. longis, 4 cm. latis,
purpureis. Capsula cupuliformis, glauca, costata, 0,5-0,6 em. longa.
Diseus planus, capsula paullo latior, erenis latis rotundato-obtusis,
sieeis, valde inter se tegentibus marginatus, stigmate 6-7 radiato radiis
dense villoso-papillosis disei marginem non attingentibus.
Aegypten: El Mandarah (W. Barbey, Herb. au Levant 1880, n. 29 !).
21. Papaver strigosum (Bönningh.) Schur var. Gaillar-
dotii Fedde (sub forma dentato-pinnatifidum) nov. var. — Typus in
Herb. Boissier.
Setulis perpaueis infra patentibus, supra adpressis obsitum, satis
ramosum. Folia grosse et pinnatifide dentata dentibus utrinque
2-3 triangularibus vel sublinearibus subacutis, 3-6 em. longa, subglabra.
Alabastra ovoidea, glabrescentia vel setulosa. Discus subumbonatus.
Aegypten: Ramleh bei Alexandria (Gaillardot, Pl. d’Egypt. 1866,
n. 124! et 1870)).
22. Papaver tenuissimum (Heldreich) Fedde. — Typus in
Herb. Boissier.
Syn. : P. Rheas var. tenwissimum Heldreich in sched. pl. exs. Fl.
Hellen. 1880.
Herba gracilis 15-25 em. alta, infra sparsim patenter setosa. Caulis
brevis ramosus. Folia subintegra, pinnatim grosse dentata, 2-4 em.
longa. Peduneuli valde elongati setis adpressis sparsim obtecta.
Capsula obovato-rotundata, infra in stipitem distinctum receptaculo
angustiorem 1-2 mm. longum angustata, distincte costata, 0,75-1 em.
longa. Discus planus crenis latis subrotundatis inter se tegentibus
instructus. Stigma 6-radiatum disci marginem subattingens.
Attica :- Tiefere Abhänge des Parnes bei Dekeleia (Heldreich
1880 !).
Die systematische Bedeutung dieser Form ist mir noch nicht recht
klar; neben den Exemplaren, die der Diagnose entsprechen, finden
sich noch einige, die aufrechte Borsten an den Blütenstielen besitzen
und deren Kapsel fast ohne jedon Stipes ist, und die somit einen
Uebergang zu Papaver Rhœas darstellen.
23. Papaver obtusifolium (Desf., Fl. atl. I [1798] 407) Fedde
emend. var. Barbeyi Fedde. — Typus in Herb. Barbey-Boissier.
(10) FRIEDRICH FEDDE. PAPAVERACEÆ NOVA VEL NOTABILES, 447
Herba annua humilis a basi multieaulis 20 em. eum peduneulis alta.
Caules complures erecti vel adscendentes vel in parte inferiore pro-
eumbentes, rursus ramosi, patenter setulosi. Folia basalia ambitu
obovato-oblonga profunde et irregulariter dentata, fere runcinata,
paulatim in petiolum angustata et usque ad basim decurrentia, 6-8 cm.
longa, caulina pinnatilobata lobis oblongis subacutis integris in
petiolum alatum angustata, paullo quam basalia minora. Peduneuli
alabastrorum satis dense, florum capsularumque sparsim setulis
adpressis armati. Alabastra ellipsoidea ad apicem late euneata, sparsim
setulosa 1,5-1,75 cm. longa. Flores satis magni, 4 cm. diametro. Petala
latissima fere subreniformia, vinoso-purpurea, paullo supra basim
macula nigra colorata, 2 em. longa, 4 em. lata. Capsula obovato-
oblonga, indistinetissime costata, ad basim in stipitem brevissimum
toro fere æquilatum angustata, 1.25 cm. longo. Discus planus, capsula
subangustior, erenis latis rotundis sieeis valde inter se tegentibus
marginatus, stigmate 7-radiato radiis disei marginem non attingentibus.
Palästina : Vallée du Cedron (Barbey, Herb. au Levant 1880,
n. 28]).
Vielleicht eine eigene Art! Die Pflanze ist ausgezeichnet durch
ihren niederliegenden Wuchs und durch die subruneinaten Grund-
blätter.
24. Papaver humifusum Fedde nov. spec. — Typus in Herb.
Boissier.
Herba depressa humifusa, vix 5 em. alta, multieaulis. Caules pro-
strati vel vix subadscendentes, 5-6 em. longi, subpatule sericeo-setosi.
Folia radicalia petiolata petiolis densius et subpatule, laminibus
sparsim et adpresse setulosis, pinnatipartita segmentis pinnatilobatis
ovatis, lobis ad apicem latissime cuneatis vel subrotundatis, cum
petiolis 3-5 em. longa, caulina conformia. Peduneuli adscendentes
sparsim adpressiuscule setulosi. Alabastra ovoideo-subglobosa, ad
apicem rotundata, sparsim et adpresse pilosa, 0,75-1 em. longa. Flores
1,5-2 em. diametro. Capsula (immatura) oblongo-subovoidea, 0,75 cm.
longa. Diseus subconvexus crenis latis rotundato-obtusis inter se
tegentibus stigmate 6-radiato marginem disei non attingente.
Syria : Antilibanon, Felder nahe bei Damaskus (Gaillardot
n. 1516).
Die Kapselform und die Diskuszähne weisen auf Pap. obtusifolium
hin, der ganze Habitus indessen ist von dieser Art und allen ihren
Formen gänzlich verschieden.
25. Papaver Postii Fedde nov. spec. — Typus in Herb. Barbey-
Boissier.
Herba perennis (?) radice robusto perpendieulari, caule brevi multi-
ramoso patenter cinereo-setuloso, cæspitosa, multiscaposa, 10-15 em.
alta. Folia basalia et caulina conformia, simplicia, pinnatim irregu-
lariter dentata, modo 1-2 em. longa. Peduneuli subscaposi numerosi
448 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (11)
subundulati, sparsim setulis brevibus adpressis instructi. Alabastra
ovoidea, patenter piloso-setulosa, vix 0,75 em. longa. Flores non vidi.
Capsulæ obovoideo-turbinatæ, infra in stipitem brevem, at distinetum,
toro angustiorem angustatæ, plus minusve distinete costatæ, circiter
0,75 em. longæ. Discus planus erenis rotundatis seariosis inter se plus
minusve tegentibus, stigmate 6-7 radiato radiis dense papillosis disei
marginem non attingentibus.
Nord-Syrien: Nusairy (?) Mts. (Post 1890, n. 3!).
Ohne Zweifel mit Pap. obtusifolium verwandt, aber im Habitus
verschieden. Bemerkenswert durch seinen rasigen Wuchs und die
ausserordentlich kleinen Blätter.
26. Papaver apicigemmatum Fedde nov. spec. — Typus
in Herb. Boissier.
Herba annua, usque ad 50 em. alta, pilis setulosis patulis hispida.
Caules erecti ramosi. Folia basalia longipeduneulata, pinnatipartita,
rhachi distincte alata segmentis inferioribus parvis distantibus obovato-
rotundatis integerrimis vel erenato-lobatis, segmento terminali magno
subrotundato-trilobato lobis erenato-ineisis, cum petiolo eireiter 10 em.
longa. Folia caulina pinnatifida, inferiora segmentis ovato-lanceolatis
grosse et irregulariter serrato-dentatis, ad apicem cuneatis setula
terminatis, superiora segmentis lineari-lanceolatis ad apicem acutis
subeallosis seta terminatis; folia omnia supra sparsissime setulosa.
Peduneuli longi adpressis setulis albieantibus obtecti. Albastra sub-
rotundata ad apicem subito apiculata, setulis patentibus, albieantibus
obtecta, vix 1 em. longa. Flores non vidi. Capsula turbinata, 0,75 em.
longa, indistinete costata. Diseus subplanus erenis obtusissimis inter
se tegentibus et stigmatibus 6 disci marginem subattingentibus
instructus.
Lycien : Ak-Dagh, am Fusse des Gebirges (Bourgeau 1860!).
In der Kapselform ähnlich dem Papaver obtusifolium var. lævi-
gatum, in den Grundblättern dem Pap. stylatum und Pap. syriacum.
Bemerkenswert durch die Form der Kapsel.
97. Papaver stylatum Boiss. et Bal. var. psammophilum Fedde
nov. spec. — Typus in Herb. Barbey-Boissier.
Caules brevissimi. Folia omnia fere radicalia, lyrato-pinnatipartita
vel pinnatipartita, breviora plerumque vix 5 em. longa, caulina fere
nulla minima. Peduneuli 10-15 em. longi subscaposi.
Cilicien : Sandige Dünen bei Mersina (Siehe, bot. Reis. Cilic.
n'1381)
Wahrscheinlich nur eine Sandform !
(Fortsetzung folgt !)
449
Die Gattung BERBERIS (Euberberis).
Vorarbeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
(Suite.)
IT. Blätter 0,7-1,1 cm. breit, mit Hypoderm und Papillen.
45. Berberis Soulieana C. K. Schn.', nom. nov.
? B. stenophylla Hance, in Jour. of bot. (1882), 257, nec Lindley (1864).
Ich hielt anfangs diese stenophylla nur für eine reichblütigere Form
der sanguinea ; allein ich erhielt aus Hort. Vilmorin (n. 1005) Exemplare,
die aus Samen erzogen worden waren, den Farges 1897 in Szechuan zu
Tschin-tscheou gesammelt hatte. Diese scheinen mir vorläuflg identisch
mit Hance’s Pflanze, die ich allerdings nicht vergleichen konnte. Herrn Vil-
morin hat ferner unter n. 826 mir etwas ganz Aehnliches gesandt, das
nur in der Form der Blätter ein wenig abweicht. Ob es sich hier etwa
um eine Varietät handelt, muss ich vorläufig dahingestellt sein lassen.
China : nach Franchet : Szechuen, ad Chung-king [E. H. Parker];
nach Diels : Nan-chuan [v. Rosthorn n. 2038].
Zu dieser Subsection dürfle noch zu stellen sein :
46. Berberis levis Franch., in Bull. Soc. bot. France (1886), 386.
Hauptmerkmale nach Franchet : folia! anguste lanceolata, integerrima
vel parce et subtiliter dentato-spinulosa ; flores 15-40 fasciculati.
Blätter 10-12 : 1-1,8 cm. ; Blütenstiele 15-20 mm.
China: Yunnan, ad Mao-kou-chan (Delavay n. 495]; ad coll. Pi-iou-se,
2200 m. [Delavay n. 893]; in monte Hee-chan-men [Delavay n. 993].
Seer. 7. LATIFOLIÆ
Folia sempervirentia, subcoriacea vel chartacea, obovato-elliptica vel
? Ich teilte Herrn Vilmorin mit, dass die mir von ihm als sanguinea gesandte
Berberis nicht diese, sondern höchst wahrscheinlich B. stenophylla Hance sei
und neu benannt werden müsse. Er schrieb mir daraufhin, dass er sie gern
dem Herrn Abbé Soulie in Yargong sur le Mékong in China widmen möchte,
welchem Wunsche ich natürlich entspreche.
! Nach Citerne haben die Blätter ein Hypoderm aber keine Papillen.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1905. 30
450 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). 1905 (47)
elliplica, satis magna, subtus papillosa; flores fasciculati vel peduneulo
nudo subcorymbosi. spinæ normales.
Die Latifoliæ bilden nur eine ganz provisorische Sektion.
A. Blätter ganzrandig, deutlich gestielt, Blüten zu 3-6 gebüschelt,
Griffel deutlich.
47. Berberis latifolia R. el P., Fl. peruv. IIl., 52, 1. 282a (1802).
Ich sah nur ein steriles Originalexemplar. Es erinnert in den Blätlern
an 138. B. glauca oder 139. B. Lehmannı.
Peru: Palo-Amarillo, Huajampe [Pavon].
B. Blätter meist fein und entfernt dornzähnig, Stiele kurz,
über stielähnlicher Scheide abgegliedert; Blüten bald nur gebüschelt,
bald gleichzeitig in gestielten Scheindolden.
48. Berberis nigricans 0. Kize., Rev. gen. I., 10 (4891).
Des Autors Angaben sind sehr dürftig. Ich sah jedoch ein Original-
Exemplar. Wenn Kuntze von einer « inflorescentia 3-15 cm. longa
subpaniculata » spricht, so kann man sich aber leicht ein ganz falsches
Bild machen. Es drängen sich nur die Kurztriebe an den Inflorescenz-
sprossen derart, dass eine etwas scheinrispige Inflorescenz entsteht.
Leider war das mir vorliegende Exemplar zu unvollkommen, um die
vielleicht etwas abweichenden Sprossverhältnisse näher zu untersuchen.
Diese Art erinnert in manchem an 129. B. guilache.
Costa-Rica : Vulcan Irazu, 2600-3000 m. [O. Kuntze].
SECr. 3. TINCTORIÆ
Folia decidua vel subsempervirentia, plerumque obovalo-oblonga vel
oblanceolata, nunquam hypodermate instructa, sed fere semper papillosa ;
flores raro fasciculati, plerumque subcorymbosi vel racemosi vel pedun-
culo longo subpaniculati; styli distincti, brevi vel nulli; ovula 1-4.
Die Arten welche ich hier vereinige. sind bisher fast immer unter den
Namen aristata und umbellata vereinigt worden. Wenn wir nun Hooker f.
and Thomson’s lange Erläuterungen in Flor. Ind. 222 ff. lesen, in denen
die « Variabilität » dieser beiden Arten behandelt wird, so gewinnen
wir den Eindruck, dass beide Autoren ihr reiches Material nicht allzu
kritisch durchgearbeitet haben. Das Gleiche ist ja auch bei ihrem B. vul-
garis der Fall. Obwohl ich das Material aus Kew noch nicht einsehen
konnte, so zeigte doch schon eine Untersuchung der mir vorliegenden
Exemplare. dass wir es hier mil einer Reihe von Formen zu tun haben,
die sich auf den ersten Blick gewiss oft sehr ähneln, nichtsdestoweniger
aber schon ihrem Vorkommen nach sich in getrennte Arten scheiden. Da
nun überhaupt die allermeisten Berberis-Arten in ihrem Vorkommen
auf ein relativ eng umgrenzies Gebiet beschränkt sind (es sei denn, dass,
wie bei vulgaris, die Grenzen der ursprünglichen Verbreitung durch
Zutun des Menschen erheblich erweitert wurden), und da gerade die
(48) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 451
<entralasiatischen Arten oft sehr lokalisiert scheinen, so ist es für den,
der die Gattung näher kennt, ohne weiteres fraglich, dass Formen aus
Kashmir, dem Nilghiri-Gebirge und von Ceylon identisch sind. Ich hoffe
im Gegenteil beweisen zu können, dass wir es hier mit einer ganzen
Reihe wohl unterschiedener Arten zu tun haben.
Subsect. a. EUTINCTORLE
Früchte mit deutlichem, 0,5-2 mm. langem Griffel, Ovula meist 2 (1-3),
kurz gestielt.
A. Zweige stets kahl (bei B. Huegeliana zuweilen sehr fein behaart).
I. Blätter unterseits nicht papillös.
a. Zweige rundlich, Blätter unterseits hellgrün, nicht bläulich bereift.
49. Berberis aristata DC. Syst. Il, 8 (1821), nec Auct. plur. !
B. chitria Hamilt., Herb., ex parte.
B. floribunda Wall., Cat. n. 147%, ex parte.
? B. angustifolia Roxb., Hort. Bengal. 87, ex Fl. ind. Il., 182 (1832).
B. coriaria Royle, ex Ldl. Bot. Reg. XXVIL, t. 46 (1841).
B. aristata var. ß. floribunda Hk. f. et Th., Fl. Ind. IE, 222 (1855), ex
parle.
De Candolle sagt in seiner Beschreibung ausdrücklich : rami teretes,
pallide grisei.....; racemi foliis paulo longiores, patuli, sat racemis
B. vulgaris similes. Seine Beschreibung stützt sich auf Exemplare die
Buchanan (Hamilton) in Nepal gesammelt und im Herbar als chitria
bezeichnet hat. Buchanan hat aber augenscheinlich auch andere Formen
unler dem gleichen Namen verbreitet und solche hat Lindley 1823 im
Bot. Reg. t. 729 beschrieben. Diese Lindley’sche Art ist es, welche mit
Unrecht für identisch mit aristata DC! gehalten wurde und noch heute
als aristata schlechthin gilt. Sie hat aber purpurbraune, behaarte Zweige
und rispige Blütenstände ; vergl. Subsect. b. Chitriæ. De Candolle’s
Pflanze hat Royle 1841, 1. c. als coriaria neu beschrieben und abgebildet.
Die Tafel zeigt rote Früchte, diese werden aber zuletzt pflaumenrot und
sind leicht beduftet. Bei Besprechung der Hybriden und Gartenformen
in einem späteren Aufsatze werde ich auf diese Art zurückkommen.
Himalaya : Garhwal [Duthie n. 22547], Distr. Jaunsah [Duthie
an. 21090], nach De Candolle : Nepal [Buchanan (Hamilton).
b. Zweige kantig, Blätter unterseits bläulich bereift.
50. Berberis Huegeliana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofimuseum Wien.
Frutex; ramuli annolini angulati, flavescentes, glabri vel subglabri,
spinæ normales, 1-5-fidæ, acutæ sed tenues, flavo- brunneæ; folia lis
B. linctoriæ similia oblonga, apice vix acula, inferne gradalim cunealo-
atlenuala, petiolata; rete nervorum utrinque elevatum; racemi c. Â0-
48 flori, infer ne subcompositi; petala sepalaque interna obovato- oblonga,
152 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (49)
integra, subæquilonga ; filamenta apice connectivo brevi coronata
antheris longiora ; ovaria ovato-oblonga; ovula 2, brevi-petiolata; styli
distincti; fructus ?
Internodien ec. 2 cm.; mittlere Dorne 0,3-2 cm.; Blätter 3 : 1,2-
4,5 : 1,7 cm.; Stiel 0,3-0,7 em. ; nackter Blütenstandstiel c. À cm., Blüten-
stände bis 5,5 cm.; Blütenstiele 5-10 mm.; Brakteen c. 2 mm.: Blüten-
durchmesser ce. 10 mm.
Steht in der Tracht tinctoria nahe, aber die Blätter zum Teil gegen
die Spitze 1-Azähnig und unterseits nicht papillös. Auch die Nervatur
der Blattunterseiten ist bei finctoria viel schwächer und wéitmaschiger.
Himalaya : wohl Kaschmir [Hügel n. 4030].
Il. Blätter unterseits deutlich papillös, meist lebhaft bläulich.
5l. Berberis tinctoria Lesch., in Mem. Mus. Paris (1822), 306.
S.-Vorderindien : Nilgiri Hills [Hohenacker n. 1126 ; Perrolet
n. 25; Gardner).
Ceylon : 2000 m. [Thomson].
B. Zweige fein behaart.
I. Blätter unterseits meist bläulich und papillôs, ganzrandig,
mehr länglich, Blütenstände vorwiegend deutlich traubig.
52. Berberis Wightiana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofm. Wien, sowie Berlin und München.
Frutex; ramuli angulati, flavescentes, minutissime puberuli, hine
- inde flexuosi; Spin æ normales, 1-3-fidæ, flavæ, subtus subsulcatæ, folia
nune jis B. tinctorie, nunc iis B. ceylanicæ similia, obovato-oblonga vel
obovala, apice fere semper rotundata, nervis lateralibus utrinque
distincte elevatis, raro 1-2 dentata, sublus glaucescentia vel tantum
pallidiora ; flores plerumque racemosi, 7-12 flori hinc inde fasciculat
vel subcorymbosi; ceterum ut in B. tinctoria".
Internodien 1,5-2,5 cm.; Dorne bis 3 cm.; Blätter 2 : 1-3 : 1,5 oder
2,9 : 1-4 : 1,2 cm.; Blütenstände 2-4 cm. lang, Blülenstiele 8-18 mm.
(die längsten bei den grundständigen, gebüschelten Blüten).
Da es ziemlich sicher scheint, dass B. ceylanica auch im Nilgiri-Gebiet
vorkommt und ebenso finctoria in Ceylon, so dürfte die Annahme, dass
Wightiana eine Hybride ceylanica X tincloria darstellt, begrünäet sein.
In der Tat sind die tinctoria und ceylanica im Typus sehr gut ver-
schieden und die Exemplare der Wightiana machen vielmehr den
Eindruck von Hybriden als von einfachen Mittelformen zwischen
2 Varietäten einer Art.
S.-Vorderindien: Nilgiri Hills [Wallich n. 4476; Wight n. 50° und 511.
1 Einmal fand ich 3 Ovula, von denen das eine wie bei chitria länger
vestielt war.
2 Nach Wight and Arn., Prodr. Fl. Penins. Ind. or. I, 16 (183%) soll unter
n. 50 nur Mahonia nepalensis var. leshenaultii ausgegeben worden sein, es liegt
aber im Herb. Berlin. München und Wien unter dieser No auch das Gleiche
wie unter n. 51.
(50) C. K. SCHNEIDER. DIE GATIUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 153
Il. Blätter unterseits nicht papillös, nicht bläulich, häufig entfernt
gezähnt, Blütenstände häufig büscheltraubig.
53. Berberis ceylanica C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
München und Hofm. Wien.
Frutex; ramulı angulali, cinereo-flavescentes, puberuli; spinæ nor-
males, 1-3-fid&, flavæ subtus sulcatæ; folia ovato-elliplica, obovata vel
fere obovato-rotunda, plerumque utrinque spinulis 1-4 instructa, late retı-
culata; flores plerumque 5-7 subcorymbosi, pedicelli elongali; sepala
interna obovato-rotunda petalis obovatis æquilonga, ceterum ut in
Huegeliana, fructus obovato-elliptica, stylo brevi apiculata.
Internodien 1-2 em.; mittlere Dorne 0,6-2 cm. ; Blätter 1,3-2,8 : 0,8-1,3
oder bis 4,5 : 2 oder 3 : 2,5! cm.; Stiele 0,2-0,5 em.; Blütenstände bis
fast 5 cm., zuweilen aber die Blätter kaum überragend, Blütenstiele
0,6-1,7 cm. ; Früchte (ohne Griffel) bis 12 : 5 mm.
Wie ich schon oben betonte, eine Lypische, von aristata, tinctoria und
Huegeliana, sowie den Umbellatæ gut verschiedene Art.
S.-Vorderindien: Nilgiri Hills, c. 2000 m. [Hook. f. et Th.].
Geylon : Pedrotalagalla [Wawra n. 1067]; Piduru Talagalla [Mayr
1886]; ferner ohne Ortsangaben [Hooker 1857; Thwaites n. 2405].
Subsect. b. CHITRLE
Griffel deutlich, Ovula 4, ungleich, da 2 entweder länger gestielt oder
höher inseriert sind.
Diese Subsektion umfasst nur eine Art, welche in den langgestielten,
im oberen Teil meist deutlich rispigen Blülenständen an die Polyanthæ
gemahnt, da aber bei var. sikkimensis die Blütenstände im Vergleich zum
Typ stark reduziert erscheinen und nur traubig sind, während das
Ovarium eine ganz identische Ausbildung hat, so füge ich B. chitria hier
ein, denn sie ist linctoria nahe verwandt.
54. Berberis chitria Ldl., in Bot. Reg. t. 729 (1823).
B. chitria Hamilt, Herb. ex parte.
B. aristata à. normalis Hook. f. et Th., Fl. Ind. 222 (1855).
B. umbellata Wall., Cat. n. 1474, et Hk. f. et Th., 1. c., ex parte.
B. aristata Auct. plur., z. B. Bot. Mag. t. 2549; nec DC.
Ich unterscheide :
var. a. typica C. K. Schn. : Blätter über I cm. breit, unterseits nicht
papillös, Blütenstände mehr oder minder rispig, meist über 10 blütig.
Himalaya: Simla c. 3500 m. [Thomson]; Mussoree [Hügel n. 45];
Nepal [Wallich n. 1474]; ferner ohne Ortsangaba [Dr. Stolitzka 186%;
Lady Sarah Amherst].
var. b. sikkimensis C. K. Schn., var. nov. : Blätter 2-3 : 0,7-1 cm.,
unterseits leicht papillôs, Blütenstände wenigblütig.
Diese Form sah ich im Herb. Berlin mit der Etiquette aristata
var. parviflora2 Hook. f. ei Th. aus Sikkim. Auf dem gleichen Spann-
bogen waren aber auch 2 Blütenzweige von B. orthobotrys, die schon
Kœhne als wahrscheinlich zu br achybotrys Edgew. gehörig bezeichnet
hatte. Mit aristata var. micrantha Hook. f. et Th. ist var. sikkimensis
nicht identisch.
Y
454 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (51)
Subsect. c. UMBELLATE
Griffel fehlend, Ovula meist 4 (3-5), fast sitzend.
A. Blüten in verkürzten oder gestreckten Büscheltrauben,
zuweilen in kurz gestielten Scheindolden, seltener deutlich traubig,
Blütenstiele kaum unter 4 cm. lang.
I. Blüten zu 1-5 gebüschelt oder scheindoldig, Blütenstand bis c. 3 cm.
lang, einjährige Zweige rotbraun, fast kahl und fast rundlich.
55. Berberis garhwalensis C. K. Schn., sp. n. — Typus in
Herb. Barbey-Boissier.
Frulex; ramuli annolini rubro-brunnei, vix angulati, glabri vel
subglabri; spinæ normales 1(-3)fidæ, vix sulcatæ; folia elliplico-
lanceolata vel ovalo-oblonga, acuta, integra vel brevidentala, subtus
paulo pallidiora, plus minus papillosa, utrinque late reticulala ; flores..... ;
fructus oblongo-elliptica.
Internodien 2-3 cm.; Dorne bis 1,5 cm.; Blütenstiele 10-20 mm.:
Frucht c. 10 : 6 mm.
Das Material, was ich von dieser Art sah, war allerdings unvoll-
kommen, so dass ich über ihre Stellung noch nicht ganz im Klaren bin.
Sie steht 84. B. ignorata nahe.
Himalaya : Garhwal, ec. 3000 m. [Duthie n. 21040], hierher wohl
auch Kumaon, bei Milum c. 4000 m. [Schlagintweit n. 9695, Bruchstück
- im Herb. München].
II. Blütenstände 5-8 blütig, büscheltraubig oder in gestreckteren bis
4 cm. langen Trauben, einjährige Zweige kantig, grau, fein behaart.
55a. Berberis Thomsoniana C. K. Schn., n. sp. — Typus in
Herb. Hofm. Wien.
B. aristata var. umbellata Hk. f. et Th., Fl. Ind. 1. c., ex parte.
Frutex; ramuli angulati, cinerei, puberuli; spin& normales 1-3-fidæ
vel null; folia oblonga, utrinque acuta, fere omnia integra; subtus
pallidiora, papillosa; flores plus minus racemosi; sepala interna obovata
petalis obovato-oblongis integris vix longiora; filamenta antheris duplo
longiora connectivo vix producto; ovula 3-4; fructus ovato-elliptica.
Internodien 2-3 cm.; Dorne bis 2 cm.; Blätter 2 : 1-4 : 1,5 cm.:
Blütenstiele 10-15 mm.; Frucht c. 10 : 6 mm.
Erinnert in den Blätlern an die ebenfalls in Sikkim heimische
B. ignorata, diese hat aber kahle, purpurne, rundliche Zweige und
gebüschelte Blüten. Das mir vorliegende Exemplar von Thomsoniana
ist nicht sehr gut erhalten.
Sikkim: c. 3000 m. [Hooker].
(52) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 455
B. Blüten in lang gestielten, c. 12-blütigen Doldentrauben,
Blütenstiele 5-9 mm. lang.
56. Berberis umbellata Wall., Cat. 1475, 1829 ex parte.
Ich war lange im Zweifel, was man als B. umbellata Wall. sens. strict.
anzusehen habe. Leider kam mir ein Original nicht zu Gesicht und
ein mir vorliegendes Exemplar von aristata var. umbellata Hk. f. et Th.
stimmt nicht mit Hookers Angaben (in Fl. brit. Ind. I., 140!) : flowers
subumbellate on a longe naked peduncle. Dass hier nicht chitria gemeint
sein Kann, geht aus dem Hinweis : stigma flat sessile, hervor. Und auf
chitria müsste man raten, da Hooker, 1. c., die Figur im Bot. Mag. t. 2549
ciliert, ja von diesem Bilde in Flor. Ind. 224 ausdrücklich sagt : the
plate of aristata (2549) well represents Wallich’s and our wmbellata !
Meines Erachtens stellt aber t. 2549 die chitria dar! Nun sah ich im
Herb. Barbey-Boissier ein Exemplar aus Nepal (woher auch Wallich’s
Originale stammen sollen), bei dem tatsächlich die Blüten an der Spitze
eines c. 3 cm. langen nackten Pedunculus doldig-traubig gedrängi stehen,
die Früchte aber griffellos sind. Schon der Sammler Duthie hatle es
als umbellata Wall. ausgegeben und ich zweifle nicht, dass wir hier die
echte Art dieses Namens vor uns haben. Die Zweige sind grau, leicht
kanlig und mit feinen Haarresten bedeckt, die Dorne meist einzeln,
bis 2 cm. lang; die fast stets ganzrandigen, leider nur in spärlichen
Resten erhaltenen Blätter zeigen unterseits ziemlich deutliche Papillen.
Himalaya: Nepal, Kali Valley, c. 3500 m. [Duthie n. 2696].
Zur Sect. Tinctoriæ dürften ferner gehören :
57. Berberis afghanica C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofm. Wien u. and.
Frulex; ramuli flavi, fere angulati, subglabri; s pin æ flavæ, normales
4-5-fidæ, subtus vix sulcatæ; folia obovato-lanceolata, utrinque 2-3 den-
tata, supra late reticulala, subtus cinerea, parum reticulala, papillosa ;
inflorescentiæ c. 8-18 floræ fasciculato-racemosæ ; pedicelli graciles,
ovula 3, subsessilia ; styli satis distinel.
Internodien 8-25 mm.; Dorne 1-1,8 cm. ; Blätter (nur zum Teil
vorhanden) 1,5-2,5 : 0,5-1,2 cm.; Blütenstände bis 2 cm.; Stielchen
5-10 mm. (Blüten nicht erhalten).
Diese als aristata micrantha in den Herbarien liegende Form Kann
der Beschreibung nach : folia valde coriacea, 1-3 pollicaria, racemis
elongatis nutantibus etc. nichts mit micrantha zu tun haben. Ich muss
sie, trotzdem das Material recht wenig gut erhalten ist, als eigene Art
anführen, zumal micrantha von Nepal bis Bhutan vorkommen soll
und afghanica somit weit getrennt davon auftritt.
Afghanistan: [Herb. Griffith n. 121].
58. Berberis Petitiana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofmuseum Wien.
Frutex; ramuli biennes glabri, rotundati, cinereo -brunnei, sub-
flexuosi; spinæ foliis ex parte longiores, tenues, subtus sulcatæ, flavo-
brunneæ ; folia oblanceolata, apice obtusa, mucronata, margine integra,
ulrinque tenue reticulata, subtus glaucescentia, papillosa, fere sessilia ;
flores 2-4 pedunculo brevi subcorymbosi, longe pedicellati, folia vix
vel paulo superantes.
456 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SR.). 1905 (53)
Internodien ec. 2 cm.; mittlere Dorne 1,8-3 cm., seitliche c. !/s kürzer;
Blätter 1.2-3 : 0,4-1,2 cm.; Blütenstiele c. 12-15 mm.; Blüten und
Früchte sonst noch unbekannt.
Diese abyssinische Art ist bisher immer für finctoria ausgegeben
worden, sie steht ihr wohl nahe, ist aber durch die langen Dornen,
die feineren, längeren Papillen der Blätler, sowie in den wenigblütigen
Scheindolden wohl unterschieden. Leider sah ich nur ein einziges
Exemplar.
Abyssinien: Menisa [Dillen. et Petit].
Vielleicht ist mit dieser Art identisch B. Holstii Enel., die Pflz.-Welt
O.-Afrikas, Teil C.. 181 (1895); die Beschreibung Englers stimmt recht
gut auf mein Exemplar, nur werden bei Holstii keine Blütenstände und
Blüten erwähnt. Da diese viel südlicher, in Usambara [Holst n. 427] (in
trockenen Hochwäldern, um 1800 m.) auftritt, möchte ich vorläufig ihre
Identität mit der abyssinischen Art nicht ohne weiteres für sicher halten.
Von Petitiana und Holstii sicher verschieden ist
59. Berberis Forskaliana C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Barbey-Boissier.
Frutex; ramuli annotini glabri, vix angulati, violacei; spinæ satis
valide, 3-fidæ, flavæ, subtus sulcatulæ; folia parva, biformia, inferiora
(juvenilia) longe peliolata rotunda spinoso-dentata, superiora brevi-
ovala vel elliptico-lanceolata spinoso-dentata vel integerrima el spinis
_breviora, omnia utrinque (parte inferiore distinclius) reticulata, subtus
albescentia papillosa vel fantum pruinosa ; flores ?
Internodien c. 7 mm.; mittlere Dorne bis 1,5 em.; Blätler z. T. bis
fast 3 cm. lang gestielt und dann c. 1,8 cm. Durchmesser, sonst 7 : 5-
17:9 mm.
Zum Teil stellt das vorliegende Exemplar Jugendstadien dar, allein
_ein Teil der Zweige scheint die entgiltige Gestaltung zu zeigen und
stellt dann eine durch reiche Dornenentwicklung, kleine, derbe und
papillöse Blätter an trocken-heisse Standorte angepasste Art dar, die
vielleicht auf Grund der (zur Zeit noch unbekannten) Blüten einer
anderen Sektion einzureihen ist.
Arabien : am Schibam über el Ejan [Schweinfurth n. 1682].
Secr. 9. ASTATICÆ
Folia sempervirentia vel subpersistentia, supra pallescentia, subtus
albescenlia, conspicue papillosa; flores racemosi vel fasciculati; ovula 3-5,
sessilia ; styli breves vel satis longi; spinæ normales.
Die hier vereinigten 2 Arten schliessen sich eng an die Tinctoriæ
an und sind durch das bleiche Grün der Blätter und die graugelben
Zweige auffällig.
A. Blätter immergrün, dick lederig, breit eiförmig oder eielliptisch,
Blütenstände in zusammengezogenen, die Blätter nicht überragenden
Trauben oder in Büscheln.
60. Berberis asiatica Roxb. in DC. Syst. IL, 13 (1821).
B. hypoleuca Ldl., in Jour. Hort. Soc. Lond. Il., 246 (1847).
(54) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 457
var. a. typica C. K. Schn. : folia fere omnia utrinque 2-3 dentata;
inflorescentiæ breviracemos®, ad c. 25-floræ.
Himalaya : Mussoree [Wawra n. 1465]; O.-Himalaya [Griffith
n. 123]; Nepal [Wallich n. 1%77].
var. b. Clarkeana C. K. Sch. var. nov. : folia fere omnia integra,
magis rotundato-elliptica ; flores ad e. 8-10-fasciculati.
Bengalen: Parasnath, c. 1000 m. (Hooker f.; Clarke n. 534714 B.].
B. Blätter sommergrün oder halbimmergrün, dünn, lanzettlich,
Blüten meist in gestreckten, die Blätter überragenden Trauben.
61. Berberis lycium Royle, in Trans. Lin. Soc. XVII, 94 (1837).
? B. angustifolia Roxb., vel. unter 49. aristata.
2 B. ceratophylla Don., Syst. of Gard. I., 115 (1831).
In Kultur als B. umbellicata, glaucescens oder vulgaris elegans.
Himalaya: Kaschmir, Pir Panjal-Pass |Hügel n. 871]; N.-W.-Hima-
laya c. 2-3000 m. [Thomson]; Simla [Schlagintweit n. 5064]; ohne Orts-
angabe [Wallich n. 1474 (ex parle)]; ohne Sammler : Prov. Kotgar ? im
mitlleren Himalaya.
An B. Iycium schliesst sich den Angaben des Aulors gemäss an :
62. Berberis pallens Franchet, Plant. Delavay. 36 (1899).
Hauptmerkmale : rami angulati, cortice rubro-fusco, lucido, facile
detersili; folia coriacea.
Wenn Franchet sagt, die Blätter seien wohl /yciumähnlich « mais
elles sont plus petites et deviennent après l’anthèse fortement réticulées
en dessus,» so übersieht er, dass das bei lycium ebenso der Fall ja
manchmal geradezu ausserordentlich markant ist, allerdings scheint bei
pallens das Nervennetz engmaschiger, da Franchet noch hinzufügt
«comme celles de integerrima. » Aus seinen Angaben über Blüten und
Blütenstände lassen sich durchgreifende Unterschiede gegen lycium
nicht entnehmen.
China : nach Franchet : Yunnan. prope Lang-kong, 3200 m.
[Delavay].
SECT. 10. HETEROPODÆ
Folia decidua, plurima integra, obovata vel obovato-oblonga vel
oblanceolala ; flores fasciculato-racemosi vel subcorymbosi vel racemosi
racemis inferne compositis ; fructus satis magni; styli nulli.
Die Heteropodæ scheiden sich in 2 Gruppen :
Subsect. a. EUHETEROPODE
Ovula 4-6, ihre Stiele 3-4 mal so lang als die Eichen, Früchte kugelig,
Blätter oberseits mit (allerdings sehr selten auftretenden) Spaltöffnungen.
63. Berberis heteropoda Schrenk, Enum. pl. nov. I., 102 (1841). -
B. sphærocarpa Kar. et Kir., in Bull. Soc. nat. Mosc. XV., 376 (1842).
B. heteropoda var. cerulea Rel., in Act. Hort. Petrop. V., I., 227 (1877),
non differt!
Eine durch die Ausbildung der Samenanlagen sehr gut gekenn-
zeichnele Art, die auch in unseren Gärten kultiviert wird.
458 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (55)
Central-Asien : Dzungarischer Alatau [Karelin et Kirilow n. 1176;
Bunge 1842; Schrenk ; ©. A. Meyer 1842; Semenow; Turezaninow 1846;
Fedjenko], nach Maximowicz auch Altai, Thianschan, N.-Mongolei.
Nach Franchet soli diese Art auch in China : Yunnan, prope Ho-kin,
3000 m. [Delavay n. 1047] auftreten, er versieht allerdings diese Angabe
im Bull. Soc. Bot. France (1866) mit einem (gewiss gerechtfertigten) ?. —
Was Regel, 1. c., als var. densiflora aus Turkestan [Fedjenko] beschreibt,
ist mir fraglich.
Subsect. b. TSCHONOSKYANE
Ovula 2, fast sitzend, Früchte rundlich- oder länglich-elliptisch, Blätter
(wie es scheint) stets ohne oberseitige Spaltöffnungen.
A. Blüten in 3-5-blütigen gestielten Scheindolden (oder
auch nach Regel in c. 5-8-blütigen Trauben), Früchte fast rundlich;
Zweige nicht kantig.
64. Berberis Tschonoskyana Rgl., in Act. Hort. Petrop.
(1873), 421.
B. Sikokiana Yatabe, in Tokio Bot. Mag. V., 283 (1891).
Ich fand im Herb. Barbey-Boissier 2 Exemplare aus Japan, die mit
Regels und Yatabes Angaben gut stimmen. Wenn Regel das Fehlen der
Dorne betont, so ist darauf doch kein solches Gewicht zu legen, wie Yatabe
es tut. Die mir vorliegenden Fruchtexemplare (Blüten finde ich nirgends
beschrieben) besitzen sehr kurze einfache Dornen. Die jungen Früchte
zeigen nur 2 fast sitzende Samenanlagen.
Japan : Kiuschiu, Prov. Bungo [Kobari? n. 114; Kusumi? n. 12];
nach Yatabe : Hondo, Prov. Tosa [Yatabe] und hier wohl auch (nach
Regel) [Tschonoski].
B. Blütenstände 10-20-blütig, traubig, am Grunde meist cymös
verästelt; Früchte länglich-elliptisch; Zweige kanlig.
65. Berberis oblonga C. K. Schn. comb. nov.
B. heteropoda var. oblonga Rgl., in Act. Hort. Petrop. V., 1, 227 (1877).
? B. heteropoda var. elliptica Rgl., 1. c.
Turkestan: Tschatkal, c. 2500-3000 m. [Regel 1876]. — Maximo-
wiez zieht, in Act. Hort. Petrop. XI., 41 (14890) zu heteropoda oblonga
Exemplare aus Kansu und Szetchuan, deren Zugehörigkeit mir denn
doch recht zweifelhaft erscheint.
SECT. 11. INTEGERRIMÆ
Folia decidua, lanceolata, oblongo-elliptica, obovato - oblonga et
interdum obovato-rolunda, integra vel dentata, fere semper cinereo-
viridia, utrinque æqualiter anguste reticulata, subtus vix vel paullo
pallidiora, plerumque distincte petiolata; racemi plerumque elongati,
(56) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 459
densiflori; ovula 2-3, brevipetiolata vel funiculo ovulis subæquilongo sti-
pitala; styli nulli vel subnulli; spinæ normales sed sepe maximæ.
Die Arten dieser Gruppe sind oft nicht leicht auseinander zu halten.
Die von mir unterschiedenen Formen bedürfen noch weiterer Beob-
achtung, da das Vorkommen von Papillen und oberseitigen Spalt-
öffnungen auf den Blättern nicht immer konstant erscheint. Auf die
Ausbildung der Dorne ist wenig Gewicht zu legen, da diese lokalen
Schwankungen unterliegen dürfte. — In mancher Hinsicht zeigen die
Integerrimæ Anklänge an die Asialicæ, stehen aber den Sinenses und
Vulgares näher.
A. Blätter ohne oberseitige Spaltöffnungen.
I. Blätter schmal-lanzettlich, höchstens 8 mm. breit.
66. Berkeris Garoli' C. K.Schn.
B. integerrima var. stenophylla Maxim., Fl. tangut. 29 (1889); nec
B. stenophylla Ldl., non Hance.
var. a. typica C. K. Schn. : Racemi c. 9-14 flori; pedicelli c. 5-6 mm.
longi ; fructus 7-9 : 5-6 mm.
S.-Mongolei: Ordos [Potanin 1884].
var. b. Hoanghensis C. K. Schn. var. nov. : Racemi pluriflori; pedicelli
c. 3 mm. longi; fructus minores, vix Supra 5 : 3 mm.
China : Kansu, Tangut [Przewalski 1880]; Hoangho-Thal [Futterer
et Holderer n. 164 et 165]; ferner im westl. Teil des Gebietes [Potanin
1885].
II. Blätter breiter.
67. Berberis nummularia Bge., in Arbeit. naturf. Vereins
Riga 1., 130 (1847).
Diese Art wird meist mit integerrima vereint. Es ist unzweifelhaft,
dass beide Arten einander sehr nahe stehen und es Formen gibt, die
ich heute in ihrer Zugehörigkeit noch nicht sicher stellen kann. Allein
nicht minder fest steht, dass alle Bearbeitungen von asialischen Berberis-
Arten, wie sie vor allem Regel, Hooker el Thomson u. and. geliefert,
viel zu wenig Krilisch durchgearbeitet sind. Ich stehe gewiss nicht auf
dem Standpunkte aus jeder nur irgendwie auffälligen Form eine « Art »
zu machen. allein meine Studien haben mir gezeigt, dass die Gattung
Berberis sich-in viel mehr und zum grossen Teil ziemlich lokalisierte
Arten gliedert, als die meisten Autoren bis heute angenommen haben.
Jedenfalls erscheint es mir zunächst viel bedenklicher, mich auf den
Regel-Hookerschen Standpunkt zu stellen und unter Arten wie vulgaris
die extremsten Dinge zu vereinen ?, als einmal eine Scheidung alles dessen
zu versuchen, was wirkliche Abweichungen von den als typisch geltenden
Arten zeigl.
! Dem Andenken Carl Joh. Maximowiez’s gewidmet.
? Sagt doch Regel z. B. in Act. Hort. Petrop. V., I., 228 (1877) anmerkungs-
weise: « Die erneuerte Vergleichung der zahlreichen in Central-Asien vor-
kommenden Berberis lässt es mir jetzt fast richtiger erscheinen auch B. inte-
gerrima und B. sinensis noch zu dem Formenkreis von B. vulgaris zu stellen. »
Das heisst denn doch recht kritiklos arbeiten.
460 BULLETIN DE L'HERBIER BoISsiER (2me® sÉR.). 1905 (57)
B. nummularia ist im Allgemeinen nicht nur durch das Fehlen
oberseitiger Spaltöffnungen, sondern auch durch längere, dichter- und
kleinblütigere Blütenstände und kleinere Früchte ausgezeichnet. Ich
unterscheide vorläufig folgende Formen.
var. a. typica C. K. Schn. : Folia obovata vel obovato-suborbiculata,
subtus haud papillosa; racemi densi foliis duplo superantes; fructus
stylo brevissimo coronati.
Nach dem Originalexemplar : Blätter ec. 2,5 : 2 cm.; Stiel c. 7 mm.;
Fruchtstand ce. 6 cm.; Fruchtstiele 4-5 mm.; Früchte 5-6 : 3-4 mm.
Im Herbar Kæhne sah ich kultivierte Exemplare. die sehr wohl die
typische nummularia darstellen können. Bunge selbst sagt, dass die
Blätter junger Exemplare z. T. gezähnt sind und auch am Original-
Exemplar zeigen sich vereinzelt Zähnchen. Die Kuliurexemplare haben,
soweit es sterile Triebe sind, bis 5 : 3 cm. messende Blätter und
3-teilige, schwache Dorne, während die blühenden, von einem anderen
Orte stammenden Triebe auch in den Dornen mit dem Original überein-
stimmen.
Buchara : Karalau-Gebirge (oder ob Persien « Sirischta » ?')
[Lehmann n. 45].
var. b. Schrenkiana C. K. Schn. var. nov. : Folia obovato-oblonga vel
oblanceolata ; ceterum ut in a.
Da mir hiervon gute Exemplare vorliegen gebe ich die Hauptdiagnose
ausführlich :
Frutex; ramuli glaberrimi, nitidi, flavo- vel violaceo-brunnei, rotun-
dati; spin® fere semper 1-fidæ, interdum eodem ramo maximæ et
breves, haud sulcatæ, sed plus minus applanatæ; folia rigide papyracea,
rarissime dentala, utrinque anguste distincleque reticulala, concoloria ;
flores dense racemosi, racemi foliis plerumque longiores: petala quam
sepala paulo longiora, apice integra (an semper?); ovula 2 funiculo
ovis fere æquilongo slipilata.
Internodien 1,3-2,5 cm.; Dorne 1-3 cm.: Blätter 2 : 0,8-4 : 1,5 cm.;
Stiel 0,5-1,5 cm.; Blütenstände (oder Fruchtstände) bis 3-5 cm.,
c. 12-25 blütig; Frnchtstiele 4-6 mm.; Früchte c. 6-7 : 3 mm.
Turkestan (Songarei) : Tian-schan, 2500-3000 m. [Kuschakewicz ;
Przewalski 1887]; Ilitcol? [Semenow|; am Ili-Fluss [C. A. Meyer]; ohne
Ortsangabe [Schrenk ?; Fedjenko].
var. c. pyrocarpa comb. nov. (B. integerrima var. pyrocarpa Regl.,
in Act. Hort. Petrop. V., I., 228 [1877]) : Folia subtus distincte papillosa,
ceterum ul in var. b.
Vielleicht gehören die Exemplare aus Persien und Armenien einer
etwas abweichenden Varietät an, da sie etwas länger und mehr spitz-
lanzettliche Blätter haben, die von den Fruchtständen kaum überragt
werden, wogegen Regels Originale mehr an var. a. erinnernde Blatt-
formen und längere sehr cylindrische Trauben zeigen.
Turkestan : Tschatkal [Regel 1876].
N.-Persien : Prov. Aserbeidjan, Choi [Szovits n. 417].
! Bunge gibl nur an, dass nummularia mit integerrima zusammen gesammelt
wurde. Das Original dieser stammt vom Karatau.
2 An einem der Schrenkschen Exempl. (im Herb. Berlin) fand ich unter-
seits auf den Blättern die Papillen ziemlich entwickelt. Also ist vielleicht die
var. Schrekiana nur als Form der var. pyrocarpa aufrecht zu erhalten.
(58) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 461
Russisch-Armenien : [Szovils sine num.|.
var. d. Szovitsiana C. K. Schn. var. nov. : ramuli subsulcati, folia
lanceolato-elliplica; racemi tantum c. 10-12 flori foliis paulo longiores;
fructus majores.
Blätter 2 : 1-4: 1.8 cm.; Fruchtstände bis 3,5 cm.; Fruchtstiel 3-5 mm.;
Früchte c. 7-9 : 5 mm.
Eriwan: Ararat [Szovits n. 200 in Herb. Boissier].
Da in dieser Gegend Formen der Vulgares mit den Integerrimæ
zusammenireffen, so sind Hybriden nicht ausgeschlossen. Var. Szovit-
stana erinnert in vielem an B. orientalis.
B. Blätter mit (meist) zahlreichen oberseitigen Spaltöffnngen.
68. Berberis integerrima Bge., in Arb. naturf. Ver. Riga |.
129 (1847).
Von dieser Art, auf die sonst im wesentlichen die bei B. nummularia
var. b. gegebene Haupt-Beschreibung passt, unterscheide ich vorläufig
folgende Varieläten und Formen.
var. a. typica C. K. Schn. : Folia integra, obovato-oblonga, ad
3.9 : 4,7 cm.. sublus distincte papillosa; racemi c. % em. longi,
c. 15-flori; pedicelli 8-10 mm. longi; fructus c. 8 : 4 mm., alrosanguineæ
pruinosæ !, styli vix distincti.
Turkestan : Karatau [Bunge n. 44, Original!!]; am Sarafschan
[Lehmann].
var. b. Eriwanensis C. K. Schn. var. nov. : Folia plerumque brevi-
denlala, sæpissime elliptica, ad %& : 2,5 cm., subtus papillosa: racemi
2-4 cm. longi, 7-20 fiori; pedicelli tantum 4-5 mm. longi; fructus
subglobosi. 5-6 : 4-5 mm.
Eriwan : [Szovits] und Persien : Prov. Aserbeidjan. Gogan (in
Hortis) [Knapp|.
var. c. turcomanica Karel., apud Ledeb. Fl. ross. I., 79 (1842) : Folia
obovala vel obovaio-rotundala (inis B. nummulariæ typica simillima) sed
utin var. b. dentala, subtus haud papillosa; racemi €. 10-flori, ad 3 cm.
longi ; pedicelli 5-10 mm., fructus iis var. a. fere æqualia.
Das im Herbar Boissier liegende Original der turcomanica ist leider
sehr unvollkommen. Es beweist nur, dass diese zu dem Formenkreis
der integerrima gehört. Ich habe vorläufig den Namen turcomanica,
trotziem er der ältere ist, nicht vorangestellt. Es ist ja nicht ausge-
schlossen, dass die Bewertung der Formen und Arten auf Grund
immer reicheren und besseren Materiales eine andere wird, weshalb
ich mir die Entscheidung solcher Nomenklaturfragen für eine Mono-
graphie vorbehalte.
Mittleres Türkisch-Armenien: [Karelin].
var. d. densiflora comb. nov. (B. densiflora® Boiss. et Buhse, in Nouv.
Mem. Soc. Nat. Mose. XIl., 9 [1860]; B. pycnophylla Bienert, in Herb.):
Folia obovato-oblonga, integra vel dentala, 2,5 : 1-4 : 2 cm., sublus
! Das gilt wohl für die Früchte aller Integerrime.
? Es ist übrigens schon von Rafinesque. in Sylva. Tellur. 68, früher eine
B. densiflora publiziert worden, über die ich aber nichts in Erfahrung
bringen konnle.
DL
462 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (59)
in exemplariis auctorum haud papillosa, sed alia papillis plus minus evo-
lutis instrucla; racemi plerumque 20-vel pluriflori; pedicelli €. 5-6 mm.;
fruclus €. 5-6 :& mm.
Die Varielät ist vielleicht von var. a. nicht zu (rennen, sondern durch
alle möglichen Uebergänge in Bezug auf das Auftreten und Fehlen
der Papillen, die Länge der Blütenstiele, die Reichblütigkeit etc. mit
jener verbunden. Man kann als f. serratifolia (B. densiflora var. serrati-
folia Boiss., Fl. or. I., 103 [1867]) die Formen mit vorwiegend gezähnten
Blätiern und als f. macracantha (B. densiflora var. macracantha Boiss.,
l. c.; B. pachyacantha Bienert, in Herb., nec Koehne!) die Formen mit
über 3 cın. langen Dornen zusammenfassen. Etwa noch eine f. macro-
botrys zu unterscheiden, wie es Bornmüller, in Herb., vorschlug, scheint
kaum angängig. Die Originale in Herb. Boissier und die Bormüllerschen
Exemplare vom loc. class. zeigen lange dichte Trauben, im unteren
Zweigteile über 3 cm. lange Dornen und unterseits papillenfreie Blätter.
Ob die Papiilen zur Fruchtzeit noch auftreten, ist mir fraglich.
Die Strausschen Exemplare haben fast alle nur c. 12-blülige Trauben
und schmal-längliche Früchte, sowie vorwiegend ganzrandige Blätter
und papillöse Blattunterseiten, die Dorne wechseln. Ich glaubte erst
noch eine Varietät unterscheiden zu müssen, allein da die Früchte steis
nur halbreif scheinen und die übrigen Merkmale zum Teil in die der
echten densiflora übergehen, so habe ich schliesslich doch darauf
verzichtet, noch mehr Formen besonders abzutrennen.
Ebensowenig tue ich dies vorläufig mit den Haussknechischen
Exemplaren von Sihna, die sich an die Straussschen näher als an die
der typischen densiflora anschilessen. Auch Litwinow’s Exemplare aus
türkisch Armenien sind etwas abweichend.
Besonders erwähnt zu werden verdient ferner ein augenscheinlich
zu var. d. gehöriges Exemplar aus Persien, Prov. Irakadschmi [Strauss
1897], bei dem ich oberseitige Spaltöffnungen nicht finden konnle.
Transcaspien : Aschabad, Suluklü, ad fines Persiæ [Sintenis
n. 625, 6495 und 913].
Persien : Prov. Chorasan. Sultanabad [Strauss 1890]; an Grenze
von Afghanistan [Aitchison n. 650]; Prov. Kerman, inter Chabbis et
Kerman [Bunge], in mont. Kuh-i-Diwani [Bornmüller n. 2015 und 2018],
Jesd, ad Taft |Buhse n. 1292; Bornmüller n. 2017], in monte Kuh-i-Nasr,
3200 m. [Bornmüller n. 201%], in mont. Kuh-i-Häsar [Bornmüller
n. 2016]; Prov. Luristan, Schuturun-Kuh [Strauss 1888 und 1890];
Prov. Irakadjmi, Hamadan [Pichler 1882], in agro Echatanensi [Pichler
1882]; Prov. Masanderan (?) Weingarten a Kuh-Schah Salmon, bei
Dæscht-ærdschin, c. 2900 m. [Stapf 1835] und Zui-i-sæfia (?) bis herab
zum Kara-agatsch (Kuh-i-Karagatsch ?) [Stapf 1885]; Prov. Ardilan,
Sihna [Haussknecht n. 33a et sine num. 1867].
Türkisch-Armenien : in monlibus pr. Gaudan, c. 2000 m.
[Litwinow n. 450] und pr. Aschabad [Litwinow n. 449]; auf den Karten
finde ich nur ein « Aschabad » in Transcaspien (siehe oben), dagegen
in Türk.-Armenien ein « Sülüklü ».
var. ©. Buhseana ©. K. Schn. var. nov. : Folia parva, vix supra
4,5 : 0.8 cm., subtus haud papillosa, tenuissime remote serrala; racemi
brevissimi, vix 1,5 em. longi, 5-7 flori; pedicelli c. 4-5 mm.; fructus
majores, €. 9 : 5 mm.!, styli brevi distineti.
(60) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 463
Eine wie es scheint durch die relativ grossen Früchle gut ausge-
zeichnete kleinblättrige Form.
Nord-Gentral-Persia: Tscheschme [Buhse 1847 in Herb. Boiss.].
SECT. 12. SINENSES
Folia decidua, lanceolata, oblonga vel spathulata, raro oblongo-
elliptica, plerumque integra, lantum in B. Sieboldii semper circum-
serrala, Supra sæpe stomalibus instructa, sublus non nisi in B. elegans
et B. Thunbergü ex parte distincte papillosa ; flores fere semper
racemosi, inlerdum subcorymbosi vel subfasciculati, rarissime singuli;
ovula 4-2, raro 3-4; styli nulli vel brevissimi; spinæ normales vel in
B. Fendleri sepe plurifid®.
Diese Section ist nicht ganz einheitlich; immerhin fasst sie Elemente
zusammen, die sich untereinander näher stehen als den Arten anderer
Sectionen. Sowohl gegenüber den Integerrim& als auch gegenüber den
Vulgares sind fast sämtliche Arten dadurch ausgezeichnet, dass entweder
Blattform oder Blattnervalur abweicht. Im Uebrigen ergeben sich die
Unterschiede innerhalb dieser Section aus den Gruppen.
Subsect. a. EUSINENSES
Blätter ohne oberseitige Spaltöffnungen, nicht papillös, meist ganz-
randig und Trauben verlängert oder Blätter mehr minder papillös und
Blüten zumTeil scheindoldig oder einzeln; Ovula 1-4, Früchte nie kugelig.
Gewisslich klingen die Arten der Creticæ, die der oberseitigen Spalt-
öffnungen ermangeln, an die Eusinenses an, doch stehen sie den
typischen Arten jener Untergruppe viel näher. Anderseits sind B. Thun-
bergi, elegans und auch Fendleri und canadensis in manchem von
sinensis und iberica abweichend. Fortgesetzte Untersuchungen werden
eben lehren müssen, ob nicht doch eine weitere Scheidung notwendig ist.
A. Blätter nur 5:2-12:3 mm., unterseits deutlich papillös, bläulich.
5 Berberis elegans C. K. Schn. comb. nov. — Typus in Herb.
erlin.
B. sinensis var. elegans Franchet, Plant. Delav. 35 (1889).
‚Eine ausgezeichnete Art. Die Blütenstände scheinen sehr variabel,
sind meist 4-1.5 em. lang nackt gestielt, dann 4-8 blütig, traubig oder
mehr scheindoldig, oft bis insgesamt 4-5 cm. lang.
China: Yunnan, in monte Yang-in-chan supra Mo-so-gyn [Delavay
1887], nach Franchet ausserdem ad Kin-min-Keou (Mo-so-gyn) [Delavay
n. 827 und 1087].
B. Blätter unterseits nicht papillös, oder jedenfalls grösser
und nicht bläulich.
I. Blätter spatelförmig, unterseits z. T. papillös, Blüten einzeln
oder in 3-7(-10)blütigen mehr minder deutlich gestielten Scheindolden.
70. Berberis Thunbergi DC. Syst. Il., 9 (1821).
46% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (61)
B. vulgaris Thbg., Fl. jap., 146 (1794) et Herb.
B. cretica Thbg., |. c.. et Herb. ex parte !.
B. Maximowiezü Rgl., Gartenflora (1872), 238.
Eine altbekannte, viel kultivierte, aber oft mil sinensis zusammen-
geworfene Art.
var. a. typica C. K. Schn. : frutex erecta, ramuli elongati; folia
plerumque plus quam 1,5 cm. longa.
Hierher als Formen : f. pluriflora Koehne, Dendrol., 169 (1893) :
Blütenstände 3-7 (-10) blütig, und f. uniflora Koehne, 1. c., Blüten einzeln.
Ich kann diese Formen nur als untergeordnet ansehen, gleichwie
ich auch auf das Fehlen oder Vorhandensein der Papillen auf der
Blattunterseite zunächst kein Gewicht zu legen vermag. Wenn Usteri,
in Mitt. deutsch. dendrol. Ges. (1899), 92 angibt, dass bei B. Thunbergi
var. papillifera Franchet (in Bull. Soc. bot. France [1886], 386) die
Blätter unterseits papillös sein sollen, so hat er Franchets Angaben nicht
gelesen. Dieser sagt : rami... dense papilloso-puberuli, da er aber oben-
drein noch angiebt : folia crasse coriacea, — so gehört diese Form sicher
nicht zu Thunbergi, die m. E. in China nicht vorkommt. Was Franchet
ferner aus Yunnan als var. glabra (Plant. Delav. 35 [1899]) beschreibt,
dürfte nur sinensis sein, zumal er obendrein angiebt : vix ac ne vix a
sinensi racemis brevioribus distincta. Allein es mögen in China noch
eine ganze Reihe von Arten auftreten, sodass beide Formen Franchets
vielleicht doch gute Arten sind.
Ebensowenig, wie ich von Thunbergi eine papillöse und eine nicht
papillöse Form zu scheiden vermag, ebensowenig kann ich Regels
Unterscheidung von var. a. typica und var. Maximowiczü aufrecht
erhalten. Ich habe von B. Maximowiczti, den Regel selbst in Act. Hort.
Bot. Petrop. I., 2, 420 (1873) zur Varietät degradiert hat, Originale
gesehen und finde, dass die hervorgehobenen Differenzen : folia acuta
vel rarius obtusa, utrinque viridia; spinæ simplices... sehr variable sind.
Ich unterscheide lediglich noch :
var. b. minor Rehd., in Meellers Gärtnerzeitg. (1898), 330 : frutex
humilis, vix ad 50 cm. alta; ramuli breves, conferti; folia minora; flores
singuli vel subfasciculati, minores.
Japan:
var. a. : Kuischiu, in locis depressis prope pagum Fo Gawa Matsi
[Fomara Sov ? n. 18], Nagasaki [Maximowicz]; Hondo, Jokohama
[Maximowicz; Wawra n. 1512], Hakone [?]; ferner ohne Ortsangaben
|Bürger, Siebold, Thunberg, Wright).
var. b. : Nachi-kii? [? n. 113, in Herb. Barbey] und ohne Ortsangabe
[Rein n. 65 in Herb. Hofm. Wien].
! Ich sah aus Herb. Leyden auch ein Original von Thunbergs cretica, das
zu B. Sieboldii gehört.
(Fortsetzung folgt.)
465
DIE LAUBNOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
D' Th. HERZOG
(Suite.)
425. Burhynchium strigosum Bryol. eur. (Hypnum Hoffm.)
R. 758. Habituell an Brachythecium velutinum erinnernd. Flache,
schmutziggrüne, elwas starre, kaum glänzende Rasen bildend.
Stengel kriechend, unregelmässig mit aufrechten, kurzen Aesten.
Stengelblätter feucht abstehend, trocken locker, fast dachziegelig
anliegend, breit eiherzförmig und allmählig fein zugespitzt,
schwach faltig, rings scharf gesägt. Rippe grün, */s des Blattes.
Astblätter abstehend, schmäler, kurz zugespitzt oder fast stumpf-
lich. Seia glatt. Kapsel fast horizontal, länglich, hochrückig.
Deckel dünn geschnänelt.
An lehmigen Abhängen, auf Steinen und Baumwurzeln durch
das Gebiet zerstreut. |
B. Scheuerbach, Mimmenhausen u. Leutstetten bei Salem (Jack);
Hohentwiel (H.). S. Bei Tiefenstein im Albthal (Jäger, Flora
1865). Freiburg (A. Br. u, Thiry), Suggenbad bei Waldkirch
(H.). V. Schönberg (H.). 0. An Sandsteinfelsen bei Heidelberg
(A. Br.). E. Karlsruhe (A. Br. u. S.), Hardtwald (Dr Schmidt).
426. Eurhynchium striatum Schimp. (Hypnum Schreb., Eurhyn-
chum longirostre Bryol. eur.) R. 761. Dem Hylocominm brevirostre
sehr ähnlich. Rasen locker, hoch, meist gelbgrün, glänzend.
Pfianzen kräftig. Stengel büschelig oder bäumchenarlig ver-
zweigl. Aeste gegen die Spitze verdünnt. Stengelblätier dicht,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 5, 30 avril 1905. 31
466 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (182)
sparrig, herzeiförmig, kurz gespitzt, stark faltig. Astblätter
kleiner, schmäler. Seta glatt. Kapsel bis 3 mm. lang, fast
horizontal, länglich, sehr derb. Deckel dick geschnäbelt.
Auf Waldboden über Steinen und Laub von der Ebene bis ins
Gebirge sehr häufig und meist fruchtend.
4127. Eurhynchium striatulum Bryol. eur. (Hypnum Spruce) R.
763. Flach ausgebreitete, etwas starre Rasen, etwa vom Habitus des
Isothecium myosuroides, aber kräfliger, meist von eigenartig grau-
gelblicher Färbung und mattem Glanz. Stengel bäumchenförmig
verzweigt. Stengelblätter aus enger, herablaufender Basis dreieckig
herzförmig, rasch langspitzig, rings gesägt, schwach faltig. Rippe
kräftig. Astblätter schmäler, Rippe schwächer. Seta glatt. Kapsel
horizontal, kleiner als bei vorigem. Deckel dünn geschnäbelt.
An schattigen, trockenen Kalkfelsen selten, noch seltener
fruchtend.
V. Schönberg b/Freiburg (Sickenb., H. c. fret.!), Oelberg bei
Ehrenstetten c. fret.! (H.).
428. Eurhynchium piliferum Bryol. eur. (Hypnum Schreb.)
R. 769. An Hypnum Schreberi erinnernd. Ausgedehnte, unzusam-
menhängende, bleichgrüne und seideglänzende Rasen bildend.
Stengel lang, niederliegend, fast regelmässig gefiedert. Stengel-
blätter breit eilänglich, an der stumpfen Spitze plötzlich in eine
haarförmige Pfrieme zusammengezogen, sehr hohl, kaum faltig.
Rippe ‘/2. Astblätter schmäler und kleiner. Seta rauh. Kapsel hori-
zonlal, länglich-oval, der Deckel sehr lang und gerade geschnäbelt.
An grasigen Stellen und über Geröll im Wald, besonders an
mässig feuchten Stellen ziemlich häufig, aber selten fruchtend.
B. Heiligenberg c. fret.! (Jack!). I. Hüfingen (Engesser), Wutach-
thal bei der Wutachmühle (H.). S. Wehrathal (Jack), Bel-
chen (H.), Silberberg bei Todtnau (H.), Münsterthal (H.),
Oberried (Sickenb.), Bromberg (H.), Posthalde im Höllenthal
c. fret.! (H.); Schiltach (Goll). V. Schönberg (H.), Malter-
dingen (H.). E. Munzingen (H.), Karlsruhe (S.), Schlossgarten
von Schwetzingen u. Ketscher-Wald (Sch.). 0. Bei Wertheim
häufig (Stoll).
129. Eurhynchium Tommasinii R. Ruthe (E. Vaucheri Bryol.
eur.) R. 767. Niedere, weiche, hellgrüne, seidenglänzende Rasen
bildend. Stengel mit aufrechten, am Ende büschelig und abwärts-
gebogen beästeten Sprossen; Aeste am Ende oft flagellenartig
(183) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 467
verdünnt. Stengelblätter sehr dicht, breit eilänglich, plötzlich in
eine pfriemenförmige Spitze ausgezogen, sehr hohl, schwach faltig.
Rippe grün, schwach, über der Blattmitte endend. Astblätter
schmäler, allmähliger verdünnt, mil längerer Rippe. Seta rauh.
Kapsel dick länglich-oval, geneigt, derb. Deckel dick und stumpf
geschnäbell.
An beschatteien, trockenen Kalkfelsen, besonders in Buchen-
wäldern, charakteristiches Juramoos, in Baden selten.
I. In der « Enge » bei Schaffhausen *(Gerwig), Donauthal bei
Beuron (H,). V. Am Schönberg bei Freiburg (A. Br., H.),
Wolfsschlucht bei Kandern (H.).
430. Eurhynchium crassinervium Bryol. eur. (Rhynchostegium
de Not.) R. 766. Habituell an Brachythecium salebrosum erinnernd;
weiche, flache, weisslichgrüne, seideglänzende Rasen bildend.
Stengel kriechend, unterbrochen dichtästig. Aeste rund beblättert.
Stengelblälter eilänglich, ziemlich rasch lanzettlich-pfriemenför-
mig, sehr hohl, sehr schwach faltig, rings gesägt. Rippe kräftig,
kurz vor der Pfriemenspitze endend. Astblätter ähnlich, kleiner.
Sela rauh. Kapsel geneigt, länglich-oval, grünlichbraun, derb.
Deckel dünn geschnäbelt.
An beschatleten Felsen und Steinen, besonders auf Kalk, zer-
streut.
I. Bei Waldshut (Jäger). V. Schönberg b. Freiburg (H.), Oelberg
bei Ehrenstetten (H.), Wolfsschlucht bei Kandern (H.).
E. Schlossgarten in Karlsruhe (S.), Schwetzinger Schloss-
garten (W. P. Sch.). 0. Minneburg b. Neckargerach (Röll!)
var. turgescens Mol. Zu dieser von Molendo aus dem Allgäu bekannt
gewordenen Varietät rechne ich sehr kräftige, ausserordentlich
schwellend beblätterte Pflanzen, die ich auf Sandstein neben der
Lichtenthaler-Allee in Baden-Baden aufnahm.
431. Eurhynchium velutinoides Bryol. eur. (Hypnum Bruch)
R. 765. Flache, gelblich- bis dunkelgrüne, glänzende Rasen vom
Habitus des Brachythecium populeum. Stengel niederliegend, fast
fiederig beästet. Stengelblätter aufrecht abstehend, länglich-lan-
zeitlich, allmählig scharf zugespitzt, oft mit halbgedrehter Spitze,
weniger hohl, aber deutlich faltig. Rippe kräftig, vor der Spitze
endend. Astblätter fast gleich, etwas kleiner. Seta rauh. Kapsel
geneigt, oval, dünnhäutig, rötlich. Deckel dünn geschnäbelt.
An beschalteten Felsen und Steinen (kieselhold), ziemlich selten.
4168 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (184)
S. Kirchzarten (Sickenb.), Höllenthal am Hirschsprung (H.),
Kybfelsen und Schauinsland bei Freiburg (H.), Scharfenstein
im Ober-Münsterthal (H.), Maistollen zwischen Kohlerhof
und Staufen (H.), zwischen Multe und Aitern am Ostfuss des
Belchen (H.). 0. Sandsteinfelsen bei Heidelberg (A. Br.).
432. Eurhynchium Stockesii Bryol. eur. (Eurhynchium præion-
gum Bryhn, Hypnum prælonqum var. y. Stockesü Brid.) R. 771.
Flach ausgebreitete, etwas sturre, mattgrüne Rasen bildend. Sten-
gel lang, niederliegend, umherschweifend, dicht regelmässig
gefiedert, Fiederäste ausgezeichnet zweizeilig, dadurch an Thui-
dium erinnernd. Stengelblätter sparrig zurückgebogen, aus weil
herablaufender, breit herzförmiger Basis plötzlich langspitzig,
rings scharf gesägt. Rippe dünn, vor der Spitze endend. Astblätter
auffallend verschieden, eilanzettlich, aufrecht abstehend. Seta
rauh. Kapsel horizontal, länglich, grünlichbraun. Deckel lang und
dünn geschnäbelt.
Auf feuchtem Waldboden, an quelligen Stellen, in Gräben etc.,
nicht selten, seltener fruchtend. 3
S. Riedern (Gerwig), Sternenwald, Güntersthal und Kreuzkopf
bei Freiburg (H.), Giersberg bei Kirchzarten (C. Müller!),
Höllenthal (H.), Zähringen (H.), Diesendobel am Schauins-
land (H.); Schiltach (Goll.), Geroldsau (Jack. u. W. B.), Kal-
tenbronn (A. Br.), Baden (A. Br.), Rauhmünzach (Dr W. u.
W. B.). 0. Heidelberg (Vonnoh), Wolfsschlucht bei Eber-
bach (W. B.). E. Mooswald bei Freiburg (Jäger u. Thiry, H.),
bei Opfingen (H.).
133. Burhynchium speciosum Milde R. 770. Habituell an Bra-
chythecium rutabulum erinnernd. Rasen locker ausgebreitet, gelb-
grün seideglänzend. Stengel umherschweifend, unregelmässig
beästet; Aesle fast zweizeilig beblättert, spitz. Stengelblätter locker
gestellt, breit eilanzettlich, spilz, nicht fallig, am Rande rings
scharf gesägt. Rippe kräftig, kurz vor der Spitze endend. Ast-
blätter fast zweizeilig, etwas kleiner. Seta rauh. Kapsel horizontal,
länglich, hochrückig. Deckel lang und dünn geschnäbelt
An feuchten Stellen, besonders über Steinen und Holz am Rande
langsaın fliessender Bäche, selten.
E. Bei Oberschaffhausen am Kaiserstuhl (Sickenb.).
43%. Eurhynchium pumilum Schimp. (Eurhynchium prælongum
ß. pumilum Bryol. eur., Rhynchostegium de Not.) R. 772. In der
(185) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 469
Grösse wie Amblystegium serpens, zarte, freudiggrüne, glanzlose,
locker verwebte Räschen bildend. Stengel kriechend, dünn, locker
gefiedert, Aeste zweizeilig. Blätter locker gestellt. Stengelblätter
aufrecht abstehend, eilanzettlich, lang gespitzt, schwach gezähnt
oder ganzrandig. Rippe kräftig, vor der Spitze endend. Astblätter
abstehend, oft fast verflacht, schmal lanzettlich, deutlich gezähnt.
Seta nieder, rauh. Kapsel klein, horizontal, länglich-oval, rötlich.
Deckel bleich. lang geschnäbelt.
Unter Gebüsch auf Garten- und Ackererde, auch auf beschat-
teten Steinen, selten. Westliche Art.
I. Waldshut (Jäger, Flora 1865). V. Staufenberg bei Dur-
bach (Sch.). 0. Bei Heidelberg- im Schlossgarten- (A. Br.).
E. Karlsruher Schlossgarten (A. Br.).
435. Burhynchium prælongum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 774.
Sehr lockere, niederliegende, mattgrüne Rasen von weit umher-
schweifenden Stengeln. Stengel entfernt und kurz beästet, locker
und scheinbar fast zweizeilig beblättert. Blätter abstehend, breit
eiförmig, schmal zugespitzt, rings fein gesägt. Rippe dünn, °/« des
Blattes durchlaufend. Astblätter kleiner, kurz gespitzt, scharf
gesägt. Seta rauh; Kapsel eilänglich, stark geneigt; Deckel lang
geschnäbelt.
Auf Ackerboden und Gartenbeeten, auf Grasplätzen, lichtem
Waldboden und in Gebüsch, über Steinen, seltener an Felsen;
eines der gemeinsten Moose. Sehr formenreich !
An schattigen Felsen, in Klüften und Höhlen, findet sich oft
eine sehr locker und auffallend verflacht beblätierte, immer sterile
Form.
436. Burhynchium Swartzii Curnow (Eurhynchium prælongum
var. Swartzü Vent. und Bott.) R. 776. Nächst mit Eurhynchium
prælongum verwandt, doch kräftiger, in dichten, freudig-dunkel-
grünen, zuweilen elwas glänzenden Rasen. Stengelblätter nicht so
locker, eiförmig, lang zugespitzt, rings klein gesägt. Rippe kräftig.
Astblätter genähert, hohl, rings scharf gesägt. Sela rauh. Kapsel
geneigt, eiförmig; Deckel gelb geschnäbelt.
An feuchten und nassen Stellen über Baumwurzeln und Steinen,
oft steril, nur in der Ebene und Hügelregion.
V. Bei der Schneeburg am Schönberg (H.). E. Mooswald bei Frei-
burg (H.), Schwetzingen (C. Sch.), Schlossgarten in Karlsruhe
und Heidelberg (A. Br.). 0. Gundelsheim a/Neckar *(Röll!).
470 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉéR.). 1905 (186)
437. Eurhynchium Schleicheri Lorentz (Eurhynchium prælon-
gum, Eurhynchium abbreviatum Bryol. eur.) R. 777. An kräftige
Formen von Brachythecium velutinum erinnernd, kräftiger als
Eurhynchium prælongum, in dichten, glänzenden Rasen wach-
send. Stengel büschelig verzweigt, mit kurzen, genäherten Aesten.
Stengelblätter dicht gestellt, eilanzettlich, lang zugespitzt, rings
klein gesägt; Rippe dünn, über der Blattmitte verschwindend;
Blattzellen auffallend eng. Astblätter kleiner, etwas hohl, rings
klein gesägt. Seta kurz, ca. 1 cm. lang, rauh. Kapsel wenig geneigt;
Deckel lang geschnäbelt.
Auf Steinen und Erde in lichten Wäldern, besonders an Bach-
rändern, bisher in Baden nur selten beobachtet.
I. Honstetten bei Engen (Gerwig). S. Schauinsland b. Frei-
burg (A. Br.); Ettlingen (A. Br.). 0. Gickelhof bei Wer-
(heim (Kneucker).
Rhynchostegiella Limpr.
438. Rhynchostegiella tenella Limpr. (Rhynchostegium Bryol.
eur.) R. 779. An sehr zarte Formen von Brachythecium velutinum
erinnernd, in flachen, dünnen, stark seideglänzenden Ueberzügen.
Stengel dicht und schlank beästet. Blätter aufrecht abstehend,
gegen das Sprossende zuweilen etwas einseitswendig, schmal
lanzettlich, lung und fein zugespitzt. Rippe dünn, grün, in der
Spitze endend. Seta dünn, kurz, glatt. Kapsel klein, länglich,
Deckel lang und schief blass geschnäbelt.
Am Mörtel alter Mauern an Ruinen und an schatligen, trockenen
Kalkfelsen, südliches Moos, nicht selten.
B. Salem (Jack), Burg Kargeck (H.), Hohenhöwen (H.). I. Möh-
ringen bei Engen (Gerwig), Beuron (H.). S. Burg Wiesneck
bei Kirchzarten (H.), Güntersthal bei Freiburg (H.). V. Istei-
nerklotz häufig (H.), Badenweiler (A. Br., Geheeb), Oelberg
b/Ehrenstetten und Schönberg b. Freiburg (H.), Lorettoberg
bei Freiburg (l. v. Schneider), Hochburg (H.), Burg Lan-
deck (H.). K. Limburg (H.), Oberschaffhausen (Milde).
E. Durlach (W.B.), Schlossgarten in Karlsruhe (S.). 0. Wolfs-
brunnen bei Heidelberg (v. Holle), Heidelberger Schloss
(Jack), Minneburg bei Neckargerach (Röll!).
439. Rhynchostegiella curviseta Limpr. (Aypnum Brid., Rhyn-
(187) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 471
chostegium Teesdalei Bryol. eur.) R. 780. In Grösse und Tracht der
Rhynchostegiella tenella ähnlich, aber meist dunkelgrün, schwach
glänzend. Stengel umherschweifend. Blätter weniger dicht, auf-
recht abstehend, schmal lanzettlich, in der Spitze schwach
gezähnt. Rippe dünn, kurz über der Blattmitte verschwindend.
Astblätter kleiner, rings schwach gezähnt. Seta dünn, kurz,
gebogen, rauh. Kapsel etwas geneigt, eilänglich, olivgrün, trocken
eingekrümmt; Deckel schief und lang bleich geschnäbelt.
An schattigen, feuchten Kalkfelsen, selten.
I. Bei Schaffhausen *(Gerwig). S. Riedern bei Waldshut (Gerwig).
Rhynchostegium Bryol. eur. 1852.
Schlüssel zu den Arten.
A. Bl.zellen locker, länglich-sechsseitig. ................ R. rotundifolium.
B. Bl.zellen eng, linear.
a. Erdmoos von Brachythecium-Habilus............. R. megapolitanum.
b. Stein- u. Felsmoose, dicht- u. flachrasig.
I. Bl. etwas verflacht, eiförmig, allmählig lang gespilzt... R. confertum.
II. Bl. dachziegelig anliegend, breit u. abgerundet, mit kurzem, auf-
gesetziemsSspitzchene. = ER ee R. murale.
ce. Grosses, stattliches Wassermoos in Gebirgsbächen; Bl. kurz zugespitzt,
SChart?9ezahnt NE NE INNE Rh. rusciforme.
440. Rhynchostegium rotundifolium Bryol. eur. (Hypnum
Scop.). R. 783. In kleinen, lockeren, weichen Rasen von dunkel-
grüner Farbe wachsend, glanzlos. Stengel zerstreut beästet.
Blätter entfernt gestellt, abstehend, fast zweizeilig, ırocken etwas
gedreht, breit eilänglich, mit kurzem Spitzchen, gegen die Spilze
entfernt gezähnt. Rippe '/s. Blattzellen sehr locker‘, länglich-sechs-
seilig. Seta kurz, glatt. Kapsel oval, olive; Deckel lang und schief
geschnäbelt, gekrümmt.
An beschatteten Steinen, an allen Mauern, in Gebüschen ete. in
der Hügelregion zerstreut.
B. Salem (Jack). S. Yburg bei Steinbach (W. B.). V. Baden-
weiler (Gmelin), Oelberg bei Ehrenstetten (H.), Loreltoberg
b. Freiburg sehr reichlich (H.), Schlossberg b. Freiburg (H.),
Sexau (H.), Burg Landeck (H.). 0. Heidelberger-Schloss-
garten (A. Br., v. Holle u. S.), Schloss Ehrenberg b. Gundels-
heim a. Neckar *(Röll!).
472 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (188)
444. Rhynchostegium megapolitanum Bryol. eur. (Hypnum
Bland.) R. 782. An Brachythecium campestre erinnernd. Rasen
ausgedehnt, weich, bleichgrün, glänzend. Stengel niederliegend,
unregelmässig beästet. Blätter ziemlich locker gestellt, abstehend,
eilänglich und lang pfriemenförmig zugespitzt. Rippe dünn, °/« des
Blatt durchlaufend. Seta bis 3 cm. lang, dünn, glatt. Kapsel läng-
lich-eylindrisch, braun; Deckel lang geschnäbelt.
Auf Erde in lichten Gebüschen und an trockenen Grasplätzen,
besonders in Norddeutschland; in Baden sehr selten.
E. Heidelberg (A. Br.).
442. Rhynchostegium confertum Bryol. eur. (Hypnum Dicks.,
Eurhynchium Milde) R. 784. Kleine, meist angedrückte, lichtgrüne,
seidenglänzende Räschen bildend. Stengel fast fiederig beästet,
mit verflachten Aesten. Stengelblätter aufrecht abstehend, aus
schmälerer Basis eiförmig, allmählig lang gespitzt, rings schwach
gesägt; Rippe */1. Astblätter scheinbar 2-zeilig, schmal eilanzett-
lich, rings klein gesägt. Seta gelbrot, glatt. Kapsel länglich, braun,
trocken unter der Mündung stark eingeschnürt; Deckel lang
geschnäbelt.
An feuchten, beschatteten Steinen, Mauern und Felsen, selten
an Holz, in der Hügel- und niederen Bergregion zerstreut.
S. Wiesneck bei Kirchzarten (Sickenb.), Höllenthal bei Hirsch-
sprung (H.), an einer Baumwurzel bei St. Valentin b. Freiburg
eine forma major (Bareis); Kunzenbach bei Baden (Bausch),
Ettlingen (W. B.). V. Lorettoberg bei Freiburg (H.). E. Aller
Friedhof in Freiburg (H.), Karlsruhe (Gmelin). N. Durlach
(A. Br.). O0. Heidelberg (A. Br. u. v. Holle), Minneburg bei
Neckargerach (Röll!).
var. à. Delognei Boul. Viel kräftiger. Blätter schärfer gesägt, Rippe
kürzer.
S. Am Schauinsland (H.)
443. Rhynchostegium murale Bryol. eur. (Eurhynchium Milde)
R. 786. Flache, fast polstrige, oft buntscheckige Rasen von starkem
Glanz. Stengel dicht beästet, Aeste stumpf. Blätter sehr hohl, dach-
ziegelig anliegend, oval-länglich, abgerundet, plötzlich in ein kurzes
Spitzchen zusammengezogen, ganzrandig; Rippe ‘/2 Astblätter
schmäler, weniger plötzlich gespitzt. Seta glatt. Kapsel länglich,
trocken unter der Mündung etwas eingeschnürt; Deckel lang
geschnäbelt.
(189 TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 473
An feuchten Steinen, Mauern, Felsen (besonders Kalk) von der
Ebene bis ins Gebirge gemein, stets reich fruchtend. Aendert bei
uns wenig ab.
44%. Rhynchostegium rusciforme Bryol. eur. (Hypnum Neck.,
Eurhynchium Milde) R. 787. Stattliches, meist dunkelgrünes,
flutendes Wassermoos vom Habitus untergetaucht wachsender
Formen von Brachythecium rivulare. Stengel starr, unten entblät-
tert, Aeste bogig aufsteigend. Blätter derb, aufrecht abstehend,
meist eiförmig, allmählig zugespitzt, rings scharf gesägt, Rippe
kräftig, /2-°/1. Sela dicklich, glatt. Kapsel oval, derb; Deckel lang
und dick geschnäbelt.
In fliessenden Bächen an Steinen und Felsen, auch an Holz,
besonders in der Bergregion weit verbreitet; formenreich!
B. Salem (Jack), Konstanz (Leiner), Meersburg (Jack). S. Sehr
häufig! O. Eberbach (Stoll), Wertheim (Stoll u. W. B.) etc.
var. ß. lutescens Schimp. In allen Teilen kräftiger, sehr lang ästig,
gelbgrün. Blatt kurz gespitzt.
B. Heudorf b. Messkirch (C. Müller!). S. Murgbett bei Gaggenau
(W.B.).
var. à. prolixum Bryol. eur. Lang hinflutend. Blatt allmählig scharf
zugespitzt.
B. Salem, Ueberlingen (Jack).
var. s. complanatum H. Schulze. Stengel scheinbar 2-zeilig beblättert.
E. Ichenheim (W. B.),
Raphidostegium De Not. 1869.
445. Raphidostegium demissum de Not (Hypnum Wils., Rhyn-
chostegium (Raphidostegium) Bryol. eur., Eurhynchium Milde)
R. 788. Habituell an Hypnum palustre erinnernd! Niedere, ange-
presste, oft gescheckte. seideglänzende Rasen bildend. Blätter
dicht, schwach einseitswendig, aufrecht-abstehend, länglich-lanzett-
lich, hohl, ganzrandig. Rippe fehlend. Zellen des Blatigrundes
goldgelb, getüpfelt. Blattflügelzellen wenige, sehr gross, aufge-
blasen, gelb oder hyalin. Seta dünn, glatt. Kapsel länglich, hori-
zontal, gelbbraun, trocken unter der Mündung stark eingeschnürtl;
Deckel lang und dünn geschnäbelt.
An nassen, kalkfreien Felsen der Bergregion, äusserst selten.
S. Nach W. Schimper, doch ohne speciellen Fundort.
474 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (190)
Thamnium Bryol. eur. 1852.
446. Thamnium alopecurum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 789. In
ausgedehnten, starren, lockeren Rasen von dunkelgrüner Farbe
und mattem Glanz. Hauptstengel rhizomartig, kriechend, nur mit
Niederblättern besetzt. Secundäre Stengel aufrecht, im unteren
Teile astlos, an der Spitze schopfig bäumchenförmig beästet; Aeste
fast stets nach derselben Seite übergebogen. Laubblätter derb,
eilänglich, kurz gespilzt, etwas hohl, gegen die Spitze grob gesägt.
Rippe sehr kräftig, kurz vor der Spitze endend. Blattzellen
kurz, rundlich 4-6-seitig, dickwandig, am Blattgrund orange.
Seta kurz, glatt, oft etwas gebogen. Kapsel geneigt, länglich, derb,
schön braun; Deckel kurz geschnäbelt.
An schattigen, feuchten Felsen in Schluchten und Wäldern, auf
Urgestein und Kalk, in der Bergregion sehr häufig; selten fruch-
tend, dann aber ähnlich wie Climacium reichlichst mit Kapseln
bedeckt, bis zu 20 an einem Stengel.
B. Salem (Jack), Mariaschlucht bei Bodmann ce. fret.! (H.).
I. Mühlenthal b. Schaffhausen *(Gerwig), Hüfingen (Enges-
ser), Wutachthal (Jack und Leiner). S. Weit verbreitet, fast
gemein! Mit Früchten: Oberriederthal, Schauinsland, Bohrer,
Kybfelsen, Belchen (H.); Gaishöhle bei Achern (D’ W. u.
W. B.), Gertelbach, Ettlingen (W. B.). V. Schönberg b. Frei-
burg c. fret.! (H.). N. Wolfartsweier c. fret.! (W. B.). O. Hei-
delberg, Eberbach (Leutz), Fahrenbach (Stoll).
3. Gruppe : Hypxn®
o
Plagiotheeium Bryol. eur. 1851.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter am Grunde lockerzellig.
a. Blätter stark querwellig, grosse Pflanzen............... P. undulatum.
b. Blätter nıcht oder nur ganz schwach querwellig.
I. Sprosse mehr oder weniger verflacht beblältert.
1. Kleine, sehr stark glänzende Moose.
#. Blätter allmählich lang u. scharf zugespitzt; zweihäusig, sehr
KIEIRESENDOSBEr ER NE TES P. latebricola.
ß. Blätter rasch kurz zugespitzt; einhäusig, kräftiger................
P. denticulatum.
u TRS
(191) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 415
2. Grössere, weniger stark glänzende Arten.
2. Blattrand nur am Grund umgeschlagen .......... P. silvaticum.
2. Blatirand fast bis zur Spitze umgerollt, Bl. schwach querwellig....
P. Ruthei.
II. Sprosse zwar verflacht beblätiert, aber die Spritzen der Bl. u. Aeste
hackenförmig abwärts gekrümmt................... P. curvifolium.
III. Stengel verflacht, aber Sertensprossen rund, fast kätzchenarlig beblättert
P. Reseanum.
B. Blatizellen am Grunde eng linearisch.
a. Stengel sparrig bis einseitswendig beblätlert, meist in kräftigen Rasen
SACHSEN. Ne en en ae Bis nee ee een P. silesiacum.
b. Stengel verflacht beblältert, in seltenen Fällen gegen die Spitze schwach
einseitswendig.
Il. Einhäusig, Blätter meist etwas einseitswendig, sehr lang zugespitzt
P. pulchellum.
II. Zweihäusig.
1esblälterikurzzugespilzin es ee en P. depressum.
2. Blätter lang- u. feinspitzig.
=. Stengel ohne sphagnöse Aussenrinde................ P. eiegans.
3. Stengel mit sphagnöser Aussenrinde........... P. Müllerianum.
4147. Plagiothecium undulatum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 792.
Grössie und schönste Art der Gattung. Meist zwischen anderen
Moosen (Hylocomien, Hypnum crista-castrensis etc.) umherschwei-
fend, seltener locker zusammenhängende, flach ausgebreitete
Rasen bildend, weisslichgrün, matiglänzend. Stengel 10-15 cm.
lang, spärlich aber lang beästet, verflacht beblättert. Blätter
gedrängt dachziegelig anliegend, eilänglich, kurz zugespitzi, stark
quergewellt. Rippe doppelt, kurz. Blatizellnetz locker prosen-
chymatisch. Seta 3-5 cm. lang; Kapsel cylindrisch, bis 4 mm.
lang; Deckel kurz und dick geschnäbelt.
Im feuchten Bergwald eines der charakteristischsten Moose, ist
in Baden bis jetzt noch nicht auf Kalk beobachtet worden.
S. Lenzkirch (Engesser), Feldberggebiet an vielen Orten (Jack,
Sickb., H.), Schauinsland (H.), Belchen (H.), Menzenschwand-
Breitnau (Sickb.), Kirchzarten am Giersberg (H.), Wild-
Gutach u. Kandel (H.); Wolfach (Engesser), Schiltach (Goll),
Geroldsau (H.), Hundsbach, Hornisgrindegebiet, Grobbach,
Teufelsmühle, Gertelbach, Kaltenbrunn, Baden (A. Br., S.,
Sch., Jack, Dr W. u. W. B.), etc.
476 BULLETIN DE L'HÉRBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (192)
448. Plagiothecium latebricola Bryol. eur. R. 790. Eine der
kleinsten und zierlichsten Arten der Gallung, an kleine Formen
von Plagiothecium denticulatum erinnernd. In niederen, flach
angedrückten, hellgrünen, stark glänzenden Räschen wachsend.
Stengel wenig beästet, kaum 1 cm. lang. Blatt scheinbar 2-zeilig
aufrecht-abstehend, eilanzettlich, lang und scharf zugespitzt,
Ränder schwach eingebogen, unversehrt. Rippe fehlend. Blatt
zellnetz eng, an den Blatiflügeln sehr locker. Zuweilen mit cylin-
drisch-keulenförmigen Brutkörpern an den Blättern. Seta Kurz;.
Kapsel aufrecht, klein, länglich-oval.
An faulendem Holz in Erlenbrüchen der Ebene, sehr selten.
Ein Moos der norddeutschen Tiefebene, das in Baden und in der
Schweiz (Château d’OEx) seine südlichsten Vorposten besitzt.
E. Auf einem Erlenstumpf im Mooswald bei Freiburg (H.).
449. Plagiothecium denticulatum Bryol. eur. R. 798. Bedeu-
tend kleiner als Plagiothecium silvaticum. Rasen sehr flach, mehr
oder weniger dicht, schön grün, stark seideglänzend. Stengel und
Aeste verflacht, scheinbar 2-zeilig beblättert. Blätter unsymme-
trisch, eilänglich, rasch kurz und schmal zugespitzt, meist ganz-
randig. Rippe 2-schenklig, sehr kurz. Blattzellnetz locker
prosenchymatisch. Seta meist 1-2 cm. lang; Kapsel cylindrisch,
geneigt, etwas gekrümmt.
An schattigen Felsen und auf faulendem Holz, auch an lebenden
Bäumen und Baumwurzeln, sehr häufig, besonders in den Berg-
wäldern. Formenreich ! Wechselt namentlich in der Grösse.
var. ß. tenellum Bryol. eur. Kleiner als die Stammform. Blätter
schmäler und länger zugespitzt.
0. Trienz an Felsen (Stoll).
450. Plagiothecium silvaticum Bryol. eur. R. 795. Grösser als
Plagiothecium denticulatum. In lockeren, flachen Rasen von trüb
dunkelgrüner Farbe und mattem Glunz. Stengel und Aeste ver-
flacht und scheinbar 2-zeilig beblättert. Blätter lockerer als bei
Plagiothecium denticulatum gestellt, eilänglich, kurz gespitzt.
ganzrandig. Rippe gegabelt, kräftig, fast bis zur Blattmitte
reichend. Blattzellnetz sehr locker prosenchymatisch. Sela
meist 3 cm. lang; Kapsel geneigt, cylindrisch, schwach gebogen.
Auf humusreichem, feuchtem Waldboden, in Felsklüften und
Höhlen, auch auf faulem Holz, kalkscheu, sehr häufig, besonders
in der niederen Bergregion. Ziemlich formenreich!
me
(193) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 477
451. Plagiothecium Ruthei Limpr. (Plagiothecium denticulatum
var. undulatum Ruthe). R. 800. In der Grösse wie Plagiothecium
silvaticum, ausgedehnte, lockere. hellgrüne, glänzende Rasen
bildend. Stengel ziemlich lang, wie die Aeste verflacht und schein-
bar 2-zeilig beblättert. Blätter etwas locker gestellt, lang herab-
laufend, lanzettlich, rasch kurz zugespitzt, die oberen deutlich
querwellig, am Rande bis zur Spitze schmal zurückgeschlagen.
Rippe ungleich 2-schenklig, kaum bis zur Blattmitte. Blattzell-
neiz sehr locker und hell. Seta 3-4 cm. lang. Kapsel stark geneigt,
fast eylindrisch; Deckel fast geschnäbelL.
Auf nassem Sumpfboden, an Torfgräben. selten.
S. Im Moor hinter dem Hirschen in der Höllsteig c. fret. (H.)
var. 8. rupincola Limpr. Zwischen anderen Moosen umherschwei-
fend, noch lockerer beblättert.
S. An Felsen des obersten Zastlerlochs am Feldberg, ca.
1380 m. (H.)
152. Plagiothecium curvifolium Schlieph. (Plagiothecium den-
liculatum var. recurvum Warnst.) R. 799. In der Grösse zwischen
Plagiothecium denticulatum und silvaticum. Ausgedehnte, flache,
lockere, bleichgrüne, glänzende Rasen bildend, an den hakig
niedergebogenen Ast- und Stengelspitzen sowie den abwärts
gekrümmten Blättern leicht zu erkennen. Biäller nach 2 Seiten
hakenförmig abwärts gekrümmt, unsymmetrisch, eilänglich, kurz
gespitzt, flach- und ganzrandig; Rippe 2-schenklig, kurz. Blatt-
zellnetz locker. Seta ca. 2 cm. hoch; Kapsel cylindrisch, fast hori-
zontal, aus dem olivengrünen hellbraun werdend.
Auf der Erde in trockenen Nadelwäldern, zerstreut, wohl oft
übersehen.
S. Zwischen Siensbach u. Simonswald (H.), Am Kandel gegen
St. Peter reichlich (H.), Schlossberg b. Freiburg (H.).
155. Plagiothecium Roeseanum Bryol. eur. Meist schmächtiger
als Plagiothecium silvaticum, aber in dichteren, ausgedehnten
Rasen von schön grüner Farbe und starkem Glanze wachsend.
Stengel elwas verflacht beblättert, Aeste nur wenig zusammen-
gedrückt, fast rundlich-kätzchenförmig beblättert. Blätter sehr
hohl, eilanzettlich, rasch fein zugespitzt, ganzrandig; Rippe dop-
pelt, kurz; Blattzellnetz locker. Seta bis 3 cm. lang; Kapsel
cylindrisch, aufrecht oder wenig geneigt. Deckel stumpf.
Auf Waldboden, auch an Felsen und Baumwurzeln, seltener
478 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (194)
als Plagiothecium denticulatum und Plagiothecium silvaticum, wohl
oft übersehen.
B. Salem (Jack), Hohentwiel (H.). S. Hoh-Kelch am Belchen (H.),
Kirchzarten (Sickb.), Höllenthal (H.), Au bei Freiburg (H.),
Sternenwald u. Schlossberg b. Freiburg (H.); Baden (Sch.).
var. orthocladon Limpr. (var. orthocladium Schimp.). Blätter plötzlich
in ein Kleines Spitzchen zusammengezogen. Kapsel kurz gestielt.
B. Wanne bei Salem (Jack!).
454. Plagiothecium silesiacum Bryol. eur. Mehr oder weniger
ausgedehnle, weiche, bleichgrüne, schwach glänzende Rasen
bildend. Stengel und Aeste gegen die Spitze verdünnt und auf-
wärts gebogen, nicht verflacht beblättert. Blätter fast sparrig
abstehend, gegen die Spitze der Aeste einseitswendig, länglich
lanzettlich, allmählig lang und sehr fein zugespitzt, oberwärls
schwach gesägt. Rippe kurz, gegabelt oder fehlend. Blattzellnetz
sehr eng prosenchymatisch. Sela ca. 2 cm. lang; Kapsel geneigt,
eylindrisch, bogig gekrümmt.
Auf faulendem Holz an Baumstümpfen von der Ebene bis ins
Gebirge sehr häufig, selten auf Erde an Felsen (so am Karl-Egons-
weg auf dem Feldberg bei ca. 1150 m., wo das Moos in einzelnen,
fast astlosen, dem Boden angedrückten Stengeln wächst).
455. Plagiothecium pulchellum Bryol. eur. (Plagiothecium
nitidulum var. ß. pulchellum Lindb.) R. 802. Eine der kleinsten
Arten der Gallung, in dichten, kleinen, gelblichgrünen, glän-
zenden Räschen wachsend. Stengel und Aeste nicht verflacht
beblättert. Blätter deutlich einseitswendig, schwach sichelförmig,
länglich-lanzettlich, allmählig fein zugespitzt. Rippe fehlend.
Blattzellnetz eng prosenchymalisch, etwas dickwandig. Seta
kurz; Kapsel fast aufrecht, klein, cylindrisch.
An Felsen und Holz in der subalpinen Zone, selten.
Nur hoher S. Am Stamm eines allen Bergahorns zwischen Metz-
geria pubescens auf der Seile des Feldbergs, die sich gegen
den Napf hinunterzieht, ca. 1230; in nächster Nähe auch
auf beschattetem Geröll (H.).
456. Plagiothecium depressum Dixon (Rhynchostegium Bryol.
eur., Eurhynchium Milde) R. 803. Flachangedrückte, schöngrüne,
glänzende Ueberzüge und Räschen bildend. Stengel und Aeste
verflacht und scheinbar 2-zeilig beblättert. Blätter dicht gestellt,
eilänglich, kurz gespitzt oder fast stumpf, flachrandig, gegen die
UE De
RN RR
(195)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 479
Spitze meist deutlich gezähnt. Rippe sehr kurz, doppelt. Blatt-
zellnetz eng, chlorophyllreich. Seta kurz; Kapsel fast horizontal,
eilänglich; Deckel lang und dünn geschnäbelt.
An beschatteten Felsen und Steinen (besonders Kalk- und Sand-
stein), selten an Baumwurzeln, in der Hügelregion durch’s Gebiet
zerstreut.
I. Donauthal bei Beuron (H.). S. Steinach (Gerwig), bei Ober-
Mettingen an der Steinach (H.), Kirchzarten (Sickb.), Wies-
neck (C. Müller); Yburg bei Steinbach (W. B.), Baden-Baden
(H.). V. Oelberg bei Ehrenstetten c. fret.! (H.), Schönberg
(H.), Hochburg, Burg-Landeck (H.), Wolfsschlucht bei Kan-
dern (H.),zwischen Lipburg und Müllheim (H.), bei Laufenburg
auf Nagelfluh (Jäger in Flora 1865). 0. Heideiberger Schloss
(A. Br., v. Holle, Sch.). Minneburg b. Neckargerach (Röll!).
457. Plagiothecium elegans Sulliv. (Hypnum Borrerianum Spruce)
R. 805. Plagiothecium depressum ziemlich ähnlich. Rasen flach
angedrückt, schön grün, stark glänzend. Stengel und Aeste ver-
flacht und scheinbar 2-zeilig beblättert, dicht mit Brutästchen
besetzt. Blätter länglich-lanzettlich, allımählig sehr fein zugespitzt.
Rippe kurz, ungleich 2-schenklig oder fehlend. Blattzellnetz sehr
eng, dünnwandig. Sela 1-2 cm. lang; Kapsel fast aufrecht, länglich.
In schattigen Felsritzen, selten.
S. Hoh-Kelch am Belchen (H.), Höllenthal beim Hirchsprung (H. ).
var. ß. Schimperi Limpr. (Plagiothecium Schimperi Jur. und Milde).
Weit ausgedehnte flach ausgegossene Rasen bildend, kräftiger als
die Stammform. Blätter leicht abwärts gebogen, an der Spitze
schwach sichelförmig. Auf Waldboden, nur steril!
S. Bei Freiburg (Sickb.), Nordflanke des Belchen (H.). Silberberg
bei Todinau (H.); Geroldsauer-Wasserfall (H.).
458. Plagiothecium Müllerianum Schimp. R. 80%. Habituell
wie kleine Formen von Plagiothecium elegans. Stengel niederlie-
gend, reich sioloniform verzweigt, bleichgrün, stark glänzend,
entweder vereinzelt zwischen andern Moosen umherschweifend
oder selbständige, kleine Räschen bildend, mit lockerzelliger,
sphagnöser Aussenrinde (dieselbe lässt sich auch ohne Quer-
schnitt feststellen, da beim vorsichtigen Ablösen der Blätter
kleine Stücke der Aussenrinde meist mit abgetrennt werden).
Blätter /ederig, scheinbar 2-zeilig abstehend, aus herz-eiförmiger
Basis in eine sehr feine, lange Pfriemenspitze ausgezogen. Blatt
480 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905 (196)
zellen sehr eng prosenchymatisch, nur ganz an der Basis etwas
kürzer und weniger eng. Rippe fehlend oder kaum angedeutet.
Sporogon fast wie bei Plagiothecium elegans.
An Felsen schattiger Schluchten und Waldgründe über verrot-
teten Moospolstern und auf feuchtem Humus in der Alpenregion,
sehr selten im Mittelgebirge.
Nur S. Im Höllenthal und bei Oberried (Sickb.). Am 4. Sept.
1900 fand Verf. dieses sellene Moos wieder am Sickenber-
gerschen Standort hinter Oberried (zusammen mit Anæctan-
gium, Zygodon, Fissidens osmundoides und Pterygophyllum
lucens) u. im Juli 1901 an der gleichen Stelle mit Früchten,
am 23. Sept. 1905 auch im Höllenthal beim Hirschsprung
spärlich zwischen Amphidium Mougeoti, ein 5. Fundort ist
das Prägthal unter dem Blössling auf Thonschiefer (H.).
Axmblystegium Bryol. eur. -1883.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blatirippe fehlend oder nur angedeutet, sehr zarte Pflänzchen.
as Berichetialblätter/ohne Rippe... ci neue A. confervoides.
baberichetialblälternnztkippe. won A. subtile.
B. Blattrippe vorhanden.
a. Rippe dick, selır kräftig.
I. Blatiflügelzellen gut begrenzt, stark erweitert.
12 hippesauslaufendae er ee RREREEERER A. fallax.
22 Rippervor dezispitizezendend 2 nn A. filicinum.
I. Blattflügeizellen allmählig in die übrigen Blattzellen übergehend.
1 Blällerfein under grues DU NE CET NE A. irriguum.
ZERBlällersstumpfazugespitzb 2. A. fluviatile.
b. Rippe schwächer.
I. Zellnetz prosenchymatisch.
1, Blätter sparrig abstehend. _
“. Bl.zellen sehr schmal, bis 10 mal so lang als breit, Blätter ganz-
DON » 2 00 ar a ar A. hygrophilum.
£. Bl. zellen 4-6 mal so lang als breit, Bl. unten am Rand gezähnt.
Ring.ein —zweireihig...........2...... MEHR A. Juratzkanum.
Kinsgzwei dreireihig un AR PAM A. radicale.
2. Blätter aufrecht abstehend, grosse Pflanzen .......... A. riparium.
II. Zellnetz parenchymatisch.
1. Rippe ziemlich kräftig, bis zur Pfrieme gehend........ A. varium.
2. Rippe sehr dünn, weit vor der Spitze verschwindend... A. serpens.
(Fortsetzung folgt.)
481
PLANTÆ HASSLERTANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Emıne HASSLER, v’Aarau (Suisse)
de 1885 à 1902
ET PUBLIEES PAR
le Prof. D" R. CHODAT et le D° E. HASSLER
(Suite.)
Cordia villicaulis Fres.
Flor. Bras. VIII, 1, p. 24
Var. tomentosa noh.
Caules et rami haud villosi, sed breviter tomentosi. :
Fruticulus 0,4-0,6 m. petala alba, in arenosis siceis pr. flumen Corrientes,
Dee.,.n. 5848.
Cordia paucidentata Fres.
Flor. Bras VIII, 1, p. 25.
. Fruticulus 0,3-0,5 m. petala alba, in dumetis pr. Valenzuela, Jan., n. 6964,
in dumetis pr. Sapucay, Dec., n. 1620.
Var. subulata nob.
Foliorum dentes numerosiores, calycis dentes longius subulatæ.
Fruticulus 0,3-0,5 m. petala alba, ad marginem silvæ pr. [pe hu, Oct. n. 5039.
Tournefortia rubicunda Salzm.
DC. Prodr. IV, 526.
Frutex subscandens 1-2 m. petala ferrugineo rubescentia, ad marginem
fluminis Paraguay pr. Corcepcion, Oct., n. 7556.
Tournefortia brachiata A. DC.
Prodr. IX, 525.
Frutex scandens 2-4 m. pelala flavo-virentia ad ripam rivi Trementina (Apa).
Oct., n. 7699.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, N0 5, 30 avril 1905. 32
482 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (570)
forma grandifolra.
Limbis 150/75 115/65 mm.
Frutex scandens 10-15 m. petala flavo-virentia, ad marginem silvæ in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7848 et 7848a.
Tournefortia Salzmannii A. DC.
Prodr. IX, 524; Fres. Flor. Bras. VII, ı, p. 52.
Var. paraquartensis Chod.
Plant. Hassl. I, p. 78.
Suffrutex 2-3 m. subscandens, pelala flavo-virentia, in rupestribus collis
Santo Tomas, Dec., n. 6532.
Var. Blanchetiana nob.
— Blanchet n. 3289. Lobis corolle longe setaceis tubum æquantibus vel
superantibus, rachi graciliore.
Frutex scandens 4-6 m. petala flavo-virentia, in dumetis pr. Concepcion,
Sept., n. 7430.
Tournefortia elegans Cham.
Linn. 1829, 496; Fres. Flor. Bras. VII, r, p. 50.
Suffrutex 0,5-1 m. erectus, in dumeto in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6209.
Tournefortia levigata Lam.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 195.
Patagonula americana L.
Syst. Gen. Spec. ed. Richter 206; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 27.
Arbor 6-8 m. diam. 0,3-0,5 m. petala alba, in dumeto pr. Curuguaty, Sept.,
n. A594.
Frutex 2-3 m. petala alba, inter rupes in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6305.
Var. 8 hirsuta.
Fres. Flor. Bras. VIII, 1, p. 27; P. vulneraria Mart. Consp. regn. veg. 23.
Arbor 4-6 m. diam. 0,1-0,3 m. petala alba, in dumetis glareosis pr. Concep-
cion, Sept., n. 7357.
Heliotropium maximum nob. spec. nov.
Caule robusto ad 4-5 mm. crasso hispido ; folia oblonga 80/18 80/12 75/12
60/9 supra setis brevibus basi bulbosis rugosissima subtus setis longioribus
adpressis canescentibus, siccando (?) marginibus revolutis, breviter aculis;
inflorescentia vel inflorescentie paucæ 30-90 mm. longæ. rachi robusta ad
1,5 mm. crassa; calyces hispidi lobis ovatis breviter acutis ad 5-6 mm. longi;
corolla vix exserta 6 mm. longa lobis repando deltoideis ac latioribus quam
longis; antheræ filamentis 4-5 plo longiores apiculatæ apice vix ciliate;
ovarium late pyramidatum ; stylus pro rale crassiusculus, stigma annuliforme
supra pyramidatum: pistillum 2,5 mm. longum; nuculi calyce duplo breviores
dorso breviter hispidi.
Suffrutex 0.5-1 m. corolla lutea, in campis siccis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov.. n. 7980.
Heliotropium Clausseni A. DC.
Prodr. IX, 556; Fres. Flor. Bras. VII, 1, p. 38 sub Schleidenia.
Fruticulus 0,3-0,6 m. petala citrina, in arenosis siceis in regione cursus supe-
(571) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ, 483
rioris fluminis Apa, Nov., 7988; id. 0,2-0,5 inter rupes in collibus pr. Tobaty,
Sept., n. 6416.
Heliotropium Hasslerianum Chod.
Plant. Hassl. I, p. 196.
Var. rigida nob.
Foliis lanceolatis, rigidis, angustioribus, limbis 12/3 15/3 14/2,5.mm.
Suffrulex 0,2-0,3 m. petala lutea, in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7109.
Heliotropium monostachyum Cham.
Linnæa 1829, 455; Fres. Flor. Bras. VIII, 1, p. 46 sub Heliophyto.
« typica.
Suffrutex 1-1,5 m. petala alba, in silva pr. Valenzuela, Febr. n. 7122.
8 ovatum Fres.
Flor. Bras. VII. ı, p. 47; A. ovatum Schott. in h. Vind.
Suffrutex 1-1,5 m. petala alba, in dumetis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6709.
Heliotropium inundatum Sw.
FI. Ind. Oce. I, 343; Fres. Flor. Bras. VIII, 1, p. 43 sub Schleidenia.
forma elliptica.
Limbis ellipticis 30/18 22/14 26/16 mm.
Suffrutex 0.2-0,4 m. procumbens, petala alba, in argillosis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7341.
Heliotropium leiocarpum Mor.
Annals. N. Y. Acad, Sc. VII, p. 168.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala cœrulea, in dumetis pr. Tobati, Sept., n. 6188; in
dumetis Cordillera de Altos, Maj., n. 402
forma albiflora.
Caule dense hirsuto petalis albis.
Suffrutex 0,3-0,4 m. petala alba, in dumelis pr. Tobaty, Sept., n. 6148.
Heliotropium indicum L.
Spec. Plant. 187; Fres. Flor. Bras. VII, ı, p. 48 sub Heliophyto.
Herba 0,3-0,8 m. petala cæsia, in dumelis pr. Tobaty, Sept., n. 6410: petalis
cceruleis, in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Sept., n. 750%; in uligi-
nosis pr. Paraguary, Oct., n. 1282.
Heliotropium filiforme H. B. K.
Nov. Gen. III, 86, p. 204; Fres. Flor. Bras. VIII, ı, p. 40.
__Suffrutex_procumbens 0,1-0,5 m. petala alba, in campis pr. Bellavista (Apa).
Nov., n. 7760; in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dee..
a. 8114.
Heliotroprum tiaridioides Cham.
Linnæa 1829, 453, t. V, fig. 3; Fres. Flor. Bras. VII, 1, p. 47 sub
Heliophyto.
- Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in campo San Bernardino, Sept., n. 909. ad
ripam rivi Nacunday, Jul., n. 1210.
48% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). 1905 (872)
Heliotropium hispidum H. B. K.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 195.
Heliotropium riparium Mart.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 196.
Heliotropium curassavicum L.
Cfr. Plant. Hassler I, p. 196.
Antiphytum tetraquetrum DC.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 196.
EUPHORBIACEZÆ
Cfr. Plant. Hasslerian. I, p. 89; Bull. Herb. Boissier 2me ser. I, p. 395.
Les espèces d’Euphorbiacees rapportées du Paraguay sont au nombre de 147
auxquelles viennent se joindre de nombreuses variétés.
Un genre : Aporosella et 38 espèces sont nouvelles, ce sont : Aporosella
Hassleriana; Croton paraguayensis; C. Hasslerianus; C. macrostigma; C. mara-
cayuensis; C. Yerbalium; C. rumicifolius; C. aureo-marginatus ; C. guaranı-
ticus; Julocroton integer ; J. camporum ; J. rupestris; J. villosissimus; J. phyl-
lanthus; J. rutilus; Bernardia Hassleriana; B. paraguariensis; B. apensis;
B. simplex; B. guaranitica: B. polymorpha; B. leptostachys; Acalypha glan-
dulosa; A. paraguariensis; A. Hassleriana; Tragia Hassleriana; Dalechampia
ulmifolia; D. guaranitica; D. Hassleriana; D. Passiflora; Jatropha mara-
cayuensis; Manihot graminifolia; M. quaranitica; M. Hassleriana; Euphorbia
Hassleriana; E. argillosa.
Les 147 espèces représentent 23 genres : Groton 25 espèces; Julocroton 14;
Manihot 13; Euphorbia 13; Dalechampia 10; Bernardia 9: Acalypha 9;
Sebastiana 8; Sapium 8; Tragia 7; Jatropha 7; Phyllanthus 6; Gaperonia 5:
Alchornea 2; Dactylostemon 2; Aporosella; Ditaxis; Chiropetalum; Argi-
thamnia; Adelia; Ricinus; Stillingia; Actinostemon 1 espèce chacun.
Répandues dans toutes les formations, ce sont cependant les campos secs qui
en hébergent le plus grand nombre d'espèces; il n’est pas rare à certaines
époques de l’année de trouver des campos du haut plateau de la Sierra de
Maracayu et de l’Apa presque couverts de Groton et de Julocrolon, qui par leur
feuillage velouté, blanc ou bronzé, impriment à ces formations un aspect d’un
charme inoubliable.
Une autre Euphorbiacée typique des forêts riveraines, c’est le Croton Urucu-
rana qui garnit en abondance les rives des fleuves et des rivières et qui par son
feuillage multicolore, variant, selon la saison, du blanc jaunâtre au rouge, con-
tribue beaucoup à aviver la teinte verte predominante de ces formations.
Les forêts rupestres très sèches des Cordillères du Centre, contiennent sur
certaines pentes très abruptes, comme essence principale des Dactylostemon et
(373) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 485
des Sebastiana, arbres de petites dimensions, souvent ramifiés jusqu’à la base;
les troncs sont creux dans les arbres adultes.
Ces silves d’Euphorbiacees, quoique ne développant pas un couvert très dense,
empechent le développement d'un sous-bois herbacé et frutescent, et lorsqu'elles
abondent dans ces régions rupestres elles prennent l'aspect d'un bois aménagé
européen.
Dans les forêts on trouve. Arbres : Alchornea Iriplinervia var. iricuranoides ;
Sebastiana brasiliensis, S. serrata et Adelia membranifolia souvent frutescents.
Arbrisseaux : Phyllanthus acuminatus; Bernardia pulchella. Herbacées ou
suffrutescentes : Croton lobatus; Acalypha lagensis; A. glandulosa ; Euphorbia
sciadophila; aux bords et dans les clairières les espèces volubiles : Tragia
Sellowiana ; T. volubilis; Dalechampia Olfersiana.
Dans les forêts riveraines. Arbres ou arbustes : Aporosella Hassleriana (N.):
Croton Urucurana; C. Hasslerianus; Sebastiana brasiliensis; Herbes : Chirope-
talum tricoccum; Acalypha villosa.
Dans les forêts rupestres. Arbres : Argithamnia brasiliensis; Alchornea tri-
plinervia var. Janeirensis; Sebastiana Riedelii; S. brasiliensis var. erythro-
zyloides; S. nervosa; S. vestita; S. Klotzschii; Actinostemon multiflorus;
Dactylostemon Klotzschii; D. oligandrus. Toutes ces espèces se développent dans
les endroits où la couche d’humus est assez profonde; ce sont des arbres qui n’al-
teignent cependant jamais une hauteur considérable; dans les parages ou la pierre
affleure et la couche d’humus est amincie, ils atteignent la taille d’arbustes de
3-5 m. et sont ramifiés jusqu'à la base. Herbes : Chéropetalum tricoccunt ;
Acalypha lagensis; A. pruriens; Tragia tristis; Groton serratifolius var.
silvaticus.
Dans les campos secs de toutes les zones. Arbres : Sapium biglandulosum.
Arbrisseau : Séillingia saxatilis et var.; herbacées el suffrutescentes : Phyllanthus
orbiculatus (aussi rudéral); Croton fuscus; GC. cinerellus; C. glandulosus;
C. occidentalis; C. rhamnifolius; C. guaraniticus; Julocroton integer ; J. mon-
levidensis; J. villosissimus; J. solanaceus; J. triqueter; Acalypha communs ;
Tragia bahiensis; Sebastiana corniculata en de nombreuses variétés; Jatropha
gossypiifolia et var.; J. vitifolia; Sapium Salpingadenium; Euphorbia brasi-
liensis et var.; E. cæcorum.
Dans les campos secs du Centre : Croton rivinoides; C. macrostigma; Dale-
champia ulmifolia; D. stipulacea aux bords des buissons et des forêts; Manihot
guaranitica toutes suffrutescentes.
Dans les campos secs du Nord-Est comme nous l'avons constaté précédem-
ment le nombre des espèces dépasse celui de toutes les autres zones; outre les
espèces communes à tous les campos nous y trouvons : Croton goyazensis aussi
(N.); G. maracayensis; G. Garckeanus (N.); C. grandivelum; GC. Yerbalium;
GC. Pohlianus; C. vumicifolius; C. aureo-marginatus; Julocroton camporum ;
J. verbascifolius ; J. humilis; J. lanceolatus; J. phyllanthus; J. pyenophyllus;
486 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (574)
J. rutilus; Bernardia apäensis (N.); B. simplex; B. peduncularis; B. guaranı-
tica; B. polymorpha (N.); B. leptostachys; Acalypha dimorpha ; A. Hassleriana;
Tragia Hassleriana; T. Uberabana; Dalechampia quaranitica; D. goyazensis:
D. Hassleriana; D. caperonioides; D. Weddelliana; Jatropha maracayuensis ;
Manihot graminifolia; M. Hassleriana; M. pubescens; M. procumbens; M. spe-
ciosa; M. heterophylla: M. Tweedieana; Sapium marginatum; S. Warmingii;
S. subsessile; Euphorbia Vautierana; E. chamærodos (N.).
Dans les campos du Nord. Arbrisseaux : Sapium hæmatospermum, Dactylos-
temon Klotzschii var. Concepcionis. Suffrutescentes ou herbacées : Croton goya-
zensis (aussi N.-E.); C. Garckeanus (N.-E.); C. intercedens; Julocrcton Gard-
neri (aussi C. rupestris); Ditaxis montevidensis; Bernardia paraguariensis;
B. apensis; B. polymorpha; Acalypha paraguariensis; Dalechampia Passiflora
(liane); D. triphylla; Jatropha elliptica; Manihot tripartita; M. Langsdorfii ;
Euphorbia thymifolia; E. chamerodos (aussi N.-E.).
Dans les campos rupestres : Phyllanthus montevidensis: P. orbiculatus var.
rupestris; Croton fuscus; C. paraguayensis; C. serratifolius var. rupestris;
C. campestris; C. occidentalis ; Julocroton Gardneri; J. rupestris; Bernardiz
Hassleriana; Acalypha glandulosa var. brevistachys ; Jatropha vitifolia ; J. mul-
tifida ; Sapium subulatum: Euphorbia Hassleriana.
Dans les campos humides et marécages : Phyllanthus lathyroides var. oblon-
gatus; Croton microcarpus; G. gracilipes; Gaperonia palustris; CG. cordata;
C. stenophylla; C. castaneæfolia; C. bahiensis; Alchornea castaneæfolia ;
Sapium obovatum.
Dans les argiles salins : Euphorbia serpens (Partout); E. argillosa (N.).
Espèces ruderales : Phyllanthus lathyroides; P. orbiculatus; Croton glandu-
losus; Acalypha communis; A. multicaulis; Tragia volubilis ; Jatropha vitifolia;
J. multifida; Sebastiana corniculata; Euphorbia prunifolia; E. ovalifolia;
E. pilulifera.
Subspontanées partout dans le pays les espèces cullivees : Ricinus communis ;
Jatropha Curcas ; Euphorbia pulcherrima.
La famille des Euphorbiacées fournit au Paraguay les plantes alimentaires les
plus importantes; elles sont l’objet d'une culture très étendue; ce sont le
Manihot utilissima et le M. palmata var. Aipi, qui à la fois remplacent dans
l'alimentation populaire et le blé et les pommes de terre. Les racines charnues
des deux espèces fournissent en abondance un amidon d’une qualité supérieure,
qui remplace avantageusement la farine de blé dans la fabrication des pains-gâteaux
indigènes (Chipà) et qui après une granulation par torréfaction fournit le tapioca
du Brésil, très apprécié en Europe.
Les racines du M. utilissima, soumises à une torréfaction lente, fournissent
la «farina» un aliment d’une conservation illimitée et qui, principalement dans
beaucoup de régions du Brésil, remplace le pain; le M. palmata var. Aipi est
substitué avantageusement à la pomme de terre.
(575) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 487
Le Ricinus communis est cultivé en plusieurs variétés et fournit aux nom-
breuses fabriques avec l’Acrocomia totai et l’Arachis hypogæa le matériel
d'huiles et de savons.
Un grand nombre des espèces de Groton, Euphorbia, Phyllanthus, Tragia,
sont employées dans la médecine populaire.
Le Jatropha Curcas d’une culture très facile est la plante de haie préférée au
Paraguay.
Le Codiacum variegatum L. avec ses feuilles polymorphes, multicolores et
l’Euphorbia pulcherrima avec ses immenses bractées d’un rouge écarlate se
trouvent dans presque tous les jardins du pays.
EUPHORBIACEÆ
Phyllanthus lathyroides (Kunth emend) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 51; Kunth in H. et B. Nov. Gen. II, 110.
Var. « commulatus Muell. Arg.
Linnæa XXXII, 41; = P. Niruri Schlecht. et Cham. in Linnæa V, 87.
Herba 0,3-1 m. petala alba, in campo San Bernardino, Jan., n. 3775.
f. minor Muell. Arg.
Flor. Bras. 1. cit.
Herba 0,3-1 m. petala alba, in dumeto San Bernardino, Jun., n. 3037.
f. nana nob.
Humilis 0,05-0,1 m. alta, petalis albis, foliis ovato-ellipticis 7/4 6/3,
:5/3,5 mm.
Herba 0,05-0,1 m. petala alba in arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7426.
Var. à oblongatus (Muell. Arg.) nob.
Muell. Arg. sub forma in Flor. Bras. 1. cit.
Foliis utrinque acuminatis rarius apice obtusis cetera ut in forma oblongata
Muell. Arg.
f. major nob.
Foliis subtus glaucis limbis 17/4 15/4 11/3 mm. petalis flavis.
Herba 0,5-0,8 m. petala flava, in palude pr. Igatimi, Sept., n. 4704; in palude
pr. Valenzuela, Dec., n. 7146.
f. intermedia nob.
Foliis subtus glaueis limbis 10/3 9/3 8/2 mm. partim apice breviter mucro-
nulatis, petalis flavis.
Fe 0,4-0,5 m. petala flavovirentia, in campo humido pr. Igatimi, Dec.,
n. o |
albiflora,
Herba 0,3-0,5 m. flos albus in palude Tucanguà, Febr., n. 3872.
f. parvifolia nob.
Limbis 7/1,5 5/1,25 25/1 mm. petalis flavescentibus.
Herba 0,2-0,5 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n, 7992 et 7992.
488 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ne SÉR.). 1905 (376)
Phyllanthus acuminatus.
Symb. 95; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 42.
Var. paraguariensis nob.
Foliis ovato-triangularibus, limbo 32/22 mm. petiolis 1,5-2 mm., infe-
a ad 3 mm. pedicellis filiformibus, masculis 13-15 mm. fœmineis 3-4 mm.
Euler 1-2 m., flos albo-virens, in silva Cordillera de Piribebuy, Dec., n. 6699.
Phyllanthus montevidensis Muell. Arg.
Linn. XXXII, 37; Flor. Bras. XI, 2, p. 46.
Suffrutex 0,2-0,8 m. in dumeto pr. Curuguaty, Sept., n. 4617; in glareosis ad
ripam fluminis Apa, Nov., n. 7748.
Phyllanthus orbiculatus (L. C. Rich.) emend. Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 62; LC. Rich. in Act. Soc. d’Hist. Nat. 1792,
p. 113.
Var. « genuinus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 62.
Herba 0,2-0,5 m. flos flavovirens in dumetis pr. San Bernardino, Jan.,
_n. 3758.
Var. y intermedius Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 62.
Herba 0,1-0,5 m. flos flavescens, in dumetis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7759.
Var. « acutifolius Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 401; Flor. Bras. XI, 2, p. 62.
Herba 0,3-0,6 m. flos rubescens, inter rupes Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3849.
Var. rupestris nob.
Caulibus lignescentibus, foliis rubescentibus minimis 4 mm. longit. et 3 mm.
latid. non superantibus, calyce frutigero latitudinem capsulæ æquante rarius
subæquante.
Herba 0,3-0,6 m. calyx ruber viride marginatus, inter rupes aridos in cacu-
mine collium pr. Tobaty Mart., n. 4034 et Sept., n. 6132.
Phyllanthus fluitans Muell. Arg.
Linnæa XXXII, 36; Flor. Bras. XI, 2, p. 48.
Herba fluitans 0,1-0,15 m. in paludibus Chaco septentrionalis, Sept., n. 2953,
leg. Rojas.
Phyllanthus spec. aff. nobilis Muell. Arg.
Flor. Bras. VI, 2, p. 69.
Spec. à tantum non certe determinandum.
Frutex 1,5-2 m. inter glareosa in insula fluminis Apa pr. Bellavista. Nov.,
n. 7753.
Aporosella genus novum.
Flores dioici, apetali; discus nullus; flos masculus sepalis 4 rarius 5, tenuibus
apice plus minus denticulatis; stamina 4 filamentis in centro floris liberis
brevibus; antheræ filamentis longiores, loculis late ellipticis, loculis oblongis
(577) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 489
contiguis vel basi connectivo erassiusculo separatis erectis; ovarii rudimentum
nullum; fl. feemineus sepalis brevibus acutis ciliatis ovario turbinato parietibus
crassis, biloculare, stigmatibus sessilibus recurvis ovarii apici adpressis bifidis
erassiusculis; dissepimentum tenue; ovula in quoque loculo gemina caruncula
obsoleta vix operculata, raphe cum placenta et ovuli dorso longiuscule connata
inde ovulum fere ad basin adnatum vel interdum raphe longiore: tegumentum
externum tenuissimum fulvum subscariosum in ovulis junioribus quam internum
vix brevius, demum ovulum laxe involvens et integumentum internum excedens;
nux ovuli integumento albo ore minuto nucello (?) longiuscule exserto fusiformi
perforato: drupæ (ex specimine Balansæ) rolundæ exlus vix carnosæ demum
fere prorsum lignescentes; semina triquetra testa tenui basi marmorata medio
affixa, albumine sat copioso, embryone recto ?/3 seminis longitudinem æquante,
radicula longiuscula cotyledonibus planis ellipticis.
Genus affinis Hieronyme a quo differt imprimis disco deficiente, ovarii rudi-
mento obsoleto vel nullo, glabriete: magis affinis generi Aporosæ cui similis
disci absentia sed siamina subsessilia staminibus 4, ovuli structura distinctum.
Aporosella Hassleriana Chod. spec. nov.
Arbor mediocris ad 6 mm., ramis crassis cortice suberoso irregulariter longi-
tudinaliter striala; rami novelli foliiferi tenues glabri glauci, ad 1 mm. vix
longi, ad 10-12 cm. longi (vere) an demum longiores, ceterum defoliati; stipulæ
triangulares margine scariose 1-1,5 mm. longæ 1 mm. latæ; internodia
10-15 mm, longa; petioli 1,5-2,5 mm., limbus ovato-ellipticus vel ellipticus
juvenilis tenuiter membranaceus, adultus supra nitens glauco-argenteus subtus
opacus omnino glaber, nervo medio 4-5 pennato ramis tenuibus nervillis nume-
rosissimis vix Conspicuis anastomosantibus, margine anguste revoluta 30/25
45/25 25/15 mm.; inflorescentiæ e ramis vetustioribus vel brachycladiis crassis
‚aphyillis fasciculatim natæ spiciformes 30-35 mm. floribus seriatim verticillatis
vel fasciculatis basi bracteolatis; pedicelli 1-2 mm. longi, sepala 4 oblonga apice
abrupte acuta subdenticulata vel integra staminibus 4 oppositis duplo vel triplo
longiora; inflorescentiæ foœmineæ racemosæ laxifloræ rachi glabra 0,5 mm.,
40-50 mm. longa, pedicellis 1-3 fasciculatis basi bracteolatis, 3-5 mm. longis,
sepalis ovato-acutis apice margine cilialis et rubro-coloratis ad 1,5 mm. ; ovarium
carnosum siccum extus rugulosum; stigmatis cruribus interdum breviter
subbifidis.
Arbor 3-6 m., diam. 0,3-0,5 m. flos & rubescens in insula Chaco-y ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepcion, Aug., n. 7161: id. flos © olivaceus, ad
ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 71614.
Croton fuscus (Diedr.) Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 131; Flor. Bras. XI, 2, p. 198; F. Diedr. PI. nonull.
Mus. Havn. p. 24 sub Myriogompho.
Var. x teucadenius (Baill.) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 648: Flor. Bras. XI, 2, p. 199; C. leucadenius
Baill. Rec. d’obs. bot. IV, 338.
forma microbracteata nob.
Bracteis minoribus, minus dentatis, 4,5-2 mm. longis.
us 0,1-0,2 m., petalis & albis, in rupestribus pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7136.
forma arenosa nob.
Bracteis robustis glanduloso-dentatis ad 4 mm. longis foliis magis elliptico-
lanceolatis, inferioribus tantum obovatis 40/18 35/16 30/12 mm.
Suffrutex 0,1-0,.3 m. petala & alba, in arenosis Ipe-hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5078. |
490 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (578)
Var. 8 genuinus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 648; Flor. Bras. XI, 2, p. 199.
Forma caulibus viscidis et foliis magis obovatis quam lanceolatis, Dec.,
n. 6604.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala & alba, planta tota villoso glulinosa, in dumetis
pr. Piribebuy, Dec., n. 6604.
Croton lobatus L.
Spec. Plant. 1005; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 237.
Var. « Manihot (Klotzsch.) Muell. Arg.
Flor. Bras XI, 2, p. 237; Astrea Manihot Klotzsch in Erichs Archiv
1841, p. 19%.
Suffrutex 1-2 m. in dumeto Ipé hu, Sierra de Maracayu, Oct., n 5068.
Var. » genuinus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 667; Flor. Bras. XI, 2, p. 239.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n°7989;
Croton goyazensis Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 120; Flor. Bras. XI, 2, p. 217.
Var. major nob.
Foliis duplo fere majoribus, 90/30 100/40 125/50 mm.
Suffrutex 1-1,5 m. in dumeto pr. flumen Corrientes, Dec., n. 5871; in campo
Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5041; in glareosis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7292.
Var. angustifolius nob.
Limbis lanceolato-oblongis 60/18 40/10 50/10 mm.
Suffrutex 0,8-1,5 m. in dumetis apricis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7869.
Croton cinerellus Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 137; Flor. Bras. XI, 2, p. 245.
forma parvifolia nob.
Limbis 35/6 25/5 20/4 mm.
Frutex 0,5-1 m. in campo Ipe hu, Oct., n. 5126.
Croton paraguayensis Chod.
Plant. Hassl. p. 90.
Fruticulus 0,5-1 m., flos viridescens, inter rupes in colle Tobaty, Mart.,
n. 4038.
Croton microcarpus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 142.
Suffrutex 0,2-0,4 m. flos albus, in paludosis pr. Villeta, Dec., n. 299; ad
ripam lacus Ypacaray, Jun., n. 3041.
Var. robustus.
Foliis ovato lanceolatis, acutis, superioribus brevioribus 3-5 mm., inferioribus
longe 10-16 mm. petiolatis, limbis foliorum superiorum 30/5 32/6 25/4 mm.
inferiorum 25/13 40/16 30/10 mm.
Suffrutex 0,1-0,5 m. in arenosis humidis pr. Concepcion, Sept., n. 7923.
2
(579) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANA. 491
Croton Hasslerianus Chod.
Cfr. Plant Hassl. I, p. 90.
Croton Urucurana Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 335: Flor. Bras. XI, 2, p. 111.
Var. « albidus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 111.
Frutex 2-3 m. ad ripam fluminis Y-aca, Jan., n. 6928.
Var. 8 genuinus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 111.
Arbor 6-8 m. d. U,2-0,3 m. succu sanguineo, ad ripam rivuli pr. Igatimi,
Oct., n. 4863; ad ripam rivi Tobatiry pr Tobaty, Sept., n. 6259.
Var. à draconoideus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 112.
Arbor 4-8 m. diam. 0,2-0,% m. in silva ad ripam fluminis Apa, Dec.,
n. 808% et 7985.
Croton gracilipes Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 333; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 113.
Var. « macrodenius Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 113.
Suffrutex 0,5-1 m. in arenosis pr. Concepcion, Aug., n. 7196: fruticulus
3-4 m. in paludosis pr. Villeta, Jan., n. 298.
Var. 8 genuinus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 114; C.adenopetalus Muell. Arg. in LinneaXXXIV, 90.
Suffrutex 2-3 m. in dumetis Cordillera de Altos, Jul., n. 3068; id. n. 393
Plant. Hassl., p. 390 sub C. aff. Urucurana.
Var. paraguariensis nob.
Petiolis 30-50 mm. longis, limbo ovato-lanceolato, 70/20 115/45 140/52 mm.
glandulis loco petalorum.
Suffrutex 1-2 m. in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 72904.
f. éiliæfolia nob.
Foliis latioribus, limbo 80/55 120/90 mm.
Suffrutex 1-2 m. in dumelis ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept.,
n. 7290.
Croton glandulosus (L.) emend. Muell. Arg.
Muell. Arg. in DC. Prodr. XV, 2, p. 683; Flor. Bras. XI, 2, p. 267.
Var. Gardneri Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 683; Flor. Bras. XI, 2, p. 269.
ne 0,5-0,8 m. in rupestribus pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n.
Var. subincanus Muell. Arg.
DC. Prodr. I. c. Flor. Bras. XI, 2, p. 270.
Calyx capsulæ dimidio brevior.
Sufirutex 0,5-0,6 m. petalis albis, in campo Vaqueria Igatımi, Sept., n. 4769.
492 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (580)
Var. genuinus Muell. Arg.
DC. Prodr. I. c.; Flor. Bras. XI, 2, p. 270; C. glandulosus L. Amen.
Acad. V, 409.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, ad ripam rivi Juqueri, Oct., n. 1429; in
dumetis pr. Sapucay, Dec., n. 1622.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petalis albis, in dumetis humidis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 8022.
f. tomentosa.
Foliis subtus dense stellato tomentosis.
Suffrutex 0,4-1 m. petala alba, in arvis San Bernardino, Jan., n. 1743.
Var. oceidentalis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 270.
Herb 0,3-0,% m. in campo Itacurubi., Jan., n. 3772.
Croton maracayuensis nob. spec. nov.
Arbor parva; rami lepidibus conspersi pulverulenti; lepides ramorum quam
foliorum minores minus profunde dissectæ; stipule lıneares griseo virides
dense lepidotæ 10-15 mm. longæ 1,5-2 mm. late; petiolus 48-22 mın., lepidoto-
rugulosus; limbus membranaceus ovato-lanceolalus breviter vel longius acumi-
natus discolor, pilis emergentibus apice 3-7 fidis, ramis suberectis acerosis, supra
scaberrimus subtus lepidibus apice 15 radiantibus, radiis fere usque ad basin
liberis argenteis et fulvis intermixtis, nervis utroque latere 10-14, parallelis
distinctis densius fulvo vestitis, 150/50 100/50 80/35 min.; racemi terminales
subdensiflori monoici, parte masculina 14-17 cm. longa, in anthesi ad 25 mm.
lata prius 10 mm. lata, fœminea 5-6 cm. magis laxa; calyx masculus lobis
æqualibus triangularibus dense lepidoto argenteis, petalis tota superficie lanato-
hirsutis, spathulatis basi cuneato attenuatis magis pilosis; stamina ce.
15-16 filamentis hirsutissimis, receptacuio pilosissimo; fœmineus sepalis ad
7 mm./ %!/s m. argenteus, pedicello ad 4-5 mm. longo crassiusculo lepidotis
fulvescentibus plurimis e centro pilum erectum ferentibus inde pedicellus
lepidoto hirsutus; ovarium dense stelligerum stylo subnullo stylis ramis basi
confluentibus 16-19 semel vel bis bifidis hirsutis.
Species ex affinitate C. pycnocephali Muell. Arg.
Arbor 3-6 m. diam 0,1-0,5 m. ad marginem silvarum Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5178.
Croton Garckeanus Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 308; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 196.
Var. guaraniticus nob.
Foliis longius petiolatis 5-11 mm. limbis 50/61 40/8 30/8 mm. racemis longe
comosis et bracteis & pinnatifidis. Ad C. corrienterianum Baill. vertens, quod est
verisimiliter varielas tantum præcedentis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala & dilute rosea, in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4873.
f. latifolia nob.
Limbis 70/20 55/20 30/12 mm. Ramuli foliaque dense molliterque tomentosa.
Suffrutex 1-2 m. in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7902.
Croton rivinoides Chod.
Plant. Hassler. I, p. 89.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos glaucus, in campo silvatico Cordillera de Altos, Aug.
.n. 3162.
(581) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 493
Croton macrostigma Chod.
Plant. Hassl. I, p. 90.
Suffrutex 1-2 m. in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 6578.
forma macrophylla.
Limbis 80/30 90/50 85/40 mm.
Suffrutex 1-1,5 m. in campo montano pr. Chololo, Dec., n. 6578; id. in
arenosis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Jan., n. 6901.
Croton grandivelum Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 322; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 162.
Var. % genuinus Muell. Ars.
DC. Prodr. XV, 2, p. 631; Flor. Bras. XI, 2, p. 163.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo pr. flumen Capibary, Sept., n. 4470 spec. à et:
4470 a spec. 9.
Groton intercedens Muell. Arg.
Fior. Bras. XI, 2, p. 168.
Suffrutex 0,3-0,8 m. in campis pr. Arroyo Primero, Jan., n. 8424.
Croton serratifolius Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 312; Flor. Bras. XI, 2, p. 197.
Fruticulus 0,5-1 m. glutinoso-villosus, in arenosis pr. Vaqueria Capibary,
Sept., n. 4431; in arenosis pr. fl. Jejui guazu, Dec., n. 5716.
Filamentis basi pilosis.
Var. rupestris nob.
Statura altiore, foliis longius petiolatis, majoribus, limbis 80/25 60/23
50/14 mm.
Suffrutex i-2 m. in dumeto rupestre Ipe hu, Nov., n. 5337; in rupestribus pr.
Valenzuela, Jan., n. 7056.
forma tomentosa.
Indumento ramulorum peliolorum et faciei inferioris foliorum densiore limbis
magis latis 70/30 80/32 mm.
Suffrutex 1-1,5 m. inter rupes pr. Valenzuela, Dec., n. 6856.
Var. silvaticus nob.
. Fruticosa foliis elliptico lanceolatis vel oblongis brevius petiolatis 3-6 mm.
indumento foliorum haud albicante sed ferrugineo viridescente limbis 70/30
99/24 40/16 mm.
_Frutex 2-4 m. in silva Cordillera de Altos, Jul., n. 3070, id n. 595 PI.
Hassl. I, p. 90 sub. C. serzatifolio.
Croton campestris St. Hil.
Plant. us. Bres. t. 60; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 167.
Var. angustifolius Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 633; Flor. Bras. XI, 2, p. 167.
Suffrutex 0,5-0,8 m. in campo rupesire pr. Chololo, Dec., n, 6887.
Croton Yerbalium nob. spec. nov.
- Suffrutex 0,5 mm. ad 4 m., caulibus fere usque ad ramos superiores lignes-
centibus denudatis; rami novelli dichotomi villosi pilis albis ad 4 mm. — 5 mm.
longis patentibus; stipulæ lineares basi auriculatæ glandigeræ ad medium pinna-
49% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (582)
tifidæ lobis apice glanduligeris tenuibus ad 6-8 mm. longæ 0,7 mm. latæ plus
minus glabratæ pilis sparsis vestitæ; petioli hirsuti robusti 5-10-14 mm., ad
1,5-1 mm. erassi; limbus haud basi glandulosus ovatus vel ovato-lanceolatus (in
fol. superioribus) inferiores subcordati vel retusi, breviter acuti parle tertia
inferiore integri alia parte crenato-serrati, breviter apiculati dentibus 3 mm.
longis in foliis Junioribus minoribus, supra et subtus pilis stellatis subadpressis
rugulose subtomentosi minutissime et creberrime pellucide punetulati, basi
subpalmatrinervi, nervo medio parum prominente lateralibus 2-3; inflores-
centiæ juveniles apice vix comosæ parte feminea a masculina haud spatio medio
separata; flores foeminei plures; bracteæ lineari-lanceolatæ remote lacinuli-
geræ, lacinulæ apice glauduligeræ 3-6 mm. longæ; sepala fœminea triangularia
fere duplo longiora quam lata crassiuscula ovario maturo adpressa apice villosa
ceterum intermixte villosa et setis crassiusculis apice clavato glandulosis
patenti-ereciis nunc numerosis conspersa; ovarıum hirsutum; stylus subnullus,
rami basi confluentes patentes usque fere ad basin flabellatim 4-6 fidi; sepala
masculina extus villosa intus glabrescentia margine ciliata late triangularia ;
petala obovata nervosa basi angustata, supra unguem utroque latere villosa facie
ceterum glabra margine ciliata; receptaculum glabrum sed ob filamenta basi
hirsuta primo aspectu pilosum; antheræ oblongæ glabræ; stamina ce. Al;
capsula 5-6 mm. longa breviter stellatim tomentosa; semina sublævia 1. e.
reticulo subelevato obsoleto concolore inscripta.
Affinis GC. serratifolio Baill. differt foliorum serratura receptaculo glabro
stipulis, stylorum cruris patentibus, habitu toto sat diversa, ac Chætaphoro,
stipulis, stylis aliisque.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo pr. flumen Corrientes, Dec., n. 5841.
Var. lanatus nob.
Caulibus foliisque dense albido lanatis.
Suffrutex 0,5-1 m. in campo Yeruti, Dec., n. 5785.
forma intermedia.
Caulibus foliis superioribusque albido lanatis, foliis inferioribus majoribus
pubescenti-rugulosis distinctius serratis.
Suffrutex 0,5-0,6 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4956.
Var. hirsutus nob.
Caulibus pilis longis flavescentibus dense hirsutis, foliis majoribus 70/45
60/38 min. ut petioli pilis longis hirsutis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in dumeto pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4530.
Croton occidentalis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 159.
Il est à remarquer que parfois la face supérieure est munie de poils ou simples
ou rayonnants à la base, el que les spécimens décrits par Mueller étaient glabres.
Var. intermedius nob.
Limbo supra calvalo, sublus parce tomentoso, elliptico 80/45 70/35
65/28 mm.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo pr. flumen Igatimi, Oct., n. 4871.
Var. oblongifolius nob.
Foliis oblongis vel oblongo lanceolatis 90/20 75/24 70/15 mm. cetera ut in
typo.
Suffrutex 0,5-0,8 m. in dumetis Cordillera de Altos, Febr., n. 3926.
forma in var. setosum transiens.
Foliis oblongo lanceolatis, lamina supra ut in var. setoso, subtus molliter
tomentosa, racemis fæmineis parte mascula destitutis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 693%4a.
(383) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 495
Var. selosus nob.
Lamina supra setis robustis conspersa, limbo membranaceo sublus minus
tomentoso, 90/30 80/28 75/30 mm.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5128;
suffrutex 0,3-0,5 m. in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2990: in campo pr.
Tacuaral, Sept., n. 1077.
Var. parvifolius nob.
Foliis elliptico-lanceolatis, 40/18 45/15 35/14 mm. lamina subtus pilis
stellaribus sparse conspersa subtus tomentosula, fructu capitato.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campis pr. San Estanislao, Aug., n. 4183; id.,
n. 1076 PI. Hassl. 1, p. 90.
forma rupestris.
Foliis crassioribus, junioribus supra tomentellis, subtus dense villoso-
tomentosis, vetustioribus supra calvalis, margine et facie inferiore dense villoso-
tomentosis.
In campis rupestribus Cordillera de Altos, 2966.
Var. ovalifolius nob.
Foliis ovatis, apice et basi acutatis superioribus subsessilibus, inferioribus
longe petiolatis (pro specie) 8-10 mm. lamina supra subcalvata, irregulariter
subrepando dentata, racemis 12-15 cm. longis densifloris, fructubus cc. 10-20.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in glareosis pr. Valenzuela, Jan., n. 6934.
Groton rhamnifolius (Kunth emend.) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 634; Flor. Bras. XI, 2, p. 178.
Var. maritibensis Baill. Muell. et Arg.
DC. Prodr. 1. ec. Flor. Bras. XI, 2, p. 178; G. maritibensis Baill. Rec,
d’obs. bot. IV, 332.
Suffrutex 0,5-1 m. floribus albis, in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6323.
Var. Gasarettoanus Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 179: sub. spec. in DC. Prodr. XV, 2, p. 628.
f. lanceolato-ovata nob.
Limbis lanceolato ovalis basi cuneatis 100/35 80/30 60/16 mm. ; subtus flaves-
cente tomentellis.
Suffrutex 1-2 m. flos albus, in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5431.
f. ovata nob.
Limbis late ovatis, apice acutatis 90/50 90/45 80/45 mm. subtus albido
tomentellis.
Var. apaensis nob.
Ramulis subfloccoso tomentellis, foliis ovatis vel ovato-lanceolatis supra pilis
paucis stellalis, vel glabrescentibus, subtus tenuiter albido stellato tomentosis.
Limbis inferioribus 100/40 90/36 mm. superioribus 60/35 52/30 45/22 mm.
Groton Pohlianus Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 92; Flor. Bras. XI, 2, p. 165.
Var. macrophyllus nob.
Limbis majuseulis 150/70 140/65 110/45 mm.
us 0,3-0,6 m. in campo pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4633 et
a
496 BULLETIN DE L'HEBBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (584)
Crolon rumicifolius nob. spec. nov.
E caule brevi lignescente oriuntur caules plures adscendentes glaberrimi,
striati; stipulæ indivisæ setaceæ 4-5 mm. long&; petiolus 3-5 mm. longus apice
biglandulosus ; limbus hastato-trilobus vel 5 lobus, 25/16 30/22 25/10 mm., mem-
branaceus glaberrimus, margine tenuiter cinctus serratus serratura obtusius-
cula; lobi laterales sepe divaricati extus lobum minorem ferentes ad 5-7-10 mm.
longi, intermedius lanceolatus acutus 18/10 16/4 22/7 mm.; racemi terminales
ad 80 mm. Ig. pedunculo subnullo vel ad 30 mm. longo crassiusculo; flores
feeminei 5-6 demum distantes, masculini in racemum angustum elongatum
dispositi; bracteæ filiformes vel angustissimæ lineares apice subulatæ glabræ;
pedicellus fæmineus 6-9 mm. puberulus: sepala 6 lanceolata, extus basi puberula
glanduloso denticulata 8-9 mm. Ig. 2,5-3 lata; disci glandulæ late sepalis
oppositæ; ovarıum glabrum ad 5 mm. longum: stylus tripartitus ramis flabelli-
formiter & partitis, ramis 4-5 mm. longis filiformibus; pedicelli masculini fili-
formes glabri 1,5-2 mm. longi; sepala 5 obovata glabra, petalis minoribus, glan-
dulis alternipetalis rotundatis; stamina cc. 15 filamentis longiusculis glabris
ceterum floris glabrum.
Sp. nova sect. Astrææ affinis C. Jatrophæ Muell. Arg. a quo differt stipulis
longioribus petiolis et foliis minoribus, racemis haud longo tractu nudis;
similis etiam GC. aureo-marginato.
Suffrutex decumbens vel adscendens 0,2-0,3 m. in campis pr. flumen Capibary,
Sept., n. 4386.
Croton aureo-marginatus nob. spec. nov.
Suffrutex vel fruticulus trunculo erecto pluriramoso basi articulato ad 4 mm.
crasso ut rami simplices glaber; rami plus minus divaricati flexuosi glaberrimi
striati vel sulcati valde foliosi; stipulæ deciduæ minimæ; petioli glabri
7-42 mm. longi glaberrimi supra leviter canaliculati, limbus 80/22 70/25
50/15 mm. membranaceus ovato-oblongus vel subhastato-oblongus, basi trun-
catus vel subcordatus, breviter acutus, margine undulata, sinuatus aureo-
marginatus, margine angusta ut funiculo cartilagineo circumdatus; nervi
laterales 11-13 subpatentes tenues contra est nervus medianus, subtus, ut
margo prominens et coloratus ; racemus terminalis pedunculo sat robusto 30-40 mm.
1,5 mm. crasso; inflorescentia pyramidalis subdensa; flores fœminei cc. 3,
pedicello 4,5-2 mm. puberulo quam bractea filiformi breviore; calyx basi
breviter campanulatus dilatatus, lobis ce. 7 crassiusculis 5-6 mm. Ig., 2-2,5 mm.
latis oblongis breviter acutis, adpresse et remote serrulatis; discus erassus pulvi-
natus rotundato lobatus, lobis sepalis opposilis; ovarium glabrum disco multo
angustius superpositum; stylus brevis, trifurcatus ramis expansis apice cc. 6
furcatis pilis sparsis puberulis; flores & minores perigonio 10-12 lobo,
staminibus 10-12, filamentis glabris pilis in centro floris deficientibus, petalis
obovatis vel oblongis basi ciliatis ; sepalis longioribus obovatis.
Species affinis ©. cincto Muell. Arg. a quo differt foliis aureo-marginatis haud
crenatis longius petiolatis, sepalis femineis haud rubro-marginatis.
Fruticulus 0,3-0,5 m. sepala viridia, in campo pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5010.
Sectio Octolobum nob. Sectio nova.
Sepala fœm. 8 (rar. 6-7); petala obsoleta vel nulla; ovarium pilis stellatis
hirsutus; receptaculum floris masculini 5 lobi glaberrimum.
_Affinis Sectioni Decalobo a qua differt imprimis receptaculo masc. glaber-
rimo.
Crolon guaraniticus nob spec. nov.
Suffrutex caulibus repetite bifidis striatis subcostatis laxe hirsutis vel
pilis flavis numerosioribus basi interdum stellatis medio setam longam 3-5 mm.
patentem ferentibus; stipulæ anguste lineares vel filiformes 5-7 mm. longæ
(585) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ, 497
hirsutæ; petioli stipulis breviores 2-6 mm.; limbus elliptico-lanceolatus vel
oblongus, subtrinervius crenato-serratus, serratura interdum obtusiuscula, supra
pilis plus minus adpressis basi breviter stellatis conspersus, dorso hirsutior
pilis patentibus similibus sed basi longius stellatis, 40/15 30/12 20/10 mm. ;
inflorescentia condensata more Julocrotonis, foliis 2-4 approximatis longe invo-
lucrata (folior. involuer. long. 35/7 30/6 40/8 mm.); flores fœminei sæpe in
axilla dichotomiæ inferioris, interdum basi inflorescentiæ masculinæ terminalis
siti; calyx foemineus octo parlitus vel rarius 6-7 sepalis linearibus acutis crassius-
culis dorso pilis stellalis intricatis hirsutissimis supra glabris ; glandulæ depressæ
tenuissimæ basi sepalorum adnatis disco Julocrotonis haud dissimiles sed multo
tenuiores; ovarium hirsulissimum; styli liberi ad 2/3 bifidi ramis simplicibus
elongalis; flores masculini in racemum brevem condensali vel in capitulum con-
densati glabrescens; pedicello flore longiore, 3-4 mm., vel sparse hirsuto
bractea lineari pedicello æquilonga vel breviore sparse hirsuta; sepala ovata
exius glabra vel pilis paucis longis conspersa, apice puberula; petala oblonga
vel elliplica 5 basi utroque latere pilis fasciculatis erispulis tenuissimis villosa,
superficie alia glabra apice brevius villosa; stamina 9-14 sæpius 11 filamentis
glabris e centro glaberrimo nascentes, antheris reflexis glabris.
Suffrutex 0,2-0,4 m. flores & albi in arenosis pr. Tacuaral, Sept., n. 1083; in
arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6314.
forma latifolia.
Foliis latioribus 40/20 30/18 mm. pilis caulium densioribus.
Suffrutex 0,2-0,4 m. flores albi, in campo pr. flumen Corrientes, Sept.,
n. 4529.
Var. virgatus nob.
- Gaulıbus sirictis virgatis, indumento sparsiore, foliis angustioribus.
forma genuina nob.
Folia caulina distantia oblonga basi et apice acuta grosse serrato dentata 60/15
40/12 mm. ramealia lineari oblonga 50/6 45/4 30/3 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5604; in campo in
regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n, 7993 a.
forma intermedia nob.
Minus virgata, densius foliosa, foliis lineari oblongis 25/5 30/4 20/6 mm.
Suffrutex 0,3-0,5 m. flores albi in campis siceis pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 7933.
forma microphylla nob.
Caulibus basi denudatis, foliis parviis oblongo linearibus 15/2 20/2,5
10/1.8 mm.
er similis 7933 in campis in regione cursus superioris fluminis Apa,
n. ai .
Julocroton Gardneri Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 276.
Fruticulus 0,2-0,5 m. in arenosis pr. Concepeion, Sept., n. 7522; in rupes-
tribus in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7950.
Julocroton integer Chod.
Plant. Hasslerian. I, p. 91.
forma parvifolia nob.
Limbis 40/35 30/22 25/15 mm.
Suffrutex 0,2-0,5 m. folia glauca in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Aug., n. 7266.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n9 5, 30 avril 1905. 33
498 BULLETIN DE: L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (586)
Julocroton camporum nob. spec. nov.
Caulis angulatus quadrangulatus vel triquetrus argenteo-griseus breviter
adpresse tomentosus lepidibus haud stipitatis subsessilibus radiis usque ad centrum
liberis 10-12; stipulæ setaceæ dense puberulæ 5-10 mm. 1g.; petioli ut caulis
angulati et indumento ad 6 mm. vel subobsoleto vestiti; lamina membranacea
vel subherbacea, subtus basi trinervis distincte pennate nervosa, discolor i. e.
supra viridescenti grisea, subtus argenteo-viridescens pallidior, indumento supra
pilis lepidotis minimis sat distantibus, subtus dense sed brevissime tomentosa
pilis radiis fere duplo longioribus, lanceolato-elliptica basi breviter acuta apice
angustissime subapiculata, margine subintegra vel vix denticulata, 110/40
100/38 70/32 mm. ; sepala fœminea subherbacea anteriora ambitu triangularia
ad medium lacinulata, supra vix denticulata, lacinulis linearibus sat latis et
inferioribus hinc inde pennatis, ut folia breviter argenteo tomentosis, disco
breviter tripartito; sepala masculina late ovato-triangularia petala lineari
spathulata, apice conduplicato subrostrata dorso tomentosa; filamenta ut in
aliis; capsula ut calyx tomentosa % mm. longa, semina læviæ.
“ Nulli arcte affinis caule subsimplici foliis breviter spatulatis, calyce affinis
J. Gardneri Muell. Arg.
- Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5603.
Julocroton montevidensis Baill.
Etud. gen. Euphorb. 376; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 277.
Var. 8 lanceolatus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 702; Flor. Bras. XI, 2, p. 277.
Limbis ovato lanceolatis obsolete denticulatis 75/25 60/20 50/18 mm.
petiolis 5-10 mm.
Suffrutex vel fruticulus 0,3-0,6 m. in glareosis pr. Concepeion, Aug., n, 7255.
forma longepetiolata.
Foliis oblongo lanceolatis apice subacutis vel obtusiusculis, limbis remote
denticulatis, 70/20 65/28 60/15 um. petiolis 20-30 mm.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7020.
Var. elata noh.
Fruticosa 1-2 m. foliis lineari lanceolatis subintegris, calycis feminei lobis
exterioribus dense ferrugineo tomentosis, limbis 110/10 70/10 70/8 mm.
Frutex 1-2 m. in campis in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov.,
n. 7900.
Var. linearifolius nob.
Foliis linearibus, breviter petiolatis 3-5 mm., supra tomentosulis subtus
dense albo tomenlosis, calycis fæminei laciniis rufo lanatis, lamina 90/5 70/5
89/4 mm. capitulis maximis 40/25 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. in campo San Blas (Yeruti), Dec., n. 5781,
Var. virgatus nob.
Caulibus virgatis, indumento caulium et foliorum brevissimo, adpresso flaves-
cente, foliis linearibus breviter petiolatis 2-4 mm.; limbi 70/4 45/3 60/3 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4275. Unicum.
Julocroton rupestris nob. spec. nov.
Suffrutex vel frutex ramosus divaricatus caulibus lignosis, ramis purpureo-
griseis pilis e centro purpureo-fusco radiantibus sessilibus vel subsessilibus
tenuissime tomentellis; stipulæ filiformes 5-10 mm. Ig.; folia longe petiolata
lanceolata vel oblongo-lanceolata; petiolus 10-20 mm. longus limbo margine
subintegro vel subserrulalo, 40/8 50/15 32/9 60/18 mm., supra pilis minutis-
simis stellalis ruguloso, subtus dense molliter sed breviter tomentoso, nervis
(587) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 499
supra immersis subtus exsculptis basi trinervio, nervis lateralibus 5-8; sepala
fœminea anteriora ad 1/3-l/2 connata subcoriacea acuta, margine exteriore ad
/ lobata, lobis inferioribus diametrum limbi haud æquantibus vel vix æquantibus
aliis brevissimis, intermedio vix serrato; discus profunde trilobus lobis
elongatis; sepala masculina late triangularia, petalis lineari spathulatis fila-
mentis staminum gracilibus basi longe lanatis; capsula tomentosa.
Affinis J. Gardneri Muell. Arg. a quo differt habitu foliis angustis, serratura
sepalor. fœm.
Fruticulus 0,5-1 m. in campis Cordillera de Altos, Jul. n. 3090; Nov.,
n. 359%.
forma nigricans.
Sepalis feemineis vix serrato-crenulatis pilis stellatis fusco-nigris basi magis
dense tomentosis.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in campis Cordillera de Altos, Jun., n. 2985.
Var. arenosus nob.
Foliis breviter petiolatis 2-4 mm. linearibus vel lineari oblongis, sæpe sub-
falcatis 35/4 40/4 20/3 mm.
Fruticulus 0,3-0,6 m. in arenosis pr. Chololo, in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6742.
Var. velulinus nob.
Foliis supra breviter sed dense viridi-velutinis, subtus molliter albo-tomen-
tosis, limbis lineari-lanceolatis apice acutis basi rotundatis 40/9 55/12 mm.
petiolis 5-10 mm. longis, calyce foemineo extus dense nigro tomentoso.
Frutex 1,5-2 m. inter rupes pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Jan.,
n. 7029.
Julocroton villosissimus nob. spec. nov.
Caule ramisque densissime pilis robustis apice stelligeris intricatis villosis-
simis, diam. caulis et ramorum pilis adjunctis 6 mm., 4 mm.; stipulæ setaceæ
dense pilosæ 7-8 mm. ; petioli crassi indumento ut caules 10-25 mm. longi;
limbus ovato cordatus crassus denticulatus subacutus dente ultimo breviter apicu-
latus; indumentum tomentosum supra griseo-virescens subtus albidum nervis
vix conspicuis dentibus obsoletis remotiusculis tomentosis 65/55 50/30
50/55 mm. ; inflorescentia foliis superioribus approximatis involucrata et ea vix
superantia vel in jis occulta ad. 25 mm., vel in nodis superioribus axillaris;
sepala fœminea ambitu late ovata rachi angusta, 4-5 plo longiora quam lata lobis
lineari-setaceis angustissimis diametrum racheos 5 plo longioribus pilis stellatis
longis intricatis laxe connatis, ovarium hirsutum, styli erecti hirsuti bis-
triparliti cruribus glabrescentibus; discus trilobus; sepala masculina extus
tomentosa elliptica vel ovato elliptica; petala lineari spathulata parva ciliata in
indumento staminum oceulta; filamenta longe villosa versus antheras pubescentia
conneclivo puberulo, anthera oblonga. |
Affinis J. humili a quo differt imprimis habitu altiore, stylis erectis, forsan
mere varletas.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 571%;
in campis pr. Igatimi, Nov., n. 5498. SE
Var. tiliæfolius nob.
Ramis minus longe villosis magis tomentosis, petiolis minus crassis,
12-25 mm. limbo inæquali cordato ovato distincte serrato, tomento denso
breviori minus villoso 60/40 50/40 50/30 mm.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in rupestribus collium pr. Tobaty, Sept., n. 6522.
Id. n. 980 et 198 sub. J. montevidensi Baill. in Pl. Hassl. I, p. 9.
Var. Valenzuellæ nob.
Caule ramis villosis fere ut in spec. genuino sed indumento rubescente;
500 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me siR.). 1905 (588)
pelioli erassi villosi 40-15 mm.; limbus ovato-lanceolatus sensim acutus 45/21
60/25 45/12 mm., magine obsolete denticulata.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in arenosis pr. Chololo, Dec., n. 6771; in campis siceis
pr. Valenzuela, Dec., n. 6771 a.
forma angustifolia.
Foliis lanceolatis vel ovato lanceolatis limbis 50/16 40/12 30/8 mm. subinte-
gris vel minute denticulatis.
Frulex 0,8-1 m. inter rupes pr. Tobaty, Sept., n. 6352.
Var. hibiscordes nob.
Caulibus dense et longe flavescenli Eirsutis, foliis superioribus late ovato-
subcordalis vel subretusis, apice obtusis, serrato dentatis, foliis inferioribus sub-
orbicularibus, peliolis crassis 1,5-% cm. longis ut caules indutis, lamina breviter
et dense tomentosa, supra viridescens subtus albicans, 70/70 90/95 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo Yeruti, Dec., n. 5798.
Julocroton solonaceus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 701; Flor. Bras. XI, 2, p. 279.
Suffrutex 0,4-0,8 m. radix aromatica, in campis altis pr. Valenzuela, Jan.,
n. 7044.
var. niveus nob.
Foliis suborbicularibus 90/80 65/60 30/28 mm. indumentum totius planl& in
vivo niveum in sicco albovirente.
Suffrutex 0,3-0,8 m. radix aromalica, in campis Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5006 et 5006 a.
forma parvifolva.
Foliis obovatis vel ovatis 50/40 50/35 40/30 mm.
Suffrutex 0,3-0,4 m. in campis glareosis pr. Valenzuela, Febr., n. 7144.
Julocroton verbascifolium Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, 701; Flor. Bras. XI, 2, p. 279.
Suffrulex 0,3-0,5 m. in campis [pe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4996.
var. angustifolius nob.
Foliis oblongis 90/25 70/18 60/14 mm.
Suffrulex 4-2 m. in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5622 et Nov., n. 5497.
Julocroton humilis Diedr.
Plant. nonull. Mus. Univ. Hafn. p. 10; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2,
p- 280.
Var. « genuinus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 701, sub 8 genuinus; Flor. Bras. XI, 2, p. 280.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4519.
Var. 8 decumbens Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2 p. 280.
forma latifolra
Limbis 42/28 30/25 20/18 mm.
Suffrutex 0,1-0,2 m. in arenosis pr. flumen Capibary, Dec., n. 5901.
Julocroton lanceolatus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 702; Flor. Bras. XI, 2, p. 281.
Suffrutex 0,3-0,5 m. aureo nitens, in campis pr. San Estanislao, Aug., n. 4198.
(589) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ, 501
Julocroton phyllanthum nob. spec. nov.
Caules e caudice breviter lignescente erecti compressi subulati pulverulento
villosi, pilis plus minus fusco-aureis superne magis densis sed haud in stratum
æquale dispositis; stipulæ lineari-lanceolatæ integræ pilosæ 5-6 mm. longæ
basi 3/4 mm. latæ ceterum subulat&; petiolus leviter alatus indumenlo crispulo
villosus, 8-10 mm., vel in fol. superioribus 2-5 mm.; limbus ovato-rhomboi-
dalis, breviter acutus irregulariter serrato-dentatus 70/30 45/22 40/10 mm. dentibus
ad A mm. Ig., supra scabriusculus pilis stellatis adpressis, subtus indu-
mento stellari rugose pubescens, nervis ut in J. rutilo; inflorescentiæ prius
pyramidales in anthesi spiciformes, elongatæ 5-7 cm. Ig.; juveniles haud vel vix
comos&; bracteæ selacex villosæ; sepala fl. feminei viridia late obovata limbo
vix longiore quam latiore, lobis superioribus quam diametrum multo brevioribus,
inferioribus vix æquantibus indumento haud denso vix occulta vel quam in
aliis speciebus magis herbacea (inde nomen); discus distincte 4-5 partitus;
ovarium hirsutum stylis gracilibus ramis gracilioribus; flores masculini
longiuscule pedicellati (3-4 mm.), sepalis triangularibus extus fulvo stellato-
hirsutis, petalis tenuibus spathulatis longe ciliatis basi unguiculatis et longis-
sime barbato-ciliatis: filamenta ad 4 mm. (4,5) pubescentibus medio barbata,
antheris elontatis, glabralis vel connectivo vix puberulo.
Species insignis, calyce fæmineo folioso, disco 4-5 partito nulli arcte affinis,
proxima tantum præcedenti a quo differt indumento, stipulis, calycibus, stylis
haud crassis sed gracilibus.
unter 0,2-0,5 m. flores aurei, in campis pr. flumen Carimbalay, Sept.,
n. 4576.
Julocroton pycnophyllus Schlchtde.
Linnæa XIX, 245; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 282.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in arenosis pr. flumen Capibary, Sept., n. #423.
forma latifolia nob.
Limbis 100/5% 80/55 110/45 mm.
Suffrutex 0,6-0,8 m. in campis siceis pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4598.
Julocroton triqueter (Lam.) Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 368; Muell. Arg. Flor, Bras. XI, 2, p. 284; Groton
triqueter Lam. Eneyel. II, 214.
Var. « genuinus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, 704 ; Flor. Bras. XI, 2, p. 284.
Suffrutex 0,5-0,8 m., in campo pr. San Estanislao, Janv., n, 6016.
Var. 8 Ackermanni Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 704; Flor. Bras. XI, 2, p. 285.
Suffrutex 1-2 m. in silvis Cordillera de Piribebuy, Dec., n. 6637, in dumetis
pr. Igatimi, Dec., n. 5643.
Var. à subulatus Muell. Arg.
DC. Prodr. 1. c.; Flor. Bras. XI, 2, p. 686.
Suffrutex 1-2 m. in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa, Febr.,
n. 8441.
Julocroton rutilus nob. spec. nov.
Caule triquetro in costis longius aureo-lanuginosus; stipulis linearibus filifor-
mibus basi lobum vel lobos 2-3 filiformes edens, 6-7 mm. ; folia ovata vel superiora
lanceolata, petiolo 5-10 mm., vel in superioribus breviore 2-5 mm.; limbus
subinteger vel plus minus obscure denticulatus, supra subscaber pilis stellatis
502 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SsÉR.). 1905 (590)
numerosissimis parvulis dense indutus, venis immersis, subtus basi subtrinervius
quinque-nervius, nervo medio pennato elevato exsculpto, lateralibus paullo
minus exsculptis 3-5 suberectis, tomento haud molli, denso adpresso plus minus
aureo nitente; inflorescentiæ pyramidales oblongæ 25-50 mm. apice comosæ
bracteis basi haud distincte proferentibus; florum fœm. calyces densissime
tomentosi aureo fulgentes, sepalis profunde pinnatifidis lamina oblongo triangu-
lari cc. 3-4 plo longiori quam lata tota superficie dense villosa lobis diametrum
racheos æquantibus vel superantibus; discus hypogynus distincte trilobus; sta-
mue parte media et inferiori filamentum longe lanata, antheræ glabræ vel pauci-
ilosæ.
: Affinis J. triquetro Baill. a quo differt imprimis disco haud integro, distincte
trilobo, stipulis. colore partium omnium.
Suffrutex 0,4-1 m. flores aureo-nitentes, in campis Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Nov., n. 5226.
Ditaxis montevidensis (Diedr.) Pax
Nat. Pflzfam. III, 5, p. 44; Stenonia Montevidensis F. Diedrichs in
Plant. nonull. Mus. Univ. Hafn p. 26; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2,
p. 312 sub Argyrothammia.
Suffrutex 0,5-0,8 m. in dumeto pr. Concepcion, Oct., n. 7590; in glareosis
siceis pr. Concepcion, Sept., n. 7447.
Chiropetalum tricoccum (Vell.) nob.
Desfontenea tricocca Vell. Flor. Flum. IT, t. 146; Muell. Arg. sub
Argyrothammia in Flor. Bras. XI, 2, p. 315.
Euer 0,5-0,8 m. in silva collis Santo Tomas pr. Paraguary, Dec..
n. 6560.
f. latifolia nob.
Foliis latioribus, limbis 60/30 50/22 60/20 mm.
Suffrutex 0,5-1 m. ad ripam lacus Ypacaray, Febr., n. 3927.
Argithamnia brasiliensis (Klotzsch) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 308 sub Argyrothammia; Klotzsch in Erichs.
Archiv. 1841, p. 199 sub Philyra.
Arbor parva vel frutex 3-8 m. flos albus, in silvis apricis Cordillera de Altos,
Aug., n. 743; in alto planitie Bernal Cué, Oct., n. 3375.
Caperonia palustris St. Hil. à
Plant. remarq. 245; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 324.
- Herba 0,3-0,8 m. petala alba, in stagnis in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7860.
Caperonia stenophylla Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 326.
Herba 0,5-0,8 m. petala alba, in palude in regione cursus superioris fluminis
Apa, Dec., n 8102.
Caperonia cordata St. Hil.
Plant. remarq. 245; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 317.
Herba 0,5-0,7 m. petala alba, in campo humido pr. Chololo, Dec.,
n. 6740.
(591) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 503
Caperonia castaneefolia St. Hil.
Plant. remarq. 245; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 323.
Suffrutex 0,5-1,2 m. petala alba, in dumetis humidis San Bernardino, Oct.
n. 1333; in palude Tucangua, Nov., n. 3548; in stagno Tobaty, Sept., n. 6242.
Gaperonia bahiensis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 325.
forma latior, limbis 95/22 85/18 55/16 mm.
Herba 0,5-1 m. flos albus in campo paludoso pr. Caraguaty, Aug., n. 3137.
forma angustior, limbis 90/7 70/4 100/9 mm.
Herba 0,4-0,6 m. petala alba in palude pr. Tobaty, Sept., n. 6408.
Bernardia pulchella {Baill.) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 392; Adelia pulchella Baill. Rec. d’obs. bot. IV,
374.
: Var. à genuina Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 393.
Frutex 2-3 m. in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5397.
forma acutidenta nob.
Foliis lanceolatis acuminatis, profunde serratis, aculidentalis apice sæpe
curvalis 175/35 165/30 180/35 mm.
Frutex 2-3 m. in silva Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5135.
forma acuminata nob.
Foliis abrupte acuminatis, cuspidatis, dentibus apice obtusis, sæpe introrsum
curvatis, basi cuneatis 150/50 130/20 mm.
forma breviserrata nob.
Foliis breviserratis, minus acuminatis, inflorescentiis masculis sæpe in axilla
ramorum fasciculatis.
Suffrutex 1-2 m. in silva aprica pr. campo Apepu, (flumen Tapiraguay), Aug.,
n. 4358; in silva pr. Chololo, Dec., n. 6603.
Bernardia Hassleriana Chod.
Plant. Hassl. I, p. 91.
Suffrutex 0,5-0,6 m. in rupestribus pr. Tobaty, Sept., n. 6467.
Var. ovata nob.
Foliis ovatis vel ovato suborbicularibus, sæpius integris vel vix dentatis 45/30
40/30 36/25 mm.
Suffrutex 0,4-0,6 m. ad marginem silvæ Cordillera de Altos, Dec., n. 1582a,
Var. tobatyensis nob. x
Foliis iis typi similibus, sed dorso magis tomentosis, sæpe ovali-lanceolatis
distinctius dentatis, 54/15 42/14 50/13 mm. caulibus dense sed breviter hirsuto-
tomentosis.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6345.
Bernardia paraguariensis nob. spee. nov.
Caules unisexuales basi suffruticoso lignescentes divaricate ramosi, superne
tomentosi setulis tenuibus 1,5 mm. longis vestitis; folia petiolo ad 3 mm.
longo, limbo obovato, vel elliptico vel suborbieulari obtuse crenato, serratura
sat distincta, dentibus 3-5 mm. apice rotundatis sæpe denticulis obtusissimis
304 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (592)
alternantibus, supra et subtus molliter pubescente, discolori, subtus griseo
tomentoso, basi trinervio, nervo medio 4-5 pennato nervis parum prominentibus,
40/30 60/40 90/50 mm.; spicastri maseulini axillares pedunculo crassiusculo
3-5 mm., ad /3-1,25 mm. crasso, rachi tomentosa crassiuscula 10-15 mm.
longa; bracteæ cupuliformes subretusæ breviter apiculatæ extus tomentosæ
margine ciliatæ; sepala ovata dorso ciliata 1 m. 25-1 1/2; stamina 8-10 glandulis
paucis intermixta ; flores feeminei in apice caulium breviter pedicellati, pedicello
dense setoso tomentoso ad 5 mm. sepalis ciliatis late ovatıs, ovario puberulo
stigmatibus 6 simplieibus lævibus; capsula pubescens grisea coccis sub-
carinatis.
Affinis B. Hasslerianæ a qua differt sepalis masculinis majoribus (in B Hass-
leriano ad 0,75 mm.) staminibus numerosioribus 8-10, nec 5-6, foliis distinctius
petiolatis, rhachi spicastri masculini crassiore habituque.
Suffrutex 0,3-1 m. in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7462.
Var. orbiculata nob.
Foliis late elliptieis obtusis vel orbicularibus lamina 95/75 70/65 55/55 mm.
supra puberula, subtus dense molliter pubescens, margine denticulata, dentes
majores, cum minoribus alternantes petiolis 2-5 mm. longis.
Suffrutex 0,3-1 m. in dumetis glareosis in regione cursus superioris fluminis
Apa, n. 791%a spec. feem. et 7912 spec. mas.
forma rhombifolia.
Foliis rhombeo-ellipticis basi et apice acutis, limbis 70/40 60/35 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7912a.
Var. parvifolia nob.
Fruticulus adscendens ramis lignosis foliis obovatis vel ellipticis obtusis vel
sub acutatis obtuse rotundato denticulatis limbis 35/25 20/17 mm.
Fruticulus 0,1-0,3 m. in dumeto pr. Concepcion, Aug., n. 7312.
Var. fruticosa nob.
Fruticosa erecta 2-3 m. foliis forma et magnitudine var. parvifolia nob. indu-
mento densiore.
Frutex 2-3 m. ad ripam rivi Salado pr. Limpio, Sept., n. 3236.
Bernardia apaensis nob. spec. nov.
Caulibus adpresse retrorsum setosis, ramis superioribus densiuscule setoso-
tomentellis; folia subsessilia subcoriacea petiolo crassiusculo 4-1,5 mm. longo
antrorsum adpresse piloso, limbo lineari-oblongo subobluso vel breviter acuto,
serrato, serratura 5-6 mm., basi trinervio, nervis basi robustis, exterioribus ad
1/4 vel infra medium pertinentibus, mediano 6-7-pennato, nervillis transversa-
libus plus minus parallelis anastomosantibus supra et sublus pilis adpressis
inconspicuis conspersa nervis magis vestitis, 60/9 70/12 80/15 mm. glandulæ
-basi folii in axilla nervi mediani et lateralium site; spicastri masculini
axillares pedunculo cc. 1 cm., parie florifera 6 mm. 4 cm. longa, bracteas
3-5 proferentes; bractea cupularis margine retusa vel margine longiuscule cilio-
lata, dorso adpresse pilosa; flores cc. 6 flor.; florum masculinarum sepalæ ovatæ
intus et extus glabræ, medio nervo sub apice dorso 1-3 setas ferentes; slamina
ec. 5, basi glandulis parvis intermixtis; fœmineæ in axilla pseudodichotomiæ
fasciculatim sessiles, sepalis longe ciliatis, stylis brevibus apice bifidis; capsula
adpresse tomentosa ad 5-6 mm. longa.
Affinis B. caperoniefoli® Muell. Arg. a qua differt ramulis haud antrorsum
pubescentibus, affinis 5. pulchellæ differt spieis masculinis quam pedunculo
brevioribus aliisque.
Suffrutex 0,6-0,7 m. in arenosis pr. Tobaty, Sept.. n. 6295 unicum!; in
campo pr. Curuguaty, Sept., n. 4611 a.
(393) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 505
Var. subintegra nob.
Foliis lineari oblongis subfalcatis, minutissime remote denticulatis, 150/7
100/7 80/5 mm.
Suffrutex 0,5-0,8 m. in dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7997. Unieum !
Bernardia simplex nob. spec. nov.
Caulibus simplicibus antrorsum adpresse hirtis, stipulis tenuibus angustissimis
vix À mm. longis caducis; limbis breviter petiolatis (2 mm) lanceolalis vel
ovato-lanceolatis vel obovatis inferioribus minoribus suborbicularibus vel
obovatis, chartaceis tri-5 palmalinervis supra pilis sparsis adpressis, sublus vix
magis pilosis, glandulis cc. 2 2-4 mm. supra axilla notatis, superioribus 40/15
35/12 30/20 mm., subintegris dentibus remotis serratis submarginatis; inflores-
centia globosa axillaris sessilis sepalis late ovatis dorso vix et brevissime pube-
rulis, staminibus ec. 5 glandulis paucis intermixtis.
Affinis B. axillarr Muell. Arg., a quo differt statura humiliore foliis palmati-
nervis stipulis minoribus.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in campo pr. flumen Carimbatay, Sept., n. 4569.
Bernardia peduncularis Muell. Arg. >
Linnæa XXXIV, 176; Flor. Bras. XI, 2, p. 399.
Var. longepedunculata.
Caulibus simplieibus subflexuosis pilis sparsis adpressis antrorsis vestitis,
foliis glabrescentibus sublus in nervis sparse puberulis basi biglandulosis, pedun-
eulis adpresse anlrorsum pilosis foliis multo longioribus 35-100 mm. longis.
forma subeapituliflora.
Floribus in umbellulis subcapituliformibus dispositis pedunculis 50-100 mm.
longis, foliis 20/10 30/16 mm.
Sufirutex 0,2-0,3 m. spec. & in campo pr. Igatimi, Nov., n. 5460.
forma spiciflora.
Floribus masculis in spicas laxas interruptas dispositis spicis ad 20 mm.
longis, peduneulis 35-70 mm. longis, folia 50/10 60/10 40/15 mm.
Suffrutex 0,5-0,5 m. in dumetis pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 4658.
Bernardia quaranitica nob. spec. nov.
Elatior 0,5-1 m., caulibus simplicibus vel pauci ramosis, retrorsum pubescen->
tibus apice tomentellis, stipulis brevissimis, petiolo antrorsum pubescente
1-2 mm. longo, limbo lanceolato acuto remolius serralo, basi biglanduloso, sub-
herbaceo vel membranaceo, distincte palmatinervi-trinervi, nervis haud valde
exsculptis tenuibus, nervo medio 4-6 pennato, supra et subtus pilis adpressis
tenuiter et sparse puberulo, 70/25 60/22 50/20 mm., spicastræ masculinæ
axillares pedunculo 6-12 mm., parte florifera 5-7 mm., bracteis sat condensatis,
late suborbieularibus cupuliformibus margine subretusis vel breviter et late
aculis; flores longiuscule pedicellati pedicellis filiformibus 2,5-3 mm. vel
brevioribus, stamina 7-9, sepalis 3-4, glandulis 2-3 sai visibilibus. Flores
feeminei ignoti.
Affinis B. pedunculari Muell. Arg.
Suffrutex 0,5-1 m. in dumetis pr. Igatimi, Nov., n. 5504.
Bernardia polymorpha nob. spec. nov.
Caulibus basi lignescentibus simplicibus setosis pilis 1-1,2 mm. 1g., patentibus;
folia lineari-oblonga chartacea, integra breviter acuta superioribus remotiuscule
denticulatis dentibus 5-4 mm. distantibus, basi trinervia nervis exterioribus
usque ad medium foliis pertinentibus, nervo medio a parte tertia vel fere ad
506 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (594)
medium ramoso, ramis erectis 3-4-5 utroque latere, nervillis numerosissimis
subhorizontalibus anastomosantibus, supra glabra sed minutissime granulata sed
haud aspera, margine setoso eiliata sublus in nervis setosa ceterum glabra,
minutissime punctulata 85/10 80/6 75/8 55/8: spicastræ 40-60 mm., pedunculo
8-12 mm.. floribus masculinis remotis, spatio 1 1/2-2 mm. longo separatis,
bractea rhomboidalis concava apiculata setoso pilosa; flores 1-3 demum pedi-
cellati pedicello ad 1 mm. longo; sepala 3 (4) ovata dorso medio apicem
versus selis erectis longiusculis donata margine ciliata; stamina 8-12.
Plantæ masculinæ tantum adsunt.
Suffrutex virgatus 0,3 0,6 m. in campo pr. Vaqueria Igatimi, Sept., n. 4696.
Var. seiosa nob.
Foliis ellipticis vel elliptico-oblongis, breviter acutis 45/15 55/14 45/12 mm.,
subintegra et nervatura minus parallela, nervis lateralibus paucioribus, pedun-
culis bracteis magis setosis hirsutissimis.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Nov.. n. 5314.
Unic. eod. loco, Nov., n. 5269.
Var. curuquatensis.
Foliis ut in typo sed interdum magis serralis, glabrescentibus, 90/15 70/8
75/18 mm. nervillis transversalibus haud distincle parallelis, margine densius-
cule sed adpresse setosis, pedunculo setis adpressis, paucis celerum glabrescens,
bractea glabriuscula vel setis nonnullis adpressis, acula.
Suffrulex 0,3-0,5 m. in campo pr. Curuguaty, Sept., n. 4611. Unicum.
forma lalifolia.
Foliis ellipticis vel elliptico-lanceolatis breviter acutatis vel subobtusis
mucronatis, 60/24 50/25 50/18 mm.
Suffrutex 0,5-0,6 m. in campo Ipe hu, Nov., n. 5269.
forma salicina.
Foliis glabrescentibus linearibus subintegris vel vix subsessilis limbis 70/5
60/4 50/4 mm.
Suffrutex 0,3-0,6 m. flos & albus in campo in regione cursus superioris
fluminis Apa, Oct., n. 7639.
Species valde polymorpha affinis B. pedunculari, a quo differt imprimis inflo-
rescentia masculina haud in umbella disposita sepalis masculinis intus glabris.
Bernardia leptostachys nob. spec. nov.
Parva plus minus adscendens caulibus simplicibus vel vix ramosis pilis
patentibus diametrum caulis æquantibus hirsutissimis; folia subsessilia basi
spinulis cartilagineis flavescentibus stipularibus adjuncta, limbo elliptico-
lanceolato acuto basi obtuso, inferioribus minoribus ovatis vel suborbicularibus,
omnibus distincte et sat profunde serratis marginatis, distincte ciliato hispidis
supra rugulosis pilis sparsis, subtus præcipue in nervis adpresse pilosiuseulis,
basi biglanduloso : superiora 60/22 50/26 80/24 inferiora 11/12 8/8 6/6 mm.;
spicastræ masculinæ axillares sepius longe pedunculatæ hirsutæ pilis patentibus
pedunculo 25-30 mm., parle florifera laxiflora 10-25 mım.; bracieæ latissime
ovaiæ dorso hirsutæ, apiculatæ: flores 3-4 pedicellatæ sepalis 4 dorso sparse sed
longe setosis, staminibus ec. 8 basi glandulis paucis intermixtis. Pl. fæmineæ
ignote.
Sn specimina masculina varietatis B. Sellowii, quo affinis ob slipulas
dentiformes subaurantiacas. foliis marginatis; descriptio hujus specie in Fl.
brasil. incompleta fl. masculis deficientibus sed charaeleres folit et indumenli sat
dissimiles ut nosira planta pro specie distincta habetur.
Suffrutex 0,1-0,3 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5081.
(A suivre).
507
NOUVELLES OBSERVATIONS
SUR LES
FW TIPEES DE LA SAVOIE
PAR
E. PERRIER DE LA BATHIE
. Dans une notice parue en 1894 dans le présent Bulletin! j'ai décrit avec
M. Songeon quelques espèces de tulipes de la Savoie. Depuis cette époque
j'ai eu occasion de faire de nouvelles observations qui. viendront
compléter notre travail sur ce genre si intéressant et si richement
représenté dans notre région.
. Tulipa saracenica Perrier, spec. nov. — Typus in herb. Perrier.
Périanthe rouge assez ouvert à divisions glabres ou à peine pourvues
de quelques cils très rares au sommet, elliptique-oblongues, un peu rétré-
cies vers la base dans les deux tiers inférieurs; les trois extérieures
obtuses, étalées dans leur tiers supérieur (au soleil seulement); les trois
inférieures plus arrondies, émarginé-échancrées au sommet. Fleur rouge
à macule basilaire olivätre occupant le quart de la longueur des divisions
du périanthe avec bordure d’un jaune sale s’elargissant vers les angles
supérieurs. Elamines à filet noir, glabres ou pourvues de quelques rares
glandes vers le sommet. Pollen et anthères d’un noir violace, celles-ci
d'abord égales au filet puis moilié plus courtes que celui-ci vers la fin
de l’anthèse. Stigmate petit, d’un jaune verdâtre, non ondulé. Capsule
subtrigone, ellipsoide, à angles moyennement saillants, non rétrécie au
sommet, lerminee par un stigmale petit, sessile, à bords réfléchis. Tige
de 30-40 cm., raide, glabre, pourvue de 2-3 feuilles lancéolées, subétalées.
Feuilles glauques et fortement ondulées. Bulbe ovoïde, moyen, à lunique
extérieure brune, poilue à la face interne. Fleurs fin avril et commence-
ment mai.
ı Vol. IL, no 6, p. 431.
508 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (2)
Moissons et prairies récentes a Mont-André, commune d’Hermillon
près Saint-Jean-de-Maurienne (Savoie).
Cette espèce que j'avais d’abord confondue avec T. planifolia Jord. et
dont j'avais distribué quelques exemplaires sous ce nom, en diffère très
neltement par ses feuilles franchement glauques, fortement ondulées, sa
tige plus élevée et la couleur de la macule du perianthe et surtout par sa
capsule plus courte, nullement atténuée au sommet, à angles plus sail-
lants, son stigmate plus petit et sa floraison plus précoce.
Observation : Jordan a décrit son T. planifolia sur la plante de Saint-
Jean-de-Maurienne. Bien que m’elant rendu plusieurs fois sur les lieux à
l’époque de la floraison pour m’en procurer des échantillons authenti-
ques, je n’y ai trouvé que les T. Didieri, Billietiana, Mauriana, Præcox
et sylvestris; mais jamais je n’ai été assez heureux pour y rencontrer le
T. planifolia. A défaut d'exemplaires provenant de la localité classique
j'ai adressé à M. Beauverd, conservateur de l’Herbier Boissier, des échan-
üllons de T. planifolia d’Aime pour les comparer avec la plante de
Jordan. M. Beauverd, après examen, a bien voulu m’informer que la
plante d’Aime correspond exactement à la description et à l'illustration
du T. planifolia Jord.
J'ai adopté pour la plante de Mont-André le nom de T. Saracenica
pour rappeler son origine ainsi que celle de ses congeneres d’Aime et de
Saint-Jean-de-Maurienne qui, toules, croissent dans des lieux affectés
anciennement à la culture du safran dont l’introduction de la culture en
Savoie est attribuée à l’invasion sarrasine. Bien qu'abandonnée chez nous
dès la premiere moitié du siècle dernier, cette culture a laissé encore
assez longtemps après elle des témoins de son existence en Tarentaise
et en Maurienne. Il n’y a pas bien longtemps on trouvait encore ça et là
dans les champs des environs d’Aime et de Tessens, quelques pieds de
Crocus sativus L. et en 1891, j’ai récolté dans les vignes de Saint-Michel
des bulbes de cette plante qui ont fleuri dans mon jardin.
Tulipa Segusiana Perrier et Songeon, in Bull. Herb. Boiss. 1894,
pp. 431 et 434.
Périanthe rouge, peu ouvert, à divisions glabres, elliptique-oblongues
un peu atténuées vers la base dans leurs deux tiers inférieurs, les trois
extérieures élalées dans leur tiers supérieur, les intérieures un peu plus
larges dressées, obtuses, apiculées. Tache basilaire d’un jaune vif, nuancé
de noir vers la base. Étamines à filet noir; anthères et pollen d’un noir
violacé. Stigmate petit, non ondulé à sillon d’abord fermé puis ouvert.
Capsule brièvement ellipsoïde, trigone, à ongles moyennement saillants.
(3) E. PERRIER DE LA BATHIE. TULIPES DE LA SAVOIE. 509
Stigmale sessile el ondulé à la maturité. Tige droite, munie de
2-3 feuilles étalé-dressées. Feuilles légèrement glauques assez fortement
ondulées. Bulbe ovoide, moyen, à tuniques extérieures brunes, poilues à
la face intérieure.
Vignes et lieux cultivés aux environs de Suse (flalie).
Cette espèce que nous n’avions que signalée dans notre notice de 1894
se rapproche du T. Mauriana par la couleur de sa fleur et par sa lache
basilaire d’un jaune vif, mais elle s’en distingue nettement par la teinte
noire vers la base de cette tache, par son périanthe plus petit, moins
ouvert, par le filet des étamines noir, son stigmate large, sa capsule plus
courte, sa tige plus droite et plus élevée et sa floraison un peu plus
précoce.
Observation : La distinction des espèces du genre Tulipa, facile sur la
plante vivante, présente certaines difficultés sur le sec. Plusieurs carac-
tères saillants sur le vif tels que la couleur de la fleur et des feuilles et
la position des divisions du périanthe disparaissent plus ou moins par la
dessiccation. Les capsules qui, d’autre part, paraissent avoir été peu
étudiées jusqu'ici, offrent cependant d'excellents caractères tirés de leur
forme générale, de leurs angles plus ou moins saillants et du stigmate
plus ou moins développé. Dans certaines espèces, comme cela à lieu pour
les T. Suracenica, Segusiana, Marjolett et Didieri, la capsule courte se
contracte brusquement au sommet, tandis que dans d’autres telles que
T. Aximensis, Billietiana et surtout planifolia elle se rétrécit insensible-
ment au Sommet en un cône plus ou moins allongé, dépourvu de graines
et terminé par un stigmate généralement plus développé.
Cet oubli du caractère tiré des fruits tient à ce que les botanistes ont
rarement occasion d'observer ces organes. En effet la plupart de ces
espèces croissent dans les moissons ou les vignes, où la récolte ou les
façons culturales les suppriment avant la fructification. Si l’on ajoute à
cela que les espèces qui croissent dans des moissons souvent Lr&s
épaisses, se trouvant gênées dans leur développement, arrivent rarement
à fructifier, il n’y a pas lieu de s'étonner que les fruits de ces plantes
aient souvent échappé aux investigations des botanistes. C’est en
soumettant ces tulipes à la culture que j'ai pu obtenir des capsules bien
conformées. Dans ces cultures j’ai de plus constaté, ce qui n’est d’ailleurs
qu’une conséquence de la loi du balancement organique, que les espèces
telles que 7. Præcox et Billietiana dont les bulbes produisent de très
nombreux cayeux donnent plus rarement des capsules bien conformées.
#8 ——————
510
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
Gustave BEAUVERD
283ue séance. — Lundi 40 avril 4905. — Ouverte à
8 °/ı h. dans la salle du Sénat universitaire, sous la présidence de
M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 282me séance est adopté après les corr ections
suivantes signalées par M. Beauverd : p. 409, alinéa 2, ligne 6, lire
«correspondant» au lieu de « correspondance »; p. 411, alinéa 2,
ligne 1, lire « mdis » au lieu de « redis»:; p. 412, alinéa 3, ligne 2, lire
«typica » an lieu de « (ypicus»; enfin, p. 416, alinéa 5, ligne 6,
entre «... Zurich, » et «l’hybride... », intercaler «il a pu se convaincre
que ».
Le fascicule 11 du Bulletin des Travaux de la Société botanique de
Genève a été distribué aux membres; ce nouveau fascicule contient :
4° un travail de M. Casimir de Candolle (Observations tératologiques, une
planche et une gravure dans le texte), 2° un travail de M. Chodat (Excur-
sion botanique à Majorque, nombreuses gravures dans le texte), et 3° un
travail de M. Martin (Contributions à la flore mycologique suisse et plus
spécialement genevoise).
En l'absence de M. le secrétaire-archiviste, les publications reçues ne
sont pas déposées sur le bureau.
M. le Président donne lecture d’une lettre de M. Emile Burnat remer-
ciant la Société de l’avoir nommé membre honoraire.
SUR QUELQUES ORGANISMES CRYPTOGAMIQUES PARASITES SUR
DES PROTOZOAIRES. — M. le D' Eugene Penard cite quelques rhizo-
podes, comme Pelomyxa palustris, Pseudodifflugia horrida, qui renfer-
ment normalement dans leur intérieur des microorganismes très voisins
en apparence de la bactérie du charbon, et vivant avec l’amibe dans une
véritable symbiose. M. Penard décrit un peu plus au long les crypto-
games, vraisemblablement apparentées aux Saprolégniacées ou Entomo-
phthorées, qui s’altaquent aux amibes, et ont fait créer pour ces dernières
des noms génériques spéciaux, Ouramæba, Longicauda; puis il passe à
des considérations sur le Nucleophaga amæbæa, décrit par Dangeard
en 1896, revu par Gruber en 1903, et qu'il a lui-même retrouvé
dernièrement aux environs de Genève. Cette curieuse cryptogame, que
Dangeard fait rentrer dans l’ordre des Chytridiacées, s’introduit dans le
noyau des Rhizopodes, s'y développe en spores infiniment petites, en
(203) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE, 5il
provoquant une hypertrophie considérable du noyau, dont elle fait peu à
peu disparaître le contenu, et finit par en sortir sous la forme de
myriades de granulations ou spores spheriques, qui parfois elles-mêmes
se divisent en formant de pelits amas étoilés. Le sort ultérieur de ces
spores est inconnu. M. Penard termine en commentant les conclusions de
Dangeard, qui lui paraissent un peu aventureuses.
M. le D’ Briquet fait ressorlir l'intérêt de cette communication sur la
parasitologie prolozoaire.
QUELQUES HYBRIDES D’ALCHIMILLA. — Au nom de M. R. Buser,
M. Augustin de Candolle présente un certain nombre d’echan-
tillons d’herbier d’Alchimilla glacialis Buser ined. et A. pentaphylla L.
avec leurs hybrides provenant de la Gemmi et éludiés récemment quant
à leur sexualité par M. Strasburger (Apogamie der Eualchimillen). —
Cette communication fera l’objet d’une note spéciale annexée à la suite
du présent compte rendu.
M. le D' Briquet signale en ce cas |!’ impor tance du rôle de la parthé-
nogénèse : c'est en effet l’apogamie qui donne la clé de la constance des
petites espèces chez le genre Alchimilla, par opposition à la variabilité
d’autres espèces de Rosacées polymorphes, telles que Rosa, Rubus et
Potentilla.
UN NOUVEL HYBRIDE DE KNAUTIA : Knautia felina Brig.,
hybr. nov. — M. le D' Briquet communique à la Société quelques obser-
vations qu'il a faites dans le Jura savoisien sur une intéressante forme
du genre Knautia, vraisemblablement issue du croisement du K. subca-
nescens Jord. var. sabauda Briq. et du K. arvensis Dub.
Lors de la revision des Knautia indigènes, publiée en 1903 (in Ann.
Cons. et Jard. bot. Genève, vol. VD, cet hybride a été passé sous silence,
parce que M. Briquet ne le connaissait qu’en un exemplaire unique récolté
en 1900 et qu’il paraissait prématuré, vu les grandes difficultés que pré-
sente ce genre polymorphe, d’en tirer des conclusions. Au cours de l'élé
1903, l’auteur a eu l’occasion d'étudier sur place le K. subcanescens var.
sabauda dans de nombreuses localités de la chaîne du Bourget. En plu-
sieurs endroits, cette race se rencontre avec le K. arvensis. et c’est parmi
les parents présumés qu'a été rencontrée à nouveau la plante qui fail
l’objet de cette note.
Le K. felina présente les caractères principaux du K. subcanescens,
C’est une herbe très robuste, atteignant et dépassant parfois un mètre, à
tige couverte de l’indument court, mou, subcanescent, caractéristique
pour cette espèce. Cet indument court est dominé par des poils robustes
et plus longs, moins abondants, sauf pourtant au voisinage des nœuds.
Les entrenœuds inférieurs sont, en particulier, très nettement veloutés.
L’indument des feuilles est aussi semblable à celui du K. subcanescens
var. sabauda; les nervures sont canescentes à la face inférieure, et les
poils mous envahissent souvent les champs interneuraux. Les pédoncules
sont en général pourvus de glandes stipitées plus ou moins abondantes.
Les calathides ont des bractées couvertes de poils mous très courts exté-
rieurement. auxquels l’indument hispide se superpose. Le mode d'inno-
vation est semblable à celui du K. subcanescens, c'est-à-dire que le
rhizome de la plante vivace produit la première année une roselle stérile.
L'action du K. arvensis se fait surtout sentir dans l'organisation foliaire.
512 BULLETIN DE LHKRBIER BOISSIER (2° sÉR.). 1905 (20%)
Les feuilles moyennes sont toutes pinnatiséquées. Plusieurs de nos
échantillons présentent en outre la bizarre disposition que nous avons
signalée chez le K. sumbucifolia (Schl.) Brig. var Schleicheri (= K. arven-
sis X silvalica !). Les lobes latéraux supérieurs sont confluents à la base
avec le latéral impair très développé, tandis que les latéraux inférieurs
sont séparés des supérieurs par un sinus très profond,
Bien que nos échantillons, tous en fleurs, ne permeltent pas encore de
s'orienter sur le fruit, ainsi que sur la diminution éventuelle de fertilité,
il ne nous paraît pas douteux que nous ayons ici à faire à un hybride des
K. subcanescens et arvensis. L'hybridité ressort tant des caractères inter-
mediaires et oscillants du K. felina, que de l'existence de ceite plante
parmi les parents présumés. Il ne serait pas impossible, après la trou-
vaille du K. felina et l'étude sur place de cette plante, d'envisager aussi
le K. velutina Brig. (1. c., p. 94), intermédiaire entre le K. arvensis Dub.
et le X. drymeia Heuff., comme le produit du croisement de ces deux
dernières espèces. C’est cependant là un point qui exigerait, pour être
élucidé, de nouvelles études sur le K. velutina, bien rare dans les
herbiers.
Notre herbier du Jura savoisien renferme le K. felina des localités
suivantes, toutes situées dans la chaîne du Bourget (Savoie) : Mont du
Chat, bois au-dessus du Bourget, vers 1200 m. (no 4688); Montagne de
V’Epine, bois en descendant du passage de lEpine sur St-Sulpice,
600-900 m. (n. 4700 et 4701); Mont du Chat, bois au-dessus de Barbizet,
600-700 m. (n. 4693); taillis sur le versant E. du Mont Grelle, 800-1200 m.
(n. 2050).
ENCORE LES HYBRIDES. — Les deux communications précédentes
engagent M. Augustin de Candolle à faire observer que deux plantes,
communément répandues chez nous, les Anemone nemorosa L. et
A. ranunculoides L. sont souvent mélangées dans la même station sans
donner lieu à aucun croisement. M. le Dr Briquet souligne la singularité
du fait en remarquant que les deux plantes en question s’hybrident dans
les pays du nord qui les hébergent. — M. Beauverd a vu l’hybride en
fleurs dans les cultures de la Pierrière, à Chambésy, mais il ignore l'his-
toire de son introduclion en cette station el cite à ce sujet le compte
rendu de la 248me séance de la Sociélé botanique (15 avril 1901), où notre
collègue M. Nitzschner présenta un spécimen de cet hybride qui provoqua
de la part de M. le Dr Goudet une observation analogue à celle de M. de
Candolle. Quant au lieu d’origine de la plante introduite au Jardin bota-
nique et dont parle ce compte rendu, nul ne peut l'indiquer, le Catalogue
de Reuter ne signalant pas davantage la présence de l'hybride aux envi-
rons de Genève (cf. Bull. Herb. Boiss., 2me ser., 1, 532, mai 1901).
A PROPOS D’UNE MONSTRUOSITÉ MYCOLOGIQUE. — M. Charles-
Ed. Martin récollait en mars 1905, dans les bois de Veitay, au voisinage
de la Gouille-Marion', une Pézize (Plectania melasioma (Sow.) Fekl) en
coupe pédiculée de 2,5 em. de plus grand diamètre et de 2,5 cm. de pro-
fondeur, qui ne présentait rien d’anormal, sauf une longueur un peu
exagérée du pied (2 cm. au lieu de quelques millimètres), et dont l’'hymé-
1 Localité vaudoise située non loin de la frontière de Genève.
(205) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 513
nium, examiné au microscope, avait les caractères que lui attribuent les
auteurs. A côté de cette Pézize, il récoltait en même temps un champignon
qui lintriguait beaucoup : c'était un petit chapeau rond à aile étroite et
repliée en-dessous, velouté, noir-bleu, présentant d’un côté des bullosités
de l’autre des nervures saillantes, et d’un diamètre de 1,5 cm.: ce cha-
peau reposait sur un pied de 25 cm. de longueur, comprimé latérale-
ment, alténué en pointe à la base et de 7 mm. d'épaisseur au sommet.
Coupé en deux, dans le sens de sa longueur, le champignon présentait
un pied plein surmonté du chapeau qui vient d'être décrit et qui était
creux à l’intérieur. Ce n’étail pas un Agarie, ce n’était pas une Pézize, ni
une Helvelle, ni une Morille, ni une Gyromitre, ni une Ardonie, ni une
Leotie, ni une Verpe, bien que participant en quelque imesure du carac-
terre de tous ces genres. Qu'’était-ce donc ? Ce fut l'examen microscopique
qui le révéla. L’hymenium était absolument celui de Plectania melastoma,
seulement les asques étaient restées stériles, et les paraphyses étaient
partiellement agglutinées en faisceaux qui, sur une coupe un peu épaisse,
avaient une couleur olivacée presque noire.
C'était done une monstruosité consistant en ce que le lissu subhymé-
nial du fond de la coupe s’etait détaché du Lissu du sommet du pied et
bombé de manière à former un chapeau rond, tandis que le haut des
parois de la coupe s’etait étalé, puis replié en dessous, de manière à
former les ailes du chapeau. Quant à la cause de cette anomalie, M. Martin
avait d’abord supposé une infection de I’'hymenium par un parasite, mais
l'observation microscopique n’a pas confirmé cette conjecture, les seuls
caractères anormaux conslales étant la stérilité des asques et Y’agglutina-
tion des paraphyses en faisceaux.
A ce propos, M. Martin insiste sur l'importance des caractères anato-
miques pour la classification et la détermination des champignons. Ces
caractères sont assez constants pour se retrouver identiques même chez
une forme monstrueuse; et il montre en outre à l’appui de son dire des
figures de Collybia tenacella Pers., récemment récoltés el extérieurement
très dissemblables de forme, de dimensions et de couleur, bien qu analo-
miquement identiques.
LE SPHAGNUM SUR TERRITOIRE GENEVOIS. — M. le D' Eugene
Penard, sur les indications de M. William Barbey [cf. Bull. Herb. Boiss.,
2me ser, (190%) : 390], a recherché le Sphagnum aux environs de Genève,
district de la Rive Droite. Une station, encore inédite, lui avait été indiquée
par nos collègues MM. Martin et Guinet à la « Gouille à Marion » (Vaud),
mais n’a pu être vérifiée en raison de la quantité inusitée d’eau qui sub-
mergeait alors les abords de cette localité. En revanche, M. Penard,
revenant sur ses pas, a traversé sur la commune de Versoix une station
bien genevoise d’ un Sphagnum dont il n’a pas déterminé l’espece. C'est
la première fois qu’un représentant de ce genre est signalé pour la flore
de Genève. Fe
- Après l’approbation d’un projet d’excursion botanique au lac d'Annecy
présenté par M. Beauverd, la séance est levée à 10 h. ‘/«. 11 membres :
MM. A. de Candolle, Penard, Romieux, Beauverd; Boubier, Briquet, C. de
Candolle, Guinet, Hausser, Martin et Mie Sergueeff.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 5, 30 avril 1905. 3
514 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). 1905 (206)
ANNEXE
NOTE SUR LES ALCHIMILLA GLACIALIS BUSER (INED.),
A. PENTAPHYLLA L. ET LEURS HYBRIDES, par M. R. Buser.
(Plantes présentées par M. Augustin de Candolle a la Société bota-
nique de Genève, séance du 10 avril 1905).
L’A. glacialis Buser. confondu jusqu'ici avec I’A. grossidens Bus.
s'en distingue par des partitions foliaires ou « folioles » medianes
séparées jusqu'au petiole, moins larges, a dentelure assez égale et serrée,
+ peclinée, à face supérieure vert sombre et un peu luisante, à indu-
ment soyeux sous-foliaire moyen, par des tiges plus hautes, des fleurs
plus glomérulées. Le grossidens a les « folioles» + conjointes à leur
base, souvent très larges et à dentelure inégale, grossière (surtout sur
les grandes plantes), glaucescentes en dessus et faiblement soyeuses en
dessous, à nervation le plus souvent transparente. Le grossidens affec-
tionne les stations rocheuses (flysch) et est connu de la Savoie et du Bas-
Valais, douteux pour le reste de la Suisse. Le glacialis, par contre, habite
le pâturage nu de la zone subnivale des chaînes calcaires bernoise
(Naud, Valais, Berne) et glaronnaise (Glaris, Oberland saint-gallois et
grison). Dans la région montagneuse le grossidens a son corrélatif dans
l’A. pallens Bus., le glacialis dans le petiolulans Bus.
Le glacialis, ainsi que le grossidens, appartiennent a ces quelques rares
Alpines qui ont conservé leur sexualité et qui peuvent ainsi former des
hybrides avec l’A. pentaphylla normalement sexuel. Tandis que le
grossidens X pentaphylla n'est pas encore connu, le glacialis X
pentaphylla semble se former facilement. Il s’est trouvé en grande
fréquence sur la Gemmi (Valais) en des gradations allant presque insen-
siblement de l’une à l’autre espèce et dont les principales peuvent se
ranger sous les trois catégories suivantes :
a. Superglacialis — A. trullata Bus. (A. cuneata Bus. Alch. Valais., non
Gaudin). Touffes + compactes à rhizomes assez gros et à « stolons » rela-
tüivement courts, non ou à peine colorés. Feuilles d’un vert clair. à folioles
souvent au nombre de neuf, assez étroites, pliees sur le vif, peu pédalées
mais groupées étroitement autour du pétiole, subtronquées, à dents
ecartees, égalant '/«-"/s de la longueur de la foliole. Indument des axes,
feuilles et fleurs assez abondant, appliqué, subsoyeux. Fleurs bien glomé-
rulées.
b. Intermedia = A. gemmia Bus. (A. gemmia pilosior Bus. olim in
sched.). Grêle, élégant, gazonnant à l’égal du pentaphylla. Rhizome faible,
se décomposant rapidement, à radicelles nombreuses, superficielles.
Tiges stoloniformes, grêles, allongées, rouges au soleil, poilues ainsi que
tous les pétioles et l'extérieur des fleurs d’un indument appliqué ou faible-
ment écarté. Folioles 5-7, les sixième et septième fréquentes. rétrécies-
>
15
#7
(207) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE.
cunéiformes. pliées en carène sur le vif, à dentelure profonde, égalant
1/3 à ‘/2 des folioles, écartée. Fleurs subombellulées.
c. Superpentaphylla — A. pentaphylloides Bus. (A. gemmia glabrior
Bus. olim in sched.). Gazons assez compacts, bien enracinés, assez diffi-
ciles à isoler. Tiges stoloniformes glabres, bien colorées. Premiers pétioles
glabres, les derniers poilus, à poils écartés-dressés. Folioles le plus
souvent 5, les sixième et septième assez rares, assez courtes, larges-
triangulaires, -+ planes sur le vif et se superposant, d’un vert glauque
sombre, à dentelure profonde, grossière. souvent irrégulière. Urcéoles
barbus à leur base.
Les tiges de ces hybrides s’enracinant aux nœuds et fonctionnant
comme des stolons, le cachet prépondérant de tous les trois est celui du
pentaphylla. Le trullata se présente sous la forme d’une délicate minia-
ture gazonnanle du glacialis. Par contre, le pentaphylloides se rapproche
tellement du pentaphylla qu'à un examen superficiel on le prendrait pour
cette espèce. Sur lieu. la différence est cependant assez accusée : le
port esi plus condensé, la végétation plus luxuriante, le coloris plus
sombre, mais les fleurs plus claires. Jamais on a observé six ou sept
« folioles » sur un vrai pentaphylla. Si, exceptionnellement, cette espèce
nous a présenté l’un ou l’autre poil sur ses urcéoles, l’indument est trop
abondant sur ceux du pentaphylloides. Le pentaphylla a, en outre, le
pollen normal. le pentaphylloides Va complètement désorganisé.
Les dénominations ci-dessus employées répondent à des faits. Si l’on
veut se risquer sur le terrain des hypothèses, on pourrait envisager les
formes 4 et ce comme des recroisements de la forme intermédiaire b avec
les parents. Le frullata deviendrait ainsi un (glacialis X pentaphylla)
X glacialis et le pentaphylloides un (glacialis X pentaphylla) X penta-
phylla. En faveur de cette hypothèse viendrait le fait que la forme inter-
médiaire a quelquefois un pollen normal selon toute apparence, tandis
que trullata et pentaphylloides sont devenus complètement apogames.
Quelques mots sur la station de la Gemmi et sur les particularités du
consortium qui sont des plus curieuses. La station se trouve le long d’un
petit sentier descendant de la hauteur du col vers l'extrémité supérieure
du Daubensee. C’est évidemment un troncon de l’ancien sentier de la
Gemmi qui côtoyail étroitement le lac; aujourd’hui c’est le commence-
ment du «Pass nach Adelboden ». Elle est donc complètement à l'écart du
sentier actuel de la Gemmi. Les hybrides se trouvent là sur une
longueur de près de 5 minutes et sur une bande large de 100 à
150 pieds. percant partout du gazon court, mais luxuriant surtout sur le
terrain continuellement remué et changeant du sentier même. Ils ne
sont pas localisés, mais croissent en mélange, en gazons souvent
entremélés. La proportion numérique est des plus singulières. Trullata
et gemmia sont archi-abondants. inépuisables, infiniment plus fréquents
que les parents. Si pentaphylla ne fait défaut nulle part sur la station, il
est loin d’egaler l'abondance de ces deux hybrides et ne se trouve en tapis
serré et uni que dans les dépressions sur le niveau du lac. Glacialis est
plutôt rare, formant des groupes localisés. — Quant au pentaphylloides.
516 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SsÉR.). 1905 (208)
il est rare; je n’en ai vu que quelques pieds épars dans le gazon et deux
colonies nombreuses sur le bord immédiat du sentier.
On reste assez perplexe vis-à-vis de cette station. Qu'elle est d’ancienne
date cela ressort du fait que le trullata y fut récolté déjà en 1824 par un
M. Chrismar. Si grande qu’on admette la facilité de se répandre par la
voie veg6talive, par stolons, la fréquence de ces hybrides est telle qu’on
a de la peine à admettre que quelques pieds aient pu coloniser de cette
facon ce large emplacement. Trullata et gemmia y figurent comme de
véritables espèces. Et comme à côté des trois formes principales caracté-
risées ci-dessus, il se trouve d’autres moins décidées, de transition, il me
semble infiniment plus probable que les hybrides s’y sont formés itéra-
tivement et s’y forment encore.
En dehors de la station de la Gemmi, les mêmes hybrides ont été
observés dans la même circonscription orographique par H. Romieux
entre la Sulsalp et la Sulegg (frullata) et par G. Kohler à la Petite Schei-
degg (trullata et gemmia).
L’A. trullata a été identifié autrefois, mais à tort, par M. Buser à
l’A. cuneata de Gaudin. Ce dernier, également présenté, n’est connu
qu’en échantillons cultivés dérivant d’un pied apporté par un des Thomas
de la vallée d'Aoste, et, selon une indication inédite de J. Gay dans
l’herbier Steven, des Alpes de St-Marcel. Il se présente sous la forme
d’un énorme pentaphylla velu et représente probablement un hybride de
celui-ci, F. superpentaphylla, avec une Alpine non encore reconnue. Du
trullata il se distingue par ses folioles constamment au nombre de sept
(A. heptaphylla Schleich.!), pédalées-écartées, larges-triangulaires, à
dents grosses et très profondes, digitiformes, par son coloris vert glauque
mat et par l’indument presque hérissé des axes qui sont très allongés,
flagelliformes, et bien colorés. Sexuellement il paraît normal à l’égal du
pentaphylla (selon M. Strasburger).
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS ol NONS NOUVEAUX
DE
Cryptorames et Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partir du 4 janvier 1904
Complément au Ca ard Index américain.
Index seul. Bulletin Index
: seul. et Bulletin
Suisse 30 fr. 20 fr. . 40 fr.
Abonnements : NE AN SU
{ Union postale... 35 » 25 » 50 fr.
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIZÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammlinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
A VENDRE
au prix de quinze cents franes, un herbier comprenant
9664 espèces de plantes vasculaires, récoltées par le
savant botaniste provencal M. Bruyas, collaborateur de
MM. Gaston Bonnier, membre de l'Institut, et Georges
de Layens dans la rédaction de la Flore de France
(voir page V).
Cette riche collection renferme des végétaux empruntés
aux flores de l’Europe. de l’Algérie et de la Chine. Elle
se fait remarquer par le grand nombre d'exemplaires
qui représentent chaque espèce et par leur parfait état
de conservation.
S’adresser à M. le vicomte de Selle, ancien professeur
a l’École centrale de Paris, Aix-en-Provence, 46, Cours
Mirabeau.
SPECIES HEPATICARUM
Franz STEPHANI
Pour répondre aux demandes de plusieurs correspondants, nous por-
tons à la connaissance des lecteurs du Balletin de l’Herbier Boissier que
nous sommes disposés à leur servir en tirés à part des abonnements
spéciaux au SPECIES HEPATICARUM de notre collabo-
rateur M. Franz Stephani.
Ces abonnements seront livrés au prix de { fr. 25 la feuille (16 pages)
et expédiés franco au fur el à mesure de la publication de lou-
vrage. — Le 1e volume (400 pages in-8) est en vente au prix de 30 fr.
el les 518 pages parues du vol. 2 seront immédiatement envoyées
aux abonnés par l’Herbier Boissier.
Genäve. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
h I QE
HERBIER BRUYAS
N 13 1905
SBUELETIN.
DE
L'HERBIER BOISIER
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER -
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SERIE. . ngaRY
Tome V. 1905. NEU FT.
N60 2 4 GARDE
Bon à tirer donné le 31 mai 1905.
Prix de l’Abonnement
9) FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
V =
Les abonnements sont regus
A L’HERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
ee PAS Br BERLIN
PAUL KLINCKSIECK PER R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. el Fre 44, Carlsirasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numéros égarés.
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 6. — JUIN 1905.
E. Penard. — ENCORE LA CHLAMYDOMYXA ..... 517
Carl Mez. — ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904
(SUCRE MD... .. 0, ame . 527
A. Zahlbruckner. — LICHENES A CL. DAMAZIO IN
BRASIENSERGTI ... ..:.. RER ee 539
G. Rouy. — LETTRE SUR QUELQUES PLANTES DE
ERREORERBRANCAISE. . 22 2a 2 544
Gustave Beauverd. — A PROPOS DE LA LETTRE
DÉSMER OU... Se 551
+Joseph Freyn. — PLANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu-
meratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica,
transcaspica, lurkestanica, præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentumrKortseizung OIL) 2 2... PTE 597
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................ 579
K. Müller. — LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN
sesammell ım Sommer 19039... 222 22.2 589
Robert Chodat ei Emile Hole — PLANTÆ
- HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLer,
d’Aarau (Suisse), de 1885 a 1902 (suile) BED 603
Gustave Beauverd. — SOCIETE BO’ l'ANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 8 mai 1905.. 61%
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 11693 à 11993
PLANCHES CONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
Pranche 3. — Astragalus Scheremetewianus B. Fedisch.
PrancHe 4. — Chrysanthemum (Tanacetum) pamiricum O. Hoffm.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucupe livraison n'est vendue séparément.
Les abonnés sontinvitès à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 6.
ENCORE LA CHLAMYDOMYXA
Dans un article tout récent!, Hieronymus attire de nouveau l'attention
sur le genre Chlamydomyxa, ce proliste par excellence qui, unissant à
des caractères netiement végétaux d’autres trails de nature essenlielle-
sent animale, a depuis quelques années attiré à juste titre l’atiention
des biologistes.
Cet organisme n’a malheureusement pas été traité sans quelque négli-
gence par les auteurs qui s’en sont occupés; Hieronymus, dans une pre-
miere étude très approfondie qu'il publia sur le sujet?, commente les
travaux précédents de Archer* et de Geddes“, mais n’a pas connaissance
de celui de Lankester°’; moi-même, en publiant en 190% mon &tude® sur
la Chlamydomyxa montana de Lankester, j'ignorais l’existence de l’œuvre
de Hieronymus. Lorsqu’apres la publication de mes recherches j’eus, un
peu tard, entre les mains, les travaux de ce dernier auteur, je fus plutôt
porté à considérer ma première ignorance comme heureuse dans ses
résultats; les deux travaux me paraissaient en somme se contrôler utile-
ment, se confirmer sur les points essentiels et se compléter sur d’autres;
aussi n'est-ce pas sans quelque surprise que récemment j'ai parcouru la
dernière notice de l’auteur allemand. Les Bemerkungen de Hieronymus
sont d'un bout à l’autre une critique des pages qu’en 1904 jo consacrais
à la Chlamydomyxa; tous les points sur lesquels nos observations diffè-
rent ou semblent diflérer, ou bien aussi sur lesquels les études de Hiero-
! Bemerkungen über Chlamydomyxa labyrinthuloides Archer und Chlamydo-
myxza montana Laukester. Hedwigia, Bd XLIV, 1905, p. 137 à 157.
? Zur Kenntniss von Chlamydomyxa labyrinthuloides Archer. Hedwigra,
Bd XXX VII, 1898, p. 1 à 49.
® Archer, On Chlamydomyxa labyrinthuloides, n. g. et sp., a new freshwater
M eine Quart. Journ. of micr. Science, new. ser., vol. XV, 1875,
p. 107-130.
* Geddes, Observations on the resting state of Chlamydomyæa labyrinthuloides.
Quart. Journ. of micr. Sc., new ser., vol. XXII, 1882.
5 Ray Lankester, Chlamydomyra montana, n. sp., one of the Protozoa Gym-
nomyza. Quart. Journ. of mier. Sc., new ser., vol. XXXIX, 1897, p. 233-244,
° Penard, Etude sur la Chlamydomyxa montana. Archiv. f. Protistenkunde,
Bd 1V, 1904, p. 296 à 334.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 1905. sb)
518 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (2)
nymus n'avaient pas porté, sont repris les uns après les autres, et alors
il se trouve que chez moi tout est défectueux.
Comme le dit fort bien Hieronymus, la Chlamydomyxa est un orga-
nisme intéressant entre tous, el qui mérile la lumière aussi complete que
possible; aussi crois-je devoir sans tarder revenir à mon tour sur le sujet,
et répondre aux critiques du savant berlinois.
1. Tout d’abord Hieronymus me reproche d’avoir suivi Lankester dans
l'erreur qu'il aurait commise en faisant de la Chlamydomyxa une espèce
nouvelle, C. montana, tandis qu’en réalité il n’y aurait la que la C. laby-
rinthuloides de Archer, connue depuis 1875.
La Chlamudomyxa dont j'ai fait l'étude à Genève est certainement
identique à celle de Lankester, ei en même temps, si l’on s’en rapporte à
la description de Archer, elle est différente de la €. labyrinthuloides ';
aussi n’ai-je pas cru devoir hésiter à adopter l’espèce créée par Lankester.
D'autre part, il est certain que l'organisme décrit par Hieronymus comme
C. labyrinthuloides montre une telle analogie avec la C. montana de
Lankester, qu'on pourrait facilement l’assimiler à celte dernière. Mais
alors, Hieronymus n’aurait-il pas peut-être trouvé la C. montana plutôt
que la C. lubyrinthuloides, et toute son étude n’aurait-elle pas été faile
sur une espèce réellement différente de celle que décrit Archer? Ou bien
la description de Archer est-elle défectueuse? C’est là un point que de
nouvelles recherches éclairciront peut-être, mais sur lequel il n’est pas
inutile d’altirer l'attention; en tout cas on peut affirmer que tout obser-
valeur rencontrant la Chlamydomyxa de Genève, c'est-à-dire la C. mon-
tana de Lankester, et ignorant le travail de Hieronymus, se verra toul
naturellement porté à distinguer cette dernière espèce de celle de Archer.
2. « Die von Penard als Ectoplasma bezeichnete mehr oder weniger
« breite hyaline Zone ist meiner Erfahrung nach stets nur bei solchen
« Amöben deutlich ausgebildet, welche auf Raub auszugehen..... im
« Begriffe sind. Penard behauptet, dass in einem Zustand der Ruhe der
« nicht encystierten Chlamydomyxa, also der Amöben, das Ectoplasma
« nur als dünner hyaliner Saum vorhanden sei. Meines Erachtens nach
« kann man von einem Zustand der Ruhe der nicht encystierten Chla-
« mydomyxa nicht reden. » (Hier, p. 144).
J'ai toujours remarqué, sur l’organisme à l’état de repos passager, mais
non enkysté, l'existence « d’une pellicule incolore, très fine, faite d’un
« plasma visqueux, el qui de toutes parts enveloppe l'organisme. » (Pen.,
p. 301), et aujourd’hui encore cette observation me paraît correspondre à
la réalité. Quant à un état possible de repos de la Chlamydomyxa non
enkystée, je ne puis que rester tout aussi affirmalif sous ce rapport; j'ai
pu voir dans différentes occasions des individus qui, après quelques
heures de repos à l’élat non déployé se remettaient, sans raison appré- _
ciable, en marche en développant leurs pseudopodes.
3. « Wenn nun Penard die von mir beobachteten Kalkoxalatkrystalle
« als Inhaltsbestandleile nicht bemerkt hat, so erwähnt er unter diesen
« anderseits wiederholt (S. 300 und 322) runde sphärische Körper, die
1 Il m'est impossible d’entrer dans des considérations détaillées sur les carac-
tères distinclifs qui existeraient entre les deux espèces; je ne voudrais ici que
répondre, dans une notice aussi courte que possible et qui forcément sera trop
longue encore, aux critiques fort nombreuses de Hieronymus. Je ne puis donc
que renvoyer le lecteur aux travaux originaux, et surtout à celui de Hieronymus
et au mien, comme objets principaux du litige.
(3) E. PENARD. ENCORE LA CHLAMYDOMYXA. 519
« ihm scheinen « représenter une matière amylacée », also Stärkekörner
« sein und besonders im Endoplasma der Dauercysten sich finden sollen.
« von mir aber nicht in Chlamydomyxa nachgewiesen wurden. Er gesteht
« jedoch ein, dass seine Versuche mit lodreaktion keine abschliessenden
« Resultate ergeben haben (p. 322. « mais, il faut le dire, mes essais
« avec l’iode n’ont pas donné de résultats concluants »). Dabei wird man
« nicht klar, ob er lodreaktion gehabt hat oder nicht. Hat er aber wirklich
« lodreaktion erhalten, so dürfte er keine Chlamydomyxa cyste, sondern
« eine Peridinaceenruhezelle, oder eine solche des Urococcus Hookerianus
« Rabenhorst (nicht Hassal) vor sich gehabt haben. »
Les petits grains ronds et brillants? que l’on trouve en grand nombre,
soit dans l'organisme en activité, soil surlout dans les kystes, m’avaient
paru pouvoir être de nature amylacée; ce n'était là d’ailleurs qu’une
supposition sur laquelle je ne me croyais pas assez de compétence pour
pouvoir insister, et les recherches de Hieronymus, prouvant qu'il y avait
là des cristaux d’oxalale de chaux, montrent bien que j'aurais eu tort
d’attacher une grande valeur à mon hypothèse. Quant à confondre un
kyste de Chlamydomyxa avec une cellule à l’état de repos de Péridiniacée
ou d’Urococcus, cela ne m'est arrivé, comme précisément à Lankester et
à Hieronymus lui-même, qu’à l'origine de mes études; plus tard, et après
m'être livré sur des kystes de Péridiniacées comme sur ceux d’un autre
organisme qui me semble devoir être l’Urococcus en question, à des
expériences, d’ecrasement ou autres, entreprises dans le but même
d'éclairer le sujet, je n’ai plus eu d’hesilalion, et je puis donner comme
un fait certain que, lorsque j'ai parlé de Chlamydomyxa, c'était bien de
Chlamydomyxa qu'il s'agissait réellement.
%, « Penard erwähnt wiederholt, dass er wahre kontraktile Vakuolen
« in dem Organismus beobachtet habe. Ich habe trotz eifrigen Suchens
« nie eine mit Sicherheit als Kontraktil zu bezeichnende Vakuole gefun-
« den. Penard gesteht allerdings ein, dass diese kontraktilen Vakuolen
« sehr langsam funktionieren und studenlang im Zustand der Ausdeh-
« nung bleiben können, ja derselbe wird sogar später zweifelhaft, ob er
« es wirklich mit wahren kontraktilen Vakuolen hier zu thun habe. « Mais
« il est non moins certain que ces vésicules contractiles ont ici quelque
« chose de particulier, qui empêche de les identifier complètement avec
« celles des rhizopodes; elles sont extraordinairement lentes à se former,
« et une fois éteintes ne semblent plus se rallumer, en tout cas plus à la
« même place » sagt er selbst auf Seite 301. Ich möchte nur wissen, wo
« da der Begriff der kontraktilen Vakuole bleibt? Wodurch unterscheiden
« sich diese dann noch von gewöhnlichen Vakuolen? » (H., p. 149).
Les vacuoles contractiles de la Chlamydomyxa se distinguent des
vacuoles ordinaires en ce qu’elles s’éteignent brusquement tout entières.
comme les vésicules que l’on est habitué à voir chez les Protozoaires en
général. Il faut reconnaître cependant, et les lignes que l’on vient plus
haut de lire l'ont déjà dit suffisamment, qu'il est parfois fort difficile de
distinguer entre une vésicule contractile et une vacuole ordinaire; peul-
être même cet organe, nettement différencié dans certains organismes
(Infusoires, Rhizopodes en général, etc.), l’est-il beaucoup moins dans
d’autres. Je me suis donné beaucoup de peine pour arriver à une opinion
2 Je les ai trouvés un jour sous l'apparence de cristalloïdes à arêtes vagues et
arrondies; c'est là un fait qui m'avait échappé lors de la revision de mes notes
pour la rédaction de mon manuserit.
520 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (4)
certaine quant à la Chlamydomyxa, et je puis assurer avoir vu, soit sur
l'organisme en aclivité, soit surtout dans les Kystes, où l’on trouve
fréquemment une grande vacuole ronde, souvent après une attente
longue et patiente, la vacuole s’éteindre brusquement. La question reste
encore à étudier; Archer, un observateur de premier ordre, n’hésile pas
à qualifier les vacuoles de « contractiles »; Lankester et Hieronymus ne
leur reconnaissent pas ce caractère, et quant à moi je ne puis que répéter
ce que j’ai dit à ce sujet.
5. « Penard hält die Anastomosen, die sich mitunter zwischen den
« Pseudopodien der Amöben beobachten lassen, stets für reelle Fusio-
« nen. » (H., p. 145).
Voici ce que je disais à cet égard : « Lankester n’a pas pu constater de
« fusion entre deux fils arrivant en contact; il lui a paru vraisemblable
« que lorsque deux tigelles deviennent très voisines l’une de l’autre,
« elles se rapprochent de très près, mais en conservant leur individualité
« distincte. J’ai vu, dans différentes occasions, deux filaments arrivés en
« contact se fusionner complètement, de sorte qu’on ne distinguait pas
« de délimitation entre ces deux tigelles, et, d’après les résultats que
« m’ont fourni des observations minutieuses, il me paraît très probable
€ qu'il n’y a pas là rien qu’une apparence, mais que la fusion est réelle. »
(P., p.305)
Je ne puis rien retrancher de ces lignes, qui me paraissent encore
répondre à la réalité; ces phénomènes de fusion sont rares, mais ils
peuvent se produire; quant au stets de Hieronymus, il est de trop.
6. « Penard hat auch eine Fusion von zwei Amöben beobachtet, welche
« er vorher vermittelst leichten Drucks mit dem Deckglas durch Ausein-
« anderpressung einer Amöbe künstlich erzeugt hatte. Er beobachtete
« also eine sponlane Wiedervereinigung der beiden Teilprodukte zu
« einer grösseren Amöbe..... Was mich anbetrifft, so habe ich nie eine
« Fusion von Amöben gesehen..... Einer solchen Fusion, wenn sie wirklich
« vorkommt, was noch nachgewiesen werden soll, ist aber wohl kaum als
« derselbe Akt zu betrachten, der die Bildung der Plasmodien der Myxo-
« myceten veranlasst, wie Penard anzunehmen scheint. » (H., p. 145.)
J'ai vu d’une manière cerlaine, et à différentes reprises, des fragments
provenant soit de kystes écrasés, soit d'individus actifs déchirés, se
fusionner en un seul lorsqu'ils venaient à se rencontrer; mais cela,
comme je l'ai dit du reste, seulement sur des fragments qui avaient
après déchirement repris la forme active d’une amibe.
7. « Auch das Ausschwärmen der Amöben aus den Cysten muss noch
« weiler beobachtet werden. Gewöhnlich sah ich dasselbe in « Tropfen-
« form », wie ich es auf Seite 11 meiner Abhandlung geschildert habe.
« Ein Ausschwärmen in labyrinth- oder baumförmiger Form, wie es
« Archer zuerst beobachtet hat, findet meinen neuen Beobachtungen
« nach nur in dem Fall statt, dass eine völlig reife grössere Cyste unter
« gewissen Deckglasdruck gebracht wird, dürfte also wohl in der freien
« Natur überhaupt oder doch wenigstens nicht unter normalen Verhält-
« nissen vorkommen. »
Les cas, assez rares, sauf dans une journée spéciale (16 avril)' où ils
1 Ce jour-là l’on rencontrait une quantité de kystes en train de libérer ainsi
leur contenu; j’ajouterai alors, comme un fait qui peut-être n'a pas d'importance,
ou qui au contraire peut en posséder une réelle, que c'était par une belle
journée d'avril, après trois jours de bise froide.
(5) E. PENARD. ENCORE LA CHLAMYDOMYXA. 521
ont été nombreux, où j'ai vu le kyste s'ouvrir de lui-même pour libérer
son contenu qui se déployait au dehors à l’état arborescent, ne concer-
naient nullement des individus comprimés. Ces kystes se rencontraieni
pour la plupart mêlés au détritus apporté directement avec la pipette
sur le porte-objet. et environnés de particules végétales ou fragments de
toute sorte bien plus volumineux qu’eux-mêmes, de sorte qu'il ne pouvait
être question d’une pression quelconque. Une fois également j'ai vu le
phénomène se produire sur un individu (kyste), isolé au préalable, puis
resté toute une nuit dans une goutte d’eau recouverte d’une lamelle.
8. « Völlig unrichtig ist aber Penard’s Angabe, die nur auf mangel-
« haftes Verständniss der Schilderungen von Archer, Geddes und Lan-
« kester zurückgeführt werden muss, das GC. labyrinthuloides auch im
« aktiven Zustande nur selten die Hülle verlasse und im normalen Leben
« sie hinter sich herziehe, wie eine Schnecke ihr Haus » (vergl. Penard’s
Abhanälung S. 321). (H., p. 147).
Les descriptions comme les dessins de Archer semblent indiquer que
la C. labyrinthuloides reste normaiement et à l’état actif logée en partie
dans son enveloppe; c’est à cette conclusion que, d’après Archer, semble
aussi être arrivé Bütschli, lorsqu'il dit, à propos de cet organisme : « Es
« handelt sich hier um einem von einer Gellulosehülle umkleideten, pro-
« toplasmatischen Körper, der durch eine polare, rissartige Oeffnung
« ansehnlich lange, pseudopodienartige Fortsätze aussendet, welche sich
« baumförmig verästeln!. » Lankester dit également à ce sujet (p. 241):
« In reference to differences between C. montana and C. labyrinthuloides.
« I may point out that I have not seen the body or mass of C. montana
« when it is in the dendriform streaming condition, to be partly lodged
« in the ruptured cyst, as M. Archer saw and figured that of C. labyrin-
« thuloides..... The dendriform streaming specimens of C. montana which
« I observed (in considerable numbers fors several days) were always
« entirely free from any cyst-wall..... This may be due to specific diffe-
« rence, but it would be interesting to know what äppearance C. montana
« presents early in the season, — for instance, in June. »
J'étais donc parfaitement fondé à adopter l'interprétation critiquée par
Hieronymus; peut-être, il est vrai, me serais-je exprimé autrement si les
travaux de l’auteur allemand m’avaient été connus; puis, n’oublions pas
qu’il n’est pas bien certain qu'il n’y ait pas là de différence spécifique!
9. « Auch noch wegen der Angabe Penard’s, dass seine Chlamydomyxa
« durch ein rundes Loch (« bouche arrondie »), das durch Auflösung der
« Membran durch den Organismus gebildet werden soll, auswandere,
« muss das Ausschwärmen des Zellinhalts bei demselben Sumpfe ent-
« nommenen Materiale noch einmal untersucht werden. Ich habe nämlich
« stets einen Riss in den Cysten, die von den Amöben verlassen waren,
« nachweisen können, ebenso auch die anderen Beobachter. Penard ist
« der erste, der von einer runden Oeffnung spricht. Sollte sich diese
« Angabe Penard’s bestätigen, was ich sehr bezweifle, so würde allerdings
« die von ihm beobachtete Chlamydomyxa als besondere Art zu betrachten
« sein. » (H., p. 147).
Les termes que critique Hieronymus sont les suivants : « Ce dernier
« (le kyste) s’ouvre alors sur une seule place, en une bouche arrondie
(ce n'est pas, suivant toute apparence, une déchirure, et il faut sup-
À
1 Bronn’s Thierreich. Protozoa, Bd I, p. 145. Voir aussi Delage, Traité, de
zoolonie concrète. t. 1. p. 82.
522 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (6)
« poser qu'il y a là un effet de dissolution, dû a l’organisme même) »
(Pen., p. 323). Ce genre d'observations est délicat, et je n’ai jamais
entendu être très affirmatif, comme le montre suffisamment cetie res-
triction « suivant toute apparence »; peut-être suis-je dans l'erreur; mais
je me rappelle avoir été frappé du fait qu’au lieu d’une déchirure, il sem-
blait se produire une sorte de perforation, laquelle s’agrandissait peu à
peu. Du reste, celte question est-elle vraiment d’une si grande importance ?
10. « Penard stimmt überein mit Geddes und mir, dass man es hier
« mit wahren Chromatophoren zu thun habe, hat diese jedoch sehr
« mangelhaft untersucht. Den feineren Bau derselben kennt er nicht. »
Mon étude des chromatophores est tout entière basée sur l’examen sur
le vivant, et comme telle je la crois juste. Hieronymus en a fait l’objet de
recherches beaucoup plus approfondies, mais cependant on trouvera dans
ma notice certains délails sur lesquels l'attention de Hieronymus n'avait
pas été attirée, el qui peut-être ne seront pas dépourvus de quelque intérêt.
11. « Penard berichtet auch, dass es ihm gelang, durch leichten Druck
« mit dem Deckglas kleine chromatophorenlose Protoplasmateile von dem
« Ectoplasma grösserer Amöben abzusondern, dass diese Theile sich
« dann zu kleinen Amöben mit Pseudopodien ausbildeten und als
« Inhaltsbestandteile nur haferkornatige Körper (also Physoden oder
« Fucosankörner) enthielten. Ist die Beobachtung wirklich richtig und
« sind nicht auch diese von Penard beobachteten chromatophorenlosen
« Amöben Vampyrellen gewesen, so ist wohl anzunehmen, dass sie
« ausser den haferkornartigen Körnern auch noch mindestens einen
« Zellkern enthalten haben, und zu vermuten, dass sie ohne den Besitz
« von Chromatophoren bald zugrunde gegangen wären. » (H., p. 150).
Il n’y a pas de doute possible; les expériences auxquelles il est fait
allusion concernaient des individus isolés dans l’eau claire, sous le couvre-
- objet; il ne peut pas être question de Vampyrelles, dont l'apparence est
tout autre, et que l’on n'aurait eu aucune chance de rencontrer là chaque
fois, a point nommé; j'ai pu d’ailleurs suivre plusieurs de ces fragments
dès l'instant précis de leur isolement et les voir passer par les différentes
phases décrites. Ces fragments ne possédaient ni chromatophores ni
noyaux. Les constatations dont il s’agit présentent sans doute un réel
intérêt, mais rien de particulièrement surprenant; il se passe dans la
Chlamydomyxa absolument les mêmes phénomènes que par exemple
dans les Gromies (Gromia Brunneri, nigricans, etc.) dont on a détaché
une partie de l’ectoplasme.
42. « Archer und Geddes haben schon vermulet, dass die roten Massen,
« welche die Cysten mitunter enthalten, aus den Chromatophoren
« gebildet werden. Ich glaube diese Vermutung in meiner Abhandlung
« hinlänglich bewiesen zu haben (vergl. S. 21 und 33). Die Angabe
« Penard’s, dass diese rothen Oelkörper aus den gefressenen Algen
« enstehen, ist also unrichtig. Ebenso unrichtig ist seine Angabe, dass
« sich die Körper in Aether vollständig lösen. Es bleibt nach der Behand-
« Jung mit Alkohol oder auch mit Aether ein Protoplasmagerüst der
« roten Massen übrig, welches ganz dem der ebenso behandelten Chro-
« matophoren gleicht. Schon der Umstand, dass derartige meist role
« Oelmassen auch bei anderen Organismen vorkommen, hätte Penard
« darauf aufmerksam machen müssen, dass seine Erklärung der Entste-
« hung derselben unrichtig sei. So besitzen besonders die Peridinaceen
« derartige Oelmassen..... » (H., p. 151.)
14
(7) E. PENARD. ENCURE LA CHLAMYDOMYXA. 23
Les recherches auxquelles je me suis livré m’ont amené à la conclusion
que « cette tache n’est que l'expression d’une accumulalion de matières
« digérées, et qui se sont peu à peu réunies au centre. C'est d’abord une
« masse brunâtre, mal délimitée, puis une bouletie d’un brun rouge,
« dont différentes régions sont plus foncées que d’aulres; cette boulette
« a la consistance d’une cire molle: bien souvent on y trouve encore
« empâtés des parcelles ınsolubles. des restes de membranes de peliles
« algues, etc. Enfin cette masse pâteuse devient rouge de feu, carminée
« même, et l’on n'y trouve, comme en formant la masse principale, plus
« qu'un globule huileux d’un beau rouge brillant, soluble dans léther. »
Je ne puis qu'en rester aujourd'hui encore à ces mêmes conclusions. qui
m’avaient été fournies par des études comparatives minutieuses, lesquelles
m'avaient conduit à croire que Archer et Geddes (aujourd'hui je pour-
rais ajouter Hieronymus) se trompaient en considérant cette tache rouge
comme dérivée des chromatophores. Ces études m'avaient montré égale-
ment que les masses rouges de la Chlamydomyxa sont d'une nature
différente de celles soit des Péridiniacées, soit des Protococcus, Chroo-
coccus, etc., dont parle Hieronymus, et que j'avais soumis a des
expériences comparatives. Quant à mon affirmation que ces corps se
dissolvaient dans l’éther (je n’ai pas dit complètement, comme le veul
Hieronymus), je me reconnais coupable au moins de négligence. J'avais
en effet remarqué que si la masse, dans son ensemble, élail parfaitement
dissoute, il restait cependant toujours une tache très pâle; mais cette
tache, j'en voyais l’origine soit dans cette sorte de pellicule fine qui sou-
vent se voit entourer la masse rouge, soit aussi dans des parties, dérivées
d'algues capturées, et qui avaient résisté aux phénomènes de transfor-
mation digeslifs. Considérant que la masse rouge se dissolvait en fait, el
porté à négliger la tache pâle subsistante comme étant d'une autre
nature que la masse rouge elle-même, je n’en ai rien dit, et c'était, il est
vrai, une négligence; cependant, la restriction indiquée aujourd’hui en
italique « comme en formant la masse principale », montrait déjà qu'il
pouvait y avoir une seconde substance, d’une autre nalure.
13. « Mit den spindel- oder haferkornförmigen Körnern, welche sich in
« den Pseudopodien bewegen, und den entsprechenden mehr rundlichen
« Gebilden, welche sich im Innern der Amöben und Cysten befinden,
« weiss Penard nichts anzufangen. » (H., p. 152)..... « Auf seine gewagten
« Spekulationen und seinen Vergleich derselben mit den Blulkörpern
« als Sauerstoffträger wollen wir hier nicht eingehen. » (H., p. 140.)
Cherchant à discuter la significalion des corps en « grains d’avoine »,
« oat-shaped corpuscles » de Lankester, dont la nature était et est encore
énigmatique, j’emettais la supposition « que les granulations vagabondes
« sont chargées de lubréfier le pseudopode. de l’entretenir dans un élat
« de « tonus » toujours égal; peut-être même pourrait-on concevoir que
« ces corpuscules se débarrassent d’une partie de leur substance propre
« en faveur du pseudopode, pour se charger par contre de produits
« inutiles qu'ils ramèneraient au corps. On pourrait alors comparer ces
« corpuscules à des globules sanguins; mais tandis que ces derniers
« apportent aux organes de l'oxygène, les grains des héliozoaires. et
« ceux également de la Chlamydomyxa, apporteraient du plasma vivi-
« fiant. et..... en définitive, pourquoi pas aussi de l'oxygène? » L’hypo-
thèse est certainement bien hardie, mais je ne pense pas que Hieronymus
ait eu raison de l’écraser d’un souverain mépris. A mon avis, toute sup-
524 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (8)
position peut être émise, même aventureuse, pourvu qu’elle soit indiquée
comme telle; et c’est bien ainsi que la mienne avait été présentée; je
disais, en effet, p. 309 : « Mais alors, quelle est la signification véritable
« de ces corps en grain d'avoine? Nous n’en savons rien, mais, à
« l’exemple des deux auteurs anglais, qui se sont départis pour un temps
« de leur prudence habituelle pour se livrer, relativement au noyau, à des
« spéculations quelque peu aventureuses, je me permettrai de hasarder,
« concernant les corpuscules des pseudopodes, quelques conjectures. »
(P., p. 309). Je présentais également, pp. 309, 310, 31!, quelques
faits qui seraient de nature à appuyer ma supposition; mais il est bien
certain, et chacun, en lisant mon mémoire, a pu s’en rendre compte,
que je n'avais jamais entendu considérer ces idées comme ayant
d'autre valeur que celle d’une hypothèse sans grands caractères de pro-
babilité.
Ajoutons qu'il a été émis jusqu'ici, au sujet de ces corpuscules énigma-
tiques, trois théories différentes :
a) Ges corps constitueraient des noyaux (Archer, Lankester).
b) Ce seraient des éléments de réserve (« Reservestoffe » ; Hieronymus).
c) Ge seraient des éléments destinés à entretenir le pseudopode en
bonne santé (Penard).
La première de ces théories est tombée, car les vrais noyaux sont
aujourd'hui connus; la seconde et la troisième, appuyées toutes deux par
des arguments très aventureux, n’ont ni l’une ni l’autre de grandes
chances de correspondre à la réalité.
14. « Das Vorhandensein von Zellkernen hat der Verfasser nur durch
« Carminfärbung nachgewiesen, andere Färbemittel hat er nicht
« angewendet » (H., p. 141). « Diese Verschiedenheit in der Beschreibung
« der Zellkerne von Penard und mir dürfte sich wohl dadurch erklären,
. « das Penard die Zellkerne mangelhaft untersucht hat. Er hat nur mit
« Garmin gefärbt. gibt aber weder an, welche Art Garminlösung er
« gebraucht hat, noch auch mit welchem Härtungsmittel er die Zellkerne
« fixiert hat, und hat die gefärbten Objekte auch nicht in Kanadabalsaın
« eingebettet » (H., p. 15%). « Sollten Penard’s Beobachtungen über die
« Kerne jedoch richtig sein, so würde es doch sehr merkwürdig sein,
« dass zwei so nahe verwandle Organismen verschiedene Zellkerne
« zeigen. » (H., p. 15%).
Les indications que j'ai données sur la structure des noyaux, loin
d’être basées sur la coloration au carmin, se rapportent toutes à l'étude
sur le vivant; j'ai pu examiner un nombre assez considérable de ces
noyaux dans de bonnes conditions, les voir avec leur nucléole globuleux
central, d’un bleu clair très pur, nettement distinct du suc nucléaire,
et je puis donner comme un fait positif que la fig. 7 de la page 313
de mon mémoire représente fidèlement le noyau tel qu'on le voit sur
le vivant. Les noyaux figurés par Hieronymus à la pag. 26 de son
premier travail ont certainement un aspect différent; mais est-il bien
certain qu’en définitive ce ne soient pas là les mêmes ? la fig. 6, p. e.,
indiquerait un noyau qui sur le vivant se serait montré certainement fort
analogue à celui que j'ai figuré; dans tous les autres, la masse nucléolaire
centrale se serait fragmentée en un amas de grains qui sur le vivant se
serait peut-être montrée comme une seule masse; peut-être aussi celte
apparence Spéciale, comme celle de la zone périphérique granuleuse que
représente Hieronymus, serait-elle due à l'effet des réactifs. En effet,
(9) E. PENARD. ENCORE LA CHLAMYDOMYXA. 529
Hieronymus n’a examiné la structure du noyau qu'après fixation d’après
toutes les règles de la technique moderne; sur le vivant, il dit n'avoir
jamais pu faire autre chose que tout juste les apercevoir, et cela d’une
manière tout à fait indistincte (H., p. 25).
Quant à des préparations microscopiques, j'en ai fait, et en assez grand
nombre, au baume du Canada; les noyaux, colorés simplement par le
carmin au borax, sans procédé de durcissement quelconque autre que
l'alcool absolu, s’y montrent très netlement, mais comme de simples
taches rouges, plus foncées au centre; ces préparations, loin de
m’apprendre rien de nouveau, n’ont eu pour moi qu'un intérêt de curio-
sité, et je n’ai pas même vu de raison pour en mentionner l'existence.
J’ajouterai en passant, que, dans le cas où les études de Hieronymus et
les miennes concerneraient réellement deux organismes différents, il
n’y aurait rien de nécessairement surprenant dans le fait d’une structure
différente du noyau dans deux espèces voisines; en effel, si du moins
j'en puis juger d’après ce qui se passe p. e. chez les Rhizopodes,
Amæbæa ou Reticulosa, on peut poser en principe cet aphorisme, assez
intéressant en lui-même, que si la structure du noyau dans une même
espèce est normalement constante, cette structure peut étre fort différente
d’une espèce à l’autre.
15. « In einer Beziehung weichen die Ergebnisse der Untersuchungen
« Penard’s ganz besonders von den meinigen ab. Penard behauptet die
« Bildung je eines Flagellaten aus kleinen Cysten, welche Theilprodukte
« einer grösseren Muttercyste sind. Ich habe trotz langjähriger
« Beobachtung nie die Bildung von Flagellatenschwärmern bei Chlamy-
« domyxa beobachten können..... Vorerst aber stehe ich der ganzen
« Sache sehr skeplisch gegenüber, um so mehr als Penard. eingesteht,
« dass er den Moment des Austritis des Flagellaten gar nicht beobachtet
« hat... Zugegeben aber, die Flagellaten seien wirklich aus Chlamydo-
« myxa-Cysten ausgetreten, so ist es trotzdem sehr wahrscheinlich, dass
« die beobachteten Flagellaten nicht in den Entwickelungsgang von
« Chlamydomyxa gehörten, sondern in den des von mir beobachteten
« Parasiten, welcher von Zopf als Pseudospora maligna beschrieben
« wurde... Ja es ist sogar möglich, dass Penard den von Archer.....
« abgebildeten Zustand..... gar nicht gesehen hat, sondern eine grössere
« von Ps. maligna befallene Gyste.... etc. » (H., p. 154, 155).
Je puis sans aucune hésitation donner mes observations relatives aux
spores flagellées (p. 327 à 332 de mon mémoire) comme répondant à des
faits absolus: si dans mon mémoire je crois devoir déclarer que le
moment précis de la libération des zoospores m'a échappé, ce n’est là
en quelque sorte que le scrupule d’un observateur qui ne veut pas dire
plus qu’il n’a vu réellement, car, en fait, il y avait impossibilité absolue à
ce que les flagellates en question fussent autre chose que le contenu des
petits kystes. On me permettra de présenter à cet égard les considéra-
tions suivantes :
a) Mes expériences sur l’enkystement ont été pour la plupart faites
sur des individus d’abord isolés, puis transportés dans une goutte d’eau
claire, recouverts d’une lamelle, et ainsi conservés plusieurs jours.
b) Dans tous les cas où j'ai pu étudier spécialement les flagellates, ces
derniers provenaient de Chlamydomyxa ainsi isolées. Deux fois au moins,
j'ai pu surveiller sous la lamelle toutes les phases de l’enkystement,
fragmentation de l'organisme lui-même à l’intérieur du kyste (sporange),
326 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (10)
formation graduelle des petits kystes (spores) et évacuation de ces
derniers par rupture du sporange; seule la rupture des petits kystes
(spores) eux-mêmes ne s’est jamais opérée dans le moment précis où
j'avais l'œil au microscope (occupé à d’autres travaux, je n’observais
guère que toutes les demi-heures); probablement le phénomène se
passe-t-il fort vite; cependant j'ai vu à l’état vide les petits kystes (spores)
dont j'avais noté la position et qui un instant auparavant étaient pleins;
tout autour tournoyaient les petites flagellates, en nombre approximati-
vement égal à celui des kystes vides; parfois l’un ou l’autre était encore
attaché à son kyste, dont il semblait faire des efforts pour se débarrasser.
c) L’eau dont je me servais, qui provient des conduites de la ville et
en définitive du fond du Léman, est pres pure; dans les longues années
pendant lesquelles j'ai étudié les rhizopodes par mon procédé d'isolement,
il ne m'est jamais arrivé d'y voir pénétrer des organismes étrangers qui
pourraient prêter à des confusions.
d) Ces embryons flagellés sont tellement semblables aux spores
(petits kystes), — lesquelles on! été suivies dans leur évolution com-
plete el proviennent certainement de la fragmentation de la Chlamy-
domyxa — que si l’on retranchait aux uns le flagellum pour enlever aux
autres la membane du kyste, on pourrait défier le meilleur observateur
de distinguer entre eux (sauf pour le nombre des noyaux, qui m’a paru
être de deux dans les kystes, et normalement de un dans les zoospores).
e) Ces embryons flagellés, de même que les petits kystes, possèdent
les chromatophores si caractéristiques de l'espèce, le ou les noyaux
parfaitement Lypiques aussi. En somme, il serait impossible, dans le règne
végétal tout entier comme dans le règne animal, de trouver rien de sem-
blable, et quant à une confusion avec le genre Pseudospora, il n’en peut
être question.
16. « Dass Penard Chlamydomyxa in die Nähe der Myxomyceten
« stellen will, ist sehr wunderbar. »
Je n’ai rien voulu du tout, mais je me suis cru autorisé à présenter
quelques réflexions; mes recherches m'avaient amené à considérer,
comme Archer et Lankester, le genre Chlamydomyxa comme ayant des
affinités avec les Myxomycètes, mais mes connaissances en botanique ne
me permettent guère de rien affirmer, et je concluais dans les termes
suivants :
« Pour les botanistes. ce peut être un Myxomycète aberrant, un
« myxomycete à chlorophylle et à pseudopodes filamenteux; pour les
« zoologistes ce pourrait être un rhizopode à chlorophylle et à cellulose;
« et nous pouvons reproduire ici comme ayant encore leur actualité les
« conclusions mêmes de Geddes : « En tout cas, c’est pour ainsi dire un
« « Protiste ideal, qui ne peut être distinctement réclamé ni par un
« « botaniste ni par un zoologiste sans que l’un fasse une certaine
« « violence à l’autre. » II me semble, en même temps, que si la
« Chlamydomyxa doit être décrite quelque part comme se ratlachant à
« une famille organique en particulier, c’est dans une monographie con-
« cernant les Myxomycètes qu'elle se trouvera le plus naturellement à
« sa place. » (P., p. 333).
Tel est encore aujourd’hui mon avis.
14 avril 1905.
527
ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904.
VON
Carl MEZ.
(Suite et fin.)
=
> Tapeinosperma Schlechteri Mez nov. spec. — Foliis plane
sessilibus, oblongis, basin versus sensim angustatis apice late acutius-
culis, utrinque laxe prominulo-retatis; inflorescentia terminali, 3-pin-
nalim panniculata, glaberrima, axibus lævissimis, pedicellis valde elon-
gatis usque ad 42 mm. longis; floribus 5 mm. longis; sepalis per
anthesin apertis, ex ovalo subacuminatim acutis, margine nec crenalis
nec ciliatis, apicem versus punctis brunneis consilis; petalis vix ad
!/s longit. connatis, intus dense papilloso-lepidotis, item punctatis;
antheris manifeste filamentatis.
Ramuli crassi, teretes, glaberrimi, nitiduli. Folia bene evoluta oblonga
sed nonnunquam latitudine maxima medio posita anguste ellipticorum
formam præbentia, basi haud contraeta, mihi visa usque ad 360 x 95 mm.
metientia sed sæpius minora + 220 X 70 mm. metientia, coriacea,
glabra, utrinque optime nitidula, dense atro-punctulata. Inflorescenlia
multiflora vel submultiflora, pyramidalis, foliis brevior; ramis omnibus
suberecto-erectis elongatis, cum ramulis flores optime racemosos geren-
tibus; pedicellis insigniter refractis, apicem versus clavatim incrassatis.
Flores penduli, glabri; sepalis fere liberis, symmetricis, coriaceis,
margine haud pallidis; petalis validis cereo-coriaceis, e late elliptico
breviter asymmetriceque acuminalis. Stamina petalis bene breviora
filamentis quamvis brevibus tamen conspicuis, latis, corollæ tubo paullo
super basin affixis; antheris elongatis, triangularibus, acutis, haud punc-
tatis. Ovarium glabrum, obovoideum, stylo 3-plo longiore.
525 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SiR.). 1905 (115)
Nova-Caledonia, in montibus prope Oubatche, alt. 600-900 m. :
Schlechter n° 15447, 15574. — Floret Dezembri. (Herb. Berol.)
Obs. Species generis longe splendidissima habitu miro modo Ardisiæ
paschali Donnell-Smith accedit; affinis T. Pancherü Mez, sed salis longe
distincta.
Tapeinosperma rubidum Mez. nov. spec. — Foliis omnibus
permanifeste peliolatis, late lanceolalis, basi sensim aculis apice anguste
rolundalis emarginellisque, præter costas subpatentes dense parallelas
vix retalis; inflorescentia lerminali, paupere ut videtur 3-pinnalim panni-
culata, juvenili saltem minute ferrugineo-tomentella, axibus haud scrobi-
culatis.
Ramuli crassi, teretes, novelli adpresse obscureque ferrugineo-tomen-
telli mox glabrati. Folia petiolis gracilibus, usque ad 20 mm. longis
stipilata, + 120 mm. longa et 39 mm. lata, coriacea, utrinque nilida,
glabra, punctulis atris supra minulissimis subtus majoribus oo conspersa
et hic egregie rubentia. Inflorescentia non nisi perjuvenilis cognita densa
subglomerata, foliis permulto brevior; ramis brevibus, patentibus, fiores
in statu præsente subsessiles bene sed dense racemosos gerenlibus;
sepalis marginibus sese legenlibus, anguste pallido-marginatis, dense
atro-punctulatis, apice late rotundalis. — Cet. ignola.
Nova-Caledonia, in monlibus prope Oubatche, alt. 700 m. : Schlechter
n° 15518. — Floret Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Species imperfecle quidem cognita tamen ex foliorum charac-
teribus et imprimis inflorescentia juvenili tomentella præclare a reliquis
separanda, T. Lenormandi Hook. fil. proxima.
Tapeinosperma pulchellum Mez nov. spec. — Foliis omnibus
optime petiolatis, ex elliptico basi acute apice rotundalim acuminalis,
præsertim subtus bene reticulatis; inflorescentis lerminalibus et raro
simul axillaribus, 2-3-pinnatim pannieulatis, glaberrimis, axibus haud
scrobieulatis; floribus 3 mm. longis; sepalis per anthesin fere omnino
apertis, ex ovato-elliplico aculis, sicut petala vix ultra ‘/4 connata bene
punctatis, integerrimis nec margine cilialis.
Ramuli graciles, squarrosi, teretes, glabri. Folia basi in petiolos graciles,
usque ad 15 mm. longos sed sæpius breviores producta, + 75 mm.
longa et 23 mm. lala, rigidula, opaca, glaberrima, utrinque sed præsertim
subtus punctulis multis concoloribus prominulis prædita. Inflorescentia
subpauciflora, laxa effusaque, foliis brevior, vix pyramidalis, glaberrima ;
axibus subteretibus, levibus; ramulis flores sueto paucos bene racemosos
gerentibus; pedicellis gracillimis usque ad 6 mm. longis, suelo ad
(116) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 190%. 529
apicem curvatis. Flores plurimi nutantes, glaberrimi; sepalis subcoria-
ceis non nisi anguste pallido-marginatis, fere omnino liberis, paullo
asymmetricis; pelalis cereis, asymmetrice subrotundalis, per anthesin
suberectis. Antheræ sessiles, quam petala permulto breviores, sat infra
petalorum loborum basin insertæ, apice anguste rotundalæ, punetis
destitutæ. Ovarium ovoideum, haud punclatum, stylo subduplo longiore.
Fructus (unicus, num maturus?) obovoideus prope apicem dentibus
nonnullis prominentibus insignis, 8 mm. longus et 5 mm. metiens.
Nova-Caledonia, in montibus prope Ou-Hinna, alt. 600 m. : Schlechter
n° 15652. — Floret Dezembri, Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Species notabilis gracilisque, T. tenui Mez et T. paucifloro Mez
affinis.
Tapeinosperma squarrosum Mez nov. spec. — Foliis per-
obscure petiolatis vel summis plane sessilibus, late oblongo-linearibus,
basi rotundatis apicem versus sensim angustalis demum item rotundatis,
utrinque non nisi minutissime reticulatis; inflorescentia terminali,
3-pinnatim panniculata, glaberrima, axibus bene scrobiculatis, pedicellis
abbreviatis; floribus vix 2 mm. longis; sepalis per anthesin aperlis,
ovato-triangularibus, aculis, margine nec crenatis nec ciliatis, sicut petala
intus nuda vix ultra '/s longit. connata punctulis paucis sed manifestis
conspersis.
Ramuli e gracilioribus, glabri, teretes. Folia inferiora in peliolos
brevissimos (vix ultra 2 mm. longos) latosque lamina decurrente alatulos
producta, -+ 180 mm. longa et 28 mm. lata, coriacea, glabra, opaca, sicca
+ glaucescenti-viridia, utrinque et punctulis © minutis atris et secus
marginem punctis majoribus prominentibus concoloribus prædita, mar-
gine non nisi anguslissime incrassala. Inflorescentia multifiora, densis-
sime squarrosissimeque pyramidata, foliis multo brevior, glaberrima;
ramulis omnibus patentibus, flores optime racemosos gerentibus; pedi-
cellis decurvis, infra 2 mm. longis. Flores nutantes, glabri; sepalis fere
liberis, 3-nerviis, symmetricis; petalis leneris, ex ovato paullo asym-
metrice angusle rolundalis; antheris sessilibus infra loborum basin tubo
affixis, subtriangularibus, apice anguste rotundatis, dorso concoloribus
nec punctatis, quam petala sat brevioribus. Ovarium subglobosum, stylo
subtriplo longiore, obscure punetato, stigmate punctiformi.
Nova-Caledonia, in montibus prope Oubatche, alt. 1000 m. : Schlechter
n° 15497. — Floret Dezembri. (Herb. Berol.)
Obs. Species pulchra, T. sessilifolio Mez valde affinis similisque, tamen
pedicellis abbreviatis absque dubio distincta.
530 SULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (417)
Tapeinosperma salignum Mez nov. spec. — Foliis omnibus
subsessilibus, anguste lanceolatis, basin versus sensim angustatis apice
rotundatis, supra vix sublus paullo reticulatis; inflorescentia terminali,
4-3-pinnatim panniculata, glaberrima, axibus vix scrobiculatis; floribus
2 mm. longis; sepalis per anthesin fere omnino apertis, ovalis, apice
subrotundatis, sicut pelala vix ad ‘/4 connata optime punctatis, margine
glabris et haud crenatis.
Ramuli graciles, teretes, glabri lævesque. Folia + 80 mm. longa et
11 mm. lata, rigida, præter nervum medium subtus prominentem hic
non nisi minute reticulata, opaca, glaberrima, supra punctulis minutis-
simis atris obtecta. Inflorescentia submulti- vel multiflora, dense pyra-
midalis, folia superans; axibus teretibus vel non nisi obscure angulatis;
ramulis flores bene racemosos gerentibus; pedicellis patentibus vel
decurvis, gracilibus, vix ultra 2 mm. longis. Flores nutantes, glaberrimi;
sepalis teneris siccis fere lotis pallidis, ad ‘/s connatis, paullo asym-
metricis; petalis ex elliplico asymmetrice aculiusculis, per anthesin
subpatenlibus; antheris sessilibus, quam petala bene brevioribus, sat
infra loborum basin affixis, acutis, dorso punctis glandulosis brunneis
dense obtectis. Ovarıum globosum, quam stylus punctatus 5-6-plo
brevius.
Nova-Caledonia, in montibus prope Oubatche, alt. 700 m. : Schlechter
n° 15439. — Floret Dezembri. (Herb. Berol.) :
Obs. T. psaladensi Mez affinis.
Tapeinosperma laurifolium Mez nov. spec. — Foliis infe-
rioribus brevissime obscureque petiolalis summis plane sessilibus,
oblongis, basin versus sensim anguslalis apice rolundalis, utrinque laxe
prominulo-reticulalis; inflorescentia terminali, 3-pinnatim panniculata,
axibus punctulis distinctis prosilientibus obscure scrobiculatis ; floribus
vix ultra 2 mm. longis; sepalis florum juvenilium bene dextrorsum
tegenlibus, ex ovato acutiusculis, margine nudis integerrimisque, punc-
tatis.
Ramuli crassi, glaberrimi, lineis de foliorum insertionibus binis decur-
renlibus egregie subangulati. Folia usque ad 100 mm. longa et 30 mm.
lata, rigida, coslis magis, reti minus prominente prædita, fere opaca,
sicca subtus sæpius paullo rubentia, haud manifestius punctulata.
Inflorescentia submulliflora, densiuscula, squarrosa, eireuitu elliptica
apicem versus vix acula, foliis brevior; axibus teretibus; ramulis flores
abbreviate racemosos gerenlibus; pedicellis gracilibus sed brevibus (ex
juvenili vix ultra 2,5 mm. longis), curvatis. Flores ut videtur nulantes,
(118) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 531
glaberrimi; sepalis basi vix ultra ‘/4 connatis; petalis parce punctatis.
Drupa evidenter depressa valdeque carnosa, magna (25 mm. diam.),
endocarpio lignoso, scutatim depresso, acutissime marginato, eircumeirca
plurilobo.
Nova-Caledonia, in montibus prope Ou-Hinna, alt. 400 m. : Schlechter
no 15698. — Floret Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Et hæc T. psaladensi Mez valde affinis.
Tapeinosperma ellipticum Mez nov. spec. — Foliis omnibus
brevissime sed manifeste petiolatis, bene elliptieis, basi rotundatis vel
anguste obtusis, apice anguste rolundalis nec emarginatis, utrinque laxe
prominenti-reliculatis; inflorescentia terminali, 3- vel basi obscure
4-pinnalim panniculata, glaberrima, axibus nullo modo scrobiculatis ;
floribus vix ultra 3 mm. longis; sepalis per anthesin bene dextrorsum
tegentibus, late ovatis, apice rotundatis, margine nudis integerrimisque,
paucipuncelatis.
Ramuli graciles, teretes, glaberrimi. Folia basi in petiolos constanter
brevissimos vix unquam ultra # mm. longos, crassos, supra planos
producta, usque ad 130 mm. longa et 52 mm. lata, rigida. utrinque reti
laxo prominente insignia et nilidula, utraque facie punctulis densis-
sime dispositis sed minutissimis picla, margine paullo incrassata.
Inflorescentia multi- vel permultiflora, laxiuscule valdeque squarrose
panniculata, folia superans; axibus + angulatis; ramulis flores abbre-
viale racemosos gerentibus; pedicellis gracillimis, sat elongatis (usque
ad 7 mm. longis), e patenti erecto-curvalis. Flores erecti, glaberrimi;
sepalis basi vix ad !/: connatis. subcoriaceis, in sicco non nisi peranguste
pallido - marginatis, omnino symmetricis, 0,75 mm. longis. Ovarium
glabrum, subglobosum, haud punctatum ; stylo 1'/2-plo longiore; stigmate
punctiformi.
Nova-Caledonia, in montibus prope Ou-Hinna et prope Oubatche,
alt. 800-1000 m. : Schlechter ne 15448, 15683. — Floret Dezembri,
Januario. (Herb. Berol.)
Obs. T. robusto Mez affinis.
Tapeinosperma læve Mez nov. spec. — Foliis elliptico-oblongis,
basin versus cuneatim omnibus in petiolos manifestos angustatis apice
rotundatis, lævissimis; inflorescentia terminali, 3-2-pinnatim panni-
culata, axibus glaberrimis, vix scrobiculalis; floribus 4 mm. longis;
sepalis per anthesin fere apertis, ovato-triangularibus, apice angusie
rotundatis, margine minute crenulatis haud ciliatis, cum petalis intus
nudis ad ‘/s connatis antherisque dense punctalis.
532 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (419)
Ramuli crassiuseuli, tereles, glabri lævesque. Folia basi in petiolos
permanifestos usque ad 25 mm. longos sed sueto subduplo breviores,
supra levissime lateque canaliculatos producta, -+ 120 mm. longa et
42 min. lata, rigida, præter nervum medium subtus prosilientem et
costis et reti prominulo destituta, supra vix subtus manifestius nitidula,
haud punctala, zona sclerenchymalica cincia. Inflorescentia submulli-
flora, e basi in ramos complures æquilongos partila subcorymbosa,
scoparia, densa, foliis bene brevior; ramis nunc simplicibus nunc ilerum
paupere divisis, flores elongate optimeque racemosos gerentibus; pedi-
cellis insigniter decurvis, 3-4 mm. longis, bracteas florigeras mox
deciduas lanceolatas superantibus. Flores omnes nutantes, glaberrimi ;
sepalis basi ad '/ı connalis, in sicco non nisi angustissime vel vix albido-
marginalis, subcorlaceis, erectis; pelalis per anthesin suberectis, asym-
ınelrice ovalis, apice anguste rotundalis, cereis; staminibus quam petala
haud multo brevioribus antheris triangularibus, sensim acutis, dorso
obscure coloratis, sat infra petalorum loborum basin tubo insertis.
Ovarium glabrum, punciatum, pyramidalum, persensim conice in stylum
-Subæquilongum transiens; stigmate punctiformi. Fructus ignotus.
Nova-Caledonia, in montikus prope Oubatche, alt. 906 m. : Schlechter
n° 15418. — Eloret Dezembri. (Herb. Berol.)
Obs. A proxima T. Lenormandii Hook. fil. imprimis foliis omnino
lævibus, glabritie differt.
Tapeinosperma minutum Mez nov. spec. — Foliis anguste
oblongo-lanceolalis, basin versus persensim aculis omnibus in peliolum
desinentibus apice rotundatis emarginellisque; inflorescentia terminali,
3-pinnatim panniculala, axibus glabris sed insigniter scrobiculato-rugosis;
floribus + 2 mm. diam. metientibus; sepalis per anthesin fere apertis,
late triangularibus, apice rotundatis, margine nudis sed crenulatis, cum
petalis intus nudis vix ad '/s connalis antherisque haud manifestius
punclalis.
Habitus omnino Monopori floribundi (Willd.) Mez. Ramuli crassiusculi,
glaberrimi, teretes, sub lente transverse rugulosi, Folia basi in petiolos
omnibus manifestos, usque ad 10 mm. longos, latos, planiusculos pro-
ducta, 4 80 mm. longa et 18 mm. lata, rigidula, lævia, glabra, supra
opaca sublus paullo nitidula, haud manifestius punctata, zona sclerenchy-
matica cincta. Inflorescentia mulliflora, bene pyramidalis, densiuscula,
folia subæquans vel minute superans; ramulis flores oplime racemosos
gerentibus; pedicellis subpatentibus, 1,5 mm. longis, bracteas florigeras
angusle lanceolatas sæpius diu persistentes subduplo superantibus. Flores
(120) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 333
minuti vix 1 mm. longi, glaberrimi: sepalis medium usque connatis,
pallidis in sicco albis, teneris; petalorum lobis subovatis, apice latissime
acutis omnino symmetricis; staminibus quam petala sat brevioribus,
antheris sessilibus, cordalis, longe acutis, infra petalorum loborum basin
tubo affıxis. Ovarium glabrum, subgiobosum stylo breviore, stigmate
punctiformi. Fructus ignotus.
Nova-Caledonia, in montibus prope Ou-Hinna, alt. 600 m. : Schlechter
n° 15639. — Floret Januario (Herb. Berol.)
Obs. A T. Psaladensi Mez imprimis foliis petiolatis diversa species.
Tapeinosperma nitidum Mez nov. spec. — Foliis elliptieis,
basi persensim in petiolum omnibus longum angustatis apice rotundatis,
utrinque reti laxo prominente ornatis; inflorescentia terminali, 3-pinna-
tim panniculata, axibus glaberrimis sed manifeste scrobiculato-rugosis ;
sepalis (juvenilibus) ex ovato rotundatis, bene asymmetricis, margine
nudis, integerrimis; petalis punctatis.
Robusta, ramulis crassiusculis, glaberrimis lævibusque, teretibus. Folia
basi in petiolos + 25 mm, longos, haud canaliculatos producta, + 130 mm.
longa et 50 mm. lata, rigida, glaberrima, subtus punctulis multis minu-
{isque atris conspersa, zona sclerenchymatica cincta, utrinque nitidula,
venalione quam maxime insignia. Inflorescentia submultiflora, bene
pyramidalis, squarrosa, foliis brevior; ramulis flores racemosos geren-
tibus; pedicellis tenuibus sed in statu pr&senle stirpis brevissimis. Flores
valde imperfecte tantum cogniti glaberrimi, absque dubio parvi; sepalis
ut videlur non nisi breviter connatis. — Cet. ignota.
Nova-Caledonia, in montibus prope Ou-Hinna, alt. 600 m. : Schlechter
n° 15661. — Fioret Januario. (Herb. Berol.)
Obs. Species quamvis imperfecte cognita tamen absque dubio nôva et
hæc distinctissima, 7. Wagapensi Mez proxima.
Cybianthus cyclopetalus Mez nov. spec. — Foliis integer-
rimis, ellipticis vel obovato-ellipticis, basi sensim acutis apice eleganter
acuminatis; inflorescentiis racemosis; sepalis anguste triangularibus,
aculis, margine ciliatis, dense punctatis; petalis medium usque connalis
lobis apice late rotundatis, dense punctatis; antheris petalis alte insertis,
breviter sed manifeste filamentatis. |
Arbuscula 0,5-1,5 m. alta (ULe!) ramulis gracilibus, superne dissite
ferrugineo-lepidolis. Folia petiolis + 20 mm. longis, insensim in laminas
transeuntibus, leviter canaliculatis stipitata. + 150 mm. longa et 50 mm.
lata. præter lepides minutas brunneas subtus valde dissitas glabra, supra
immerse subtus prominenti-costata cet. Iævia, chartacea, sicca glauco-
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 6, 34 mai 1905. 36
534 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (124)
viridia, opaca, supra punctulis prominulis concoloribus dissitis nec mar-
gine vel secus nervum medium crebrioribus aucta. Inflorescentiæ sub-
multifloræ, laxe racemosæ, foliis paullo breviores, ferrugineo-lepidotulæ;
pedicellis gracilibus + 4 mm. longis, bracteas anguste lineares duplo
superantibus. Flores flavo-virentes (UL£!), 6 mm. diam. metientes; sepalis
basi brevissime coalitis; petalorum lobis suborbicularibus. Antheræ ovato-
ellipticæ apice rotundatæ, dorso minute punctulalæ, ab apice ultra medium
dehiscentes. Ovarium florum 4 tantum cognitorum valde reductum. gla-
brum, subglobosum stylo abortivo.
Brasilia sept., civit. Amazonas, ad Yuruà Miry : Ule n° 5840. — Floret
Septembri. (Herb. Berol.)
Obs. Imprimis Cybiantho macrophyllo Miq. et C. venezuelano Mez
affinis.
Geissanthus Sodiroanus Mez nov. spec. — Foliis coriaceis,
longe petiolatis, margine dense crenalis, dorso tomento denso furfuraceo
ferrugineo obtectis; inflorescentiæ ramulis flores bene racemosos geren-
tibus; sepalis latiuscule membranaceo-marginatis bene punctatis; petalis
ultra */4 connatis lobis ruptis anguste ellipticis apice in laminas parvas
subtriangulares productis, bene pictis; staminibus petala longe superan-
tibus.
Ramuli crassiusculi, paullo angulati, novelli dense tomento denso
- lepidoto ferrugineo obtecti glabrati cinerascentes. Folia petiolis + 20 mm.
longis, inciso-canaliculatis stipitata, elliptica, basi anguste rotundata apice
acutiuscula vel breviter lateque acuminata, + 170 mm. longa et 70 mm.
lata, supra glabra sicca livida et opaca sub lente scrobiculata, haud mani-
festius punctata, costis multis suberecto-patentibus prædita. Inflorescentia
non nisi confracta cognita mulliflora, squarrose tripinnatim panniculata,
lepidota, folia subæquans; bracteis diu persistentibus, reflexo-patentibus,
ex ovalo aculis, pedicellos superantibus. Flores 5 mm. longi, crassiusculi,
glabri; sepalis medium usque in lobos reniformes, margine inciso-cre-
natos ruptis, late rotundatis. Petala subcoriacea, ante anthesin fere tota
longitudine in tubum urceolatum per anthesin in lobos 5 aliquid irregu-
lares ruptum coalita lobulis apicalibus minutis, ovato-triangularibus,
pallidis, cucullatim inflexis tantum liberis. Stamina petalorum tubo prope
basin inserta filamentis ante anthesin laqueatis; antheris ellipticis, apice
subrotundalis, dorso haud punctatis. Ovarium subglobosum, glabrum
stylo longo, gracili, stigmate disciformi.
Ecuador, in silvis subandinis vulcani Tunguaruha, arbuscula 4-5 m. :
Sodiro n° 100/14 d. — Floret Augusto. (Herb. Mez.)
(122) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 535
Obs. Geissantho serrulato (Willd.) Mez valde affinis, foliis subtus den-
sissime lepidotis furfuraceis et petalorum laminarum inflexarum forma
recedil.
Conomorpha obovata Mez nov. spec. — Foliis haud verticillatis,
integerrimis, late obovatis, basi cunalim acutis apice late rotundatis;
floribus 4-meris, pedicellis gracillimis + 3 mm. longis stipitatis; sepalis
ad '/s connatis, margine glabris sed optime crenulatis, apice + anguste
rotundatis; petalis, haud crenulatis; antheris sessilibus; ovario lepidoto.
Frutex 3-6 metralis (ULe!) ramulis crassiusculis sed elongatis, novellis
dense ferrugineo-lepidotis celerrime glabratis cinereis. Folia ad ramulo-
rum apicem + manifeste comala, + 130 mm. longa et 60 mm. lata,
coriacea, glaberrima, utrinque costulis densis prominulis et reti laxo
conjungente prædita, nilidula. Inflorescentiæ glabræ, multifloræ, tortuose
erectæ, valde elongatæ 140-180 mm. longæ folia optime superantes,
laxiusculæ, breviter stipitalæ; bracteis minutissimis quam pedicelli multo
brevioribus; pedicellis omnibus subæqualibus summisque quoque perma-
nifestis. Flores lutescentes (ULE!), plerique suberecti rarius subpatentes,
3 mm. longi, glaberrimi; sepalis haud vel perparce punctatis; petalis vix
medium usque connatis, lobis ovatis, rotundatis, intus et dorso secus
marginem papilloso-lepidotis, parce vel vix punctatis. Stamina petalis
multo breviora. Ovarium leprosum stylo elongato glabro.
Brasila sept., civit. Amazonas, prope Manäos : Ule n° 5159. — Floret
Majo. (Herb. Berol.)
Obs. Conomorphæ reticulatæ Bih. proxima.
Comomyrsine Sodiroana Mez nov. spec. — Foliis breviter
petiolatis, pseudoverticillatis, integerrimis ; inflorescentiis ad apicem
ramulorum confertis permultifloris, densissime 3-pinnatim panniculatis,
quam folia brevioribus; pedicellis brevissimis; floribus 5-meris; tubo
stamineo toto cum tubo petaleo connato eoque breviore.
Frutex 0,5-0,6 m. altus (Sopıro!) ramis lignosis, crassis, glabris. Folia
alternalim assimilantia ad innovationum bases collata dense pseudoverti-
cillata, altera reducta lingulata et decidua ad ramulorum partes magis
elongatas reperienda, illa petiolis raro usque ad 25 mm., sueto 10-15 mm.
longis, inciso-canaliculatis stipitata, oblongo-elliptica, basin versus sensim
acuta apice anguste rotundata, + 180 mm. longa et 60 mm. lata, coriacea,
subtus ad nervos glandulis minutissimis brunneis stipitatis prædila cet.
glabra, haud manifestius punctata, utrinque prominenti-reliculala, sub-
opaca. nflorescentiæ complures ad ramulorum apicem collatæ densissimæ,
d elongätiores subthyrsoideæ © abbreviatæ eireuitu ellipticæ, erectæ,
536 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sée.). 1905 (123)
glandulose pilosulæ; ramulis flores optime densissimeque subspicatos
gerentibus; pedicellis utriusque sexus infra 1 mm. longis; bracteis persis-
tentibus, glanduloso-pilosis. Flores 5 vix 3, @ ad 4 mm. longi, glabri;
sepalis vix ad '/ı connatis, triangularibus, integerrimis, haud mani-
festius punctatis; petalis elongate triangularibus, sepala subtriplo superan-
tibus, punciulis multis parvis glandulosis consilis, ® textura validioribus
ac d.Stamina in flore g’ pelalis sat breviora filamentis basin versus
dilatatis, antheris suborbicularibus, utrinque rotundatis, introrsum dehis-
centibus, dorsifixis; in flore ® non nisi antheris valde diminulis sterilia.
Ovarium in flore © maximum, glabrum, clavatim in stylum brevem cras-
sumque ægre distiinguendum attenuatum; sligmate maximo, loboso-
infundibuliformi. — Stirpibus meis in capsula annexi fructus a clarissimo
collectore voce expressa huc ducti, quos equidem pro Clavijæ cujusdam
putaverim : maliformes, depresse globosi, ad 30 mm. diam. metientes,
auranliaci; pericarpio Coriaceo, tenui; seminibus omnino Theophrasta-
cearum rilu compluribus (8) circa placentam collectis osseis, globosis,
conglutinatis. ;
Ecuador, in subandinis montis Atacatzo : Sodino n° 100,2. — Floret
(fructificatque ?) Januario. (Herb. Mez.)
Obs. Fructus Comomyrsinis adhuc erant ignoti. Si revera hic descripti
ad speciem pertinent, tum et Comomyrsine a Weigeltia separanda ei
- intermedia inter Myrsinaceas et Theophrastaceas iunc conjungendas
collocanda. — Species Comomyrsini humili Mez valde affinis, sed jam
statura lignosa, pedicellis brevissimis oplime separanda.
Rapanea rivularis Mez nov. spec. — Ramulis glaberrimis; foliis
coriaceis, anguste elliptieis, basi sensim acutis apice acutiusculis vel
peranguste rotundalis, et lineis resiniferis et punctis pellucidis manifes-
tioribus destitulis, glaberrimis; inflorescentiis nullo modo racemifor-
mibus, 5-7-floris; floribus (non nisi © cognitis) 5-nerviis, subsessilibus ;
sepalis basi breviler connalis, apice anguste rotundatis, margine fere
nudis, punclis manifestioribus destitutis; petalis anguste rotundatis, ad
!/s connatis, optime punclatis; antheris (sat reductis) haud punclalis;
ovario nullo modo costalo.
Frutex 2-metralis (WEBERBAUER!) ramulis crassiusculis, squarrosis,
teretibus. Folia petiolis + 8 mm. longis, leviter canaliculalis stipilata,
integerrima, opaca, subtus pallidiora, + 100 mm. longa et 30 mm. lata,
costulis utrinque paullo prominulis densiuscule prædita nec reliculata.
Inflorescentiæ dense dispositæ, sessiles, capilulalæ, + 5 mm. diam.
metientes, glaberrimæ, basi squamis subpaucis cinctæ. Flores glabri,
(124) ADDITAMENTA MONOGRAPHICA 1904. 5937
4 3 mm. diam. metienles; sepalis ovato-ellipticis, margine pilis capilu-
lalis perpaucis praditis; petalis per anthesin oplime recurvo-patentibus,
lobis lanceolato-linearibus, paullo papillulosis, punctis præsertim apice et
secus marginem crebris, atris pielis. Antheræ in flore © valde reductæ
petalisque permulto breviores, acutæ. Ovarıum ovoideum, glabrum, stig-
mate loboso-explanato, basi in parlem brevem styliformen sed cum lobis
deciduum contracto.
Peruvia, in via inter Sandiam et Chunchusmayo, inter Saudiam et
Tambo Azalayo, secus rivulos, alt 1500-2000 m. : Weberbauer n° 1061.
— Floret Majo, Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Species parum speclabilis, Rapaneæ oligophullæ (Zahlbr.) Mez
accedit.
Rapanea Wettsteinii Mez nov. spec. — Ramulis glaberrimis;
foliis integerrimis, anguste obovatis, apice acutiuseulis vel sæpius anguste
rolundatis, lineis resiniferis longis suberecto-ereclis insignibus; inflores-
cenliis e ramulis brevissime verruciformibus fere abortivis provenien-
libus, umbellatis, 5-floris; pedicellis (fructiferis) + 3 mm. longis;
fioribus 5-meris; sepalis ad ‘/s connalis, ovalis, apice rotundatis, vix
punctulatis.
Ramuli graciles, virgati. Folia petiolis usque ad 8 mm. longis slipitala,
basi cuneatim acula, + 80 mm. longa et 30 mm. lata, rigidula, ulrinque
et coslis suberectis et reli perlaxo prominulis prædita, haud scrobiculata.
Inflorescentiæ quam petioli breviores pedicellis gracilibus, subangulatis.
Sepala margine vix fimbriata. Bacca globosa + 3 mm. diam. metiens,
pallida, paullo nitidula. — Cet. ignota.
Brasilia austr., civil. Sao Paulo, ad ripas fluminis Tielé prope urbem
Sao Paulo : Wetistein et Schiffner n. 19%. — Fructificat Augusto. (Herb.
Univ. Vindob. et Mez.)
Obs. Rapaneæ venosæ (A. DC.) Mez accedit.
IV. Theophrastaceæ.
Clavija elliptica Mez nov. spec. — Foliis latitudine maxima medio
posita ellipticis vel anguste ellipticis, integerrimis, e minoribus; inflores-
centiis gracillimis, laxe racemosis; floribus 4- et 5-meris, parvis (vix
ultra 5 mm. diam. metientibus); sepalis suborbicularibus, late rotundaus,
margine cilialis; petalis medium usque in tubum infundibuliformem
connalis, lobis integerrimis; staminodiis late foliaceo - squamiformibus,
538 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉéR.). 1905 (125)
basi annulo carnoso glandulas epipetaleas haud efformante conjunctis ;
antheris quam filamentorum tubus brevioribus.
Frutex parvus 0,25-1 m. altus (Ure!). Folia petiolis gracillimis usque
ad 25 mm. longis stipitata, æqualiter basin apicemque versus persensim
acula, usque ad 200 mm. longa et 55 mm. lata mihi visa, chartacea, glabra,
utrinque dense optimeque prominulo-reticulata, lineolis tenuibus parum
conspicuis prædita. Inflorescentiæ g' submulti-(ad 20-) floræ, tenerrimæ,
usque ad 110 mm. longæ; © multo minores densiusque florigeræ; pedi-
cellis gracillimis, 2-3 mm. longis, bracteas minutas acutas basi gerentibus.
Flores nunc pallide flavi nunc aurantiaci (ex ULE!); sepalis liberis ;
petalorum lobis suborbicularibus, haud emarginatis. Stamina e fauce
emergentia. Ovarium floribus g' deest. Fructus globosus, lævis, auran-
tiacus, vix 10 mm. diam. metiens, ex paucis examinatis 1- vel 2-spermus.
Brasilia sept., civit. Amazonas, ad Juruä Miry : Ule n° 5559, 5560, 5561.
— Floret fructificatque Junio. (Herb. Berol.)
Obs. Ex floris fabrica absque dubio Clavijæ Hookeri A. DC. affinis.
LICHENES
a cl. DAMAZIO in BRASILIA lecti'.
AUCTORE
Dr A. ZAHLBRUCKNER
Ir
Cænogonium Linkii Ehrbg. apud Nees ab Esenb., in Horæ Phys. Berol.
(1820), p. 120, Tab. 27; Wainio, Etud. Lich. Brésil, II, p. 64.
Ad ramulos arborum, Camarinbas, fertilis (n. 1442).
Lopadium leucoxanthum A. Zahlbr. in Sitzungsber. Kais. Akad. Wiss.
Wien, math.-naturw. Classe, Band CXI, 1902, p. 398. — Lecidea
leucoxantha Sprgl. in Vet. Akad. Handl., 1820, p. 46; Wainio, Etud.
Lich. Brésil, II, p. 25.
Truncicola in silvis prope Gachoeira do Campo (n. 1455).
Cladonia reticulata Wainio, Monogr. Cladon. Univ., vol. I (1887), p. 28, II
(1894), p. 449 et III (1897), p. 234. — Cladonia uncialis var. reticulata
Russ in Essex Natur. Hist. Soc., vol. [ (1839), p. 100.
Morro de S. Sebastiao, ad terram, sterilis (n. 1293).
Cladonia caraccensis Wainio, Monogr. Cladon. Univ., I, p. 313 et III,
p. 23%.
Var. irregularis Wio, 1. s. c., p. 315.
In summo monte Itaculumi, ad terram (n. 1276, 1378). No 1276 ist eine
Form mit 50 mm. hohen, bis an die Spitzen mehr weniger beschuppten
Podetien.
Cladonia ceratophylla Sprgl.; Wainio, 1. c. I, p. 501.
Alto do Serra de Piedade, corticola (no 1221); in summo monte Itacu-
lumi, fructifera (n. 1273) et ibidem sterilis (n. 1272).
Cladonia pleurophylla Wainio, 1. c. I, p. 506 et III, p. 245.
Morro do Cruzeiro, ad terram (n. 1419).
Die vorliegenden pyknokonidientragenden Stücke entsprechen am
besten, doch nicht vollständig der f. umbratica Wainio, I. c. p. 508. Die
1 Cfr. Bullet. Herb. Boissier, 2me serie, vol. IV, 1904, p. 134-136.
540 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SER.). 1905 (2}
Unterseite des primären Lagers färbt sich mit Kalilauge nicht, die Podetien
hingegen nehmen mit diesem Reagens zuerst eine gelbbraune, endlich eine
braune Farbe an.
Cladonia Uleana Müll. Arg. in Hedwigia (1891). p. 236; Wainio, |. c., I,
p. 11. à
Morro do Cruzeiro, supra saxa (n. 1300); in summo monte Ilaculumï
(n. 1376).
Cladonia verticillata (Hoffm).
Var. evoluta Th. Fr.
Ad saxa in monte Itaculumi, optime fructifera (n. 1222).
f. apoticta (Ach.) Wainio, 1. c.. I, p. 184.
Morro do Cruzeiro, supra saxa (n. 1302).
Stereocaulon proximum var. gracilius Müll. Arg. in Revue Mycolog.,
vol. [ (1879), p. 164.
Ouro Preto, ad terram et ad saxa (n. 1320).
Leptogium moluccanum Wainio, Etud. Lich. Brésil. I, p. 223. — Collema
molluccanum Pers. apud Gaudich., Voy. Ouran. (1826), p. 203.
. Serra do Ouro Preto, Camarinhas, ad truncos arborum (n. 1443).
Stictina Weigelii (Isert) Nyl.
Morro de S. Sebastiao prope Ouro Preto, corticola, pulcherrime fructifera
(n. 1215, 12155) et ibidem sterilis (n. 1215a).
Sporæ uni rarius triseptatæ, 27-32 » longæ et 7-9 „ late.
Lecanora subfusca var. chlarotera Wainio, Etud. Lich. Bresil, I, p. 77. —
Lecanora chlarotera Nyl. in Flora, vol. LV, 1872, p. 550; Hue, Lich.
exotic., p. 145.
Ouro Preto, ad truncos arborum (n. 1303).
Lecanora blanda Nyl., Lich. exotie. in Annal. sc. nat., Botan., Ame serie,
t. XI, 1859, p. 219; Wainio, Etud. Lich. Brésil, I, p. 90.
Ad saxa granilica in summo monte Itaculumi (n. 1406).
Hæmatomma puniceum (Ach.) Wainio.
f. rufopallens (Nyl.) Wainio.
Pellucia, ad corlicem arborum (n. 1296).
Parmelia proboscidea Tayl. var. sorediifera Müll. Arg. in Flora,
vol. LXVII, 1884, p. 615; Hue, Lich. extra-europ. in Nouv. Archiv.
Muséum, Ame série, vol. 1, 1899, p. 197.
Ad ramos arborum propre Cordisburgo, Prov. Minas Geraes, sterilis
(n. 1468),
Parmelia melanothrix Wainio, Etud. Lich. Brésil, I, p. 30; Hue, 1. s. c.,
p- 189. — Parmelia urceolata var. melanothrix Montg. in Annal. sc. nat.,
Bot., 2me serie, T. IF, 1834, p. 372.
Prov. Minas Geraes : ad ramos frulicum ad Gerrado prope Cordisburgo,
optime fruclifera (n. 1466).
6)
A. ZAHLBRUCKNER. LICHENES. 541
Parmelia latissima Fee f. cristifera Hue in Nouv. Archiv. Muséum,
&me sér., vol. I, 1899, p. 205. — Parmelia cristifera Tayl. in Hook. Journ.
of Bot., 1847, p. 165.
Prov. Minas Geraes : ad truncos arborum prope Cordisburgo (n. 1469).
Parmelia cetrata Ach.; Wio, Etud. Lich. Brésil, I, p. 40.
Alto da Serra de Piedade, ad rhizoma Polypodii epiphylici cujusdam,
sterilis (N° 1220).
Parmelia chlorina Müll. Arg. in Flora, vol. LXIIT, 1880, p. 267; A. Zahlbr.
in Sitzungsber. Kais. Akad. Wiss. Wien, malh.-naturw. Classe, Band CXI,
1902, p. 422 et in Bullet. Herb. Boissier, 2me serie, T. IV, 190%, p. 135.
Morro de S. Sebastiao, corlicola (n. 1217).
Parmelia Damaziana A. Zahlbr. nov. spec.
Thallus rigidiusculus, esoredialus, isidiis destilutus, superne glaucus vel
glaucescenli-cinerascens, madefactus viridis, subopacus, sublus niger et
ambilu anguste castaneo-fuscescens, adpressus, sat laxe iteralim dichotome
laciniatus, laciniis inæqualibus, 2-5 mm. latis, subcuneatis vel cunealis,
planis vel levissime convexis, in margine lobalis, axillis rotundatis, lobis
non imbricatis, sublinearibus vel rotundatis, apieibus oblusis vel retusis,
subtus rhizinis sat brevibus, 0,5-0,75 mm. longis, ramulosis vel subsimpli-
cibus, nigris densisque fere usque ad apices laciniarum vestitis, KHO
superne lutescens, intus non mulatus, Ca Cls O2 — KHO intus leviter
erylhrinosus; stralo corlicali superiore 16-18 x alto, decolore, ex hyphis
erassis, pachydermaticis, conglulinatis formato; gonidia stratum continuum
sat angustum formantia, 7-10 » lala; medulla alba, 80-130 » crassa, ex
hyphis formata 2-2,5 x crassis, dense contexlis; strato corticali inferiore
strato superiori æquicrassa, nigro. Apolhecia breviter pedicellata, appla-
nalo-cupuliformia, demum magna, usque 20 mm. in diam., radiatim alte
inciso-lobata; margine parum incurvo, demum tenui, suberenulato, thallo
concolore, disco fusco, nitidulo; excipulo subtus pallido, plicato-lacunoso,
strato medullari infra hypothecium gonidia continente; hypothecio
decolore, duplici, strato superiore ex hyphis subhorizontalibus, dense
contextis formato, parte inferiore ex hyphis ramosis, pachydermaticis
seplatisque (luminibus parvis) composita; hymenio 90-100 alto, decolore,
superne rufescenti-fusco, I e cœruleo fulvescente; paraphysibus parum
distinctis, cire. 2 x crassis, ramosis, gelalinam rigidam percurrentibus, apice
haud incrassatis; ascis numerosis, oblongo- vel ovoideo- cuneatis, 70-80 »
longis et 24-27 x latis, 8 sporis, membrana apice modice incrassala; sporis
in ascis subbiserialiter dispositis. decoloribus, ovalibus, membrana tenui
cinctis, 14-18 « longis et 8-11 » latis. Conceptacula pyenoconidiorum
immersa, nigra, parva; pycnoconidiis aciculari-cylindricis, medio non
angustatis, rectis, 4-5,5 » longis et ad 0,5 x lalis.
Ad ramulos arborum in summo monte Itaculumi (n. 1375).
542 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (4)
A Parmelia Peruviana Nyl. (Lechler, Plant. Peruv., n. 2727 !) differt
thallo glaucescenti-cinerascente, inæqualiter dilatato, lobis minoribus,
medulla KHO — Ca Cl: O3 tincta et pycnoconidiis non bifusiformibus:
sporis majoribus et pycnoconidiis aliter formatis distat præterea a
P. bahiana Nyl., P. chilena Nyl. et a P. insinuante Nyl.
Parmelia flava Krphl. ! in Vidensk. Meddel. naturhist. fören Kjöbenhavn,
1873, p. 373, Wainio, Etud. Lich. Bresil, I, p. 63.
Saxicola in summo monte Itaculumi (n. 1402).
Parmelia Kamtschadalis Eschw.
Var. brasiliensis A. Zahlbr. nov. var.
Thallus viridescenti-cinerascens, pluries dichotome ramosus, ramis
divergentibus, sat angustis, usque 2,5 mm. latis, in superficie ad apices
sublævibus, cæterum isidiis linearibus simplicibusque plus minus obsitis, in
marginibus subtus bene incurvis et ciliis nigris, usque 2-5 mm. longis,
parce ramosis ornalis, inferne nudis, ad apices late roseo-albidis et
nitidulis, cæterum nigris et nitidis. Reactio chemica ut in planta typica.
Sporæ in apotheciis juvenilibus leviter curvatis, 11-13 » longis et 3,5-9 #
latis.
Ad ramos arborum in cacumine montis Itaculumi (n. 1377).
A var. cirrhata (E. Fr.) A. Zahlbr. in Annal. naturhist. Hofmus.
Wien, Band XIX, 4904, p. 417 thallo laxe ramoso, subtus late albo et supra
isidioso, a var. divaricata (Tayl) Müll. Arg. laciniis thalli laxis, latio-
ribus, subtus nudis et late albis differt.
Ramalina yemensis var Ecklonii (Sprgl.) Wainio.
Corticola, propre Ouro Preto (n. 1275. 1319).
Var. minima A. Zahlbr. nov. var.
Thallus pumilus, 2-3 cm. altus, osseo-glaucescens, lobis primariis canali-
eulatis, subulato-acuminatis, angustis, 1-2 mm. latis; apothecia carneo
pruinosa, demum convexa, sporis reclis vel subrectis, oblongo-fusiformibus,
25-34 4 longis et 3,5- y lalis.
Serra do Ouro Preto, Capoeira-Vellozo, truncicola (n. 1422).
Minor ut f. sublinearis Nyl. (Mandon, Plant. And. Boliv. n. 1741 !)
et sporæ multo longiores.
Ramalina cochlearis A. Zahlbr. nov. spec.
Thallus superne osseo-glaucescens, subtus albidus et nitidulus, e basi
repetito dichotome vel subdichotome divisus, laciniis primariis angustis,
compressis, subirregulariter longitudinaliter costato-nervosis, nervis plus
minus confluentibus et lacunas haud altas formantibus, laciniis ultimis
sterilibus filiformibus, soralia et terminalia, non raro superposita vel soli-
teria et lateralia, copiosa, primum ellipsoideo- vel subglobosa-inflata,
cochlearia vel galeiformia, basi angustata et substipitata, uno latere demum
fissa et dein bullata. Apothecia et pycnoconidia ignola.
Thallus 2-2,5 cm. altus, erectus, flaccidus, ramis primariis 0,7-1,2 mm.
(5) A. ZAHLBRUCKNER. LICHENES. D43
latis, cortice simplici, continuo, æquali, ex hyphis fere longitudinalibus,
ramosis et conglutinatis formato, medulla alba, stuppea, KHO—, KHO +
Ca Cl: O2 leviter erythrinosa, hyphis medullaribus ramosis, usque 3-5 «
crassis, in centro thalli valde laxis : gonidiis plus minus aggregalis, glome-
rulos parvos formantibus, cellulis 8-11 x latis.
Ad ramos arborum in sylvis ad Cachoeira do Campo (n. 1449).
Habituell gleicht die neue Art einer zarten Ramalina oblusata (Arn.)
Bitter., mit welcher sie auch im Baue der eigenartigen Sorale, welche
Bitter! zuerst eingehend beschrieben hat, übereinstimmt. Bei Ramalina
cochlearis sind die Sorale noch viel regelmässiger geformt; sie sind von
ellipsoidischer bis fast kugeliger Gestalt, fast gestielt, reissen auf der einen
Seite mit einem verlikal verlaufenden Riss bald auf, klaffen dann mehr
weniger und lassen die Soredien selbst zu Tage treten. Eine nähere Ver-
wandtschaft zu R. obtusata (Arn.) Bitt. besteht indes kaum, da der anato-
mische Bau der Pflanzen ein verschiedener ist. Die brasilianische Pflanze
besitzt eine gleichmässig dicke Rinde, welche in Form eines Zylinder-
mantels das Mark umschliesst, bei der europäischen R. obtusata ist in die
Rinde zu Faszien gegliedert.
Usnea florida var. comosa f. strigosa (Ach.) Wainio, Etud. Lich. Bresil, I,
p- 4.
Saxicola in summo monte Itaculumi (n. 1400).
Usnea arthroclada Fee, Essai Cryptg. Ecorc. (1824), p. XCVH, Tab. II,
Fig. 4; Müll. Arg. in Flora, vol. LXX. 1887, p. 57; Wainio, Etud. Lich.
Bresil, I, p. 10; Hue in Nouv. Archiv. Museum, Ame serie, vol I, 1899,
p. 52.
Ouro Preto, Morro de S. Sebastiao, corticola, sterilis (n. 1271).
Usnea goniodes Strt. in Scott. Naturalist, vol. VI, 1881, p. 108; Wainio,
Etud. Lich. Bresil, I, p. 12.
Ad truncos arborum in sylvis prope Cochoeira do Campo (n. 1451).
Theloschistes flavicans (Sw.) Müll. Arg. f. hirtella Wainio.
Corticola in sylvis ad Rodrigo, sterilis (n. 1274).
Anaptychia leucomelæna (Linn.) Wainio var. vulgaris Wainio.
Morro de S. Sebastiao, ad saxa muscosa, sterilis (n. 1299); corticola in
sylvis prope Cachoeira do Campo, optime fructifera (n. 1447).
Anaptychia hypoleuca (Mühlbg.) Wainio.
Ouro Preto, supra muscos ad truncos arborum sterilis (n. 130%) et ad
saxa muscosa (n. 4317); ad ramulos fructicum prope Cordisburgo, fructifera
(n. 1467).
Cora pavonia D. Fr.
Ouro Preto, ad terram (n. 1316).
! Bitter, G.: Ueber die Variabilität einiger Laubflechten etc. (Jahrbücher für
wiss. Botanik, Band XXXVI, 1901, p. 435, Tab. XII, Fig. 57).
DL
Lire sum quelques Dantes de la Korg Irangaise,
PAR
Georges ROUY
Asnieres, 7 avril 1905.
Mon cher Confrere,
Les dernières feuilles parues de I’ Index botanique universel appellent
de ma part quelques remarques, étant donné que certains noms de
variétés étabiies par moi sont plus ou. moins eritiques pour cause de
priorité. Il s’agit de variétés et d'hybrides du genre Cirsium.
1° Pour le Cirsium odontolepis Boiss. var. ciliatun Rouy (Ü. eriophorum
var. turbinatim Gillot), Index dit : « Par droit de priorité, la var.
ß. cihatum Rouy devrait se nommer turbinatum Giliot 1894. » —
réponse : d’abord le D' Gillot n'a pas créé de var. turbinatum du
C.odontolepis; puis si le nom de éurbinatum était caractéristique pour une
variété du type C. eriophorum il ne l’est plus pour une var. du C: odon-
tolepis, où les calathides sont aussi bien « turbinatum » dans la var.
eiliatum que dans d’autres variétés. Je n’ai pas d’ailleurs établi cette
var. cihatum avec le désir de ne pas utiliser le nom donné par ie
D’ Gillot, puisque plus loin j’ai mis var. Richterianum Rouy (C. erio-
phorum var. Bichterianum Gillot).
2° Cirsium Csepeliense var. superarvense Rouy. — L’Index imprime :
« Devrait, par droit de priorité, se nommer X C. Csepeliense var. pul-
chrum (Camus). » Ce n’est pas exact, car l’auteur du X C. pul-
chrum {in Bull. Soc. bot. France, 38, p. 81) s’est justement appliqué à
distinguer sa plante du €. Csepeliense en considérant ce dernier comme
un hybride tout autre, bien entendu sans la lui rattacher comme
variété; c'est moi qui y ai vu un C. arvense > lanceolatum en précisant
cette appréciation par la notation C. Csepeliense var. superarvense, alors
que C. Csepeliense var. pulchrum Camus serait inexact et ne fournirait
pas l'indication nécessaire, la première renseignant bien plus utilement
le lecteur; c’est pourquoi la nomenclature des variétés d’hybrides sera
à étudier de près dans les prochaines réunions du Congrès de Vienne
consacrées à la Nomenclature. Il doit en être tout autrement alors que
les parents d’un hybride forment plusieurs variations qu'il est pour
ainsi dire impossible de préciser par la notation > ou <<; dans ces
conditions on en est forcément réduit à adopter pour les dites varia-
tions les qualificatifs spécifiques : tel est le cas pour les variétés des
x C. grandiflorum Kittel, X C. hybridum Koch, X C. Cervini Koch,
par exemple.
(2) G. ROUY. LETTRE SUR QUELQUES PLANTES DE LA FLORE FRANGAISE. 845
30 Cirsium Tiroliense Treuinf.; ©. Michaleti Rouy. — L’Index dit,
à propos du X C. Michaleti : « Cette combinaison a reçu pour plus
ancien binôme le nom de C. Tiroliense (1875) », ce qui laisse sous-
entendre que je n’ai pas parlé du C. Tiroliense. Il n’en est rien; et voici
ce que j'ai imprimé, absolument conforme aux faits matériels :
C. Tiroliense Treuinf. Cors. Tirols, p. 63; C. acaule X Erisithales
Michalet in Mem. Soc. em. Doubs, 1854, Bot. Jurass., p. 341 (p.p.);
Gren. Fl. Ch. Jurass., p. 438; C. acaule> Erisithales Rouy.
C. Michaleti Rouy in Rev. de Bot. syst., 2, p. 118; C. acaule X Eri-
sithales Michalet, 1. c., p. p.; C. acaule < Erisithales Rouy.
D'où il résulte que le X C. Michaleti ne doit pas prendre le nom de
x C. Tiroliense, puisque ces deux noms n’appartiennent pas aux mêmes
plantes hybrides, d’ailleurs toutes différentes étant donné le faciès si
dissemblable des parents (Cf. Tableau dichotomique). — L’Index aurait
pu indiquer ce qui précède et qui demandait à être dit.
4° Cirsium Babingtonü Rouy var. superarvense Rouy. — L’Index
dit : « Devrait, par droit de priorité, se nommer X Cirsium Boulayı
Camus (1891) ». Non; ear le X C. Babingtonti comprend deux variétés :
superarvense et superacaule, et le nom de X ©. Boulayi s'applique
seulement, d’après la description et la synonymie de l’auteur, au
©. arvensi-acaule Boulay, qui est ma var. superarvense, alors que ma
var. superacaule constitue le C. acaule X arvense Lasch (1846), et que
le ©. Babingtont est le Carduus medius Bab. (1881), non Willd. Il
s’agit done la d’un hybride global, analogue aux espèces globales que
j'ai créées telles que Ononis vulgaris, Rosa viscosa, Daucus communis,
par exemple, qui ne sont contredites en rien par les Lois de la Nomen-
elature non encore périmées.
5° Cirsium medium All. var. acauliforme. — L’Index dit encore ici :
« Devrait se nommer, par droit de priorité, X Cirsium medium All.
B. punilum (Vill.). » Remarquez que j'ai établi, pour cet hybride, afin
que l’on puisse y voir tout de suite le degré d'importance de chacun
des parents, les deux variétés : a. bulbosoforme et ß. acauliforme, et
que c’est moi qui, le premier, ai estimé que le Carduus pumilus Vill.
pouvait être synonyme de cette dernière variété, absolument nouvelle
et que j'étais libre d’appeler comme bon me semblait, puisqu'elle
n'avait pas antérieurement reçu de nom d’un autre auteur. Du reste
« Cirsium medium var. bulbosoforme et var. acauliforme » indiquent ce
qu'il en est, alors que var. paumilum (ce qui pourrait d’ailleurs devenir
inexact s’il était reconnu plus tard que le Carduus pumilus Vill. est
autre chose) ne dit rien à personne.
6° Cirsium Borderi Rouy. — L’Index dit encore ici : « Le premier
nom binaire donné à cette combinaison est X ©. Jouffroyi Neyra et
Camus (1893) »; puis, au C. Borderi 8. super-Monspessulanum Rouy,
l’Index dit aussi : « Par droit de priorité, cette plante devrait s'appeler :
C. Jouffroyi Neyra et Camus (1893) »; puis, au (©. Borderi a. super-
palustre Rouy : « Devrait s'appeler, par droit de priorité : ©. Jouffroyi
var. Neyræ (Camus): » En établissant les var. super-palustre et super-
Monspessulanum, avec, pour la première, la synonymie suivante :
« ©. Monspessulanum < palustre Nob.; C. Neyræ Camus »; et pour la
seconde : « ©. Monspessulanum < palustre Nob.; C. Jouffroyi Neyra
et Cam.; j'ai donné l’ensemble global des variations hybrides entre les
546 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 (3)
C. palustre et Monspessulanum All. Or, dans le Bulletin de U’ Herbier
Boiss. (II, 1893, app. 2, pour les plantes de la Ste Franco-Helvétique de
1892), ont été publiées, ex même temps (p. 41), les X C. Jouffroyi Neyra
et Camus et C. Neyræ G. Camus, chacun avec la synonymie C. palustri-
Monspessulanum Gr. et Godr. p. p. Donc il n’était pas possible d’appli-
quer plutôt l’un de ces deux noms que l’autre à l’ensemble des hybrides
ci-dessus, et il était également impossible de subordonner l’un à l’autre,
d'autant plus que la notation C: Jouffroyi var. Neyræ (Camus) de
l’Index n'existait nulle part; encore moins pouvait-on attribuer le nom
x C. Jouffroyi à lhybride global tout en le restreignant à l’une de ses
variétés!
Vous voyez par ce qui précède, mon cher Confrère, qu'il ne faut tout
de même pas, principalement en matière de variétés, pousser l’intransi-
geance de priorité trop loin, surtout lorsqu'elle n’est pas absolument
fondée. D'ailleurs vous penserez certainement que l’Zndex doit rester
un recueil (très utile) d'exposition, d’après les ouvrages ou notes publiés
depuis 1901, sans que la personne qui le dresse ait à prendre parti, sur
les fiches mêmes, pour donner le poids de son opinion personnelle, et
ce d'autant plus qu'il sera toujours possible au botaniste que les noms
ou synonymies cités dans les fiches de l’Zndex choqueraient, de publier
une note dans quelque organe botanique et de voir alors relevées ses
indications dans l’Zndex.
Il va de soi que je n’ai point l'intention d’engager une discussion
mais seulement de convaincre; heureux si je le puis. En tout cas, ayant
exposé les faits, je n’en dirai pas plus long sur ce sujet laissant à chacun
son avis, en attendant que la nomenclature des hybrides soit plus ou
moins utilement discutée au Congrès de Vienne, où je compte prendre
la parole comme membre de la Commission internationale et auteur de
propositions sur la Nomenclature.
Je passe maintenant aux observations que m'ont suggérées certains
articles publiés sur des plantes françaises, dans le numéro du 1” decem-
bre 1904 du Bulletin de ! Herbier Boissier et que je n’ai pu vous pré-
senter plus tôt, ayant été jusqu’à présent très occupé par l'élaboration
du tome IX de la Flore de France qui vient de paraître.
I. Ranuncuzus FauREI. — Je ne saurais mieux faire, pour montrer
que les exemplaires à larges feuilles du Ranunculus Seguieri Vill. ne
constituent pas le Æ. Faurei, que de reproduire ici quelques passages
de l’article que j'ai consacré à cette curieuse plante dans le Bulletin de
la Société botanique de France (L., p. 101) :
« Ranunculus Faurei Rouy et Cam. Flore de France, VII, p. 409. —
« Dans le courant de 1901, M. Camus, alors mon collaborateur, me
« montra des exemplaires de A. Seguieri, recueillis au mont Aurouse,
« qu'il avait reçus de M. Alphonse Faure et qui paraissaient, en effet,
« Curieux par la largeur des lobes des feuilles. J'avais déjà recueilli au
« mont Aurouse, en 1898, des exemplaires de A. Seguieri à lobes larges,
« mais pas au point de ceux des échantillons de l’herbier Camus. Cette
« dernière plante m’interessa et je priai M. Alphonse Faure de m’en
«envoyer ce qu'il pourrait, surtout des exemplaires à feuilles très
« larges. M. Faure m’adressa quelques jours après divers spécimens.
« J’en trouvai quatre qui me présentèrent des affinités très sérieuses
« vers l’hybride possible À. Seguieri-platanifolius.
. . . . . .
#4 SEA
San
(2) G.ROUY. LETTRE SUR QUELQUES PLANTES DE LA FLORE FRANGAISE. 547
« Si l’on met les exemplaires de À. Faurei entre ceux du R. Seguieri
« typique, si abondant au mont Aurouse, et ceux de cette variété
« gracilis du R. platanifolius, il est facile de voir que le À. Faurei
« paraît presque exactement intermédiaire entre les deux plantes, par
«la forme des racines, des feuilles et des bractées, la largeur des
« feuilles, la longueur, la gracilité et la faible pubescence des pédicelles,
« la longueur des tiges (2-3 décim., ce qui ne paraît jamais avoir lieu
« dans le À. Seguieri), enfin, par le port général à entre-nœuds très
« allongés et à feuilles peu nombreuses. Aussi ne m’a-t-il pas paru ridi-
« eule de supposer la possibilité d’une hybridation entre ces deux
« plantes, hybridation qui produirait le vrai À. Faurei, trouvé en
« compagnie du R. Seguieri excessivement abondant au mont Aurouse.
« Mais, avec la circonspection que je erois devoir apporter quand un fait
« scientifique ne m'est pas matériellement prouvé, J’ai fait suivre d’un
« point de doute dans la Flore, l'indication de cette hybridation possible.
« On voit par ce qui précède que le R. platanifolius croît non loin
« de l'endroit où a été trouvé le À. Faurei (la forme à feuilles trilobées
« de M. Alphonse Faure), c’est-à-dire à la Grangette, et que dans cette
« localité on trouve aussi divers passages entre le À. Faurei et le
« R. Seguieri. Rappelons que c’est également à la Grangette du mont
« Aurouse, c'est-à-dire à la même localité où a été recueilli par
« M. Alphonse Faure le R. Faurei (R. platanifolius X Sequieri ?) que
« Mutel a pris lex 2. lacerus Bell. (R. platanifolius << Pyrenœus !), que
« Grenier a retrouvé après lui d’après les exemplaires de son herbier
« que j'ai vus au Museum de Paris.
« Et je conclus ainsi :
« Le À. Faurei n’a pas été décrit sur les exemplaires de R. Segquieri
« à largues feuilles qu'a montrés M. Camus. C’est très vraisemblable-
« ment un hybride du R. Seguieri et du À. platanifolius, croissant tous
« les deux sur la même montagne, le mont Aurouse, et ce d’autant plus
« qu'aucune localité de À. Segwieri à feuilles aussi larges ne paraît être
« eonnue autre que celle-là. »
Notons à nouveau que d’après les indications de M. A. Faure, le
R. Faurei existe à la Grangette, localité voisine du bois Loubet où
abonde le 2. platanifolius, et que Mutel et Grenier ont déjà découvert
a cette même Grangette le rare À. lacerus Bell., hybride de Æ. plata-
rifolius et Pyrenœus; donc en réalité rien d'étonnant à ce que le
R. Seguieri, Si répandu au mont Aurouse, ait été hybridé la par du
pollen de À. platanifolius. Quoi qu’il en soit, hybride ou forme, le
R. Faurei, tel que je Vai décrit, et tel qu'il sera reproduit photographié
dans le fascicule XX et dernier de mes /llustrationes plantarum Europe
rarıorum, ne peut être assimilé à une variété luxurians du À. Seguiert :
je dis « variété » luxurians, car la notation « status » luxurians ne
saurait être admise dans la nomenclature.
II. Myrıcarıa GERMANICA. Les observations de MM. Girod et
Faure m'ont réellement intéressé, car la description des pieds de Myri-
caria étudiés par eux ne correspond ni au M. Germanica ni au
M. squamosa, mais à une plante plus voisine pourtant de la premiere,
qui offrait des caractères intermédiaires entre les deux ainsi que
A
18 BULLEIIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sun.). 1905 (5)
d’autres particuliers et dont, personnellement, je n’ai vu jusqu’iei aucun
représentant dans les herbiers que j'ai pu consulter.
Il est donc utile, dans ces conditions, de rappeler les caractères prin-
cipaux des deux plantes indiquées par nous dans notre Flore de France
(III, p. 320, 321) :
1° Sur mes exemplaires de M. Germanica, récoltés dans l’Ain, l'Isère,
les Hautes-Alpes, l'Aude, puis en Alsace, Prusse rhénane, Bavière, Basse-
Autriche, Salzbourg et dans le Caucase, tous semblables, j'ai constaté :
Rameaux greles; feuilles linéaires ou linéaires-oblongues, non carénées
ou à peine à la base; bractées herbacées, longuement acuminées, dépas-
sant la fleur et rendant la grappe chevelue même à l’anthese; fleurs
inédiocres en grappes läches; pedoneules plus ou moins allongés, munis
vers la base de quelques écailles Tâches, ou semblables aux bractées,
mais aiguës non acuminées; pétales relativement étroits (lancéolés-
oblongs), aigus ou subobtus, égalant le calice (ou le dépassant un peu).
2° Sur les exemplaires du M. squamosa que j'ai pu étudier (sables du
Rhin, leg. Buchinger in herb. Mus. Paris; Embrun, aux bords de la
Durance, leg. Reverchon: Saint-Clément, Hautes-Alpes, leg. Rouy), j'ai
vu : Rameaux épais: feuilles oblongues, nettement carénées de la base
au milieu: bractées scarieuses, aiguës ou obtusiuscules, plus courtes que
la fleur; fleurs grandes, en grappes grosses, compactes, non chevelues ;
pédoneules courts ou très courts, plus ou moins couverts d’écailles
scarieuses, larges, ovales ou oblongues, obtuses, ordinairement imbri-
quees; pétales larges (ovales-oblongs ou elliptiques), presque une fois
plus longs que le calice.
3° Voici, en outre, ce que dit Reichenbach (Flora excursoria, p. 587,
année 1832) de ces deux Myricaria :
M. Germanica. — « Racemis pyramidato-attenuatis terminalibus
strietis petalis calycem æquantibus, foliis lineari-planiuseulis. Caulis
strietus 1-2-pedalis et ultra, rami arrecti, tota herba glauca, fl. albidi,
petala lanceolato-oblonga obtusa calycem æquantia. »
M. squamosa. — « Racemis lateralibus eylindrieis basi conferte squa-
mosis, petalis calyce longioribus, foliis lanceolatis ovatisque dorso semi-
carinatis. — A præcedente facile distinguitur virgis lignosis nitide
badio-cortieatis, foliis latioribus a basi ad medium definite carinatis,
racemis lateralibus eylindrieis, petalis exsertis duplo longioribus latiori-
busque roseis. »
D'où je conclus que MM. Girod et Faure n’ont point vu à Gap le vrai
M. squamosa, mais certaines variations dont l’ensemble peut constituer
une variété ambigua du M. Germanica, non du M. squamosa.
III. Genre Srarice. — J'aurais quelques observations à présenter au
sujet de l’article de M. H. Coste sur les « Statice de l'Aude », mais je
renvoie le lecteur à mon mémoire « Sur quelques espèces, formes où
variétés de Statice », publié dans la Revue de Botanique systématique et
de Geographie botanique, n° de novembre et décembre 1903 et janvier
1904, auquel, même après l’article susdit, je ne vois pas un jota à
changer à l'heure actuelle. Je dirai toutefois que le S. cuspidata Delort
ne saurait en aucune façon être rattaché au S. globulariifolia et que
c’est une simple variété du S. duriuscula. De ce que M. Coste n’a point
vu dans l’Aude de variations intermédiaires entre les S. durzuscula et
cuspidata, ce n’est pas une raison pour contester l'exactitude du fait,
attendu que je n’ai affirmé cela qu’en ayant sous les yeux, dans mes
collections, les dites variations récoltées à Cette (Hérault), par Ranc en
(6) 6. ROUY. LETTRE SUR QUELQUES PLANTES DE LA FLORE FRANÇAISE. 549
1844 et par Grenier en 1846, puis par moi à l'Ile Sainte-Lucie (Aude),
en 1877, variations qui vont de la feuille mucronée à la feuille longue-
ment euspidee et se rapportant parfaitement au $. duriuscula par tous
leurs caractères morphologiques, nullement au $. globularufolia qui
n’est pas français.
Et c’est là le point important de mon article, car il faut couper court
à la légende de la présence possible en France du $. globularufolia, de
Desfontaines. J’extrais done d’une communication que j'ai faite le 7
décembre dernier à la Société botanique de France. les passages suivants
qui, je l'espère, mettront les choses au point, au point de vue tant histo-
rique que géographique, afin de ne pas laisser se perpétuer une erreur.
« Desfontaines (FT. Atlantica, I, p: 274) a décrit, sous le nom de
« 8. globulariefolia, une plante algérienne croissant «ad fontes calıdıs-
« simas» d’Hammam-Mischroutin (actuellement Meskoutine) pres
« Bône, ou mieux en réalité pres de Guelma. Or, nous retenons tout
« d’abord que cette localité restreinte où ne croît, en fait de Sfatice,
« que le S. globulariifolia d’ailleurs très abondant, est située à l’inte-
« rieur des terres en pleine Algérie orientale, à près de 100 kilomètres
« du littoral avec lequel elle n’a aucune communication et qu'il s’agit
« là de sources d’eaux presque bouillantes (à 95°). Cette espèce, telle
« que je l’ai récolté en 1892 et revue dernierement, que je mets aussi
« sous vos yeux des récoltes de Cosson, de Dukerley et de M. Battan-
« dier, n’a jamais été trouvée ailleurs qu’aux bords de ces sources dont
« le nom signifie « Bains des damnes. »
L'auteur de l’article que j'ai cité plus haut ne conteste pas que la
plante de l’Aude soit le 8. Raddiana, mais il croit celui-ci synonyme de
S. globulariifolia Desf., n'ayant d’ailleurs pas vu ce dernier et s’en réfé-
rant à l'appréciation d’un de nos confrères qui a vu l’exemplaire de
Desfontaines dans l’herbier du Muséum de Paris et n'aurait pas hésité
à assimiler les deux plantes, et sur l’opinion dernière de Boissier.
« Examinons donc tout d’abord la question comme rectifications
« bibliographiques et ensuite au point de vue géographique.
«1° En 1888, donc postérieurement à la mort de Boissier,
« M. Battandier (Fl. d'Algérie, p. 729) décrit le S. globularüfolia Desf.,
« avec la mention « exclusis omnibus synonymis » et ne l'indique qu’à
« Hammam-Meskoutine. C C. Autour des sources d’eaux chaudes. » —
« En 1896, MM. Bonnet et Barratte (Catal. plant. vascul. Tunisıe,
« p. 351) indiquent le $. delicatula Gir. avec synonymie «S. globula-
« rieefolia Boiss. Fl. Orient., IV, 860 (non Desf.) ». En 1903 (in Rev.
« de bot. syst., I, p. 153) je disais : « Plus recemment, divers botanistes
«français ont cru retrouver le Statice des sources thermales
« d’Hammam-Meskoutine dans une plante croissant sur les bords de la
« Méditerranée dans les Bouches-du-Rhône et dans l’Aude. Il importe
« actuellement de mettre fin à cette confusion car cette même plante,
« qui n’est point du tout le S. globularüfolia de Desfontaines... ». Voilà
« pour la question bibliographie : les auteurs contemporains sont donc
« d'accord, on le voit, pour rejeter l’assimilation du $. globulariæfolia
« Desf. et du S. globulariæfolia de Boissier, lequel a toujours paru
« confondre sous ce nom plusieurs plantes diverses.
« 2° Au point de vue géographique, notons tout d’abord que Boissier
« n’avait pas vu in loco classico le 8. globulariæfolia Desfontaines, alors
« que Cosson, M. Battandier et moi l'avons vu sur place, et constaté
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 6, 34 mai 1905. 37
390 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (7)
« que les exemplaires distribués par Dukerley et autres étaient identi-
« ques à Ceux que nous avions recueillis, d’ailleurs tout différents de la
« plante française, et qu’en réalité le S. globulariæfolia Desf. était une
« espèce locale. C'était aussi l’opinion de Cosson, ainsi qu’en font foi les
« exemplaires tirés de son herbier et marqués par lui d’un point d’affir-
« mation et d'inscription sur les étiquettes des plantes égyptiennes de
« Letourneux, éditées par lui-même, de «$S. Raddiana Boiss. (!) » sans
«aucune mention de S. globulariæfolia. On voit que tous les botanistes
« ayant écrit sur les flores d'Algérie et de Tunisie, ou visité les sources
« d’Hamman-Meskoutine, sont unanimes sur ce point : le S. globula-
« riefolia Desf. est une espèce exclusivement algérienne et localisée à
« Ces sources.
« Voyons maintenant, par contre, l’aire du Statice delicatula Gir.
« auquel j'ai rattaché le 5. Æaddiana comme sous-espèce tout à fait
« maritime (des falaises). — Le S. deliratula existe en Egypte, en Mar-
« marique, en Cyrénaïque, dans le Fezzan, en Tunisie, en Algérie et
« remonte, des environs d'Oran, sur les côtes espagnoles orientales
« jusque dans la Catalogne, où il vient plus au nord (sous la forme
CS. Raddiana, qui parait être la subdivision de l'espèce existant à ses
« limites géographiques extrêmes : France et Egypte) sur les rochers
« maritimes de l’Aude et des Bouches-du-Rhône. Tout cela coule de
« source et l’on voit très bien l’ensemble de l’aire du S. delicatula qui
« comprend aussi, comme forme macrophylle et de haute taille, le
« 8. Pomeliana Rouy (S. leptostachys Pomel, non S. leptostachya Boiss.),
« d'Espagne et d’Algerie. Et en présence de ces données géographiques
« si concordantes, et si concluantes, peut-on imaginer la plante de
« France, au lieu d’appartenir au même type que celle de la région
« littorale espagnole, être rattachée à une espèces de l’Algérie orientale
« intérieure et toute locale. — Poser la question, c’est la résoudre...
« De plus l'examen des caractères morphologiques annihile aussi
« l'assimilation entre les deux plantes, et je crois utile de reproduire iei
« les caractères spécifiques que j'ai publiés (1. c., p. 154-155) pour diffé-
« rencier les deux espèces, de port d’ailleurs bien différent.
S. globulariifolia Desf. — Feuilles S. Raddiana Boiss. — Feuilles
médiocres ou courtes, a peine glauces- assez grandes, {rès glauques. Scapes à
cenles. Scapes à rameaux 4 courts, rameaux allonges, très grêles, dressés,
épais, etales-subdivariques, formant en panicule fournie. Epillets petits
une pyramide très lâche. Epnllets rela- (3-4 mill. de long), 1-2-flores. plus ou
tivement gros (5-6 '/s mill. de long), mois rapprochés, mais cependant dis-
2-4-flores, distants, en longs épis tincts.
fleeueux en zigzag.
« Jusque vers 1880, le Statice de l'Aude était distribué par les bota-
« nistes de la région sous le nom de $. delicatula Gir. (dont d’ailleurs le
« S. Raddiana, qu'on croyait alors spécial à l'Egypte, n’est qu’une sous-
« espèce), ce qui constituait en fait une détermination assez rationnelle.
« Mais depuis 1885 ou 1886, cette même plante reparait de temps à
« autre dans les exsiccatas sous le nom inexact de S. globulariæfolia Desf.,
« et l’objet de cet article est de mettre un terme à cette erreur. »
Voici, mon cher Confrere, les quelques points que je desirais exposer
à l'attention des lecteurs du Bulletin de l Herbier Boissier.
Veuillez agréer mes meilleures salutations.
G. Rouy.
(1) G. BEAUVERD. A PROPOS DE LA LETTRE DE M. ROUY. 551
P. S. — 12 mai 1905. De retour d’un voyage en Algérie, de Tiemcen à
Böne, j'ajoute ceci :
1° Les beaux exemplaires de Myricaria que m’a montrés M. Alphonse
Faure, à Oran, m'ont démontré la réalité de mon appréciation, à savoir
qu'il s'agissait bien d’une variété (ambigua Nob.) du M. germanica; mais
peut-être conviendrait-il de ne plus admettre le M. squamosa Desv. qu’à
titre de sous-espèce du M. germanica ?
20 Je profite de cette occasion pour signaler ici, comme suite à mon
article dans le Bulletin de la Société botanique de France (séance du
9 décembre 4904), que le Rouya polygama Coincy (Thapsia poly-
gama Desf.. Laserpitium Carotæ Boiss.) existe encore aux bords de la Baie
des Caroubiers pres Böne où j'en ai vu le 3 mai quelques rares pieds très
jeunes. G. R.
À propos de la Lettre de M. Rouy
sur quelques plantes de la flore française
PAR
Gustave BEAUVERD
Il convient tout d’abord de distinguer deux parties essentielles dans la
lettre ci-dessus publiée. La première concerne l’Index botanique uni-
versel, el nous y répondons au nom de la rédaction de cet organe; la
seconde se rapporte au 13e fascicule de la « Société pour l’étude de la
flore franco-helvétique » paru en 190% dans le Bulletin de l’'Herbier
Boissier (vol. IV : 1215-1240) : la, tout en faisant droit aux remarques de
M. Rouy, nous estimons n'avoir pas à intervenir dans le débat, le Bulletin
laissant à chaque collaborateur la responsabilité de ses travaux. — Tou-
tefois nous tenons à déclarer close, pour le Bulletin el par l'insertion du
présent article, toute polémique relative aux sujets traités par notre
honorable correspondant.
Ensuite, nous tenons à justifier les raisons qui nous ont fait annoter
sur nos fiches celles des combinaisons nouvelles dont la publication est
en désaccord avec les règles de la nomenclature : nous estimons n'avoir
fait que notre devoir, non point «en prenant parti pour donner le poids
de notre opinion personnelle », mais bien en attirant l'attention des
lecteurs et des auteurs sur les noms nouveaux d’une validité discu-
table.
Cetie mesure, dictée par l'expérience autant que par le désir de per-
fectionner l’Index, découle tout naturellement du fait que nous avons
soigneusement vérifié et complété la synonymie en donnant la date de
publication des ouvrages cités : c’est là qu'après minutieux examen nous
992 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (2)
avons toujours retrouvé le plus indiscutable criterium du droit de prio-
rité. — Du reste, notre intention de ne faire prévaloir en aucune manière
l’opinion personnelle des collaborateurs de l’Index ressort de la façon
même de nous exprimer : en relevant chaque cas liligieux, nous avons
dit « devrait s’appeler... », alors que nous eussions pu écrire « doit. » et
faire suivre le nom rectifié du « Nobis » consacré.
Ceci posé, nous rangerons en deux catégories les six points de nomen-
clature exposés plus haut par M. Rouy.
La première de ces catégories est constituée par le seul cas, prévu par
le Code de Paris, du Cirsium eriophorum subsp. odontolepis var. cilia-
tum Rouy.
La seconde catégorie englobe les cinq derniers points, qui tous appar-
tiennent à la nomenclature des hybrides et de leurs formes subordonnées :
aucune règle universellement admise n’en régit encore l'application, et
en ceci nous sommes d'accord avec notre honorable correspondant pour
souhaiter que le très prochain Congrès de Vienne arrive à faire adopter
sur ce sujel une solution pratique.
1. — « Cirsium eriophorum subsp. odontolepis var. ciliatum Rouy. »
Pour répondre aux objections de l’auteur sur ce premier cas, nous ne
saurions mieux faire que d’exposer in extenso et par ordre chronologique
toute la littérature des synonymes cités et rappeler les articles 57 et 58
des Lois de la Nomenclature botanique (Code de Paris, p. 29).
41894, Gizcor, « Plantes des Pyrénées ariégeoises » in Bull. mens. de
la Soc. francaise de botan. (Toulouse), tome XI, n° 14%, p. 294:
CIRSIUM ERIOPHORUM Scop.
I. Capitulis globosis vel subrotundis — Eu-ERIOPHORUM.
(Suit l’önumeration, avec indication des caractères différentiels, des var.
@. genuinum, ß. glabratum, y. spathulatum Koch. et à. Morettia-
num Nym. — C. spathulatum Gand. non Koch).
II. Capitulis conoideo-turbinatis, plerumque involueralis — TURBINATUM.
* Squamis spathulato-dilatatis.
Squamis alalo-dentatis : e Odontolepis.
Squamis cilialis : s turbinatum! Gillot (var. involu-
cratum Cosson non DC.)
** Squamis lineari-lanceolatis : n Richterianum Gillot.
III. Capitulis ovatis vel ovoidei, subnudis — OVIFORME.
(avec caractères différentiels des deux variétés oviforme Gdgr. et spu-
rium (DC?) Desm.
1904, G. Rouy « Conspectus des espèces, etc. du genre Cirsium
1 C’est nous qui soulignons en lettres grasses; description complète à la
p. 298. /Réd.]
(3) G. BEAUVERD. A PROPOS DE LA LETTRE DE M. ROUY. 553
dans la flore française», in Rev. de Bot. system. et Géogr. botanique,
2me année, N° 14 (ler mars), p. 32 et No 15 (Ile avril), p. 42 :
« C. eriophorum Scop. Fl. Carn. ed. 2, v. 2, p. 130; G. et G.
Fl. Fr. 2, p. 211... [Suit l’&numeration, avec indications bibliographiques,
des var. « oxyonychinum Wallr. avec s.-var. glabratum (Gillot) Rouy,
B platyonychinum Wallr. avec s.-var. glabratum Rouy, x automnale Rouy,
puis « forme » C. oviforme Gandg. (pr. sp.)].
« er — C. odontolepis Boiss. (pro sp.) ap. DC. Prodr., 7,
p. 305 >.
«a. iypicum Nob. »
<ß eiliatum ! Nob.; C eriophorum var. involucratum Coss. in Ann.
Sc. nat., 7, p. 207, non Breb.; C. eriophorum var. turbinatum Gillot, 1. c.
p. 298. »
« y Morisianum Nob.; C. Morisianum Reichb. f. Icon. fl. Germ., 15,
p- 59, 1. 94. »
«à megacephalum Nob. »
«e Richterianum Nob.; C. Richterianum Gillot in Bull. Soc. bot. Fr. 27,
D. LL. »
«1 Corbariense Nob.; C. Corbariense Sennen in Bull. Assoc. Pyrén., 13
(1902-1903), p. 8. »
4905. Index botanique universel, fascicule d'avril 1905, fiche
No 11321 :
Cirsium eriophorum Scop. CoMPosıTa:
subsp. odontolepis (Boiss.) Rouy (cum var. a typicum,
*Beiliatlum!, y*Morisianum, ömegacephalum, e *Rich-
terianum, et n “ Corbariense) Rouy.
in Rev. de Bot. System. et Géogr. bot., 2, pp. 32 et 42 (mars-
avril 190%).
1 Par droit de priorité. la variété ßciliatum Rouy devrait se nommer turbinatum
(Gillot. in Rev. de bot. Toulouse 12 : 294 et 298, déc. 1894)
EUROPE MÉRIDIONALE.
(11321)
Le soin avec lequel, dans ses objections, notre honorable correspon-
dant passe sous silence le rôle principal que joue le nom de Cirsium
eriophorum vis-à-vis des autres noms en litige, n’empéchera pas que le
nom de « var. turbinatum », valable en 4 S94 pour une plante apparte-
nant à un «groupe de variétés» subordonné au Cirsium eriophorum Scop.,
sera tout aussi valable en 4904 pour la même plante appartenant à la
même «sous-espèce» du même type spécifique. Le seul point discutable
est celui de savoir si le nom choisi pour designer le «groupe de
variétés » de 1894 est plus heureux que celui de la «sous-espèce» de 1904;
mais ceci sort du champ du débat.
1 C'est nous qui soulignons. /Réd.]
94 BULLETIN DE L HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (4)
II
Nous englobons ici tous les cas relevés sous les Nos 2, 3, 4, 5 et 6 par
notre honorable contradicteur.
Avant d’exposer la bibliographie de chacun de ces cas, signalons les
trois principes généraux entre lesquels les auteurs ont actuellement le
choix pour désigner les hybrides :
1° La formule ou polynôme, énumérant les noms des parents (et éven-
tuellement de leurs variétés ou formes) avec plusieurs variantes quant à
la place que doivent occuper ces noms dans la formule;
20 La nomenclature binaire appliquée indistinctement à toute forme
nouvelle d’hybride;
3° Un binôme commun désignant toutes combinaisons possibles entre
deux espèces données; les nuances provenant de combinaisons entre les
diverses formes de l'espèce collective peuvent porter un nom qui est
subordonné au binône, comme les subdivisions d’especes à l’intérieur de
l'espèce. En d’autres termes, c’est une application aux hybrides des règles
de la nomenclature binaire.
C’est à ce dernier parti que M. Rouy s’est arrêté, et les observations de
Index botanique ne portent, là encore, que sur des points mis en
lumière par les propres (et très appréciés) renseignements bibliogra-
phiques de l’auteur. Notre devoir étant d’en vérifier l’exaclitude avant de
les citer, nous ne pouvions faire autrement, en constatant que le nom
nouveau proposé avait un équivalent plus ancien, que de signaler celui
de ces noms dont le droit de priorité était évident : nous serions bien
étonné que l’on reprochät à l’Index l'utilité de renseignements faits sous
cette forme.
En raison du manque d’espace, nous ne citons pour chacun des points
suivants, que la fiche de l’Index, qui résume toute la bibliographie du
sujet.
9, — # X Cirsium Csepeliense Borbäs ComrosirzÆ
*asuperarvense Rouy
in Rev. Bot. System. et Géogr. bot., 2, p. 31 (1er mars 1904).
— Cirsium pulchrum Camus in Bull. Soc. bot. France 38 : 81 (1er mai 1891).
Observ. — Devrait, par droit de priorité, se nommer X C. Csepeliense var.
pulchrum (Camus) [Réd.]
EUROPE CENTRALE.
(11322)
L’argumentation de M. Rouy se résume dans cette phrase «... alors que
C. Csepeliense var. pulchrum Camus serait inexact ». Bien sür! Aussi
n’avons-nous rien dit de semblable : nous avons écrit « Camus » entre
parenthèses, laissant en blanc le nom de l’auteur qui le premier aura le
droit d’y inscrire son Nobis. Quant au principe par lequel le droit de
priorité ne saurait être respecté que pour les variations d’un hybride
«qu'il est pour ainsi dire impossible de préciser par la notation
>
(3) G. BEAUVERD. A PROPOS DE LA LETTRE DE M. ROUY. bbh
> ou < », nous nous permettons d'attirer l'attention de l’auteur sur les
inconvénients qu’entrainerait l'application de celle conception nouvelle
lorsqu'il s’agirait de désigner deux ou plusieurs « super- » manifestes et
distincts se présentant chez les combinaisons de mêmes parents.
3. — * X Cirsium Michaleti Rouy ComrosirzÆ
in Rev. Bot. System., 2, 74 (Ler juin 1904).
— [Cirsium acauli-Erisithales] Michalet in Mém. Soc. ém. Doubs : 11
(1854) p. p.; = C. acaule < Erisithales Rouy.
EUROPE centrale; France; Suisse; Tyrol.
Obsrrv. — Cette combinaison a recu pour plus ancien binöme le nom de X Cirsium
Zirolense Treuiniels, in Zeitschr. Ferdin. Tir. et Vorl. 3, XIX : 243 (1875). [Red.)]
(11349)
Rien, dans celte fiche, ne prétend que «X €. Michaleti doit prendre le
nom de X GC. Tirolense » : nous eussions, dans ce cas, fait intervenir la
formule : « Devrait, par droit de priorité, etc. ». Ce que l'Index fait
remarquer, c'est que le x Cirsium Michaleti Rouy constitue un nom
faisant double emploi avec X C. Tirolense Treuinfels en tant que binôme;
si nous n'avons pas insisté en ajoutant : « Doit se nommer X C. Tiro-
lense 8 Michaleti (Rouy) *** », c’est précisément pour laisser à l’auteur
toute liberté de se corriger lui-même après s'être rendu compte qu'il
avait été inconséquent avec ses principes.
%. — X Cirsium Babingtoni Rouy CoMPoSITA
var. Bsuper-arvense houy'
in Rev. Bot. Systém., 2, p. 76 (ler juin 190%).
— (irsium arvensi-acaule Boulay Rev. N. nord France, fasc. 3 : 34: —
C. Boulayi Cam. in Bull. Soc. Bot. France, 38 : 106.
FRANCE : Nord {env. de Paris).
1 Devrait, par droit de priorité, se nommer X Cirsium Boulayi Camus (1891).
(11339)
Nous avons compris ce cas exactement comme M. Rouy, et nous invo-
quons, pour le critiquer, les articles 53, 54 et 55 du Code de Paris.
5, —* NC Cirsium medium Al. CoMPOSITA:
var. Bacauliforme Rouy
in Rev. Bot. Systém., 2, p. 75 (ler juin 190%).
— Carduus pumilus Vill. Hist. Dauph., 3 : 17.
[Devrail se nommer, par droit de priorité, X Cirsium medium All.
ß pumilum (Vill.)|.
EUROPE centrale : France; Suisse; Allemagne.
(11314)
De deux choses l’une : ou bien l’auteur doute de son identification, et
556 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me s£r.). 1905 (6)
alors il doit faire précéder la synonymie proposée du signe « ? », ou bien
il est certain de cette synonymie, et alors il doit en prendre la respon-
sabilité en écrivant « var. ß pumilum (Vill.) Rouy », conformément à la
remarque de l’Index.
— X Cirsium Borderi Rouy CoMmPosIT
in Rev. Bot. System. et Géogr bot., 2, p. 43 (1er avril 1904).
[= Cirsium Monspessulanum All. X palustre Scop.] '
1 Le premier nom binaire donné à cette corabinaizen est X C. Jouffroyi Neyra et
Camus, in Bull. Herb. Boiss. I, Append. II : 41 (1892) [Réd.]
FRANCE méridionale. — Espagne.
(11334)
Les annotations de cette fiche, ainsi que celles des nos 11330 et 11335
englobés par M. Rouy dans une même argumentation, sont basées sur le
texte des articles 53 à 58 du Code de Paris.
Nous répélons, à ce propos, que nous n'avons fait que suivre notre
confrère sur son terrain en admeltant pour les hybrides les principes de
la nomenclature binaire : cette mesure n'implique aucunement, en
matière de nomenclature des hybrides, une opinion arrêtée de la part de
la rédaction de l’Index : avant d'adopter une norme, il convient d'attendre
les décisions d’un Congrès international compétent.
Chambésy, 14 mai 1905.
997
PLANTÆ EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 leetis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ji sunt, qui in collectione Sintenisii
occurrunt ; numeri collect. Paulsenii in| |] positi sunt.
AUCTORE
+ J. FREYN
(Fragmentum).
(Suite.)
Obwohl die Früchte nicht bekannt sind, somit auch über das Ver-
halten des Kelches zur Fruchtzeit nichts gesagt werden kann, so zeigt
doch ein eingehender Vergleich aller in Betracht kommenden Sektionen,
dass nur die Sektion Chlorospherus in Betracht kommen kann, in
welche A. dolichopodus auch habituell gut hineinpasst. Dieser ist nur
mit À. sienanthus Bunge Astrag. turkest., p. 274, zu vergleichen. Dieser
letztere ist nun durch 1 nervige Stipeln, viel grössere, lineal-längliche,
beidendig spitze Theilblättchen, tief furchige Schäfte, grössere Blüthen,
längere Kelche, Kelchzähne von Kelchrohrlänge, durchgreifend ver-
schieden.
— Astragalus (LXX. Ammotrophus) ammotrophus Bunge Astrag.,
p. 192, Boiss. fl. or. II, 451-2. Buchera ad Kujumasar, 13. V. 1898, mit
Blüthen und fast reifen Früchten [0. Paulsen n. 183].
Die zur Sektion Ammotrophus gezogenen Arten sollen verwachsene
Stipeln haben, die mit dem Blatistiele nicht verwachsen sind. An dem
einzigen mir vorliegenden Stücke sind aber die Slipeln der oberen
Blätter frei und nur jene der unteren verwachsen. Im Uebrigen stimmt
358 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me serR.). 1905 (130)
die Pflanze sehr gut zur Originalbeschreibung ; Exemplare kann ich
nicht vergleichen.
— A. (71. Cystium ?) Danieli Kochii n. sp.acaulis, herbaceus, inermis,
cano-viridis pube mediofixa alba adpressa obtectus, radice crassa
lignosa pluricipiti, Caudicibus aggregatis porrectis lignosis, foliis impari-
pinnatis omnibus basilaribus breviter petiolatis adscendenti-erectis v.
erectiusculis petiolo rhachideque leviter sulcatis, stipulis petiolo adnatis
et connato-vaginantibus albis subchartaceis paucinervibus glabris subeiliatis
parte libera ovalo-triangulari acuta, foliolis glandula flavicanti petiolulatis
planis vel complicatis lanceolato-oblongis v. lanceolatis acutissimis wtrin-
que sed supra parcius adpresse albo-pilosis (novellis canis) conjugatis vel
dissitis 5-10 jugis, scapis rigidis reclis v. arcuatis adpresse albo- el
nigro-pilosis folio brevioribus, floribus 4-12 subumbellatis brevissime
pedicellalis laxis ebracteolatis, bracteis (ut videtur persistentibus) albis
ereclis v. apice tandem recurvis pedicellos porrectos rigidos plus duplo
superantibus oblongis acutis membranaceis nervo viridi vel colorato
percursis parce albo- et sæpe insuper nigro-setulosis, calycis tubulosi
pallidi adpresse albo- et ventre nigro-pilosi ore obliqui dentibus nigris
subulato-linearibus acutis tubi trientem v. quadrantem æquantibus, petalis
glabris in sicco alis ochroleucis exceptis cœruleis, vexilli alas carina
longiores longe superantis subrecurvi lamina marginibus replicata retusa
subbilobulata anguste ovato-oblonga in unguem canaliculatum ipsa
duplo breviorem subito contracta, alarum lamina longe stipitala oblonga
obtusiuscula basi auriculala et ibi macula lulea notala, carina antice
leviter curvala cœruleo-maculata obtusa, ovario sessili 34 ovulato sub-
eylindrico parce piloso in stylum glabrum leviter recurvum sensim
angustalo, legumine ignoto. %. Junio, Julio.
In prato Alaiensi, alt. 3300 m. s. m., 27. Junio 1898, lg. Ove
Paulsen [exs. 589 a].
Maasse : Der oberirdische Theil der Pflanze nur 3-5 cm. hoch;
Wurzel 7-10 cm. dick, wahscheinlich sehr lang; Caudikuli 2-6 mm.
dick; Pedunkuli 2-2,8 cm. hoch; Blätter einschliesslich des 0,5-1,5 cm.
langen Stieles 2-5 cm. lang; die grössten Theilblättchen 7,5-8 mm. lang
bei 2 mm. Breite im untern Drittel oder in der Mitte; Dolden 3-4,5 cm.
weit, kaum 2 cm. hoch; Kelch zur Blüthenfülle sammt seinen 2,6 mm.
langen Zähnen 16 mm. lang und 3 mm. gleichmässig dick; Vexill etwa
22 mm., Alae 16 mm., Carina 15 mm. lang.
Es ist wohl misslich, oft sogar einfach unmöglich, einen Traganth
ohne Kenntnis der Früchte der Sektion nach richtig einzureihen. Im
(131) J. FREYN. PLANTA EX ASIA MEDIA. 559
gegebenen Falle konnte es sich jedoch nur um die Untergattungeu
Cercidothrix und Calycocystis handeln, von denen die letztere ausge-
schlossen ist, da die Kelche auch der vorgeschritiensten, freilich immer
noch nicht abgeblühten Exemplare durchaus keine Neigung zum Dicker-
werden zeigen und weil ausserdem ein näherer Vergleich erweist, dass
die der vorliegenden Art zukommende Combination von Seklionsmerk-
malen in der Untergaltung Calycocystis nicht vorkommt. In der Unter-
gattung Cercidothrix Bunge gen. Astr. spec. Geront., p. 94-5, bleibt nur
die Wahl zwischen d en Sektionen Xerophylus (ausgeschlossen, weil von
Onobrychium nur durch die nicht glockigen Kelche unterschieden und
durchaus stengeltreibende, ästige Arten enthaltend), Ammotrophus (nur
wenige und ebenfalls vielstenglige, ästige, auch sonst sehr unähnliche
Arten enthaltend) und Cystium. In dieser Sektion gelangt man nach der
Bestimmungstabelle entweder zu A. didymophysus Bge. und damit in
eine tolal verschiedene Verwandischaft oder zu A. physodes L., dem
A. Danieli Kochü wohl auch zunächst steht, obwohl ersterer durch
grösseren Wuchs, 2spitzige, steifhaarige Stipeln, 10-16 paarigen, ober-
seits kahle, grössere Theïlblättchen, kopfförmiger Blüthenstand, spär-
liches Indument. oberseits kahle Blättchen, sehr lange Brakteen auch
ohne Kenntnis der Füchte leicht zu unterscheiden ist.
NB. Widmung an D. W. Koch.
— À. (71. Cystium) sykensis Freyn. n. sp. herbaceus, inermis, acaulis,
pube parsa mediofixa adpressa tectus, viridis, radice crassa lignosa
pluricipiti, caudicibus aggregalis subelongatis lignosis, foliis imparipin-
natis omnibus basilaribus longiuscule petiolatis porrectis petiolo rhachi-
deque sulcatis, stipulis membranaceis, 1-nervibus petiolo alte adnatis
tubuloso-connatis mox rumpentibus et inter se liberis intus glabris extus
pareissime adpresseque albo- et nigro-pilosis, parte libera triangulari-
lanceolata elongata acuta, foliolis petiolulatis majusculis planis ellipticis
longiuscule mucronatis et ovalo-ellipticis muticis v. apiculatis supra
glabris subtus parce adpresse albo-pilosis nervo medio prominente
percursis dissite 5-7 jugis, scapis adpresse nigro- et parce albo-pilosis
porrectis rigidis folia adæquantibus teretibus tandem obtusangulis,
capitulo subgioboso mox in racemum elongato-ovatum densum producto
terminali, floribus sessilibus ebracteolatis, bracteis caducis majusculis
erectis tubum calycis subæquantibus elongato-lanceolatis aculis membra-
naceis viridi-nervatis glabris margine breviter fimbriatis, calycis latius-
cule cylindrici pallidi crebre adpresseque nigro-pilosi dentibus e basi
breviter 3 angulari lineari-subulatis tubo trinte brevioribus, petalis glabris
560 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉéR.). 1905 (132)
in sicco pallide violaceis flavicantibus, vexilli alas carina longiores longe
superanlis porrecti lamina plicala subrecurva anguste ovato-oblonga
breviter biloba in unguem ipsa breviorem sensim angustala, alarum
lamina (ut videtur pallida) ovato-lanceolata acuminata acuta, ovario
sessili breviter fusiformi breviter adpresse sericeo basi et sutura ovigera
glabro in stylum latiusculum totum glabrum breviter angustato, legu-
mine ignoto. Z. Junio.
Prov. Ferghana, Syk-Bulak ad fl. Langar, 16. VI. 1898, blühend
[0. Paulsen exs. 351].
Maasse : Wurzelkopf 1,5 cm., Caudikuli 7 mm. dick, Pedunkuli
16-18 cm. lang; ausgewachsene Blätter einchliesslich des 4,7 cm. langen
Stieles bis 18 cm. lang; Theilblättchen bis 2,5 cm. lang und 1,8 cm.
im untern Drittel oder in der Mitte breit oder kleiner; Köpfe 3 cm. weit,
bis 4,5 em. hoch; Kelch sammt den 4,5 mm. langen Zähnen 11 mm.
lang, erst 3 mm. bald 4 mm. weit, was vielleicht auf das Wachsen der
Frucht zurückzuführen sein dürfte; Vexillum 27,5 mm., Alae 20,5 mm.,
Carina 15 mm. lang,
Da sich die Kelche etwas vergrössern, so ist man zunächst versucht
A. sykensis in die Untergattung Calycocystis einzureihen, wo er aber
nirgends unterzubringen ist. Dort bestehen auch keine Arten mit so
grossen Brakteen wie sie A. sykensis eigen sind. Dagegen zeigt dieser
starke Beziehungen zu den Arten der Sektion Cystium, ist aber von allen
mir wenigstens der Beschreibung nach bekannten schon durch die
mehrfach grösseren, ärmerpaarigen Blättchen und die robuste Tracht
auffallend verschieden. Er gleicht einem stark vergrösserten A. physodes,
die grossen Brakteen sind auffallend länger als die noch nicht voll
entwickelten Blüthen und erscheinen die jungen Blüthenstände deshalb
schopfig. Auch ist die Beschaffenheit der Stipeln schwierig zu erkennen
und muss man dazu die Stämmchen ganz zertheilen. Da aber die
Früchte des A. sykensis unbekannt sind, so bleibt dessen Stellung in
der Gattung immerhin zweifelhaft.
LXXIIIa. Tricholobos Freyn nov. sectio subgeneris Cercidothrix :
Herbæ brevicaules herbaceæ basi induratæ pube mediofixa adpressa
Ancanæ, stipulis inter se et a petiolo liberis, foliis imparipinnatis, petiolis
marcescentibus, floribus pedicellatis breviter racemosis laxis, bracteis
persistentibus, bracteolis nullis, calyce tubuloso subtumescente basi
obtuso haud increscente tandem rupto pilis mediofixis albis et nigris
adpressis veslito brevidente, corolla porrecla decidua lutea sordescente,
ovario breviter stipitato, stigmate nudo, legumine biloculari recto oblongo
Ki BE
(133) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 56i
a lateribus compresso ventre carinato dorso (sutura seminifera) obtusa
stria percursa sub 20 sperma calyce longiore pilis patulis simplicibus
longis seriatim albis et nigris hirsutissimo et insuper pilis brevibus albis
nigrisque mediofixis adpressis sparsis obtecto.
Habitat jugos elatos Turkestaniæ rossicæ.
Der Tracht nach mit Tamias und Xiphidium verwandl, mit ersterem
auch im Indument und in der Blüthenfarbe übereinstimmend, mit
beiden die durchaus freien Slipeln gemein habend, ist Tricholobos von
Xiphidium durch die kurzen Blüthenstände, die Blüthenfarbe und nicht
strauchigen Wuchs, von Tamias durch die nicht linealen, auch nicht
gefurchten, sondern nur von einer kaum sichtbaren Rille durchzogene
Hülsen, von beiden Sektionen durch das charakteristische Indument
der Hülsen unterschieden.
— A. (73a. Tricholobos) enantiotrichus Freyn herbaceus, inermis,
brevicaulis pube adpressa mediofixa albo-nitente subargenteus, radice
crassa lignosa pluricipiti, caudicibus brevibus aggregatis subelongalis
vel brevissimis, caulibus marcescentibus brevibus gracilibus subflexuosis
foliosis + breviter ramosis cum ramis petiolis et foliis densissime
adpresseque albo-pilosis immixtis pilis pareis nigris, stipulis a petiolo
et inter se liberis minutis ovato-triangularibus acutiusculis densissime
albo-nigroque pilosis, foliis petiolo erecio lamina breviori suffultis,
imparipinnatis, foliolis 5-7 jugis subdissitis parvis glandula insidentibus
ellipticis rotundato-obtusissimis, peduneulis folio cire. 3 plo longioribus
terelibus porrectis subarcualis rigidis in racemum brevem laxum pauci-
florum abeuntibus, bracteis persistentibus patulis anguste-ovatis aculis,
floribus ebracteolatis pedicellatis mox unilateralibus secundis, pedicellis
conspicuis bractea duplo longioribus apice subincrassatis, calyeis tubulosi
basi oblusi tandem rupti adpresse albo- et præsertim nigro-pilosi dentibus
ex ovala basi breviter subulatis atratis, tubo 5-6 plo brevioribus, petalis
luteis glabris porrectis, vexilli marginibus replicali landem subrecurvi
lamina oblongo-elliptica oblusissima in unguem concavum latiusculum
ipsa breviorem sensim abeunte alas carina longiores manifeste superanie,
alarum lamina oblonga obtusa, carina sutura modice sed æqualiter curvala
apice obtusissima, ovario breviter stipitalo albo-hirsuto fusiformi in stylum
recliusculum basi albo-hirsutum cætero glabrum abeunte, stigmate glabro,
legumine subsessili tandem deflexo recto sutura seminifera introflexa bilo-
culari oblongo breviter acutato a lateribus compresso ventre carinato, sutura
seminifera obtusa et striola percursa sub 20 spermo pilis simplicibus ad
valvas albis ad saturas atratis hirsutissimo, seminibus..... 2. Julio, Aug.
562 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sün.). 3995 (134)
Pamir, in planilie arida prope lacus Jushil Kul, alt. 3800 m. s. m;,
21. VIL 1901, florentem [0. Paulsen exs. 849] et ibidem in declivitate
montium humida, 43. VIII. 1893, deflorescentem et cum leguminibus
[0. Paulsen exs. 1109].
Maasse: Wurzelkopf an der Theilung bis 1,5 cin., Caudikuli +
0,5 em. dick, Stengel + 5 cm., die gemeinsamen Blüthenstiele bis
40 und selbst 12 cm. lang; Blattstiele 4-2,5 cm., die Blätter selbst bis
4,5 cm. lang; Theilblättichen 8X 4 mm. (die grössten) lang und breit
und bis nur halb so gross; Pedizellus 2-3 mm. lang mit der Frucht
abfällig; Kelch sammt den bis 2,5 mm. langen Zähnen 11-12 mm. lang
und gleichmässig 3-3,5 mm. breit; Vexill 2,4 cm., Alae 1,9 cm., Carina
4,7 cm. lang (bei den Maassen der Blüthentheile ist zu berücksichtigen,
dass voll entwickelte gemessen wurden; die Blüthen wachsen während
der Anthese stark); Hülse nach Abscheeren des Haarwuchses 12,5 mm.
lang, 9,5-4 mm. breit und (unreif!) nur À mm. dick.
Von allen mir wenigstens der Beschreibung nach bekannten Arten
ist höchstens A. Turczaninowü Kar. Kir., den ich nicht gesehen habe,
zu vergleichen, aber schon nach der Beschreibung durch überall
2gestaltiges, abstehend weichhaariges Indument, länglich-lanzettliche
Stipeln, spitzliche Theilblättchen, Pedunkuli von Blattlänge, lange
Blüthentrauben, Brakteen von ‘/: Kelchrohrlänge, lanzettlich zugespitzte
. Kelchzähne, welche 4 mal kürzer als die Röhre sind, lineale, gefurchte
Hülsen etc. himmelweit verschieden.
733. A. (75. Proselius) ackerbergensis n. sp. Modice elatus, herba-
ceus, inermis, acaulis v. subacaulis pube alba adpressa mediofixa sub-
nitente canus subargyreus, radice crassa lignosa pluricipiti, caudieibus
brevibus dense aggregatis reliquiis petiolorum longe interrupleque
squamatis vel nudis, foliis omnibus basilaribus petiolo erecto subarcuato
longo tereti tenaci sero marcescenti suffullis, stipulis petiolo alte adhæ-
renlibus inter se liberis, parte libera elongato-triangularibus acuminatis
acutis adpresse canis, foliolis remote 4-6 jugis breviter petiolulatis
obovatis apiculatis vel obovato-elliplicis obtusissimis terminali sæpe
majore ulrinque adpresse canis novellis argyreis, pedunculis basilaribus
vel in caudicibus elongatulis axillaribus /olia adæquantibus erectis
strialis adpresse canis racemo laxi- et paucifloro folia superante termi-
nalis, bracleis tandem reflexis e basi ovata longe acuminalis acutis pedi-
cellos crassiusculos sesqui-duplo superantibus, calycis breviter tubulosi
bası oblusi adpresse albo-pilosi tandem rupti dentibus e basi late trian-
gulari subulalis aculis {ubo 3-£plo brevioribus, bracteolis....., floribus
(135) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 303
ignotis, leguminibus bilocularibus maturis horizontalibus et pendulis
sessilibus sursum falcatis anguste oblongis abrupte rigido-rostralis, fulvo-
maculatis glabris a lateribus subcompressis sutura seminifera sulcatis
dorso carinatis, rigidis duris pauciovulalis 3-4 spermis seminibus
rectangulo-reniformibus fuscis. 2%. Vere.
Suluklü, in declivibus montis quem dicunt Ackerberg, 4. VIL. 1900,
fructibus maturis.
Maasse : Verzweigungen des Wurzelkopfes 0,8 cm. dick; Stiele
der ausgewachsenen Blätter bis 2 mm. dick und bis 13 cm., das Blatt
selbst 7-8 cm. lang; grösstes Theilblättchen 21x13 mm. lang und
etwa über der Mitte breit, aber auch nur halb so gross, meistens nur
42-14 mm. lang und entsprechend breit. Schäfte bis 25 cm. lang, Traube
zur Fruchtzeit bis 12 cm. lang, bis 25 blüthig: Kelch sammt den 2,5 mm.
langen Zähnen 9 mm. lang; Hülse sammt dem 2,4 mm. langen Schnabel
22-25 mm. lang bei 3,7 mm. Breite und 3 mm. Dicke; Samen fast 4 mm.
lang, 1,5 mm. oder elwas mehr breit. 1 mm. dick.
Mangels an Blüthen ist die vorliegende Pflanze nicht vollständig
beschreibbar. Dass sie zur Sektion Proselius zählt, ist sicher; habitueil
sieht sie dem A. campylosema Boiss. sehr ähnlich, doch sind beide
durch die Beschaffenheit ihrer Hülsen gänzlich verschieden. Nach
letzterer beurtheilt, ist sie wohl neben A. Cuscutæ Bge. zu stellen, der
aber durch länglich-eiförmige Blätter, längere Schäfte, lineale Kelch-
zähne, hängende, angedrückt graue Hülsen unterschieden ist. A. Cuscutæ
var. pulcher Beck in Denkschr. Akad. Wissensch. LI (1886), p. 339, ist
durch Kelchform, Form und Länge der Kelchzähne und kahle Frucht-
knoten auch ohne Kenntnis seiner Früchte sicher zu unterscheiden. —
Den Namen wählte ich nach dem Namen des Standortes, in Erinnerung
an das schwäbische Dorf mit dem persischen Namen Suluklü, das
Sintenis durch einige Monate als Wohnsitz gedient und dessen Umge-
bung ihm reichliche Pflanzenschätze geliefert hat.
740. A. subalpinus Boiss. Buhse? Suluklü, auf Schieferbergen,
2. VII. 1900, belaubt und mit einzelnen Schäften, von denen selbst die
Früchte schon abgefallen sind. Eine einzige Blüthe ist vorhanden, auch
diese geknittert; sie ist schmutzig gelb. Gelb blühende Proselü sind
bisher nicht bekannt; da aber der Kelch Brakteolen hat, so sind die
sonst sehr ähnlichen Arten der Sektion Cystodes ausgeschlossen.
— A. (75. Proselius) orophacoides Freyn n. sp. Acaulis, exscapus,
pilis albis mediofixis adpressis canus, e radice lignosa cæspitoso-pluri-
ceps, caudieulis aggregatis brevibus clavato-incrassalis nudiusculis, foliis
564 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (136)
omnibus basilaribus porrectis, stipulis membranaceis petiolo alte adnatis
inter se liberis inlus glabris extus albo-villosis parte libera ovato-triangu-
laribus acutis, petiolis rigidis sulcatis densissime adpressissime canis,
folioiis firmis ternis v. quaternis + irregulariter 1(-2) jugis utrinque +
canis, obovalis brevissime apiculatis planis basi subcanaliculatis et
mediante glandula parva in excavatione rhachidis sessilibus, racemis -
foliis fere occultatis paucifloris ellipsoideis in caudiculis fere sessilibus,
floribus bibracteolatis aggregatis breviter pedicellatis erectis bractea
calyci fere æquilonga herbacea persistente lineari acuta subcanaliculata
albo-villosa suffultis, pedicellis albo-villosis bractea multoties brevioribus,
bracteolis ad basin calycis sitis longitudinaliter curvatis herbaceis lanceo-
lato-linearibus acutis villosissimis tubo subæquilongis, calycis albo-
villosissimi campanulato-tubulosi membranacei dentibus triangulari-
subulatis albo-villosissimis {ubo 3-4plo brevioribus, petalis carneis vel
pallide roseis tandem flavicantibus, vexilli porrecti lamina panduriformi
oblonga versus apicem non strangulata nec + abrupte atienuata supra
basin obtuse auriculata in unguem latiusculum ipsius trientem æquantem
subito angustata, alis Carina apiculata antice leviter curvata (ut videtur
violacea-maculata) longiores vexillo valde brevioribus, germine fusiformi
sessili villoso, in stylum basi villosum sub apice glabrum sensim atte-
nualo, stigmate capitato nudo, legumine erecto biloculari pauciovulati
juvenili ovato vel obovato acuto sutura seminifera sulcato, dorso carinato,
seminibus..... 2.
Pamir, ad Sary Mullah, alt. 4100 m., die 5. VII. 1898, c. floribus et
leguminibus juvenilibus [Paulsen !n. 681] et in monte arido ad Shatshan
prope fl. Murghab, alt. 3300 m., die 14. VII. 1898, florentem | Paulsen ! 730].
Maasse : Wurzel 7 mm., die Wurzelköpfe his 14 mm. im Durch-
messer ; längste Blätter sammt dem bis 3 mm. langen, über 4 mm.
breiten Blattstiele 5 cm. lang; grösste Theilblätichen 2,2 cm. lang und
1,2 cm. über der Mitte oder im oberen Drittel breit, die Theilblättchen
der untersten Blätter oft kreisrund, nur 5 mm. im Durchmesser. Kelch
40 mm. lang, 3,5 mm. breit; Vexill 23-25 mm., Alae 22-23 mm., Carina
18,5-20 mm. lang. Junge Hülse 6 mm. hoch, im obern Drittel 3,5 mm.
bis 2 mm. dick.
A. orophacoides ist eine höchst merkwürdige, mit gar keiner andern
Art der Gattung halbwegs näher verwandte Art, die aber doch der
Sektion Proselius anzureihen sein dürfte, wenn mann nicht vorzieht,
sie zum Typus einer eigenen Sektion zu erheben. Hiezu laden das eigen-
artige Indument (an den Blüthen und Stielen angedrückte zweispitzige
(137) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 565
Haare, an Kelchen, Brakteolen und Brakleen weisse, wie es scheint
basifixe Zottenhaare), die überaus merkwürdige Belaubung und die
an manche Arten der Sektion Myobroma einigermassen erinnernde
Tracht ein. Die Blättchen sind besonders an No 681 meist regelmässig
gedreit: 1 terminales und 1 Paar hart darunter sitzender gegenständiger.
Aber an No 730 kommen meistens Blätter vor, deren 3 Theilblättchen
nicht gegenständig sind, sondern zerstreul stehen, ja es kommen auch
Blätter aus 4 Theilblättchen vor, von denen 2 an der Spitze der Rhachis
gegenständig, die beiden untern zerstreut stehen. Nimmt an noch hiezu,
dass der Grund der sonst ganz flachen Theilblätichen kurz rinnig ist
und dass die Theilblätichen in einer am Rande kurz gewimperten Aus-
höhlung der Blattspindel sitzen, so bestärkt dieses Verhalten den höchst
eigenarligen Eindruck, den die Pflanze hervorruft. Da indessen nur ganz
junge Früchte vorliegen, so beschränke ich mich darauf, die Pflanze
in die Sektion Proselium einzureihen, wo A. cariensis Boiss. und
A. Frickü Bge. gleichfalls scheinbar wurzelständige Blüthen, ersterer
auch eiförmige Früchte, beide aber vielpaarige Theilblättchen besitzen.
Die Belaubung, besonders jene der N° 681 erinnert, insofern die
Blätitchen meist 3zählig sind, ganz und gar an jene der nordamerika-
nischen Sektion Orophaca, welche von Brition zu einer eigenen
Galtung erhoben worden ist. — Daher der von mir gewählte Spezies-
name.
1021. A. (Xiph.) variegatus Franch., Mission Capus; plantes du Tur-
kestan in Annal. d. Sciences natur. 6. serie, botan XV, p. 259. — Der
vorliegende kleine Strauch passt sehr gut zu der angeführten Original-
Beschreibung, jedoch konnten Blüthen, da sie ihm abgehen, nicht ver-
glichen werden. Die Früchte sind fast ganz reif und schnurgerade und
weichen hierin von der Original-Beschreibung, welche + bogige Früchte
verlangt, etwas ab. Ueber die Richtung und Ausmasse der Hülsen des
A. varigatus giebt Franchet |. c. nichts an. Die mir vorliegende
Form hat horizontale? (3-)4-5,5 cm. lange, fast stechend zugespitzie,
slielrundliche Hülsen, die schräg zurückgerichtet, etwas netzadrig und
am Rücken von 1 starken Längsnerven durchzogen sind. Die Samen
sind lineal-nierenförmig, bräunlich-olivengrün, glatt.
Suluklü, in pratis subalpinis territoriorum « Gleichen », « Acker-
berg » etc. die 27. Julii 1900 cum fructibus maturis.
A. (76. Xiphidium) Lorinserianus Freyn. n. sp. Suffruticulosus pluri-
caulis, caulibus foliosis parce breviterque ramosis, adpressissime albis
basi abbreviala obliqua lignescentibus, stipulis inter se et a petiolo liberis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 6, 31 mai 1905. 38
566 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (138)
oblique ovatis herbaceis adpresse sericeis porrectis et deflexis, foliis
suberectis breviter peliolatis imparipinnatis, foliolis (4-)5-6(-7) jugis glan-
dula insidentibus planis pube alba adpressa mediofixa canis supra vires-
centibus obtusissimis foliorum infimorum breviter ellipticis, mediorum
oblongis, summorum lineari-oblongis, pedunculis axillaribus erectis
strielis foliis æquilongis adpresse canis in racemum elongatum ipsis
æquilongum (4-) 10-15 florum abeuntibus, bracteis ovato-lanceolatis albo-
hirsutis pedicello rigidiusculo æquilongis, floribus remotis majusculis
ebracteolatis, calycis longe tubulosi adpresse mere albo-pilosi basi gibbi
dentibus e basi triangulari breviter subulatis tubo 6-7 plo brevioribus
porrectis extus obscuris intus dense albo-sericeis, petalis videtur citrinis
leviter sursum curvalis calyce duplo fere longioribus, vexilli marginibus
replicati lamina oblongo-elliptica pandurata basi auriculata in unguem eo
manifeste breviorem angusie canaliculatum subito contracta, alis vexillo
brevioribus carinam sutura curvata apice obtusam superantibus, stamine
vexillari omnino libero, germine stipilato elongato-fusiformi adpresse
albo-piloso in stylum rectum basi adpresse subhirtum sub stigmate glabrum
hamato-recurvum sensim angustato, leguminibus sparse adpresse albo-
pilosis (e statu immaturo descriptis) bilocularibus tandem deflexis rectis
calyce 2'/2 plo longioribus cylindricis a dorso compressis dorso et ventre
prominente carinatis subito in rostrum breve rectum angustatis, semi-
Sanibus.. %.Junio.
Alai, Sufi-Kurgan, in monte, 2400 m. s. m., leg. Paulsen exs. 412.
Maasse: Ganze Pfianze etwas über 20 cm. hoch; Blätter bis 6,5 cm.
lang einschliesslich des 1 cm. langen Blatistieles; Theilblätichen der
untersten Blätter 5X 3,5 mm. lang und in der Mitte breit und selbst
noch kleiner, jene der mittleren Blätter 7 X 3 mm., der obersten Blätter
10 x 3-2'/a mm. lang und in der Mitte breit; Traube + 6 cm., Pedizelli
2 mm. lang, ganze Blüthe 2,7 cm., Kelch bis zur Spitze des untersten
Zahnes 14 mm. lang, fast gleichmässig 3 mm. breit, die Zähne 2 mm.
oder wenig darüber lang; Vexillum 26 mm., Hülse auf 2 mm. langem
Stipes sammt 2 mm. langem Schnabel 30 mm. lang und gleichmässig
3 mm. breit.
A. Lorinserianus benenne ich nach + Dr Gustav Lorinser, Arzt
in Pressburg (aus Niemes in Böhmen), Verfasser des guten Buches :
Botan. Excursionsbuch f. d. deutsch-österreichischen Kronländer u. das
angrenzende Gebiet. 2. Aufl. Wien 1860, das mich in die Botanik ein-
geführt hat, und in dankbarer Erinnerung der guten Dienste die es mir
geleistet hat. A. Lorinserianus ist eine der ausgezeichnelsten Arten der
(139) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 567
Sektion, mit keiner näher verwandt. Nach Bunge's Gen. Astrag. spec.
geronlog. gelangt man im Clavis zu den beiden total verschiedenen
Arten A. spartioides Kar. Kir. und A. polyceras Kar. Kir.; dieser, ein
Halophyt, hat wohl beiderseits gekielle Hülsen, ist aber ein Strauch mit
viel schmäleren Theilblättchen, Pedunkuli von viel mehr als Blattlänge,
schwarzhaarigen Kelchen, dreischneidigen, etwas gekrümmten Hülsen
von A facher Kelchlänge, rosa-violetten Petalen ; dagegen ist À. spartioides
wohl ein Halbstrauch, aber seine unteren Blätter entbehren der Theil-
blättchen überhaupt, jene der obern Blätter sind viel schmäler, die
Pedunkuli feiner, viel länger als die Blätter, vielblüthig; die Kelchzähne
sind gleich '/s Kelchröhre, die Petalen rosenroth, die Hülsen ohne
Stipes, länglich, kürzer etc. Wenn die Blüthen des A. Lorinserianus
wirklich citronengelb sind, so theilt er dieses, für die Sektion neue
Merkmal mit verschiedenen andern, unten beschriebenen Formen, die
alle in Central- Asien zuhause sind. — Die Hülsen scheinen im
getrockneten Zustande wegen den zwischen den beiden Klappen stark
vortretenden Kielen neben jedem 2furchig, doch dürfle dieses nur eine
Folge des Pressens sein. Reife Früchte sah ich nicht.
1623a. A. (76. Xiphidium) Juratzkanus Freyn et Sint. Fructiculus
humilis caulibus lignosis ramosis erectis vel subdivergentibus sirictis
ramis basi lignescentibus porrectis pube mediofixa densa adpressissime
albis, stipulis minutis herbaceis inter se liberis petiolo brevissime adnatis
infimis ovatis reflexis superioribus triangulari-lanceolatis porrectis inlus
viridibus glabris extus ob setulas nigras creberrimas aterimis, foliis
imparipinnatis erectis vel erecto-patulis rigidis petiolo rhachi breviore
adpresse albo-parce nigroque setulosi teretiusculi supra lævissime sulvati
suffultis ab infimis 4-jugis ad summa 4-5(-6)juga accrescentibus, foliolis
sæpe dissitis glandula flavicanti petiolulatis planis utrinque setulis medio-
fixis adpressis canis tandem virescentibus, foliorum infimorum minulis
ovalis rotundatis v. ellipticis obtusissimis, mediorum basilaribus confor-
mibus sed majoribus et sæpe marginatis v. relusis, summorum oblongis
vel lineari-oblongis obtusis v. acutiusculis, pedunculis porrectis strictis
folio subjecto manifeste longioribus pilis albis adpressis bicuspidatis sub-
canis virescentibus in racemum (2-)6-8(-10) florum elongatum ipsis mani-
feste breviorem abeuntibus, bracteis persistentibus elongato-ovalis acutis
herbaceis supra glabriusculis subtus pilis crebris nigris atratis (immixtis
pilis paucioribus albis), pedicellis bracteam superantibus rigidis terelibus
subrecurvis indumento bractearum, floribus remotis (ex rudimento des-
criptis) majusculis ebracteolatis mox horizontalibus, calycis adpresse-nigro-
5368 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (140)
parceque albo-pilosi longe tubulosi basi gibbi dentibus subfalcatis lineari-
subulatis tandem flexuosis tubo 3-5 plo brevioribus extus concoloribus
dense breviterque albo-hirsutis, petalis luteis glabris leviter sursum eurvalis
calyce subduplo longioribus, vexilli lamina marginibus replicata subbiloba
alas Carina apiculala longiores adæquante, leguminibus coriaceis rigidis
bilocularibus adpresse canis mox nigricantibus rectis vel subarcuatis
horizontalibus tandem deflexis calyce 2-5 plo longioribus lineari-cylindricis
basi apiceque breviter acutatis in rostellum breve subpungens abeun-
tibus dorso crasse carinatis ventre sulcatis, seminibus rectangulo-reni-
formibus olivaceo-fuscis. h Aprili.
Kisil-Arwat, in collibus arenosis 3. Majo 1901 cum leguminibus
fere maturis.
Maasse : Ganze Pflanze bis schuh-hoch, verholzte Stämme bis
4 mm., blühende Zweige 1,5 mm. dick; unterste Blätter sammt ihrem
0,5-0,7 cm. langen Stiele nur 2-2,5 cm. lang, ihre Theilblättchen 3X 2,5
bis 2X 1.3 mm. lang und breit, die grösste Breite in oder oberhalb der
Mitte; mittlere Blätter sammt ihrem 1,5-2,0 cm. langen Stiele 4-5,5 cm.
lang, ihre Theilblättchen 6x 3,5 bis 7X 3,5 mm. lang und breit, ihre
grösste Breite im untern Drittel bis in der Mitte; oberste Blätter sammt
ihrem 1-2,6 cm. langen Stiele 5-8 cm. lang, ihre Theilblätichen
11 xA4 bis 12 xX2 mm. lang und breit, ihre grösste Breite im untern
Drittel bis in der Mitte, oder fast gleichmässig breit, aber auch viel
kleiner, selten grösser; Pedunkuli zur Fruchtzeit (4,5-)6,7-8 cm., Traube
ebendann (1-)4-6 cm., Pedizelli bis 3 mm. lang; Kelch 14-15 mm. lang,
die 3-3,5 mm. langen Kelchzähne mitgemessen und 2,5 mm. breit.
Vexillum (der Form nach nicht mehr feststellbar) und Alae je etwa
23-24 mm., Carina 21 mm., Hülse 35-40 mm. lang, letztere etwa 2 mm.
breit und 2 mm. dick. Samen etwa 2,5 mm. lang, 1 mm. breit und
kaum 0,5 mm. dick.
Dieser kleine Strauch ist von allen ähnlichen strauchigen Arten der
Sektion Xiphidium schon durch seine gelben Blüthen unterschieden
und wohl dem A. Xiphidium Bge. zunächst verwandt, von ihm aber
nebst der Blüthenfarbe durch die breiteren Theilblättchen, viel längern
Kelchzähne, gleichmässig dicke, nicht allmählig verschmälerte und dabei
erheblich kürzere Hülsen sicher zu unterscheiden. Von allen folgend
aufgeführten Xiphidien ist A. Juratzkanus schon dadurch verschieden,
dass er eiu deutlicher Strauch, kein Halbstrauch ist.
NB. Widmung an + Jakob Juratzka.
1566. A. (76. Xiphidium) ufraënsis Fr. et Sint. Perennis ima basi
(144) J. FREYN. PLANTA EX ASIA MEDIA. 569
lignescens pluricaulis, caulibus a basi ramosis erectis vel divergentibus
foliosis adpressissime albis, stipulis herbaceis inter se liberis peliolo
brevissime adnatis parte libera ovata extus albo-nigroque hirta intus
glabra atroviridi mox reflexa, foliis imparipinnalis ereclo-patulis rigidis
petiolo rhachi breviore albo-striguloso suffultis ab infimis circ. 4jugis ad
summa 6-8 juga sensim accrescentibus, foliolis glandula flavicanti petio-
lulatis planis setulis albis bicuspidalis adpressis minoribus oblongo-
obovatis el oblongo-ellipticis rotundato-obtusissimis, foliorum mediorum
oblongis vix ac ne vix apiculatis, summorum lanceolato-linearibus
subacuminalis acutiusculis mucronatis, pedunculis axillaribus porreclis
strictis folo subjecto sesqui- vel duplo longioribus adpresse canis in
racemum multiflorum initio densiusculum mox elongatum eis equilongum
vel longiorem abeuntibus, bracteis elongato-ovalis aculis nigro-hirtis
pedicello rigido brevi atro-hirto æquilongis, floribus tandem remotis
magnis ebracteolatis patulis subhorizantalibus; calycis adpresse mere
nigro- parcius + albo-pilosi longe tubulosi basi gibbi dentibus e basi
latiuscula abrupte subulatis tubo paulo plus triplo brevioribus extus
nigris intus dense albo-sericeis porrectis subarcuatis tandem hamatis,
pelalis citrinis glabris leviter sursum curvalis calyce sesqui-longioribus,
vexilli marginibus replicali lamina ovata truncato-subemärginata pandu-
rata basi obtusangula in unguem ipsa manifeste breviorem latiusculum
canaliculatum sensim angustata, alarum vexillo breviarum lamina auri-
culata oblique-ovata subacuminata obtusiuscula, carina alis breviore
sutura valde curvata obtusa, stamine vexillari omnino libero, germine
sessili anguste lineari albo-subhirsuti in stylum glabrum rectum sub
apice hamalo-recurvum sensim angustato, leguminibus bilocularibus e
statu juvenili descriptis pilis erebris adpressis albo-canis mox nigri-
cantibus rectissimis, sursum et deorsum arcuatis horizontalibus et
deflexis calyce paullo plus duplo longioribus linearibus videtur a lateribus
compressis dorso ventreque carinatis exsulcatis basi et apice breviler
acutatis rostello brevissimo recto coriaceo terminatis, semina..... 2, Aprili,
Majo.
Krasnowodsk, in arenosis ad Ufra, 21. IV. 4901, florens et cum
leguminibus juvenilibus.
Maasse : Pflanze etwa 30-40 cm. hoch, unterste Blätter sammi dem
1,5 cm. langen Stiele etwa 4 cm. lang, deren Theilblättchen 5 mm. lang
bei 3 mm. grösster Breite im oberen Drittel; mittlere Blätter sammt
dem bis 3,5 cm. langen Blattstiele 9 cm. lang mit bis 16 mm. langen und
im unter Drittel bis 5 mm. breiten Theilblättchen; oberste Blätter sammt
570 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (142)
dem bis 3 cm. langen Blattstiele bis 10 cm. lang mit Theilblättchen
bis 23x 45 und 31 x 35 mm. lang und über dem Grunde breit
Pedunkuli bis 16 cm. lang und bis fast 3 mm. dick; Traube endlich bis
14-15 cm. lang; Pedizelli bis 3 mm. lang; Kelch bei 3,5 mm. Breite
einschliesslich der fast 5 mm. langen Zähne fast 18 mm. lang; Vexillum
etwa 27 mm., Alae 25 mm., Carina 24 mm., Hülse 37 mm. lang und
letztere gleichmässig 2,5 mm. breit.
Die vorstehend beschriebene Form gehört zu einer bisher nicht
bekannten Gruppe von Xiphidien, die entgegen fast allen bisher beschrie-
benen Arten dieser Sektion gelbe Blüten besitzen, während diese sonst
blau oder violett sind. Erst Beck hat mit seinem A. argyroides eine
Art dieser Gruppe mit (getrocknet) schmutzig gelben Blüthen (aber
bläulichem Vexill) beschrieben. Diese in Westpersien angegebene und
vom Autor mit A. sanctus Boiss. verglichene Form ist offenbar mit den
mittelasiatischen Formen näher verwandt. Im getrockneten Zustande
sind deren Blüthen schmutzig gelb, an den Spitzen der Petalen fast
kupferbraun und es ist daher zu vermuthen, dass alle im trockenen
Zustande so gefärbten Blüthen im Leben so sind, wie sie Sintenis
für A. ufraënsis angiebt, nämlich citronengelb oder vielleicht sonst wie
blass-gelb, wenngleich Beck geneigt ist anzunehmen, dass seine Art
lebend gelblich-weiss blüht. Die Formen dieser Gruppe sind auch durch
Hülsen ausgezeichnet die am selben Individuum sowohl nach Gestalt
als Richtung auf das verschiedenste ändern. Mit dem vorbeschriebenen
A. Lorienserianus hat A. ufraënsis wenig zu schaffen; beide Arten sind
in Tracht, Blättern, Blüthen und Früchten zu sehr verschieden, als dass
es nölhig wäre einen Vergleich auch noch durchzuführen. A. argy-
roides Beck ist auch verschieden, seine Blättchen sind sehr seidig,
weniger paarig, viel kleiner als an A. ufraënsis, die Pedunkuli viel
länger als das Blatt, die Blüthen etwas kleiner, der Kelch am Rücken
geschlitzt, seine Zähne kurz dreieckig, vielmal kürzer als die Röhre;
die Corolla 2 mal länger als der Kelch, Vexill und Alae anders beschaffen,
die Hülsen 3-5 mal länger als der Kelch etc. Nach der von Bunge
gegebenen Uebersichts-Tabelle gelangt man je nachdem man die Hülsen
für nur abstehend oder hinabgeschlagen ansieht, in die Verwandtschaft
des A. subulatus M. B., in der alle Arten durch gefurchte Hülsen von
A. ufraënsis unterschieden sind, oder in die Verwandischaft der sehr
unähnlichen A. ruscifolius Boiss. und A. melanocalyx Boiss. — An
A. ufraënsis ist merkwürdig, dass das Indument der jungen, fast aus-
gewachenen Hülsen ganz grau ist, und dass dann erst beim Weiter-
(145) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 571
wachsen die schwarzen Gabelhaare sich unregelmässig hervordrängen,
so dass die ausgewachsenen Hülsen (am selben Individuum!) anders
aussehen, als die jungen.
16230. A. (76. Xiphidium) Neilreichianus Fr. et Sint. Perennis ima
basi lignescens multicaulis, caulibus ereclis vel divergentibus subsimpli-
cibus foliosis pube mediofixa adpressissima densa albis, stipulis herbaceis
inter se liberis petiolo brevissime adnatis parte libera ovalibus recurvis
vel reflexis glabris basi tantum adpresse albo-selulosis, foliis impari-
pinnatis erecto-patulis rigidis petiolo rhachi breviori adpresse albo-
setulosi lereti supra subsulcati suffullis ab infimis 4-jugis ad summa
7-juga subito accrescentibus, foliolis glandula flavicanti petiolulatis planis
utrinque setulis albis bicuspidatis adpressis canis virescentibus, foliorum
infimorum parvis ellipticis rotundato-obtusissimis, cæteris elliptico-
oblongis obtusis vel lanceolato-oblongis aculiusculis subdissitis, pedun-
culis ex axillis caulium et ramorum porrectis strictis folio subjecto
subæquilongis vel subbrevioribus adpresse canis virescentibus in racemum
sub-15-florum elongatum ipsis equliongum vel breviorem abeuntibus,
bracteis persistentibus elongato-ovatis herbaceis albo-marginatis + albo-
pilosis nigro-ciliolatis pedicello rigido brevi crassiusculo dense albo-
setuloso subæquilongis, floribus remotis majusculis ebracteolatis subhori-
zontalibus, calycıs adpresse sparseque albo-setulosi longe tubulosi basi
gibbi dentibus porrecto-subfaleatis angustis linearibus aeuminatis tubo
violascenti 6-7 plo brevioribus exlus concoloribus intus dense brevilerque
albo-hirsutis, petalis flavis glabris leviter sursum curvatis calyce sesqui-
longioribus, vexilli lamina marginibus replicata obovata subineisa acutius-
cule subbiloba pandurata basi obtusangula in unguem ipsa sublongiorem
latiuscule canaliculatum sensim angustata, alarum vexillo vix breviorum
carina sublongiorum lamina auriculata oblique ovata subacuminata
obtusiuscula, carina valde curvata obtusa, stamine vexillari omnino
libero, germine lineari sessili multiovulato adpresse albo-hirsuto in
stylum glabrum rectum sub apice hamato-recurvum sensim angustato,
leguminibus fere maturis coriaceis bilocularibus pilis albis adpressis
canis reclis et arcuatis vel rarius falcatis erecto-patulis, horizontalibus
et deflexis in eodem specimine calyce eirc. triplo longioribus lineari-
cyhindricis basi apiceque breviter acutatis a latere subcompressis, dorso
ventreque vel sutura seminifera tantum carinatis, seminibus rectangule
reniformibus olivaceis lævibus. %. Aprili-Majo.
Kisil-Arwat, in collibus arenosis, 3. V. 1901, deflorentem et jam
cum leguminibus fere maluris.
572 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (144)
Maasse: Ganze Pflanze 20-22 cm. hoch, obwohl die seitlichen, weit
abstehenden Stengel etwa 30 cm. erreichen; Stengel 2 mm. dick, die
Aeste erheblich schwächer und viel kürzer. Unterste Blätter sammt
ihrem 3 cm. langen Stiele nur 4,2 cm. lang, ihre Theïlblättchen 3,5 mm.
lang bei 3 mm. grösster Breite über der Mitte; mittlere Blätter sammt
dem bis 2,8-2 cm. langen Blatistiele 7-9,5 cm. lang, ihre Theïlblättchen
8x 93,5 mm. lang und unter der Mitte breit bis 41 mm. lang und 4 mm.
in der Mitte breit; oberste Blätter den mittleren gleich, meist jedoch
kürzer gestielt und ihre Blätichen spitzer; Pedunkuli zur Fruchtzeit
(3,5-)5-7 (-10) cm. lang, Traube (4-)6-7(-9) cm., Pedizelli 2 mm. lang;
Kelch 16-17 mm. lang, die 2-2,5 mm. langen Kelchzähne eingerechnet
und 2-2,5 mm. breit; Vexillum und Alae je 23 mm., Carina 21 mm., Hülse
5,9-6 mm. lang und um 3 mm. breit und 2'/ı mm. dick ; Samen 3,5 mm.
lang, 1,4 mm. breit, 0,5 mm. dick.
Die Hülsen scheinen neben ihren als Kiele vortretenden Randnerven
oft noch 2 furchig ; doch ist dieses nur eine Folge des Pressens.
A. Neilreichianus hat auch im trockenen Zustande deutlich gelbe
Blüthen; er steht dem A. ufraënsis Freyn Sint. nahe, ist aber durch das
fast vollständige Fehlen der schwarzen Haare, den niedrigeren Wuchs,
kleinere Blüthen und anders gestaltete im Verhältnis zur Kelchröhre
viel kürzere, auch nicht zurückgebogene Kelchzähne unterschieden.
Die Hülsen sind länger und auch sonst ganz anders; doch sind jene von
A. Neilreichianus fast reif, die von A. ufraënsis noch sehr jung, so dass
dem Vergleiche wenig Wert innewohnt.
Widmung an + Neilreich.
(Fortsetzung folgt !)
973
DIE LAUBMOOSE BADENS
Eine bryogeographische Skizze
D' Th. HERZOG
(Suite.)
459. Amblystegium confervoides Bryol. eur. Ausserordentlich
zarte, confervenartige, glunzlose Ueberzüge von dunkelgrüner
Farbe bildend. Stengel und Aeste sehr dünn fadenförmig, der
Unterlage angepresst, locker beblättert. Blätter feucht aufrecht-
abstehend, trocken anliegend, sehr klein, lanzettlich, lang zuge-
spitzt, ganzrandig; Rippe fehlend. Perichætialblätter ohne Rippe.
Seta kurz und dünn; Kapsel geneigt, länglich, entleert einge-
krümmt.
An schattigen Felsen und Steinen (Kalk) in der niederen Berg-
region zerstreut.
I. Gurtweil-Waldshut (Gerwig u. A. Jäger), Engen (Gerwig),
zwischen Mauchen u. Ober-Mettingen (H.), Donauthal b. Beu-
ron (H.). S?St.Wilhelmsthal (Sickenb.)? cf. 460! V. Schönberg
b. Freiburg häufig (H.), bei Kandern (H.), am Isteinerklotz
spärlich (H.).
460. Amblystegium subtile Bryol. eur. R. 809. Zarte, der Unter-
lage fest anliegende, glanzlose Räschen und Ueberzüge von freu-
diggrüner bis gelbgrüner Farbe. Stengel und Aeste sehr dünn
fadenförmig, weniger entfernt beblättert, Blätter feucht aufrecht
abstehend, trocken anliegend, schmal lanzettlich, lang und fein
zugespitzt, ganzrandig; Rippe fehlend. Perichætialblätter mit Rippe
bis zur Blattmitte. Seta kurz und dünn; Kapsel fast aufrecht,
länglich, trocken nicht eingekrümmt.
574 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉéR.). 1905 (198)
An Wurzeln und Stämmen von Laubbäumen im Bergwald, in
der Ebene sehr selten. Ausnahmsweise auf Steinen.
B. Konstanz (Jack u. Leiner), Salem, Heiligenberg (Jack!);
Hohentwiel (Gerwig), Hohenstoffeln (W. B.), Hohenhöwen
(H.). I. Thalmühle (Gerwig). S. Sehr häufig! Badenweiler
(Gmelin, H.), im ganzen Feldberggebiet (Sickb., H.), Belchen
(Dr W. u. W. B., H.), Schauinsland, Höllenthal, Littenweiler,
Immenthal b/Freiburg, Rosskopf (H.); Ettlingen etc. Auf
dem Feldberg unterhalb der St. Wilhelmer-Viehhütte auch
auf Steinen (H.); vielleicht ist das das A. confervoides von
Sickenberger! E. Im Schlossgarten von Schwetzingen (Sch.).
461. Amblystegium fallax Milde (Amblystegium fluviatile +. fallax
Bryol. eur., Amblystegium Vallisclausæ Husnot R. 812. Kräfliger
als Amblystegium irriguum und filicinum und habituell zwischen
den beiden stehend. Stengel flutend, schwarzgrüne, lockere Rasen
bildend, regelmässig gefiedert; Aeste unter spitzem Winkel abste-
hend, steif. Blätter aufrecht, dicht, derb, aus herablaufendem
Grund breit lanzettlich, nicht gefurcht, ganzrandig; Rippe sehr
kräftig, austretend. Blatillügelzellen differenziert, dickwandig,
gelb. Nur steril.
Untergetaucht in Quellen und Bächen an Steinen, selten.
I. Schaffhausen *(Gerwig). S. Ausfluss des Tilisees (Gerwig);
Moosalb (W. B.). E. Ichenheim (W. B.), Rheinufer b/Karls-
ruhe (W. B.).
162. Amblystegium filicinum de Not. (Hypnum L.) R. 810.
Ausgedehnte, glanzlose Rasen von hellgrüner bis gelblicher Farbe.
Stengel stark rotfilzig, unterbrochen fiederig beästet; Fiedern
zweizeilig abstehend. Stengelblätter fast sparrig abstehend, aus
verengter, herablaufender Basis breit dreieckig-herzförmig, lang
und meist schief zugespilzt, rings klein gesägt, nicht gefurcht;
Rippe kräftig, in die Spitze eintretend. Blattflügelzellen diffe-
renziert, dünnwandig, meist hyalın. Astblätter schmäler, meist
einseitswendig. Seta lang; Kapsel übergeneigt, cylindrisch, trocken
eingekrümml.
An feuchten, quelligen Stellen, an Steinen und auf Holz, von
der Ebene bis ins Gebirge häufig, gern auf Kalk, Formenreich!
Z. B. B. Salem, Frickinger-Ried, Weildorf (Jack), Konstanz
Leiner). I, Hüfingen (Engesser), Hattingen, Thiengen, Engen,
Schaffhausen (Gerwig). S. Höllenthal, Wutachthal beim
(199) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 575
Räuberschlössle, St. Wilhelmstahl, Feldberg (H.); Allerhei-
ligen. V. Ebringen am Schönberg, Thalhausen, Isteinerklotz
(H.). E. Ichenheim (W. B.), Karlsruhe (A. Br.), Leopolds-
hafen, Linkenheim, Wiesloch (Dr Schmid).
463. Amblystegium irriguum Bryol. eur. (Amblystegium fluvia-
tıle var. irriguum R. du Buysson) R. 814. Dunkelgrüne, glanzlose
niedergedrückte Rasen bildend vom Habitus des Amblystegium
fluviatile. Stengel lang, niederliegend, zerstreut beästet; Aeste
dem Stengei fast parallel. Blätter aufrecht, selten schwach einseits-
wendig, derb, aus herablaufender Basis lanzettlich, lang und fein
zugespitzt, entfernt und schwach gezähnt. Rippe kräftig,
den Pfriementeil ausfüllend. Blattzeilen sehr chlorophyllreich,
parenchymatisch, derbwandig; Blattflügelzellen gelb, erweitert,
aber weniger deutlich abgegrenzt. Sela lang; Kapsel übergeneigt,
eylindrisch, trocken eingekrümmt.
An Steinen und Holz in und am Wasser, nicht immer fruch-
tend.
I. Wutachthal (Gerwig). S. Schlüchtthal (Gerwig), Wiesenthal
(H.). V. In einem Brunnentrog in Mundingen (H.). E. Ichen-
heim (W. B.), Karlsruhe (A. Br.). 0. Heidelberg (Jack), Eber-
bach (Leutz).
var. ß. tenellum Schimp. Kleiner. Rippe dünner.
S. Feldberg gegen den Napf (H.), Ettlingen (W.B.). 0. Gundels-
heim a/Neckar *(Röll!).
164. Amklystegium fluviatile Bryol. eur. (Hypnum irriguum
*fluviatile Boul.) R. 813. Ziemlich dichte, dunkel- bis hellgrüne,
meist glanzlose, niedergedrückte Rasen bildend. Stengel und Aeste
fast wie bei Amblystegium irriguum, meist stumpfer. Blätter auf-
recht bis anliegend, nicht herablaufend, lanzettlich, stwmpflich,
ganzrandig; Rippe sehr kräftig, in der äussersten Spitze aufgelöst.
Blatiflügelzellen kaum differenziert. Seta ziemlich lang, Kapsel
übergeneigl, cylindrisch, eingekrümmi.
An Steinen und Felsen in Bächen, besonders in der niederen
Bergregion, nicht selten fruchtend.
S. Kirchzarten (Sickb., H.), Zastlerthal c. frct.! (H.), Oberrieder-
thal c. fret.! (H.), Kriegshalde beim Herzogenhorn, ca.
1200 m. (H.), Rosskopf c. frct.! (H.), Alpersbach am Feld-
berg (H.), Bohrerthal bei Freiburg, Rammersbach bei Staufen
- c. fret.! (H.), Allensbach bei Waldkirch c. fret.! (H.), Murgthal
576 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 (200)
im südl. Schw. (C. Müller!), Geschwend im Wiesenthal (H.).
E. Brunnen in Freiburg (H.), Mooswald bei Freiburg und
Lehen (H.), Hartheim am Rheinufer (H.).
465. Amblystegium hygrophilum (Jur.) Schimp. (Amblyste-
gium saxatile Schimp.). R. 819. In lockeren, wenig glänzenden,
bleichgrünen Rasen oder fast vereinzelt umherschweifend. Stengel
sehr dünn, kriechend, zerstreut beästet, entfernt beblältert. Blätter
aus breit eiförmigem Grunde rasch lang und fein zugespitzt, ganz-
randig; Rippe dünn, über der Mitie endend. Blattzellen sehr
dünnwandig, schmal und prosenchymatisch; Blattflügelzellen
differenziert, rectangulär. Seta lang, geschlängelt; Kapsel geneigt,
cylindrisch, eingekrümmi.
Auf Sumpfboden, die Wurzelstöcke von Carex und anderen
Riedgräsern und faulendes Laub überspinnend, nur in der Ebene,
sehr selten.
E. Im Mooswald (Sickb.), am Rande des Mooswaldes bei Lehen
(H.), Ichenheim (W. B.).
466. Amblystegium Juratzkanum Schimp. R. 820. Etwas
- kräftiger als Amblystegium serpens, in lockeren, meist schön
grünen Rasen wachsend. Stengel kriechend, ziemlich reich beästet,
dicht beblättert. Stengelblätter allseits sparrig abstehend, aus eiför-
miger Basis rasch lang zugespitzt, gegen den Grund schwach
gezähnt, Rippe fast bis zur Spitze reichend, ziemlich dünn. Blatt-
zellen oben prosenchymatisch, gegen den Blatigrund fast
parenchymatisch, an der Insertion gelb und dickwandig. Astblätter
schmäler, eilanzettlich, weit abstehend. Seta mässig lang; Kapsel
übergeneigt, cylindrisch, trocken fast aufrecht.
An feuchten Stellen aufSteinen und Holz, besondersin der Ebene.
I. Laufenmühle bei Thiengen (Jäger, Flora 65). E. Bei Freiburg
(Sickb.), Weingarten (W. B.), Hartheim am Rhein (H.),
Mengen (H.), Schutterwald (H.). 0. Schloss Zwingenberg am
Neckar (Röll!).
467. Amblystegium radicale Mitten (Hypnum P. Beauv.) R. 818.
Im Habitus ähnlich wie Amblystegium Juratzkanum. Rasen nieder-
gedrückt, hellgrün. Stengel niedergebogen, gegen die Spitze klein-
blättrig und reichlich wurzelnd. Aeste aufrecht abstehend, ausge-
zeichnet federig beblättert. Stengelblätter entfernt, sparrig, aus
herzeifürmiger Basis lang und fein zugespitzt, gegen die Basis
schwach gezähnt; Rippe meist in die Blattspitze eintretend. Blatt-
(201)
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, St
zellen wie bei vorigem. Astblätter schmal lanzettlich, sehr lang
zugespitzt, weit abstehend. Seta mässig lang; Kapsel cylindrisch,
übergekrümmt.
Auf faulendem Holz an feuchten Stellen, sehr selten.
B. Bei Salem (Jack). S. Bei Oberzarten (H.).
468. Amblystegium riparium Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 822.
Grösste Art der Gattung !In weit ausgedehnten, flachen, zuweilen
flutenden, schmutziggrünen, fast glanzlosen Rasen. Stengel sehr
lang, zerstreut beästet. Stengelblätler weit abstehend, oft scheinbar
zweizeilig, aus breiter Basis länglich-lanzettlich, allmählig fein
zugespitzt, ganzrandig; Rippe gelb, '/2-*/ı. Blattzellen dünnwandig,
eng prosenchymatisch. Astblätter ähnlich. Seta dicklich; Kapsel
geneigt, länglich, gekrümmt,
An feuchten Orten, über Holz und Steinen, an Bächen, Brun-
nentrögen etc., gemein.
var. e. inundatum Schimp. Stengel sehr verlängert, armästig, sehr
locker beblättert.
E. In einem Brunnentrog flutend, in Wasenweiler (H.).
469. Amblystegium varium Lindb. (Amblystegium radicale Bryol.
eur.) R. 815. Etwas kräftiger als Amblystegium serpens, aber habi-
tuell ihm ähnlich. Ziemlich dichte, meist schmutziggrüne, glanz-
lose bis glänzende, dichte Räschen bildend. Stengel kriechend,
zerstreut beästet. Blätter aus breit herzeiförmiger Basis rasch
schmal zugespitzt, ganzrandig; Rippe grün, in die Spitze eintretend.
Blattzellen parenchymatisch. Sela mässig lang; Kapsel cylindrisch,
übergekrümmt.
An Steinen und über Baumwurzeln, an Mauern etc., nicht
selten, von Amblystegium serpens durch die deutlich entwickelte
Blattrippe und die viel zahlreicheren Blattzellen, welche dem grös-
seren Blatt entsprechen, leicht zu unterscheiden.
I. Wutachthal zwischen Bad Boll u. Wutachmühle (H.). S. Gurt-
weil (Gerwig), Ufer des Feldsees (H.), Steinathal bei Ober-
Mettingen (H.), Rosskopf b. Freiburg (H.); Geroldsau (S.).
V. Schneeburg am Schönberg (H.), Lorettoberg b. Freiburg
(H.), bei Lahr (Werner!). E. Uffhausen (H.), Mooswald (H.),
bei Neuenburg am Rhein (H.). 0. Ehrenburg bei Gundels-
heim am Neckar *(Rölll).
470. Amblystegium serpens Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 817.
Flache, wirre, schmutziggrüne bis gelbliche, glanzlose Rasen und
578 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (202)
Ueberzüge bildend. Stengel kriechend, zerstreut dicht beästet,
dünn. Siengelblätter entfernt, aus eiförmiger Basis lanzettlich,
allmählig gespitzt, meist ganzrandig; Rippe etwa in der Blattmitte
endend, sehr schwach, Blattzellnetz locker parenchymatisch.
Astblätter dicht gestellt. Sela ziemlich lang, purpurn; Kapsel
geneigt, cylindrisch, bogig eingekrümmt.
An Steinen, Holz, Baumwurzeln etc., sehr gemein und formen-
reich.
var. ß. tenue Bryol. eur. Zarter, fast wie Amblystegium subtile. Seta
kurz, Kapsel kaum gekrümmt.
N. Turmberg bei Durlach (A. Br.).
Hypnum Dill. 1718.
Gliederung der Gattung Hypnum (nach Limpricht).
Sporensack mit doppeltem Luftraume. Blätter breit und abgerundet, rippenlos,
nicht fallig, fast ohne Bl.flügelzellen. Flutende Wassermoose.. Scorpidium.
Innerer Luftraum fehlend.
Blätter eilänglich, abgerundet oder mit winzigem Spitzchen, trocken dachzie-
gelig anliegend, nicht faltig, ohne Paraphyllien. Grosse Sumpfmoose.
Stengel mit sphagnöser Aussenrinde. Stengel u. Astenden stechend spitz...
Acrocladium.
Stengel ohne differenzierte Aussenrinde ................... Calliergon.
Blätter kurz u. stumpflich zugespitzt u. meist einseitswendig, selten eirundlich,
mit aufgesetziem Spitzchen u. dachziegelig, Blattflügelzellen spärlich u.
klein, ohne Paraphyllien. Unregelmässig verzweigte Wassermoose.........
Hygrohypnum.
Blätter lang u. scharf, meist pfriemenförmig zugespitzt.
Blätter sparrig abstehend bis zurückgebogen, sellen mit Paraphyllien......
Chrysohypnum.
Blätter nicht sparrig, allermeist sichelförmig-einseitswendig.
Paraphyllien (u. Rhizoiden) meist fehlend. Stengel weitläufig fiederig
beästet.
Rippe lang u. einfach. Meist grosse Sumpfmoose.... Drepanocladus.
Paraphyllien meist zahlreich. Stengel regelmässig fiederig.
Rippe sehr kräftig, Blattflügelzellen gross. Rhizoiden reichlich. Sumpf-
ULONMASSENIODSEFST hen. een Cratoneuron.
Rıppenlos oder sehr kurz doppelrippig. Waldboden u. Felsen.
Blätter tief mehrfaltig. Rhizoiden u. Blatiflügelzellen fast fehlend...
Ptilium.
(203) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 579
Blätter nicht faltig. Rhizoiden u. Paraphyllien spärlich. Blattflügel-
zellen klein, quadratisch. Kalkliebend............. Gtenidium.
Paraphyllien spärlich. Blätter (scheinbar zweizeilig) sichelförmig-einseits-
wendig, Rippe fehlend oder kurz u. doppelt. An mehr trockenen Orten.
Stereodon.
Su. CHRYSOHYPNUM Hampe 1852.
(Campylium Sulliv. 4856).
Schlüssel zu den Arten.
A. Rippe fehlend oder kurz u. doppelt.
a. Kleine Moose; Blätter kaum 1 mm. lang.
I. Blätter scheidig, rings gesägt; Stengel stark wurzelfilzig... H. Halieri.
II. Blätter nicht scheidig, nur am Grunde fein gesägt; St. nicht wurzel-
ZI ee ee eine ee Er H. Sommerfeltii.
b. Grössere Moose ; Blätter 2-3 mm. lang.
I. Blätter allmählig zugespitzt. Sumpfmoos ............. H. stellatum.
II. Blätter plötzlich lang zugespitzt. Auf feuchter Erde u. an Felsen.......
H. protensum.
B. Rippe einfach.
a. Bl.flügelzellen erweitert. Polygam................... H. polygamum.
b. Bl. flügelzellen kaum erweitert. Zweihäusig.
I. Kleines Sumpfmoos. Blätter schmäler; Bl.rippe fast bis zur äussersien
SJ OPA TRUE ne OO na. ae nee ee ee ee H. elodes.
II. Grösseres Kalkmoos. Blätter mit breit eiherzförmiger Basis. Rippe !/2,
ADS An NE ae en Ce ot a ane Rio H. chrysophyllum.
471. Hypnum Halleri Sw. R. 826. Sehr flache und dichte, weitaus-
gebreitete, bläulich-gelblichgrüne Rasen bildend, oft goldig bis tief-
braun gescheckt. Stengel kriechend, der Unterlage fest angeheftet,
sehr dicht beästet. Aeste aufrecht, kurz, dicht beblättert. Alle
Blätter aus breiter, scheidiger Basis plötzlich in eine lanzettliche,
kielig zusammengefaltete und sparrig zurückgebogene Pfrieme
verschmälert, rings gesägt. Rippe fehlend oder als 2 gelbe, kurze
Streifen angedeutet. Sela kurz. Kapsel länglich, leicht gekrümmt.
An Kalkfelsen der oberen Berg- und subalpinen Region, in
Baden nur im Jura, und selten.
I. An Felsblöcken im Wutachthal zwischen Bad Boll und Wutach-
mühle (H.). Zwischen Wildenstein und Beuron im Donau-
thal (C. Müller!).
472. Hypnum Sommerfeltii Myr. R. 827. Sehr zarte, glanzlose,
gelblich-bis graugrüne lockere Rasen vom Habitus des Amblyste-
580 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sér.). 1905 (204)
gium serpens bildend. Stengel sehr dünn, entfernt beästet. Blätter
beinahe sparrig abstehend. an den Astspitzen fast einseitswendig,
aus herzförmiger Basıs rasch lang pfriemenförmig zugespitzt, nur
am Grunde fein gezähnt. Rippe fehlend oder angedeutet (doppelt).
Blattflügelzellen klein, gelblich. Seta bis 2 cm. lang. Kapsel
dünnhäulig, übergekrümmt.
An schattigen, nicht zu feuchten Stellen, an Mauern, auf Stei-
nen, auch auf Löss in Hohlwegen, nicht selten, kalkhold.
B. Insel Mainau (W. B.); Hohentwiel (W. B.). I. Donauthal
(Dr W. u. W. B.). S. Falkensteig (Sickenb., C. Müller!);
Allerheiligen (S.). V. Schönberg b. Freiburg, Kandern,
Heitersheim, Malterdingen (H.). K. Oberschaffhausen (Goll),
Endingen (Sickb.), Wasenweiler (H.). N. Durlach (Gerwig).
0. Wertheim (Stoll), Gundelsheim a. Neckar *(Röll)).
473. Hypnum stellatum Schreb. R. 831. In grossen, weichen,
goldbräunlichen, sellen grünen, meist glänzenden Rasen wach-
send. Stengel aufgerichtet, zerstreut beästet. Blätter gedrängt,
allseilig sparrig abstehend bis zurückgebogen, aus abgerundeter,
verengler Basis breit eilanzettlich, allmählig scharf zugespitzt.
Rippe fehlend oder angedeutet (doppelt). Blattflügelzellen
locker, gelblich. Seta ziemlich lang. Kapsel derbhäulig, überge-
krümmt.
Auf Sumpfwiesen, in Rieden und Torfmooren nicht selten,
selten c. fret.!
B. Salem und Heiligenberg (Jack), Regnatshauserried (H.),
Sierenmoos und Heidelmoos bei Konstanz (H.). I. Hatlingen
(Gerwig). S. Hinterzarten (H.), am Herzogenhorn noch bei
ca. 1300 m. (H.), Todter-Mann c. fret.! (H.), Sägendobel am
Kandel (H.); Ottenhôfen (Dr W.). E.‘ Gottenheimer Ried
c. fret.! (H.), Schallstadt und Rothaus am Rhein (H.), Neu-
reuth und Waghäusel c. fret.! (S. u. Bausch).
474, Hypnum protensum Brid. (Hypnum stellatum ß. protensum
Röhl.) R. 830. Hypnum stellatum habituell sehr ähnlich, aber in
flacheren, meist reingrünen bis gelblichgrünen Rasen. Stengel
sparrig, gegen das Sprossende fast einseitswendig beblättert. Blätter
aus breit-herzförmiger Basis plötzlich sehr lang und fein zuge-
spitzt. Sonst fast wie Hypnum stellatum.
An feuchten, quelligen Stellen im Walde, über Steinen und
zwischen anderen Moosen umherkriechend, wohl oft übersehen.
(205) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 581
S. Im oberen Wutachthal, noch im Gebiet des Granits, an einer
Tuff absetzenden Quelle nahe der Einmündung des Röthen-
bachs (H.), Kapfenberg (H.), Karl-Egonsweg am Feldberg
(H.), Oberriederthal H.).
475. Hypnum polygamum Wils. (Amblysteqium Bryol. eur.)
R. 832. Im Habitus an Hypnum stellatum erinnernd, lockere, hell-
grüne Rasen bildend. Stengel meist aufsteigend, zerstreut lang-
ästig. Blätter nicht sparrig, aufrecht abstehend, aus sehr verengter
Basis eilänglich, allmählig in eine lange, hohlrinnige Pfrieme aus-
gezogen, ganzrandig. Rippe einfach, '/2-°/ı. Blattflügelzellen
goldgelb. Seta lang. Kapsel derbhäutig, stark eingekrümmt.
Auf Sumpfwiesen, besonders in der Ebene, selten.
B. Konstanz (Leiner u. W. B.). E. Neureuth (S.).
var. y. fallaciosum Milde. Grösser. Blätter fast sparrig, an den
Stengel- und Astspitzen meist sichel[örmig-einseitswendig.
E. Auf Torfboden bei St. Georgen bei Freiburg (Sickb.).
476. Hypnum elodes Spruce (Amblystegium Lindb.) R. 828. Vom
Habilus eines kräftigen Amblystegium hygrophilum, in lockeren,
glänzend gelblichen bis bräunlichgrünen Rasen. Stengel und
Aeste sehr dünn. Stengelblätier entfernt gestellt, beinahe sparrig,
an den Sprossenden sichelförmig-einseitswendig, aus eiförmiger
Basis allmählig lanzettlich-pfriemenförmig, gegen die Basis schwach
gezähnt. Rippe einfach, ziemlich kräflig, annähernd vollständig.
Blattfiügelzellen goldgelb. Astblälter gedrängter. Seta bis 3 cm.
lang. Kapsel dünnhäutig, übergekrümmt.
Auf Sumpfwiesen in der Ebene, selten.
E. Mooswald bei Thiengen (Sickb.), bei Wasen weiler (H.), Rhein-
inseln bei Ichenheim (Jäger, Flora 1865).
477. Hypnum chrysophyllum Brid. R. 829. Weit ausgedehnte,
weiche, glänzende, goldbräunliche, selten rein grüne Rasen bil-
dend. Stengel kriechend, ziemlich dicht aber unregelmässig
fiederig. Stengelblätter sparrig abstehend, schwach zurückgebogen,
aus breit herzförmiger Basis ziemlich rasch lang und fein pfrie-
menförmig ausgezogen. Rippe einfach, dünn, '/e. Blattflügel-
zellen gelblich, klein. Astblätter schmäler. Seta ca. 2 cm. lang.
Kapsel dünnhäutig, cylindrisch, wenig eingekrümmt.
An Kalkfelsen und auf deren Detritus, auch auf Löss, an troc-
kenen Abhängen und auf Mauern, weit verbreitet, aber selten
fruchtend.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 1905. 39
ot
Q0
[Ke]
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (206)
I. Donauthal (Dr W. u. W. B.), Hattingen (Gerwig), zwischen
Bad Boll u. Wutachmühle (H.). V. Isteinerklotz, gemein (H.),
Sitzenkirch bei Kandern (H.), Schönberg bei Freiburg (H.).
K. Verbreitet (Goll, H.); c. frct.! bei Oberschaffhausen (H.,
Goll). E. Weissweil (Sickb.), Karlsruhe, Durlach, Wein-
garten (S.). 0. An trockenen Stellen auf Muschelkalk im
Bauland nicht selten (H.).
Suse. DREPANOCLADUS C, Müll. 1851.
(Harpidium Sulliv. 1856).
Schlüssel zu den Arten.
A Blattnugelzellen jehlend 2.2.2 2... ur H. vernicosum.
B. Blattflügelzellen vorhanden.
a. Auf Felsen u. Holz; mit Paraphyllien.
I. Grössere Pflanzen; Bl. stark längsfaltig.............. H. uncinatum.
II. Sehr kleine Pflanzen; Bl. nicht oder wenig längsfaltig H. contiguum.
b. Sumpf- u. Wassermoose; ohne Paraphyllien.
I. Bl.flügelzellen spärlich, ein rudimentäres, flaches Oehrchen bildend.
Sphagnöse Aussenrinde vorhanden.
LÉ DANSE Sy man an rel ee H. revolvens.
2. Zweihäusig.
«. Blätter kürzer gespitzt; Pflanzen kleiner, gelblich-braun ..........
H. intermedium.
ß. Blätter lang u. fein gespitzt; Pfl. kräftiger, schwärzlich-braun......
H. Cossoni.
II. Bl.flügelzellen deutlich differenziert, eine convexe Gruppe bildend.
Aussenrinde meist fehlend.
1. Bl.rippe kräftig.
x. Laub- u. Perichætialbl. längsfaltig, kräftige Pflanzen.............
H. lycopodioides.
8. Laubblätter nicht oder kaum faltig.
* Perichætialbl. längsfaltig.
‚Bl. spitze kurz pfriemenförmig; kleinere Pflanzen.. H. Sendtneri.
Bl. spitze lang pfriemenförmig: kräftige Pflanzen .. H. Wilsoni.
* * Perichætialbl. nicht längsfaltig.
BI. nicht purpurn, ohne Falten, basale Zellen nicht besonders
DOemetzienbe 2. ee lan H. exannulatum.
Bl. purpurn, schwach längsfaltig, basale Zellen locker, fast
REED. WO aA Be H. purpurascens.
(207) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 583
2. Bl.rippe dünn.
e.. Perichætialbl. längsfaltig.
* Bl. deutlich sichelförmig-einseitswendig; Rippe etwas kräftiger...
H. aduncum.
** BI. kaum einseitswendig, flatterig, nur an den Sprossspitzen in
eine sichelförmig - einseitswendige Knospe zusammengewickelt,
Ripperdünner... a. see nen H. Kneiffii.
8. Perichætialbl. nicht längsfaltig. Bl. flatterig oder schwach einseits-
wendig..... Te AA RAT RER H. fluitans.
478. Hypnum vernicosum Lindb. R. 833. In Grösse und Habitus
an Hypnum intermedium und Hypnum Sendineri erinnernd, aus-
gedehnte, meist bleichgrüne bis bräunliche, feucht firnisglänzende
Rasen bildend. Stengel dünn und steif, aufrecht, entfernt fieder-
ästig, ohne Centralstrang und Aussenrinde. Blätter 2-3 mm. lang,
alle sichelförmig-einseitswendig, nicht geöhrt, aus breiter Basis
rinnig-pfriemenförmig, längsfaltig. Rippe über der Mitte endend.
Blatiflügelzellen fehlend. Zellen der Blattbasis gelbrot.
In kalkfreien Sümpfen, recht selten.
B. Regnatshauserried bei Salem (Jack!) Konstanz (W. B.).
E. Ichenheim (W. B.), Daxlanden, Waghäusel (W. B.).
479. Hypnum uncinatum Hdw. R. 837. Ausgedehnte, flache,
freudiggrüne bis gelbliche, seideglänzende Rasen bildend. Stengel
niederliegend bis aufsteigend, fast regelmässig und genähert
fiederästig,; Stengel und Aeste an der Spitze stark hakenförmig.
Blätter ausgezeichnet sichelförmig-einseitswendig, aus eiförmiger
Basis sehr lang und fein pfriemenförmig, stark längsfaltig. Rippe
dünn, meist ?/a. Blatiflügelzellen spärlich, hyalin.
An Felsen, Baumwurzeln und alten Strünken, auf moderndem
Holz, besonders in der Bergregion fast gemein, in der Ebene
seltener.
var. s. plumosum Schimp. und
var. e. plumulosum Bryol. eur. sind kleinere Formen, die meist
weiche, gelbliche Rasen bilden und sich durch sehr dichte Beäs-
tung und kleinere Kapseln auszeichnen.
Im Schwarzwald nicht selten, z. B. Belchen u. Feldberg (H.).
480. Hypnum contiguum Nees. R. 838. Obwohl auffallend durch
seine äussersie Kleinheit (fast wie Hypnum incurvalum) doch
aus der nächsten Verwandtschaft von Hypnum uncinatum. In
nicht zusammenhängenden Ueberzügen an der Rinde von Baum-
584
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (208)
stämmen hinkriechend. Stengel sehr dünn. Blätter sichelförmig-
einseitswendig, schmal eilanzettlich, sehr lang und fein pfriemen-
förmig, nicht oder schwach faltig. Rippe dünn, cu !/a-°/ı. Blatt-
flügelzellen sehr spärlich, hyalin.
An Baumstämmen im Bergwald, selten.
S. An der Notschreistrasse zwischen Schauinsland und Feld-
berg (H.).
481. Hypnum revolvens Sw. (Hypnum intermedium var. revol-
vens Sanio) R. 836. Einhäusig. In Grösse und Tracht wie Hypnum
intermedium, ausgedehnte, weiche, meist purpurn bis glänzend
schwarzrote oder goldbräunlich gefärbte Rasen bildend. Stengel
niederliegend, unregelmässig beästet, mit sphagnöser Aussenrinde.
Blätter dicht, ausgezeichnet sichelfürmig-einseitswendig, bis zur
Basis fast kreisförmig eingekrümmt, aus eiförmiger Basis lang
pfriemenförmig, nicht faltig. Rippe '/s. Blattflügelzellen sehr
spärlich (1-4), hyalin.
Auf Sumpfwiesen und in Rieden, selten.
S. Bei Oberzarten gegen den Silberberg c. fret.! (H.). E. Gotten-
heimer-Ried bei Freiburg (H., In d. Mitt. d. bad. bot. Ver.
No 148 et 149 als A. vernicosum veröffentlicht).
482. Hypnum intermedium Lindb.(Hypnum revolvens var. inter-
medium Ren.) R. 834. Rasen ausgedehnt, gelblich bis bräunlich-
grün, elwas glänzend. Stengel aufsteigend, 8-15 cm. lang, unter-
brochen fiederästig, mit sphagnöser Aussenrinde. Blätter slark
sichelförmig-einseilswendig, nur 2 mm. lang, aus eilänglicher
Basis kurz rinnig-pfriemenförmig, nicht faltig. Rippe dünn, ‘/2.
Blattflügelzellen sehr spärlich, doppelschichtig.
In (meist kalkhaltigen) Sümpfen, selten.
B. Heidelmoos bei Konstanz (Jack) u. Salem (Jack!), beide Fun-
dorte unter Æ. Cossoni von W. Baur. in Mitt. d. bad. bot.
Ver. No 127 u. 128 veröffentlicht, Wollmatinger-Ried (H.).
483. Hypnum lycopodioides Brid. R. 841. Ausgedehnte, meist
stark goldglänzende oder purpurn und braun gescheckte, grüne,
weiche Rasen bildeud. Pflanzen sehr stattlich, meist 10-20 cm.
lang. Stengel aufsteigend, oder untergetaucht und flutend, unre-
gelmässig fiederästig, gedunsen beblättert. Bläller sehr gross, bis
5 und 6 mm. lang, meist sichelförmig-einseitswendig, breit eiläng-
lich, rasch kurz pfriemenförmig zugespitzt, sehr hohl, längsfaltig.
Rippe kräftig. Blattflügelzellen wenig erweitert, braun.
(209) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 585
Auf Sumpf- und Torfwiesen ziemlich selten.
B. Regnatshauser- u. Frickinger-Ried (Jack), Konstanz (Jack u.
Leiner), Radolfzell (Jack), Sierenmoos bei Konstanz (H.).
E. Ichenheim (W. Bl).
484. Hypnum Sendtneri Schimp. R. 839. Grösse und Habitus wie
Hypnum intermedium. Rasen ausgedehnt, schwach glänzend,
grün bis bräunlich. Stengel aufsteigend, unregelmässig und ent-
fernt fiederästig, sleif. Aeste dünn. Blätter ca. 2 mm. lang, sichel-
förmig einseitswendig, aus breit eiförmiger Basis allmählig in
eine rinnige, kürzere oder längere Pfriemenspitze übergekrümmt,
nicht faltig. Rippe kräftig, in der Spitze verschwindend. Blatt-
flügelzellen gelbbraun, eine grosse, gut begrenzte Gruppe bildend.
Auf Sumpf- und Torfwiesen, nicht selten, aber sehr selten
fruchtend.
B. Frickingen bei Salem (Jack!), Paradies bei Konstanz (Leiner).
S. Hinterzarten (Sickb.), Birkenreuthe bei Kirchzarten (H.),
Sägendobel am Kandel (H.). E. Holzhausen (H.), Merzhausen
b. Freiburg (H.), Rothaus u. Hartheim am Rhein (H.), Bruch-
hausen bei Heidelberg (C. Sch.).
485. Hypnum Wilsoni Schimp. (Hypnum Sendtneri var. Wilsoni
Schimp.) R. 840. Stattliche, meist flutende, schmutziggrüne bis
bräunliche, glanzlose Pflanzen von der Grösse des Hypnum lyco-
podioides, bis 30 cm. und länger. Stengel schlaff, unterbrochen
arm gefiedert, langästig. Blätter 3-5 mm. lang, locker gestellt,
sichelförmig-einseitswendig, aus verschmälerter Basis lang lan-
zeitlich und in eine dünne, lange Spitze ausgezogen. Rippe kräftig,
5/1. Blattflügelzellen gut begrenzt.
Auf Schlamm- und Sumpfboden am Rande langsam fliessender
Wasser und in diesen flutend, selten.
E. Ichenheim (W. B.), am Altrhein bei Steinenstadt (H.).
486. Hypnum exannulatum Bryol. eur. R. 848. Habituell fast
wie Hypnum fluitans; Rasen ausgedehnt, . weich, hellgrün bis
bräunlich. Stengel niederliegend, unregelmässig fiederästig. Blätter
meist sichelförmig-einseitswendig, sellener ‚aufrecht, länglich-
lanzettlich, mit schmaler Basis und lang und fein ausgezogener
Spitze, nicht faltig. Rippe kräftig, gelblich, ‘/:-°/:. Blattflügel-
zellen aufgeblasen, hyalin, eine gutl begrenzte Gruppe bildend.
Auf Sumpfwiesen und in Gräben nicht selten, formenreich,
wohl oftübersehen wegen seiner Aehnlichkeit mit Hypnum fluitans.
586 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (210)
S. Hinterzarten (Sickb., H.), Feldberg (H.), Kirchzarten (C. Mül-
ler, H.). E. Weingarten (Leutz).
var. ß. orthophyllum Milde. Meist rauchbraun Sprossenden spitz.
Blätter aufrecht abstehend.
S. Schauinsland bei der Halde (H.).
487. Hypnum purpurascens Limpr. (Hypnum exannulatum 6.
purpurascens Milde) R. 849. Sehr weiche, ausgedehnte, meist rein
purpurne oder grün und purpurn gescheckte Rasen von starkem
Glanze bildend. Stengel niederliegend, unregelmässig fiederästig.
Blätter ca. 3 mm. lang, an den Stengel- und Astspitzen sichel-
förmig-einseitswendig, abwärts fast allseitig flatterig abstehend,
aus eiförmiger Basis allmählig lanzettlich-pfriemenförmig, schwach
längsfallig, rings schwach gesägt. Rippe purpurn, °/ı oder mehr.
An der Blattbasis eine Querreihe stark erweiterter, aufgeblasener
Zellen, welche die Blattflügelzellen gewissermaassen vertreten.
An quelligen, sumpfigen Stellen der subalpinen Region.
S. Feldberg, 1316 m. (Sickb.), Zastlerwand am Feldberg ca.
1420 m. (H.), bein Reinmartihof im Bärenthal (Janzen!),
Stübenwasen (H.), Belchen (H.), eine eigentümlich kurz-
blättrige und steifere Form auf der Insel in Nonnmatt-
weiher (H.).
488. Hypnum aduncum Hedw. R. 844. Schmutziggrüne, kaum
glänzende Rasen bildend, hingestreckt oder flutend. Stengel unter-
brochen fiederig, langästig. Blätter ca. 3 mm. lang, schwach sichel-
förmig-einseitswendig, länglich-lanzettlich, sehr lang pfriemen-
förmig. Rippe gelb, ziemlich dünn, über der Blattmitte endend.
Blattflügelzellen zahlreich, gelb, gut begrenzt.
In Sumpfgräben und auf Sumpfwiesen, zerstreut.
I. Hüfingen (Engesser?!). S. Schluchsee (Engesser), Bärenthal
(H.), Hinterzartner Moor (Sickb., H.), Schurtensee bei Simons-
wald (C. Müller); Zuflucht (Dr W. u. W. B.). E. Waghäusel
(A. Br.).
189. Hypnum Koneiffii Schimp. (Hypnum aduncum x. Kneiffü
Schimp.) R. 845. Habituell etwas an Hypnum cuspidatum erin-
nernd, ausgedehnte, lockere, grüne bis strohgelbe, glänzende
Rasen bildend. Stengel sehr lang, meist schlaff, niederliegend bis
aufsteigend, spärlich kurzästig. Blätter abwärts geschlängelt-flat-
terig abstehend, an den Sprossspitzen zu einer sichelförmig-ein-
seitswendigen, meist stark glänzenden Knospe zusammenge-
(211) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 887
wickelt, eilanzettlich, sehr lang und fein zugespitzt. Rippe sehr
dünn, ‘/2-°/:. Blattflügelzellen hyalin bis gelblich, gut begrenzi.
Auf Sumpfwiesen, an Fluss- und Teichufern zerstreut.
B. Konstanz (Leiner!), Kargegg (H.), Heiligenberg (Jack).
E. Rheinbrücke bei Sasbach (H.), Riegel (H.), Ichenheim
(W. B.).
490. Hypnum fluitans L. R. 851. Weiche, ausgedehnte, gelblich-
bis braungrüne, glänzende Rasen bildend, oft flutend und dann
an den älteren Teilen fast schwärzlich. Stengel dünn, niederlie-
gend oder flutend, unregelmässig fiederästig. Blätter 2-4 mm. lang,
flatterig abstehend, schwach einseitswendig, länglich-lanzettlich,
allmählig lang zugespitzt, in der Spitze gezähnt. Rippe dünn, fast
vollständig. Blattflügelzellen hyalin bis bräunlich, aufgeblasen,
gut begrenzt.
. Auf Sumpf- und Torfwiesen, in Moortümpeln und Gräben etc.
gemein und formenreich, nicht selten fruchtend.
"Als Varietäten unterschieden sind:
var. ß. submersum Schimp. (dazu gehörig var. serratum) u.
a var. y. falcatum Bryol. eur., erstere an der Hornisgrinde u. am
Wildsee beim Ruhstein, letztere bei Konstanz (W. B.).
Suse. CRATONEURON Sulliv. 1856.
Schlüssel zu den Arten.
A: Stengelblätter breit herzförmig-dreieckig, plötzlich schmal zugespitzt. Wurzel-
Blzsvorhanden 2X u nes ne ea H. commutatum.
B. Stengelblätter eiförmig, allmählig lang zugespitzt. Wurzelfilz fehlend.
* a. Wassermoos, flutend. Rippe sehr kräftig, grün......... H. irrigatum.
b. Sumpfmoos. Rippe kräftig, gelblich bis bräunlich......... H. falcatum.
491. Hypnum commutatum Hedw. R. 855. Wird vom Anfänger
leicht mit Amblystegium filicinum verwechselt, unterscheidet sich
jedoch von diesem sofort durch den kräftigeren Wuchs, die stark
längsfaltigen Blätter und papillöse Rhizoiden. Ausgedehnte, gelb-
grüne bis bläulichgrüne, innen ockerfarbene Rasen bildend.
Stengel regelmässig sehr dicht 2-zeilig gefiedert, reich an Para-
phyllien. Stengelblätter aus breit herzförmiger Basis plötzlich
lanzettlich zugespitzt, tief längsfallig, rings fein gesägt. Rippe
kräftig, beinahe vollständig. Astblätter sichelförmig-einseitswendig.
Seta bis 5 cm. lang. Kapsel gekrümmt-cylindrisch, meist horizontal.
588
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (212)
An Tuff absetzenden, quelligen Stellen über Steinen und Holz,
an feuchten Felsen (Kalk und kalkhaltige Gesteine), oft mit
Amblystegium filicinum, Bryum pseudotriquetrum und Eucladium
verticillatum, weit verbreitet.
B. Salem, Heiligenberg, Hödingertobel, Hochbodmann (Jack!),
Konstanz (Leiner), Ueberlingen (H.). I. Brugg u. Hüfingen
(Engesser), Schaffhausen *(Gerwig), wohl im ganzen Jura
verbreitet! S. Hirschsprung (H.), Wilhelmsthal (H.), Haslach-
Simonswälderthal (H.). V. Isteinerklotz (H.), Schönberg bei
Freiburg (H.). 0. Wertheim (Stoll u. W. B.). E. Mühlekanal
in Ichenheim (W. B.).
492. Hypnum falcatum Brid. (Hypnum commutatum ß. falcatum
C. Müll.) R. 856. Lockere, slarre, gelbbraune, schwach glänzende
Rasen bildend, die habituell weit von Hypnum commutatum
abweichen, obwohl die Art demselben sehr nahesteht. Stengel
sehr kräftig, unregelmässig beästet, nicht gefiedert; Stengel- und
Astspitzen hakenförmig. Blätter dicht, sichelförmig-einseitswendig,
aus eiförmiger Basis allmählig lang zugespitzt, gegen die Basis
gezähnt. Rippe kräftig, gelbbraun. Blatiflügelzellen stark ver-
dickt und getüpfelt, gelbbraun. Seta bis 3 cm. lang. Kapsel geneigt,
länglich und gekrümmt.
An sumpfigen, quelligen Stellen auf Kalk, nicht häufig.
I. Mühlekanal in Thiengen (Gerwig). S. St. Wilhelmsthal (C.
Müller!), Wittenbachtobel bei St. Wilhelm (H.). E. Sumpf-
wiesen bei Daxlanden (W. B.)
493. Hypnum irrigatum Zeit. (Hypnum napæum Limpr., Hypnum
virescens Boul., Hypnum commutatum x. fluctuans Bryol. eur.)
R. 858. In flutenden, schwarzgrünen Rasen vom Habitus eines
Cinclidotus aquaticus, jedoch schwächer. Stengel bis 30 cm. lang,
starr, unregelmässig beäslet, mit der Hauptachse parallel laufenden
Aesten, bis unterbrochen gefiedert. Stengelblätter derb, schwach
sichelförmig-einseitswendig, aus eiförmiger Basis allmählig lang
lanzettlich, am Grund undeutlich faltig, ältere Bläller an unteren
Stengelteilen fast bis auf die Rippe zerstört. Rippe sehr kräftig.
meist grün, stielrund, in der äussersten Spitze verflacht und hier
erlöschend.
In kalten Gebirgsbächen flutend, selten.
S. Im Zastlerloch am Feldberg unterhalb der Zastlerhütte (H.).
(Fortsetzung folgt.)
589
LEBERMOOSE aus den PYRENÄEN
gesammelt im
Sommer 1203
Von
Karl MÜLLER, in Freiburg i. B.
Wir kennen heute aus dem grössten Teil von Europa z. T. recht
ausführliche Berichte über die Verbreitung der Lebermoose. Mit Aus-
nahme der Schweiz, deren Lebermoosflora bislang noch nicht einheitlich
zusammengestellt ist, sind es nur noch die wenig besuchten europäischen
Gebiete über die wir entweder gar keine oder nur spärliche hepati-
cologische Mitteilungen besitzen. Es wird noch eine geraume Zeit dauern,
bis auch die Moosflora der unbekannteren Gegenden wenigstens so
weit bekannt ist, dass man auf sicherer Basis ruhende Vergleiche der
Floren anstellen kann.
Zu den Gebirgen, deren Lebermoosflora wenig bekannt ist, gehören
auch die Pyrenäen. Trotzdem schon seit über 60 Jahren namhafte
Botaniker das Gebirge bereist haben und auch in der letzten Zeit fast
alljährlich dort Lebermoose gesammelt werden, ist doch die Hepati-
cologie der Pyrenäen erst im Werden begriffen. Wir können deshalb
jetzt schon, ohne allzu grosse Phantasie, mit Sicherheit annehmen,
dass sowohl die Artenzahl, wie die Anzahl der Fundorte bei weiteren
Forschungen in dem abwechslungsreichen Gebirge und in den daran
anschliessenden Vorbergen und im Flachlande sehr rasch steigen wird
und dass dann die Lebermoosflora der Pyrenäen, gleich der des Alpen-
zuges, der britischen Inseln und der Skandinavischen Halbinsel zu
den arlenreichsten in Europa zu zählen sein wird.
Da seit der Zusammenstellung der pyrenäischen Lebermoose von
Spruce schon über '/s Jahr hundert verflossen ist, wäre es wohl nötig
eine neue Zusammenfassung zu schaffen und diesem Zwecke soll nach-
stehender Beitrag dienen, in welchem manche Arten neu für den ganzen
Gebirgszug aufgeführt sind!. Auch eine neue herrliche Art hatte ich das
! Die aus den Pyrenäen noch nicht publizierlen Arten sind in der folgenden
Zusammenstellung durch grossen Druck gekennzeichnet. -
590 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (2)
Glück hier zu finden. Da ich den ganzen Pyrenäenzug durchwandert
habe, war mir Gelegenheit gegeben in vielen Gegenden Moose zu sammeln,
aus welchen bis jetzt nur sehr wenig resp. gar nichts bekannt war.
Fegatella Raddi.
1. Fegatella conica Corda. (Conocephalus conicus Neck.).
Frankreich: An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen
Roncesvalles Z' und. Bei Larrau in den West-Pyren. Bei Cauterets. Im
Dorf Gavarnie. Im Cirque de Gavarnie. Pont de Napoleon bei Luz. Am
Weg von Luz nach Barèges. Vallée du Lys bei B.-d.-Luchon. Im Tale
von St. Engrace. Castel vieil bei B.-d.-Luchon. In einer Schlucht auf der
Nordseite des Cannigou pl. 4. Bei Taurinya südlich von Prades, an
einem Brunnen.
Spanien: An der Strasse von St.-Sebastian nach Lasarte.
Lunularia Micheli.
2. Lunularia vulgaris Mich. (L. cruciata Dum.).
Frankreich: Bei Larrau in den West-Pyren., am Weg nach dem
Col de Larrau. An einem Bächlein in Luchon. St.-Michel-de-Cuixa auf
der Nordseite des Cannigou c. flor. fem.!
Spanien: Monte Uhlia bei St.-Sebastian. Bei Hernani südlich von
St.-Sebastian an Mauern. An der Strasse südlich von Lasarte bei
St.-Sebastian.
Die Pflanze ist in den Vorbergen der Pyrenäen und in den daran
anstossenden Bergländern Spaniens ziemlich verbreitet und kommt hier
auch zur Sporangienbildung, während sie weiter im Norden nur ein-
geschleppt ist und soviel ich weiss nie Sporogone bildet.
Dumortiera Nees.
3. Dumortiera hirsuta (Ser.) Nees. (D. irrigua (Wils.) Nees.).
Frankreich : Im Tal von St.-Engrace an triefend-nasser Stelle, an
einer Quelle. (14. Aug. 1903).
Dieses in Europa so seltene Lebermoos wurde von Spruce schon bei
B.-d.-Bigorre gesammelt. Die Pflanze ähnelt selır einer schlaffen Wasser-
form der Fegatella conica ist aber davon durch die Zartheit und das
Fehlen der Spaltöffnungen neben anderen Merkmalen leicht zu unter-
scheiden.
Preissia Corda.
4. Preissia commutata Nees. (P. quadrata Scop.).
Frankreich: An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen
Roncesvalles ca. 300 m. An der Fahrstrasse nach Larrau in den West-
Pyren., überall an Felsen und auf Erde c. sporang. cop. Am Weg von
(3) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN. 591
Larrau nach dem Col de Larrau. Im Tale des Malagar-River bei Accous,
an Kalkfelsen. Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Zwischen Dorf
und Cirque de Gavarnie ca. 1400 m. Im Cirque de Gavarnie. Zwischen
Gavarnie und Luz, an der Strasse bei Pont de Napoléon, sehr reichlich
und üppig fruchtend! An der Strasse von Luz nach Barèges. Im Vallée
du Lys bei B.-d.-Luchon.
Marchantia Linne.
5. Marchantia polymorpha L.
Bei Larrau in den West-Pyren. Bei Cauterets. Bei Luz in einem
Strassenbächlein. Im obersten Teil des Tales von St.-Engrace.
6. MARCHANTIA PALEACEA Bert.
Zusammen mit Preissia an der Strasse nach Larrau mit Brutbechern,
an Steinen und Felsen zwischen Strasse und Bach, ziemlich häufig. Im
unteren Teile des Tales von St. Engrace, an verschiedenen Stellen.
Nach Mitteilung von Herrn Prof. Dowin ist diese Pflanze in den Ost-
Pyrenäen von Herrn Crozals schon gesammelt, aber bis jetzt noch nicht
pnbliziert worden. Sie wird vielleicht an ähnlichen Plätzen noch in
manchen Gegenden der Pyrenäen zu finden sein, da sie ja in den
südlichen Ländern nicht gar zu selten vorkommt. An den derben
Thalluslappen von weit hellerer Farbe als bei M. polymorpha ist die
Pflanze ohne weiteres von der letzt genannten zu unlerscheiden,
während das Vorhandensein von Brutbechern sie von Preissia leicht
(rennen lässt, mit der sie ofl innig vermengt wächst.
Aneura Dum.
7. Aneura palmata Nees.
Bei Cauterets auf faulem Holz. Südlich von B.-d.-Bigorre in den Wäldern
bei ca. 1100 m. Gascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon mit Scap. umbrosa.
8. Aneura multifida Dum.
Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon, auf Steinen in einem Bächlein.
9. Aneura pinguis Dum.
An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen Roncesvalles ca. 300 m.
An der Strasse nach Larrau auf Kalkfelsen. Im Tal des Malagar River
bei Accous, an Kalktuff. An der Strasse von Gavarnie nach Luz auf
Eucladium. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
Metzgeria Raddi.
10. Metzgeria furcata (Raddi) Lindbg.
Frankreich : Pyren. orient. In einer Granitschlucht auf der
Nordseite des Cannigou.
Spanien: Im Walde oberhalb Roncesvalles, an Buchen.
11. Metzgeria conjugata Lindbg.
Frankreich : Im Tale von St.-Engrace. An Granit zwischen
Cauterets und Pont-d’Espagne. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Am
Weg von B.-d.-Luchon nach der Fontaine d’Amour.
592 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (4)
12. Metzgeria pubescens Raddi.
Frankreich: Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. Im
Tal der Gave d’Ossou& bei Gavarnie. Neben der Cascade d’Enfer bei
B.-d.-Luchon, auf Gneis.
Pellia Raddi.
13. Pellia Fabroniana Raddi (Pellia calycina Tayl.).
Frankreich : Bei St.-Jean-Pied-de-Port, an der Strasse nach
Roncesvalles. An der Strasse nach Larrau. An einem Bächlein im Dorfe
Gavarnie.
Spanien: An der Strasse von St.-Sebastian nach Lasarte. Südlich
von Lasarte an Kalktuff. Am Monte Uhlia bei St.-Sebastian. An dem
Höhenzug nordwestlich von Irun am Ocean.
14. PELLIA NEESIANA Limpr.
Frankreich: Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre ca. 1200 m.
Blasia Linné.
15. Blasia pusilla L.
Frankreich: In den Westpyrenäen, an der Strasse nach Larrau.
Gymnomitrium Corda.
16. Gymnomitrium concinnatum Corda.
Frankreich: An Granit an der Strasse von Cauterets nach Pont
d’Espagne (Form mit teilweise abgerundeten Blattzipfeln, wie bei
G. obtusum). Zwischen Lac de Gaube und « les Oulettes de Vignemale »,
auf Granit.
Marsupella Dum.
17. Marsupella Funckii Dum.
Frankreich: Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau.
Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon.
Spanien: An dem Höhenzug nordwestlich von Irun am Ocean.
18. Marsupella emarginata Dum.
Frankreich : Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau.
Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne.
19. Marsupella aquatica Schffn.
Frankreich : Gascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Rue d’Enfer,
reichlich an Gneisfelsen.
Spanien: Zwischen Valcarlos und Roncesvalles, neben der Strasse
(Form mit sehr stark abgerundeten Blattlappen).
20. Marsupella erythrorhiza Schffn.
Frankreich: Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei
B.-d.-Luchon.
(5) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN. 593
Alicularia Gorda.
21. Alicularia scalaris Corda.
Frankreich : Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau.
Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon.
Spanien : Zwischen Valcarlos und Roncesvalles neben der Strasse
an Felsen. 3)
22. ALICULARIA MULLERIANA (Schffn.) (Nardia Mülleriana Schffn.)
Frankreich: West-Pyrenäen. An der Strasse von St.-Jean-Pied-
de-Port gegen Roncesvalles, an Felsen im Strassengraben bei ca. 300 m.
Ziemlich reichlich in auffallenden, purpurroten oder grünen Rasen
(10. Aug. 1903. C. M.).
Eine Beschreibung dieser schönen Pflanze findet man von Prof. Schiffner
in Oesterr. bot. Zeitschrift 1904.
Southbya Spr.
23. Southbya stillicidiorum (Raddi) Ldbg. (S. tophacea Spr.).
Frankreich: An der Strasse nach Larrau auf Kalkfelsen. Im Tal
des Malagar River bei Accous, an Kalktuff ziemlich reichlich.
Spanien : Zwischen St.-Sebastian und Lasarte an Kalktuff.
Diese Pflanze wurde anfangs für sehr selten gehalten, nun aber ist
sie aus den Ländern am Mittelmeer von zahlreichen Stellen bekannt,
namentlich aus Oberitalien, Corsica und Sardinien. Auch in Portugal
wird sie angegeben. In den Vorbergen der Pyrenäen auf französischer
Seile ist sie weit verbreitet und ebenso in den Gebirgen Navarras. Sie
wächst fast stets auf Eucladium oder anderen Moosen mit compacter
Rasenbildung und ist leicht erkenntlich an der lichtgrünen Farbe und
der dichten aber regelmässigen Beblätterung. Wie viele Lebermoose
enthält auch diese Pflanze ein wohlriechendes ätherisches Oel.
Aplozia Dum.
24. Aplozia cordifolia Dum.
Frankreich : Auf Granit in kaltem Wasser zwischen Lac de
Gaube und Hourquette d’Ossoué ca. 2100 m. Sehr reichlich. Zwischen
Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon c. 2000 m.
Diese Pflanze findet sich in fast allen hohen Gebirgen Europas, von
der Sierra Nevada bis an den Kaukasus, von Oberitalien bis nach
Lappland. Ueber Island. Grönland und Alaska ist sie verbreitet, in
Alaska ist sie nach Macoun ziemlich häufig und ebenso soll sie nach
Stephani (Sp. hep. II, p. 62) auch in Japan gar nicht selten sein.
25. Aplozia atrovirens Dum.
Frankreich: An der Fahrstrasse nach Larrau in den West-
Pyren. an schatligen Kalkfelsen. Zwischen Dorf und Cirque de Gavarnie,
auf Kalkfelsen bei ca. 1400 m.
Spanien: An Kalkfelsen neben der Strasse zwischen St.-Sebastian
und Lasarle. d.
59% BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Que seR.). 1905 (6)
26. Aplozia riparia Dum.
Frankreich : Zwischen Dorf und Cirque de Gavarnie mit
Loph. Müller ca. 1400 m. An einem Bächlein im Dorfe Gavarnie mit
Fissidens grandifrons. Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre auf Kalkgrus
c. per. ca. 1200 ın.
27. Aplozia sphærocarpa Dum.
Frankreich: Zwischen Luz und Col du Tourmalet auf Erde an der
Strasse ca.1900 m. Am Weg von B.-d.-Luchon nach der Fontaine d’Amour.
28. Aplozia antumnalis Heeg.
Frankreich:In den Wäldern nördlich vom Pie d’Anie auf faulem
Holz c. per. cop. in Geselischaft von Odontoschisma denudatum.
29. Apiozia obovata (Hook).
Frankreich: Cascade d’Enfer bei B-d-Luchon auf Granit am Bache
verbreitet. Offenbar ist Aplozia obovata in den Pyrenäen noch mehrfach
zu finden, keineswegs ist sie aber hier häufig, wie sie in der Litteralur
angegeben wurde. Auch Herr Down, der die Pyrenäen oft schon besucht
hat, hält die Pflanze für selten, wie sie es auch in den übrigen Gebirgen
Europas ist, in denen sie vorkommt. Herr Professor Douin fand sie bis
jetzt nur im Dep. Ariège (&langs de Rabassoles).
30. Aplozia crenulata Dum.
Frankreich: An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port nach Ronces-
valles c. per. ca. 300 m. mit Ceph. bicuspidata. Zwischen Luz und Col du
Tourmalet ca. 1800 m.
Spanien: An dem Höhenzug nordwestlich von Irun, am Ocean c. per.
Monte Uhlia bei St.-Sebastian, in Hohlwegen mit Ceph. bicuspidata.
Lophozia Dum.
31. Lophozia Mülleri (Nees) Dum.
Frankreich : Zwischen Dorf und Cirque de Gavarnie ca. 1400 m.
mit Apl. riparia.
32. Lophozia Hornschuchiana (Nees) Schffn. (Loph. bantriensis Steph.)
Frankreich : Zwischen Lac de Gaube und »lesOulettes de Vignemale«
ca. 2000. m. Zwischen Dorf und Cirque de Gavarnie ca. 1400. m. Zwischen
Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon. ca. 2000 m.
33. Lophozia alpestris (Schleich.) Steph.
Frankreich : Zwischen Pont-d’Espagne und Hourquette d’Ossou&
am Vignemale. Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-
Luchon. ca. 2000 m.
34. Lophozia inflata Howe.
Frankreich: An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen Ron-
cesvalles bei nur ca. 300 m. c. per. zusammen mit Alicularia Mülleriana.
35. Lophozia porphyroleuca Schffn.
Frankreich: Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre, auf faulen Baum-
stümpfen bei 1200—1300 m.
36. Lophozia incisa Dum.
Frankreich : Unterhalb Pont-d’Espagne bei Cauterets. Cascade
d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
37. LOPHOZIA GRACILIS (Schleich.) Steph.
Frankeich : Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre ca. 1200 m.
(7) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN. 595
38. Lophozia Flærkei (W. et M.) Steph.
Frankreich : Zwischen Pont-d’Espagne und Hourquette d’Ossou&
am Vignemale. Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-
Luchon ca. 2000 m. Zwischen Luz und Col du Tourmalet.
39. Lophozia lycopodioides (Wallr.) Steph.
Frankreich: Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-
Luchon ca. 2000 m.
40, Lophozia barbata (Schmid.) Dum.
Frankreich : Im Tal der Gave d’Ossou6 bei Gavarnie. An Felsen
zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Im Walde südlich von B.-d.-
Bigorre. ca. 1200 m. in der Schlucht unterhalb Castel vieil bei B.-d.Luchon.
Am Weg ins Vallee du Burbe bei B.-d.-Luchon. ca. 650 m. Im Vallee de
Lys bei B.-d.-Luchon. In einer Granitschlucht auf der Nordseite des
Cannigou in den Ostpyrenäen.
44. Lophozia quinquedentata (Thed.) Schffn. (Loph. Lyoni Steph.).
Frankreich: Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne g. Im Walde
südlich von B.-d.-Bigorre ca. 1200 m. Zwischen Luz und Col du Tourma-
let J'. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
Sphenolobus Steph.
42. Sphenolobus minutus (Crantz.) Steph.
Frankreich : Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Im Walde
südlich von B.-d.-Bigorre bei ca. 1200 m.
43. Sphenolobus exsectus (Schmid.) Steph.
Frankreich : In den Wäldern nördlich vom Pic d’Anie, auf morschem
Holz. Auf morschem Holz und an Felsen in den Wäldern südlich von
B.-d.-Bigorre ca. 1200. m. Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Auf
morschem Holz bei der Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Im Vallée de
Lys bei B.-d.-Luchon.
44. SPHENOLOBUS EXSECTÆFORMIS (Breidl.) Steph.
Frankreich : Zwischen Cautereis und Pont-d’Espagne mit Scap.
Helvetica.
Diese Pflanze scheint, je mehr man auf sie achtet, fast ebenso weit ver-
breitet zu sein, wie Sph. exseclus, wenn sie auch meist spärlicher als
diese auftritt. Der Standort in den Pyrenäen scheint der westlichste zu
sein, nach Osten findet sie ihre Verbreitungsgrenze nach den bisherigen
Beobachtungen im Kaukasus. Auch diese Pflanze findet sich bisher in
keiner Lebermoosanzeige aus den Pyrenäen publiziert. Herr Crozals soll
sie in den Östpyrenäen schon vor mir gefunden haben, wie Herr Prof.
Douin mir güligst mitteilte.
Plagiochila Dum.
45. Plagiochila asplenioides Dum.
Frankreich : Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. Zwischen
Cauterets und Pont-d’Espagne. Im Tale der Gave d’Ossou& bei Gavarnie.
Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre. ca. 1200 m. Am Weg von B.-d.-
Luchon nach der Fontaine d’Amour. Im Vallée de Lys bei B.-d.-Luchon.
Zwischen Luz und Col du Tourmalet. An der Strasse von Ax-les-Thermes
nach Mérens. Zwischen Prades und Fuss des Cannigou.
596 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (8)
Spanien: Am Monte Uhlia bei St.-Sebastian. Im Walde oberhalb Ron-
cesvalles ca. 870 m.
Lophocolea Dum.
46. Lophocolea minor Nees.
Frankreich : Zwischen Prades und Fuss des Cannigou auf Erde.
47. Lophocolea bidentata Dum.
Frankreich : Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. Im Vallée
de Lys bei B.-d.-Luchon. Zwischen Prades und Fuss des Cannigou.
48. Lophocolea heterophylla Dum.
Frankreich : Am Weg von B.-d.-Luchon nach der Fontaine d’Amour.
In der Schlucht unterhalb Castel vieil bei B.-d.-Luchon.
Spanien: Am Monte Uhlia bei S. Sebastian.
Chiloscyphus Corda.
49. Chiloscyphus polyanthus Corda.
Frankreich : In einem Bächlein in den Wäldern nördlich vom Pic
d’Anie. In einer Quelle unterhalb Pont-d’Espagne bei Cauterets.
Spanien: Im Walde oberhalb Roncesvalles.
Harpanthus Nees.
50. Harpanthus scutatus Spr.
Frankreich : Auf faulem Holz bei der Cascade d’Enfer bei B.-d.-
Luchon mit Ceph. leucantha.
Anthelia Dum.
51. Anthelia julacea (Lightf.) Dum.
Frankreich : Rue d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Zwischen Rue d’Enfer
und Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon. ca. 2000 m.
52. Anthelia Juratzkana (Limpr.) Trev. (Anth. nivalis Ldbg.).
Frankreich : Oestlich von der Hourquette d’Ossou& am Vignemale
bei ca. 2000 m.
Gephalozia Dum.
59. Cephalozia leucantha Spruce.
Frankreich : In den Wäldern nördlich vom Pic d’Anie auf faulem
Holz mit Calypogeia suecica. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon auf faulem
Holz c. per. mit Harpanthus scutatus Spr. und Scap. umbrosa.
Diese Art ist überall wo sie gefunden wurde selten. Bei genauerem
Suchem ist sie jedoch sicher noch an manch anderen Stellen in den Pyre-
näen zu finden. Sie ist durch die kleinzelligen (15 y.) Blätter und die
dreikantigen relativ grossen Perianthien meist leicht erkenntlich.
54. Gephalozia media Ldbg.
Frankreich : Auf faulem Holz am Weg von B.-d.-Luchon nach der
Fontaine d’Amour.
(9) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN. 597
Auch diese kleine Pflanze ist sicher in den Pyrenäenwäldern weiter
verbreitet, ebenso wie in den übrigen Gebirgen Europas.
55. Gephalozia bicuspidata Dum.
Frankreich : Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Zwischen Pont-
d'Espagne und Hourquette d’Ossou& am Vignemale.
. Spanien : Monte Uhlia bei St.-Sebastian, häufig in Hohlwegen.
Nowellia Mitt.
56. Nowellia curvifolia (Dicks.) Mitt. (Cephalozia curvifolia Dum).
Frankreich: In den Wäldern nördlich vom Pic d’Anie an mehreren
Stellen.
Odontoschisma Dum.
57. Odontoschisma denudatum Dum. (Sphagnæcetis communis ß
macrior).
Frankreich : In den Wäldern nördlich vom Pic d’Anie, auf faulem
Holz mit Gemmen.
Galypogeia Gorda.
58. Calypogeia trichomanis Corda. (Kantia trichomanis Gray).
Frankreich: In der Schlucht beim Castel vieil bei B.-d.-Luchon.
59. CGALYPOGEIA FISSA Raddi. (Kantia calypogea Ldbg.).
Frankreich: Auf:einem Waldweg von Bagnieres-de-Luchon nach der
Fontaine d’Amour.
In einem warmen Klima, wie es bei Luchon und überhaupt in den
französischen Vorbergen der Pyrenäen herrscht, muss diese Art sicher
weit verbreitet sein. Genaueres Suchen in diesen Gegenden wird kaum
erfolglos sein. Durch die an der Spitze eingeschnittenen Stengelblätter
ist diese Art meist mit blossem Auge leicht erkenntlich. Unter dem Mi-
kroskop sind die sehr kleinen Amphigastrien charakteristisch. Duterte
führt in Rev. bryolog. 1887 aus den Ostpyrenäen (Amélie-les-Bains) ein
Calyp. trichomanis var. fissa auf, womit vielleicht diese Art gemeint ist.
60. GALYPOGEIA ARGUTA Nees und Mont.
Frankreich: An der Strasse von S.-Jean-Pied-de-Port gegen Ronces-
valles bei ca. 300 m.
Spanien : In einem Hohlweg am Monte Uhlia bei S. Sebastian mit
Apl. crenulata und Ceph. bicuspidata.
Diese Art ist ganz auffallend an ein mildes maritimes Klima gebunden.
Sie wurde von Madeira bis nach Norwegen längs des Oceans an verschie-
denen Stellen gesammelt. Auch von warmen Stellen in Oberitalien wird
sie angegeben und von Sardinien wurde sie kürzlich von Dr. Herzog mit-
gebracht. Das Auffinden der Pflanze an den genannten Stellen in den
Pyrenäen hat deshalb nichts merkwürdiges an sich.
Durch die eigentümliche bleichgrüne Farbe, das überaus zarte Gewebe
und den kleineren Wuchs ist sie leicht erkenntlich. Eine gule Beschrei-
bung findet man z. B. in Kaalaas, Hep. Norvegiæ p. 203.
61. GALYPOGEIA SUECICA (Arn. ei Perss.) C. M. (Kantia suecica
Arn. et Perss.).
BULLETIN DK L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 1905. A)
598 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me séR.). 1905 (10)
Frankreich : Auf faulem Holz in den Wäldern nördlich vom Pic
d’Anie mit Cephal. leucantha Spr. Auf faulem Holz neben der Cascade
d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Neu für Frankreich.
Die rasche Vermehrung der Standortsanzahl seit der Publikation der
Pflanze, liess sie auch in den Pyrenäen vermuten. Sie wurde bis jetzt
soweit mir bekannt ist, in Schweden, Schottland, Niederösterreich, Bayern,
Baden und in der Schweiz aufgefunden.
Die Pyrenäenpflanzen sind etwas kräfliger, von mehr grüner Farbe
und die Blätter sind an der Spitze fast wie ausgebuchtet. Die iypische
Calyp. suecica ist klein, gelbgrün und die Blätter sind an der Spitze oft
kurz zweizähnig. Die Form der Amphigastrien ist bei den Pyrenäen-
pflanzen ganz typisch.
Sehr schwer, für mich bis jetzt unmöglich, ist die Unterscheidung der
Calypogeia Mülleriana Schffn. von C. suecica. Mir ist bis jetzt überhaupt
rätselhaft, welche Pflanze Herr Prof. Schiffner unter Cal. Mülleriana ver-
steht, denn eine von Herrn Prof. Schiffner gütigst geschenkte Probe,
welche diese Pflanze enthalten sollte, enthielt nur C. trichomanis. Allem
Anscheine nach steht Cal. suecica der Cal. Mülleriana nahe oder ist viel-
leicht eine kleinere Form derselben, die nur auf Holz gefunden wurde.
Das Zellnetz soll bei Calyp. Mülleriana grösser sein als bei Cal. suecica,
entsprechend der Grösse der Pflanze. Die Amphigastrien von Cal. suecica
zeigen auf der Aussenseite meist einen stumpfen Zahn oder Höcker, wie
er von Calyp. Mülleriana nicht angegeben wird. Vielleicht ist darin ein
Unterschied zu finden.
Mastigobryum Nees.
62. Mastigobryum deflexum Nees. (Bazzania triangularis Gr.).
Frankreich : An Felsen zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne.
Im Vallée de Lys bei B.-d.-Luchon. Zwischen Rue d’Enfer und Cascade
du Cœur bei B.-d.-Luchon. ca. 2000 m. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
Lepidozia Dum.
63. Lepidozia reptans Nees.
Frankreich : In Wäldern nördlich vom Pic d’Anie, auf faulem Holz.
Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Im Walde südlich von B.-d.-Bi-
gorre ca. 1200 m. Vallée de Lys bei B.-d.-Luchon.
Blepharostoma Dum.
64. Blepharostoma trichophyllum Dum.
Frankreich : Bei Cauterets auf faulem Holz. Cascade d’Enfer bei
B.-d.-Luchon.
Ptilidium Nees.
65. Ptilidium ciliare Hpe.
Frankreich : Auf Erde unterhalb Pont-d’Espagne bei Cauterets.
(11) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN. 599
Zwischen Pont-d’Espagne und Hourquetie d’Ossou& am Vignemale.
Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-Luchon. ca. 2000 m.
Auffallenderweise ist diese Pflanze, soviel ich weiss, bis jetzt nur von
einem Standort in den Pyrenäen angegeben gewesen. Sie ist aber offen-
bar hier ziemlich verbreitet, wie auch in den übrigen Gebirgen Europas.
Diplophylleia Trevisan.
66. Diplophylleia obtusifolia (L.) Trev.
Frankreich: Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. An der Strasse
beim Castel vieil bei B.-d.-Luchon c. per. cop.
67. Diplophylleia taxifolia (Wahl.) Trev.
Frankreich : Zwischen Pont-d’Espagne und Hourquette d’Ossou6
am Vignemale.
Diese Pflanze findet sich nur in höheren Gebirgen, oft mit Dipl. albicans
zusammen. Sie ist, wie es scheint, bis jetzt in den Pyrenäen noch wenig
beobachtet worden.
68. Diplophylleia albicans (L.) Trev.
Frankreich : An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen Ron-
cesvalles. ca. 300 m. Im Tal von St.-Engrace. Am Weg von Larrau nach
dem Col de Larrau. In Wäldern nördlich vom Pic d’Anie. Im obersten
Teil des Gave d’Issaux-Tales, nördlich vom Pic d’Anie. Zwischen Cauterets
und Pont-d’Espagne. Zwischen Pont-d’Espagne und Hourquette d’Ossou&
am Vignemale. Im Walde südlich von B.-d.-Bigorre. ca. 1200 m. Cascade
d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
Spanien: An dem Höhenzug nordwestlich von Irun, am Ocean. Am
Monte Uhlia bei St.-Sebastian. Im Walde oberhalb Roncesvalles.
Scapania Dum.
69. Scapania subalpina Dum.
Frankreich: Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon c. per.
In sehr typischer Form, auf sandigen Felsen neben dem Bache. Bis
Jetzt war meines Wissens nur die var. undulifolia in den Pyrenäen ge-
sammelt worden.
70. Scapania irrigua Dum.
Frankreich: Auf Erde bei der Rue d’Enfer, am Weg nach der Cas-
cade du Cœur, ca. 2000 m. Eine zu Scap. subalpina übergehende Form.
71. Scapania dentata Dum.
Frankreich : Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne. Cascade
d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur
bei B.-d.-Luchon. ca. 2000 m.
72. Scapania undulata Dum.
Frankreich : Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei
B.-d.-Luchon.
73. Scapania nemorosa Dum.
Frankreich : Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. Im
Tal von St.-Engrace. Im obersten Teil des Tales der Gave d’Issaux.
Zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne, an Granit. Im Vallée de Lys bei
600 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). 1905 (12)
B.-d.-Luchon. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. In der Schlucht beim
Castel vieil bei B.-d.-Luchon.
Spanien : Am Monte Uhlia bei S. Sebastian, auf Sandstein. An dem
Höhenzug nordwestlich von Irun, am Ocean. Zwischen Valcarlos und
Roncesvalles, neben der Strasse.
74. Scapania aspera Bernet.
Frankreich: Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. An der
Strasse nach Larrau. In St.-Engrace, an einer Mauer. (Uebergang zu
Sc.æquilobu.) AnKalkblöcken im Walde nördlich vom Pie d’Anie.ca. 1600 m.
Sehr reichlich! Im obersten Teil des Tales der Gave d’Issaux. nördlich
vom Pic d’Anie (Uebergang zu Scap. æquiloba). Im Walde südlich von
B.-d.-Bigorre. ca. 1200 m. Zwischen Luz und Col du Tourmalet.
Spanien: An Kalkfelsen und Buchenwurzeln in dem Tale von Izalzu
nach dem Col de Larrau.
75. Scapania æquiloba Dum.
Frankreich: Am Weg von Larrau nach dem Col de Larrau. Zwischen
Dorf und Cirque de Gavarnie ca. 1400 m. Vallée de Lys bei B.-d.-Luchon.
Zwischen Luz und Col du Tourmalet.
Spanien : An Kalkfelsen am Bache oberhalb Izalzu.
76. SCAPANIA HELVETICA Gott.
Frankreich : Unterhalb Pont-d’Espagne bei Cauterets auf Erde mit
Sphen. exsectæformis. ca. 1100 m.
Lange Zeit war diese Art nur aus den Alpen bekannt. In den letzten
Jahren konnte sie aber aus verschiedenen anderen Gebirgen Europas
nachgewiesen werden. Auch in den Pyrenäen war sie bis dahin un-
bekannt.
77. Scapania umbrosa Dum.
Frankreich: Zwischen Rue d’Enfer und Cascade du Cœur bei B.-d.-
Luchon. Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon, mit Aneura palmata, Harpan-
thus scutatus, Cephalozia leucantha und Calypogeia suecica.
Radula Dum.
78. Radula complanata Dum.
Frankreich : An der Strasse nach Larrau, an Bäumen. Im Tal der
Gave d’Ossoué bei Gavarnie. Im obersten Teil des Gave d’Issaux-Tales. Am
Weg ins Vallée de Burbe bei B.-d.-Luchon. Am Weg von B.-d.-Luchon
nach der Fontaine d’Amour. Cascäde d’Enfer bei B.-d.-Luchon.
Spanien: Im Walde oberhalb Roncesvalles, an Bäumen.
79. RADULA LINDBERGIANA Gott.
Frankreich : An Granitfelsen zwischen Cauterets und Pont-d’Es-
pagne. Auf Granit zwischen Pont d'Espagne und Hourquette d’Ossoué am
Vignemale. Zwischen Ax-les-Thermes und Mérens, an Granitfelsen. In
einer Granitschlucht auf der Nordseite des Cannigou.
Leider sind alle Pflanzen, die ich hier zu R. Lindbergiana gestellt habe,
steril und die Bestimmung entbehrt deshalb der gewünschten Sicherheit.
Da ich aber R. Lindbergiana schon sehr oft in andern Ländern gefunden
habe, glaube ich doch, dass die Pyrenäen-Pflanzen auch hierher gehören.
Durch etwas schwächeren Wuchs und durch eigentümliche gelbe Farbe
ist diese Art charakterisiert. Solange Pflanzen mit Perianthien oder g'
Aehren vorliegen, bietet die sichere Bestimmung keine Schwierigkeiten.
(13) KARL MÜLLER. LEBERMOOSE AUS DEN PYRENAEN, 601
Wenn das Material aber ganz steril ist, Kann man beide Arten schwer
unterscheiden. Heeg gibt für À. Lindbergiana eine Zellenweite von 21 y
bis 24 y an, für R. complanata bis 30 y. Das sind aber keineswegs unter-
scheidende Merkmale, denn fast die Hälfte typischer À. complanata, die
ich daraufhin prüfte, zeigt ebenfalls ein Zellnetz von 20--22 # Weite. Im
Habitus sind sterile Pflanzen noch am besten zu unterscheiden.
Madotheca Dum.
80. Madotheca levigata Dum.
Frankreich : An der Strasse nach Larrau. Im Tal von St.-Engrace.
Im Vallée de Lys bei B.-d.-Luchon (Blätter herzförmig, Blattöhrchen ein-
gerollt!). Am Weg von B.-d.-Luchon nach der Fontaine d’Amour. In der
Schlucht beim Castel vieil bei B.-d.-Luchon, an Gneisfelsen, 650 m. In
einer Granitschlucht auf der Nordseite des Cannigou.
Spanien : In dem Tal südlich vom Col de Larrau, an Kalkfelsen.
81. Madotheca rivularis Nees.
Frankreich : An einer Felswand (Gneis) im Tal der Gave d’Ossou6
bei Gavarnie ca. 1500 m., reichlich in 10 cm. tiefen Rasen. Cascade d’Enfer
bei B.-d.-Luchon (Perianthmündung kaum crenuliert!) Beidemal die var.
‚simplicior Zetterstedt.
Diese Varietät ist die Landform der gewöhnlichen M. rivularıs und
sollte von rechtswegen als Typus betrachlet werden, während die Wasser-
form nur durch den veränderten Standort den anderen Habitus erhielt,
und deshalb als Varietät angesehen werden sollte.
82. Madotheca platyphylla Dum.
Frankreich : An einem Nussbaum an der Strasse nach Larrau.
300 m. Im Tal von St.-Engrace c. per. Zwischen Dorf und Cirque de Ga-
varnie. ca. 1400 m. Im Tal der Gave d'Ossoué bei Gavarnie. Im obersten
Teil des Tales der Gave d’Issaux nördlich vom Pic d’Anie. (det. Prof.
Schiffner.) Am Weg ins Vallée de Burbe bei B.-d.-Luchon. ca. 650 m.
Cascade d’Enfer bei B.-d.-Luchon. Cascade du Coeur bei B.-d.-Luchon.
Vallee de Lys bei B.-d.-Luchon (det. Prof. Schiffner). In der Schlucht beim
Castel vieil bei B.-d.-Luchon. In einer Granitschlucht auf der Nordseite
des Cannigou.
Spanien : Zwischen Valcarlos und Roncesvalles, an der Strasse. An
einem Baum in der Gegend von Ochagavia. Im Walde oberhalb Dorf Ron-
cesvalles. ca. 870 m., an Buchen. (det. Prof. Schiffner.)
var. maior Lindbg.
Frankreich: An der Strasse nach Larrau (det. Prof. Schiffner.) Am
Weg von B.-d.-Luchon nach der Fontaine d’Amour. Vallée de Lys bei
B.-d.-Luchon. (det. Prof. Schiffner.) In einer Granitschlucht auf der Nord-
seile des Cannigou. (det. Prof. Schiffner.)
Trotz eifrigen Suchens gelang es mir nicht die bei uns so verbreitete
M. Baueri in den Pyrenäen aufzufinden. Auch nach M. Jackü und
M. Thuia richtete ich vergebens mein Augenmerk. Ob die zwei erst ge-
nannten Arten noch soweit im Westen Europas vorkommen ist fraglich,
dagegen ist M. Thuiu eine westeuropäische Art und es ist deshalb wahr-
scheinlich, dass sie in den Pyrenäen vorkommt. Sie soll nach Mitteilung
von Herrn Prof. Schiffner am meisten mit M. levigata Verwandtschaft
aufweisen.
602 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905 (14)
Lejeunea Lib.
83. Lejeunea serpyllifolia Lib.
Frankreich : An Felsen zwischen Cauterets und Pont-d’Espagne.
Zwischen Gavarnie und Luz im »Chaos« neben der Strasse. Südlich von
B.-d.-Bigorre ca. 1200 m. Zwischen Luz und Col du Tourmalet. In der
Schlucht unterhalb Castel vieil bei B.-d.-Luchon. In einer Granitschlucht
auf der Nordseite des Cannigou.
Es ist nicht unwahrscheinlich, dass in den Pyr. orient. auch L. Roset-
tiana vorkommt, da dieses seltene, zierliche Pflänzchen z. B. auch bei
Bedarieux (Hérault) in Südfrankreich gefunden wurde.
Frullania Dum.
84. Frullania tamarisci Dum.
Frankreich: An der Strasse von St.-Jean-Pied-de-Port gegen Ronces-
valles. An der Strasse nach Larrau. Im obersten Teil des Gave d’Issaux-
Tales. Zwischen Gavarnie und Luz an der Strasse. Zwischen Cauterets
und Pont-d’Espagne. An der Strasse von Arreau nach dem Col d’Aspin.
Am Weg ins Vallée de Burbe bei B.-d.-Luchon. Vallée de Lys bei B.-d.-
Luchon. Strasse von Ax-les-Thermes nach Mérens. Auf der Nordseite des
Cannigou, massenhaft.
Spanien: In dem Tal südlich vom Col de Larrau.
85. Frullania fragilifolia Tayl.
Frankreich : Auf Granit unterhalb Pont-d’Espagne bei Cauterets.
An Daunen im Walde westlich vom Col d’Aspin bei B.-d.-Bigorre. ca.
1300 m.
86. Frullania dilatata Dum.
Frankreich : An der Strasse nach Larrau. Im Vallee de Lys bei
B.-d.-Luchon. Am Weg von Luchon nach der Fontaine d’Amour. Zwischen
St.-Girons und Rimont, an Bäumen. Zwischen Prades und Fuss des Can-
nigou. In einer Granitschlucht auf der Nordseite des Gannigou elc.
Spanien : Im Walde oberhalb Dorf Roncesvalles.
Anthoceros Mich.
87. Anthoceros levis L.
Spanien : An der Strasse zwischen Valcarlos und Roncesvalles-Pass-
höhe bei ca. 490 m. Mit 4,5—5 cm langen Kapseln!
Aus dieser Gattung dürften sich in dem in Betracht kommenden Ge-
biefe noch einige Arten nachweisen lassen, wie z. B. A. Husnoti,
A. dichotomus, À. cæspilicius.
Freiburg i. Br. Weihnachten 1904.
603
PLANTE HASSLERIANÆ
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
2
_D' Emıne HASSLER, D’AARAU (SUISSE)
ade 1885 à 190O2
ET PUBLIÉES PAR
le Prof. D° R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Alchornea triplinervia (Spreng) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 379; Antidesma triplinervium Spreng. in Neue
Entdeck. If, 116.
Var. y Janeirensis (Casar.) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 380; A. Janeirensis Casaretto Nov. Stirp. Bras.
dec., p. 10.
Frutex 2-3 m. in rupestribus pr. Tobaty, Sept., n. 61664 spec oi
Frutex 2-4 m. in rupestribus pr. Tobaty, Sept., n. 61665 spec
Var. irieuranoides nob.
Foliis ut in var. 8 genuina Muell. Arg. petiolis 2-4 cm. longis, stylis
ovario triplo vel quadruplo tantum longioribus 5-6 mm.
Affinis A. Iricurane Casar. differt foliis haud pubescentibus, ovario puberulo
haud tomentoso, stigmatibus haud valide papillosis.
An sit A. triplinervia Muell. Arg. mere varietas A. {ricuranæ Casar.
Arbor dioica 10-25 m. spec. & in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 737:
eod loco n. 3374; spec. © arbor 10-12 m. in dumetis ad marginem silvæ San
Bernardino, Febr., n. 407.
Alchornea castaneæfolia A. Juss.
A. Juss. Tent. Euphorb., p. 42; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 383.
Var. 8 genuiua Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 383.
Frutex 3-4 m. flos albus, in dumetis humidis insulæ Chaco-y, Aug., n. 7160.
604 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉéR.). 1905 (596}
Adelia membranifolia (Muell. Arg.) nob.
Ricinella membranifolia Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 306.
Var. spinosa nob.
Apice ramulorum spinescente.
Arbor dioica parva vel frutex 4-6 m. flos flavescens, in silva riparia humida
pr. Concepcion, Sept., n. 7328 spec. à et 7328a spec. Q.
"forma hirsuta.
Pedicellis calycibusque dense hirsutis foliis duplo majoribus, limbo 145/30
120/35 95/40 mm.
Spec. &. Arbor dioica 6-8 m. flos albus, in silvis pr. Caraguatay, Oct., n. 3558.
Spec. ©. Arbor 6-8 m. diam. 0,1-0,3 m. flos albus, in silvis pr. Caraguatay,
Oct., n. 3430.
Acalypha villosa (Jacq. emend.) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 339; Jacq. Amer. 254, tab. 183, fig. 61.
Var. à genuina Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 8.
Frutex an suffrutex 2-4 m., monoicus, in silvis ad marginem fluminis Apa,
Nov., n. 7859. flor. masc. et 7859 a flor. fœm.
Acalypha lagænsis Muell. Ars.
Flor. Bras. XI, 2, p. 367...
Suffrutex 0,3-0,6 in silva in colle Santo Tomas pr. Paraguary, Dec., n. 6562.
Var. grandifolia nob.
Petiolis 70-85 mm. limbus 80/60 100/70 110/80 mm.
Suffrutex 4-1,5 m. in silvis pr. Caraguaty, Oct., n. 3322.
Acalypha peruviens Nees et Mart.
Nov. Act. Nat. Cur. XI, 36; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 355.
Suffrutex procumbens 0,2-0,4 m. antheræ albæ, in silvis Cordillera de Altos,
Febr., n. 3856. !
Acalypha dimorpha Muell. Arg.
Flor. Bras. X], 2, p. 355.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in campo silvatico Sierra de Maracayu, Oct., n. 5125.
Acalypha communis Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 23; Flor. Bras. XI, 2, p. 349.
Var. tomentosa Muell. Arg.
Linnæa 1. c. Flor. Bras. XI, 2, p. 349.
Suffrutex 1-2 m. ad ripam lacus Ypacaray, Dec., n. 3660.
forma longepetiolata nob.
Petiolis 45-60 mm. longis, limbo supra calvato, subtus tomentoso, caulibus et
petiolis brevissime sed dense tomentosis, inflorescentiis fœmineis longissimis ad
25 cm. longis, bracteis profundius incisis 7-9 mm. longis (in fructu).
Suffrutex 4-2 m. in campo pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 5705 a.
Var. hirta (Spreng) Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 23; Flor. Bras. XI, 2, p. 350; A. hirta Spreng. Cur.
post. 315 non Cavan.
(597) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANA, 605
stylis purpureis.
Suffrutex 0,5-1 m. in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2986; in dumelis
pr. Arroyo Mocoy, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4906.
stylis luteis.
Suffrutex 0,3-0,8 m. in campis Cordillera de Altos, Febr., n. 6073 et 1944.
forma hirsutissima nob.
-Caulibus dense et longe hirsutis, foliis magis membranaceis, stylis purpureis.
Suffrutex 0,2-0,4 m. in campo Apepu (flumen Tapiraguay), Aug., n. 4337.
>
Var. agrestis (Mor.) Chod.
Plant. Hassler. I, p. 97; Morong. sub spec. in Enum. Plants. coll. Par.,
p- 225.
Suffrutex 1-1,5 ın., in dumetis pr. Igatimi, Dec., n. 5664.
Var. brevipetiolata nob.
Affinis var. fomentose, differt foliis brevissime petiolatis, petiolis 3-5 mm.
longis, foliis basi cuneatis, mollibus, limbis 90/50 70/38 80/32 mm.
Suffrutex 0,8-1,2 m. in campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec.,
n. 8313.
Var. guaranıtica nob.
Foliis membranaceis, ovatis, breviter acutis, subcalvatis, longepetiolatis
25-20 mm., caulibus longe et molliler, pilis patentibus, hirsulis, racemis masculis
ce. 45 em. longis, pedunculo nudo longo, stylis luteis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in silva collis Cerro-hu pr. Paraguary, Dec., n. 6946; in
campis pr. flumen Jejui guazu, Dec., n. 5705.
Var. interrmedia Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 350.
forma grandifolia.
Limbis late ovatis basi subeordatis, 125/115 1410/85 90/65 mm.
Suffrutex 2-3 mm. in silvis in regione cursus superioris fluminis Apa, Jan.,
n. 8377.
Acalypha multicaulis Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 53: Flor. Bras. XI, 2, p. 354.
Var. & genuina Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 354.
Suffrutex repens 0,2-0,4 m. in dumetis et ruderis Cordillera de Altos, Febr.,
n. 6059; ad ripam lacus Ypacaray, Aug., n. 3206.
Var. 8 tomentella Muell. Arg. À
Suffrutex 0,05-0,3 m. in dumetis humidis pr. Tobaty, Sept., n. 6355.
Acalypha glandulosa nob. spec. nov.
Suffrutex caulibus basi lignescentibus glabrescentibus, dein dense glanduloso-
pilosis pilis ad 0.5 mm. Ig.; stipulæ subulatæ basi glanduloso ciliatæ ceterum
plus minus dentatæ vel tantum glanduloso-ciliatæ, 5 mm., pelioli supra canalicu-
lati dense glanduloso pilosi ad 15-35 mm. Ig.; limbus ovato-triangularis acutus,
apiculatus argute serratus basi retusus, glanduloso-ciliatus supra pilis eglandu-
losis sparse et adpresse pubescens, subtus dense, albide, molliter pubescens, nervo
medio basin versus magis glanduloso-piloso, 42/29 55/35 45/22 60/40 mm. ;
racemi spiciformes masculini axillares pedunculo 5-8 mm., spica 70-85 mm., lg.
diam. 2,5 mm. ; racemus foemineus terminalis subsessilis ad 55 mm. lg. ; bracteæ
606 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme séR.). 1905 (598)
fere usque ad basin palmatisectæ lobis linearibus longiuscule glanduloso
pilosis.
0,5-0,8 m. in silvis pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6689.
Var. brevistachya nob.
Similis præcedenti sed folia pro rata brevius petiolata; argutius serrata
racemi crassiores 42/3 mm., racemo fœmineo æquali.
Suffrutex 0,8-1 m. inter rupes pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec.,
n. 6689 a.
Acalypha paraguariensis nob. nov. spec.
E caudice incrassato oritur caulis herbaceus simplex vel vix ramosus, basi
teres superne sulcatus, compressus, pilis sparsis donatus; stipule filiiformes ad
8 mm. longæ; petioli supra canaliculati pubescentes 1-2 cm. Ig.; limbus ovato-
oblongus basi obtusus subretusus denticulatus, supra glabrescens, subtus imprimis
in nervis puberulus minute glanduloso pellucide punctatus, basi 5que nervius,
nervis lateralibus tenuibus exsculptis; 60/25 45/15 60/28 ınm.; spicæ mascu-
line axillares pedunculo 2 mm.; pars florifera 8-12 mm. 1,5 mm. lat.; fœminea
terminalis subsessilis in anthesi ad 35 mm. longa, fructifera 70 mm. longa;
bracteæ fœmineæ lobis vix ad medium pertinentibus, dorso breviter puberulis
linearibus subobtusis.
Affinis A. communi Muell. Arg. differt foliorum forma et serratura, bracteis
minus profunde fissis.
Suffrutex 0,5-0,6 m. in dumetis in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7973. Unicum !
Acalypha Hassleriana Chod. spec. nov.
Suffrutex 1-2 mm. viscoso glandulosus, pilis ad !/3-t/2, apice longiuscule glan-
dulosis; stipulæ filiformes integræ, glanduloso pilosæ 1 em. longæ, vix !/s mm.
late, patentes. basi leviter dilatatæ; petioli 4-6 cm. longi angulati supra leviter
sulcati glanduloso pilosi ; limbus herbaceus vel chiartaceus cordalus basi profunde
emarginatus rotundato auriculatus, crenatus, crenis apice breviter mucronatis,
2 mm. longis, supra pilis adpressis glandulosis sparsis conspersus, subtus molliter
pubescens pilis glandulosis raris intermixtis, basi palmatinervius 5-7 nervis
medio 5-6 ramoso, nervis lateralibus nervillis parallelis numerosis conjunctis,
60/70 85/70 110/70 mm.; inflorescentiæ androgynæ axillares pedunculo ad
25-35 mm. longo, cylindrica 50-70 mm. longæ, 4-5 mm. crassæ, basi bracteam
foemineam unicam ferentes; ovarium hirsutum; styli glabri flabellatim divisi
lacinulis lævibus apicem versus tenuissimis spica feeminea terminalis subsessilis
55/6 mm.; bractea feminea lobis lanceolato-linearibus ad ?/s pertinentibus
dorso breviter glandulosis apice longe apiculatis et glandulosis.
Ex affinitate A. communis Muell. Arg. valde distincta spica terminali fæminea
et spieis androgynis basi fl. © unicam ferentibus.
Suffrutex 1-2 m. ad ripam fluminis Jejui guazu, Dec., n. 5678.
Tragia Hassleriana Chod. nov. sp.
Suffrutex basi ima lignescens; e caudice oriuntur caules simplices erecli ad
0,3-0,5 m. longi, pilis patulis densius hirsuti, basi ad 4 mm. longi; internodia
3-5 cm. longa; stipulæ triangulari lanceolatæ, inferiores ovato-triangulares 4/3
7/3 5/2 mm. glabratæ siccæ brunneæ; superiores sericeæ vel pubescentes; petioli
15-20 mm. longi, foliorum superiorum 5-6 mm., et breviores: limbus ovato-
deltoideus vel suborbicularis basi late retusus subinæquilateralis supremorum
foliorum ovatus, crenatus, denticulis apice subcallosis, discolor utroque facie
dense sed breviter tomentosus, subtus pallidior, basi distincte quinquenervus;
nervi mediani duo in foliis petiolatis et superioribus limbi marginem ad medium
altingentes, rarius in inferioribus ?/s limbi marginem att., nervis palmalis
(399) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 607
nervillis minus exsculptis plus minus subtus areolatus; racemi axillares brevius-
culi ad 20 mm. longi, rachi hirsuta supra basin (3 mm.) florem feemineum gerentes
ceterum densiuscule floriferi ; floris feeminei pedicellus 5-6 mm. longus bractea
2-3 mm. longa extus hirsuta intus glabra; ovarium maturum hirsutum lobis
calyeis linearibus 6, hirsutis; flore masculo subsessili segmentis 6 extus pilosis
intus glabris lanceolato-oblongis acutiusculis; stamina 4-6, filamentis glabris,
antheris extrorsis triplo longioribus.
Nulli arcte affinis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5107.
Tragia tristis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 410.
forma subvolubilis.
Suffrutex 0,3-0.8 m. in arenosis Cordillera de Piribebuy, Dec., n. 6645.
forma volubilis.
Suffrutex volubilis 0,5-1 m. in silva in collibus pr. Tobaty, Sept., n. 6311.
Tragia sp.
Aff. Tragie bahiensis, ob flores femineos deficientes non certe determinandum
verisimiliter spec. nova.
Suffrutex volubilis 1-2 m. in dumetis pr. Chololo, Jun., n. 6911.
Tragia Uberabana Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 417.
Suffrutex 0.3-0,6 m. in campis Cordillera de Altos, Febr., n. 6072; in campo
montana pr. Tobaty, Sept., n. 6315.
Var. discolor nob.
Foliis supra subcalvatis, pilis paucis basi glanduliferis conspersis, subtus dense
et brevissime alhido-tomentosis, in nervatura hispidis.
Herba vel suffrutex 0,3-0,4 m. in campo Vaqueria Capibary, Sept., n. 4413.
Var. macrophylla nob.
Foliis inferioribus oblongo ovatis longe petiolatis 15-35 mm. superioribus
lineari lanceolatis apice obtusis brevissime petiolatis, vel subsessilibus; limbi
inferiores 65/45, 80/35 mm. superiores 80/30 60/25 45/15 mm., juniores
subtus brevissime albido tomentosi.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7726.
Tragia bahiensis Muell. Arg., n. 7726.
Linnæa XXXIV, 182; Flor. Bras. XI, 2, p. 416.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6458.
Notre plante qui montre une tendance à devenir volubile, s'étant trouvée dans
des sables nus, sans autre plante qui aurait pu lui servir d'appui pour s'élever,
est devenue décombante.
Var. subsessilis nob.
Foliis brevissime petiolatis 1-3 mm. vel sessilibus, limbis ovato triangula-
ribus basi cordatis 55/35 45/25 25/17 mm.
Suffrutex 0,2-0,3 m. in dumeto in collibus pr. Paraguary, Dec., n. 6486.
Tragia Sellowiana (Klotzsch) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 405; Bia Sellowiana Klotzsch in Erichr. Arch.
1841, p. 190.
608 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (600)
Suffrutex volubilis 2-4 m. flos flavovirens, in silva Cordillera de Altos, Febr.,
n. 3924.
Tragia volubilis (L emend) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 412; L. Spec. Plant. 980.
Var. Serra Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 935; T. Serra Poæp. et Endl. Nov. Gen. III, 20,
t. 223; Flor. Bras. XI, 2. p. 413.
Suffrutex volubilis 2-4 m. in dumetis Cordillera de Altos, Dec., n. 3643.
Var. guaranitica nob.
ad var. Serra vertens.
Foliis subintegris, haud grosse dentatis, sed denticulatis, minus longe petio-
latis, limbis 70/30 60/20 30/11 mm.
Suffrutex volubilis 2-3 m. in silva in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7766.
Var. tenuifolia Muell. Arg.
Flor. Bras XI, 2, p. 414.
Suffrutex volubilis 3-4 m. folia pilis urentibus, in ale in regione cursus
superioris fluminis Apa. Dec., n. 8105.
Var. genuina Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, 935; Flor. Bras. XI, 2, p. 413.
Suffrutex volubilis 1-2 m. in dumetis Cordillera de Altos, Febr., n. 3873 et
3925
Dalechampia ulmifolia nob. spec. nov.
Caulibus terræ circinatim incumbentibus dein vix adscendentibus, tenuibus
pubescentibus novellis dense pubescentibus; stipulis lanceolatis basi dilatatis
subinde dentem vel aliam lateraliter ferentibus, à mm. longæ 1-1,5 late; petioli
pubescentes 2-8 mm. longi; limbus herbaceus cordatus vel ovato-cordatus
rarius subtrilobus, lobis brevibus, margine crenato-serratus, dentibus latiusculis
subdenticulatus interdum obtusus, supra et subtus pilis brevibus sparsis
glabrescens, 50/38 32/25 25/20 mm.; inflorescentiæ terminales pedunculo
30-30 mm. longo puberulo tenui; bracteæ late cordatæ trilobæ vel subtrilobæ
lobis vix ad !/a pertinentibus argute dentatis, in nervis pubescentibus 14/16 mm.;
flores foeminei sepalis ad 10 profunde peclinatis limbo angustissimo lineari lobis
subeylindrieis quam glandulæ terminales 3-5 plo longioribus sed angustioribus
diametrum limbi æquantibus longe hirsutis; ovarium dense sed breviter vestitum
stylo puberulo apicem versus sensim incrassato; stigma vix dilatatum oblique
truncatum obtuse trigonum; flos masculus 5 fidus extus vix pubescens, columna
brevissima quam fasciculum antherarum brevior.
Affinis D. caperoniæfoliæ Muell. Arg. sed sepala distincte et peculiariter pecti-
nata.
Suffrutex procumbens, 0,2-0,3 m. braclee flavo-virentes, in arenosis pr.
Valenzuela, Jan., n. 6949.
Dalechampia guaranitica nob. spec. nov.
Decumbens dein erecta caulibus laxe hirsutis, striatis pauci ramosis; stipulæ
lanceolato-lineares acutæ 3-5 patentes petiolo æquilongæ vel paullo breviores,
longis pilis ciliatæ; petioli ut caulis et nervi rubescentes, 3-5 mm. longus dorso
hirsutus; limbus sparse et inconspicue pilosus pedatus ad 5/6 trisectus, foliis
membranaceis lobis lateralibus erecto-adscendentibus subfalcatis nervo mediano
basi excentrico, nervo alio e basi exteriore lobi nascente alio sub parallelo,
(601) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 609
35/12 49/15 50/12. intermedio plus quam !/: longiore oblongo basi constricto
plus minus apice subito atienuato vel subrotundato, nervis lateralibus 7-9 adscen-
dentibus, 65/12 50/10 65/18 mm. interdum oppositis vel sæpius alternis, margine
loborum argute serrata, serratura subapiculata apice piligera; inflorescentiæ
4-2 cm. pedunculatæ, pedunculo patenter hirsuto ; braclee 2 lalissime ovatæ
basi subcordatæ breviler trilobæ serrato ciliatæ extus plus minus dense hirsutæ
vel glabrescentes, 15/15; flores fœminet lobis 8-12 calycinis lineari oblongis
profunde pectinatis utroque latere ce. 5 dentatis, dentibus linearibus apice glan-
duligeris cilialis et tomentosis; stylus subæqualis apice leviler incrassatus ; flores
masculini breviter pedicellati sepalis 5 glabrescentibus, staminibus in columnaın
breviter connatis.
Species affinis D. goyazensi a quo differl imprimis foliis trisectis, calycis
laciniis numero aliisque.
Suffrutex volubilis vel procumbens, 0,3-0,5 m. bracteæ cerinæ brunneo
striatæ, in campo Apepu (Tapiraguay), Aug., n. 4334.
Dalechampia goyazensis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 643.
Suffrutex 0,3-0,5 m. bracteæ involucrales flavescentes, in campo Ipe hu,
Sierra de Maracayu, Nov., n. 5256 a.
Dalechampia Hassleriana Chod. spec. nov.
Fruticans, sarmentosa caulibus levibus pubescentibus ad 3 mm. crassis; slipul®
triangulares-lanceolatæ 3-5 mm. longæ basi 1 mm. latæ pubescentes margine
ciliatæ patentes; petioli 3-5-7 cm. longi ad 1.5 erassi, substriati pubescentes;
limbus compositus 3 foliolalus chartaceus, exterioribus sessilibus inæquilateris
ovatis, nervo excentrico, alio exteriore extus ramoso, supra breviter, sublus
molliter pubescens, 75/40 55/30 45/28 mm., inlermedio elliptico vel elliptico
oblongo, 90/35 50/30 60/30 mim., omnibus margine inconspicue denticulatis,
denticulis vix exsertis ad 1/3-1/3 mm. longis, À mm. distantibus; inflorescentiæ
pedunculo 5-7 cm. longo pubescente substriato petiolo plus minus æquilongo;
bracieæ latiores quam longæ cordatæ ad 1/: partem trilobæ 25 mm. longæ et
25 mm. late extus pubescenles intus glabrescentes. foliaceæ; florum © calycis
lobi 10-16 basi connati, pectinato dentati, segmentis dimidium limbi vel magis
æquantibus apice glanduligeris, demum quam limbus longioribus strigoso-
hirsutis pilis robustis; ovarıum pubescens, stylo triplo brevius, stigma late et
breviter infundibiliforme; sepala fl. g' 5 valvata antheris cc. 30; capsula laie
iricocca pubescens sepalis persistentibus brevior parietibus lignosis duris;
semina subglobosa diam. 3,5-4 mm., lineis albis sinuosis delineata, levia haud
nitida.
Affinis D. olfersiane Muell. Arg., differt sepalis numerosioribus, petiolo
longiore, foliolis lateralibus aliisque.
Suffrutex 3-4 m. volubilis, bracteæ virides, in dumeto propre flumen Cor-
rientes, Dec.. n. 5852.
Dalechampia Passiflora nob. nov. spec.
Frutex sarmentosus, caulibus junioribus breviter griseo tomentosis vel pubes-
centibus; stipulæ lanceolato triangulares 3 mm. longæ, 1,5 mm. latæ caducis-
simæ; petioli 5-25 mm. longi pilis flavicantibus dense tomentosi; limbus tripar-
titus, lobis lateralibus plus minus patentibus extus auriculatis profunde cordatus
sinu lato vel angustiore 10-15 m. profundo; pars indivisa 5-10 mm., lobi
laterales ovales inæquilateri 55/28 35/20 25/11 mm.. medianus ellipticus, vel
lanceolatus vel obovatus 35/22 55/25 25/12 mm., omnibus integris membra-
naceis, junioribus dense tomenlosis, adultis supra pubescentibus subrugosis,
subtus velutinis; inflorescentiæ pedunculo 25-30 mm. tomentoso; bracteæ
latissimæ 15-16 mm. longæ 23 mm. latæ extus tomentosæ margine dense ciliatæ
el interdum glanduloso fimbriatæ i. e. brevissime denticulatæ, nervis coloratis
610 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (602)
striatæ; flos femineus calvce ad 10-11 lobo lobis inæqualibus fere usque ad basin
liberis longiuscule linearıbus vel lanceolatis 4-7 dentatis dentibus aut longis
diamelrum sepali æquantibus aut (inferioribus) brevioribus apice globoso vel
depresso glandulosis: ovarium latum pubescens; stylus minule velulinus stigmale
cornucopiæformi vel scutato, medio depresso: flos masculus 4 partitus lobis
latiusculis glabris; columna androcei quam fasciculum antherarum vix brevior;
capsula sparse puberula subnitida crustacea; semina globosa lineis purpureis et
testa grisea marmorala.
Affinis D. fieifolie a quo differt indumento flavo demum griseo, petiolis bre-
vioribus, limbis minus elongatis lobis divergentibus, a D. Tiliefolie differt
foliis uniformibus, stipulis haud setaceis.
Frutex volubilis 3- m. bracteæ albæ, glauco striatæ, in dumetis insulæ
Chaco-y pr. Concepcion, Aug., n. 7231.
Dalechampia caperonioides Baill.
Rec. d’Obs. bot. V, 316; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 642.
Var. £ lanceolata Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1235 p. p.; Flor. Bras. XI, 2, p. 643.
Suffrutex procumbens 0,2-0.5 m. involucrum flavovirens, in campis Ipe hu,
Sierra de Maracayu, Nov., n. 5296.
Dalechampia Weddelliana Baill.
Rec. d’obs. bot. V, 315: Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 638.
Stipulis triangulari-linearibus ce. 5 mm. longis ciliatis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. semi procumbens, involucrum ochraceum, fusco venatum,
in campo Apepu (Tapiraguay), Aug., n. 4336.
Dalechampia stipulacea Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 421; Flor. Bras. XI, 2, p. 656, tab. LXXX VII.
% minor Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 656; sub forma in DC. Prodr. XV, 2, p. 1243.
Suffrutex scandens 2-4 m. involucrum glaucum, viridi venalum, in dumetis
Cordillera de Piribebuy, Dec., n. 6676.
7 membranacea Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 656.
Suffretex volubilis 6-8 m. involucrum album, viridi venatum in dumetis Cor-
dillera de Altos, Jan., n. 3752.
Dalechampia Olfersiana Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 280; Flor. Bras. XI, 2, p. 649,
Suffrutex 2-3 m. volubilis involucrum eitrinum, fusco venatum, ad marginem
silvæ Cordillera de Altos, Aug., n., 658; eod. loco n. 6067, involucrum ochro-
leucum in dumeto in campo Yeruti. Dec., n. 5766.
Dalechampia triphylla.
Encyel. II, 258; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 65, tab. XC.
Suffrutex volubilis 1-2 m. involucrum flavovirens ochraceo siriatum, in
dumeto pr. San Estanislao, Aug., n. 4209; in dumetis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7741.
Ricinus communis L.
Spec. Plant. 1007; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 420.
(603) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 61i
Var. brasiliensis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 421, tab. LX.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 92.
Jatropha curcas L.
Spec. Plant. 1006; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 487, tab. LXVIII.
Frutex 2-4 m. flos viridis, sepes formans San Bernardino, Dec., n. 3650.
Jatropha gossypiifolia L.
Spec. Plant. 1006; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p, 491.
Var. y elegans (Klotzsch) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1086; Flor. Bras. XI, 2, p. 492; J. elegans Klotzsch
in Seem. Bot. Herald 102.
Suffrutex 1-1,5 m. folia cuprea in arvis pr. Bellavista, Apa, Nov., n. 8013.
Subspec. : heterophylla nob.
Radix tuberosa, caulis 0,3-0,5 m. herbaceus, fistulosus, strialus, pilis
patulis tenuibus hirsutus vel glabrescens, in parte superiore cano-hirsutus vel
glabrescens, folia variabillima sæpe integra, vel subintegra profunde palmati-
loba, vel dissecta, in petiolum interdum distinctum altenuata, stipulæ
setaceo dissectæ, glanduligeræ, Jimbus herbaceus margine glanduloso ciliatus,
petiolus setulis glanduligeris ramificatis ornatus, inflorescentia corymbosa, versus
apicem caulis foliis numerosioribus atque majoribus involucrata, multiflora,
bracteæ sepalaque margine glandulosa, glandulis stipitalis. Petala atro-purpurea
ad 7 mm. longa, filamenta staminum ultra medium in columnam connala,
basi glandulis late clavatis apice retusis petalis alternantibus circumdala; capsula
flavo-brunnea 9/9-11/9 mm. valvæ leviter granulosæ vel grosse tuberculaiæ,
tuberculis obtusis muticis, maturis glabris vel glabrescentibus, immaturis cano
tomentellis, semina glabra nitida flavo-fulvescentia.
Affinis varietatibus « rzbr/olie Muell. Arg. et & staphysagrifolie Muell. Arg.
a quibus differt petiolis brevioribus, foliis majoribus, petalis intus plus minus
pubescentibus vel pilosulis, accedit etiam ad J. {sabelli Muell. Arg.
Var. typica nob.
Caulibus hirsutis in parte superiore cano tomentellis, petiolis 0,6-4 cm.
longis foliis inferioribus integris oblongis apice rotundatis hirsuto pubescentibus,
70/22 55/25 mm., superioribus ambitu plus minus triangulari, profunde
trilobis, lobo mediano ex ovato-rhomboidali, lateralibus lanceolato oblongis,
acuminatis, lanıina 90/60 80/70 70/70 mm. Lobi mediani 50/30 40/25 mm.
laterales 35/10 45/10 mm.
Herba 1-1,5 cm. petala obscure purpurea, radix tuberosa, in campo Cordillera
de Altos, Oct., n. 3340.
Var. dissecta nob.
Caulibus hirsulis. foliis omnibus palmatilobis lobis 3-5 angustis, limbo in
petiolum decurrente, magis setoso.
forma angustiloba.
Lobo mediano oblongo lanceolato 75/43 70/10 mm. lateralibus 70/8 40/6 mm.
Herba 0,3-0,6 m. petala atropurpurea, in campo Apepu, Tapiraguay, Aug.,
n. 4333.
forma induta.
Lobis latioribus, dense setosis, lobo mediano 65/20 55/17 mm. lateralibus
50/18 40/12 mm.
Herba 0,3-0,5 m. petala atropurpurea vel cupreo-purpurea, in campo pr. Cerro-
hu, Sept., n. 1024.
612 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSHER (2me swr.). 1905 (604)
subforma flaviflora.
Foliis præcedentis, pelala flavovirentia.
Herba 0,3-0,5 m. petala flavovirentia in arenosis pr. flumen Capibary, Sept.,
n. A468.
Var. palmata nob.
Caulibus foliisque molliter tomentosis, limbo trilobo 90/70 70/20 mm. basi
haud triangulari sed late reluso 35-40 mm. e basi dilatata loborum extericrum
oriuntur lobuli minores: peliolus 3-8 mm. longus.
Limbus medianus 50/30 40/25 min. laterales 40/18 45/20 mm.
Herba 0,5-0,8 m. petala atropurpurea in arenosis pr. Valenzuela, Febr.,
n. 7071.
forma in var. dissectam nob transiens.
Herba 0,5-0,8 m. pelala atro purpurea, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6191.
Var. guaranitica nob.
Caulibus foliisque dense tomentosis, folia magna breviter triloba vel integra,
limbis 120/60 100/45 90/42 mm. petiolis dislinetissimis 20-30 mm. longis tola
longitudine dense seluloso glandulosis.
Herba 0,3-0,6 m. petala atropurpurea, in campo pr. flumen Corrientes, Sept.,
n. A518.
Var. grandifolia nob.
Caulibus foliisque minute puberulis, liınbis ultra medium trilobis. 140/110
130/100 mm. in petiolum brevem decurrentibus 18-15 mm. lobo mediano 89/35
90/40 mm. lateralibus 70/26 50/22 mm.
Herba 0,3-0,4 m. petala atropurpurea in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6915.
Var. rhombifolia nob.
Caulibus foliisque molliter hirsuto-pubescentibus, limbis rhombeo lanceolatis,
breviter acutis, 80/35 70/32 mm. distincte petiolatis, petiolo 7-10 mm. longo.
Herba 0,3-0,5 m. petala alropurpurea in campo pr. flumen Capibary, Dec.,
n. 5930.
Var. intermedia nob.
Caulibus foliisque glabrescentibus limbo lanceolato sensim acuto 110/40 80/25
petiolo foliorum inferiorum 6-8 ınm.. foliorum superiorum 1-2 mm. longo.
Varietas transiens in var. sequentem.
Herba 0,5-1 m. petala atro purpurea, in campo Itaeurubi, Oct., n. 3414.
Var. Isabelli (Muell. Arg.) nob.
Jatropha Isabell Muell. Arg. in Flor. Bras. XI, 2, p. 489.
forma glabrata.
Foliis glabrescentibus subsessilibus petiolis brevissimis glanduligeris.
Herba tuberosa 0,3-0,5 m. pelala atropurpurea, in campis Cordillera de Altos,
Sept., n. 1142.
forma latifolia nob.
Limbis late ovatis vel obscure trilobis glabrescentibus apice oblusis vel obtuse
acuminatis 100/80 80/50 mm. petiolis vix distinctis, setuloso glanduligeris.
Herba 1-1,5 m. petala atropurpurea in campo Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3795, in campo pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4495.
Jatropha elliptica (Pohl.) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 489; Adenoropium ellipticum Pohl. Plant. Bras.
lets. 9:
(605) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 613
Var. guaranitica nob.
Foliis oblongis, breviter acuminatis, 130/55 150/65 margine serrulata, haud
glandulifera, petalis purpureis. An species nova.
Suffrutex 0,5-1 m. petala purpurea, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 8233.
Jatropha vitifolia Mill.
Dict. emend. Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 497.
Var. a genuina Muell. Arg.
Suffrutex 0,5-2 m. flos albus, in dumetis ad ripam lacus Ypacaray, Aug.,
n. 573, eod. loco. Sept., n. 3285; in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7396.
forma nana.
Suffrutex 0,1-0,2 m. flos albus in campis pr. Valenzuela, Febr., n, 7090; in
dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7396.a.
forma subintegra.
Foliis haud lobatis, ovatis sinuato-dentatis.
Suffrutex 0,1-0,15 m. flos albus in arenosis pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Jan., n. 6908.
forma stimulosissima.
Limbi utraque facie dense stimulosi.
Suffrutex 0,3-0,5 m. flos albus, folia albo-variegata, in campis pr. San Esta-
nislao., Aug., n. 4182.
Jatropha maracayensis nob. spec. nov.
Caulis brevis 0,3-0,5 patenter setosus, setis robustis 3-4 mm. longis; folia
glabra in summo caule approximata repanda vel lobata; petiolus brevissimus,
limbus runcinatus lobis inferioribus interdum magis expansis subpalmata, glabra
in nervo medio robusto setis validis 4-5 mm. longis armata, lobulis longiuscule
mucronatis; limbus 12-14 cm. Ig., 25-60 mm. latus; stamina 3 seriata filamenta
et columna glabra; discus annularis; staminodia brevia; styli vix discreti stigma-
tibus dilatatis membranaceis palmatis margine serratis capsula 20-22 mm.
lg. dense setosa; semina lævia grisea vix marmorata æqualia.
Affinis J. vitifoliæ Mill. differt petalis carnosulis concavis nec membranaceis,
foliorum forma, capsula majore.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, in campo Nandurucay, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 4931.
Jatropha multifida L.
Spec. Plant. 1006; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 495, tab. LXIX,
fig. 1. :
er 2-3 m. petala coccinea, in rupestribus in valle fluminis Y-aca, Febr.,
n. 7137.
Etiam culta in hortis.
Jatropha Weddelliana Baill.
Rec. d’obs. bot. IV, 267; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 494.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla coccinea, ad ripam rivi Juqueri, Oct., n. 1376.
(A suivre.)
vie
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 6, 31 mai 1905. 41
614
SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE
PAR
Gustave BEAUVERD
284u séance. — Lundi 8 mai 4905. Ouverte à
8 ‘/2 h. dans la Salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université,
sous la présidence de M. Augustin de Candolle, président.
Le procès-verbal de la 283me séance est adopié après une correction
signalée par M. le professeur Ch.-Edouard Martin : à la page 513 (205 du
tiré à part), ligne 11, lire « Cudonie » au lieu de « Ardonie ». — Sur la
proposition du Comité, l’assistance adopte le projet d'avancer d’une
semaine la date de la prochaine séance qui aura lieu le lundi 5 juin au
lieu du lundi 12 qui aurait été le jour réglementaire, ceci afin de per-
mettre aux membres qui doivent se rendre au Congrès de Vienne
d'assister à la séance avant leur départ. Par cette même occasion, la
course d’herborisation aux dunes d’Yvoire, projetée pour le jeudi
Ler juin prochain, est recommandée à tous les membres et au public her-
borisant; toutes les précautions seront prises pour en assurer la réussite
dans la mesure du possible, et la convocation sera adressée en même
temps que celle de la prochaine séance.
En raiscn du mauvais temps, l'herborisation projetée pour le 21 avril
aux environs d'Annecy n’a pas eu lieu.
Il est donné lecture d’une lettre de M. Chenevard faisant excuser son
absence et demandant des instructions comme délégué de la Société au
Congrès de Vienne. Après une courte discussion à laquelle prennent part
MM. Augustin de Candolle, Penard, Romieux, Beauverd et Chodat, il est
décidé de s’en tenir, à ce sujet, aux déclarations du rapport présidentiel
lu en séance du 9 janvier écoulé et de laisser toute liberté d’action à
notre délégué, son vole n’engageant pas les membres de la Société.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
ALLEMAGNE : Bot. Centralblatt, Nos 6 à 16 de 1905; BRESIL : Boletim
di Museu Geldi, vol. IV, Nos 4 et 2-3, Para, 190%; FRANCE : Archives de
la Flore jurassienne, Nos 49-50 et 51, Besancon 1904 et 1905; ITALIE :
Atti della. Academia scientifica, Modène (proposition d'échange); Miscell.
phycolog.; 300 centenaire d’Ulysse Aldrovando ; SUISSE : Bull. Soc. vau-
doise des Sc. naturelles, 1905; Bull. Herb. Boiss. Nos 4 et 5.
SUR LE POLYMORPHISME DU GUI. — M. le professeur Chodat
DE 8 CCR
0e $ GER
(210) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 615
présente une série de feuilles d’herbier préparées par M. Moreillon, ins-
pecteur forestier du VIle arrondissement fédéral, contenant des guis
récoltés sur les espèces suivantes : Abies pectinata, Acer platanoides,
Populus Tremula, Salix alba, Acer campestre, Robinia pseudo-Acacia,
Tilia platyphylla, Pirus Malus, Corylus avellana, Sorbus Aria, Pirus
communis, Amygdalus communis, toutes observées dans les environs
d’Orbe. A ce sujet M. Chodat fait remarquer le polymorphisme excessif
de ces demi-parasites. On sait que le gui est extrémement omnivore el
s’accomode des hôtes les plus divers. Cependant quelque facilité que ce
végétal ait à s'implanter sur différentes essences, il en évite d’autres sans
qu’on puisse en donner la cause. Le gui du sapin blanc ne pousse pas sur
l’épicea ni sur le pin. Au contraire, celui du pin sylvestre évite le sapin
blanc. Des recherches expérimentales sur l'infection réciproque des
différentes essences s'impose pour déterminer avec certitude la valeur
morphologique et physiologique des formes observées.
A ce sujet, M. Casimir de Gandolle demande si l’on a observé chez
nous le gui du chêne, objet de culte dans l'antiquité. M. Chodat ne l’a
jamais vu et estime qu'il doit être fort rare; il y aurait quelque intérêt
à en faire l’objet de culture expérimentale.
SUR L’HORMIDIUM NITENS. — M. le professeur Chodat fait cir-
culer des cultures pures de Hormidium nitens qui montrent sur gélatine
un-curieux phénomène, Par suite de la chloro-vaporisation intense pro-
voquée par l’algue, il s’est établi de grandes excavations dans la gélatine
sans liquéfaction. On pourrait se servir de ces cultures dans les labora-
toires pour montrer l'énergie de la vaporisation provoquée dans la
lumière par les végétaux.
L’ARABIS HIRSUTA NVOLUBILE. — M. le professeur Chodat
appelle l'attention de la société sur une forme volubile de l’Arabis
hirsuta trouvée il y a deux ans dans des prairies près du fort de l’Ecluse.
Il a retrouvé celte curieuse plante en abondance au-delà de Longeray, en
plusieurs endroits. Ces Arabis dépassant les plantes voisines de la
prairie, ne peuvent trouver un appui; alors on voit les rameaux s’en-
rouler autour de l’axe principal. Lorsque deux plantes sont assez
voisines, l’une sert de support à l’autre et elles s’enlacent mutuellement.
M. Chodat a remarqué cette année que les plantes en question sont
nettement négativement héliotropiques. C’est sans doute le premier
exemple d’une crucifère volubile. L'auteur de cetie communication
reviendra sur ce phénomène dans une prochaine séance.
SUR LA COURBE DE CROISSANCE DES VÉGÉTAUX. — M. Chodat
présente en outre une série de courbes établies par lui avec la collabora-
tion de M. Monnier, chimiste à l'Ecole d’horticulture de Châtelaine. On a
fait croître des plantes d'avoine et de blé sarrasin dans un sol aussi
homogène el aussi fertile que possible; on a déterminé à des temps peu
espacés le poids frais d’un lot de 50 plantes pour éliminer les causes
d'erreur, puis le poids sec, la matière organique non azotée, l'azote,
l’acide phosphorique, la chaux, la potasse et la totalité des cendres. On a
remarqué que conformément à de précédentes délerminations de
616 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (211)
Mike Stefanowska, qui a aussi pris part à ces expériences, que l’augmenta-
lion en poids de ces plantes s’exprime en fonction du temps par une
hyperbole. En plus, les déterminations quantitatives de chacune des
substances énumérées ont montré que cette loi était aussi celle de
chaque augmentation prise en particulier. Si on néglige la période du
début, il ressort également des calculs que, exprimés en °/o de la matière
sèche ou de la matière fraîche, ces augmentations suivent une loi qu'il
n’est au premier abord pas facile de dégager. Mais en établissant la résul-
tante entre la courbe en fonction du poids sec et du poids frais, on
obtient une droite parallèle a l’axe des x. Par conséquent, en fonction du
poids demi-sec, la composition centésimale du vegelal se maintient
constante.
Ce remarquable résullat semble indiquer que la plante maintient
pendant la période de croissance un équilibre constant de ses sucs.
L'unité du phénomène de croissance du végétal se trouve ainsi de
nouveau établi par une méthode précise. On sait l'importance pour le
fonctionnement du plasma de maintenir les sucs à un degré de composi-
tion constant.
RECTIFICATIONS BIBLIOGRAPHIQUES SUR LA FLORE DES ALPES
D’ANNECY. — M. Gustave Beauverd rectifie comme suit quelques
indications bibliographiques qu'il avait publiées antérieurement sur la
flore des Alpes d'Annecy :
1. Aceras anthropophora, indiqué au Roc de Chères comme
nouveau pour le massif de la Tournette (cf. Bull. Herb. Boiss. 2e ser. \ :
308, 1905), a été signalé sur un autre point du même massif (Saint-Ger-
main sur Talloire) par Puget, et publié en 1866 dans le Bulletin de la
Société botanique de France, vol. 13 : CLXX VII.
2. Aconitum Anthora, in Bull. Herb. Boiss. 2e ser. IV : 1174
(1904), est indiqué au Parmelan comme nouveau pour le massif de la
Filliere, or M. le professeur Ph. Guinier, in M. Le Roux Guide de la
Haute-Savoie, p. 229, le signale précisément au Grand Montoir, l’une des
deux stations observées". Bien que l’ouvrage cité ne porte pas de date, il est
évident que sa publication est antérieure à 1904, puisqu’un travail de
M. Camus publié dans la Revue Savoisienne de 1903 le mentionne
déjà.
3. Alnus viridis, in Bull. Herb. Boiss. V : 309 (1905), est indiqué
à tort comme inédit pour la montague de Veyrier : le même Guide de la
Haute-Savoie l'y signale à la page 227.
L. Cyperus fuscus signalé à Villaz comme nouveau pour toules les
Alpes d’ Annecy in Bull. Herb. Boiss. V : 309 (1905) n’est en réalité nou-
veau que pour la flore du massif de la Fillière, Puget l'ayant auparavant
indiqué au Roc de Cheres in Bull. Soc. botan. de France 13 : GLXXVII
(1866).
5. Eriophorum vaginatum du massif des Vergys (leg. P. Gave)
a été publié dans le Guide de la Haute-Savoie, p. 242, avant de l’etre in
Bull. Herb. Boiss. 2e ser. V : 308 (1905).
! L'autre station, celle de la Gorge de Perthuis, reste seule nouvelle.
(212) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 617
6. Hieracium dentatum à la Tournetie (Bull. Herb. Boiss.,
p. 309, 1905) a été publié dès 4904 par M. Châtelain, de Faverges,
in Revue Savoisienne, 42 année, page 115.
7. Leucojum vernum a été signalé à la Montagne de Veyrier par
le Guide de la Haute-Savoie. p. 227, avant de l'être in Bull. Herb. Boiss.,
2e ser. IV : 493 (1904). Toutefois la localité en vue (col des Contreban-
diers ou de Veyrier) constitue bien une nouvelle station, celles connues
jusqu'alors étant situées soit plus au N.-W. sous le Mt-Baron, soit au
contraire plus à l'Est, au défilé de Saint-Clair (communications verbales
de MM. Le Roux et Ph. Guinier).
8. Enfin, le Selinum carvifolium, bien que nouveau pour la
florule du Veyrier, ne l'était pas pour le massif de la Tournette sensu lato
comme l'indique l’article de M. Beauverd in Bull. Herb. Boiss. V : 309
(1905); dès 4866. en effet, Puget signale celte plante au Roc de
Chères (cf. Bull. Soc. bot. France 13 : CLXXNIT).
UNE REMARQUABLE STATION XEROTHERMIQUE DES ALPES
D’ANNECY. — M. Gustave Beauverd, après avoir été chassé, par les
averses, du col de Tamié (sous-district botanique des Bauges) qu'il
comptait explorer le 22 avril écoulé, a très rapidement visité le Roc de
Viuz, contrefort méridional de la Tournette dominant la route de
Faverges à Saint-Ferréol (sous-district botanique des Alpes d'Annecy).
Cette station, bien exposée au midi et faisant face à l’importante trouée
de Tamié, qui met en communication le bassin méridional d'Annecy avec
les vallées de l’fsère et de la Maurienne, lui a fourni entre autres les
espèces suivantes constituant autant d'importantes nouveautés pour la
flore de la Haute-Savoie :
1. Vesicaria utriculata Lamk. — Cette belle crucifère présente
deux races ou sous-espèces dont l’une, plus orientale, a été nommée
Vesicaria Græca par Reuter; elle habite la Bithynie (Asie Mineure) et le
sud de l’Europe où elle prospère en de nombreuses localités de Grèce,
des Etats balkaniques et d'Italie; l’autre, plus occidentale, possède actuel-
lement des stations au sud de la Hongrie (Banat), en Croatie, en Italie.
en Valais et dans les Alpes occidentales françaises. En outre des reliques
de son ancienne extension ont élé relevées a Bonn (Allemagne) el dans
le bassin de la Saône (Côte-d'Or).
L’aire française de cette plante comprenait jusqu'à présent les dépar-
tements des Hautes-Alpes, de l'Isère et de la Savoie (Maurienne et
Tarentaise) : la Haute-Savoie lui est dès maintenant acquise en reculant
son terminus (entre Moutiers et Aime) d’une cinquantaine de kilomètres
vers le N.W._
2. Clypeola Jonthlaspi L. var. leiocarpa Visiani, Fl. Dalm. Il :
107 (1850) : « fructibus glaberrimis, ala membranacea venoso-radiala ».
— Race remarquable par ses grandes silicules dépourvues de toute trace
d’indument.
Le Glypeola Jonthlaspi L. est une espèce circum-méditerranéenne,
essentiellement polymorphe quant aux dimensions, la forme et l’indu-
ment des silicules : dans le second volume de leur Flore de France,
MM. Rouy et Foucaud opérent pour cetle espèce une premiere section en
deux groupes dont le premier, C. Jonthlaspi, comprend quatre formes
618 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (213)
pour la flore française, et le second C. microcarpa (Moris), six formes et
une variété, toutes réparties dans les départements les plus meridionaux
du pays, jusque dans l'Ain pour l'Est ou le Lot et la Dordogne pour
l'Ouest.
C’est par suite d’une omission, pensons-nous, que dans cet important
ouvrage la Savoie et la Haute-Savoie sont passées sous silence, car dès
1878 Bouvier signale le Clypeola Gaudini à Saint-Jean de Maurienne
(cf. FL des Alpes, éd. 1 : 60), et en 1863 Perrier de la Bâthie et Songeon
l’indiquent au Parmelan à 1800 m. d'altitude (Bull. Soc. Bot. France,
10 : 682). Depuis lors il a été retrouvé en 1903 par notre collègue
M. Briquet dans le Jura Savoisien, prolongement méridional de la chaîne
du Salève.
Tandis que chez les échantillons de chacune des anciennes siations de
la Haute-Savoie, les silicules se présentent, comme chez la forme Gau-
dini, avec un indument bien accusé, c’est le contraire qui se constate
chez les spécimens de la nouvelle localité : celle-ci joint donc à l'intérêt
d'une acquisition nouvelle pour la flore de la Tournette celui d’une forme
inédite pour toutes les Alpes de la Savoie ?
3. Isatis tinctoria L. var. nov. rupicola Beauverd : foliis inferio-
ribus denticulatis vel runcinato-dentatis, superioribus plus minus subden-
ticulatis vel integris.
Bien que très polymorphe, l’Isatis tinctoria n'avait pas encore été
remarqué pour la serrature des feuilles, celles-ci étant toujours décrites
comme entières. Cette serrature est typique pour l’Isatis Lockmanniana
Kotschy, espèce affine de 1’J. tinctoria el provenant des fissures de rochers
du Gebel Nur, Cilicie kurde (cf. Boissier, Fl. Orient, 1: 381). Ce carac-
tere, bien marqué sur l’un de nos échantillons, l’est moins sur deux
autres de la même station, qui probablement offrira des intermédiaires ;
les silicules restent à étudier.
Il est bon de faire observer que cette plante se présente ici comme
absolument endémique, loin de toute culture: la vallée de Faverges ne
possède d’ailleurs pas d’autre station de cette espèce, même à l’élat
subsponlane.
Outre ces trois espèces, M. Beauverd a récolté aux abords du même
rocher les plantes méridionales suivantes : Carex Halleri, Tamus com-
munis, Allium sphærocephalum, Phalangium Liliago, Taxus baccata,
* Peucedanum cervaria?, Helianthemum canum, Rhamnus pumila, Acer
opulifolium, * Anthyllis montana, * Colutea arborescens, Prunus Mahaleb,
Saponaria ocymoides et Arabis muralis. Si l’on ajoute à cette liste 14
1 La forme psilocarpa (Jord. et Fourr. 1868) publiée par MM. Rouy et Foucaud
dans la Flore de France (vol. II : 162, 4895) pourrait se rapporter aussi à notre
plante ; toutefois, la description permettant de supposer que la marge des sili-
cules peut être ciliée, nous avons donné la préférence à la dénomination de
Visiani, très précise et de 18 aus antérieure à la dénomination de Jordan et
Fourreau. La forme psilocarpa a été indiquée en deux stations du département de
l'Ain; nous n’en avons pas vu d’exemplaire original. — Voir p. 620.
2 Les espèces marquées d'un * ont été signalées pour la même localité dans un
article que M. Châtelain a publié dans la Revue Savoisienne en 1901: les autres
sont nouvelles pour la station.
rh ES MORTE
(214) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 619
autres espèces marquantes ‘ d’entre les 50 du Roc de Viuz citées dans
l’Apercu de la Flore de Faverges que M. Chälelain a publié en 1901 (in
Revue Savoisienne 42me année : 95, 210 et 345), l’on obtient un total
provisoire de 30 espèces thermophiles qui met singulièrement en relief
la station qui les héberge.
Récapitulant ensuite la littérature locale? et tenant compte des résul-
tats d’herborisations personnelles récentes, M. Beauverd ébauche les
grandes lignes d’une lisière œérothermique de Faverges, limitant le sud
du sous-district botanique des Alpes d'Annecy et se développant de la
montagne de Veyrier à Ugines, sur une longueur d'environ 30 kilome-
tres, avec une exposition W.-S.-W. pour le tronçon occidental (lac
d'Annecy) et franchement S. pour le tronçon oriental (Villard-Ugine).
Cette lisière est caractérisée entre autres par la présence de:
a. Espèces ligneuses : Mespilus Germanica, * Colutea arborescens’,
* Acer monspessulanum, * A. opulifolium, * Juniperus Sabina, etc.
b. Espèces herbacees : * Ceterach officinarum * Bromus villosus var.
ambigens, Erythronium dens canis, * Iris Germanica, Sedum anopetalum,
* Aethionema saxatile, Clypeola Jonthlaspi, Vesicaria utriculata, Isatis tinc-
toria, * Sisymbrium austriacum, * Coronilla montana, * Astragalus mons-
pessulanus, Ononis Natrix, * Peucedanum Cervaria, Cyclamen europæum,
*Odontites lutea, * Rubia peregrina, * Carpesium cernuum, * Lactuca
perennis, * Hieracium lanatum, etc.
Les plus saillantes de ces espèces thermophiles se retrouvant toutes
au Roc de Viuz plus haut cité, son importance comme station xérother-
mique éclate d’autant plus que les formes spéciales acquises ici par les
représentants d’Isatis linctoria et Clypeola Jonthlaspi témoignent en
faveur de la grande ancienneté de présence de ces espèces dans cette
localité. D’autre part, considérant les facilités de communications qu'offre
celle station avec la vallée de l’Arly envisagée comme prolonge-
ment de la voie valléculaire de l'Isère vers les Aipes lémaniennes, l’on
en peut conclure que c’est par cette voie bien plus que par le cours du
Rhône et le bassin inférieur de l’Arve qu'ont pénétré la plupart des
éléments méridionaux caractéristiques de la lisière xérothermique de
l’Arve dans les Alpes Lémaniennes“, Les exemples les plus frappants en
faveur de cette hypothèse sont fournis par Colutea arborescens et Astra-
1 Ce sont : Aethionema saxatile, Geranium sanguineum, Helianthemum
Fumana, Dianthus prolifer, Linum tenuifolium, Astragalus monspessu-
lanus, Trinia vulgaris, Rubia peregrina, Aster Amellus, Lactuca perennis,
Hieracium Kochianum, Echinospermum Lappula, Heliotropium europeum et
Physalis Alkekengi.
? Puget, in Bull. Soc. bot. France, vol. 13 (1866); Bouvier, Flore des Alpes
(1878); St-Lager, Catal. Fl. bassin du Rhône (1883); Ph. Guinier, in Rev. Savor-
sienne, vol. 42 : 47 (1901); Le Roux, Guide de la Haute-Savoie (1902 ?), et
Beauverd Bull. Herb. Boiss. (1904 et 1905).
® Les espèces marquées d’un signe * ont été signalées dans la littérature: le
Mespilus Germanica, inédit, a été récolté le 29 avril 1905 aux rochers de La
Pirraz par MM. le prof. Guinier et Beauverd; d’autres stations de cette plante
ont été observées par M. Guinier, qui publiera très prochainement une impor-
tante monographie locale.
* C£. Brig. in Bull. Soc. Murith. XXVNIII : 136 et 208, « Les colonies végé-
tales xérothermiques dans les Alpes Lémaniennes ».
620 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 (215)
galus monspessulanus, abondants en Maurienne et retrouvés au bas du
Platé !, vis-à-vis du débouché de la trouée de Megève (vallées de l’Isere et
de l’Arly prolongées) : la relique de Faverges peut être considérée comme
un jalon intermédiaire entre les deux stations extrêmes. De plus, les
Isopyrum thalictroides et Melampyrum nemorosum, signalés aux environs
immédiats de Faverges (Chätelain, L. c. 1901) sur le territoire floristique
des Bauges, se retrouvent en quelques stations de celui des Alpes
d’Annecy, sur le revers oriental des Aravis, précisément dans celle
même trouée de Mégève conduisant à la lisière de l’Arve, où ces deux
plantes ont été signalées par M. Briquet.
L'auteur de celte communication termine en faisant ressortir les
analogies de climat et d'exposition qui caractérisent la lisière de Faverges
el le Bas-Valais et coincident avec de nombreuses affinités dans la cons-
titulion de leur tapis végétal { Vesicaria, Clypeola, Isatis, Prunus Mahaleb,
Astragalus monspessulanus, Ononis Natrix, Colutea, Viola mirabilis, Peu-
cedanum Cervaria, Heliotropium, Odontites lutea, Iris, Ceterach, etc.).
Après une proposition de M. Auguste Guinet d’entrer en relations
d'échanges avec le Club Alpin, la Société de Géographie de Genève, la
Société de Physique et de Sciences naturelles (Genève) et la «Revue
Scientifique » (Paris), la séance est levée à 10 heures. Seize assistants :
MM. Augustin de Candolle, Penard, Romieux. Viret, Beauverd, Boubier,
Bouchard, Casimir de Candolle, Chodat, Guinet, Hausser, Lendner,
Martin, Schmidely, Mike Sergueeif et M. X.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
ANNEXE : NOTE COMPLÉMENTAIRE SUR LA FLORULE DE
FAVERGES, par Gustave Beauverd. De nouvelles recherches sur Clypeola
Jonthlaspi et Isatis tinctoria nous engagent à compléter comme suit nos obser-
valions sur ces plantes :
1. La diagnose princeps du Clypeola psilocarpa Jordan et Fourreau, Brev. II:
14 (1868) peut parfaitement convenir à la plante de Faverges; la phrase « Sili-
culis suborbiculatis penitus glabris » n'est en d’autres termes qu'une répétition
de la diagnose de Visiani. La question d'identité restera néanmoins pendante
tant que les échantillons authentiques des auteurs n'auront pas été confrontés.
— Sur ce même sujet, voir Villars, Hist. pl. Dauph. III : 296 et 293, Obsv. sur
« Alyssum minimum L. ».
2. Isatis tinctoria var. rupicola nob. possède d’autres caractères importants à
signaler : la racine est vivace et produit en même temps que les hampes florifères
des rosettes stériles à feuilles longuement pétiolées et à serrature assez accusée.
— Le type est bisannuel et ses feuilles radicales entières (rarement sinuées ou +
denticulées) sont détruites à l’époque de la floraison ; il se rencontre également
au Roc de Viuz, en compagnie de la nouvelle variété et de formes de transition!
(Herborisation du 13 mai 1905).
1 Cf. Briquet « Complément sur les colonies xérothermiques de l’Arve» in,
Bull. Herb. Boiss. (1902) : 962.
Aa VITAIQUS
ie
© NLEHSMAIT AL Aa Hana |
#2
sseninsshesisnunoß evinpnilel
& Al jest HIT
à Ste MAL
À Hr io is | Pa a. wu
— Le type eat b
denticuléer)
au Roc d
(He sallan
À. DA Brique : |
Ball, Herb, ho nd,
ritoir iqu:
“étui des
ut dans cel
à BRAUVERD.
Nourfeau, |
: ja phrase
EI
HAL ny
As à les Hal forifé
AR
DEDHERBIERBOISSER | Sér.2 Tome V Planche:
"
_ ASTRAGALUS SCHEREMETEWIANUS B. Feätsch.
En MAS Een ae
3% 4
‚ae 90€) aas2108 AUIAAGH A Ad
uch ‚08
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905
LEGENDE DE LA PLANCHE IV
ührysanthemum (Tanacetum) pamiricum O. Hoffm.
Plante entière et analyses :
1. Fleur.
2. Pappus.
3. Corolle.
&. Pistil.
9. Etamine.
6-8. Folioles de l’involucre
he 4
Plane
ome V
229)
m
Re
Se
CHRYSANTHEMUM PAMIRICUM O.Hoffm.
Sous presse :
FLORIE LYBICÆ PRODROMLS
PATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinleressen der Mycologie, enthallend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmi entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLENDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
INDEX BOTANIQUE
GENRES, ESPÈCES, VARIÉTÉS et NOMS NOUVEAUX
DE
Cryptopames et Phanéropames
publiés dans l'Ancien Monde à partie du 4e janvier 1904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin
SUISSE REP AR RO Or: 20 fr. 40 fr.
Abonnements : ( Te
een { Union postale... 35 » 25 » 50 fr.
- Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
_ Agénor BIGNENS, Ébéniste
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
LINDEX BOTANIQUE
- Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc., etc,
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
SPULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSLIEh
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaboraleur est responsable de ses (ravaux.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 7.
Bon à tirer donné le 30 juin 1905.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
AEHERBIERZBOLSSTER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | R. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suède et la Norvège.
_ L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, l’administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numéros égarés.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 7. — JUILLET 1905.
Pages
I. — Olga Fedtschenko el Boris Fedtschenko. —
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA CRIMÉE (suite
ERIN)BRN un. Se en re) 621
Il. — J. Bornmüller. — BEITREGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 639
II. — Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
KBontsetzung. [olgt). „u. man. nn Ce 655
IV. — Robert Chodat el Emile Hassler. — PLANTE
HASSLERIANÆ soit ENUMERATION DES PLANTES
RECOLTÉES AU PARAGUAY par le Dr Emile HAssLER.
d’Aarau (Suisse), de 1885 à 1902 (suite). .............. 671
V. — T. A. Sprague. — PLANTARUM NOVARUM VEL
MINUS COGNITARUM DIAGNOSES.................. 700
VI. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENÈVE. Compte rendu de la séance du 5 juin 1905 .. 705
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 11994 à 12293
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
RC NOT Tr
BUREETIN DE EHBERBIER BOISSIER
2me SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 7.
MATERIAUX POUR LA FLORE DE LA GRIMEE
PAR
Mne Olga FEDTSCHENKO et M. Boris FEDTSCHENKO
(Suite et fin.)
965. Polygonatum latifolium Desf.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin, fr.: vallée de Jossafate, le 10 juin, fl.
966. Asparagus tenuifolius Lam. ?
Côte mérid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet. Notre exemplaire,
sans fleurs, n’a pas pu être déterminé plus précisément, pas plus que l’exem-
plaire de M. Golde, pris au même endroit et que nous avons vu dans l’herbier
du Jardin Botanique Impérial de Saint-Petersbourg.
967. Asparagus officinalis L.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fl.; Tavel, le 13 juin; Skélia, le 30 juillet,
fruits.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin, fr.
Soudak, bord de la mer, le 21 juillet, fr. et montagne Altchak-kaïa, le
21 juillet.
968. Asparagus verticillatus L.
Vers. du nord : Alma, le 17 juin, fl.; dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalène, le 8 juin, fl.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin; Balaklawa, le 20 juin;
L©2 ruines de Khersonès, le 22 juin.
Soudak, le 20 juillet.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 7, 30 Juin 1905.
JUL 18 190
622 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ine sur.) 1905 (138)
969. Ruscus aculeatus L.
Côte mérid. Alouchta, le 12 juillet.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fl.
DIOSCOREÆ
970. Tamus communis L.
Côte mérid. : Oriande, le fer juillet, fruits.
JUNCACEE
971. Luzula Försteri (Sm.) DC.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et Skelia, le 26 juin,
jruits.
972. Luzula campestris (L.) DC.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet, fruits.
973. Juncus conglomeratus L.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 Juillet, en fruits.
974. Juncus glaucus Ehrh.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, en fruits.
975. Juncus Gerardi Loisel.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin. en fruits.
976. Juncus lamprocarpus Elırh.
(J. articulatus L.)
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 1% juillet, fr.; Karassou-bachi, près de
Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet, fl.
977. Juncus bufonius L.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin, fr.; Skélia, le 31 juillet, fr.
Côte mérid. : Aïdanil, le 5 juillet, fr.; Tchatyrdag, le 9 juillet, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fr.
CYPERACEÆ
978. Cyperus flavescens LI.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet.
(139) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 623
979. Scirpus lacustris L.
Region des steppes : pres de la station Djankoi, le 15 juillet.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
980. Scirpus maritimus L.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin, fleurs.
981. Scirpus compressus (L.) Pers.
Vers. du nord : Karassou-bachi, le 24 juillet, fleurs.
982. Schoenus nigricans L.
Côte merid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet, fleurs.
983. Carex vulpina L.
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juin, fruits.
984. Carex muricata L.
Côte merid. : Oriande, le 1er juillet, fruits.
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juillet, fruits.
985. Carex remota L.
Côte mérid. : Oriande, le 4er juillet, fruits.
986. Carex gynobasis Vill.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin; Chaïtane-Merdvène, le 26 juin; entre la Porte
de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin; monastère Kosma-Démiane, le
7 juillet.
987. Carex maxima Scop.
(= C. pendula Huds.)
Côte mérid. : Aloupka, le 1er juillet, fr.; près de la cataracte Outchane-sou, le
2 juillet, fr.
988. Carex silvatica Huds.
Vers. du nord : bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skelia. le
26 juin.
Côte mérid. : Oriande, le 1er juillet, fruits.
989. Carex distans L.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin, fr.
990. Carex flava L.
Côte merid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet, fruits.
624 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (140)
991. Carex hordeistichos Vill.
Var. £ secalina Boott.
(= Carex secalina Wahlb.).
Côte merid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, fruits.
GRAMINEÆ
992. Panicum sanguinale L.
(= Digitaria sanguinalis Scop.)
Côte mérid. : Aloupka, le Ler juillet.
993. Panicum Crus Galli L.
(= Echinochloa Crus Galli P. B.)
Var. % stagnina Stev..
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tolle et Katchikalène, le
27 juillet, fr.
Soudak, au bord de la mer, le 21 juillet, fruits.
994. Setaria viridis (L.) P. B.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : Ak-kaïa, près de Karassou-basar, le 24 juillet fr.; Skelia,
le 30 juillet, fr.
995. Setaria verticillata (L.) P. B.
Soudak, le 20 juillet.
996. Andropogon Ischæmum L.
Vers. du nord : Skelia, le 30 juillet.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet, fl.; Tchatyrdag, le 9 juillet, fl.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin, fleurs.
Entre Soudak et Novy Svete, le 22 juillet.
997. Phleum tenue Schrad.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, en fleurs.
998. Phleum asperum Vill.
Var. % ciliatum.
Vers. du nord : Tchoufoute-kalé, le 10 juin.
999. Phleum Bœhmeri Wib.
Rég. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 15 juin.
Vers. du nord : bois de hêtres, entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, le
26 juin.
(141) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 625
1000. Phleum pratense L.
Côte mérid. : Tchatyrdag, le 9 juillet, en fleurs.
Var. 8 nodosum L. (sp.).
Vers. du nord : entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet.
1001. Alopecurus agrestis L.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin.
1002. Alopecurus vaginatus Pall.
Côte mérid. : Tchatyrdag, le 9 juillet.
La Iaila : Ai-Petri, le 2 juillet.
1003. Stipa capillata L.
Entre Sébastopol et le monastère Saint-Georges, le 19 juin, fruits.
Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet, fruits.
1004. Stipa pennata L.
Vers. du nord : Tavel, le 13 juin, fruits.
La Iaila : au sommet de l’Ai-Petri, le 2 juillet, fr.; près de la Porte de Baïdar,
le 28 juin, fr.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin, fruits.
1005. Stipa Lessingiana Trin.
Rég. des steppes : jardin Worontzoff, le 6 juin, fr., et environs de Simphé-
ropol, le 13 juin, fr.; Biiouk-Onlar, le 16 juin, fr.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin, fr.
1006. Aristella bromoides (L.) Bertol.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin;
Oriande, le 1er juillet.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
1007. Piptatherum virescens (Trin.) Boiss.
Vers. du nord : Skelia, le 31 juillet, fr.; bois de hetres, entre Chaïtane-
Merdvène et le village Skélia, le 26 juin.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin; Aloupka, le 1er juillet.
1008. Milium effusum L.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.
1009. Milium vernale L.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin.
626 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (142)
1010. Agrostis alba L.
Reg. des steppes : pres de la station Djankoi, le 15 juillet.
Vers. du nord : entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet; Skelia, le
31 juillet.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin.
1011. Holcus lanatus L.
Côte mérid. : Miskhor, le 20 juin (Arsenieff).
1012. Avena fatua L.
Côle merid. : Oriande, le 1er juillet; entre Alouchta et le village Korbekly,
le 9 juillet.
Env. de Seb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
1013. Arrhenaterum elatius (L.) M. K.
Côte mérid, : Aloupka, le 4er juillet.
1014. Cynodon Dactylon (L.) Pers.
Rég, des steppes : Djankoï, le 15 juillet.
Côte mérid. : Alouchta, les 8 et 11 juillet; entre Alouchta et le monastère
Kosma-Démiane, le 7 juillet.
1015. Diplachne serotina (L.) Link.
Vers. du nord : Skélia, le 30 juillet.
1016. Phragmites communis Trin.
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juin.
Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet.
1017. Cynosurus echinatus L.
Côte mérid. : station Aïdanil, le à juillet.
1018. Koeleria cristata (L.) Pers.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin, fleurs.
La Taïla : Ai-Petri, le 2 juillet ; Porte de Baïdar, le 28 juin.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin.
1019. Eragrostis poæoides P. B.
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet.
Côte mérid. : entre Alouchta et Korbekly, le 9 juillet.
Soudak, le 23 juillet.
1020. Melica nutans L.
La Iaila : Aï-Petri, le 2 juillet.
(143) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDESCHENKO, FLORE DE LA CRIMÉE. 627
1021. Melica ciliata L.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin; dans la vallée de Katcha, entre Tolle et
Katchikalène, le 8 juin.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin; Oriande, le jer juillet, fr.; entre la Porte
de Baidar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin ; Tchatyrdag, le 9 juillet.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
1022. Briza media L.
Vers. du nord : Tchatal-kaïa, le 25 juin.
1023. Briza spicata Sibth. et Sm.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, les 5 et 15 juin.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalène, le
8 juin.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
1024. Aeluropus litoralis Willd.
Rég. des steppes : Djankoï, le 15 juillet.
1025. Dactylis glomerata L.
Var. hispanica Roth.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
1026. Poa annua L.
Côte mérid. : Aloupka, le 1re juillet, en fleurs.
1027. Poa pratensis L.
La laila : Aï-Petri, le 2 juillet, en fleurs.
Côte mérid. : entre la porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin;
monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin ; Balaklawa, le 20 juin.
1028. Poa trivialis L.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et 9 juin; dans la vallée de Katcha, entre Tolle
et Katchikalène, le 8 juin; Taouchane-basar, le 14 juillet.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet.
1029. Poa compressa L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 15 juin, en fl.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin.
628 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (144)
1030. Poa bulbosa L.
Var. £ vivipara Koch.
Rég. des steppes : Simphéropol, le 5 juin.
Vers. du nord : Tchoufoute-kalé, le 10 juin.
Côte mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin;
Oriande, le 1er juillet.
1031. Poa nemoralis L. a. vulgaris Gaud.
Côte merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
1032. Poa sterilis M. B.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, le 5 juin.
Vers. du nord : Tollé, le 6 juin; Karassou-bachi, près de Karassou-basar,
le 24 juillet.
Côte mérid. : Oriande, le 4er juillet; monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet,
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
1033. Glyceria fluitans R. Br.
Reg. des steppes : près de la station Djankoi, le 15 juillet.
Vers. du nord : entre Stary Krym et Elbouzly, le 19 juillet.
1034. Festuca ovina L.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff, à Simphéropol, le 6 juin; montagne
Petrovskaia, le 15 juin et environs de la ville, le 13 juin; Biiouk-Onlar, le
16 juin.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin ; bois de hêtres entre Chaïtane-Merdvène et le
village Skélia, le 26 juin.
Côte merid. : Tehatyrdag, le 9 juillet.
Sébastopol, cimetière Bratskoïé, le 23 juin ; entre Sébastopol et Balaklawa, le
21 juin.
1035. Festuca gigantea (L.) Vill.
Vers. du nord : Mangoup-kalé, le 29 juillet.
Côte mérid. : Oriande, le 1er juillet.
1036. Vulpia myuros (Ehrh.) C. A. Mey.
Vers. du nord : Tiberti, le 9 juin.
1037. Sclerochloa dura (L.) P. B.
Vers. du nord : entre Tollé et Katchikalène, le 8 juin.
1038. Bromus inermis Leysser.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 14 juillet; entre Stary Krym et Elbouzly,
le 19 juillet.
(145) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 629
1039. Bromus erectus Huds.
Reg. des steppes : jardin Worontzoff, à Simpheropol, le 6 juin et environs de
la ville, le 13 juin.
Vers. du nord : Taouchane-basar, le 14 juillet.
1040. Bromus variegatus M. B.
La Taila : Ai-Petri, le 2 juillet.
Var. £ tomentellus Boiss.
Reg. des steppes : montagne Petrovskaïa à Simpheropol, le 5 juin et environs
de la ville, le 13 juin.
1041. Bromus tectorum L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, les 5 et 15 juin;
Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord. Alma, le 6 juin; entre Tolle et Katchikalene, le 8 juin; station
Bakhtchissaraï, le 11 juin; Tiberti, le 9 juin.
1042. Bromus sterilis L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaia, le 5 juin.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin; Tiberti, le 9 juin; dans la vallée de Katcha,
près de Tollé, le 8 juin et entre Tollé et Katchikalène, le 8 juin; Katcha, jardin
de M. Koulakoff, le 9 juin; monastère Ouspenski, le 10 juin; Taouchane-basar,
le 14 juillet.
Côté mérid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin;
Aloupka, le 1er juillet; Laspi, le 28 juin.
Sébastopol, boulevard Historique, le 18 juin; ruines de Khersonès, près de
Sébastopol, le 22 juin.
1043. Bromus squarrosus L.
Epis glabres.
50
Reg. des steppes : montagne Petrovskaïa, les 5 et 15 juin, jardin Worontzoff
a Simphéropol, le 6 juin et environs de la ville, le 13 juin; Biiouk Onlar, le
16 juin; Djankoi, le 45 juillet.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin; Tiberti, le 9 juin.
Côte mérid. : Aidanil, le 5 juillet; Biiouk Lombate, le 5 juillet.
Env. de Séb : monastère Saint-Georges, le 19 juin; Balaklawa, le 20 juin.
Epis pubescents.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagnes Petrovskaia, le 5 juin; Biiouk-
Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin; Taouchane-basar, le 14 juillet.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet.
Env. de Seb. : Balaklawa, le 20 juin.
630 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que SR). 1905 (146)
1944. Bromus mollis L.
Reg. des steppes : Simphéropol, montagne Petrovskaïa, le 5 juin.
1045. Brachypodium distachyum (L.) R. et Sch.
Côte merid. : Alouchta, le 11 juillet.
1046. Brachypodium silvaticum (Huds.) R. et Sch.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin; Oriande, le 1er juillet.
1047. Brachypodium pinnatum (l..) P. B.
Vers. du nord : Tehatal-kaia, le 25 juin.
1048. Agropyrum repens (L.) P. B.
Sebastopol, boulevard Historique, le 18 juin; Inkermann, le 23 juin.
1049. Agropyrum Aucheri Boiss.
Reg. des steppes : Simpheropol, le 12 juin; jardin Worontzoff, le 6 juin et
environs de la ville, le 13 juin.
Vers. du nord : Skélia, le 30 juillet; Taouchane-basar, le 14 juillet.
Var. epis glabres.
Reg. des steppes : Simpheropol, jardin Worontzoff, le 6 juin.
1050. Agropyrum junceum (L.) P. B.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet.
Vers. du nord : entre Tolle et Katchikalene, le 8 juin.
Côte merid. : Oriande, le 1er juillet.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet.
Var. 8 Sartorii Boiss. et Heldr.
Env. de Seb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin; Balaklawa, le 20 juin.
1051. Agropyrum elongatum Host.
Reg. des steppes : Djankoï, le 15 juilllet.
Côte merid. : Aloupka, le fer juillet; Alouchta, le 13 juillet.
1052. Agropyrum cristatum (L.) Bess.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar. le 16 juin.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin; Alma, le 6 juin, Tolle, le 6 juin. entre
Tollé et Katchikalène, le 8 juin.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
1053. Agropyrum bulbosum Boiss.
La Taïla : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin; Ai-Petri, le 2 juillet.
(147) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 631
1054. Agropyrum villosum (L.) M. B.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin; Tiberti, les 7 et 9 juin; près de la station
Bakhtchissaraï, le 11 juillet.
Côte merid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
Sébastopol, boulevard Historique, le 18 juin.
Soudak, le 20 juillet.
1055. Secale cereale L.
Reg. des steppes : station Biiouk-Onlar, le 16 Juin.
Vers. du nord : Alına, le 6 juin.
1056. Aegilops ovata L.
Côte merid. : entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin.
Var. 8 triaristata Cosson.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Tollè et Katchikalène, le
8 Juin.
Côte mérid. : Alouchta, le 13 juillet.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
Forme intermédiaire entre A. ovata var. triaristata et A. triuncialis.
Vers. du nord : monts Mekkenzi, le 17 juin.
Côte merid. : Aloupka, le 1er juiilet; Aidanil, le 5 juillet; Alouchta, le
8 juillet.
Env. de Seb. : Monastère Saint-Georges, le 19 juin; Balaklawa, le 20 juin.
1057. Aegilops triuncialis L.
Vers. du nord : Tiberti, les 7 et J juin; dans la vallée de Katcha, entre Tolle
et Katchikalène, le 8 juin.
Côte mérid. : entre Alouchla et le monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
Env. de Séb. : monastère de Saint-Georges, le 19 juin.
1058. Aegilops cylindrica Host.
Rey. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord. : Alma, le 6 juin; Tiberti, le 7 juin; entre Tolle et Katchi-
kalène, le 8 juin.
Env. de Seb. : Inkermann, le 23 juin.
1059. Lolium perenne L.
Reg. des steppes : Simpheropol, montagne Petrovskaia, le 5 juin.
Vers. du nord : Tiberti, le 7 juin.
Côte merid. : Tchatyrdag, le 9 juillet.
632 BULLETIN DE L'HERBIER BOIssIER (Ze séR.). 1905 (148)
1060. Hordeum murinum L.
Reg. des steppes : Simpheropol, montagne Petrovskaia, le 5 juin; Biiouk-
Onlar, le 16 juin.
Vers. du nord : dans la vallée de Katcha, entre Toll& et Katchikalène, le
8 ‘uin.
Côte merid. : Alouchta, le 8 juillet. — Miskhor, le 20 juin (Arsénieff).
Sébastopol, boulevard Historique, le 18 juin ; ruines de Khersonès, le 22 juin;
Inkermann, le 23 juin.
1061. Hordeum maritimum With.
Env. de Séb. : Inkermann, le 23 juin.
1062. Hordeum vulgare |.
Côte mérid : Alouchta, le 13 juillet.
1063. Hordeum bulbosum L.
Côte mérid : Alouchta, le 13 juillet; Laspi, le 28 juin.
Env. de Seb.: Inkermann, le 23 juin.
1064. Elymus sabulosus M. B.
Soudak, au bord de la mer, le 20 juillet.
1065. Elymus Caput Medusæ L.
Côte mérid. : Alouchta, le 43 juiliet; entre Alsuchta et le village Korbekly,
le 9 juillet.
CONIFERE
1066. Pinus silvestris L.
Vers. du nord : Mangoup-kale, le 29 juillet.
Côte merid. : monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
1067. Pinus Laricio Poir.
Côte mérid. entre La Porte de Baïdar et Chaïtane-Merdvène, le 26 juin, fr.
1068. Juniperus Oxycedrus L.
Vers. du nord : Katchikalène, le 8 juillet; entre Tollé et Katchikalène,
le 8 juin.
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin ; Balaklawa, le 20 juin, fr.
Soudak, le 20 juillet, fruits.
1069. Juniperus depressa Stev.
La Iaila : Ai-Petri, le 2 juillet; Tchatyrdag, le 7 juillet.
(149) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO, FLORE DE LA CRIMEE. 633
1070. Jüniperus excelsa M. B.
Vers. du nord : Skelia, le 31 juillet, fr.; montagnes pres de Skélia, le
30 juillet, fr.
Env. de Séb. : monasiere Saint-Georges, le 19 juin, fr.; Balaklawa, le
20 juin, fr.
Soudak, le 20 juillet, fr.; entre Soudak et Novy Svete, le 22 juillet, fr.
1071. Juniperus foetidissima Willd.
Vers. du nord : Skelia, le 31 juillet.
1072. Taxus baccata L.
Côte mérid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet.
La Taïla : Aï-Petri, le 2 juillet.
GNETACEÆ
1073. Ephedra distachya L.
(= E. vulgaris Rich.).
Côte mérid. : Gourzouf, 1892 (Mlle Bauer).
Env. de Séb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin, fr.; ruines de Khersonès,
le 22 juin, fr.
Soudak, au bord de la mer, le 20 et 21 juillet, fruits.
POLYPODIACEÆ
1074. Ceterach officinarum Willd.
(= Gymnogramme Ceterach Spreng.).
Vers. du nord : près de la Porte de Baïdar, le 27 juin.
Côte mérid. : Chaïtane-Merdvène, le 26 juin.
Env. de Séb. : Balaklawa, le 20 juin.
1075. Pteridium aquilinum (L.) Kuhn.
(= Pteris aquilina L.).
forma vegetior.
Côte mérid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet.
1076. Adiantum Capillus Veneris L.
Côte mérid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet, fr.
1077. Asplenium Trichomanes L.
Vers. du nord. : Porte de Baïdar, le 27 juin, fr.; entre Chaïtane-Merdvène et
634 BULLETIN DE LHRRBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (150)
le village Skélia, dans un bois de hötres, le 26 juin, fr.; Karassou-bachi, près
de Karassou-basar, le 24 juillet.
La Taïla : Ai-Pelri, le 2 juillet, fr.
Côte merid. : Tchatyrdag, le 9 juillet.
1078. Asplenium ruta muraria L.
Vers. du nord : bois de hötres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia, le
26 juin, fr.; Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
Côte mérid. : Chaïtane-Merdvène et entre la Porte de Baïdar et Chaïtane-
Merdvène, le 26 juin, fr.
Env. de Seb. ; Balaklawa, le 20 juin, fr.
1079. Nephrodium Filix mas (L.) Rich.
(= Aspidium Filix mas (L.) Sw. — Polystichum filix mas Roth.).
Vers. du nord : entre Ourkousta et Ienissala, le 4er août, fr.
1080. Cystopteris fragilis (L.) Bernh.
Vers. du nord : Pres de la Porte de Baidar, le 27 juin, fr.
La Iaila : Aï-Petri, le 2 juillet, fr.
EQUISETACEÆ
1081. Equisetum Telmateja Ehrh.
Env. de Seb. : monastère Saint-Georges, le 19 juin.
1082. Equisetum arvense L.
Vers. du nord : bois de hetres entre Chaïtane-Merdvène et le village Skélia,
le 26 juin.
1083, Equisetum ramosissimum Desf.
(= E. ramosum Schl.).
Soudak, montagne Altchak-kaïa, le 21 juillet.
MUSCI
(Teste V. F. Brotherus).
Hepaticæ
1084. Madotheca platyphylla Dum.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet.
(151) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSCHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE, 639
1085. Plagiochila ?
Vers. du nord : dans la rivière Tehernaïa-Retchka, près du village Skelia, le
31 juillet.
Musci Frondosi
TRICHOSTOMACEÆ
1086. Tortula subulata (L.) Hedwig.
Côte merid. : près de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet.
1087. Tortula ruralis (L.) Ehrh.
Vers. du nord : Karassou-bachi, pres de Karassou-basar, le 24 juillet.
FUNARIACEÆ
1088. Funaria hygrometrica (L.) Siebth.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet, fr.
BRYACEÆ
1089. Bryum capillare L.
Vers. du nord : Alma, le 6 juin.
1090. Mnium undulatum L.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin; monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
FONTINALACEÆ
1091. Fontinalis antipyretica L.
Vers. du nord : dans la rivière Tchernaïa-Retchka, près du village Skélia, le
3! juillet.
LESKEACEÆ
1092. Anomodon viticulosus (L.) H. et Tail.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet,
ORTHOTHECIACEÆ
1093. Homalothecium sericeum (L.) B, el S.
Vers. du nord : pres de la Porte de Baidar, le 26 juin; Karassou-bachi, pres
de Karassou-basar, le 24 juillet.
636 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (152)
CAMPTOTHECIACEÆ
109%. Camptothecium lutescens (Huds.) B. et S.
Vers. du nord : pres du village Skelia, le 31 juillet.
Côte mérid. : pres du monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet; côte méridionale
pres de la Porte de Baïdar, le 26 juin.
BRACHYTHECIACEÆ
1095. Brachythecium rutabulum (L.) B. et S.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-basar, le 24 juillet.
HYPNACEÆ
1096. Hypnum commutatum Hedwig.
Côle mérid. : sur les rochers de la cataracte Outchane-sou, le 2 juillet.
1097. Hypnum molluscum Hedwig.
Côte mérid. : monastère Kosma-Démiane, près d’Alouchta, le 7 juillet.
1098. Hypnum Vaucheri Lesq.
Vers. du nord : Karassou-bachi, près de Karassou-bazar, le 24 juillet.
1899. Hypnum cupressiforme L.
Vers. du nord : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin.
Lichenes
(Teste A. A. Elenkin).
USNEACEE
1100. Ramalina calicaris (L.) Fr.
Côte merid. : entre Alouchla et le monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet.
1101. Ramalina populina (Ehrh.) Wain.
Côte mérid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Démiane, le 7 juillet.
1102. Ramalina farinacea (L.) Ach.
Vers. du nord : près de la Porte de Baïdar, le 27 juin.
Côte mérid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet.
1103. Evernia prunastri (L.) Ach.
Côte mérid. : Laspi, le 28 juin.
(153) OLGA FEDTSCHENKO ET BORIS FEDTSGHENKO. FLORE DE LA CRIMÉE. 637
110%. Alectoria implexa (Hoffm.) Wain.
Côte mérid. : entre Alouchta et le monastère Kosma-Demiane, le 7 juillet.
CLADONIACEÆ
1105. Cladonia foliacea (Huds.) Schær.
Var. convoluta (Lam.) Wain.
Vers. du nord : près de la Porte de Baïdar, le 28 juin.
PELTIDEACEZÆ
1106. Peltigera polydactyla Hoffm.
Côte merid. : Laspi, le 28 juin.
FUNGI
(Det. A. A. Jaczewski).
USTILAGINACEÆ
1107. Ustilago Hordei Kell. et Swingle.
Reg. des steppes : Djankoi, le 15 juillet, sur Hordeum vulgare L.
1108. Ustilago Ischæmi Fuckel.
Sporidia olivacea, levia, irregularia, 7-8 # diam.
Vers. du nord : Skélia, le 30 juillet.
1109. Ustilago Caricis Fuck.
Côte mérid. : Oriande, le ler juillet, sur Carex gynobasis Vill.
ERYSIPHÆACEÆ
1110. Erysiphe Martii Lév.
Soudak, le 20 juillet, sur Alyssum hirsutum MB.
UREDINEÆ
1111. Gymnosporangium juniperinum Fries.
Côte mérid. : Livadie, le Ler juillet, sur Mespilus germanica L.
1112. Pycnidæ Gymnosporangii clavariæformis Winter.
Septoria piricola Desmar.
Vers. du nord. : Mangoup-kalé, le 29 juillet, sur Pyrus eleagrifolia Pall.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 7, 30 juin 1905. 43
638 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (154)
1113. Melampsora helioscopiæ (Pers.) Winter.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, sur Euphorbia leptocaula Boiss.
1114. Uromyces Medicaginis falcatæ (DC.) Winter.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, sur Medicago.
1115. Puccinia Malvacearum Mont.
Göte merid. : Alouchta, le 10 juillet, sur Malva silvestris L.
1116. Puccinia Agropyri Ell. et Ev.
Syn. Aecidium Glematitis DC.
Vers. du nord : Vallée de Katcha, entre Tollé et Katchikalene, le 8 juin, sur
Clematis Vitalba L.
1117. Puccinia Hieracii (Schum.) Mart.
Env. de Sébastopol : Balaklawa, le 20 juin, sur Taraxacum officinale Wigg.
1118. Puccinia graminis Pers.
Côte merid. : Alouchta, le 13 juillet, sur Aegilops cylindrica Host.
1119, Phragmidium Potentillæ Winter.
Reg. des steppes : Biiouk-Onlar, le 16 juin, sur Potentilla pilosa L.
Fungi imperfecti.
SPHÆROPSIDEÆ
1120. Phyllosticta Mahaleb Thurmer.
Immatura
Vers. du nord : Dans la vallée de Katcha, le 26 juin, sur Prunus Mahaleb L.
1121. Septoria piricola Desmar.
Vers. du nord : Katcha, jardin de M. Koulakow, le 28 juillet, sur Pyrus
communs.
1122. Placosphæria ?
Immatura
Vers. du nord : Skélia, le 31 juillet, sur Lathyrus rotundifolius Willd.
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMÜLLER, Weimar.
(Suite.)
Linum Orientale Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 855.
Inter Teheran et Demawend, in aridis ad fluvium Dschadsche-rud,
1400 m. s. m. (21. VIT, fl. et fr.; n. 6486).
Ein Linum der Gruppe gelbblühender, perenner Arten der Sektion
Syllinum Griseb. ist aus Persien bisher nicht nachgewiesen worden,
und leider ist das in sehr dürftigem Zustand angetroftene Exemplar
nicht ausreichend, um die Zugehörigkeit zu L. Orientale Boiss. mit
Bestimmtheit festzustellen; es sind aber nennenswerte Abweichungen
von L. Orientale Boiss., besonders von solchen recht besonnten sterilen
Bodens, nicht zu bemerken. Erwähnen möchte ich, dass in der That
eine zweite gelbblühende, perennerierende, fast strauchige Art, von
Th. Strauss in West-Persien aufgefunden wurde, der wir berechtigter
Weise einen eigenen Namen beilegen mussten, den ich aber unter-
drücke, solange nicht die Pflanze mit L. Persicum Boiss., die Boissier
zur Abteilung der « Albiflora » stellt, verglichen ist. Diese west-
persische Pflanze stimmt sonst merkwürdig gut auf die Beschreibung
des seit Aucher und Kotschy in Südwest-Persien nicht wieder gesam-
melten Z. Persicum Boiss., in dessen Originaldiagnose (Boiss. Diagn. I,
6, p. 27) der Blütenfarbe gar nicht Erwähnung gethan wird, und
welches vielleicht eine gelbblühende Art repräsentiert.
640 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séB.). 1905 (66)
Linum perenne L. — Boiss. Fl. Or. I, 865. — Buhse, Aufz. 43. —
Buhse, Liste 47, n. 285. — Lipsky, pl. Ghilan., 223.
Sefidrud, in declivitatibus prope Rudbar, 300 m. s. m. (5. V., flor. ;
n. 6492).
Die Exemplare ohne Früchte lassen sich schwer bestimmen; ausser-
dem gibt Stapf (Pol. Exp. II, 42) vom benachbarten Mendschil
L. Austriacum L. an, während Boissier von gleichem Ort (Mend-
schil) Z. perenne L., gesammelt von Buhse, erwähnt. Dieselbe Art
(L. perenne L.) führt schliesslich Lipsky von Rescht an. Meine Exem-
plare, niederig mit glauker Belaubung und so dem Z. alpınum Jacg.
+. glaucescens Boiss. ähnelnd, lassen die charakteristische Richtung
des Fruchtstieles, ob steif aufrecht oder bogig gekrümmt, noch nicht
erkennen.
OXALIDEÆ
*Oxalis corniculata L. — Boiss. Fl. Or. I, 866. — Freyn, Sint.-
Masand, 843.
Sefidrud, inter Kudum et Rustamabad, in silvis, 1-200 m. s. m.
(Nr iet ie. n16938)
GERANIACEÆ
Geranium tuberosum L. — Boiss. Fl. Or. I, 872. — Buhse, Aufz. 48.
In subalpinis jugi Charsan (inter Rescht et Kaswin), 1000 m. s. m.
(13. V., flor.; n. 6509); in vallecula Dosderre ditionis Scheheristanek
ad basin septentr. alpium Totschal, 2500 m. s. m. (4. VI., flor.;
n. 6510).
Geranium Kotschyi Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 873.
In jugis alpium Totschal, 2800-3000 m. s. m. (4. VL, flor.; n. 6511).
Geranium collinum Steph. — Boiss. Fl. Or. 1,874. — Buhse, Aufz. 48.
Elburs oceid., in dumetis ad rivulum vallis Scheheristanek, 2200 m.
s. m. (15. VL, fl. et fr.; n. 6508). |
Geranium Albanum M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 879. — Buhse, Liste,
47;,n. 292. — Lipsky, pl. Ghil., 223.
Rescht, in dumetis ad viam versus Enseli et coposius ad silvarum
margines versus Imamsade Haschim (28. IV., flor.: n. 6507).
Geranium rotundifolium L. — Boiss. Fl. Or. I, 880. — Buhse,
Aufz. 48.
Enseli, in herbidis (24. IV., flor. ; n. 6505).
{67) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 641
Geranium columbinum L. — Boiss. Fl. Or. I, 881.
Enseli, in dumetis (24. IV., flor. et fr.; n. 6503).
Geranium dissectum L. — Boiss. Fl. Or. I, 881. — Buhse, Aufz. 49.
— Freyn, Sint.-Mas., 843.
Sefidrud, inter Kudum et Rustamabad, 100 m. s. m. (2. V., flor.;
n. 6504.
Geranium molle L. — Boiss. Fl. Or. I, 882. — Freyn, Sint.-Mas., 845.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (4. V., fl. et fr.; n. 6506).
Geranium purpureum Vill. — Boiss. Fl. Or. I, 883. — Buhse,
Liste, 47; n. 299.
Enseli (24. IV., fl. et fr.; n. 6502); specimen pauperum.
Erodium cicutarium (L.) L’Herit. — Boiss. Fl. Or. I, 890. —
Buhse, Aufz. 49. — Freyn, Sint.-Mas., 843.
Baku, in collibus (19. IV.; n. 6513); inter Rescht et Kaswin, prope
Patschinar, 550 m. s. m. (12. V., fl. et fr.; n. 6512).
Erodium ciconium (L.) Willd. — Boiss. Fl. Or. I, 891.
Baku. in arvis (19. IV., fl. et fr.; n. 6514).
Erodium laciniatum Cavan. — Boiss. Fl. Or. I 893.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V., fl. et fr.; n. 6515).
In der typischen Form mit langen Fruchtschnäbeln aus dem Gebiet
noch nicht angegeben.
Erodium oxyrrhynchum M. B. — Boiss. Fl. Or. I, 896. — Buhse,
Aufz. 49.
Sefidrud, in montium deelivitatibus prope Rudbar et Rustamabad,
200-300 m. s. m. (3. V., fl. et fr.; n. 6516); prope Patschinar, 5-600 m.
same». Vin. 6517):
Die Art ist an den trockenen Berglehnen und in den steinigen
Ebenen am Fusse des gesammten Gebirges in 200-2400 m. Seehöhe
(Region III und IV) sehr verbreitet. Im Spätsommer trifft man oft
ganze Felder mit den leicht kenntlichen Samen der längst abge-
storbenen Pflanze besät. Die eigenartig, wie bei Stipa, mit einer schräg
laufenden Spitze versehenen Samen bohren sich aldsann korkzieher-
artig senkrecht in den sandigen Boden fest, während der federige,
horizontal stehende obere Teil als Windfahne für das weitere Ein-
dringen des Samens in die Tiefe Sorge trägt.
Biebersteinia multifida DC. — Boiss. Fl. Or. I, 899. — Stapf,
Pol. Exp. II, 41.
Elburs oceid., in vallitus montium Schimran prope Teheran ad
regionem alpinam usque; prope Ferasad, 16-1800 m. s. m. (29. V.;
642 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (68)
fruct.; n. 6527); in subalpinis valleculæ Dosderre et in jugo Lädd
ditionis Scheheristanek, 26-2900 m. s. m. (30. V. et 4. VI., flor. et fr.;
n. 6526); in valle Lur, ad pagum Getschesär, 2200 m. s. m. (19. VI,
fruct.; n. 6527).
Buhse’s Liste führt die im Elburs stellenweise massenhaft auf
tretende Pflanze nur aus der Umgebung von Kaswin an; Aucher
sammelte sie aber bereits bei Teheran.
ZYGOPRYLLEÆ
Zygophyllum eurypterum Boiss et Buhse. — Boiss. Fl. Or. I, 912.
— Buhse, Aufz. 50.
Sefidrud, in rupestribus prope Mendschil, 400 m. s. m. (4. V., frutex
nondum florens; n. 6540); prope Patschinar, in aridis, 550-600 m. s. m.
(10. Ve, truet.; n. 6541):
Zygophyllum fabago L. — Boiss. Fl. Or. I, 913.
Sefidrud, ad vias prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V., flor.; n. 6539).
RUTACEÆ
Haplophyllum”Buhsei Boiss. — Boiss. FI. Or. I, 926. — Buhse,
Aufz. 51 (sub A. villosum var. glabrescens).
Inter Rescht et Kaswin, ad Menschil, 400 m. s. m. (10. V., flor.;
Haplophyllum villosum (M. B.) Juss. — Boiss. Fl. Or. I, 931. —
Buhse, Aufz. 51.
Sefidrud, prope Rudbar, 400 m. s. m. (7. VI., nondum flor.; n. 6547).
Die nur Knospen tragende Pflanze stimmt mit armenischen Exem-
plaren (leg. Sintenis) gut überein; auch die von Buhse bei Rudbar
aufgenommenen Exemplare wurden von Boissier als 4. villosum (M. B.)
angesprochen, blieben aber in der Flor. Orient. ungenannt.
Bemerkung : A. eriocarpum Freyn, Bull. de l’Herb. Boiss. III,
107 (1895) = H. myrtifolium Boiss., Diagn. I, 1, 63 (1842), sec. speci-
mina a cl. Haussknecht prope Malatia lecta.
H. leiocorpum Freyn., Bull. de l’Herb. Boiss. III, 107; ovario
glabro nec hirsutissimo.
Inter Teheran et oppidum Demawend, in aridis ad fluvium
Dschadsche-rud. 1400 m. s. m. (21. VIT. fruct.; n. 6549).
Freyn beschreibt diese Unterart aus Cappadoeien.
(69) Jr. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 643
* Haplophyllum hispidulum Bge. — Boiss. Fl. Or. I, 933.
Prope Kaswin, et in aridis ad viam inter: Kaswin et Teheran hine
inde gregarie, 1280-1350 m. s. m. (20. V., fl. et fr.; n. 6550).
Buhse lässt diese bei‘Kaswin von Bunge entdeckte, seitdem aber
nicht wieder gefundene Art in seiner Liste unerwähnt. Sie ist durch
den niederen, sparrig verzweigten Wuchs, durch die Kleinen, blassen,
sitzenden Blüten und durch die Art der Indument eine der best-
characterisierten Arten.
Haplophylinm acutifolium (DC.) Deless. — Boiss. Fl. Or. I, 942.
Inter Teheran et Rescht, prope Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.,
flor.; n. 6546) et Kaswin, 1300 m. s. m. (15. V., flor.; n. 6543); in sub-
alpinis montium Elburs, in aridis prope Rene ad basin m. Demawend,
2200 m. s..m. (18. VIL, fl. et fr.; n. 6545).
SAPINDACEÆ
Acer insigne Boiss. et Buhse. — Boiss. Fl. Or. I, 947. — Buhse,
Aufz. 46. — Freyn, Sint.-Mas., 843.
var. typica f. velutina, lobis acutis vel acuminatis; in silvis prope
Rescht et sæpius ad vias culta (28. IV., flor.; n. 6532); Teheran, in
hortis, 1230 m. s. m. (24. VIL., fruct.; n. 6533).
var. obtustloba Freyn et Sint. — Freyn in Bul. Herb. Boiss., sec. ser.,
t. III (1902), 843.
Rescht, ad vias (28. IV., flor.!; n. 6532) et in silvis ad Kudum (1. V.,
flor.!; n. 6530).
var. longiloba Bornm. var. nov.: lobis 3 elongatis valde porrectis ;:
fol. subtus velutinis.
Rescht, ad vias (28. IV., flor.!; n. 6534).
Bereits Boissier und Buhse unterschieden zwei Formen a. velutina
und ß. glabrescens und haben somit als die Autoren dieser Varietäten
zu gelten. Formen, die eine Mittelstellang einnehmen, sind indessen
am häufigsten, und es scheint mir daher diese auf die Behaarung der
Blattunterseite gegründete Sonderung von untergeordnetem Werte,
während die Variation der Blattgestalt augenfälliger ist. Zweifelsohne
ist die nach sterilen Zweigen beschriebene und bezüglich ihrer
Zugehörigkeit als fraglich hingestellte, auch bei Rescht nicht seltene
var. obtusiloba Freyn et Sint. nur eine abweichende Form von
A. insigne Boiss. et Buhse (mit derselben Inflorescenz!) mit 5-7 ver-
kürzten abgerundet-stumpferen Lappen der unterseits fast oder ganz
kahlen Blätter (n. 6530). Die var. longiloba Bornm. stellt die andere
644 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sir.) 1905 (70)
extreme Form dar mit unterseits stark ‚behaarten Blättern, deren
3 mittlere Lappen stark verlängert nach vorne gerichtet sind, während
die beiden seitlichen sehr klein und oft verschwindend sind.
Acer lætum C. À. M. — Boiss. Fl. Or. I, 949. — Buhse, Aufz. 47
sub A. Lobelii.
In valle fluvii Sefidrud, in silvis inter Imamsade Haschim et Rus-
tamabad, 100 m. s. m. (2. V., ffor. et fruct. immaturis; n. 6529).
Der Monograph Pax, welcher diesen Ahorn als Unterart von
A. Lobelii Ten. (sens. ampl.) betrachtet, unterscheidet zwei Varie-
täten, var. Indicum Pax und var. Colchicum Pax, weiche beide in
Nord-Persien vorkommen. Die Pflanze des Sefidrudthales dürfte am
ehesten als var. Colchicum Pax, übereinstimmend mit armenischen
Exemplaren, zu bezeichnen sein, obwohl die Samenflügel fast hori-
zontal sind.
Acer Monspessulanum Boiss. — Boiss. Fl. Or. I, 951. — Buhse,
Aufz. 47; Liste, Nachtr. 47; n. 320.
In valle Sefidrud in montibus supra Rudbar, 600 m. s. m. (7. V.,
fruct. ; n. 6535).
Die dortige Pflanze stellt die var. Ibericum M. B. dar mit innen-
seits behaarten Fruchtfächern (Trautv., A. H. Petrop. VII, 427);
ebenso gehört die von Sintenis bei As-chabad in Transkaspin gesam-
melte Pflanze (n. 191) aus gleichem Grunde zu dieser Varietät, welcher
Pax « folia majora nonnumquam dendiculata » zuschreibt. Gerade die
persische Pflanze aber zeigt merkwürdige Unregelmässigkeit in der
Blattgestalt, insofern als an den Endtrieben (wie beim Typus) häufig
5-lappige Blätter untermischt sich vorfinden, an den Fruchtzweigen
dagegen vereinzelte, völlig ungeteilte (eiförmige) Blätter von Gestalt
des A. Creticum L. auftreten.
MELIACEÆ
Melia Azedarach L. — Boiss. Fl. Or. I, 954. — Buhse, Aufz. 47. —
Freyn, Sint.-Masand., 844 (12).
Teheran, eult. ad vias et in hortis, 1150 m. s. m. (8. II. 1892, fruet.;
n. 3570).
TEREBINTHACEÆ
Pistacia vera L. — Boiss. Fl. Or. IX, 5.
Kaswin, in vinetis eulta, 1280 m. s. m. (12 V.; fruct.; n. 6542).
(71) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 645
Pistacia mutica F. et M. — Boiss. Fl. Or. IT, 7. — Buhse, Aufz. 53.
In valle Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (notavi!); in montibus
inter alpes Totschal et montem Demawend, supra Feschend versus
Seigan, c. 1900 m. s. m. (nota!). Am letztgenannten Standort tritt
Pistacia zahlreich. auf; im Sefidrudtal sah ich nur einzelne kleine
Sträucher. Da Buhse diesen in allen anderen Teilen Persiens so häufigen
Baum aus dem gesamten Elbursgebirge nur von Bibersin anzuführen
weiss, so dürfte in der Tat diese Pistacia in Nordpersien nur auf ganz
vereinzelte Plätze beschränkt sein.
RHAMNEÆ
FRhamnus Pallasii F. et M. — Boiss. Fl. Or. I. 17. — Buhse, Aufz. 52.
In valle Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (4. V.; flor.; n. 6551);
inter Rudbar et Rustamabad (3. V.; flor.; n. 6552); Blätter meist
durchaus kahl.
Rhamnus spathulifolia F. et M. — Boiss. Fl. Or. I, 17. — Buhse,
Liste p. 47. n. 329. — Lipsky, pl. Ghilan I. e. p. 223.
Elburs oceid., in valle Lur fluvii Keredsch ad confluentem fluv.
Scheheristanek et prope Meidan, 2100-2200 m. s. m. (9. et 18. VL;
fruet. ; n. 6553 et 6554).
Zu dieser Art, die Lipsky auch bei Rustamabad im Sefidrudtal
antraf, dürften die von mir in Kurdistan gesammelten, als R. Krurdica
Boiss. et Hoh. var. elliptica Hausskn. et Bornm. bezeichnete Pflanze,
gehören. Ebenso schwer hält es aber auch, den von Haussknecht aus
West-Persien (leg. Strauss) als Æ. /ranica bezeichneten, noch unbe-
schriebenen Kreuzdorn als eigene Art von Rh. spathulifolia F. et M.
abzusondern ; er stellt gleichsam die kahle, etwas breitblättrige Form
dar, die nur als Varietät nicht aber als Unterart beizubehalten ist, da
behaartblättrige Formen von sonst durchaus gleicher Blattgestalt
ebenda auftreten.
LEGUMINOSE
Argyrolobium trigonelloides J. et Sp. — Boiss. Fl. Or. I, 33.
Inter Rescht et Kaswin in collibus prope Mendschil, 400 m. s. m.
(11. V.; fl. et fr.; n. 6560) supra Patschinar et in declivitatibus inferio-
ribus montis Charsan, 6-909 m. s. m.; flor.; n. 6559); montium Elburs
in subalpinis supra Ferasad ditionis Teheran, 1700 m. s. m. (28. V.;
fl. et fr.; n. 6558). Die Pflanze sieht dem im südlichen Persien vor-
646 BULLETIN DE L'HERBIER BOoISsieR (2me sER.). 1905 (72)
kommenden, von mir auch auf den Inseln Hormus und Kischm (Bornm.
exs. n. 254, 255, 256) angetroffenem A. Kotschyi Boiss. täuschend
ähnlich, ist aber an den wenigsamigen doppeltbreiteren Hülsen sofort
zu erkennen.
Trigonella azurea C. À. M. — Boiss. Fl. Or. II, 67.
Baku, in collibus arenosis (19. VI.; fior.; n. 6561). In valle fluvii
Sefidrud, inter Rustamabad et Rudbar, 2-300 m. s. m. (3. V.; fl. et fr. ;
n. 6563); prope Mendschil et Patschinar 400-550 m. s. m. (10-12 V.;
fl. et fr.; n. 6563, 6564). Neu für das Gebiet.
Trigonella gladiata. — Boiss. Fl. Or. I, 69. — Baku, in collibus
(19.-TV. „A. etfr.; n. 6568).
Trigonella striata L. — Boiss. Fl. Or. IT, 71.
Sefidrud, inter Rudbar et Rustamabad, 2-300 m. s. m. (3. V.; fl. et fr. ;
n. 6573); neu für das Gebiet.
Trigonella astroides F. et M. — Boiss. Fl. Or. II, 72.
Inter Rescht et Kaswin prope Patschinar, 550 m. s. m. (12. V.; fruet.;
n. 6572); neu für das Gebiet, stimmt mit Exemplaren (Bornm. iter
pers.-ture., n. 1069 et 1070) aus Mesopotamien durchaus überein; zu-
nächst aus Transkaukasien bekannt.
* Trigonella arcuata C. A. M. — Boiss. Fl. Or. IT, 74.
Inter Rescht et Kaswin prope Mendschil et Patschinar, 400-600 m. s.
m. (10-12. V.; fl. et fr.; n. 6570 et 6571); aus dem Gebiet in Buhse’s
Liste nicht angegeben, wird aber bereits, von Bunge gesammelt, in
Boiss. fl. Or. ]. e. aus Nord-Persien (Schahrud) verzeichnet.
Trigonella Noëana Boiss. — Boiss. Fl. Or. IT, 77. — Stapf, Pol. Exp.
II, 62. — Buhse, Aufz. 54, sub. T. geminiflora.
Inter Rescht et Kaswin prope Mendschil et Patschinar, 4-600 m. s. m.
(10-12. V.; fl. et fr.; n. 6574, 6575), prope Kaswin, 1300 m. s. m. (18.
V.; fl. et fr.; n. 6576). Die aufgenommenen Exemplare zeigen bald
mehr bald weniger eine Zähnung der Stipul®, welche bei 7! Noëana
Boiss. ganzrandig sein sollen, im Gegensatz zu 7° incisa Benth (inel.
T. geminiflora Bge.) und T. monantha C. A. M. — Regel in Act. H.
Petrop. V. 578 vereinigt wiederum diese drei Arten und stellt sie als
Synonyme zu T. orthoceras Kar. et Kir. Das von mir in den verschie-
.densten Gebieten des Orients aufgenommene Material der hier in
Betracht kommenden Trigonellen vermag ich nicht mit Sicherheit zu
bestimmen. Auch die von Freyn (in Sint. exsiec. n. 155) als 7. incısa
Bth. erkannte Pflanze von Aschabad besitzt fast ganzrandige Neben-
blätter und eine von Urban (in Sint. exsice. n. 565) als 7. Noëana Boiss.
(73) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 647
bezeichnete Pflanze von Kharput in Armenien zeigt wiederum deutlich
gezähnte Stipulæ. Auffallend stark entwickelte und tief geteilte Neben-
blätter besitzt die von mir in Süd-Persien bei Jesd, Agda und Kerman
gesammelte Pflanze (Bornm. exs. n. 3637, 3668), die als T°. incisa Benth.
und var. geminiflora (Bge.) Boiss. richtig bezeichnet sein dürfte ;
dagegen nehmen zahlreiche von mir in Süd-Persien sowie Mesopotamien
und Anatolien, teils als 7. monantha C. À. M. oder 7, Noëana Benth,
teils als 7. incisa Benth. ausgegebene Pflanzen eine Mittelstellung ein,
die mir Regels Annahme, mehrere Arten einzuziehen, gerechtfertigt
erscheinen lassen, wobei ich nur 7. orthoceras Kar. et Kir. (ine.
ß. Anatolica Boiss.; Bornm. exs. n. 1008) ausgeschlossen betrachtet
wissen möchte.
Trigonella Spruneriana Boiss. Fl. Or. II, 180. — Stapf., Pol. Exp.
1163.
Inter Rescht et Kaswin in lapidosis prope Patschinar, 500-600 m. s. m.
CDN Heet Ir.;n. 6557):
Trigoneila calliceras Fisch. — Boiss. Fl. Or. II, 86. — Buhse, Aufz.
54. — Stapf, Pol. Exp. II, 63. — Lipsky, pl. Ghilan. I. e. p. 226.
Enseli, in arenosis ad mare (24. IV.; fl. et fr. ; n. 6566); prope Rescht
et inter Kudum et Rustamabad (2. V. ; fruct. ; n. 6567).
Trigondlla Kotschyi Boiss. Diagn. I, 9 p. 12. — Boiss. Fl. Or. II, 87.
Elburs oceid. ; ditionis Teheran supra Ferasad in reg. subalpina,
2000 m. s. m. (29. V.; flor.; n. 6580); in valle Scheheristanek lateris
septentrionalis alpium Totschal, 22-2400 m. s. m. (5. VI.; flor.; n. 6579);
in valle Lur in aridis ad fluvium Keredsch, 2200 m. s. m. (9. VI. ; flor.;
n. 6581). — Boissier hat zwei gänzlich verschiedene Trigonellen als
T. Kotschyi Boiss. beschrieben und zwar die zweite Art, eine weiss-
blumige mit 7. Hierosolymitana Boiss. verwandte Pflanze, sogar im
gleichen Heft der Diagnosen wenige Seiten hinter der Beschreibung
der zur Sektion Pocockia gehörenden ersten 7. Kotschyi Boiss. Auch
in der « Flora Orient. » blieb diese zweite 7. Kotschyi Boiss. Diagn. I,
9 p. 15 (non 12) unter gleichem Namen bestehen, für welche mir die
Bezeichnung T. Boissieri Bornm. geeignet erscheint.
Trigonella radiata (L.) Boiss. — Boiss. Fl. Or. II, 90.
Inter Rescht et Kaswin, prope Patschinar, 550 m. s. m. (12. V.; fi. et
fr.; n. 6565). Neu für das Gebiet.
Medicago sativa L. — Boiss. Fl. Or. II, 94.
Elburs occ., Scheheristanek, in reg. subalp. totius ditionis herba vul-
gatissima et sepissime culta (notavi); fehlt in Buhse’s Liste.
648 BULLETIN DE L'HERBIER ROISSIER (2me ser.) 1905 (74)
Medicago orbicularis All. — Boiss. Fl. Or. I, 97. — Buhse, Aufz.
54. — Lipsky, pl. Ghilan. I. e. p. 223.
Baku (19. IV.; n. 6484). — In valle Sefidrud, prope Rudbar (4. V.;
fruct.; n. 6585).
* Medicago rigidula (L. pro var.) Desr. — M. Gerardi Willd. —
Beiss. Fi. Or. I, 109.
Baku (19. IV.; n. 6582). — Inter Rescht et Kaswin prope Patschinar
5-600 m. s. m. (12. V.; n. 6592); in arvis prope Kaswin, 1300 m. s. m.
(19. V.; n. 6591): fehlt in Buhse’s Liste, aber bereits von Bunge bei
Teheran gesammelt (Boiss. 1. e.).
Medicago coronata (L.) Lam. — Boiss. Fl. Or. IT. 101.
In valle Sefidrud prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.: n. 6586); neu
für das Gebiet.
Medicago hispida Gærtn. var. apiculata Willd. pr. sp. — Boiss. Fl.
Or. I, 103 (sub. M. denticulata var.).
In valle Sefidrud prope Rudbar, 300 m. s. im. (4. V.; n. 6589).
Medicago minima (L.) Lam. — Boiss. Fl. Or. IT, 103.
Baku (19. IV.; n. 6587, f. brereaculeata). — In arenosis ad Enseli (22.
IV.; n. 6588, f. typica).
Trifolium pratense L. — Boiss. Fl. Or. IT, 115.
Elburs, in reg. subalpina; prope Scheheristanek, 2200 m. s. m.
(7. VI.; n. 6593); in höheren Lagen verbreitet, in Buhse’s Liste nicht
verzeichnet.
Trifolium arvense L. — Boiss. Fl. Or. I. 120. — Buhse, Aufz. 55. —
Stapf, Pol. Exp. II. 69.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.: n. 6594); gemein.
Trifolium subterraneum L. — Boiss. Fl. Or. II, 133. — Buhse,
Aufz. 55. — Stapf, Pol. Exp. I. 63. — Freyn, Sint. Masand. p. 544. —
Lipsky. pl. Ghilan. I. e. p. 223.
Enseli, in herbidis arenosis (24. IV.; n. 6601).
Trifolium tumens Stev. — Boiss. Fl. Or. I, 136. — Buhse, Aufz.
55. — Stapf, Pol. Exp. II. 63. — Freyn, Sint. Masand. p. 844.
In dumetis prope Pirebasar ditionis Rescht (26. IV.; n. 6597); prope
Rescht (27. IV.; n. 6596); in valle fluvii Sefidrud, inter Kudum et
Rustamabad, ad vias et in silvis (2. V.; n. 6597 b); prope Rudbar, 300 m.
s. m. (7. V.; n. 6597); ad basin montis Demawend, prope Rene, 2300 m.
sm (4595 V.102=146598)):
ß. majus Boiss. — Boiss. Fl. Or. II, 137. — Stapf, Pol. Exp. IL 63.
Elburs, in subalpinis, prope Scheheristanek, 2200 m. s. m. (6. VI.;
(75) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 649
n. 6599); vix varietas nihil nisi forma vegetior montana. 7°. tuumens Stev.
ist im Gebiet ziemlich gemein und überall, mit Ausschluss der sandigen
Küste, da anzutreffen, wo perennierende Kleearten vorkommen. Mit
T. resupinatum L. (Bezug nehmend auf die Bemerkungen Kuntze’s in
Act. H. Petrop. X, 182!) hat diese Art nichts gemein, und kann selbst
mit perennierenden (überwinternden) Formen desselben kaum ver-
wechselt werden. 7. tumens Stev. besitzt wie 7. physodes Stev. einen
tiefgehenden, äusserst festrasigen Wurzelstock mit sehr zahlreichen,
meist niederliegenden oder bogig aufstrebenden Stengeln.
Trifolium resupinatum L. — Boiss. Fl. Or. II, 137. — Buhse, Auiz.
55. — Lipsky, pl. Ghilan. I. e. 224.
Enseli, in herbidis arenosis ad mare (24. IV ; n. 6602); typisch, ebenso
landeinwärts an Bachrändern und längs der Reisfelder.
Trifolium repens L. — Boiss. Fl. Or. U, 145. — Freyn, Sint.
Masand. I. c. p. 844.
Rescht; in subalpinis montium Elburs in valle Lar, 24-2500 m.
(n. 6601).
* Trifolium radicosum Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl. Or. IT, 147.
Elburs oce., in alpibus Totschal in pratis siccis summi jugi, 35-3700 m.
s. m. (8. VOL; n. 6600); in valle Lar in pratis siccis, 2450 m. s. m.,
l. class.; (14. VII; n. 65005). Unweit der Quelle am Nordhang der
Passhöhe überzieht diese bisher nur vom Lartal (am Demawend) be-
kannte Kleeart weite Flächen mit einer äusserst kurzen Rasendecke,
doch macht sich diese sonst leicht zu übersehende unscheinbare Pflanze
durch zweifarbige Blütenköpfehen (weiss und brennend-rot) sehr
bemerkbar.
* Trifolium rytidosemium Boiss. et Hoh. 8 longipes Boiss. — Boiss.
FAO IL 149.
Elburs oceid., ad rivulos alpinos prope Asadbar ditionis fluvii
Keredsch, 2500 m. s. m. (26. VI. ; n, 6603); sehr selten.
Trifolium speciosum Willd. — Boiss. Fl. Or. IT, 151.
In valle Sefidrud, supra Rudbar, 500 m. s. m. (7. V.; n. 6604); neu
für das Gebiet.
Trifolium agrarium L. Boiss. Fl. Or. II, 153. — T. campestre
Schreb. —- Freyn, Sint. Masand. ]. ce. p. 845.
Enseli (23. IV.; n. 6605); Sefidrud, prope Rudbar, 400 m. s. m.
(7. V.; n. 6606). |
Trifolium filiforme L. — T. micranthum Viv. — Boiss. Fl. Or. IH,
155. — Buhse, Liste p. 47. — Lipsky, pl. Ghilan. 1. e. p. 224.
Reseht, in pratis prope Kudum (1. V.; n. 6607).
650 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé). 1905 (76)
Lotus Gebelia Vent. «) genuinus Boiss. — Boiss. Fl. Or. II, 168. —
Buhse, Aufz. 55.
Inter Rescht et Kaswin, in collibus prope Mendschil, 400 m. s. m.
(10. V.; n. 6608); in subalpinis montium Elburs oceid., in valle Talagon
(Talkan) prope pagum Deda, 2350 m. s. m. (30. VII ; 6609).
8. Michauxianus (Ser. pr. sp.) Bornm. — ß tomentosus Boiss. Fl. Or.
I, 168.
Mendschil, in consortio typi, 400 m. s. m. (10. V.; n. 6610); alpium
Totschal in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (12. VI; n. 6612); supra
Ferasad- (28.. V.; 6611); in valle Lur, 2200 m. s. m. (20. VL;
flor.; n. 6613).
Brand hat in seiner Monographie der Gattung Lotus (Engler’s bot.
Jahrbücher XXV. [1898] 220) die var. 8. tomentosus und à. anthylloides
mit y. villosus Boiss. vereinigt. Meine nordpersischen Exemplare
sprechen gegen diese Vereinigung, da die Behaarung an Stengeln und
Kelchen nicht abstehend zottig (patule villosus) sondern angedrückt
(cano-tomentosus) ist; auch die in West-Persien häufig von Strauss ge-
sammelte Pflanze ist dieselbe ausgesprochen eigene Form und niemals
zottig wie die westliche syrisch-anatolische Varietät. — Die Original-
exemplare von à. anthylloides (leg. Ne) hat der Monograph offenbar
nicht revidiert, da der Standort (Kharput) nicht zitiert wird. Es
gehört zu dieser durch sitzende Blütenköpfehen habituell sehr ab-
weichenden Varietät auch die von mir (unter n. 3315) als Lotus sub-
sessilis Bornm. ausgegebene Pflanze Armeniens, die, mit gewissem
Rechte als eigene Unterart betrachtet, den bereits von Ventenat ge-
brauchten Namen (L. anthylloides) nicht beibehalten konnte und so
neu zu benennen war. — Noch sei bemerkt, dass das Merkmal, ob die
Samen 1- oder 2-farbig sind, sich bei L. varıus Boiss. mss. (Z. Gebelia
v. villosus Boiss. fl. Or., Kotschy n. 319) sich nicht als beständig erweist.
Die von Sintenis bei Mardin gesammelte und von Stapf für L. Gebelia
Vent. bestimmte Pflanze, (n. 878) zitiert der Monograph (Monogr. p.
820) als Z. varius Boiss., doch sind die reifen Samen meines Exemplars
dieser Nummer einfarbig-grün und nicht marmoriert. Es scheinen also
Uebergangsformen zu dieser bereits von Boissier wieder verworfenen
Art vorzuliegen! Meiner Ansicht nach ist die in Frage stehende N° 878
der Sintenis’schen Exsiceaten L. Gebelia Vent. in fast typischer Form,
nur durch die zottig behaarten Kelche neigt die sonst völlig kahle
Pflanze etwas zu var. villosus Boiss. Bei Kotschy’s Pflanze aus Kurdistan
vom Berge Gara (n. 319) ist wiederum die Behaarung stärker ausge-
7 . BORNMÜLLER. FLORA DE ? GEBIRGE NORD-PERSIENS, >>
717 J RNMÜLLER. FL DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS 651
prägt, jedenfalls zottig; Boissier stellte diese Form ohne Rücksicht auf
die Färbung der Samen zu var. villosus Boiss.
Lotus angustissimus L. — Boiss. Fl. Or. IT, 171. -— Buhse, Liste,
47. — Lipsky, pl. Ghilan. 1. ce. p. 224.
Enseli, in arenosis ad mare (24. IV.:; n. 6614).
Coronilla varia L. y. hirta (Bge.) Boiss. — Fl. Or. U, 182.
Kaswin, in herbidis, 1300 m. s. m. (15. V.; n. 6616). ©. varıa L. ist
in typischer Form im Gebiet namentlich in höheren Lagen sehr ver-
breitet, die Varietät (y. hirta) tritt aber stets vereinzelt zwischen dem
Typus und + ausgeprägt auf, so dass sie nur als minderwertige Form
zu betrachten ist. Zur typischen Form gehört auch mein Exemplar
der als var. hirta ausgegebenen Sintenis’schen Pflanze (n. 1970 determ.
Freyn) von Kisil-Arwat in Transkaspien, wo also, wie auch in Klein-
asien, ebenfalls beide Formen nebeneinander auftreten.
Hippocrepis unisiliquosa L. — Boiss. Fl. Or. II, 184. — Stapf, Pol.
Exp. IL 64.
Sefidrud, prope Rudbar, in consortio varietatis ß. bifloræ, 300 m. s. m.
(4. V.; n. 6631).
8. biflora (Spreng.) Post, Flora of Syria p. 280. — Boiss. Fl. Or. IT, 185
(pr. sp.). — Lipsky, pl. Ghilan. ]. e. p. 224.
In valle Sefidrud, inter Rustamabad et Rudbar, 2-300 m. s. m.; prope
Rudbar, 3-400 m. s. m. (3-6. V.; n. 6628, 6631); ad Mendschil et
Patschinar 4-600 m. s. m. (10-13. V.; n. 6629, 6630); neu für das Gebiet,
wiewohl nicht selten. Nicht ein einziges Merkmal erweist sich konstant,
so dass mir Post’s Annahme, die A. biflora Spreng nur als Varietät
gelten zu lassen, durchaus gerechtfertigt erscheint.
Colutea Persica Boiss. ß Buhsei Boiss. — Boiss. Fl. Or. IT, 196. —
Buhse, Aufz. 57.
Elburs oceid., in valle Lur in rupestribus ad fluvium Keredsch,
2200 m. s. m. (9. VI. flor.; n. 6622. — 18. VI. fruet.; n. 6621).
* Colutea uniflora G. v. Beck in Stapf, Pol. Exp. Il, 64 (1886).
Inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, in latere supra Patschinar
900-1200 m. s. m. (13. V.; fl. et fruct.; n. 6623). Diese von Pichler in
den Kaswiner Gebirgen entdeckte prächtige Art ist, obwohl zum Gebiet
gehörig, in Buhse’s Liste nicht genannt. Nebenbei sei bemerkt, dass die
von Sintenis in den östlichen Grenzgebirgen Nordpersiens, am Sundso-
dagh bei Kisil-Arwat, unlängst aufgefundene neue Art, C. gracihs
Freyn et Sint. (n. 1705), mit obiger Pflanze nichts gemein hat; letztere
vermag ich von der in Süd-Persien häufigen €. Persica Boiss. (typiea!)
652 BULLETIN DE L'HERBLER Boissien (Ze sen.) 1905 (78)
wie ich solche (kleinblätterig) in der Provinz Kerman in heissen Hoch-
gebirgstälern antraf und unter N° 3688 ausgab (fälschlich als var. Buh-
sei), nicht zu unterscheiden. Die in den Gärten der Stadt Kerman an-
getroflene Colutea (ausgegeben als « C. Persica Boiss. ß. Buhsei Boiss.
f. hortensis grandiflora » Bornm. 3689) stimmt wiederum ganz mit der
Pflanze aus dem Lurtal des Elbursgebirges (ß. Buhser) überein. Mir
scheint var. ß. Buhse nichts weiter zu sein als die Form feuchteren
Klimas, von welcher die in Kultur gebrachten, üppig entfalteten Exem-
plare oder Sämlingspflanzen der ©. Persica kaum Abweichungen
aufweisen.
Oreophysa triphylla (Bge. pro Colutea $). — Boiss. Fl. Or. IT, 196.
Elburs oceid., ditionis Teheran in montibus supra Ferasad, 1700 m.
s. m. (28. V.; flor.; n. 6624); in districtu Talkan (Talagon) inter
Gattadeh et Dschoistan 2100 m. s. m. (27. VL; fl. etfr.; n. 6626); in
valle fluvii Dschadscherud in subalpinis prope Ahar et Egil, 18-1900 m.
sim (lE VIE: fl. et fr.;n. 6625).
Halimodendron argenteum D. C. — Boiss. Fl. Or. II, 198.
Kaswin, in collibus ad septentrionem urbis, 1400 m. s. m. (15. V.;
flor.; n. 6615); neu für das Gebiet.
# Glycyrrhiza asperrima L. f. — Boiss. Fl. Or. II, 203.
Kaswin, in collibus et in vinetis vulgatissima, 1250 m. s. m. (18. V.;
flor.; n. 6619); inter Teheran et Kaswin, prope Huschkerabad et
Schahabad (21. 23. V.; n. 6618, 6620). Bereits Bunge sammelte diese
in Buhse’s Liste übersehene Pflanze in der Umgebung von Kaswin
(Casbin). Wie Haussknecht an einer Pichler’schen Originalpflanze des
Astragalus (sect. nov. Gloiothrix) glandulosus G. v. Beck, Stapf
Polak. Exp. II [1886] 72 schon vor Jahren feststellte, ohne es zu ver-
öffentlichen, ist diese neue Art nichts anderes als Glycyrrhiza asperrima
L. £. — Obwohl man leicht geneigt ist, in der Herbarpflanze einen Astra-
galus zu vermuten, wird man beim Anblick der lebenden Pflanze, die in
ihrer ganzen Tracht und der Art ihres Auftretens sich sofort als eine
Glycyrrhiza-Art zu erkennen gibt, kaum auf diesen Irrtum verfallen.
Bei näherer Betrachtung gibt die « carina diphylla » (ein wesentlicher
Gattungsunterschied von Astragulus und Glycyrrhiza!) die sicherste
Bestätigung. Eine Traganthart, welche Drüsenbekleidung aufweist, ist
somit aus der Flora Europas West- und Zentralasiens noch nicht
bekannt.
Astragalus (IV. Oxyglottis) tribuloides Del. — Bois.
Fl. Or. II, 225.
(79) 9. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 683
In valle fluvii Sefidrud prope Rudbar, e. 300 m. s. m. (7. V.; n. 6709);
inter Mendschil et Patschinar et supra Patschinar 4-600 m. s. m. (11.
12. V.: n. 6714, 6717).
#8. minutus Boiss. — Boiss. Fl. Or. IT, 225.
Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.; n. 6715); inter Mend-
schil et Patschinar et prope Patschinar; 4-600 m. s. m. (11. 12. V.;
n. 6713, 6718); in planitie prope Teheran, ad pagum Schahabad, 1200-
1300 m. s. m. (23. V.; n. 6716).
Die typische Form ist neu für das Gebiet, die Varietät hingegen wird,
schon von Kotschy gesammelt, aus der Umgebung Teherans verzeichnet,
fehlt aber in Buhse’s Liste.
Astragalus (IV. Oxyglottis) cruciatus Link. — Boiss. Fl.
Or IE 225:
Sefidrud, in aprieis prope Rustamabad, 100 m. s. m. (3. V.; n. 6706),
Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.; n. 6708); prope Mendschil, 400 m. s. m.
(10. V.; n. 6707); supra Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6705).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (IV. Oxyglottis) Asterias Stev. — Ledeb. Fl. Ross. I,
636. — Stapf, Polak. Exp. IT, 64.
Baku, in collibus supra urbem (19. IV.; n. 6704).
Astragalus (IV. Oxyglottis) filicaulis Fisch. et Mey. —
Boiss. Fl. Or. II, 227.
Inter Mendschil et Patschinar, in aridis, 4-500 m. s. m. (11. V.;
n. 6703).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (IV. Oxyglottis) oxyglottis Stev. — Boiss. Fl.
Or. II, 229.
In valle fluvii Sefidrud, prope Rudbar, 2-300 m. s. m. (7. V.; n. 6710);
prope Patschinar, 560 m. s. m. (12. V.; n. 6712; in collibus prope
Kaswin, 1300 m. s. m. (17. V.; n. 6712); capituli vertieillis valde
dissociatis !
Neu für das Gebiet.
Astragalus (VIII. Harpilobus) corrugatus Bert. — Boiss.
HOT EI, 232.
Kaswin, in herbidis, 1300 m. s. m. (19. 20. V.; n. 6702).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (VIII. Harpilobus) campylorrhynchus
Fisch et Mey. — Boiss. Fl. Or. Il, 233.
Sefidrud, ‚prope Rudbar, 2-300 m. s. m. (7. V.; 6700); prope Patschi-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 7. 30 juin 1905. A4
654 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (80)
par, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6699); Kaswin, in vinetis, 1300 m. s. m.
(17. V.;n. 6701).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (IX. Ankylotus) commixtus Bge. — Boiss.
El: Or. 112235:
Kaswin, 1300 m. s. m. (20. V.; n. 6698).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (XIII. Aulacolobus) striatellus Pall. — Boiss.
El: Or 1. 237.
Inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, 13-1800 m. s. m. (13. V.;
fl. et. fruct.; n. 6694).
Neu für das Gebiet.
Astragalus (XIV. Buceras) hamosus L. forma! — Boiss. Fl. Or. II,
238. — Lipsky, pl. Ghilan. I. e. p. 224. — Buhse, Liste p. 48.
Baku, in collibus (19. IV.; n. 6696); Sefidrud, prope Rudbar, 300 m.
s. m. (7. V.; n. 6695).
Die Form neigt durch kürzere Hülsen zu À. brachyceras Led. hin,
gehört aber entschieden zu der aus dem Gebiet nur von Rudbar
(Lipsky) angeführten Art.
Astragalus (XIV. Buceras) brachyceras Led. — Boiss. Fl. Or. II,
238. — Buhse, Aufz. 61.
Baku, in collibus meridionalibus (19. IV.; n. 6697); f. typiea!
Astragalus (XIX. Stereothrix) Gapito Boiss. et Hoh. — Boiss. Fl.
Or. I, 255.
Alpes Totschal, in summis jugis, 36-3700 m. s. m. (10. VIL.; flor.; n.
6729); in jugo Kendevan ditionis Asadbar et Getschesär vallis Lur, in
summo monte, 3100 m. s. m. (23. V1.; flor.; n. 6730).
# Astragalus (XX. Malacothrix) podocarpus C. A. M. — Boiss. Fl.
Or. II, 256.
In vulcanicis ad basin montis Demawend, inter Pelur et Rene, supra
Ask, 20-2100 m. s. m. (18. VIL.; c. flor. et fruct.; n. 6833); Elburs
oceidentalis, in valle Talkan (Talagon) in alpinis Serddere supra Gerab,
2600 m. s. m. (26. VI.; flor.; n. 6831); ibidem ad pagum Gattadeh, (27.
Vl.; flor.; n. 68315); supra Dschoistan inter Mähran et Disan, 2500 m.
s. m. (28. VI.; n. 6832).
(Fortsetzung folgt.)
Die Gattung BERBERIS (Euherheris).
Vorarbeiten für eine Monographie
VON
Camillo Kari SCHNEIDER.
(Suite.)
II. Blätter nicht breit spatelig, lanzettlich oder oblong,
nicht papillös, Blütenstände jedenfalls traubig.
a. Dorne schwach, fast stels einfach; Blälter lanzettlich, ganzrandig,
unterseits slets grünlich; Tragblälter der Blütenstiele meist auch zur Frucht-
zeit ?/3-$/4 so lang als diese!
71. Berberis sinensis Desf., Arb. II., 27 (1809). Fe
B. sinensis ß angustifolia Rgl., in Act. Hort. Petrop. Il., 2, 416 (1875).
Nach den citierten spontanen Exemplaren beschreibe ich diese
Art wie folgt:
Frutex; ramuli annolini et interdum, haud semper, etiam velustiores
interne purpureo-fusci, glabri, fere nitiduli, sulcati; spinæ 1-fid&, breves,
rarissime 3-fidæ vel nullæ; folia oblanceolata, integerrima, laxe reti-
culata, utrinque fere concoloria; racemi 8-14 flori, fructiferi nutanles;
pedicelli breves bracteis vix duplo longiores et quam fructus breviores ;
pelala plerumque emarginata; ovula 1; fructus ovato-oblonga, atro-
sanguinea, styli nulli vel subnulli.
Internodien 1-2 cm.; Dorne höchstens 1 cm.; Blätter 1,6 : 0,5-3 : 0,7
oder bis 4 : 1 oder bis 4 : 0,6 cm.; Trauben bis 4,5 cm. lang; Blüten-
stiele 4-5 mm.; Früchte bis 9 : 4 mm.
Die Art der Bedornung und die kurzen, von relativ langen Trag-
blättern gestützten Blütenstiele sind für sinensis sehr charakteristisch.
Darin stimmen alle mir vorliegenden spontanen Exemplare überein.
Selten sind die untersten Blütenstiele der Trauben länger. Man ver-
gleiche später unter Hybriden in dem zweiten Aufsatz.
Amurgebiet: [Maximowicz]. .
China : O.-Mongolei, Géhol [David n. 1723]; um Peking [Bret-
schneider n. 49; Wawra 969; Staunton]; near the great wall [Nieder-
lein n. 210].
656 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (63)
b. Dorne meist kräftiger, 4-3-teilig; Blätter z. T. gezähnt, jedenfalls
Blütenstiele mindestens 3 mal so lang, wie ihre Brakteen.
x. Blätter fast durchweg ganzrandig, Dorne ziemlich kräftig 1-3-teilig;
Trauben die Blätter überragend, Orula 1.
72. Berberis iberica Siev. et Fisch., ex DC., Syst. IL, 6 (1821).
B. vulgaris ?iberica DC. 1. c.
Diese Art weicht durch die 6-10 mm. langen Blütenstiele und die
2 cm. langen, flachen oder rundlichen Dorne von sinensis gut ab, von
den amerikanischen Arten vor allem durch die einzelnen Ovula und
meist stärker kantigen Zweige. Man vergleiche später unter Hybriden.
var. a. typica C. K. Schn. : Folia plus minus anguste elliptico-
lanceolata 2 : 0,6-5,5 : 1,1 cm. (brevi petiolo incluso); racemi plerumque
peduneulo nudo 1-2 cm. longo; petala emarginata.
Gaucasus:[ex Herb. Fuckel im Herb. Barbey; ex Herb. Hort. Petrop.
in Herb. Boissier].
var. b. paphlagonica C. K. Schn. var. nov. : Folia plus minus oblanceo-
lala, vel spathulato-lanceolata, in ramuli fructif. 2:1 ad 4-5,5 : 1,8 cm.;
petioli 5-15 mm.; racemi inferne vix nudi, ceterum ut in a.
Von var. b. allein sah ich Früchte. Sie messen c. 8:4 mm., sind fast
schwarz und leicht bereift.
Paphlagonien: Wilajet Kastambuli [Sintenis n. 3646 und 4717].
ß. Blätter nur zuweilen an Blütenzweigen alle ganzrandig, Dorne z. T. mehr-
teilig, schwach; Trauben häufig die Blätter nicht überragend, Ovula 2-4.
* Blätter an Blütenzweigen 2 : 0,6-3 : { cm., an Schossen (gezähnt) bis 4,5 : 2 cm.,
unterseits deutlich hellgrün, Hauptnerven beiderseits gleich scharf, Dorne im
untern Teile der Zweige mehrstrahlig; Blütenstiele 4-6 mm.;
Petalen ganzrandig; Ovula 3-4.
73. Berberis Fendleri Gray, Plant. Fendl. 5 (1848).
N.-Amerika: S.-Colorado [Baker n. 337; Baker-Earle-Tracy 1898];
Neu-Mexico [Fendler n. 15; A. et E. Heller n. 3607]; ob ein in Herb.
Berlin liegendes kleines Fruchtzweigstück mit den Angaben : Mexico
[Uhle n. 1049] hierher gehört, ist mir etwas zweifelhaft.
** Blätter 2 : 0,5-5 : 0,3 oder 2: 1,2-4,5 : 2,3 cm., unterseits deutlich grau bereift,
Adern meist kaum auffällig; Dorne 1-3-teilig oder fehlend; Blütenstiele zur Fruchtzeit
c. 0,8-1 cm., Petalen ausgerandet; Ovula 2-4.
74. Berberis canadensis Mill., Gard. Dict. (1768), n. 2.
B. caroliniana Loud., Hort. Brit. ed. IIf.. 19 (1839).
Eine variable und zuweilen an vulgaris erinnernde, doch in Blatt-
zähnung und Nervalur gut abweichende Art, ebenso auch in den
eiförmigen, nicht länglich-elliptischen Früchten. Man vergleiche später
die Hinweise unter Hybriden. Hier sei nur betont, dass ich auf Grund
des zitierten Materials keine sicheren Formen unterscheiden kann.
Nord-Amerika : N.-Carolina [Gray et Sullivant 1843 ; Biltmore
Herb. n. 3035; Rugel 1841]; Virginia [Ball; Torr. et Gray; Britton et
Vaill; Tennessee [Rugel 1842]; Alleghanies ohne Ort [Kelsey 1890 in
Herb. Zabel]; ferner Herb. Koehne Expl. aus Arnold-Arboret aus virgi-
nischen Samen. |
(64) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 657
Subsect. b. CRETICE
Blätter zum Teil mit oberseitigen Spaltöffnungen, nie papillös, fast
stets ganzrandig; Trauben die Blätter bald deutlich überragend, bald
büschelig verkürzt; Ovula 2, Früchte nie kugelig, zuweilen mit kurzem
Griffel. Man beachte das oben, sowie bei den Arten gesagle.
A. Blaltoberseiten mit Spallöffnungen
(vergleiche aber auch B. australis var. Hackeliana).
I. Blätter 0,8-1,6 : 0,2-0,7 cm., Dorne die Blätter und die fast
sitzenden 2-7-blütigen Doldentrauben meist überragend.
75. Berberis cretica L.. Sp. pl. 331 (1753).
Die echte cretica kommt in Asien nicht vor! Ich sah sie nur von:
Greta, Cypern, Griechenland (auch Samos). Da dort neben
ihr (ausser etwa vulgaris) keine anderen Arten auftreten. so verzichte
ich vorläufig auf Angabe der zahlreichen gesehenen Exsiccaten.
IL. Blätter grösser, Trauben gestreckter, die Dorne gut überragend.
76. Berberis cratægina DC. Syst. Il, 9 (1821).
Eine auf Kleinasien beschränkte variable Art. Was Regel, Maximowiez,
Hooker und andere für Ost- und Centralasien als vulgaris oder sinensis
var. cratægina angeben, gehört nicht hierher!
var. a. typica!' C. K. Schn. : Spinæ A-fide, satis valide; folia
plerumque €. 2,5 : 0.7-0,9 oder bis 3 : 1 cm. flavo-viridia, raro utrinque
remote 2-4 dentala; racemi c. 12-22 flori, 3-4,5 em. longi, pedicelli
inferne ad 1 cm., superne breviores.
Lycaonien, Buldur [? n. 701, Herb. Boiss.]; Cicilien, Bulgar
Maaden c. 2000 m. [Kotschy 198%, dgl. ohne Ort und N° im Jahre 1853];
Cappadocien [Siehe n. 36].
Auffällig ist ein Exemplar von Siehe n. 327a, vom Bulgar Maaden,
c. 1800 m., durch sehr feine Blätter, wohl aber, da im Juni gesammelt
nur unentwickelt.
var. b. armeniaca C. K. Schn. var. nov. : Folia angustiora plus minus
pallide vel cinereo-viridia ; racemi plerumque tantum 10-floræ; celerum
ut 1n a.
Cappadocien : bei Cesarea [Balansa n. 714]; S.-Pontus [Born-
müller n. 1719]; türk. Armenien : Erzingham [Sintenis n. 3002 und
2154], ohne Ortsangabe [Tschihatschef n. 262].
var. a. und b. scheinen durch Ueberzüge verbunden.
var. c. lycica C. K. Schn. var. nov. : Spinæ plerumque 3 fidæ,
breviores; racemi vix ad 3 cm. longi; varietas omnibus partibus B. liba-
nolica similia, ab ea differt : foliis supra cum stomatibus, racemis foliis
plus minus superanlibus.
Lycien : Elmaly [Bourgeau n. 12]; wohl auch [Aucher n. 2767].
var. d. cabulica C. K. Schn. var. nov. : Spinæ 3-fidæ, mediæ ad
1 Ich sah leider kein Original De Candolles. Er gibt in Bezug auf Heimat
nur an : Hab. As. minore. [Cas. Rostan].
658 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (65)
2,5 cm. longæ; folia lanceolata, apice acuta, vel oblanceolata, 1,5 : 0,6-
3 : 1,4 cm.; petioli 3-8 mm; racemi c. 8-15 flori, 1,5-2,5 cm. longi;
pedicelli c. 5 mm.; fructus immaturi €. 5 : 2,5-3 mm.
Noch näher zu beobachtende, vielleicht als Species abzutrennende
Form.
Afghanistan: Kabul [Honigsberger, in Herb. Hofm. Wien].
B. Blattoberseiten ohne Spaltöffnungen
(ausgenommen B. australis var. Hackeliana).
I. Ein- und zweijährige Zweige tiefpurpurbraun.
a. Blätter im Mittel nicht über 0,7 cm. breit, spitzlanzettlich,
Trauben kurz büschelig (ähnlich eretica), e. %-9-blütig, Frucht ohne Griffel.
77. Berberis libanotica Ehrenberg, apud C. K. Schn., in Ill.
Handb. Laubholzk. I. 310. (190%).
Da bei australis ohne eine recht gewaltsame Trennung es mir nicht
möglich scheint die Varietät Hackeliana mit ihren oberseiligen Spalt-
öffnungen als besondere Art zu fassen, so ist auch die Scheidung
zwischen cretica und libanotica eine mehr oder weniger künstliche, da
im Grunde nur die fehlenden Spaltöffnungen einen durchgreifenden
Unterschied dieser gegen jene bedingen. Ob sich also die specifische
Trennung auf Grund eingehenderer Untersuchungen, als ich sie bis
heute vornehmen konnte, fest halten lässt, ist mir fraglich. Zur Zeit
lege ich ja grossen Wert auf die geographische Verbreitung, aber viel-
leicht in Fällen wie hier mit Unrecht.
Libanon: an Sanin 1700 m. [Ehrenberg n. 187 ; Bornmüller n. 35];
supra Eden [Boissier 1846]: in monte Djebel Baruk 1600-2200 m. [Ball
n. 2078]. in monte Garbi, c. 1900 m. [Kotchy n. 24], entre Beyrouth et
Zahlé (?) [Aucher (oder Lauche?) n. 550]; environs de Tripolis [Reyasse (?)
n. 1112], Ainette [Unger n. 499], ferner ohne Ort [Labillard; Aucher-
Eloy n. 391].
b. Blätter im Mittel 8-12 mm. breit, mehr stumpflich ;
Trauben z. T. gestreckter, c. 8-15-blütig, Griffel null oder kurz.
78. Berberis australis Moris, in Herb. Boissier.
B. vulgaris var. australis Boiss., Voy. bot. Esp. IT., 15 (1839/45).
B. hispanica Boiss. et Reut., Pugill. Pl. Nov. 3 (1852).
var. a. typica C. K. Schn. : Folia superne sine stomatibus; fructus
satis magni, €. 8-10 : 5-6 mm., stylo brevi sed distincto coronati.
Spanien : Prov. Murcia, Sier. de Alcaräz [Porta et Rigo n. 208 et
441]; Prov. Andalusien, Sier. de Segura [Bourgeau 1850], Sier. de Ronda
[Reverchon n. 403]; Prov. Granada, Sierra Nevada [Reuter 1849; Boiss.
et Reuter 1851; Del Campo n. 2]. dgl. ad flum. Genil [Winkler 1876],
monte Tejoro (?) [Winkler 1376], Sier. de la Nieve [Boiss. et Reuter
1849], Sier. Tejeda [Huter, Porta et Rigo n. 154).
N.-Afrika, Algier: S.-Oran [Cosson 1856]; Col de Tizougarine
[Reboud n. 2352]; Pente sud du Djebel Mahmel [Balansa 1853]; Pic de
Tougour près Batna [Lefranc 1857].
(66) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 659
var. b. Hackeliana C. K. Schn. var. nov. : Folia superne cum stomatibus;
fructus minores, ce. 7 : 4 mm., styli nulli.
Spanien: Prov. Granada, Sier. Nevada, ad flum. Genil [Hackel 1876],
ohne genauen Ort, c. 2000 m. [Boissier; Del Campo 1861].
Il. Ein- und zweijährige Zweige hellgelbbraun, oder letzte schon grau.
79. Berberis Garciæ Pau, Not. bot. fl. Esp. IL, 6 (1889).
Willkomm hat in Suppl. Fl. Hısp. 314 (1893) diese Art acceptiert.
0.-Spanien : Prov. Arragonien, Teruel, Sier. d. Javalambre [Rever-
chon n. 405, 3190 und ohne N°; ferner nach Pau ad fontem de los
Gallos, 1900 m. (loc. class.) [A. Garcia Morro], bei Cuenca [Gandoger 1898].
Subsect. ec. SIEBOLDLE
Blätter ohne oberseitige Spaltöffnungen, fast sämtlich gezähnt, nicht
papillös : Blüten in wenigblütigen gestielten Scheindolden oder in ge-
stielten Trauben; Petalen ausgerandet, Ovula 2, Früchte kugelig, griffellos.
Berberis Sieboldit nimmt in mancher Hinsicht eine eigene Stellung ein.
Man könnte ihn wohl mit gleichem Rechte den Vulgares einreihen. Viel-
leicht ist es besser, diese Subsektion als besondere Sektion zu betrachten.
Die Früchte sind jedenfalls eigenartig.
A. Blätter ringsum sehr fein und dicht-wimperzähnig, Blüten in
3-6-blütigen Scheindolden.
80. Berberis Sieboldii Miq. in Ann. Mus. Lugd. Bat. II. 69, ©
(1865/66).
Eine gute Beschreibung und Abbildung dieser durch die feine Zahnung
der Blätter von allen anderen Berberis verschiedenen Art erschien in
Sargenl, Trees and shrubs. I. 27. t. 14.
Japan : ohne Ort [Thunberg, Herb. Leyden] ; nach Rehder mountains
of Hokkaido and Hondo, on the Nagasendo near Metaki [Sargent 1892].
B. Blätter entfernt gezähnt oder zum Teil ganzrandig, Blüten in
mehrblütigen etwas wirteligen, gestielten Trauben.
8! Berberis Rehderiana! C.K. Schn., nov. sp.
Frutex; ramuli annotini rufi vel rubro-fusci, glabri, subsulcali, biennes
obscure-purpurei, vetustiores cinerascentes; spin& debiles, plerumque
3-, raro 4-5 fidæ, leviter curvatæ ; folia oblanceolata, vel ovato-oblonga,
plus minus laxe reticulata, subtus feres semper pallidiora, interdum
manifeste cinereo-pruinosa; flores parv&, luteæ ; racemi foliis plerumque
paulo superantes ; fructus globosi, nitidi, flavo-rubri.
Dorne kaum über 1 cm. ; Blätter der Blütenzweige c. 1,8 : 0,8 cm., sonst
bis 3,3 : 1,4 oder 3: 1,8 cm. ; Stiel 0,2-0,8 cm. ; Blütenstände 1-1,5 cm.
lang nackt gestielt, insgesamt bis c. 3-4 cm. ; Blütenstiele c. 5-8 mm. ;
Früchte c. 5-6 mm. Durchmesser.
1 Ich widme diese Art Herrn A. Rehder, Assistent am Arnold-Arboretum,
dem ich bei meinen dendrologischen Studien für rege Unterstützung zu vielem
Danke verpflichtet bin.
660 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze ser.) 1905 (67)
Diese interessante, in den Früchten Sieboldii so täuschend ähnliche
Form erhielt ich von Herrn Vilmorin als A. fendleri?, semit. ab Arnold-
Arb. Im Herb. Koehne sah ich mehr davon ohne Namen mit Angabe
Arnold Arboretum No. 4808. Als Bastard vermag ich die Form vorläufig
nicht zu deuten, denn wenngleich die Früchte auf Sieboldü schliessen
lassen, so müsste eine Hybride doch in den Blattmerkmalen Anklänge
zeigen. Allein die Blätter von Rehderiana erinnern nur an canadensis
durch die Färbung der Blattunterseiten.
Heimat, bezw. Ursprung somit noch unbekannt; vielleicht Japan.
Seer. 13. VULGARES
Folia decidua, varıabilia, plerumque salis magna, fere semper serrala,
raro subtus papillosa, interdum pagina superiore stomatibus instructa ;
flores racemosi, rarissime fasciculati ; ovula 2-3 ; styli nulli rarissime
distincti ; fructus rubri vel atrorubri plus minus pruinosi.
Von den hier beschriebenen Arten gilt zumeist, dass sie noch einer
gründlichen vergleichenden Untersuchung bedürfen. Das in den Her-
barien liegende Material ist gewöhnlich so gering, vor allem aber fehlen
fast stets die zur Erkenntnis der Zusammenhänge so wichtigen »Lohden-
triebe«. Sicherlich lässt sich der Begriff von B. vulgaris im heute gedachten
Sinne ganz und gar nicht aufrecht erhalten, sondern die echte vulgaris ist
auf mitteleuropäische und vorderasiatische bis nordkaukasische Formen
zu beschränken, aber sie sicher zu umgrenzen und die oft sehr nahe
verwandten Formen scharf zu scheiden, war mir noch nicht möglich.
Weiteres bei den einzelnen Arten. Ich gliedere die Vulgares in:
Subsect. a. ÆTNENSES
Blattoberseiten mit Spaltöffnungen, Blüten in kurzen Büscheltrauben ;
Dorne normal, reich entwickelt.
A. Blätter grau-grün, 1,5-4,5 : 0,6-1,7 cm. unterseits eng und scharf-
netzig geadert, eng- und fein-zähnig, Trauben 8-14-blülig, 2-3 cm. lang.
82. Berberis ætnensis Presl, Flor. sicula I. 28 (1826).
var. a. typica C. K. Schn.: Folia oblanceolata vel obovalo-oblonga, apice
vix acuta.
Sizilien: Aetna [Strobl 1873, 1874 ; Huet de Pavillon 1855 ; Car-
pien (?) 1853 ; Duty (2)].
var. b. calabrica C. K. Schn. var. nov. : Folia lanceolata utrinque acuta.
Calabrien : Monte Pollino [Rigo N° 356: Huter, Porta et Rigo No 629].
B. Blätter hellgrün, 1,5 : 0,6-2,2 : 1,8 cm., Nervennetz wie bei
vulgaris, Form mehr rundlich, Serratur entfernter, kürzer ; Blütenstände
c. 3-4-blütig, kaum 2-2,5 cm. lang.
83. Berberis Boissieri') C. K. Schn., sp. n.
Sardinien und Corsica : Le Rotondo [Mabile No 206] ; Coscione
[A. de Forestier 1837] ; Mt. Renoso [Reverchon N° 26 und sine num.].
1) Dem Andenken E. Boissiers gewidınet.
(68) ©. K. SCHNEIDER, DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 661
B. ætnensis und Boissieri sind ebenso wie cretica, libanotica, australis
u. s. w. eng lokalisierte Arten. Bei alledem doch gut unterschieden, so-
weit das mir vorliegende Material es zeigt.
Subsect. b. IGNORATÆ
Blätter oberseits ohne (sehr selten mit ganz vereinzelten) Spallüff-
nungen ; Blüten in Büscheln oder verkürzten, selten deutlich verlängerten
Trauben ; Ovula 2-3; Frucht z. T. mit Griffel ; Dorne gegenüber denen
der Aeinenses schwächer entwickelt.
Nieht ohne Absicht stelle den Namen meiner B. ignorata an die Spitze
dieser Subsection, denn die hier vereinigten Arten bedürfen noch sehr
der Klärung.
A. Blätler unterseits papillös.
84. Berberis ignorata C. K. Schn., sp. nov. — Typus in Herb,
Hofm. Wien; Herb. Berlin etc.
Frutex ; ramuli biennes glabri, rotundati, purpureo-fusei, subnitidi ;
spinæ nullæ vel breves, 1-3-fidæ ; folia spathulato-oblonga, apice obtusa,
utrinque reticulata, integra vel raro remote 2-3 dentata, in petiolum brevem
angustata ; flores?, fructus c. 5-6 fasciculato-racemosi foliis vix æqui-
longi, oblongi ; styli nulli(?) : semina 5.
Internodien €. 2 em. ; Dorae bis I em. ; Blätter 13 : 5-35 : 15 mm.
Stiel 2-6 min. ; Blütenstiele 8-12 mım., Früchte ec. 10 : 4-5 mm. (noch
unreif).
Von Hooker et Thomson wird diese Form zu vulgaris var. brachybotrys
— orthobotrys gezogen. weicht aber nicht nur durch papillöse Blätter,
sondern auch in den Blütenständen ab. ausserdem durch das Vorkommen.
Man vergleiche im Uebrigen D. gahrwalensis. S. (51).
Sikkim: ce. 3000 m. [Hooker].
B. Blätter unterseits nicht papillös.
l. Früchte kugelig oder fast kreiselförmig, mit deutlichem aufgesetztem
Grifiel, Blätter zugespitzt.
85. Berberis calliobotrys Ailch., in Jour. Lin. Soc. XIX. 151
(1882), [et Kœhne ', Dendrol. 168 (1893)] nec Biernert?.
Frutex ; ramuli annolini et biennes fusco purpurei,. glabri, interdum
pruinosi, subsulcati ; spinæ satis evolutæ. 3-fide, rotundalæ, flavo-brun-
neæ; folia lanceolata, apice acuta, in peliolum attenuata. utrinque distincle
reticulala, viridia, integra vel dentibus-paucis minulissimis instruela ;
flores? ; fructus 5-8 subracemosi, folia paulo superantes, intense prul-
nosi ; semina 2.
1 Keeline sagt : Blätter auffallend blaugrün, unlerseits weisslich. — Dies trifit
an den von mir zitierlen Exemplaren nicht zu. In Mitt. Deutsch. Dendrol.
Ges. (1899) 54 erwähnt Kæhne eine calliobotrys Bieneri! Original. Da er für
diese das Fehlen von oberseitigen Spaltöffnungen und Papillen angiebt, stimmt
sie mit dem mir vorliegenden Original überein.
2 Bienerts calliobotrys ist ein Herbarname, vergleiche unter orthobotrys.
662 BULLETIN DE L'HERBIER BoIssER (22e seR.). 1905 (69)
Internodien c. 0,8-2 cm. ; Dorne 1-2 cm. ; Blätter 1,5 : 0,6-2,5 : 0,9 cm. ;
Stiel 2-6 mm. ; Früchte anfangs 8: 6 dann 7 : 8 mm., ohne den c. I mm.
langen Griffel ; Fruchtstiele 6-3 mm.
Leider sah ich nicht alle von Aitchison für diese Art zitierten Nummern
und konnte sicher hierher zu zählende Blütenexemplare nicht nach-
weisen, so dass der Zusammenhang dieser durch so ausgezeichnele
Fruchtform charakterisierten Art mit den anderen {gnoratæ noch nicht
recht klar gestellt ist.
Afghanistan : Kuram-valley [Aitchison No 176,4 vom Dezember
1879, sowie No 171 vom Juni 1880], Aitchison zitiert. I. ec. ; noch No 176/1,
252, 273 und 490.
Il. Früchte griffellos, höchstens Griffel nur eben angedeutet, aber
jedenfalls Früchte nicht kugelig.
a. Ein- und zweijährige Zweige purpurbraun, ällere grau, Blälter mit
rundlicher Spitze, am Grunde meist ziemlich plölzlich zusammengezogen, Zähne
null oder kurz, kaum 1 mm.
36. Berberis orthobotrys Bienert in Ilerb. Bunge et apud Aïtch.
in Jour. Lin. Soc. XIX. 150 (1882).
? B. brachybotrys Edgew., in Trans. Lin. Soc. XX. 29 (1851), nec
Gay (1845).
B. vulgaris var. brachybotrys Hook. f. et Th., Flor. indica I. 220. (1855).
b. callioboirys Bienert, in Herb. Bunge, nec Aïtch.
B. pyenantha Bienert, in Herb. Bunge.
Ob brachybotrys Edgew. sens. striet. (aus Garhwal, Badhrinath) wirk-
lich mit dem identisch, was Hooker und Thomsen als var. brachybotrys
von Kaschnir ausgegeben haben, ist mir doch etwas fraglich. Die Hooker-
sche Form zeigt an den jungen, purpurnen Zweigen Kurz gestielte die
Blätter überragende Trauben, am alten grauen Holze sind die Trauben
büschelig verkürzt und überragen das Laub nicht. Solche Zweige zeigen
ausserordentliche Aehnlichkeit mit dem Original der calliobotrys Bienert.
Was Bienert als pyenantha und orthobotrys bezeichnet, weicht in den
Originalen (es liegen nur ältere graue. aber Blüten tragende Zweige
[Herb. Boissier] vor) nur durch meist einfache robustere. bis 2 cm. lange
Dorne ab. Aitchisons als echte orthobotrys ausgegebene Nummern sah
ich nicht, doch weichen diese von seiner No 144 seinen Angaben nach
nur durch subcorymbose Blütenstände ab. Jedenfalls kann ich zur Zeit
die Formen aus Kaschmir, Afghanistan und N.-Persien nicht als scharf
geschieden ansehen und vereinige sie vorläufig unter orthobotrys als
dem ältest publizierten anwendbaren Namen.
Kaschmir: €. 1100 m. [Thomson] ; ob ein Exemplar von Gulmarg ?,
c. 3000 m. [Duthie No 13031 in Herb. Bot. Gart. Wien] hierher gehört,
ist mir noch etwas fraglich.
Afghanistan: Kuram-Tal?, Thend-toi gorge, c. 3000 m. [Aitchison
N° 141 (1880) ; hierher gehören nach Aitchison auch N° 224 des gleichen
Jahres und No 499 (1879) ], ferner nach Aitchison als Typ der orthobotrys
No 176, 1762, 1763, 1755 (von 1879).
N.-Persien : Prov. Astrabad, bei Siaret [Bunge 1858, Originale der
calliobotrys und pycnantha Bienert!]. Elburs-Gebirge, inter Astrabad et
Schahrud [Bunge 1858, Original der orthobotrys].
(70) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 663
b. Einjährige Zweige z. T. violelt bereift, meist aber gleich den älteren
grau ; Blätter kurzspitzig, nach der Basis zu ‘ziemlich gleichmässig verschmälert,
die feinen Dornzähne meist über 1 mm lang.
87. Berberis emarginata Willd., Enum. pl. ht. Berol. 395 (1809).
Nach Willdenow soll diese Art aus Sibirien stammen. Ein mir
vorliegendes Original im Herb. Berlin (ex Herb. Willd.) trägt keinen
Hinweis auf die Herkunft. Es hat kurze gebüschelte die Blätter nicht
überragende Trauben. Alles in Allem macht es den Eindruck eines
Bastardes vulgaris X sibirica. Dieser Eindruck wird noch verstärkt,
wenn man andere als emarginata bezeichnete Exemplare, die aus Will-
denows Zeit (Hort. Bot. Berlin) stammen, vergleicht und ebenso
solche, die an anderen Orten im Anfang vorigen Jahrhunderts als
emarginala verbreitet waren. Da es bisher nicht möglich war, irgend
eine spontane Form mit emarginata zu identifizieren (was Maximowiez
in Fl. tangutica unter vulgaris emarginata versteht, ist mir nicht klar),
denn die nächstverwandten, orthobotrys und dubia sind gut verschieden,
so bleibt nur die Annahme, dass wir es mit einer wahrscheinlich in
Petersburg entstandenen Gartenkreuzung von vulgaris X sibirica zu tun
haben. deren Produkt allerdings vulgaris näher steht ; aber bei aller
Aehnlichkeit mit vulgaris scheint es mir doch sehr fraglich ob emar-
ginata eventuell nur eine Varielät davon darstellt. Was Regel, in Act.
Hort. Petrop. I. 2. 413 (1873), als vulgaris emarginata anführt, scheint
mir mit orthobotrys identisch, ausgenommen die meisten Synonyme. Da-
gegen giebt Regel seine var. microphylla (S. 414) ausdrücklich als ver-
meintliche Hybride vulgarıs X sibirica an. Und was er darüber sagt,
pass! ganz auf unsere emarginata. — Weitere in einem folgenden, die
Hybriden behandelnden Artikel.
Die B. emarginata geht auch als ıkcifolia und provincialis in den Gärten.
Ich stelle ferner zu den /gnorat& noch folgende Art :
88. Berberis dubia C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb. Berlin etc.
Frutex ; ramuli annetini purpureo-fusei. glabri, sulcati ; vetustiores
einerascenles; spinæ plerumque valide, subtus sulcatæ, flavo-brunneæ ;
folia juniora lenuia vix reticulata, vetustiora præcipue subtus valde reti-
culata, omnia brevispinoso-dentata obovalo-oblonga vel ovata, subtus
pallidiora ; flores in racemis quam folia brevioribus c. 8-floris con-
ferti; petala sepalis internis æqualia, emarginata, ovula 2 ; styli nulli.
Internodien 10-12 mm ; mitilere Dorne bis 2,7 cm., meist '/s länger
als seitliche ; Blätter e. 1,5 : 1-2,5: 1,3 cm., Stiele 0-3 mm. ; Blütenstände
1,5-2 cm. ; Blütenstiele c. 3-5 mm,
Diese von Petersburg als sinensis cratægina Rgl. und vulgaris normalis
verbreitete Art, ist nicht mit cratægina verwandt, Regel hat auch in Act.
Hort. Petrop. Il. 2. 417 (1873) als var. cratægina nur orientalische Formen
beschrieben. Von emarginata ist dubia durch die scharfgenetzten aus-
gewachsenen Blätter und vor allem die starken Dorne abweichend, von
orthobotrys vorzüglich durch die mehr eiförmigen Blätter und ihre
stärkere Zahnung.
N.-China : O.-Kansu [Potanin 1885].
0.-Mongolei : Mont. Alaschau [Przewalski 1873].
Ferner gehören hierher wohl auch 2 allerdings sehr unvollkommene
sterile Stücke aus dem Hoangho-Tal [Futterer et Holderer No 189 und 208].
664 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (71)
Subsect. ©. EUVULGARES
Blätter meist gross und selten ganzrandig, nie mit oberseitigen Spalt-
öffnungen, nur vereinzelt unterseits papitlôs ; Blüten in meist ziemlich
langen vielblütigen Trauben ; Ovula 1-2, Griffel fehlend. Früchte mehr
minder lebhaft rot.
Die Arten dieser Gruppe sind sehr nahe verwandt und nicht immer
leicht zu scheiden. Unter den Knlturformen spielen Bastarde eine grosse
Rolle, während die spontanen Variationen bei fast allen Euvulgares erst
sehr unvollkommen bekannt sind.
A. Blätter unterseits deutlich weisslich-grün und papillös, eiförmig oder
meist rundlich-eiförmig oder elliplisch, Stiel deutlich abgesetzt, Blüten c.
6-7 mm. Durchmesser, in dichten aufrechten, die Blätter -+ über-
ragenden Trauben.
89. Berberis dasystachya Maxim., in Bull. Ac. Imp. Sci. Peters-
burg. XXIII. 308. (1877) [et Fl. tangut. t. 7. (1889).
Ich salı nur ein steriles Original!. Die Pflanze aus Szechuan ist auch
steril.
0.-China : prov. Kansu. Tangut [Przewalski 1873] ; hierher wohl
auch : Prov. Szechuan, Nanchuan [v. Rosthorn No 9621.
B. Blätter unterseits nicht papillös, höchstens bereift.
I. Blätter und Blütenstände behaart.
90. Berberis brachypoda Maxim., 1. c. (1873 et 1889).
Mir nur aus der Beschreibung und guten Abbildung des Autors bekanni?.
Erinnert an kunawarensis Royle, aber Trauben einfach.
China : nach Maxim.. Prov. Kansu [Piasezki 1875].
Il. Biätter und Blütenstände kahl.
a. (b siehe S. (76) No 99) Blätter sämtlich fein und dicht gezähnt, wenn nicht,
so jedenfalls Trauben über 12-blütig und lauggestreckt ; kaum über 6 mm. dick.
a! Blütenstände auch zur Fruchtzeit aufrecht: 2,5-5 em. lang, 8-12-blütig ;
Blätter auf deutlich abgesetzten bis 8-10 min. langen Stielen, beiderseits ziemlich
gleichmässig spitz, 2 : 1-3,5 : 1,8 cm., dicht feinspitzig gesägt.
91. Berberis Henryana C. K. Schn., sp. nov. — Typus in Herb.
Barbey-Boissier.
’ Während des Druckes erhielt ich die Originalexemplare aus Herb. Petersburg.
Die Blütenstände ähneln sehr denen von brachypoda, zur Fruchtzeit (reife Früchte
fehlen) sind die Stielchen e. 5 mm. lang.
2 Auch von dieser Art erhielt ich noch die Originale aus Petersburg. Die
Blätter besitzen weder Papillen noch oberseilige Spallöffnungen, sind zur Blüle-
zeil (Früchte unbekannt) unlerseits sehr fein und scharfnetzig geadert und durch
die Behaarung sehr auffällig gekennzeichnet. B. brachypoda und dasystachya
bilden den Blütenständen nach anscheinend eine besondere Gruppe. Vgl. auch
B. Feddeana.
(72) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 665
Frutex; rami annotini?. biennes et vetustiores glabri, rotundi, cinerei ;
spinæ nullæ vel parvæ, 4-3 fidæ ; folia ovato-elliptica, distincte serrala,
utrinque reticulata, omnia petiolata ; flores ?; fructus vix maturi oblongi,
stylo brevissimo coronati, 2-spermi.
Internodien 1,5-2 cm. ; Dorne bis 12 mm. ; Blätter wie oben etc. ;
Früchte 5-9 mm. lang gestielt. c. 8 : 4,5 mm. excl. den sehr kurzen Griffel.
Vergleiche unter B. Feddeana.
Central-China : prov. Hupeh [Henry N° 5470 B.]
a? Blütenstände zur Fruchtzeit hängend, oder wenn steif abstehend reichblütiger
und länger oder Blätter anders.
«. Blütentrauben hängend, sehr langgestreckt, 6,5-10 cm. !, Blätter der
lülenzweige ziemlich ungleich, 3,5 : 4,5-6,5 : 3 em., scharf und fein grannen-
zähnig, beiderseits, auf der hellgrünen Unterseite dichter, scharf reticuliert.
92.B. Feddeana C. K. Schn., sp. nov. — Typus in Herb. Berlin.
Frutex ; rami annotini?, biennes cinereo-fusci, rotundati, glabri sed
dense minutissime nigro-punctati!, spins® nullæ vel 1-fidæ, breves; folia
late ovato-elliptica vel elliptico-oblonga. apice obtusa, inferne in petiolum
distinctum subito attenuala ; racemi folia distincte superantes, flores ?
ovula 2.
Internodien 2-3 cm. ; Dorne bis 12 mm. ; Blätter wie oben ; Blütenstiele
5-) mm.; meist in aufeinander folgenden Scheinquirlen entlang der
ganzen Rhachis angeordnet.
In den Blättern erinnert diese Art an Henryana, nur sind dort die
Blätter viel kleiner im Durchschnitt. Die langen dichten, hängenden
Blütentrauben charakterisieren Feddeana gut. Habituell käme ihr sonst
noch brachypoda nahe. Leider hat das vorliegende Exemplar eben abge-
blüht und zwar scheint die Art sehr spät zu blühen, denn sie soll im
Herbst (æst. 1891) gesammelt sein.
Gentral-China: Prov. Szechuan, Nanchuan [v. Rosthorn No 2044
im Herb. Berlin].
8. Die Angaben unter & in ihrer Gesamtheit unzutreffend.
1. Blätter der Blütenzweige kaum unter 6 cm lang, sonst bis 49 : 5 cm.,
elliplisch, auch später sehr dünnhäutig, Nervatur nicht erhaben, aber scharf,
Zähne fein und dicht, Trauben meist lang, aber die Blätter kaum
überragend, Ovula 2.
a nn Berberis amurensis Rupr., in Bull. Ac. Petersbg. XV. 260
1857).
B. vulgaris var. amurensis Rgl., in Pl. Maak. 14 [ex Rel. (1873)].
Die in den Herbarien liegenden Exemplare sind leider unvollkommen,
indes stehen im Hort. Bot. Wien einige alte, als sibirica bezeichnete
Pflanzen, die wahrscheinlich aus Petersburg stammen und die typische
Art darzustellen scheinen. Sonst dürften jetzt fast nur Bastarde als
! Aehnliches zeigen auch andere Arten hier und da, z. B. B. canadensis. Es
dürfte darauf kein Gewicht zu legen sein, da die Hänfigkeit der feinen Lenti-
cellen wechselt.
666 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser). 1905 (73)
amurensis in Kultur sein. Man vergleiche das in einer späleren Arbeit
unter Hybriden Gesagle.
Amurgebiet, Mandschurei : Am oberen Ussuri [Maximowiez
1860], bei Chasarowka? [Korshinsky 1891], ferner [Maack, Radde|.
“2. Blätter reichlich kleiner oder undeutlich und unregelmässig gesägt.
* Ein und 2-jährige Zweige lebhaft gelb- oder braunrol, Dorne meist einfach,
Blätter unregelmässig und meist undeutlich gesägt, zuweilen ganzrandig,
Blütentrauben locker und hängend, oder straff abstehend.
—- Zweige fast oder rundlich, Blälter sehr dünnhäulig, 3 : 1,8-6,5 : 3,3 cm,
Blülentrauben locker, hängend, Blütenstiele (wenigstens im unteren Teile)
e. 1 cm., Blüten e. 1 em. Durchmesser, Ovula 2-5-sitzend.
94. Berberis pachyacantha Kœhne, Dendrol. 170. (1893), nec
Bienert !.
Keehne scheint auch das was ich als B. zabeliana beschreibe als pachy-
acantha mit beschrieben zu haben, allein zabeliana hat gestreckte wag-
recht abstehende Fruchtstände, deren Fruchtstiele kürzer sind, ausserdem
ist bei 1hr die Blattzähnung feiner, die Reticulation der Blätter schärfer.
Da ich von pachyacantha nur Blütenzweige, von zabeliana nur Frucht-
zweige sah, so kann ich ihre Unterschiede noch nicht scharf genug
präzisieren.
Jæschke, der diese Art in Lahol gesammelt, sagt in einer Anmerkung,
dass sie in feuchteren, schattigen Gebüschen an Nordabhängen wächst
und bis mannshoch wird.
Lahol : Kangra-Tal [Jæschke], um Leh [Jæschke], ferner in diesem
Bezirk [Heide] sowie in Kaschmir, c. 2-3000 m., [Thomson ?].
+ + Zweige leicht kanlig, Blätter etwas derber, Blütentrauben straff
abstehend, Blütenstiele kaum über 6 mm., Blüten e. 6-7 mm. Durchmesser,
Ovula 2, in Stielung der nummularia ähnlich.
95. Berberis orientalis C. K. Schn., spec. nov. — Typus in Herb.
Boissier.
B. vulgaris var. orientalis Boiss. in Herb.
Frutex; ramuli annolini et ex parte biennes flavo-brunnei, subsulcati,
glabri, vetustiores cinerascenles; spinæ variabiles aliæ valide aliæ parvæ,
1-3 fidæ ; folia oblongo-elliptica vel elliptico-lanceolata, obscure sed
angusle dentata, subintegra vel integra, brevipetiolata, utrinque fere con-
coloria, distincte sed vix elevato-reticulala ; racemi inferne sæpe nudi,
c. 20 vel pluriflori ; fructus oblongi.
Internodien 1,5-3 cm. ; Dorne schwach und kaum 1,5 em. oder sehr
kräftig bis 3,2 cm. ; Blätter 3 : 1,3-4,5 : 2,5 oder bis 6 : 2,5-3 cm. ; Sliele
bis 1 cm. ; Blütenstände bis 7 cm. ; unreife Früchte bis 40 : 5 mm.
Diese Art häll in vieler Hinsicht die Mitte zwischen nummularia (be-
1 Vergleiche unter B. integerrima. S. (59).
2 In einigen Herbarien mit B. kunawarensis Royle zusammen als B. vulgaris
etnensis Hb. f. et Th. auf demselben Bogen !
(74) ©. K. SCHNEIDER. DIE GATIUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 667
sonders var. szovitsiana) und vulgaris. Ob die mir vorliegenden Blüten-
exemplare, die im Folgenden getrennt stehen, wirklich mit den Frucht-
exemplaren identisch sind, ist mir noch fraglich. Die Klärung dieser
schwierigen Formen dürfte nur auf Grund sehr reichen und vollständigen
Materials möglich sein.
Blütenexemplare:
Russisch-Armenien: [Szovits ex Herb. Petersburg ohne Nummer].
Persien: [Szovits No VIT Herb. Boiss. ; Buhse N° 986 und wohl auch
No 961 [Herb. Boiss.].
Exemplare mit jungen oder schon abgefallenen Früchten ;
Türkisch-Armenien : Kascoedagh, It-Dere [Sintenis No 3183],
Gumuschkane, inter Sorda et Teke [Sintenis N° 3437].
Lazistan : Embouchure de la rivière d’Of [N° 339 Herb. Boiss.].
Persien : Koschadara (?) [Szovits No 8 Herb. Boiss.|, Ghilan [Aucher-
Eloy N° 4339 Herb. Boiss.].
** Ein- und 2-jährige Zweige grau oder hellgelblich-braun, Dorne fast
stets 3-leilig, jedenfalls Blätter fein und regelmässig gesägt.
&
— Zweige rundlich ; Blütenstiele zur Fruchtzeit kaum 5 mm., Fruchtstände
steif abstehend.
96. Berberis Zabeliana C. K. Schn., sp. nov. — Typus in Herb.
Berlin, München et Hofm. Wien.
Frutex; ramuli annotini vel biennes flavo-brunnei vel flavi, rotundi,
glabri, velustiores cinerascentes; spinæ parvæ, fuscescentes, fere semper
3-fidæ ; folia oblongo-elliptica, utrinque concoloria et (subtus distinctius)
reliculata, regulariler ciliato-serrata; racemi c. 15-20 flori, inferne nudi,
flores? ; fructus immaturi oblongo-elliptica, 1-2 spermi.
Internodien 2-3,5 cm. ; Dorne bis 1,5 cm. ; Blätter 3 : 1,5-6 : 2,6 cm. ;
Fruchtstände 3,5-6 cm.
Man vergleiche das oben bei B. pachyacantha Gesagte.
Kaschmir: [Herb. Falconer No 95].
—+ + Zweige gefurcht, Blütenstiele fast stets länger, Fruchtslände meist
hängend, locker.
© Blätter auf der meist etwas weisslich-grünen Unterseile sehr fein und
scharf hervortretend netzaderig, 3 : 1,3-6 : 2,5-3 cm., Stiel bis 1,8 em., oder
Blätter 3 : 2-6 : À cm. und Stiel kaum bis 1 cm.
97. Berberis japonica 'C.K. Schn., spec. nov.
B. vulgaris var. japonica Rel., in Act. Hort. Bot. Petrop. II. 2. 415. (1875).
B. sieboldu Auct. et Hort. Nonn.
Ich werde bei Behandlung der Gartenformen und Hybriden in einem
2. Arlikel auf diese Art zurückkommen.
Japan : Nippon, Prov. Nambu [T'schonoski 1865] und ohne Ort
! Wenn man, wie ich es nicht tue, Mahonia als Untergattung zu Berberrs
zieht, so muss diese Art nach Koehnes Vorschlag (in litt.) B. Regeliana Kehne
heissen.
668 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (75)
[Shirasawa, mir als sieboldi gesandt] ; ferner nach Franchet et Savatier :
in alpe Nikö [Savatier No 2090], Yeso, prope Hakodate [Small].
B. japonica scheint nahe zu stehen die von Palibin, in Act. Hort.
Petrop. XVII. (1899) 22. t. I, beschriebene und abgebildete B. koreana
aus Korea, Prov. Kyong-Kwi [Sontag]. Sie weicht aber durch junge pur-
purrote Zweige und ganz andere Blat!zähnung ab.
OO Blätter unterseits hellgrün, Nervatur nicht scharf hervortretend.
98. Berberis vulgaris L., Sp. pl. I. 350. (1753)
B. dumetorum Gouan., Fl. Monsp. 312 (1765).
B. vulgaris var. heterophylla Wierzb., in Rehb. Icon. II. t. XVII.
Europa : vom nordkaukasichen Gebiet aus durch Süd- und Mittel-
Russland, die Balkanstaaten (excl. Türkei, Griechenland), Oestr.-Ungarn,
Nord-Italien, Schweiz, Deutschland, Frankreich, Niederlande, England,
Dänemark (Nordgrenze des spontanen Vorkommens fraglich). —
Da ich aus den am Schlusse dieses Abschnittes erörterten Gründen auf
die kulturellen Formen dieser Art heute nicht näher eingehen kann und
will, so bitte ich diese Lücke einstweilen zu entschuldigen. Ich werde im
2. Artikel darauf zurückkommen und dann auch über die geographische
Verbreitung genauere Daten geben.
Auch über die spontanen Formen für dies Mal nur wenige Worte. Ich
deute eben nur an, dass man unterscheiden kann:
var. a. typica C. K. Schn. frutex 1-3 m. altus, folia 3 : 0,8-6 : 2-3.5 cm.
vel innovationum folia ad 8 : 4 cm., tenia, varie serrata ; racemi 4-6 cm.
longi. pedicelli 6-11 mm. ; fructus 8-11 mm. longi.
Hierher die durch alle Uebergänge verbundenen, selten sehr distincten
Formen : f. acutifolia C. K. Schn. (B. acutifolia Prtl.', Ind. Sem. Wirce-
burg (1873) 7) : folia distincte acuta und f. subrotunda CG. K. Schn. ; folia
apice plus minus rotundata.
var. D. subintegrifolia Giraudias, in Bull. Ass. pyr. (1896) 8. (var.
microphylla Coste, in Bull. Soc. Bot. France (1897) p. LXXVIL) ab var.
a. differt : frutex minor, folia minora, ramulorum floriferum 1,5-2 cm.
longa. obovato-oblongo, serrata vel subintegerrima, distinetius reliculala,
firmiora ; racemi vix 3 cm. longi, c. 8-12 flori, pedicelli vix supra
> mm. longi.
Nach dem mir vorliegenden Exemplar aus Frankreich. Aveyron,
rochers de la Blaquererie. 850 m. [Coste No 1051] erinnert diese Form
schon sehr an das, was Rikli, in Atti del. Soc. Elv. Locarno (1903) 299
als var. alpestris beschreibt. Rikli bespricht in dieser Abhandlung die
Tatsache, dass von B. vulgaris sponLane Formen eigentlich nieht unter-
no worden seien, nur Rouy et Foucaud erwähnten in Fl. France IT.
322 (Nachtrag!) (1895) die schmalblättrige Form var. angustifolia Chat.
fin Herb.]. Rikli hat also augenscheinlich "weder Costes noch Giraudias
oben zitierte Form gekannt.
Was var. angustifolia darstellt. ist mir recht unklar. Vielleicht eine
der obigen ähnliche Form, vielleicht aber auch nur eine Form der var.
typica. Ich lasse also diesen « ältesten » Namen jetzt unberücksichtigt.
Die var. alpestris ist der Beschreibung Riklis nach von var. subintegri-
I Prantl unterscheidet. I. c., von vulgaris diverse Formen, die ich späler er-
wähnen will.
(76) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS), 669
folia, wie sie mir vorliegt, vor allem durch etwas längere Dorne (1-2 cın.,
also etwa blattlang) und kleinere, 6-7 mm. lange Früchte abweichend.
Alles in allem glaube ich aber, dass auch sie in den Formenkreis der var.
b. gehört und dass diese lediglich die Formen der Gebirge des südlichen
oder wenigstens südwestlichen Mitteleuropas darstellt, im Gegensatz zu
den Tieflandformen der nördlichen Gebiete.
Vielleicht lassen sich die Formen aus Serbien, Rumelien und den an-
grenzenden Gebieten noch als besondere Varieläl zusammenfassen, sodass
man besonders das was Frivaldsky als emarginata ausgegeben hat und
was Boissier, Fl. or. I. 102 (1867) als vulgaris var. emarginata führt, als
var. rumelica G. K. Schn., d. h. als südosteuropäische Form der vulgaris
ansehen könnte. Ebenso scheint mir die vulgarıs der Krim und des nörd-
lichen Kaukasusgebietes abweichend. Doch bedarf diese Form noch
weiterer Beobachtung.
Dies gilt überhaupt von der B. vulgaris an der (noch gar nicht sicher
festgelegten) Südgrenze ihres Gebietes. Ich komme in einem späleren
Artikel darauf zurück.
b. Blätter fast oder durchweg ganzrandig oder unauffällig gezähnt, seltener
Zähnung scharf ausgeprägt ; Trauben am Grunde mit langgestielten Einzelblüten,
locker, im Mittel e. 10-blütig, Früchte dick-elliplisch, ce. 8-9 mm. dick.
99. Berberis maderensis Lowe, Fl. Madeira I. 9 (18572).
Diese Art schliesst sich den Vulgares ziemlich lose ein. Sie erinnert in
Manchem an die Heteropodæ.
Madeira: Agoa de Bica, Jcehouse N° 834 [Lowe], ohne Ort [Lowe ;
Mason 1856 und 1857 No 42 oder 92?], in rupestribus Jardin da Serra
[Mandon No 3].
Seer. 14. LAURINÆ.
Folia sempervirentia, hypodermate instructa, subtus fere semper
papillosa, integerrima vel spinoso-dentala, variiformia ; flores plerumque
racemosi, raro fasciculati vel subcorymbosi ; ovula 2-6, sessilia ; styli
semper longi ; spinæ normales, sepe maximæ.
Diese Section ist von der folgenden nicht durchgreifend verschieden
und könnte vielleicht mit dieser vereinigt werden. Welche Arten des
Näheren zusammen gehören, wird aus den Subseclionen ersichtlich.
Subsect. a. TRIGONÆ
Zweige fast flügelig-kantig, Blätter lanzettlich oder lineal-lanzetilich,
ganzrandig, unterseits glatt, grau, Seitennerven kaum sichtbar, fein und
dicht kurzpapillös ; Blüten einzeln gebüschelt oder in zu mehreren bei-
en stehenden gestielten 3-5-blütigen Scheindolden ; Dorne ziemlich
schwach.
A. Blätter linealisch, Rand stark umgerollt, Blüten einzeln oder zu
2-5 gebüschelt, die Blätter nicht überragend.
100. Berberis linearifolia Phil., in Linnæa (1856) 663.
B. grisebachüi Lechl., Berb. am. austr. 34 (1857).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 7, 30 juin 1905. 1%)
670 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (77)
Chile : Cord. pelada [Philippi], Cord. de Ranco [Lechler-Hohenacker
No 823 und 823a], Anden von Valdivia [Neger 1897], andiner Hochwald
[Neger 1897].
B. Blätter lanzettlich flach, Rand nur verdickt ; Blüten meist in
gestielten Scheindolden, zum Teil auch einzeln, die Blätter meist etwas
überragend.
101. Berberis trigona Kunze, ex Pœppig, Nov. gen. Il. 63. t.
187 (1838).
B. angularis Poepp., in Herb.
Chile : Andes de Antuco [Poeppig N° 108 (860) und No 861].
Reiche erwähnt (Estud. crit. Fl. Chil. I. 36. (1896)) eine var. iongifolia
als dornlos und Blätter bis 7 cm. lang. Da ihm Blüten unbekannt, ist ihm
allerdings die Zugehörigkeit fraglich. Ort: valle del estero de Chillan.
Subsect. b. EULAURINE
Zweige rundlich ; Blätter stets flach, meist verkehrt eiförmig oder
elliptisch, zuweilen rundlich, seltener länglich-lanzettlich, oben meist
stark glänzend, unterseits matt oder glänzend, nur Hauptadern deutlicher,
nicht papillös ; Blüten in kürzeren oder längeren Trauben, Dorne z.T. sehr
stark entwickelt.
A. Blätter im Mittel über 16 mm. breit, derblederig.
I. Blütentrauben nur 6-10-15-blütig, aufrecht, die festsitzenden
elliptischen oder eirundlichen Blätter nicht überragend.
102. Berberis litoralis Phil. Florul. Atacamensis 7. No 4 (1860).
Chile: in litore deserti Atacamensis [Philippi], ohne Ort [Pearce].
II. Blütentrauben mehrblütig, hängend, die Blätter überragend, oder
sonst diese kaum unter 5 cm. lang und deutlich gestielt.
a. Blätter kaum über 4 cm. lang, zugespitzt, z. T. gezähnt, unterseits
auch glänzend.
103. Berberis valdiviana' Phil., in Linnæa (1856) 609.
Chile : Doaglipulli [Philippi 1860] : Valdivia [Philippi No 534] ; Pass
von Trommen [Neger 1893/96], Villarica [Neger 1893/96], ohne Ort
[Bridges No 584].
1 B. Gayi Cit. (1892) ist nach des Autors Angabe : B. valdiviana valde affinis,
foliorum breviorum spinulosiorumque structura (kein Hypoderm!) racemorum
que breviore peduneulo differt. Aus Peru [Gay No 116%]. Mir noch unklar!
(Fortsetzung folgt.)
671
PLANTE HASSLERIANE
SOIT
ENUMERATION DES PLANTES RÉCOLTÉES AU PARAGUAY
PAR LE
D' Emıne HASSLER, v’Aarav (SUISSE)
de 1885 à 1902
ET PUBLIEES PAR
le Prof. D' R. CHODAT et le D" E. HASSLER
(Suite.)
Manihot graminifolia nob. spec. nov.
Caulis glaber sulcatus 2-3 mm. crassus; folia pedata, glabra et peltata palma-
tisecta, petiolata; petiolus 80-100 mm. tenuissimus flexuosus 0,7 mm. crassus;
limbus peltatus minutissimus obsoletus, lobi longissimi acutissimi, lineares
cc. 100 mm. longis, 3-4 mm. lati uno integro, duobus lateralibus ad basin fissis,
pr&ter lobos inter paria fissa mucron tenue filiforme ad 2 mm. longum;
inflorescentia pauciflora elongata ad 12 cm.; flores masculi numerosiores,
foemineus basilaris; omnes longe pedunculati ; bracteæ 16-20 mm. longæ lineares
margine longe sed laxe setosæ: pedunculi 20-40 mm. Ig.; flos masculus
12/12 mm. perigonio ultra medium lobato late campanulatus, lobis breviter
acutis marginatis intus et extus glabris; filamenta glabra.
Species affinis M. rigidulæ Muell. Arg. differt sepalis inlus glabris, bracteis
setaceis haud integris, stipulis setaceis.
Suffrutex 0,5-1 m. calyx albus, in campis Ipe hu. Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5172.
Manihot quaranitica nob spec. nov.
Suffrutex 1-2 m.; folia 5-palmata subtus glauca, glaberrima lobis obtusissimis
obovatis quam pars integra limbi 4-5 plo longioribus, petiolo longissimo ;
petiolus 20-30 cm. Ig., ad 4 mm. crassus ; limbus secus nervos quinque 110, 105
86 mm. longus, lobis pennatinervis, nervis secundariis e nervo primario brevis-
sime assurgentibus dein subito patentibus vel adscendentibus utroque latere
8-10; inflorescentia elongata pedunculo 12-14 em. longo, parte florifera floribus
dilapsis adjunctis 5-7 cm.; flores sparsi; pedicelli 5-10 mm. glaberrimi; flos
masculus 15 mm. longus ad 1 cm. latus extus glaber glaucus, lobis fere usque ad
medium pertinentibus intus pubescentibus marginibus intus revolutis; filamenta
staminum 10 glabra; discus centralis crassus cerebroideus glaberrimus.
Affinis M. brachylobæ Muell. Arg.
Suffrutex 4-2 m. calyx viridis albo striatus, in dumetis Cordillera de Altos,
Nov., n. 3466.
672 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905 (607)
Manihot tripartita (Spreng.) Muell. Arg.
D. C. Prodr. XV, 2, p. 1068; Flor. Bras. XI, 2, p. 476; Jatrcpha
tripartita Spreng. Syst. Veg. III, 76.
Var. apensis nob.
Caulis 4-5 mm. crassus pubescens, striatus; folia palmatisecta, subtrifoliolata,
rarius bifida, rarius integra; petiolus pubescens vel breviter tomentosus, stipulis
inconspicuis, 10-40 mm. longus, ad 2 mm. crassus; pars limbi integra minima
obsoleta ut videtur folium compositum: segmenta lanceolato-elliptica breviter
acuta mucronata 120/44 100/40 100/45 60/30 80/26 mm., discoloria, superne
brevissime molliter pubescentia et subfusca (siccando) subtus grisea, juniora
tota superficie brevissime, adultiora præcipue in nervis et nervillis tomentella,
conspicue pennatinervia nervo medio robustiore lateralibus utrinque 6-8,
rectibus; inflorescentiæ quæ adsunt (2) ad 8-10 cm. longæ, rachi robusta pubes-
cente apice densifloræ et bracteosæ basi nudiusculæ flores foemineos cc. 2 ferentes;
bracteæ superiores ovato-lanceolatæ majusculæ 20/9 mm. vel paulo angustiores
apicem versus 1. e. parte tertia superiore integræ ceterum margine fimbriatæ,
dentibus 2-3,5 mm. longis, molliter pubescentes; bracteolæ lanceolatæ ad
10 mm. longæ 3-3,5 mm. latæ profunde fimbriatæ basin versus integræ pubes-
centes; pedicelli 2-2,5 mm. longi; flores 10 mm. longi extus pubescentes et basi
obtuse costati intus glabrescentes vel sparse pilosi; lobis vix ultra medium perti-
nentibus; staminum filamenta basi usque ad !/3 vel ultra hirsuta ceterum glabra ;
centrum floris discus crassus carneus pilosus; flos femineus in anthesi ignotus
capsulæ ovato-globosæ 13/12 mm. rugosæ pedicellis crassis rectis pubescentibus
ad 15-18 mm. longis.
Affinis var. porrectæ Müell. Arg.
Suffrutex 1-2 m. calyx glaucus, in campis siceis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7955.
Manihot Hassleriana Chod. spec. nov.
Caules sat robusti 3-4 mm. crassi glabri, glaucescentes; stipulæ lineari-
triangulares elongalæ, % mm. Ig. apicem versus setaceæ; petiolus crassiusculus
20-30 mm. longus, 2,5 mm. latus; limbus basi brevissime subpellatus supra
basin trinervius inæqualiter trinervius, lobis elongatis 3 linearibus præter
nervum medianum obsolete nervosis, glaucescentibus; pars integra 20-35 mm.
longa, 22-30 mm. lata, lobis 120/12 220/13; inflorescenlia basi nuda; flores
subspicati subconferti, subsessiles; bracteæ integræ, elongato triangulares apicu-
late 4-4 1/2 mm. longæ bası 0,7 mm. latæ, bracteolæ filiformes vix breviores
pedicelli 1-1 1/2 mm. longi vel breviores, flos fœmineus extus glaberrimus
glaucescens, intus glaber usque fere ad basin in lacinias oblongas inlus revolu-
tas divisus, discus crassus, ovarium glabrum, longius quam latum stylo perbrevi
diviso in stigmata patentia incrassala margine sinuata subbiloba papillis cras-
siusculis subcoriaceis haud fimbriala desinens ; flos masculus extus et intus glaberri-
mus, ad 2/3 fissus, lobis elliptieis; discus centralis crassus cerebroideus,
stamina lobis paulo breviora; filamenta glaberrima.
Suffrutex an herba perennis 0,3-0,5 m. calyx flavovirens, in campo pr.
flumen Carimbatay, Sept., n. 4576.
Manihot pubescens Pohl.
Plant. Bras. 1,47, tab. 40; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 465.
Frutex 2-4 m. calyx intus albus purpureo striatus, in silva aprica pr. Igatimı,
Nov., n. 5516 spec. © et 5517 spec. &.
forma glabrata.
Limbis in coslis tantum pubescentibus.
Frutex 2-3 m. calyx albovirens intus purpureo slriatus, spec. & ad ripam
fluminis Jejui guazu, Dec., n. 5730.
(608) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 673
Manihot Langsdorfii Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 455.
Var. glabra nob.
Foliis 3 partitis supra et subtus glabris.
Suffrutex 1-2 m. calyx extus albovirens, interne ruber, in dumetis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7976 floribus Q et eod. loco, Dec.,
n. 8121 floribus &.
Manihot procumbens Muell. Arg.
Linnæa XXXIV, 206; Flor. Bras. XI, 2, p. 478.
Herba procumbens 0,5-1 m. sepala alba externe purpureo-brunnescentia, in
campo pr. Ipe hu, Oct., n. 4984.
Var. grandifolia nob.
Foliis 3-5 partitis laciniis 65/30 55/25 40/20 mm. stipulis ad 5 mm. longis.
Herba procumbens 0,5-1 m. sepala alba extus roseo-viridescentia, in arenosis
pr. Vaqueria Gapibary, Sept., n. 4441.
Manihot speciosa Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 470.
Frutex 1-2 m. calyx flavovirens, in dumetis pr. Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5132.
Manihot heterophylla Pohl.
Plant. Bras. I, 39, t. 31; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 480.
Frutex 0,8-1,5 m. calyx albus intus roseo striatus, in dumeto pr. Igatimi,
Dec., n. 5649.
Suffrutex 1-2 m. petala alba rubro striata in silva in regione cursus superioris
fluminis Apa, Febr., n. 8497.
Manihot Tweedieana Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 450.
Frutex arborescens, caudice unico, 3-4 m. calyx viridis brunneo punctatus,
in silva pr. Chololo in valle fluminis Y-aca, Dec., n. 6756.
f. nana.
Suffrutex 0,4-0,5 m. in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5407.
Var. lobata noh.
Laeiniis foliorum sinuato lobatis.
Arbor vel frutex 3-4 m. truncus diam. 0,05-0,1 m. calyx externe viridis,
interne fulvo, flavo striatus, in silva Sierra de Maracayu, Nov., n. 5413 a et b.
Manihot utilissima Pohl.
Plant. Bras. I, 32, t. 24; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 457, t. LXV.
Culta San Bernardino. Jan. n. 1748.
Manihot palmata Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 458.
Var. y A:pi (Pohl) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 459; Pohl. sub spec. in Plant. Bras. I, 29, t. 23.
Culta in San Bernardino.
674 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 (609)
Sebastiana serrata (Baill.) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1179; Flor. Bras. XI, 2, p. 576; Gymnanthes
serrata Baill. Etud. gén. Euph. 531.
Var. grandifolia nob.
Limbis 80/25 70/22 50/15 mm.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. in silva San Bernardino, Febr., n. 3837; in
dumeto pr. lacus Ypacaray, Aug., n. 3109.
Sebastiana affinis Ypanemensis Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1179; Flor. Bras. XI, 2, p. 577.
Arbor parva vel frutex 5-6 m. in silvis Cordillera de Altos, Aug., n. 731.
Sebastiana Riedelii Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 578.
Frutex vel arbor parva 3-4 m. in rupestribus pr. Chololo, Dec., n. 6893.
Sebastiana brasiliensis Spreng.
Neue Entdeck. II, 118, t. 3; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 584.
Var. ramosissima (St. Hil.) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1186; Flor. Bras. XI, 2, p. 586; Microstachys
ramosissima St. Hil. Plant. remarq. 242.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. ad ripam fluminis Juqueri, Nov., n. 1549; in
silva humida pr. Concepcion, Sept., n. 7351.
Var. divaricata Muell. Arg.
DC. Prodr., 1. c.; Flor. Bras. XI, 2, p. 587.
Arbor 4-5 m. in silvis pr. Igatimi, Oct., n. 4782.
Var. spathulatha Muell. Arg.
DC. Prodr. I. c.; Flor. Bras. XI, 2, p. 586.
Arbor parva 3-4 m., ad ripam fluminis pr. Valenzuela, Jan., n. 7051.
Var. erythrosyloides Muell. Arg.
DC. Prodr. 1. e.; Flor. Bras. XI, 2, p. 588.
Arbor 3-5 m. in colle pr. Piribebuy, Dec., n. 6711.
Sebastiana corniculata (Vahl.) Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1168; Flor. Bras. XI, 2, p. 551; Tragia cornicu-
tala Vahl. Eclog. II, 55, t. 19.
Var. tomentosa Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 598.
Suffrutex 0,5-1 m., flos rubescens; in campis siceis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8227.
Var. intercedens Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 556.
Suffrutex 2-3 m. subscandens, flos rubellus, in dumetis pr. Piribebuy, Jan.,
n. 6907.
Var. incana Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 557.
ar Ra
(610) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 675
Suffrutex 0,5-0,8 m. flos fuscus, in dumeto in regione cursus superioris
fluminis Apa, Jan., n. 8227 a.
Var. Lagensis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 597.
Suffrutex 0,5-1 m. flos fuscus in dumetis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Oct., n. 7724.
Var. Weddelliana Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 558.
Suffrutex 0,3-0,6 m. in dumeto pr. Igatimi, Sept., n. 4732.
Var. Riedelii Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 557.
Suffrutex 0,5-1 m. flos flavescens in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 3830.
Var. Megapontica Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 559.
Suffrutex 0,5-1 m. flos luride flavus, in dumeto arroyo Mocoy, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 4902.
Var. speciosa Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 560.
Suffrutex 0,5-0,6 m. flos purpureo-rubescens, in campo pr. Igatimi, Nov.,
n. 5449.
Var. acalyphoides Muell. Arg.
in DC. Prodr. XV, 2, p. 1172; Flor. Bras. XI, 2, p. 561.
Suffrutex 0,5-0,8 m. flos flavescens, in dumeto pr. Tobaty, Sept., n. 6235.
Var. glabrata Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 562.
Sufirutex 0,6 m. flos lutescens, in dumeto pr. Tobaly, Sept., n. 634%.
Var. Hassleriana Chod.
Plant. Hassler. I, p. 92.
Suffrutex 0,5-0,8 m. flos luteus, in dumeto pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6784.
Var. paraguariensis Chod.
Plant. Hassl. I, p. 92.
Suffrutex 0,5-1 m. in dumetis pr. Arroyo Mocoy, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 4901 ; id. in silva aprica Cordillera de Altos, Nov., n. 3477.
Sebastiana nervosa (Baill.) Muell. Arg.
DC. Prod. XV, 2, p. 1182; Flor. Bras. XI, 2, p. 581; Stillingia nervosa
Baill. Rec. d’Obs. bot. V, 328.
Arbor vel frutex 3-6 m. in silvis montanis Cordillera de Altos, Aug., n. 691
flor. & et 691 a flor. ©...
Sebastiana vestita Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 575.
Frutex 2-3 m. inter rupes in collibus in valle fluminis Y-aca, Jan., n. 6913.
676 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (611)
Sebastiana Klotzschiana Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 573.
Var. guaranitica nob.
Foliis subcoriaceis, nitidis, vetustioribus eglandulosis.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. in silvis Cordillera de Altos, Jan., n. 1770.
Stillingia saxatilis Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 539.
Suffrutex 0,3-0,5 m. in campo montano pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6790.
Var. salicifolia nob.
Foliis lanceolato linearibus, breviter petiolatis, limbis supra nitentibus, infra
opacis. Glandulis et margine ut in typo.
forma latior.
Limbis 70/15 90/13 90/10 mm.
Fruticulus 0,3-0,6 m. in campo Apepu pr. flumen Tapiraguay, Aug., n. 4360;
in Campo sicco pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4494; in campo pr. Vaqueria
Capibary, Sept., n. 4446.
forma angustior.
Limbis 60/6 80/7 75/4 mm.
Suffrutex 0,4-0,5 m. in campo pr. Vaqueria Capibary, Sept., n. 4424; in
campo pr. Igatimi, Dec., n. 5612,
Var. grandifolia nob.
Foliis ovato ellipticis apice breviter acuminatis basi angustatis, limbis 60/38
60/28 63/30 mm.
Suffrutex 0,4-0,8 m. in campo pr. Igatimi, Oct ; n. 4794.
Sapium obovatum Muell. Arg.
Linnæa XXXII, 120; Flor. Bras. XI, 2, p. 613 sub. Excæcaria.
Suffrutex 0,8-1,2 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7734.
Var. elliptica nob.
Limbis basi et apice acutis 70/28 80/30 60/22 mm.
Suffrutex 0,4-0,6 m. in palude in regione cursus superioris fluminis Apa,
Nov., n. 7734a.
Sapium biglandulosum Muell. Arc.
Linnæa XXXII, p. 116; Flor. Bras. XI, 2, p. 618 sub Excecaria.
Var. Sellowiana Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1204; Flor. Bras. XI, 2, p. 620.
Arbor 5-6 m. diam. 0,3-0,4 m. in dumetis pr. Itacurubi, Oct., n. 1361.
Var. longifolia Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 622.
No 1365 et 1365 a sub S. glandulosum Mor. in Pl. Hassl. I, p. 398.
forma longissıma.
Limbis usque ad 20 cm. longis.
Arbor 5-6 m. diam. 0,3-0,5 m. in campo pr. Igalimi, Oct., n. 4833.
(612) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 677
Var. intercedens Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 620.
Arbor 6-10 m. diam. 0,1-0,3 m. in dumetis Cordillera de Altos, Nov., n. 3479.
Sapium hϾmatospermum Muell. Arg.
Linnæa XXXII, 217; Flor. Bras. X1, 2, p. 623 sub Excecaria.
Frutex 2-3 m. ad marginem silvæ pr. Concepcion, Sept., n. 7446.
forma arborea.
Arbor 8-10 m. diam. 0,3-0,5 m. in dumetis insulæ Chaco-y pr. Concepcion,
Aug.,n. 7242.
Sapium marginatum Muell. Arg.
Linnæa XXXII, 120; Flor. Bras. XI, 2, p. 619 sub Exeecaria.
Var. paraguariensis nob.
Suffrutex vel frutex caulibus virgatis glaberrimis leviter striatis, stipulæ trian-
gulares acutæ denticulatæ 2 mm. longæ; petioli crassi apice lateraliter biglandu-
losi, 2-4 mm. Jongi inter apices duarum glandularum 4 mm. lati, ceterum
2-2,5 mm. crassi; limbus elliptico-lanceolatus vel obovato-ellipticus abrupte
acutus vel acuminatus 60/30 50/22 45/20 mm., margine discolori denticulata
carlilaginea, nervo medio robusto haud exsculpto nervis Jateralibus patentibus
tenuissimis subparallelis 10-12; inflorescentiæ prius fœmineæ rhachi post fecun-
dationem nunc elongata flores masculinos proferente cc. 15 cm. longæ, rhachi
3 mm. crassa; glomeruli florum glandulis oblongis-peltatis superpositi ce. 5 flori ;
flos masculinus sepalis 2 fere usque ad medium connatis intus curvatis inde
flore haud aperto staminibus 2 quasi perforato; filamenta perigonio !/s longiora ;
foeminei basilares glandulis ante fecundalionem orbicularibus 2 superpositi;
glandule demum masculinis simillimæ; perigonium urceolatum apice 2-3
dentatum; stylus apice 3 fidus stigmatibus recurvis.
A varietatibus a cl. Mueller descriptis differt impris inflorescentiis perlongis
ad 15 cm.
Suffrutex 0,3-0,5 m. floribus fæmineis evolutis, in campo Nandurucay, Oct.,
n. 4926; id. floribus mascuiis evolulis fructibus immaturis, in campo Ipe hu
Sierra de Maracayu, Oct., n. 5016.
Sapium salpingadenium Muell. Arg.
Linnæa XXXII, p. 121; Flor. Bras. XI, 2, p. 624 sub Excæcaria.
Suffrutex 0,3-1,5 m. in campis montanis Cordillera de Altos, Oct., n. 3394,
Id. n. 888. Pl. Hassl. I, p. 93 sub. L. hematospermum.
Var. salicina nob.
Foliis lineari lanceolatis ca. duplo longioribus quam in typo, limbis 6-10 cm.
longis.
Fruticulus 0,3-0,8 m. in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6346; in campo sicco
in regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7782.
Sapium Warmingii (Muell. Arg.) nob.
Sub Excæcaria in Flor. Bras. XI, 2, p. 626.
Fruticulus 0,3-0,5 m. in campo pr. flumen Capibary, Sept., n. 4416.
Sapium subsessile (Muell. Arg.) nob.
Excecaria subsessilis in DC. Prodr. XV, 2, p. 1223; Flor. Bras. XI, 2,
p. 629.
Suffrutex 0,3-0,% m. in campo Apepu (flumen Tapiraguay), Aug., n. 4350. (?)
678 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sen.) 1905 (613)
Sapıum subulatum (Muell. Arg.) nob.
Excecaria subulata Muell. Arg. in Flor. Bras. XI, 2, p. 627.
Fruticulus 1-1,5 m. in campo pr. Valenzuela, Jan., n. 705%; inter rupes in
collibus pr. Tobaly, Sept., n. 6374.
Var. virgata nob.
Ramis strielis virgatis, vix ramulos laterales proferentibus 30-50 em. longis,
foliis subsessilibus spieis terminalibus subdensifloris.
Fruticulus 0,3-0.5 m. in glareosis pr. Valenzuela, Jan., n. 6972; eod. loco in
campis Jan., n. 6980 forma spieis ad 8 cm. longis.
Actinostemon multiflorus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1195; Flor. Bras. XI, 2, p: 597.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 93.
Dactylostemon Klotzschit Diedrichs.
Plant. nonull. Mus. Univ. Hafn. p. 5; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2,
p. 604.
Var. 8 obtusatus Muell. Arg.
DC. Prodr. XV, 2, p. 1197; Flor. Bras. VI, 2, p. 604.
Arbor 6-8 m. in silvis pr. lacus Ypacaray, Aug., n. 3110.
Var. à heterophyllus Muell. Arg.
Flor, Bras. XI, 2, p. 605.
Arbor parva vel frutex 2-4 m. in silvis montanis pr. Altos, Aug., n. 681.
Var. concepeionis nob.
Arbor vel frutex cortice glauco glaberrimo ramulis brachyeladis apice foliosis
aliis longioribus foliis sparsis; stipulæ lanceolatæ acutæ minimæ petiolo multo
breviores; petioli foliorum juvenilium basi ima biglandulosi adpresse pubes-
centes demum glabri, limbo lanceolato demum subcoriaceo ciliato 25/12 30/12
an tardius majoribus (?); inflorescentia basi ramum fœmineum uniflorum
2- mm. ferens; calyx femineus obsoletus sepalis cc. 3 linearibus ciliatis
ovario triplo brevioribus ; ovarium cornua 6 leviter adscendentia lateralia ferens
pubescens, stylo crassiusculo ovario longiore stigmatibus 3 recurvis inlus papil-
losis; flores masculiri cc. 5 andri.
en parva vel frutex 4-6 m. in dumetis siceis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7431.
Dactylostemon oligandrus Muell. Arg.
Linnæa XXXII, p. 115: Flor. Bras. XI, 2, p. 610.
Arbor parva vel frutex 4-6 m. flos flavovirens, in silvis pr. Atira, Aug.,
n. 3143.
forma parvifolia nob.
Foliis minoribus 20/8, 25/9, 30/10 mm.
Frutex 4-6 m. in dumetis siecis pr. Concepcion, Sept., n. 7308.
Euphorbia prunifolia (Jacq. emend) Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 694.
Var. « repanda Muell. Arg.
Flor. Bras. XI, 2, p. 694.
Herba 0,3-0,6 m. in arvis pr. Tobaty, Mart., n. 4036.
(614) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ. 679
forma silvatica.
Foliis caulinis majoribus limbis 10-12 cm. longis, capsulis usque ad 8 mm.
latis.
Herba 0,6-1,5 m. ad marginem silvæ in regione cursus superioris fluminis
Apa, Nov., n. 7886.
Var. 8 genuina Muell. Arg.
— E. prunifolia Jacq. Hart. Schenbr. IL, t. 277.
Herba 0,3-0,5 m. in dumeto humido pr. Tobaty, Sept., n. 6202.
Euphorbia ovalifolia Engelm.
ap. Klotzsch et Garke Tricoccæ 26. Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 683.
Herba repens 0,2-0,5 m. in arenosis pr. Tacuaral, Jan., n. 3819: in dumeto
arenoso pr. Limpio, Oct., n. 3399.
Euphorbia pilulifera L.
Amen. Acad. III, 114; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 685.
Herba 0,2-0,5 flos flavovirens, in colle Tobaty, Mart., n. 404%; in campo pr.
Igatimi, Nov., n. 5539.
Var. guaranitica nob.
Aff. var. 8 procumbente differt caulibus haud magis setosis sed glabrioribus,
inflorescentiis axillaribus.
Herba procumbens, 1,1-0,3 m. in dumetis arenosis in regione cursus superio-
ris fluminis Apa, n. 7739.
Euphorbia argillosa nob. spec. nov.
Annua vel biennis sed basi sæpe lignescens, radice perpendiculari vix ramosa,
caule superne pilosulo pilis crispulis; folia opposita ovato-lanceolata vel
oblongo-lanceolata acuta basi inæquilatera subcordata supra et subtus pilis cris-
pulis sparse puberula; petioli ad !/2 mm., limbus 10/2 12/2,5 6/1,5 mm. ; inflo-
rescentiæ (cyathium) in axillis foliorum superiorum vel ramorum condensatorum,
congestæ; eyathium infundibiliforme glandulis 4 retusis obverse conicis in
centro parum depresso angustissime marginatis staminibus paueis inclusis
bracteolis angustissimis linearibus ciliatis; flos fæmineus pedicello crasso cernuo,
ovario pubescente stylis ad medium vel ultra medium divisis; semina ovoidea
transverse striato-punctata.
Affinis E. piluliferæ et E. thymifolie inter ambos fere intermedia.
Herba 0,1-0,3 m. in argillosis ad ripam fluminis Paraguay pr. Concepcion,
Sept., n. 7310.
Euphorbia thymifolia Burm.
Flor. Ind. II; Muell. Are. Flor. Bras. XI, 2, p. 684.
Herba procumbens 0,05-0,15 m. folia rubicunda, in glareosis siccis pr. Con-
cepcion, Oct., n. 7577 ; 0,3- 0, % m. in arenosis siceis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7817.
forma laxifoliata.
Foliis minus densis internodiis 10-20 mm. E
Herba procumbens 0,1-0,5 m. in insula glareosa rivi Estrella (Apa), Nov.,
n. 7937.
Euphorbia sciadophila Boiss.
DC. Prodr. XV, 2, 57; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 687.
Herba 0,5- i m. flos flavovirens, in silva pr. Chololo in valle fluminis Y-aca,
Dec., n. 6779
630 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me sir.). 1905 (615)
forma orbicularis nob.
Limbis haud triangularibus, subovalibus.
Herba 0,2-0,8 m. flos viridis, in silva humido pr. Bellavista; in regione cursus
superioris fluminis Apa, Nov., n. 8010.
Euphorbia serpens H. B. K.
Nov. Gen. II, 41; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 684.
eo. genuina
Muell. Arg. 1. cit.
Herba procumbens 0,2-0,6 m. in argillosis salsis pr. Paraguary, Dec., n. 6556.
ß radicans Engelm.
DC. Prodr. XV, 2, p. 30.
Herba repens 0,3-0,5 m. in arenosis pr. Tacuaral, Oct., n. 3356.
ld. 1602 et 4420 Pl. Hassl. I, p. 93 sub. E. ovalifolia Engelm.
y imbricata Boiss.
DC. Prodr. XV, 2, p. 30.
Herba repens 0,3-0,8 m. longa, in argillosis salsis ad ripam fluminis Paraguay
pr. Concepeion, Sept., n. 7301.
Euphorbia Vauthieriana Boiss.
Cent. Euphorb. 12; Flor. Bras. XI, 2, p. 671.
Herba 0,2-0,3 m. in dumeto pr. Igatimi, Nov., n. 5492.
Euphorbia brasiliensis Lam.
Diet. IL, 423. Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 676.
Var. « genuina.
Herba 0,2-0,5 m. in campo pr. Igatimi. Febr.. n. 607%; in dumelis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7725.
Var. 8 pulchella Boiss.
in DC Prodr. XV, 2, p. 24; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 677;
H. B. K. sub spec. in Nov. Gen. II, 45.
forma latior.
Foliis 40-50 mm. longis basi 8-10 mm. latis.
Herba 0,6-0,8 m. in campo in regione fluminis Apa, Nov., n. 7812.
Var. hyssopifolia (L.) Boiss.
in DC. Prodr. XV, 2, p. 24; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 472;
L. sub spec. Syst. 10, n. 19.
Herba 0,4-0,5 m. in campo pr. Valenzuela, Febr., n. 7143.
forma angustior.
Foliis 30/4 25/2 mm.
Herba basi lignescens 0,5-0,8 m. in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2971.
Var. Blanchetti Boiss.
in DC. Prodr. XV, 2, p. 24; Miquel sub spec. Linnæa XXI, 797.
Herba 0,2-0,3 m. in campo Trinæria pr. San Estanislao.
forma major.
Herba 0,3-0,4 m. in arenosis insulæ Chaco-y pr. Concepcion, Oct., n. 7614.
(616) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ, 681
Var. paraguayensis Chod.
Plant. Hassl. I, p. 9.
Herba 0,3-0,5 m. in campo pr. flumen Curuguaty, Sept., n. 2638.
Var. pruinosa (Chod.) nob.
Chod. sub forma Plant. Hassl. I, p. 93.
Herba basi lignescens 0,5-0,6 m. in campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4101;
in campo pr. Igatimi, Dec., n. 5616.
forma subsessilis.
Foliis vix petiolatis.
Herba 0,2-0,5 m. in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7042.
Var. uniflora nob.
Differt appendicibus minoribus et eymulis unifloris.
Herba 0,1-0,2 m. in arenosis pr. Concepcion, Sept., n. 7546.
Euphorbia pulcherrima (Graham) Willd.
apud Boiss. in DC. Prodr. XV, 2, p. 71.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 93.
Euphorbia Hassleriana Chod.
Plant. Hassl. I, p. 93.
Herba 0,1-0,2 m. in culmine collis «Cerrito» pr. Paraguary Oct., n. 1228.
Euphorbia Chamerodos Boiss.
Cent. Euphorb. 2; Icon. Euph. 25; Muell. Arg. Flor. Bras. XI, 2, p. 673.
Herba 0,03-0,06 m. petala alba vel rosea, in campis combustis pr. Igatimi,
Sept., n. 4675.
Var. hirsulu nob.
Caulibus hirsutis, foliis in nervo medio pilis albis sparsis minutis, limbis
majoribus ut in typo 22/6 18/5 20/8 mm.
Suffrutex 0,05-0,15 m. petala alba, in campis combustis in regione cursus
superioris fluminis Apa, Febr., 8408.
Euphorbia c®corum Mart.
Plant. Med. Bras. Ined. ap. Boissier fcon. Euph. t. 23; Muell. Arg. Flor.
Bras. XI, 2, p. 673.
Herba 0,2-0,4 m. flos viridis, in campis pr. lacus Ypacaray, Aug.,n. 3224; in
campo pr. San Estanislao, Aug., n. 4181; in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6110.
CONVOLVULACEE
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 43; Bull. Herb. Boissier VII, Append. I, p. 43;
Les Convolvulacées trouvées jusque aujourd’hui au Paraguay sont au nombre
de 80 espèces. 12 espèces sont nouvelles et 27 citées ici pour la première fois
comme vivant au Paraguay.
- Les espèces nouvelles sont : Breweria Hassleriana; Evolvulus Hasslerianus ;
E. paraguariensis; E. guaraniticus; Ipomea valenzuelensis; I. granulosa;
682 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (617)
IT. cornucopia; I. guaranitica; I. turneroides; I. nitens; I. pseudo-malvwoides ;
I. Hassleriana.
Les espèces suivantes sont nouvelles pour la flore paraguayenne : Dichondra
porrifolia; Evolvulus filipes; E. holosericeus; Aniseia cernua; A. heterantha;
Quamoclit pinnata; A. hederifolia; I. hirsutissima; I. graminiformis; I. steno-
ohylla; I. polymorpha; T. procumbens: I. Kunthiana; I. pes-capræ; I. pros-
trata; I. urugayensis; I. cynanchifolia; I. heterotricha; Operculina convol-
vulus; O. pterodes; Jaquemontia violacea; Merremia pentaphylla; Cuscuta
incurvata; G. xantochortas ; C. tinctoria; C. obtusiflora ; C. umbellata.
Aucune des espèces n’habite la forét; aux bords des forêts on trouve :
Quamoclit hederifolia (N.); Ipomea bonariensis (P. t.); Merremmia dissecta
{P. t.); M. umbellata (N.).
Dans les buissons de Bambusa des forêts riveraines du Nord : Operculina
pterodes.
Dans les campos on trouve dans toutes les zones : Dichondra repens; D. par-
vifolia; Evolvulus filipes; E. tenuis; E. holosericeus; E. sericeus; Ipomea
malveoides et ses var.; I. serpens I. chiliantha; I. cairica; Jaquemontia
Blanchetii ; J. hirsuta ; J. Selloi et ses var.; Merremia cissoides.
Dans les campos du Centre : Evolvulus paraguariensis; Ipomæa valen-
zuelensis; I. patula; I. pes capre; I. Kunthiana; I. trifida; I. chondrosepala;
I. villicalyx; Juquemontia Martii; J. parviflora; J. tamnifolia; J. velutina;
J. fusca; Gonvolvulus mollis; C. montevidensis; Guscuta obtusiflora.
Les Campos du Nord-Est sont les plus riches en espèces, les 85 °/ des espèces
d'Ipomæa érigées trouvées jusque aujourd’hui au Paraguay sont particulières à
cette région. Les Ipomæa érigées s’y trouvent en telle abondance qu'elles peuvent
être désignées comme un des groupes caractéristiques des campos de la Sierra de
Maracayu et de ses prolongements. Ouvrant leurs corolles dans les premières heures
de la matinée pour les refermer avant que le soleil brûlant ait séché les derniers
restes de Ja rosée nocturne, leurs grandes fleurs roses et blanches sont prédomi-
nantes dans ces campos pendant les heures matinales où les Malvacées, Papilio-
nacées, etc. n'ont pas encore ouvert leurs fleurs. On v trouve :
Espèces erigees : Breweria Hassleriana; Ipomea granulosa; 1. hirsutissima ;
I. cornucopia; I. quaranitica; I. lurneroides; I, argyreia et sa var. para-
quayensis; 1. nitens; I, graminiformis; I. stenophylla; I. pseudo-malvwoides.
Espèces decombantes : Ipomea polymorpha; I. procumbens; I. procurrens;
I. Hassleriana; I. urugayensis; I. heterotricha (partim); Jaquemontia evolvu-
loides. Espèces volubiles : Zpomæa cynanchifolia; I. heterotricha (partim);
Cuscuta tinctoria; C. umbellata.
Dans les campos du Nord : Bonamia Balansæ; Evolvulus nummularius;
Aniseia cernua; Ipomea setifera; I. prostrata, Jaquemontia violacea ; Merremia
pentaphylla; Cuscuta incurvata; G. xantochortos; GC. umbellata var. desertorum.
Dans les campos rupestres : Evolvulus tenuis var. cinereus (C.); E. Hassle-
(618) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 683
rianus (N.); E. guaraniticus (N.); Aniseia heterantha (C.); Ipomæa bonariensis
var. rupestris (C.); Jaquemontia fruticulosa (C.).
Sur les bords temporairement innondés des fleuves et des rivières, aux bords bas
et aréneux des lacs et des lagunes, on trouve partout, couvrant parfois des lieues
d’etendue, l’Ipomæa fistulosa qui, avec ses longues racines, est le premier fixateur
des sables amenés soit par les vagues soit par le courant: les Pontederia, les
Eichhornia et d'autres plantes nageantes restent accrochées aux tiges ligneuses de
ces Ipomæa aux temps de la baisse des eaux; privées de leur élément, elles
meurent et se décomposent et forment ainsi une couche d’humus, ce qui permet à
d’autres plantes de s’y établir. A la prochaine crue du fleuve ia végétation y est
devenue tellement dense que des crues exceptionnelles seules réussissent à enlever
les terrains gagnés sur l’eau par l’Ipomea fistulosa.
Les espèces rudérales sont : Calonyction bona nox; Ipomæa Nil; I. acuminata ;
Operculina convolvulus.
Les racines tuberculeuses de l’Ipom&a bonariensis contiennent une résine
purgative qui a sensiblement les même qualités que le Jalap.
L'Ipomæa Batatas Lam. se cultive partout dans le pays, et fournit dans ses
tubercules un aliment amylacé de grande importance.
CONVOLVULACEÆ
Dichondra repens Forst.
Prodr. 134, Gen 39, t. 20; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 358.
Var. sericea (Sw.) Choisy.
DC. Prodr. IX. p. 451: Swartz sub spec. Prodr. 5%; Meissn. Flor. Bras.
VII, p. 359.
Herba repens petala alba in dumetis pr. Tacuru pucu, Alto Parana, Jul., n. 9;
Dichondra parvifolia Meissn.
Flor: Bras. VII, p. 360.
Herba repens in campis pr. lacus Ypacaray, Aug., n. 3141.
Breweria Hassleriana Chod. spec. nov.
E basi suffruticosa oriuntur caules erecti stricti pilis longis mollibus
_ araneoso-sericeis patulis hirsuti; folia membranacea petiolo brevi pilis longissimis
flexuosis hirsuto, limbo oblongo vel ovato-oblongo basi subcordato, supra et
subtus ut caules araneoso piloso junioribus vel superioribus canescenti sericeis,
28/12 22/9 19/8 mm.; flores axillares pedicellis erectis elongatis ut
fascieulati; pedicelli strieti 40-70 mm. bracteolis inconspicuis ad 2/3 insertis
pilis tenuissimis hirsuti versus calycem ut lana araneosa induti; calyeis dentes
ovato-lanceolati longiuscule apiculati extus dorso sericei et vittati 12-14 mm.
longi scariosi demum glumacei; corolla 22-25 mm. longa extus secus lineas
> longe sericea et vittosa; styli rami longissimi filiformes.
Species nulli arcte affinis.
Suffrutex 0,2-0,5 m. corolla alba, intus basi atro-purpurea, in campo pr.
flumen Carimbatay, Sept., n. 4541.
684 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (ZiNe sür.). 1905 (619)
Bonamia Balansæ Hallier. f.
In Engl. Jahrb. XVI, 4-5, p. 526 et in Bull. Herb. Boissier V, p. 1002.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 44.
Evolvulus filipes Mart.
Mss. in Hb. Monac. Meissn. Flor. Bras. VII, p. 342.
Herba 0,4-0,5 m. petala lilacina ad marginem silve in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7799.
Var. exilis (Meissn.) nob.
Meissn. sub specie in Flor. Bras. VII, p. 342.
Herba 0,05-0,2 m. petala cæsia in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6343; in
dumeto in regione enrsus superioris fluminis Apa, Nov., n. 8030.
Evolvulus nummularius L.
Spec. Plant. 391; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 340.
Herba repens 0,05-0,2 m. petala alba, in humidis Cordillera de Altos, Jan.,
n. 3715; in arenosis in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8185.
Var. 2 emarginatus Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 349.
Herba repens 0,1-9,5 m. petala alba, in arenosis pr. Concepcion, Sept.,
n. 7311.
Evolvulus tenuis Mart.
Mss. ex Choisy in DC. Prodr. IX, 448; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 346.
Var. y Selloi Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 349.
Suffrutex 0,3-0,8 m. petala cœrulea, in campis pr. lacus Ypacaray, Aug.,
n. 3182; in campo Cordillera de Altos, Febr., n. 3878 et Jul. n. 604.
Var. cinereus nob.
Undique dense cinereo sericea, foliis ramulisque novellis argenteo sericeis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. semi erectus, petala cœrulea, in rupestribus collium pr.
Tobaty, Sept., n. 6147.
Evolvulus holosericeus H. B. K.
Nov. Gen. If, 116; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 352.
Herba procumbens 0.05-0,2 m. petala lilacina, in campis Ipe hu, Sierra de
Maracayu, Oct., n. 4977; petala cœrulea in arenosis pr. Chololo, Dec., n. 6625.
Var. £ incomtus Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 352.
Suffrutex procumbens 0,3-0,5 m. petala alba, in arenosis siccis in regiona
cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7938.
Evolvulus sericeus Swarlz.
Prodr. Ind. occ., p. 55; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 353.
Herbæ erectæ 0,1-0,3 m. petala alba, in campis San Bernardino, Jan.,
n. 3717; in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6091.
forma glabrata.
Foliis novellis parce sericeis, adullis glabrescentibus.
Herba 0,05-0,15 m. petala alba, in arenosis collium pr. Tobaty, Sept., n. 6329.
(620) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANE. 685
Var. & latior Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 353.
Herba an suffrutex procumbens 0,1-0,4 m. petala alba, in arenosis pr. Concep-
cion., Sepl., n. 7348.
forma erecta.
Foliis vetustioribus glabrescentibus, corollis violaceis.
Suffrutex 0,1-0,25 m. petala violacea in campo pr. Curuguaty, Sept., n. 4402;
in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 4977a.
Evolvulus glomeratus Nees et Mart.
Nov. Act. Nat. cur. XI, p. 81; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 335,
tab. CXX.
Var. x desertorum (Choisy) Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 336; Choisy sub spec. in Herb. Ac. Mon.
Cfr. Plant. Hassl. 1, p. 43.
Evolvulus latifolius Ker Gawl.
Bot. Reg. V, t. 401; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 354,
Cfr. Plant. Hassl. I. p. 44.
Evolvulus Hasslerianus Chod.
Basi suffruticosa caulibus numerosis 0,1-0,3 a basi ramosis, superne ac foliis
argenteo-sericeis, niveis, tenuibus; folia numerosa lineari lanceolata sessilia
2/1,5 10/1,3 mm. inflorescentia plus minus elongata prius corymbosa dein
racemosa, bracieis superioribus minutis; pedunculi biflori vel sæpius uniflori
12-20 mm., bracteolis vix 1 mm. longis sericeis; calyx sericeus sepalis ovato-
lanceolatis breviter acutis 2,5 mm, longus; corolla ad 8 mm. longa.
Affinis Evolvulo eleganti Moric, differt sepalis latioribus et brevibus (e des-
criptione) foliis brevioribus et angustioribus.
Suffrutex 0,1-0,3 m. corolla alba vel cæsia, inter rupes in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Nov., n. 7836.
Evolvulus paraguariensis nob. spec. nov.
Suffrutex, caules flexuosi ut videntur plus minus decumbentes pilis crassius-
culis subadpressis vestiti 0,1-0,5 m.; folia internodiis duplo longiora breviter
petiolata (1 mm.) limbo elliptico subobtuso, supra glabrescente vel pilis sparsis
adpressis consperso subtus pilis longissimis subsetosis adpressis magis vestito
12/5 12/6 mm. vel minora; flores pauci in apice caulis glomerati subsessiles ;
calyces dentes lineares hirsuti ad 4-5 mm. longı pilis longissimis diametrum sepa-
lorum fere duplo excedentibus; tubus corollæ angustissimus sepalis longior
limbo ex infundibiliformi hypocrateriformi, corolla tota ad 16 mm. Ig. et
equidem lata; staminum filamenta glabra in fauce inserta.
Species habitu, tubo corollæ elongato distinctissima cum nulla alia nobis e
descriptione nota convenit.
Sufirutex 0,1-0,5 m. procumbens corolla ceerulea, in campo silvatico pr.
Paraguary, Dec., n. 6700.
Evoloulus guaraniticus nob. spec, nov.
E radice lignosa et e caulibus induratis annorum præcedentium oriuntur
caules plures erectiusculi simplices vel e basi ramosi 40-80 mm. longi, foliis
numerosis quasi imbricatis pilis tenuibus patentibus hirsutis; folia ovato-
lanceolata vel lanceolata acuta, dorso glabra subtus et margine pilis albis
longissimis plus minus laxis vestita superiora tenuiter hispida, subsessilia 12/5,5
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 7, 30 juin 1905. 46
686 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (621)
12/&,5 9/4 vel in alıis plantis lanceolatis 9/3 mm. vel breviora, internodiis duplo
vel triplo longiora; flores subsessiles foliis vix longiores vel sæpius breviores ;
calyx dentes lanceolato-lineares longe hispidi; corolla late infundibiliformis ad
8 mm. longa. filamenta staminum prope basin tubi inserta glabra; ovarium
obovatum stylis longissimis tenuibus.
Species nova affinis Æ. Riedelii Meiss. differt internodiis brevissimis pilis
patentibus, foliis multo minoribus aliisque.
Suffrutex 0,03-0,1 m. corolla alba, in rupestribus pr. Bellavista (Apa), Nov.,
n. 7936.
Anisera cernua Moric.
Pl. nouv. Am. 56, t. 38; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 318.
Var. 8 ambigua Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 318.
Suffrutex volubilis vel prostratus 0,4-0,5 m. petala alba, in arenosis insulæ
Chaco-y pr. Concepcion, Oct., n. 7562.
forma parviflora.
Corolla 18-20 mm. longa.
Suffrutex prostratus vel volubilis 2-3 m. petala alba, in dumetis pr. Concep-
cion, Sept., n. 7321.
Aniseia heterantha (Nees et Mart,) Choisy.
DC. Prodr. IX, 430; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 322; Dufourea
heterantha Nees et Mart. in Nov. Act. Nat. Cur. XI, 1, 76.
Herba volubilis 0,5-1 m. corolla cœrulea in rupestribus Cordillera de Altos,
Oct., n. 3395.
Anıseia hastata Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 319.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 48. (Ipomea fimbriosepala Choisy).
Calonyetion bona nox (L.) Bo].
Mart. Maur. p. 227; Ipomea bona nox L. Spec. Plant. ed. 2, p. 228;
Meissn. Flor. Bras. VII. p. 215.
Cfr. Plant. Hassler. I, p. 53.
Quamoclit pinnata Bo).
Hort. Maur. p. 224; Ipom&a Quamoclit L., Meissn. Flor. Bras. VII. p. 217.
Herba volubilis 4-6 m. petala coccinea, in sepibus et ruderis pr. San Bernar-
dino, Aug., n. 1978.
Quamoclit hederifolia (L.) Choisy.
DC. Prodr. IX, 336; Ipomea hederifolia L. Spec. Plant. 229; Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 218.
Herba volubilis 2-3 m. corolla coceinea, in silva ad marginem cursus supe-
rioris fluminis Apa, Dec., n. 8066.
lpomea Nil (L.) Roth.
Cat. bot. I, p. 36; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 228, partim. Convolvulus
Nil. L. Spec. Plant. 219.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 47.
Tr
ah ANS
(622) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTÆ HASSLERIANÆ, 687
Ipomea acuminata (Vahl.) R. et Sch.
Syst. IV, p. 228; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 226; Convolvulus acumi-
natus Vahl. Symb. Ill, 26.
Suffrutex volubilis 4-6 m. petala roseo-purpurea vel violacea, in dumeto pr.
Chololo, Dec., 6781.
Ipomea valenzuelensis nob. spec. nov.
Herba prostrata volubilis caule robusto ad 3 mm. crasso subangulato pilis
mollibus hirsuto; folia e caule prostrato erecta ovata vel ovato-oblonga, supra et
subtus pilis adpressis velutina subsericea, petiolo molliter hirsuto 10-15 mm.,
limbo 120/63 105/66 85/40 77/37 80/38 mm., nervis subtus conspicuis utroque
4-5 simplieibus vel in foliis adultioribus nervillis anastomosantibus; inflores-
centie numerosæ e fere quoque axilla ortæ pedunculo molliter hirsutissimo
cc. 60 mm., vel 35-110 mm., corymbosæ 7-8 floræ; pedicellis calycibusque pilis
longis vestitis; sepala subæqualia exteriora paulo longiora ovato-triangularia
acuta ad 15 mm. longa apiculata; corolla ad 65 mm. longa extus secus vittas
laxe hirsuta ceterum glabra; stylus ec. ovario 25-30 mm. stigmatibus orbicula-
ribus; stamina inæqualia, 3 subæqualia breviora, 1 intermedium alterum longius.
Affinis I. jamaicensi Don. a qua differt foliis haud cordatis, sepalis ovato-
triangularibus nec oblongo-lanceolatis hirsutis.
Herba decumbens et volubilis 2-3 m. corolla rosea, in campo pr. Valenzuela,
Jan., n. 7036.
forma glabrescens.
Caule foliisque minus hirsutis foliis angustioribus.
Herba decumbens et volubilis 1-3 m. corolla rosea in campis pr. Valenzuela,
Jan., n. 7035.
Ipomea setifera Poir.
In Lam. Eneyel. VI, p. 17; Calystegia setifera Meissn. Flor. Bras. VII,
p. 316.
Suffrutex 4-2 m. petala rosea, in dumetis humidis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Nov., n. 7961.
Var. orbicularis nob.
Foliis orbiculatis profunde cordatis, limbis 25/30 22/20 18/18 mm.
petiolis 20-30 mm. pedunculi 30-50 mm. longi 2-4-flori corolla 10-12 mm.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala rosea in dumeto in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 7961 a.
Ipomea fistulosa Mart.
Mss. in Herb. Acad. Monoc; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 239.
forma albiflora.
Frutex 2-4 m. petala alba, in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6180.
Ipomea granulosa nob. spec. nov.
Suffruticosa erecta 0,1-0,3, caule lignescente cortice brunnea granulosa vel
lenticellata, interdum tuberculis numerossissimis aspera; folia ovato-oblonga vel
lanceolata acuta, apiculata petiolo 3-5 mm. longo, limbo glabro 53/23 75/25
75/16 85/23 mm. supra venis evanidis subtus nervo medio utrinque 4-5 nervos
suberectos edente; flores solitarii pedicello glaberrimo crassiusculo 8-12 mm. ;
caiyx glaber lobis exterioribus 1/3 brevioribus ellipticis latiusculis vix acutatis
vel exterioribus subobtusis ce. 12 mm. longis (ext. 8 mm.); corolla extus
glabra 60-65. mm. longa.
683 BULLETIN DE L'HERBIER BoIssier (Ze séR.). 1905 (623)
Affinis Ipomææ angulatæ Mart. a qua differt, floribus solitariis paucis longio-
ribus, caule apice haud aphyllo, structura calyeis et glabreite valde similis.
Suffrutex 0,3-0,5 m. erectus corolla rosea in campo Ipe hu, Sierra de Mara-
cayu, Oct., n. 5045.
forma foliis paulo latioribus.
Folia ad 30 mm. lata.
Suffrutex erectus 0,1-0,3 m. corolla rosea, in campo Ipe hu, Oct., n. 5045a.
Ipomea patula Choisy.
DC. Prodr. IX, p. 368; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 240.
Var. ö villosa Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 241.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala rosea, in campis pr. Piribebuy, Dec., n. 6822.
Ipomea hirsutissima Gardn.
Hook. Icon. V, adnat. ad t. 471; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 242.
Var. integrifolia nob.
Foliis basi acutalis, attenuatis, margine integris, limbis 95/25 105/30
70/21 mm.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5007.
Ipomea cornucopia nob. spec. nov.
Prostraia caule robusto, dense fulvo tomentoso-hirsuto, ad 5-6 mm. crasso ;
folia lanceolata tomento haud denso subadpresso rugoso, limbo in petiolum
sensim attenuato inde folia interdum spathulata, pennatinervia, 140/40 120/30
150/44 mm.; petiolus 5-10 mm., indistinetus; pedunculi axillares ad 7 cm.
longi hirsutissimi; bracteolæ lineari lanceolatæ tomentosæ et hirsutæ 30-40 mm.
lounge 3-4 mm. late acutæ; pedicellus brevis (cc. 5 mm.) fulvo-hirsutissimus,
sepalis subæqualibus exterioribus tomento densissimo rufo hirsutis, interioribus
niveis acutis 22-25 mm. Ig.; corolla infundibiliformis tubo sublongo sensim
ampliato ad 10 cm. longa, extus secus lineas vittiformes hirsuta.
Affinis I. hirsutissimæ Gardn. a qua differt forma foliorum et magnitudine,
sepalis undique dense vestitis habitu decumbente aliisque.
Suffrutex decumbens 1-1,5 m. corolla obscure rosea, in campo pr. flumen
Capibary, Sept., n. 4474.
Ipomea guaranitica nob. spec. nov.
Herba erecta dense foliosa 0,5-1 m., caule ad 7-8 mm. crasso dense tomentoso,
hirsuto: folia subsessilia petiolo vix mm. longo 3-4 mm. lato tomentoso,
limbo 110/73 120/80 105/60 mm. supra et subtus æqualiter rugose tomentoso
nervis secundariis nervillisque anastomosantibus fuscescentibus sat distinetis;
flores solitarii pedicello albicante tomento subargenteo vel nitente ad 20 mm.
longo, ad 3 mm. erasso; calyx sepalis subæqualibus basi vix cunealus, lobis
ovato-lanceolatis apiculatis 20/10 mm. intus et extus lana alba subsericea
densissime tomentosis; corolla circa 90 mm. longa extus secus vittas hirsutula.
Affinis I. hirsutissimæ Gardn., a qua differt pubescentia haud flavescente,
foliis margine haud minute serrulatis, multo majoribus, pedicellis crassis.
Suffrutex erectus 0,5-1 m. corolla rosea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu,
Oct., n. 5008.
Ipomea turneroides nob. spec. nov.
Suffrutex erectus, caule basi folii decurrente angulato brevissime dense
tomentoso ad A mm. crasso usque ad apicem folioso; folia numerosissima inter-
Le
(624) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 689
nodiis longiora, subsessilia, petiolo vix 2 mm. longo, tomentoso, lamina ovala
breviter apiculata, supra breviter molliter tomentosa venis impressis, sublus
similis nervo medio basi ima nervos submarginales edente et supra 4-5 nervos
secundarios distinctos exsculptos utrinque proferente, 40/24 40/26 35/24 mın.;
inflorescentiæ numerosissimæ cc. 5 floræ peduneulis brevissimis subses-
siles, pedicellis 2-3 mm. ut calyces tomentosis; calycis dentes exteriores ovati
latiores et longioresquam interni obtusiusculi 7-9 mm. longi: corolla ad
25 mm. longa late infundibiliformis; filamenta staminum basi pilosa. antheræ
sagiltate; ovarium basi disco annulari. stylo elongalo antheras superante stig-
matibus orbicularibus rotundatis vix dilatatis.
Affinis Ipomewe tomentose Pohl. a qua differt calyce haud scarioso sed lomen-
toso. foliisque.
Suffrutex erectus 1-1,5 m. corolla alba, in campo pr. fiumen Corrientes, Dec.,
n. 8849.
Ipomea argyreia Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 246, t. 88.
forma grandiflora.
Coroila 60-65 mm. longa.
Suffrutex erectus 0,8-1 m. corolla rosea striis albo pubescentibus in campo
sicco Ipe hu (Sierra de Maracayu), Nov., n. 5229.
Var. paraguayensis (Peter.) nob.
Peter sub spec. in Engl. Prantl. Nat. Pflzfam. IV, 3a, p. 29.
Fruticulus 0,5-0,8 m. foliis subsessilibus ovatis oblusis 55/35 50/29 mm.
supra cano tomentosulis subtus dense argenteo sericeis pedunculis 7-10 mm.
longi ut sepala fulvo tomentella basi glandulifera, corolla 60-70 mm. longa striis
extus dense et longe pilosis.
nn 0,5-0,8 m. petala rosea, in campo San Blas (Yeruti), Dec.,
n. a.
forma intermedia.
Foliis ovato lanceolatis breviter acuminatis mucronatis 50/25 30/12
35/15 mm. striis corollæ pubescentibus.
Frutieulus 0,5-0,8 m. pelala rosea, in campo Yeruti, Dec., n. 5748.
forma salicifolia.
. Foliis oblongo lanceolatis, utrinque acuminatis, 65/14 55/11 70/46 mm.
indumento laminæ superioris densiore; striæ corollæ dense et longe pilosæ.
Fruticulus 0,3-0,6 m. petala rosea, in campo pr. Curuguaty, Sept., n. 4599.
Ipomea nitens nob. spec. nov.
Suffrulicosa decumbens apice volubilis caule lignescente pilis adpressis pubes-
cenie; folia ovalia breviter apiculato-mucronata, petiolo 3-4 mm. longo pubes-
cente, limbo supra glabro opaco, subtus sericeo subargenteo, 31/15 23/12
24/10 mm., numerosa; flores axillares, pedicello 7-8 mm., calyce (lobis) corpuscu-
lis glanduli-formibus (domatia) basi notatis, ut 1. e. ind. el. Meissn. de I. argy-
reia Meissn. subæqualibus tenuiter tomentosis vel subsericeis breviter acutis ad
12 mm. longis; corolla ad 85 mm. longa extus secus vittas pilis parcis sericea.
Affinis /. argenteæ Meissn. a qua differt foliis distinctius petiolatis haud
obtusis sed distincte mucronatis.
Suffruticosa decumbens apice volubilis, 0,5-0,6 m. corolla rosea, in campo pr.
flumen Jezui guazu, Dec., n. 5691.
Ipomea graminiformis Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 250.
690 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (625)
Var. densifolia nob. an spec. nova.
Caulibus dense foliatis, folia 40-50 mm. longa attenuata acuta 1,5-2,2 mm.
lata, corolla alba cc. 20 mm. longa.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala alba, in campo pr. flumen Tapiraguay, Dec.,
n. 5971.
forma minor.
Foliis brevioribus et angustioribus 25/1,2 30/1 mm.; corolla 15 mm. longa.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, in dumeto pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4276.
Jpomea stenophylla Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 249.
forma glabrata.
Undique glabra, corolla 6-7 cm. longa.
Suffrutex 0,2-0,5 m. petala rosea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5023.
Var. £ laciniata Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 249.
Suffrutex 0,2-0,5 m. in campo [pe hu Sierra de Maracayu, Oct., n. 5023 a.
Ipomea malvwoides Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 251.
Var. « ovata Hallier.
In Plant. Hasslerian. I, p.,52; Bull. Herb. Boiss. VII, App. I, p. 52.
Suffrutex 1-1, m. petala rosea, in campis pr. Valenzuela, Dec., n. 6760.
Var. y trifida Hallier.
In Plant. Hasslerian. I, p. 52; Bull. Herb. Boiss. 1. c.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in campis in regione cursus superioris
fluminis Apa, Jan., n, 8329.
Var. à heterophylla Hallier.
In Plant. Hasslerian. I, p. 52; Bull. Herb. Boiss. 1. c.
Suffrutex 0,5-1 m. petala rosea in campis Cordillera de Altos, Jan., n. 2969.
f. intermedia.
Glabrior ad var. linearılobum et albiflorum vertens. ’
Suffrutex 0,3-0,8, petala rosea in campo San Bernardino, Oct., n. 3307; in
campo pr. lacus Ypacaray, April, n. 4066; in campo Cordillera de Altos, Oct.,
n. 3456.
Var. & linearzloba Hallier.
Plant. Hasslerian. 1, p. 53; Bull. Herb. Boiss. I. c., p. 53.
Suffrutex 1-1,5 m. pelala rosea, in campis glareosis pr. Tobaty, Sept., n. 6116;
in colle denudato pr. Paraguary, Dec., n. 6506.
Var. « albiflora Hallier.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala rosea in campo pr. Tacuaral, Maj., n. 11.
Var. integrifolia nob.
Suffrutex erectus 0,8-1,5 m. altus caulibus parce adpresse ‚puberulis, foliis
oblongis, basi acuminatis, apiee obtusis breviter mueronatis, limbo supra
glabrescente, subtus sparse adpresse hirsuto margine sericeo hirsutis 100/25
626) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 691
80/25 70/15 mm. peduneulis 4-3 floris, sepalis cinereo-fulvo iomentellis, striis
corollæ dense pilosis. : se
Suffrutex 0,8-1,5 m. petala rosea, in campis humidis pr. flumen Jezui guazu,
Dee., n. 5734.
forma apiculata nob.
Foliis subtus minus hirsutis, apiculatis.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala rosea, in dumeto in colle pr. Tobaty, Sept.,
n. 6274.
Var. uliginosa nob.
Suffrutex 0,5-1,5 m. caulibus adpresse pilosis, racemis elongatis 30-40 cm.
denudatis foliis basalibus ellipticis supra glabris subtus sparse pilosis, 120/40
120/50 90/30 mm. petiolis 10-12 mm. longis; superioribus lineari lanceolatis
mucronatis, subsessilibus 50/5 40/4 15/2 mm. pedunculis 1-3 floris 5-10 mm.
longis, corolla ut in var. præcedente
Suffrutex 0,5-1.5 m. petala rosea, in stagno pr. Tobaty, Sept., n. 6405; in
campo paludoso Ipe hu, Sierra de Maracayu, Dec., n. 5570.
Ipomea pseudo-malvæoides nob. nov. spec.
Suffruticosa erecta, caulibus robustis setis plus minus adpressis pilosa; folia
integra ovali oblonga, petiolo ad 2 mm. longo, limbo 70/30 78/31 mm. supra et
subtus glabra margine et in nervis setosa, superiora profunde trifida, lobis plus
minus linearibus 45-70 mm. longis margine et nervis setosis; flores axillares
pedicello 15-20 mm. longo parce et adpresse piloso; calycis segmenta subæqualia,
ovalia, breviter apiculata 13-15 mm. longa dorso adpresse pilosa; corolla
9-10 em. longa extus vix pilosa.
Affinis I. malveoidi Meissn., a quo differt indumento subsetoso, adpresso,
sepalis haud obtusissimis.
Suffrutex erectus 0,4-0,5 m. corolla rosea, in campo pr. flumen Corrientes,
Dee., n. 5857.
forma sericea.
Lobis foliorum lineari spathulatis, corolla extus magis sericea.
Suffrutex 0,3-0,5 m. corolla rosea, in campo Apepu, Aug., n. 4345; in campo
pr. Curuguaty, Sept., n. 4589.
forma palmata.
Foliis medianis inæqualiter trifidis, in nervis distinctius setosis.
Suffrutex 0,5-1 m. corolla rosea, in campo pr. flumen Corrientes, Dec.,
n. 5840; in campo pr. flumen Capibary, Dec., n. 5914.
forma érespathulata.
Lobis foliorum omnibus lineari-spathulatis obtusissimis, utraque facie parce
et adpresse subsericeis calyce breviore et magis induto, corolla breviore.
Suffrutex 0,6-1 m. corolla rosea, in campo Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct.,
n. 5075; in campo pr. flumen Carimbatay, Sept., n. 4540.
Ipomea polymorpha Riedel.
Mss; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 252.
Var. « heteromorpha Meissn.
Fior. Bras. VII, p. 252; I. irifurcata Choisy Conv. rar. 131.
Suffrutex procumbens vel semi volubilis, 1-2 m. petala rosea, in campis
Ipe hu, Sierra de Maracayu, Oct., n. 5009 et 5009 a.
Ipomea procumbens Mart.
Obs Mss. n. 964: Meissn. Flor. Bras. VII, r. 253.
692 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905 (627)
Var. longepedunculata nob.
Peduneuli foliis dimidio longiores 60-110 mm. sepala ovali oblonga breviter
acuminata, corolla 70-90 mm. longa.
Suffrutex 0,5-1 m. partim procumbens, partim erectus, petala rosea, in campo
pr. flumen Corrientes, Dec., n. 5867; petala alba, in campo pr. flumen Tapira-
guay, Dec., n. 5966.
Var. elliptica nob.
Foliis elliptico lanceolatis apice mucronulatis limbis 40/15 30/12 25/10 mm.
peduneulis 430-160 mm. longis.
Suffrutex volubilis et procumbens, petala rosea, in campis {pe hu. Sierra de
Maracayu, Oct., n. 5074.
Ipomea procurrens Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 254. t. XCII.
Var. pilosula nob.
Foliis supra pilis brevibus conspersis. corolla 8-10 cm. longa.
Suffrutex procumbens 0,5-1 m. corolla rosea, in alto planitie arida pr. flumen
Corrientes, Dec., n. 5873.
Ipomea Kunthiana Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 253.
Suffrutex procumbens vel subvolubilis 1-1,5 m. petala rosea, in campo pr.
Valenzuela, Jan., n. 7014a; in campo humido in regione cursus superioris
fluminis Apa, Dec., n. 831%.
Var. sagittata Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 253.
Suffrutex vel herba procumbens vel subvolubilis 0,5-1 m. petala rosea, inter
gramina in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 7014.
Ipomea pes capræ Sweet.
Hort. Sub. Lond. ed II, p. 289; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 256.
Var. heterosepala nob.
Prostrata in nodis radicante, stolonibus glabris crassis rubescentibus; folia
basi cordata ceterum plus minus late elliptica obtusissima rotundata, utrinque
glabra, auriculis late rotundalis, petiolo 20-35 mm., limbo sinu 20-30 mm, pro-
fundo, 20-25 mm. lato, 110/70 95/75 85/80 mm.; inflorescentiæ bifloræ ex
axillis foliorum stolonum natæ pedunculo 30-70 mm., bracteolis minimis, pedi-
cellis 10-15 mm. glabris ; sepala valde inæqualia obtusa elliptica, interdum mucro-
nulata, majus ad 12 mm., minus ad 7 mm.; corolla 55-66 mm. Ig. extus glabra.
Ab I. pes capræ Sw. differt pedunculis longioribus, forma foliorum, sepalis
valde inæqualibus haud rugosis.
Suffrutex volubilis an decumbens 0,5-1 m. corolla rosea, in campo Y-cua
pona, Oct., n. 7680.
Ipomea prostrata Meissn,
Flor. Bras. VII, p. 254.
Var. longepedunculata nob.
Caule parce hirsuto pedunculis foliis triplo vel quadruplo longioribus
30-70 mm. corolla 15-18 mm. longa 24-30 mm. lata.
Suffrutex procumbens 0,5-1 m. petala alba, in campo in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Febr., n. 8459.
(628) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 693
Ipomea Hassleriana Chod. spec. nov.
Prostrata et volubilis, caule mediocri hirsutissimo, pilis laxiusculis; folia
ovato-sinuata vel lobata, alia retusa, obtusissima vix sinuata, 50/35 50/40 mm.,
alia sinuata lobis rotundatis haud profundis, mucronulatis denticulatis, alia basi
palmatiloba lobis brevibus acutis longiuscule mucronatis supra similiter penni-
lobis, lobo terminali mucrone ad 1,5 mm. longo, omnibus pilis stellatis setosis
pauciramis hispida, 36/24 33/19 mm., petiolo 4-7 mm. longo hirsutissimo;
pedunculi uni (an semper ?) flori 16-20 mm., bracteolis lineari setaceis 4-7 mm.
longis, pedicello crassiore 12-21 mm. hirsutulo; calyx 12-18 mm. sepalis
subæqualibus pilis plus minus stellatis paucis conspersis; corolla glabra ad
37 mm. longa; ovarium quadrimerum, stylo antheras superante lobis rotundatis
parvis, antheris in anthesi helicoideis.
Affinis nulli speciei nobis note.
forma sinuato-lobata.
Herba procumbens apice volubilis 0,5-1 m. corolla alba, in campo pr. Igatimi,
Sept., n. 4692.
forma mucronulato-denticulata.
Herba procumbens et volubilis 0,8-1,5 m. corolla alba, in campis pr. flumen
Carimbalay, Sept., n. 4539.
Ipomea Uruguayensis Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 272.
Var. glabrata nob.
Foliis supra hirsutulis, subtus cano hirsutis.
Suffrulex procumbens vel subvolubilis. 0,5-1 m. petala rosea, in campo
Yeruti, Dec., n. 5747.
forma retusa.
Foliis ovato ellipticis apice retusis, mueronulatis.
Suffrutex procumbens vel subvolubilis, 1-2 m. pelala rosea, in campo pr.
Igatimi, Sept., n. A681.
Var. sericea nob.
Foliis ovalibus obtusis mucronulatis 45/35 40/32 mm. supra cano pilosis,
subtus dense argenteo sericeis, breviter petiolatis 3-5 mm. pedunculis 30-40 mm.
longis.
Suffrutex 1-2 m. procumbens vel subvolubilis petala rosea, in campis pr.
Curuguaty, Sept., n. 4667.
Var. elliptica nob.
Foliis late ovato elliplicis basi angustatis, apice breviter acuminatis 100/65
110/70 mm. longe (30-40 mm.) petiolatis, indumento ut in var. sericea nob.
pedunculi elongati 100-130 mm. longi uniflori.
Suffrutex procumbens 1-2 m. corolla rosea in campis pr. Igatimi, Sept.,
n. 4667 a.
Ipomea eynanchifolia Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 274.
Herba volubilis 0,5-0,8 m. petala vinosa, in dumeto pr. flumen Jejui guazu,
Sept., n. A664.
Ipomea serpens Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 275, t. 101, fig. 1.
Herba volubilis 1-2 m. petala rosea, in dumeto San Bernardino, Nov.,
n. 3513. à
694 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (629)
forma crassi{olia.
Foliis haud tenuibus sed crassis membranaceis.
Herba volubilis 4-2 m. petala rosea, inter rupes denudatos in colle Tobaty,
Mart n. 4009 et Sept., n. 6316.
Var. albiflora Hallier.
Plant. Hasslerian. I, p. 49; Bull. Herb. Boissier VII, App. I, p. 49.
Herba volubilis 1-2 m. petala alba, ad ripam lacus Ypacaray, Apr., n. 4068;
in dumeto pr. San Bernardino, Jan., n. 3806.
Var. subtomentosa nob,
Ramulis foliisque breviter tomentosis, sepala glabra exteriora 7 mm. interiora
11 mm. longa.
Suffrutex volubilis 1-1,5 m. petala rosea in arenosis pr. Tobaty, Sept.,
n. 6109.
Ipomea heterotricha Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 280.
Suffrutex volubilis 0,5-0,6 m. corolla rosea, in campo pr. San Estanislao,
Aug.,.n. 4168.
Var. homotricha nob.
Foliis basi rarius retusis sed plus minus cordatis, indumento stellato robusto
longiusculo, pilis longioribus haud intermixta, ceterum simile.
forma suborbiculata.
Foliis suborbicularibus remote crenatis 60/80 65/85 mm. basi subretusis.
Herba subvolubilis 1-2 m. corolla rosea, in campo pr. flumen Tapiraguay,
Aug., n. 4310; in campo pr. San Estanislao, Jan., n. 6005.
forma dentata.
Foliis orbiculari-reniformibus grosse inciso-dentatis, basi profunde cordatis
120/100 55/75 mm.
Suffrutex volubilis 0,5-1 m. corolla rosea, in campo pr. flumen Capibary,
Dec., n. 5931; in campo pr. Piribebuy, Dec., n. 6708.
forma sublreloba.
Foliis partim suborbicularibus partim trilobis. basi retusis 65/70 70/80 mm.
Suffrutex volubilis 0,5-1 m. corolla rosea, in campo Ipe-hu, Oct., n. 5073; in
campo pr. Igatimi. Oct., n. 4800 a.
forma cordifolia.
Foliis cordiformibus subintegris.
Suffrutex volubilis 0,5-1 m. corolla rosea, in campo pr. flumen Corrientes,
Dec., n. 5872.
Ipomea Batatas (L.) Lam.
Diet. VI, 1%; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 282; Gonvolvulus Batatas L.
Amen. Acad. VI : 121. |
Var. « indivisa Gris.
Fior. Brit. W. Ind. 468.
forma trıloba glabra.
Herba tuberosa subvolubilis 4-2 m. petala rosea, in campo in regione cursus
superioris fluminis Apa, Dec., n. 828%.
(630) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 695
Ipomea trifida (H. B. K.) Don.
Gen. Syst. IV, 280; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 278; Convolvulus
trifidus H. B. K. Nov. Gen. III, 107.
Cfr. Plant. Hassl. I, p. 48.
Ipomea chondrosepala Hallier f.
Plant. Hassl. I, p. 49.
Balansa n. 1072; Hassler n. 742.
Ipomea bonariensis Hook.
Bot. mag. LXV, i. 3665; Ipomea obtusiloba Meissn. Flor. Bras. VII,
283.
Var, genuina.
Caulibus glabrescentibus, corollis cc. 5 cm. longis, foliis 5-7 lobis.
Suffrutex tuberosus subvolubilis 0,5-1 m. petala rosea in campis in regione
cursus superioris fluminis Apa, Jan., n. 83785; id. in dumetis ad ripam fluminis
Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7378.
forma villicaulis.
Caule dense stellato tomentoso.
Suffrutex tuberosus, tuber usque ad 50 cm. diametr. et 16 cm. altus petala
rosea, ad marginem silvarum Cordillera de Altos, Jan., n. 3798.
Ad eandem formam pertinent n. 1681 et n. 1513. PI. Hassl. I, p. 50.
Var. grandiflora nob.
Caulibus stellato tomentosis, corollis 7-8 cm. longis foliis ut in var. genuina.
Suffrutex volubilis 4-6 m. petala rosea, inter Bambusas ad ripam fluminis
Apa, Jan., n. 8378; id. in dumeto in regione cursus superioris fluminis Apa,
Jan., n. 8378a; in campo Cordillera de Altos, Jan., n. 298%; in dumeto in
regione cursus superioris fluminis Apa, Nov., n. 7809 (forına foliis usque ad
15 cm. longis et 12 cm. latis.) in campo pr. flumen Corrientes, Sept., n. 4526
(forma glabrior).
Var. cordifolia nob.
Caule glabro foliis integris cordiformibus acutatis, 80/90 70/80 mm. corolla
elongato infundibiliformis 7-8 cm. longa.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala rosea, in dumetis in regione cursus supe-
rioris fluminis Apa, Jan., n. 8384 a.
Var. rupestris nob.
Caulibus sparse stellato pilosis, foliisintegris suborbicularibus vel reniformibus,
basi plus minus cordatis, 50/95 60/65 65/100 mm. floribus campanulato-
infundibiliformibus 45-55 mm. longis sepalis exterioribus obscure purpureis.
Suffrutex volubilis 6-8 m. petala rosea, in dumeto in collibus pr. Tobaty,
Sept., n. 6163, eod. loco Mart., n. 4030, foliis supra densius stellato tomentosis.
forma minus induta.
Suffrutex volubilis 2-3 m. in campo pr. Igatimi, Oct., n. 4800.
Ipomea chiliantha Hallier.
Plant. Hasslerian. I, p. 50; Bull. Herb. Boissier VII, App. I, p. 50,
Suffrutex volubilis 6-8 m. petala alba, in dumeto in regione cursus superioris
fluminis Apa, Oct., n. 7689.
696 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (631)
Ipomea villicalyx N. G. Br.
Transact. hot. Soc. Edimb. XX, p. 64; Hallier in Plant. Hasslerian. I,
P-51. Bull Herb?7Boiss. 1.rc.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala rosea, ad ripam lacus Ypacaray in silva,
Febr., n. 3932.
Ipomea cairica (L.) Sweet.
Hort. Brit. ed I, p. 287; Meissn. in Flor. Bras. VII, p. 288 sub I. stipu-
lacea Jacq.
Iypıca.
Suffrutex volubilis 2-3 m. pelala cæsia, sicco rosea, in dumeto ad ripam
fluminis Paraguay pr. Concepcion, Sept., n. 7532.
parvifolia.
Foliolis 20/5 15/4 10/3 mm.
Herbæ vel suffrutices volubiles 1-1,5 m. petala rosea, in dumetis San Bernar-
dino, Oct., n. 3341 ; in dumeto pr. Piribebuy, Jan., n. 6916.
Operculina convolvulus Manso.
Enum. PI. Bras. 12; Meissn. Flor. Bras. V, p. 211.
Suffrutex volubibis 4-8 m. petala alba, in sepibus oppidi Concepcion, Sept.,
n. 7373.
Operculina pterodes (Choisy) Meissn.
Flor. Bras. VO, p. 213; Choisy DC. Prodr. IX, 361, sub Ipomea.
Suffrutex 2-% m. volubilis petala lutea scandens inter Bambusas ad ripam
fluminis Apa, Dec., n. 8268.
Jaquemontia tamnifolia (L.) Gris.
Flor. Brit. W. Ind., p. 474; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 302.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala violacea, ad ripam lacus Ypacaray, Jun.,
n. 3024.
Jaquemontia Blanchetti Moric.
PI. nouv. Am. p, 41, tab. 27; Meissn. Flor. Bras. VII: p. 296.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala cœrulea in dumetis San Bernardino, Nov.,
n. 3444; in dumetis pr. Arroyo Mocoy. Sierra de Maracayu, Oct., n. 4937;
petala cæsia, in dumelis pr. Atira, Mart., n. 3916,
Jaquemontia evolvuloides (Moric) Meissn.
Flor. Bras, VII, p. 307; Ipomea evolvuloides Moric. Plant. nouv.
Am. 47, t. 32.
Suffrutex prostratus 0,3-0,5 m. petala alba, in campo pr. flumen Tapiraguay,
Aug., n. 4313
Jaquemontia fruticulosa Hallier.
Plant. Hasslerian. I, p. 45; Bull. Herb. Boiss. 1. c. App. I, p. 45.
forma pilis haud stellate ramosis.
albiflora.
Fruticulus 0,2-0,5 ın. petala alba, inter rupes pr. Chololo in valle fluminis
Y-aca, Jan., n. 6897.
=
(632) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANÆ. 697
cœruleiflora.
Fruticulus 0,3-0,8 m. petalis cæsiis inter rupes aridas pr. Chololo, Dec.,
n. 6802: id. petalis cœruleis, inter rupes pr. Valenzuela, Jan., n. 7028.
forma grandifolia nob.
Indumento ut in forma præcedente, limbis 35/18 30/17 20/11 mm., semina
nigrescentia.
Fruticulus 0,3-0,6 m. petala alba, inter rupes denudatas in collibus pr.
Tobaty, Sept., n. 6106.
Jaquemontia hirsuta Choisy.
In Herb. Mart.; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 298, t. CX.
Suffrutex an herba volubilis 4-2 m. petala cœrulea, in dumeio pr. flumen
Jejui guazu, Dec., n. 5694.
Var. Pohlii Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 299.
Suffrutex volubilis 0,5-0,6 m. petala alba. in dumeto pr. flumen Curuguaty,
Sept., n. 4607.
f. racemosa nob.
Inflorescentiis racemosis minus umbelliformibus. cetera ut in var. Pohlii.
Suffrutex volubilis 1-3 m. pelala cœrulea, in dumetis in collibus pr. Para-
guary, Dec., n. 6915.
Var. parvifolia nob.
Foliis parvis parce et breviter adpresse pilosis, limbis 20/10 20/6 15/5 mm.
petiolis 3-8 mm. longis, sepalis minus acuminatis ut in typo.
Suffrutex procumbens 0,8-1,5 m. petala cœrulea, in dumetis arenosis pr.
Concepcion, Sept., n. 7340.
Jaquemontia velutina Choisy.
DC. Prodr. IX, p. 398; Flor. Bras. VII, p. 294, tab. CVI, fig. 1.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala alba, in dumetis pr. Tobaty, Sept., n. 6282;
petala cæsia, ad marginem silvæ pr. Tobaty, Mart., n. 3976.
Jaquemontia violacea Choisy.
Conv. var. 139; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 296.
Suffrutex volubilis 1-2 m. pelala cœrulea in dumetis insulæ Chaco-y pr.
Concepcion, Sept., n. 7496.
Jaquemontia Martii Choisy.
DC. Prodr. IX, p. 398; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 298
Gfr. Plant. Hassler. I, p. 45.
Jaquemontia parviflora Choisy.
Mém. Soc. Phys. Genève VIII, p. 65; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 297.
Cfr. Plant. Hassler. I, p. 45.
Jaquemontia fusca (Meissn.) Hallier.
Plant. Hasslerian. I, p. 44; Meissn. Flor. Bras. VII, p. 247 sub
Ipomea.
Fruiex 1-1,5 m. petala alba, in arenosis pr. Tobaty, Sept., n. 6133; in
dumetis pr. San Bernardino, Jun., n. 324. |
698 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (21e sER.). 1905 (633)
Var. altosiana nob.
Ubique dense ferrugineo tomentosa, foliis ovato oblongis acutis, minute
mucronulatis limbis 75/25 60/30 50/18 mm. pedunculo communi 10-30 mm.
longo, striis corolle glabrescentibus.
Frutex 0,5-1 m. petala alba in dumeto Cordillera de Altos, Febr., n. 6068.
forma glabrior.
Tomento minus denso, foliis minoribus 50/20 40/20 35/16 mm. corolla
cœrulea.
Frutex 0,5-1 m. petala cœrulea, ad marginem silvæ Cordillera de Altos,
Sept., n. 3270.
Jaquemontia Selloi (Meissn.) Hallier.
Engl. Jahrb. XVI, p. 453; J. Selloi Meissn. in Mart. Flor. Bras. VII,
D 274.
forma procumbens.
Caulibus prostratis vel subvolubilibus, foliis petiolatis 1-5 mm. limbis glabres-
centibus vel adpresse pilosis 40/15 30/14 mm. pedunculis 30-60 mm. longis.
Suffrutex 0,5-1 m. prostratus petala alba, in campo pr. Ipe hu. Sierra de
Maracayu, Oct., n. 4968: id. in campo pr. Igatimi, Sept., n. 4687.
Var. rufescens (Meissn.) Hallier.
Plant. Hasslerian. I, p. 44; J. Selloi R rufescens Meissn. in Flor.
Bras. VII, p. 271.
Erecta, ferrugineo pubescens, foliis subsessilibus, lanceolato oblongis, vel
ellipticis 50/30 60/32 35/14 40/16 mm. acutatis vel obtusiusculis, mucronatis
peduneulis 60-120 mm. longis.
albiflora.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala alba in campo pr. flumen Tapiraguay, Aug.,
n. 4299 ; id. in campo in regione cursus superioris fluminis Apa, Dec., n. 8270.
cæstiflora.
Suffrutex 0,3-0,6 m. petala lilacina in campis pr. Bellavista, Apa. Nov.,
n. 7911; pelala cæsia iu campis pr. flumen Estrella (Apa), Jan., n. 8270a.
forma albicans.
Pube albicante haud ferrugineo-fulvo.
Suffrutex 0,15-0,4 m. petala alba vel cœrulea, in campo pr. Valenzuela, Jan.,
n. 6990 a.
Var. brevipedunculata nob.
Caule erecto adpresse piloso, foliis subsessilibus lanceolato ellipticis utrinque
acutis, adpresse pilosis 30/8 45/10 mm. peduneulis 10-25 mm. longis.
Suffrutex 0,4-0,5 m. petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 69905.
forma procumbens.
Prostrata foliis majoribus 50/12 40/10 mm. supra glabratis subtus pubescen-
tibus.
Suffrutex 0,3-0,5 m. petala alba, in campis pr. Valenzuela, Jan., n. 6990.
Var. tomentosa nob.
Caule erecto pubescente, foliis lanceolatis sessilibus hispido tomentosis, 35/15
30/12 25/8 mm., floribus subsessilibus pedunculis floriferis vix à mm. longis
fructiferis 20-25 mm. longis.
Suffrutex erectus, 0,3-0,5 m. petala alba, in campo Arroyo Primero, Apa,
Febr., n. 8476.
(634) R. CHODAT ET E. HASSLER. PLANTE HASSLERIANE. 699
Var. guaranitica nob. an spec. nova.
Caule erecto puberulo, dense foliato, foliis subsessilibus lineari lanceolatis
attenuato acutatıs, 65/9 50/8 55/10 mm. pubescentibus, margine pube densiore,
peduneulis 15-20 mm. longis dichotome cymosi 6-8 floris.
Suffrutex 0,5-0,8 m. petala alba, in campo pr. flumen Tapiraguay, Dec.,
n. 5969.
f. parviflora.
Corollis minoribus 15-18 mm. longis, pubescentia longiore.
Suffrutex 0,5-1 m. petala alba, in campo pr. flumen Tapiraguay, Dec., n. 5673.
Convolvulus mollis Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 314.
Var. albido-villosus nob.
Foliis minoribus 25/9 20/7 mm. subsessilibus partim amplexicaulibus,
cauleque pilis albis villosis, margine serrulatis,
Suffrulex 0,5-1,5 m. semi erectus vel partim scandens, petala alba, in campis
pr. Valenzuela, Febr., n. 7103.
Convolvulus montevidensis Spr.
Syst. I, p. 604: Meissn. Flor. Bras. VII, 312.
Var. megapotamicus Meissn.
Flor. Bras. VII, p. 312.
Suffrutex volubilis 2-3 m. petala alba, in dumeto pr. San Estanislao, Aug.,
n. 4210 ; in campis Cordillera de Altos, Dec. n. 3569.
Var. Ottonis nob.
Gonvolvulus Ottonis Meissn. Flor. Bras. VIl, p. 311, t. GXII.
Suffrutex partim procumbens partim volubilis, in dumeto arıdo pr. Tobaty,
Sept., n. 6262.
Merremia umbellata (L.) Hallier.
Engl. bot. Jahrb. XVI, p. 552
Var. occidentalis Hallier.
In Verslag Plantentims Buitenzorg 1895, p. 127.
Suffrutex volubilis 1-2 m. petala lutea, in dumetis insulæ Chaco-y pr. Con-
cepcion, Aug., n. 7251.
forma corolla breviore.
Suffrutex 2-3 m. petalis luteis in dumetis pr. Concepcion, Sept., n. 7319.
Merremia dissecta (Jacq.) Hallier.
Engl. bot. Jahrb. XVI, p. 552; Meissn. in Flor. Bras. VII, p. 28% sub
Ipomea sinuata Ortega.
Liana suffruticosa 10-12 m. petala alba, ad marginem silvæ San Bernardino,
Nov., n. 3442.
Var. Maximiliani (Meissn.) Hallier.
Engl. bot. Jahrb. XVI, p. 552; Meissn. sub. spec. in Flor. Bras. VII,
p. 285.
Suffrutex volubilis 2-6 m. petala alba, in dumetis ad sm rivuli pr. flumen
Corrientes, Dec., n. 5847.
_ (À suivre).
All
ıı
PLANTARUM NOVARUM
VEL MINUS COGNITARUM DIAGNOSES
AUCTORE
T. A. SPRAGUE
ANONACEÆ
ANONA SERICEA Dunal, deser. emend. Arbor 5—6 m. alta.
Rami salis graciles, juniores pilis ferrugineis sericeo-tomentosi. Petioli
4—10 mm. longi, sericeo-tomentosi. Lamina ovala, ovato-oblonga vel
obovala, apice breviter obtusiuscule acuminata, basi cuneata vel rotun-
data, 9,5—18 cm. longa, 3,5—7,5 cm. lala, supra nervo medio pubescente
exceplo puberula, castaneo-fusca, subtus nervo medio secundariisque
sericeo-tomentosis, celerum tomentella vel pubescens; nervi secundarii
regulares, leviter curvati, utrinque 12—19, supra haud impressi, subtus
prominentes. Pedunculus 8—16 mm. longus, tomentosus, demum gla-
bratus, juxta vel infra medium bracteolalus. Sepala lalissime ovata,
breviter acuminata, 3,5 mm. longa, 4—5 mm. lata, extra sericeo-tomen-
tosa, intus basi sparse sericea celerum glabrata. Petala 3, ovata, obtusa,
18—20 mm. longa, 15 mm. lata, extra sericea. Filamenta 0,5 mm. longa;
antheræ 1,5—1,75 mm. longæ; connectivum supra antheras valde capi-
tatim expansum, papillosum, longe pilosum. Styli pars inferior ovario
addito 1,25—1,5 mm. longa; pars superior 0,75—1,25 mm. longa; stig-
mata late obtuseque ovoidea 0,25—0,35 mm. longa. Fructus ei Fragariæ
vescæ similis, 25—3,5 cm. longus, circa 2 cm. diametro, verrucosus.
Semina 4,5—5 mm. longa, 2,5 mm. lata. — Monogr. Anon. 69, L 5;
Mart. in Mart. Fl. Bras. XII, I, 14.
Ins. Trinitatis: Fendler, 205.
Guiana anglica : Bartica, Jenman, 4676 ; Massaroonie, Appun, 319.
Guiana gallica : Karouany, Sagot, 7; sine loco, Poiteau.
Brasilia : Barra, Spruce, 1868.
Le À
(2) T. A. SPRAGUE. PLANTARUM NOVARUM. 701
Anona sericea, Dunal, has hitherto been little known, and seems
to have been redescribed but once, by Martius, who quotes neither collec-
Lors nor precise localities. It differs strikingly in the formation of its
fruit from the other species of Anona. The fruit of Anona is usually
formed by the union of the ovaries in one fleshy mass, by means of
interlocking hairs, while the styles remain free. In Anona sericea the
ovaries are also united, and each style bends over sharply, a little above
its base, towards the centre of the flower, till it touches the style next
above it on the receptacle, when it again rises vertically; at the knees.
which form their point of contact the two styles are uniled by inter-
locking hairs, with (he result (hat an outer rind of the fruit is formed,
consisting of the fused median portions of the styles. The median portion
of each style is united to those on either side in the same manner as at
the knees. The fusions mentioned take place at a comparatively early
stage in the developement of the flower.
ANONA JAMAICENSIS, Sprague sp. nov., Anonæ sericeæ,
Dunal, affinis, a qua foliorum indumento, connectivo haud piloso fruc-
tuque recedit; typi in Herb. Kew. — Arbor 3—6 ın. alta (ex Grisebach).
Rami salis validi, dense lenticellosi, cinerei, ramulis novellis ferrugineo-
pubescentibus mox glabrescentibus. Petioli 7-11 mm. longi, pubescentes.
Lamina ovata vei ovato-oblonga, apice breviter obluseque acuminala, basi
rotundata, 10—20 cm. longa, 4.5—8,5 cm. lata, supra glabra, subtus
subtiliter adpresse pubescens; nervi secundarii salis regulares, leviter
eurvali, utrinque 11—15, supra haud impressi, subtus prominentes.
Pedunculus 8—16 mm. longus, tomentosus, supra medium bracteolatus.
Sepala late ovata, obtusa, alte connata, 3 mm. longa, basi 3 mm. lala,
extra lomentosa, inlus glabra. Petala 3, ovata, obtusa, 11—12 mm.
longa, 8 mm. lala, extra velutina. Filamenta 0,37 mm. longa; antheræ
1,25—1,5 mm. long&; connectivum apice paullo dilatatum, quam anthe-
rarum lobi vix latius, minutissime papillosum (ope microscopii visum).
SLyli ovariis additis 1,25 mm. longi; stigmata compresso-ovoidea, 0,5 mm.
longa. Fructus globosus, 4,5—5,5 cm. diametro, tuberculatus, tuberculis
apice hamatis. Semina 14—15 mm. longa, 6—7 mm. lata. — Anona
sericea, Griseb. Fl. Brit. W. Ind. 5, non Dunal.
Jamaica: prope Bath, Purdie; sine loco, March, 4, 7,1571; Alexander.
ANONA UNCINATA, Sprague sp. nov., Anonæ sericeæ, Dunal,
affinis, a qua foliorum venatione, connectivo haud piloso, stigmatibus multo
majoribus fructuque recedit; typus in Herb. Kew. — Arbor 6—9 m. alla.
Ramuli graciles, novelli puberuli vel pubescentes. Petioli 8—15 mm.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, N0 7. 30 juin 1905. 47
€
702 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me siR.). 1905 (3)
longi, ferrugineo-tomentosi, demum glabrescentes. Lamina oblongo-
oblanceolata, basi obtuse cuneata, apice acute acuminata, 23—32 cm.
longa, 7—10,5 cm. lata, supra sparsiuscule longeque pubescens, viridi-
fusca, demum caslanea nervis exceplis glabrescens, subtus tomentosa;
nervi secundarii maxime regulares, paralleli, recti, utrinque 25—37,
supra leviter impressi, subtus prominentes. Pedunculus 15—19 mm.
longus, tomentosus, supra medium bracteolatus. Sepala e basi triangulari
altenuato-acuminata, 9 mm. longa, basi 6 mm. lata, extra tomentosa,
intus basi subglabra ceterum subtomentosa. Petala 3. triangulari-ovata,
apiculata, 19—23 mm. longa, 15—18 mm. lata, extra velutina. Filamenta
0,75 mm. longa; antheræ 2 mm. longæ; connectivum supra antheras
capitalim expansum, papillosum. Styli ovariis additis 1,5—2 mm. longi;
stigmata oblonga, 1,5 mm. longa vel paullo breviora. Fructus ovoideo-
globosus, 4,5 cm. diametro, longe uncinatus. Semina 6—8 mm. longa,
3—4 mm. lata. — Anona sp. (? Anonæ sericeæ, var. foliis pedalibus)
Hemsl. Biol. Centr.-Amer. Bot. I, 19.
Panama : Obispo Falls (prope Barbacoas), Sutton Hayes, 127.
TILIACEÆ
TRIUMFETTA AMULETU M, Sprague sp. nov.; Triumfetiæ
lepidotæ, K. Schum. peraffinis, attamen ab ea pedunculis brevissimis,
floribus duplo minoribus, staminibus duplo paucioribus satis distinguitur;
typi in Herb. Kew. — Frutex repens, ramis leviter flexuosis, sub-
angulatis, stellato-pubescentibus, ob bases pilorum persistentes scabe-
rulis. Petioli 1—2,5 cm. longi (foliorum superiorum circa 5 mm. longi),
stellato-tomentosi, infra laminam utroque latere glandulis pelviformibus
4—5 donali. Lamina rhomboideo-ovala, -obovata vel -orbicularis, basi
cuneata, apice oblusissima, 5—8 cm. longa, 2,25—6,5 cm. lata, irregu-
lariter serrata vel dentata, coriacea, basi 5-nervis, nervis secundariis
(basalibus exceptis) utrinque circa 3, supra pubescens scaberula nervis
impressis, subtus molliter tomentosa nervis prominentibus. Stipulæ
caducæ, haud visæ. Cymæ 3-floræ, brevissime pedunculatæ, peduneulo
haud ultra 2 mm. longo, tomentoso, pedicellis vix 2 mm. longis, squamis
stellatis indutis; bracteæ late oval, 2,5 mm. longæ, + acuminatæ, cillatæ.
Sepala lineari-oblonga, 11—11,5 mm. longa, supra 1—1,5 mm. lata, basi
ampliata, 1,75—2 mm. lala, apice cucullala, extra lepidota, infra apicem
appendice calloso, 4 mm. longo, apice piloso instrueta. Pelala late spathu-
(4) T. A. SPRAGUE. PLANTARUM NOVARUM. 703
lata, rotundata vel leviter relusa, 8,5—9 mm. longa, 2,5—3 mm. lata,
versus basin pilosa. Stamina circa 25, intra membranam ciliatam, 0,75 mm.
allam inserta, filamentis 4,5—8 mm. longis, antheris ellipticis 1 mm.
longis. Ovarium 10-loculare, spinosum, loculis I-ovulatis, stylo 7,5—8mm.
longo. Fructus sphæricus, valde echinatus, 2—2.25 cm. diamelro, spinis
coslatis.
Nyasaland : prope lacum Shirwa, Kirk, 103, 164; Missale, Nicholson.
According to Kirk, T. Amuletum is a creeping plant which grows pros-
trate on the ground among long grass in the plains of the Manganja
country. The spiny fruits, which are called « Nufigo » or porcupine by
the nalives, are worn round the neck as a charm to cure headache.
K. Schumann, in Engler’s Bot. Jahrb. XV, 128, stales that his T. lepidota
is (he only species of Triumfetta with lepidote calyx. T. Amuletum also
possesses this character, and in fact approaches very closely to T. lepi-
dota, but is unquestionably a distinct species. The scales on the pedicels
of T. Amuletum are intermediate in character between the ordinary
stellate hairs which cover most of the plant and the nearly cireular scales
found on the sepals.
APEIBA BURCHELLII, Sprague sp. nov., Aperbam glabram,
Aubl., quoad folia, referens, sed ab ea floribus tetrameris, staminibus
pilosis fructuque diversa recedens; typus in Herb. Kew. — Arbor 6— 24m.
alta, ramulis glabrescentibus, novellis ut petioli inflorescentiæque ferru-
gineo-tomentellis. Petioli 1— 1,5 em. longi. Lamina oblongo-obovata, basi
rotundata, apice abrupte obtusiusculeque acuminata, 9— 15 cm. longa,
3,75—5 cm. lata, supra conspicue tenuiter reliculata, nervis venulisque
puberulis exceptis glabra, subtus minutissime stellato-puberula, rete
venularum minus conspicuo; nervi basales (medio excepto) 4, quorum 2
interiores °/s folii transcurrunt; nervi secundarii ceteri utrinque 3. Inflo-
rescentiæ opposilifoli@, bracteis obovalis, 5—6 mm. longis, utrinque
tomentellis. Flores A-meri. Sepala ovato-lanceolata vel oblongo-lanceo-
lata, acutiuscula, 10-41 mm. longa, 4,5—5,5 mm. lata, basi circa 2 mm.
connala, extra dense tomentella. Petala citrina, late obovata, 8,5—9 mm.
longa, 5,5—6 mm. lala, emarginata. Stamina 90-100, antheris circa
3,5 mm. longis, longe pilosis, locellis exterioribus interiores 0,5 mm.
superantibus, connectivo ultra priores producto apice emarginato, filamentis
circa 3 mm. longis, basi connatis, supra medium pilosis. Ovarium depresso-
globosum, 2 mm. altum, 3—3,5 mm. diametro, ferrugineo-lomentosum,
stylo cylindrico, vix % mm. longo, stamina haud æquante. Capsula
depresso-globosa, 3,5—4,5 cm. diametro, loculis ultra 20, spinis setifor-
70% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sER.). 1905 (5)
mibus 5—6 mm. longis. Semina applanato-ovoidea, 3—3,5 mm. longa,
2—2,5 mm. lata.
Guiana gallica: Poiteau.
Brasilia : Para, Burchell, 9480, 9745.
The species which Schumann has described in Mart. FL Bras. XI, III,
146 as « Apeiba glabra, Aubl. » is apparently A. Burchellü; the fruit
described by Schumann seems, however, lo belong to some third species.
The true Apeiba glabra has, according to Aublet’s figure, larger and
pentamerous flowers, glabrous stamens, and the style much dilated at the
apex, and the leaves are described in the text as glabrous; the fruit is alto-
gether different from that of A. Burckellü, being covered with very short
teeth instead of long bristles. The venation of the leaves is remarkably
similar in the {wo species. According to Burchell, A. Burchelli is known
at Parä by (he native names of « Macaqueo » and « Pente de Macaco »,
(Monkey’s Comb).
MOLLIA BURCHELLII, Sprague sp. nov., Molhæ lepidotæ,
Spruce, affinis, a qua foliorum indumenlo capsulaque emarginata recedit;
typus in Herb. Kew. — « Arbuscula campestris » 8 m. alta, ramulis
flexuosis, corlice rugosulo pallido, junioribus ut folia densissime minule
lepidota. Petioli 7-10 mm. longi, supra et subtus convexi, lateribus cos-
tai. Lamina elliptico-ovata, apice obtuse acuminata, basi rotundata vel
subcordata, 6—10 cm. longa, 3,5—6 cm. lata, integra, discolor, nervis
secundariis utrinque 4—5, angulo 45° ortis. Flores in axillis solitarii,
pedicellis 1,5—1,75 cm. longis, ut sepalis extra, dense lepidotis. Sepala
lanceolato-linearia, 2,75— 2,38 cm. longa, 3—4 mm. lata, obtusa, intus
apice et lateribus minute incano-tomentellis exceptis glabra. Petala
candida, oblongo-obovata, apice emarginata, irregulariter lacerala, basi
brevissime unguiculata, 2,5—2,75 cm. longa, 1,1—1,3 cm. lata. Stami-
num phalanges exteriores pentandræ, filamentis 20-21 mm., antheris
2,5—2,75 mm. longis; stamina interiora « irregulariter polyadelpha »
(teste Burchell), filamentis 8—1% mm., antheris 2,25—2,75 mm. longis.
Connectivum pilosum. Ovarium 3,5—#% mm. longum, lepidotum, stylo
21 mm. longo, stigmate minute capitellato. Capsula 1,4— 1,6 cm. longa,
1,5—1,8 cm. lata, lepidola, ambitu subquadrala, apice emarginala cuspi-
datula.
Brasilia : in provincia Goyaz, prope Porto Real, Burchell, 8521.
=O<—
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des seamces
PAR
Gustave BEAUVERD
2860: séance. — Lundi 5 juin 4905. — Ouverte à
8 h. dans la Salle de bibliothèque de l'Institut botanique, Universile,
sous la présidence de M. Augustin de Candoile, president.
Le procès-verbal de la précédente séance est adopté après une remarque
de M. Beauverd, signalant une erreur de numérotation à partir de la
séance du 10 avril qui doit être la 284Ame séance (el non la 283me
comme il a été imprimé); par ce fait la séance du 8 mai doit être numé-
rolée 285 séance (au lieu de 284me),
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau :
FRANCE : Archives de la Flore Jurassienne, No 52 (Besancon 1905) ;
Bulletin de la Société des Naturalisies de l'Ain, No 16 (No 1 de 1905):
Revue Scientifique du Bourbonnais, XVII (2%e trimestre 1905); HONGRIE :
Magyar botanikai Lapok, IN, Nos 4-5 (1905) ; RUSSIE : Bulletin du Club
alpin de Crimée, Nos 3-4 (1905) ; SUISSE : Bulletin de ’ Herbier Boissier,
No 6 (juin 1905); Bulletin de la Société d’Horticulture de Genève (1905);
URUGUAY : Anales Museo nacional de Montevideo (Flora Ürugaya,
II, 1905).
A PROPOS DE LA FLORE DES BALÉARES. — M. le président donne
lecture d’une lettre de MM. William Barbey et Emile Burnat reclifiant
deux citations de MM. Chodat et Lendner contenues dans le dernier fasci-
cule du Bulletin de la Société botanique de Genève (N° 11, mars 1905). —
La première de ces citations (1. c. : 64 et p. 96) fait attribuer à ces deux
auteurs l’opinion que le Viola Jaubertiana semblerait n'être
‘ qu'une variation sans importance du Viola odorata », landis qu’en réalité
ils ont écrit dans leurs Notes sur un voyage botanique dans les îles
Baléares (page 16, 1882) que cette Violette avait «les principaux carac-
teres du Viola alba» el qu’elle différait absolument des autres Lypes
du groupe dans lequel on peut la classer, « notamment du Viola odorata ».
La seconde citation se rapporte à l'ypericum balearicum,
qui, à la page 42 du même Mémoire, est indiqué par MM. Chodat et Lendner
comme se retrouvant au Mont Savone, «nella Riviera di Ponente ».
Or M. Burnat, dans la Flore des Alpes maritimes, vol. I : 33, a mis en
évidence les causes qui doivent rendre suspecte celte station citée dans
Parlatore (F1. itat., V : 509) et qui n’a plus été retrouvée depuis Figari.
M. le professeur Chodat qui a eu connaissance de la lettre citée et qui
706 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (217)
fait excuser son absence pour une cause imprévue. écrit « qu'il reconnaît
que pour être exact il aurait dü, en citant MM. Burnat et Barbey, dire
Viola alba au lieu de V. odorata. Mais dans son esprit ces deux espèces,
si espèces il y a, sont si étroitement alliées qu'il était permis de prendre
le terme Viola odorata dans son acception plus large : les spécialistes
seront d'accord pour ne voir dans V. alba que l'extrême variante d’une
série du V. odorata. — M. Chodal ne pense pas avoir fait tort à MM. Burnat
et Barbey en disant qu'ils ont méconnu le Viola Jaubertiana; il estime
que cette remarquable espèce mérite d’être mieux connue et se réserve
de revenir sur ce bel endémisme dans une prochaine séance de la
Société. »
« Quant à l’Hypericum balearium, M. Chodat, sceptique au sujet de
l'existence de la station indiquée par Parlatore, s’est adressé à l’Herbier
de Florence : on lui a confirmé l'existence de cette plante dans l’Herbier
de Parlatore, et de provenance italienne. — M. Chodat regrette que
M. Burnat ait consigné dans son catalogue de la Flore des Alpes maritimes
une observation relative à un endémisme de Majorque; S'il l’eût connue
il se serait fait un plaisir de mettre en relief la sagace critique de notre
aimable confrère ».
SUR LA MULTIPLICATION DE SELENASTRUM BIBRAIANUM
Reinsch. — M. le Dr Louis Viret nous entretient du Selenastrum Bibraia-
num, une algue verte de la famille des Protococcacées, qui vit en colonies
de 4-8 cellules en forme de croissant tournant leurs pointes vers l’exté-
rieur. Pas de pyrénoïde, chromatophore en plaque appliquée contre la
convexité. Un corps grisätre occupe la partie centrale de la concavité,
c'est peul-être une vacuole. Chez les cellules âgées, la membrane s’Epaissit
fortement sur les pointes du croissant. La multiplication, prévue par
M. Chodat dans son ouvrage sur les Algues vertes, s'effectue à peu près
comme chez Kirchneriella, par production d’autospores. Il se forme une
première division centrale radiale, c'est-à-dire perpendiculaire au plus
grand allongement puis deux divisions obliques d’où une colonie de
quatre cellules qui en glissant vers les pointes se retournent peu à peu
et s’accolent dos à dos. Avant le glissement des cellules filles la mem-
brane de la cellule mère s’est gélifiée et disparaît complètement. La divi-
sion cellulaire s’accentue parfois par la production de nouvelles parois
obliques d’où résulteront des colonies à huit cellules.
Cette algue existe dans un étang de Morillon (canton de Genève).
M. Chodat l’a trouvée à Pinchat et au Danemark. Sa multiplication est
surtout active pendant l'été. Les colonies très résistantes survécurent
à toutes les autres algues dans les pêches conservées plusieurs semaines.
Elles floltent difficilement; aussi les trouve-t-on sur le fond vaseux. La
forme en croissant des cellules serait ainsi un moyen de défense plutôt
qu'une tendance à l’augmentation de surface pour faciliter la flotlaison.
M. le président félicite l’auteur de cette communication pour ses inté-
ressantes observalions.
>< SAXIFRAGA GAUDINI Brügg. — M. le D' Goudet présente un
magnifique exemplaire de ce bel hybride, issu du croisement des Saxi-
fraga Aizoon X Cotyledon ; celte plante prospère admirablement dans
la propriété de M. Goudel, qui a récolté l’original dans la vallée de Saas
(Valais).
(218) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE, 707
OBSERVATIONS SUR BERTEROA INCANA D.C. — M. le Dr Boubier
a découvert à Plainpalais, dans les terrains vagues occupés en 1896 par
la Section agricole de l'Exposition nationale suisse, une quantité de
Berteroa présentant les plus grandes variations individuelles, bien que
soumises aux mêmes conditions d'exposition et de nature du sous-sol.
Les différences portaient principalement sur les dimensions et couleurs
des pétales, ainsi que la grandeur et la disposition des feuilles sur la
tige : telles fleurs étaient grandes et entièrement blanches, d’autres plus
petites, à échancrure des pétales plus profonde, les unes présentaient
un pétale jaune tandis que les trois autres étaient blancs, d’autres deux
pétales internes jaunes vis-à-vis de deux externes blancs: sur un autre
pied. tous les pétales étaient d’un jaune pâle ou soufré; enfin un certain
nombre d'exemplaires avaient tous leurs fleurs d’un beau jaune très
vif! Mêmes variations désordonnées pour les feuilles, qui sont tantôt très
grandes, tantôt Lr&s courtes, tantôl indifféremment éparses autour de la
tige, tantôt toutes déjetées du même côté; malheureusement, en raison
de l’état peu avancé de ces plantes, l'étude des silicules et de leurs varia-
tions possibles n’a pu encore donner lieu à des résultats positifs.
M. Gustave Beauverd, obligeamment conduit sur les lieux par
M. Boubier, confirme les observations de notre collègue et présente
quelques-uns des types signalés. Il fait observer que le genre Berteroa,
considéré par quelques auteurs comme une simple section du genre
Alyssum, est d'origine essentiellement orientale; le B. incana, seul
représentant du genre signalé dans notre flore, est une plante adventice
introduite avec les graines d'Orient : sa véritable patrie est l’Asie centrale,
le Caucase et la Russie méridionale d’où elle gagne l'Occident par la
presqu'île balkanique et l’Europe centrale; elle se distingue par ses sili-
cules ventrues et ses fleurs absolument blanches; présente une variété
viridis à indument plus lâche et à silicules plus allongées. Deux autres
Berteroa du même groupe se distinguent par leurs silicules planes : ce
sont les B. mutabilis et B. orbicularis ; tandis que la première varie à fieurs
roses et offre des silicules allongées et atténuées aux deux extrémités, la
seconde est caractérisée par ses grandes silicules arrondies rétuses au
sommet et plus ou moins altenuees à la base; varie parfois à fleurs
jaunätres ! Ces deux espèces sont polymorphes et ont donné lieu à la
description de nombreuses variétés, que les auteurs ont parfois hésilé à
rapporter à des formes de passage vers le Berteroa incana !
Selon l’unique échantillon sur lequel M. Beauverd a pu observer des
silicules bien développées, la plante découverte par M. Boubier appartien-
drait au type mutabilis ; toutefois il convient d'attendre et de voir de plus
nombreux échantillons à silicules müres avant de se prononcer, cela
d'autant plus que la nuance jaune est loin d’être commune chez les
Crucifères à fleurs d’un type généralement blanc : le Raphanus Rapha-
nistrum serait la seule exception de ce genre qu'offre notre flore.
M. Beauverd ajoute encore que selon ses observations, les inflorescences
bicolores sont légèrement irrégulières, à la facon des Jberis : les pétales
externes (blancs) sont un peu plus longs que les deux pétales internes
(jaunes)!
M. Augustin de Candolle souligne l'intérêt de celte trouvaille en la
comparant à l'exemple classique des OEnothera d'Amsterdam qui ont
donné naissance à la théorie des mutations du professeur Hugo de Vries.
708 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (219)
LE MESPILUS GERMANICA DANS LE JURA SAVOISIEN. —
M. Auguste Guinet a récolté le Mespilus Germanica au Crêt d’Allonzier,
sur la Gaille (prolongement du Salève, Jura savoisien). — A ce propos,
M. G. Beauverd fait observer que la plupart des auteurs n’admettent
pas pour notre flore l’indigénat de cette Rosacée, qui, malgré son nom
spécifique, est effectivement originaire d'Orient. Toutefois, en certaines
stations, les espèces concomitantes parfaitement spontanées et franche-
ment méridionales attestent en faveur de l’indigénat du Mespilus. Si l’on
considère que Clypeola Jonthlaspi, Cyclamen Napolitanum, Acer Mons-
pessulanum, Osyris alba, etc., prospèrent non loin de la localité visitée
par M. Guinet, l’on a de fortes présomptions de croire que la station du
Mespilus à Allonzier est bien normale; il en serait de même du Petit-
Salève où ie Mespilus prospère, entre autres, en compagnie du Plantago
Cynops, ou de la lisière de Faverges, où M. Beauverd l’a remarqué en
compagnie d'espèces méridionales telles que Clypeola, Acer Monspessu-
lanum, Rubia peregrina, Vesicaria utriculata, ete.
M. le D' Lendner a remarqué le même Mespilus Germaäanica en deux
stations de la presqu’ile d’Aire, non loin de Genève, où cette plante est
très abondante; M. Beauverd doute toutefois de la spontanéité de cette
station déjà signalée par Reuter, le Mespilus étant plus où moins cultivé
aux environs de Genève.
A PROPOS DE CERISES DOUBLES, fréquemment signalées cette
année au commencement de la saison. M. le professeur Ch.-Edouard
Martin lit un article du Journal de Genève du 19 juillet 488, dans
lequel un M. Gaillard, de Bonneville, signale au chirurgien Jurine, de
Genève, des cas où 2, 3 et même % cerises sont portées par un pédoncule
commun ; elles ont été récoltées, entre autres, dans la paroisse de Servoz
(vallée de l’Arve).
FASCIATION DE FEUILLES D'IF. — M. le D' Viret présente de
curieuses branches de T'axus baccata dont les feuilles terminales plus ou
moins fasciées offrent parfois une lointaine analogie avec les feuilles du
Gingko biloba !
ORCHIS SAMBUCINA AU SALEVE. — Cette plante, signalée autre-
fois aux Pitons du Salève. où elle n’a pas élé revue depuis longtemps,
vient d'être retrouvée non loin des Treize Arbres par M. Henri Romieux.
HERBORISATION DU 1er JUIN A YVOIRE. — Cette charmante excur-
sion, fort bien réussie grâce à la parfaite connaissance des lieux que
possède M. Chodat ainsi qu'à l’obligeant concours de MM. François
Turreltini et Antoine Martin, propriétaire et régisseur des localités visi-
tées, fera l’objet d’un compte rendu spécial; comme nouvelles plantes à
ajouter à la liste de la remarquable flore des dunes, il convient de men-
tionner dès maintenant les Asplenium Halleri et Vincetoxicum officinale.
Le Pyrola uniflora constellait littéralement le sous-bois de pins de
Coudrée !
Séance levée à 9 h. 45. — 22 assistants : MM. Augustin de Candolle,
Penard, Romieux, Viret, Beauverd; Balavoine, Boubier, Bouchard,
D: Goudet, Grinzesco, Guinel, Haury, Hausser, Lendner, Martin. —
Invités : Mmes Beauverd, Viret, X; Miles Martin; MM. X Yet Z.
ec ee U De
Sous presse :
2)
FLORFE LYBICÆ PRODROMUS
OÙ
CAPALORUE. RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
. Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIE MYEOLOGIEE UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
© HERBIER BRUYAS
A VENDRE
au prix de quinze cents francs, un herbier comprenanl
9664 espèces de plantes vasculaires, récoltées par le
savant botaniste provençal M. Bruyas, collaborateur de
MM. Gaston Bonnier, membre de l'Institut, et Georges
de Layens dans la rédaction de la Flore de France
(voir page V).
Cette riche collection renferme des végétaux empruntés
aux flores de l’Europe, de l'Algérie et de la Chine. Elle
se fait remarquer par le grand nombre d'exemplaires
qui représentent chaque espèce et par leur parfait état
de conservation.
S’adresser à M. le vicomte de Selle, ancien professeur
à l’École centrale de Paris, Aix-en-Provence, 46, Cours.
Mirabeau.
Agénor BIGNENS, Ebeniste
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L’'EIENDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 8.
Bon à tirer donné le 31 juillet 1905.
Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 2 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
en
Les abonnements sont regus
AZPHERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | RB. FRIEDLÆNDER & SOHN
3, rue Corneille. > | 5 44, Carlsirasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
| Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous Pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
a
un
D]
=
x
>
m
on
[=]
=
xD
=
=
E -
=
=
=
xD
==
=
{4-3
7)
=
©
=.
n
Lo]
=
a
m
=
eo
_
©
=
>
9
=
=
=
2
=
[ee]
=
5m
E
©
=
{1-3
=
—
2
=
=
a}
Ss
Ey
s
Ê=]
=
=
E
©:
©
=
=
©
E
2
7)
=
©
=
2
©
n
e>
=
<
=
D --
[=]
En
xD
=
=
=.
2
3.
=
=
eo
expédition. de
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER
Y.
VL.
VI.
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 8. — AOUT 1905.
: Pages
I. — C. H. Ostenfeld. A LIST OF PLANTS COLLECTED
IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM............. 709
H. Christ. FILICES MEXICANÆ I. ................. 725
Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 736
3. Bornmüller. — BEITRÆGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 752
Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................ 768
Joseph Freyn. — PLANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu-
meratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum, additis quibusdam in regione caspica,
transcaspica, turkestanica, pr&serlim in -alliplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
Kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentums) Hortsetzung UOTE) 2... 2022 784
Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
HORS EUROS nn... nen. ee 800
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 12294 à 12593
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvités à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
Dm SERIE. — TOME V. — 1985.
N° 8.
A LIST OF PLANTS
COLLECTED IN THE
RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM
by Mr. E. LINDHARD
determined by C.B. CLARKE, G. HIERONYMUS, O. STAPF a. o.
published from the Botanical Museum of Copenhagen
BY
C. HB. OSTENFELD
On the request of the Bolanical Museum of Copenhagen Mr. E. Lind-
hard, charged by the Danish East-Asiutic Company with timber-felling
in the Raheng District, Upper Siam, has brought together a small collec-
tion of plants preserved in Schweinfurth’s manner, As very little is
known with regard to the flora of Upper Siam, a list of these plants may
be of some interest; the number of species is only 100 and it is evident
that so few species do not at all represent the flora. On the other hand
they give some idea of the herbaceous vegetation of the country; the list
will show that nearly all the enumerated species are herbs. The whole
collection has been made in open places in the woods and in river-
banks, and we do not fail that the many grasses and herbs form
the main vegetation of these sunny and rather dry places in the winter
months (December-January); in the summer the herbaceous vegetation
is faded away. — A few species, e. g. the ferns and the Hoya’s, have been
collected in more rich localities (shaddy woods along the rivers), and a
single species (Ottelia japonica) is a water-plant.
No species of Lree nor of shrub has been collected, so the list does not
give any information of the composition of the forest. The collector,
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 110 8, 34 juillet 1905. h8
710 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905 (2)
Mr. Lindhard gives the following sketch of the country and the vegetation
in the Raheng District :
« The Raheng District is situated at about 16° '/ lat. N., and the
river-valley with the town lies about 400 feet above the sea-level. It is
bounded on the western and southern side by mountains reaching a
height of about 5-8000 feet. The Ma-Ping River winds itself through the
middle of the district, from North to South and East. Wang Chow forest
with «the Wang Chow creek » lies on the south-western bank of the
river, 16 miies below Raheng. The collection has taken place alongside of
this, on the places mentioned beneath.
« The district may, as regards climale, most appropriately be compared
to that op Lower Burma. The rainfall, however, is much smaller here in
Wang Chow forest, in as much as the boundary-mountains break the
free passage of the south-western Monsum.
« The reasons are very marked, dry in the winter-sixmonths, and wetin
summer. The rain commences in March or April; after a few so-called
Mango-showers some very intense thunder-showers occur, generally about
the close of April, and then the rain continues all through the summer
with shorter ar longer intervals (1-4 weeks). The downpour is in June
and especially in July often comparatively sparing, but is almost always
extremely plentiful in September and October. The rain closes about
November.
« During the rainy period the atmosphere is moist and the sky often
cloudy. The temperature lies then normally between 80° and 90° FE.
and there is but little difference between day and night. The temperature
rises, however, preceeding rain after a dry period of short duration, and
it falls distinctly after a considerable rainfall.
« After the cessation of the rainy period, in November, the climate
presents great similarities to our Scandinavian September. The air is
high and clear, and the nights become cooler and cooler as the days go
by. Around New-year the temperature is down at about 50° F. Then
little by little the air becomes hazy and smoky, and the nights are
close. Gradually everything dries out, and the heat becomes more and
more unbearable. The temperature reaches in March and the beginning
of April up to more than 100° F. and not rarely does it reach 105°-107° F.
« The vegetation is naturally extremely varying according to the different
seasons of the year and to the character of the soil; especially it is decided
by the smaller or greater degree of moisture of the soil. In the higher
mountains may be found coniferous forests and meadows with stagnating
(3) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 7411
waler (I have not personally observed this). But in the stony, rugged
lowland almost all of the trees are without foliage during 2-4 months.
Only along natural streams and the like trees with foliage are 10 be found
all the year around. Many different species are in bloom immediately
before the commencement of the rainy period, before or together with
the shooting of the leaves. Especially noteworthy at this period are the
woody Papilionaceæ, the Liliiflor&, the Araceæ, and the Orchids. Of this
tropical or subtropical flora nothing has been collected by me, as my
time at this season was very busy.
« In the proper rainy period the flowering plants are few and incon-
spicuous; green in every variety of shade predominates. The rapidity and
luxuriance of growth after the first showers and heat is phenomenal.
Moisture and shadiness are the main life-conditions for the bottomvege-
{ation. Even though a number of species flower during the entire rainy
period, one does not nolice many flowers at that time of the year. But
against fall, when the rain ceases, a number of species bloom and bear
fruit. At this time a very rich flora of herbes and half-bushes prevails,
whose home, judging by their habitus, very well might have been in a
more temperate region. It is of this flora, as it normally presents itself
in December, and occasionally even in January, that I have collected my
material. I have taken almost everything, which may be found flowering
and fruiting within this very limited territory, at any case every species
occurring commonly and in greater numbers.
« The collection ought consequently to give a rather correct idea of the
herbaceous flora in a short period of the year, and within a very limited
district, viz. : the autumnal bottomvegetation in more or less luxu-
riant lowland-forests, moreover a number of plants from cleared spaces.
« The vegelation on the sandbanks in the river was at this period not
yet properly developed. It frequently does not reach a full development
before spring; but also of this vegetation I have collected some few
species.
« When all is faded, the underwood commences to burn, and continues
so with intervals, while the fall of the leaves gradually advances: January,
February and March.
« It is quite an exception when any part of the forest escapes the fire.
The government takes absolutely no precautions against the fire, such
as done in Burma. Villages and solitary houses burn an open space around
them as soon as it may be done, as the fire otherwise, if a storm sets in,
very easily may devour an entire village. » —
712 BULLETIN DE L HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (4)
The localities where Mr. Lindhard has collected, are: Wang Chow at
Ma-Ping and Koh Tomyæ, an island in the same river, further Long Isom,
Tapotsah and Nong Boa along a large tributary to Ma-Ping; the main
part of the collection is from « dry, open, deciduous wood near Tapotsah.
The plants have been sent io Mr. C. B. Clarke who has done us the
favour of matching them with the collections in Kew; we thank him
most sincerely for his great kindness. Some of the grasses have been
determinated by Dr. O. Stapf of Kew and the Selaginellas by Professor
G. Hieronymus of Berlin. Also to these gentlemen we express our best
thanks.
We have our-selves compilated the list and arranged the names accor-
ding to J. D. Hooker, Flora of British India; further we have done some
few critical remarks (Oltelia and Hoya).
The localities and the indications of the flower-colour have been taken
from the labels written by Mr. Lindhard.
This little list has a more special interest now, when F. I. Williams
is publishing a list of plants from Siam, and when Johs. Schmidt is issuing
his « Flora of Koh Chang ».
The Botanical Museum of the University, Copenhagen. May 20., 1905.
PHANEROGAMÆ
MALVACEZÆ
Hook f., Fl. Brit. India, 1, 317.
1. Sida carpinifolia L., Hook. f., 1. c., 323; S. acula Burm.
Riverbank at Wang Chow, very common (No. 68) ; flowers yellow.
2. Urena repanda Roxb., Hook. f., 1. c. 330.
The mountain near Wang Chow (No. 64) ; flowers rose.
3. Hibiscus surattensis L., Hook. f., 1. c. 334.
The mountain near Wang Chow (No. 65) ; flowers yellow with purple centre.
STERCULIACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. India, 1, 353.
4. Helicteres spicata Colebr. in Wall., Hook. f., I. c. 366.
Near Tapotsah.
(5) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 713
TILIACEÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., I, 379.
5. Triumfetta rhomboidea Jacq., Hook. f., 1. ec. 395.
Riverbank at Wang Chow, very common (No. 70).
SAPINDACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., I. 668.
6. Cardiospermum halicacabum L., Hook. f., 1. c. 670.
Riverbank at Wang Chow (No. 78); flowers white.
LEGUMINOSÆ
Hook. f.. Fl. Brit. Ind. II, 56.
7. Crotalaria humifusa Graham ; Hook. f., 1. c., 67.
Near Tapotsah (No. 27).
8. C. alata Hamilt. : Hook. f., 1. c., 69.
Near Tapotsah (No. 2).
9. Desmodium umbellatum (1) DC.: Hook. f., 1. c., 161.
Near Tapotsah.
10. D. gangeticum (L.) DC. ; Hook. f., 1. c., 168.
Near Tapotsah.
11. D. auricomum Grah.; Hook. f., 1. c., 172.
Near Tapotsah (No. 26).
12. Shuteria hirsuta Baker; Hook. f., 1. c., 182.
Along the river from Long Isom to Nong Boa (No. 51) : flowers blue.
15. Rhynchosia tomentosa Kurz, non Wight et Arn., said to be — Rh.
sericea Benth, but not quite (C. B. Clarke).
Riverbank near Wang Chow (No. 67) ; flowers yellow and rose.
14. Cassia mimosoides L. ; Hook. f., I. c., 266.
Near Tapotsah (No. 25).
MELASTOMACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind. II, 512.
15. Osbeckia truncata Don. ; Wight et Arn. ; Hook. f., 1. c. 514.
Near Tapotsah (No. 23).
| RUBIACEZÆ
Hook. 7, Ele Bribsinde 111,17:
16. Hedyotis pinifolia Wall. : Hook. f., 1. c. 60.
Near Tapotsah (No. 9. 10, 25), very common.
714 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (6)
17. Oldenlandia dichotoma Kœnig; Hook. f., 1. c., 67.
Near Tapotsah (No. 9, 10, 25), common.
COMPOSITE
Hook. f., Fl. Brit. Ind., III. 219.
18. Ageratum conyzoides L.; Hook. f., I. c. 243.
Long Isom and the mountain near Wang Chow (No. 33, 63), common :
flowers pale pink.
19. Eupatorium odoratum L.; Hook. f., 1. c., 244.
Long Isom, the mountain and the riverbank near Wang Chow (No. 32, 61,
71), very common; flowers white.
20. Blumea sericans (Kurz) Hook. f., 1. c. 262.
The sepata heads here are more like those of B. hieraciifolia DC. which has a
different inflorescence (C. B. Clarke).
The mountain near Wang Chow (No. 60); flowers yellow, involucre pink.
21. B. glomerata DC., Hook. f., 1. c., 262.
The mountain near Wang Chow (No. 59); common; flowers yellow, invo-
lucre pink.
22. B. membranacea (Wall.) DC. var. subsimplex (Wall.) Hook. f.,
I. c. 269.
Near Tapotsah (No. 6) and near Nong Koh Tomyæ (No. 57); flowers yellow ;
common.
23. Laggera flava Benth. ; Hook. f., 1. c. 270.
Near Tapotsah (No. 4) and the mountain of Wang Chow (No. 62) ; flowers
yellow ; common.
24. Inula polygonata DC. ; Hook. f., I. c. 293.
Near Tapotsah (No. 3) ; common.
25. Blainvillea latifolia DC. ; Hook. f., 1. ce. 305.
Riverbank near Wang Chow (No. 73); flowers yellow ; common.
ASCLEPIADACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV. 1.
26. Hoya sp.; foliis iis H. longifoliæ Wall. similibus (C. B. Clarke).
The specimen collected (No. 47) is sterile, but is very like H. longifolia Wall.,
Hook. f., 1. c. 57.
Along the river from Long Isom to Nong Boa, sparingly.
27. Hoya n. sp.
Mr. C. B. Clarke wriles: «there (i. e. in the Kew Herbarium) is an unnamed
Hoya from Celebes very like this ».
Unfortunately also this species has no flowers, but the shape of the leaves is
(7) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 715
so unusual, that it may be easy to identify it also when sterile. The leaves
are 7-9 cm. long, 5-6 cm. broad, obcordate with a deep sinus at the tip,
broadest in the upper part and gradually narrowing towards the cuneate basis,
very fleshy ; nerves not visible when dry; peduncle short thick.
Along the river from Long Isom to Nong Boa (No. A2).
CONVOLVULACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., IV. 179.
28. Ipomæa vitifolia Sweet; Hook. f., |. e., 213.
Riverbank near Wang Chow (No. 74); flowers yellow.
SOLANACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., IV, 228.
Ra
29. Solanum melongena L.; Hook. f., 1. e., 235 ; S. ovigerum Dunal, in
Decand., Prodromus, XI. I. 357.
Cultivated and escaped from cultivation ; flowers blue.
Long Isom (No. 38)
30. S. album Loureiro ; Dunal, 1. ce. 361.
A common weed in open places in woods ; flowers pink.
Long Isom (No. 37).
31. Datura fastuosa L.: Hook. f., I. c., 242. (var. alba (Nees) Clarke).
A weed ; flowers white.
Long Isom (No. 40).
SCROPHULARIACEÆ
Hook. f., F1. Brit. Ind., IV, 246.
32. Limnophila diffusa Benth. ; Hook. f., I. c. 266.
Near Tapotsah ; marshy places (No. 21) ; flowers blue.
33. Vandellia molluginoides Benth.; Hook. f., 1. c., 279.
Near Tapotsah (No. 25).
34. V. Hookeri Clarke, Hook. f., |. e., 280.
Near Tapotsah (No. 18).
35. Bonnaya brachiata Link et Otto; Hook. f., 1. c., 28%.
Near Tapotsah (No. 25).
36. Scoparia dulcis L. ; Hook. f., 1. c., 289.
Near Tapotsah (No. 18) ; common.
37. Buchnera cruciata Ham., Hook. f., 1. e., 298.
Near Tapotsah (No. 8) ; flowers white.
716 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.), 1905 (8)
ACANTHACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., IV. 387.
38. Thunbergia laurifolia Lindl.; Hook. f., 1. c., 392.
Riverbank at Wang Chow ; common (No. 72).
39. STAUROGYNE SIAMENSIS C. B. Clarke, sp. nova; spieis sub-
globosis, in axillis (fere omnibus) quasi-sessilibus, foliis floralibus spathulato-
orbiculatis intermixtis; spica terminali (imo in fructu) ovoidea; corolla vix
1 em. longa ; S. glaucæ O. Kuntze Var. spathulatæ arcte affinis. Annua, 10-18 cm.
alta. Folia-lamina usque ad 7 cm. longa spathulato-elliptica, obtusa; petiolus
5-12 mm. longus. Capita in pedunculis 0-2 mm. longis, admodum pilosa, 10-14
mm. in diam.; folia floralia 8-9 mm. longa. Sepala linearia vix 5 mm. longa.
Corollæ tubus rectus. Capsula 5 mm. longa.
This new species comes next to Staurogyne glauca, O. Kuntze var. spathulata,
1. e. Ebermaiera spathulata, Hassk. It differs in the spathulate-orbicular floral
leaves; and greatly in the very axillary inflorescence. In Hasskarl’s E. spathulata
the terminal spike is linear elongate in fruit (C. B. Clarke).
Near Tapotsah ; open places in woods (No. 9, 10, 114, 25).
40. Hygrophila phlomoides Nees; Hook. f., 1. c. 408.
Near Tapotsah.
"4. NOMAPHILA SIAMENSIS C. B. Clarke, sp. nova; herbacea,
erecta, ramosa, foliis tenuibus; inflorescentiis oblongis (nec globosis), laxis, a
foliis floralibus pluribus oblongis ornatis ; ceteroquin ut N. strieta Nees. Caulis
3-6 dm. altus, ramis pluries divisis. — Differt a N. stricta ob cymulos laxos a
bracteis interspersos.
This new species is closely allied to Nomaphila stricta Nees (and other Noma-
philos). It differs in the herbaceous much branched stem, the oblong (not globose)
inflorescences, which have many scattered oblong floral leaves; and do not
match the recurved denser inflorescences of N. stricta, Nees. (C. B. Clarke).
Wang Chow forest, near Tapotsah (No. 5) and along the river from Long Isom
to Nong Boa (No. 53). Open woods in shaddy and moist places ; flowers blue.
42. Dædalacanthus tetragonus T. Anders. ; Hook. f., 1. c., 420.
Along the river from Long Isom to Nong Boa (No. 52); shaddy places;
flowers blue.
43. Hemigraphis quadrifaria T. Anders. ; Hook. f., I. c., 425.
Along the river from Long Isom to Nong Boa (No. 54); moist places;
flowers blue.
4%. STROBILANTHES SIAMENSIS C. B. Clarke, sp. nova; foliis
inæqualibus, majore usque ad 15 cm. longis 7 cm. latis, basi paullo spathulatis,
interdum auriculatis, in margine subintegris, in facie inferiore albescentibus
fere glabralis ; corolla 17 mm. longa, gracili ; ceteroquin fere ut Str. auriculatus
Nees. ; spicæ in pedunculis axillaribus terminales strobilatæ, 5-6 cm. longæ,
(9) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 717
12 mm. late; bracteæ 11 mm. longæ, obovatæ, obtusæ, in margine superiore
longe ciliatæ; prophylla O. Sepala 8 mm. longa, linearia, pilosa. Filamenta
glabra; antheræ loculi breviter, ellipsoidei; pollen 55 # longum, 40 y latum,
longitudinaliter 16-striatum. Pistillum glabrum.
It differs from S. auriculatus Nees (and its numerous allies) firstly by the
much smaller flowers; secondly by the leaves which are whitened subglabrate
beneath (C. B. Clarke).
Along the river from Long Isom to Nong Boa (No. 55) ; shaddy places.
45. Justicia procumbens L.. ; Hook. f., 1. c., 539.
Near Tapotsah (No. 25, 14) ; open places in woods.
46. Rungia parvifiora Nees : Hook. f., |. e., 550.
Near Tapotsah (No. 7).
VERBENACEÆ
Hook. f., Fl. Brit Ind., IV. 560.
17. Congea tomentosa Roxb.:; Hook. f., 1. e., 603.
The mountain near Wang Chow, a very common liane (No. 66) ; flowers pink.
LABIATÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV. 604.
48. Ocimum sanctum I1..: Hook. f., 1. c., 609.
River-bank at Wang Chow (No. 80) ; flowers reddish-violet.
49. Acrocephalus capitatus (L.) Benth.: Hook. f., 1. c., 611.
Near Tapotsah (No. 22).
50. Dysophylla Peguana Prain.
Near Tapotsah (No. 23), common ; flowers pink.
51. Anisomeles ovata R. Brown ; Hook. f., 1. c., 672.
River-bank at Wang Chow (No. 79); flowers white, very common.
52. Leucas aspera Sprengl ; Hook. f., 1. c., 690.
River-bank at Wang Chow ; common in open places (No.
-
76) ; flowers white.
AMARANTACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., IV. 713.
53. Amarantus spinosus L. ; Hook. f., 1. c., 718.
Wang Chow forest. Long Isom (No. 36). Very common in open places and in
river-banks.
5%. Ærva scandens (Roxb.) Moquin ; Hook. f., 1. c., 727.
Along the river from Long Isom to Nong Boa, very common (No. 49).
99. Æ. sanguinolenta Blume.
River-bank at Wang Chow, common (No. 69) ; spikes white.
718 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We SÉR.). 1905 (10)
56. Achyranthes aspera L.; Hook. f., 1. e., 730.
River-bank at Wang Chow, common (No. 75).
EUPHORBIACEZÆ
Hook. f., F1. Brit. Ind., V. 239.
57. Ricinus communis L., Hook. f., 1. c., 457.
Very common in the river-banks in Wang Chow forest (No. 41).
58. Baliospermum axillare Blume ; Hook. f., 1. c , 461.
River-bank at Wang Chow, common in open places (No. 77).
HYDROCHARITACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., V. 658.
59. Ottelia japonica Miquel, Ann. Musei bot. Lugdono-Batavi, vol. II,
271 (Prolusio Fl. Japonicæ) ; determ. C. H. Ostenfeld.
Mr. C. B. Clarke writes : «there are several Ottelias from Eastern Asia in
herb. Kew approaching this, but not named».
I think it may, beyond doubt, be the O. japonica; the specimens .collected
agree very well with the description given by Miquel (1. e.): it differs from
O. alismoides (L.) Pers. in the smaller shape, the few-nerved and short
stalked leaves, the not-crispate, narrow wing of the spathe etc. (C. H. Ostenfeld).
Growing in water at Nong Koh Tomyæ (No. 57); flowers white.
Nota. The same species has also been collected by Dr. Johs. Schmidt in the
island of Koh Chang, Gulf of Siam.
BURMANNIACEE
Hook. f., Fl. Brit. Ind., V. 664.
60. Burmannia candida Griffith, Hook. f., 1. c., 665.
Near Tapotsah, open woods (No. 23).
SCITAMINE A
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VI. 198.
61. Zingiber panduratum Roxb. ; Hook. f., I. e., 245.
Between Long Isom and Nong Boa, common in Yang forest (No. 48).
XYRIDACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VI. 364.
62. Xyris pauciflora Willd. ; Hook. f., |. e., 365.
Near Tapotsah (No. 20).
F4
(141) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 719
62a. X. pauciflora Willd., forma Benth., = X. pusilla C. Brown vel huic
proxima (C. B. Clarke).
Near Tapotsah (No. 17).
COMMELINACEZÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VI. 366.
1
I
63. Aneilema spicatum (L.) R. Br.; Hook. f., 1. e. 3
Near Tapotsah (No. 25).
64. Cyanotis cristata (L.) Rem. et Sch. ; Hook. f., 1. ce. 385.
Near Tapotsah, open woods ; common (No. 25).
ERIOCAULACEÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VI. 571.
65. Eriocaulon truncatum Ham. ; Hook. f., 1. c. 578.
Near Tapotsah, open places; common (No. 1,
CYPERACEE
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VI. 585.
66. Fimbristylis tenera Rom. et Sch. ; Hook. f., 1. e. 642.
Near Tapotsah (No. 20).
67. FIMBRISTYLIS FUSCOIDES ((. B. Clarke ms. [1888] in hb. Kew);
culmo foliisque setaceis; panicula composita; spiculis 6-12, solitariis, pauci-
floris; glumis (sect. Abildgaardiæ) subdistichis ; stylo longo, trifido, basi parva
triquetra, pilosula, a nuce mox caduca, a villis brevibus pendentibus (more
Pogonostylidis i. e. Fimbristylidis squarrosæ, Vahl) ornata.
F. fuscæ Benth., affinis, ob teneritatem imprimis diversa. — Culmi 1-2 dm.
longi. Folia 1 dm. longa. Spiculæ 8 mm. longæ, 2 mm. late, brunneæ; rhachilla
proventu elongata persistens glumis a basi sensim caducæ.
Borneo ; Barber n. 356. Labuan ; Ridley n. 9042. Cochinchina ; Lebœuf n. 891.
[Siam ; Raheng, near Tapotsah (n. 205) Lindhard].
The Raheng material you have sent me has no flower or nut; I cannot be
sure therefore that it is Fimbr. fuscoides (C. B. Clarke).
68. Rynchospora longisetis (Poir.) R. Br. ; Hook. f., 1. c. 669.
Near Tapotsah.
GRAMINEÆ
Hook. f., Fl. Brit. Ind., VII.
69. Panicum sanguinale Lam. ; Hook. f., 1. c. 13.
Near Tapotsah (No. 25).
720 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (12)
70. P. myosuroides R. Br. : Hook. f.. 1. c. 42 (determ. O. Stapf).
Near Tapolsah.
71. P. indicum L.; Hook. f., 1. c. 41.
Near Tapotsah (No. 20).
72. P. patens L.; Hook. f., 1. c. 57.
Long Isom, river-bank ; common (No. 35).
73. Arundinella setosa Trin. : Hook. f., l. c. 70 (delerm. O. Stapf).
Near Tapotsah.
7%. Setaria glauca (L.) Beauv.; Hook. f., I. c. 78.
Long Isom, river-bank ; common (No. 39).
75. Cenchrus viridis Spreng.
«There is a good deal of this plant from Maïaya, Philippines ete. and it is
marked in Kew Cenchrus viridis Spreng., which it appears to match. It differs
very little from C. echinatus L. » (C. B. Clarke).
River-bank ; from Long Isom to Nonz Boa, in shaddy places (No. 56).
76. Pollinia articulata Trin.: Hook. f., 1. e. 199 : var. concinna Hackel
(teterm. O. Stapf).
Near Tapotsah : common (No. 20, 24).
77. Apocopis sp. vel Lophopogon sp. (determ. O. Stapf).
Only fragments. Near Tapotsah (No. 20).
78. Ophiurus perforatus (Roxb ) Trin.: Rottbellia perforata Roxb.; Hook.
f., 1. e. 158 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
79. Andropogon brevifolius Sw.; Hook. f., I. ce. 165.
Near Tapotsah (No. 19).
80. A. pseudograyia Steud.: A. hirtiflorus Kunth; Hook. f., 1. c. 167
(determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
81. A. caricosus L.; Hook. f., 1. c. 196 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
82. A. contortus L. ; Hook. f., 1. c. 199.
Near Tapotsah ; common (No, 31).
83. A. sp. (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
84. Anthistiria imberbis Willd.; Hook. f., 1. e. 241.
Near Tapotsah ; common (No. 30).
85. Aristida Cumingiana Trin. et Rupr. ; Hook. f., I. c: 224.
Near Tapotsah ; common (No. 10, 41, 19).
86. Chloris delicatula Clarke; Hook. f., I. c. 290 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
87. Ch. incompleta Roth ; Hook. f., I. c. 290 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
(13) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 721
88. Eleusine indica Gertn. ; Hook. f., 1. c. 293.
Long Isom ; common in open places (No. 34).
89. Eragrostis tenella Roem. et Sch., var. tenella Stapf ; Hook. f., 1. e. 315.
Near Tapotsah , very common in open places (No. 12, 29).
90. E. interrupta Beauv., var. tenuissima Stapf, Hook. f., 1. c. 316 (deterin.
0. Stapf).
Near Tapotsah.
91. E. amabilis Wight et Arn.; Hook. f., I. ec. 317 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
92. E. elongata Jacq. ; Hook. f., 1. e. 319 (determ. O. Stapf).
Near Tapotsah.
FILICES
53. Lygodium dichotomum Swartz.
Near Tapotsah (No. 13): common.
94. Nephrodium variolosum Baker.
Between Long Isom and Nong Boa, along the river (No. 46); common.
95. N. pteroides F. Smith.
Between Long Isom and Nong Boa, along the river (No. k%); very common.
96. Pteris cretica L.
Between Long Isom and Nong Boa, along the river (No. 50).
SELAGINELLACEÆ
(Auctore G. Hieronymus).
97. Selaginella fulcrata (Ham.) Spring, Monogr. I, p. 171, n. 112, ex
descriptione et e fragmentis speciminis authentici (Wallich n. 125) ab Herbario
Kewensi misso.
Species ab affini S. pubescente Wall., quod nomen cl. Baker (Hand. of the
Fern-Allies p. 98) incaute ut synonymum eitat, differt ramis ramulisque omnibus
lævibus (nec pubescentibus), foliis rigidioribus, lateralibus acutioribus margine
superiore et basi marginis inferioris grosse ciliatis, foliis intermediis margine
parce ciliato-dentatis etc.
Habitat in regno Siam, distr. Raheng, c. 16° 30° lat. bor. in silva Wang Chow
ad fluvium prope Long Isom et Nong Boa frequens (E. Lindhard n. 45; 9 m.
Jan. 1904).
98. Selaginella Ostenfeldii Hieron. n. sp. <
Heterophyllum e turma Selaginellæ Pervillei Spring ; rhizomatibus late repen-
tibus, subterraneis (?), ©. 2 mm. crassis, bracteis paleaceis enerviis ovato-
deltoideis peltatis fuscescentibus margine ubique irregulariter lacerato-ciliatis c.
722 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (14)
11/2 mm. longis 1 mm. basi latis parce ornatis, tristelicis (stelis collateralibus) ;
caulibus e basi ascendente suberectis, usque ad 41/2 dm. altis ; parte inferiore
simplici, longiore quam superior, usque ad 31/4 dm. longa, usque ad 45/4 mm.
crassa, compresso-hexagona, sulcato-striala, tristelica (stelis valde inter se
anproximatis, sepe anastomosantibus), sordide straminea ; foliis ejus subbractei-
formibus, subhomomorphis, alternis, e basi peltata truncata parce ciliato-dentata
elongato-deltoideis, acutis, margine crebre piloso-dentatis (pilis usque ad 0,15 mm.
longis, rigidis), viridibus ; foliis maximis partis simplieis caulis c. 3 mm. longis,
c. 1 mm. supra basin latis; parte superiore caulium frondosa ramosa ambitu
obdeltoidea vel subrotundata usque ad 11/2 dm. longa, 2 dm. lata, basi semper
furcata; ramis pinnatim vel subdichotome ramulosis; ramulis primi ordinis
pinnatim ramulosis, ramulis secundi ordinis superioribus simplicibus vel fur-
catis; inferioribus repetito furcatio vel dichotomis vel pinnatim ramulosis; par-
tibus inferioribus ramorum primariorum simplicibus parti inferiori caulis
similibus, partibus superioribus ubique heterophyllis; foliis lateralibus e basi
superiore cuneato-rolundata et e basi inferiore decurrente et breviter truncato-
rotundata falcato-ovato-oblongis, parte inferiore inæquilateris, parte superiore
subæquilateris, acutis, margine superiore eiliis rigidis (maximis usque ad 0,4 mm.
longis) c. 7-10 ornatis, margine inferiore piloso-denticulatis (pilis dentiformibus
c. 7-10, basalibus c. 0,1 mm. longis superioribus valde decrescentibus) ; foliis
lateralibus maximis c. 3 mm. longis, À mm. supra basin latis: nervo infra
apicem evanescente ; foliis axillaribus lanceolatis, omnino æquilateris, utroque
wargine ciliatis (ciliis rigidis vix ultra 0,2 mm. longis), ceterum foliis lateralibus
ceteris similibus; foliis intermediis e basi exteriore longe decurrente et e basi
interiore breviter decurrente lanceolatis in cuspidem brevem pilo terminatum
acuminatis, margine utroque ciliatis (ciliis rigidis usque ad 0,15 mm. longis c.
8-12) ; foliis intermediis maximis c. 1Y/s mm. longis, !/z mm. basi latis ; floribus
(spieis) apice ramulorum ultimorum terminalibus solitariis c. 3-12 mm. longis,
11/3 mm. crassis, tetrastichis; sporophyllis homomorphis, ovato-cymbiformibus
in cuspidem brevem acuminalis, margine utroque crebre eiliatis (eiliis rigidis
usque ad 0,25 mm. longis, usque ad 0,0% mm. basi latis sensim ad apicem versus
attenuatis, acutissimis), dorso ad apicem versus carinalis (carina usque c. 0,1 mm.
alta, levi); sporophyllis maximis c. 2 mm. longis, 11/3 mm. supra basin latis;
macrosporangiis raris in sporophyllis partis superioris florum sitis, sepe omnino
defieientibus; microsporangiis in axillissporophyllorum plurimorum vel omnium
silis; macrosporis (vix satis maturis) in speciminibus usque ad 0,3 mm. crassis
ferrugineis, latere verticali costis commissuralibus crassiusculis scabriusculis
sepe subflexuosis, latere rotundato gibbis verruciformibus crebris ornatis 5
microsporis usque ad 0,0% mm. crassis, lutescenti-hyalinis, ubique cristis ali-
formibus hyalinis flexuosis sepe anastomosantibus, latere verticali costis com-
missuralibus quoque tenuibus cristisque similibus ornatio.
Species Selaginelle Braunii Bak. et S. pubescenti affinis, differt ramis ramu-
(15) OSTENFELD. PLANTS COLLECTED IN THE RAHENG DISTRICT, UPPER SIAM 723
lisque glabris foliis lateralibus acutioribus margine superiore ciliatis margine
inferiore piloso-denticulatis, foliis intermediis et sporophyllis ubique ciliatis,
partibus frondosis caulium furcatis ambitu obdeltoideis vel rotundatis ete.; a
S. fulerata (Ham.) Spring, cui quoque proxime affinis et simillima est, differt
statura minore ramis primariis partis frondosæ brevioribus ambitu late ovatis,
bracteis rhizomatis grossius lacerato-ciliatis, foliis lateralibus margine superiore
crebrius ad apicem quoque versus ciliatis margine inferiore ubique piloso-denti-
culatis, foliis intermediis ubique (nec solum basi exteriore) ciliatis ete.
Habitat in regno Siam, distr. Raheng c. 16° 30° lat. bor. prope Tapotsah in
silva Wang Chow (E. Lindhard n. 16; 8. m. Jan. 190%).
99. Selaginella Lindhardii Hieron. n. sp.
Heterophyllum e turma Selaginelle suberosæ Spring; caulibus e basi ascen-
dente vel breviter repente rhizophoros vix ultra 0,2 mm. crassos usque ad 1 cm.
longos compresso-teretes sordide stramineos gerente ascendentibus vel suberectis,
sordide stramineis, compresso-teretibus, vix ultra 1/2 mm. crassis, vix ultra
12 cm. longis, e basi ramosis ; ramis simplicibus vel furcatis vel repetito furcatis
vel dichotomis, raro subpinnatim ramulosis, usque ad 3 cm. longis ; foliis ubique
heteromorphis, pallide viridibus; plano in caule primario vix ultra 3 mm. lato
(foliis lateralibus inclusis), in ramulis ultimis angustiore, c. 2-21/2 mm. lato;
foliis lateralibus ligula e basi bulbosa subulata præditis, subæquilateris vel parum
inæquilateris, e basi inferiore breviter truncata et superiore rotundata suboblique
ovato-ellipticis, breviter acuminatis, ima basi ubique minute piloso-denticulatis
(pilis vix 0,03 mm. longis, dentiformibus) et vitta angustissima cellularum sub-
scleroticarum scabriuscularum prosenchymaticarum seriebus 1-2 formata mar-
ginatis, fibris scleroticis in epidermide aligulari omnino carentibus; foliis
lateralibus caulis vel ramorum primariorum maximis c. 2 mm. longis, 1 mm.
supra basin latis ; foliis axillaribus e basi utraque rotundata ovato-ellipticis vel
elliptieis, æquilateris, vix vel parum minoribus, ceterum lateralibus ceteris simi-
libus ; foliis intermediis e basi exteriore rotundata et interiore rotundato-cuneata
ovato-deltoideis longiuscule acuminatis, æquilateris, fibris selerotieis in epider-
mide aligulari carentibus, vitta angustissima cellularum scleroticarum scabrius-
cularum seriebus 1-2 formata ubique marginatis, margine basi excepta parce et
minute piloso-denticulatis, quam folia lateralia minoribus, ceterum iis similibus;
foliis intermediis maximis c. 1 mm. longis, Ya mm. supra basin latis; floribus
(spicis) c. 5-7 mm. longis, c. 3 mm. latis, valde platystichis, apice ramulorum
terminalibus, solitariis; sporophyllis heteromorphis; dorsalibus oblique ovato-
eymbiformibus, acutis, inæquilateris (semifacie in lumen inclinata latiore, usque
ad 0,2 mm. lata, longiore, viridi, vitta cellularum subscleroticarum prosen-
chymaticarum seriebus 1-2 formata marginata, margine parce et minute piloso-
denticulata [pilis dentiformibus vix 0,02 mm. longis] ; semifacie altera angustiore
et breviore, c. $/4 latitudinis in lumen inclinatæ æquante, subhyalino-pellucida,
cellulis subscleroticis scabriusculis prosenchymaticis ubique formata, margine
724 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sËR.). 1905 (16)
parce et minute piloso-denticulata), dorso late carinalis (carina viridi, usque ad
0,3 mm. alta, ad basin versus sensim humiliore apice acuminata), basi auricula
truncato-rotundata ornatis; sporophyllis dorsalibus maximis c. 2 mm. longis,
c. 0,70-0,75 mm. latis; sporophyllis ventralibus æquilateris, e basi dorso auricu-
lata (auricula truncato-biloba) ovato-deltoideo-cymbiformibus, longiuscule
acuminatis, subhyalino-pellucidis, ubique cellulis subscleroticis scabriusculis
prosenchymaticis, margine piloso-dentieulatis (pilis dentiformibus usque ad
0,03 mm. longis), dorso carinatis (carina viridi, vix ultra 0,1 mm. alta ad basin
versus humiliore, apice acuta, ad apicem versus parce piloso-denticulata) ; sporo-
phyllis ventralibus maximis c. 11/2 mm. longis, ce. 0,7 mm. supra basin latis ;
macrosporangiis in axillis sporophyllorum ventralium plurimorum; micros-
porangiis in axillis sporophyllorum ventralium superiorum et dorsalium
omnium sitis; macrosporis usque c. 0,27 mm. crassis, suiphureo- vel subauran-
tiaco-albidis, latere verticali costis commissuralibus obseurius sulphureis vel
aurantiacis ornatis, celerum fere lævibus, obsolele et minulissima foveolatis;
microsporis €. 0,035 mn. crassis, croceis, ubique minute verrucoso-granulalis,
costis commissuralibus tenuibus parum perspicuis reclis præditis.
Species Selaginellæ heterostachydi Bak. proxime affinis habituque similis,
differt foliis lateralibus subæquilateris vel parum solum inæquilateris, foliis
intermediis sensim acuminatis sed non in cuspidem aristiformem contractis,
sporophyllis dorsalibus carina altiore præditis minus inæquilateris et longioribus,
microsporis minus crebre verrucoso-granulalis, macrosporis sublævibus lalere
rotundato obsolete et minutissime solum foveolatis.
Habitat id regno Siam, distr. Raheng, ce. 16° 30’ lat. bor., in silva aperta
Wang Chow prope Tapotsah (E. Lindhard n. 17; 48. m. Jan. 1904).
APPENDIX
100. Ustilago Arundinellæ Brefeld.
The spikelets of Arundinella setosa Trin. (No. 73) are attacked by a fungus
which Prof. Dr. E. Rostrup has been kind to name as Ustilago Arundinellæ Bref.
FILICES MEXICANÆ
1. German MUNCH
Dr EH. CHRIST. Bâle.
J'ai déjà publié dans ce Bulletin quelques espèces nouvelles que
M. Munch, résidant à S. Christobal Chiapas, Mexique, a trouvées dans ces
parages.
il vient de m'adresser ses nouvelles trouvailles de 1903 et 1904, ren-
contrées surtout dans le district S. Pablo qu'aucun botaniste n’a encore
parcouru. Je m’empresse de donner ici l’énumération des espèces inté-
ressantes ou nouvelles contenues dans ce butin.
Trichomanes hypnoides n. sp., typ. in Herb. Christ.
Très (trop?) voisin de T. tenerum Spreng. mais différent par une fronde
plus courte et plus large, ovale-arrondie-flabellée : # cm. sur 3 cm. à
pinnæ et pinnules {très rapprochées. Pinnæ triangulaires-flabellées, pin-
nules inférieures de même, derniers segments 2 ‘/2 mm. sur °/ı mm.,
ailés, tronqués à la pointe. Urcéoles rares, solilaires dans le sinus de
deux pinnules pédonculées, longues de 2 mm. presque cylindriques à
orifice brusquement élargi, réceptacle inclus. Couleur vert très pâle, lissu
(res tendre.
Hab. Epiphyte sur Cibotium Wendlandi Mett. au Zontehuitz 1903
l. Munch n. 108.
Hymenophylium Tunbridgense Sm.
Hab. Zontehuitz Chiapas, 1. Munch 107.
Je crois que cette espèce n’a pas encore élé trouvée au Mexique.
Chrysodium lomarioides Jenman in Timehri, vol. 4, part 2,
Bullet. Bot. Dept. Jamaica, Ferns. List, 52, 154.
Var. hastatum n. var.
C’est cette espèce, nettement différente de Ch. aureum (L.) Fee et bien
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 &, 31 juillet 1905. 49
726 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sie.) 1905 (2)
décrite par Jenm. I. cit., mais dans une variété des plus curieuses : les
frondes stériles sont normales, mais les pinnæ de la fronde fertile sont
munies, à 2 cm. de leur base, de deux lobes aigus, longs de 2 cm.,
larges de 1 cm. à leur base, qui sortent du bord de la pinna en angle aigu.
Toutes les pinnæ de mon échantillon (incomplet) sont pourvues de ces
lobes.
Hab. La station de cette variété est aussi extraordinaire que la forme
de ses pinnæ. M. Munch l'indique ainsi, sans en donner le nom : Etablis-
sement thermal à eau sulfureuse de 33° cels.. à plus de 200 kilomètres
de la côte. C’est la première fois qu’on ait trouvé cette fougère des
estuaires à palétuviers aussi loin dans l'intérieur des terres, dans de
l’eau thermale.
Aspidium (Lastrea) patulum Sw.
Cette espèce, si répandue à travers l'Amérique tropicale, semble y
remplacer l’A. dilatatum Sw. En tout cas, l’affinité de ces deux espèces
estintime. Comme l’A. dilatatum varie beaucoup dans l'hémisphère orien-
tale, c’est le cas aussi du À. patulum.
Il y a une forme qu’on peut prendre pour le type, à fronde étroite,
lancéolée-allongée, à pinnæ courtes et peu composées.
Il y ala forme très développée, appelée A. cherophylloides Moritz, à
fronde deltoide-allongee, trés grande, tripinnatifide, à pinnæ très longues
et à pinnules profondément pinnatifides. Ces deux formes semblent
communes au Chiapas. Une très grande est par exemple de S. Pablo,
2000 m., N. 116? (190%). Il y a, en outre, une forme voisine, séparée
comme
Aspidium (Lasirea) sphærocarpum Fee Gen. fil. 186
Athyrium. Hook. Sp. IV 139 Nephrodium.
C’est une plante qui ressemble beaucoup à A. dilatatum Sm. var.
oblongum Milde, mais à segments moins incisés el un peu de l’aspect
d’A. filix mas. Le rachis est muni d’écailles étroites, tendres, brun-
noirâtres, et ce qui distingue cette sous-espèce assez nettement d’A. palu-
lum, c’est l’indusie qui n’est pas large, persistant, presque coriace, mais
petit, très tendre et s’enroulant de manière à présenter ca et là l’aspecl
d’un indusie allongé ou en fer à cheval d’un Athyrium. En outre, les
derniers segments sont plus larges et plus obtus que dans A. patulum.
C’est une plante qui a des rapports analogues avec A. dilatatum comme
l’A. inæquale Schlechteud. de l’Afrique australe,
Hab. Epiphyte. Baduitz (1903) Chiapas 1. Munch.
(3) H. CHRIST. FILICES MEXICANÆ L. 727
Aspidium (Lastrea) Chiapasense n. sp., typ. in Herb. Christ.
Pelite espèce très originale, voisine de A. Dryopteris et de A. Phegop-
teris, distinguée par l’hispidite appliquée et très forte des rachis et par un
rhizome singulièrement fort pour une plante si petite. Probablement très
xerophile.
Rhizomate duro lignoso crasso brevi radicoso, frondibus fasciculatis,
slipite tenuissimo fragili 10 cm. longo stramineo basi squamis subulatis
atrobrunneis rigidis, supra cum rachibus coslisque denso veslimento
squamarum subulatarum griseo-ochracearum adpressarum seu subpatu-
larum nec non pilorum glandulosorum munitis, faciebus glanduloso-
pilosulis. Fronde bipinnata sive tripinnatifida deltoideo-ovala 12 ad
15 cm. longa basi 8 ad 10 cm. lata basi fere tripartita i. e. pinnis infimis
valde auctis et refractis, deltoideis. Pinnis petiolulatis, ca. 15 infra apicem
folii acuminatum pinnatifidum, superioribus plerumque oppositis lanceo-
latis, supremis adnatis et ala lata decurrentibus. Pinnulis sessilibus,
infimis profunde incisis, lobis ultimis integris confertis rotundato-
obtusis. Nervis in lobis pinnatis plerumque simplicibus, soris minulis
medialibus dorsalibus 3 ad 4 utroque costulæ latere, paucis sporangiis
magnis ochraceis constitutis exindusiatis. Textura flaccida, colore obscure
viridi.
L’articulation des pinnæ, prononcée dans A. Dryopteris et A. Rober-
tianum n'est pas accentuée dans notre espèce. Le rhizome fort la dis-
tingue nettement de nos groupes Phegopteris et Dryopteris qui ont un
rhizome longuement Lracant.
Hab. Baduitz (1903) Chiapas 1. Munch 117.
Aspidium (Lastrea) tablanum n. sp., Lyp. in Herb. Christ.
Groupe du A. oppositum Sw. (A. conterminum), sous-groupe Deltobasis
(Christ herb.) c’est-à-dire à base non atténuée mais élargie. Plante
distinguée par son stipe très long, ténu, et les pinnæ basilaires réfléchies.
Pointe de la fronde brusquement atténuée.
Rizomate erecto, 1 cm. crasso 8 cm. alto, ex cl. Munch squamis destituto,
folia fasciculata (12). Stipite tenui rufostramineo 22 cm. longo nudo uli
tota planta. Fronde 25 cm. longa 12 lata ovato-acuminata apice valde
altenuato-elongata lobata, basi non attenuata bipinnatifida, pinnis
approximalis oppositis rectopatentibus sessilibus, infimis deflexis, acumi-
natis, 6 cm. longis 13 mm. latis fere usque ad costam incisis, segmenlis
circa 15 infra apicem lobatum, conferto-pectinatis 3 mm. latis fere
rhombeis obtusissimis decussatis, integris, nervis in segmentis pinnatis
728 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (4)
>
simplieibus manifestis liberis 5 utroque costulæ latere, soris minutis
punctiformibus submarginalibus, indusio minimo reniformi mox evanido.
Textura tenuiter herbacea, colore læte viridi.
Hab. San Pablo Tierra Templada Chiapas (1904) 1. Munch 146.
Même plante, seulement à segments plus pointus : Costa-Rica I.
Werckle (1903) 130.
Polystichum aculeatum Sw.
Ce sont les grandes formes à écailles très Du et noirälres qui se
trouvent au Chiapas, formes que Kuhn Beitr. 7; mex. Farnflora Abhandl.
Nat. Ges. Halle 41 (1870) a séparé du type de sous le nom de
Aspidium muricatum Willd. L. Polypodium.
Une forme de Zontehuitz, tres puissante (l. Munch 113), «toujours sans
tronc», a des pinnæ inférieures un peu raccourcies el réfléchies: les
pinnules ne sont pas parlagees, mais a une auricule pointue, un peu
crénelées-aristées.
Polystichum Trejoi Christ Primit. flos. Cost. Ric. Filices Il in
Bullet. Herb. Boiss. 1905, 3, 255, Aspidium. |
Je n'ai séparé d’abord cette plante très remarquable de P. aculea-
tum Sw., comme il m'a paru hasardé de multiplier les espèces dans un.
groupe aussi polymorphe. Mais j'ai fini par reconnaître que cette
forme, qui se trouve non seulement au Costa-Rica, mais que M. Munch
vient de trouver au Mexique aussi, se détache assez énergiquement et
assez constamment de tous les P. acuieatum pour lui assigner le nom
d'espèce. Le tissu plus flaccide, les pinnules sessiles beaucoup plus
grandes d’une forme toute particulière allongée, à bords parallèles,
inégale, c’est-à-dire à moitié postérieure fort réduite, à dents grandes,
régulières, arrondies et les sores très grands la distinguent clairement.
Comparée aux deux types P. aculeatum Sw. (angulare Kit.) et P. lobatum
Sw., elle serait difficile à placer plulôt sous l’une ou l’autre de ces espèces.
Hab. San Pablo, 2000 m. (190%) 1. Munch 167.
Nommé à l'honneur de M. Manuel de Trejo, chef politique du district
de S. Pablo, sous les auspices duquel M. Munch a pu explorer ce district
d’ailleurs inaccessible. La même plante de Costa-Rica : Pedregoso
1800 m. II, 1898 1. Tonduz 11853. Copey 1800 m. II, 1898
1. Tonduz 11894.
Phanerophlebia Prsl.
Les Phanerophlebia ont un penchant au nanisme, témoin l’Aspidium
pumilum de Mart. et Galeost. fil. Mexic. tab. 17, 1 que M. Munch a
(5) H. CHRIST. FILICES MEXICANÆ L. 729
retrouvé au Chiapas. Mais voici une nouvelle forme naine du même
pays, qui pourrait bien être l’état jeune d’une plante grande, pennée, de
sorte qu'il serait prématuré de lui donner un nom.
Rhizomate brevi radicoso, foliis fasciculatis numerosis (10 ad 12)
slipitibus tenuibus 5 cm. longis, squamis subulatis dilute brunneis vestitis,
lamina ovala basi subcordiformi 3 em. longa 2 cm. lata oblusa sive
acutiuscula margine undulato subcartilagineo, raris dentibus aris-
talis nolala, nervis pinnatis liberis, ramulo infimo breviori mar-
ginem non atlingente sorifero, soris dorsalibus minutis medialibus
brunneis rotundatis exindusiatis. Textura papyracea, colore glauco-
virenle.
Hab. S. Cristobal, Chiapas 1. Munch (1901) 55.
Diplazium flavescens Melt.
Var. proliferum n. var.
Echantillons très grands, se distinguant du type par la pointe de la
feuille non terminee par une pinna semblable aux pinn& laterales, mais
trilobee, portant un bouton prolifere a la trifurcation basale. Dentelure
plus prononcée que celle du type. Le reste, surtout la nervature et les
sores son identiques.
Hab. San Pablo Chiapas, 2000 m. 1. Munch (1904) 166.
Asplenium cicutarium Sw.
Var. monteverdense Hook. Ic. fil. II, 44.
Variélé petite à feuilles moins décomposées et à segments allonges.
Hab. Baduitz (1903) I. Munch s. n. San Pablo (2000 m.) 1904, N. 114.
Asplenium fragrans Sw.
Var. mexicanum Mari. Galeott., Tab. 15, 4, pro spec.
Il s’agit ici d’une variété ou plutôt sous-espèce du A. fragrans, se
distinguant assez nettement du type par une fronde non largement
ovale, mais très allongée presque lancéolée, à pinnæ inférieures peu ou
non dépassant les autres, et par des pinnules plus cunéiformes-
flabellées, à limbe assez large, mais à lobes très étroits. Semble particu-
lier au Mexique, où le type et la var. feniculaceum H. B. K. sont connus
aussi.
Hab. S. Pablo, 2000 m. gneiss. Epiphyie 1903, N. 122
Asplenium bulbiferum Forster.
L'Amérique centrale possède quelques membres du groupe d’A. bulbi-
ferum, si connu dans l’hémisphère australe du vieux monde. C’est d’abord
AJ
730 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905 (6)
l'A. Solmsü Baker in Hemsley Biolog. centr. Am. III, 639, assez répandu
au Costa-Rica. Ensuite l’A. onustum Christ Primit. Cost. Ric. du même
pays. Et voici une plante du Mexique que je ne puis guère séparer du
type d’A. bulbiferum; elle est très développée, à segments assez courts.
mais semblables au type. La pointe de la feuille est prolifere.
Hab. Ravins très profonds de Zontehuitz, avec des cendres volcaniques
l. Munch N. 115 (1903).
Polypodium Lindenianum Kze. Suppl. II, Tab. 13%.
Cette belle plante. trouvée déjà au Chiapas en 1840 par Linden, a été
retrouvée par M. Munch à San Pablo, épiphyte (1904) F. 174.
Polypodium pulchrum Mari. Galeott 41, Tab. 8, 2.
Il s’agit d’une sous-espèce du type P. elasticum Rich. qui s’en distingue
par les pinnules se rétrécissant de la base dilatée jusqu’à la pointe effilée
et des sores submarginaux.
Hab. Montaña de S. Pablo, gneiss., 2000 m. Chiapas. Epiphyte. 1.
Munch 121.
Elaphoglossum squamipes (Hook. Acrostichum).
C’est l’E. ovatum Liebmann, que Hooker synops. ed. II, 404, identifie
à son espèce qui est une plante andine connue, répandue jusqu’au sud
du Brésil.
Hab. Baduitz (1903) Chiapas 1. Munch. 120.
Elaphoglossum acutissimum n. spec., typ. in Herb. Christ.
Espèce très grande, groupe E. viscosum (Sw.) à stipe relativement très
long, et à feuilles sorifères très courtes au point d’être dépassées par les
stériles de plus de la moitié, feuilles à longue pointe effilée.
Rhizomate brevi erecto crasso radicoso nudo, foliis fasciculatis (10 el
ultra). Stipitibus tenuibus stramineis nudis uti tota planta, aut raris
setulis puberulis, iis folii sterilis 12 cm. longis. Lamina sterili usque ad
36 cm. longa, late lanceolata, basi et apice valde et sensim attenuala,
medio 3 cm. lala, costa elevata tenui rufostraminea, lamina margine car-
tilaginea, integerrima, lenuiler et elastice coriacea subglauca. nervis,
tenuissimis manifestis ante marginem paulum incrassatis, medio furcalis,
1 ‘/2 mm. separalis patentibus, apice aculissimo producto. Folii soriferi
stipite 16 cm. longo, lamina anguste lanceolata in basin apicemque
acutissimum attenuata, 13 cm. longa 11 mm. medio lata, sporangiis
totam paginam eliam costam tegentibus ochraceis.
(7) H. CHRIST. FILICES MEXICANE L. 731
Le plus grand membre du groupe, particulier par sa couleur un peu
glauque et la glabriéié complete.
Hab. San Pablo Chiapas Tierra Templada, 2000 m. 1904, I. Munch 168,
M. Munch me fait remarquer que l'échantillon que je viens de décrire
n'est pas adulle; à l'état parfaitement développé les dimensions sont :
feuille stérile, stipe 14 cm., fronde 40 em. sur 4 cm.; feuille sorifere,
slipe 24 cm., fronde 24 cm. sur À '/2 cm.
Lomaria Ghiesbreghtii Baker Synops. ed. Il, 481.
Petit, port d’une des petites espèces de la Nouvelle Zeande.
Hab. Zontehuiiz et Guey Tepek Chiapas 1. Munch 22.
Découvert au Chiapas.
Pteris hirsuta L. Lonchitis.
La forme de S. Pablo est la var. P. laciniata Willd.
Var. Ghiesbreghtii Linden Lonchitis, P. Ghiesbreghtü J. Sin. Hook
Synops 160, qui se distingue du type par un tissu plus tendre, des
surfaces glabrescentes ou plus ou moins glabres et des sores qui n’occu-
pent pas seulement le sinus des lobes, mais s'étendent presque jusqu’à
la pointe des lobes. Probablement une espèce particulière.
Hab. San Pablo Chiapas, Tierra Templada 1. Munch 1904. N. 150
Adiantum villosum L.
Hab. Rio Grijalva, Chiapas, 1. Munch 188.
Espèce commune aux Antilles, moins fréquente sur le continent.
Adiantum tenerum Sw.
Forme à pinnules très profondément lobees,. lobes étroits, dentes au
sommet, faces un peu glauques, mais caractérisé comme À. tenerum par
l'articulation enflée des pétioles à Ia base des pinnules.
Hab. Rio Grijalva Chiapas 1. Munch 187.
Adiantum chilense Klfs.
Var. pilosulum Liebm. Mex. Bregner 267.
C’est ainsi que désigne M. Munch une plante du groupe d’A. ethiopieumL.
à segments petits (à peine I cm. de diamètre) peu incisés, très briève-
ment petiolés, arrondis et à peine cunéiformes, à sores oblongs, courbés,
de 2 à 3 mm. de large, peu échancrés, et à surfaces d’une pubescence
courte et appliquée.
Hab. Chiapas Rio Grijalva 189.
Dennstædtia grandifrons Christ Primit. Nor. Costaric.
Filic. II mem. 38.
732 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (8)
Hab. San Pablo Chiapas 2100 m. I. Munch 1904 N, 154.
Cette espèce comme la suivante se rattache au type de D. rubiginosa
(Sw. Dicksonia) mais est bien plus développée quant aux dimensions et
au degré de décomposition des pinnules. D. grandifrons n’a pas la villo-
silé roussâtre de D. rubiginosa et D. decomposita, mais son stipe et sa
rachis sont presque et la fronde tout à fait glabres.
Dennstædtia décomposita Christ Primit. flor. Costa Ric.
Bullet. Soc. bot. Belge I, 35, 1896, 118.
Hab. S. Cristobal Chiapas 1. Munch 1901 N. 10.
Espèce trouvée au Costa-Rica, comme la précédente, nouvelle pour le
Mexique.
Dennstædtia rubicaulis Christ Primit. Cost. Ric. II. Bullet.
Herb. Boiss. 195, 3, 258.
Espece formant liane, a rachis longue de quelques metres, flexueuse,
munie de piquants courts et très nombreux. M. Munch a rappoché cette
plante de D. scandens (Blume Dicksonia) de l'archipel indien; en effet, la
ressemblance et des plus frappantes et les différences sont bien faibles.
Le seul Dennstzdtia d'Amérique à rachis épineux que je connaisse,
sauf D. grandifrons Chr. du Costa-Rica qui n’est pas grimpant.
J'ai choisi son nom pour indiquer la ressemblance des tiges munies
d’aiguillons avec celles des Ronces (Rubus). Differe de Dicksonia
scandens Blume par les pinnules de troisième ordre profondément incisées
à lobes dentelés. La plante d’Asie a des lobes arrondis, entiers et peu
accentués.
Hab. S. Pablo Chiapas, 2000 m. 1. Munch 190% N. 158. Retrouvé au
Costa-Rica, Navarro 1. Werckle.
Dennstædtia Munchii n. sp., typ. in Herb. Christ.
Très près de D. obtusifolia (Willd. Dicksonia) mais pourtant fort bien
caractérisé par un rachis en liane, des pinnæ exactement opposées, des
pinnules presque entières et une costa largement ail&ee dans la moité
supérieure des pinnæ. Forme très grande, tissu presque succulent.
Rachi longissima scandente flexuosa pennæ cygni crassitie lævi sulcata
brunnea opaca, bipinnatifida pinnis numerosis, infra remotis, oppositis,
recte patentibus, sessilibus, 25 cm. longis 6 cm. latis lanceolato-elongatis
acuminatis, infra pinnatis, versus apicem inciso-lobatis, pinnulis adnalis,
inæqualibus, distantibus, anlice obtuse auriculatis, rhombeo-obtusis, 3 cm.
longis 2 cm. latis, grosse repando-crenatis margine brevissime crenulatis,
(9) H. CHRIST. FILICKS MEXICANÆ L. 733
lobis pinnarum superioribus confertissimis obtusissimis vix sinu separatis
repandis, costa late alata. Pinnulis et lobis circa 16 utroque costæ latere.
Nervis in lobis abunde pinnatis et furcatis. Textura carnoso-herbacea,
faciebus lævibus opacis, colore fusco-viridi. Soris adhuc non repertis; sed
sine dubio in crenis terminalibus minulis.
Hab. San Pablo, 2360 m. Chiapas 1. Munch 1904 N. 137.
San Pablo paraît riche en Dennst&dtia. M. Munch en a envoyé encore
D. tenera (Presl. Dicksonia) N.151 et D. apüfolia (Hook. Dieksonia) N. 155.
Cyathea mexicana Schlechtend.
Je prends pour cette espèce une plante très grande à pinnules sessiles
el à lobes très serrés, obtus, très finement crénelés-dentés, à sores très
petits, rapprochés de la costule, à indusie membraneux, fugace, s’enrou-
lant par la maturile. La plante est glabrescente, seulement la costa est
pubescente sur la page supérieure de la fronde, les rachis inermes,
opaques, jaune d’ocre. Parait inerme. M. Munch ajoute que le tronc est
bas, el n’alleint que 3 à 4 m., couvert jusqu’en bas de feuilles mortes de
différentes longueurs. Les feuilles des années antérieures qui persistent
à l’état fané donnent à l’arbre un aspect plutôt hideux.
Hab. San Pablo Chiapas, 1500 m. (1903) 126 Munch.
Cyathea Trejoi n. sp., typ. in Herb. Christ.
Tronc élevé et élancé, très épineux. sans cicatrices de feuilles, feuilles
et pinnæ articulées (Munch.).
Rachi valida digili crassitie et ultra, nuda micante, stramineo-rufa, iner-
ni. Pinnis manifeste articulatis, articulatione torulosa, facile decumbentibus
petiolatis, petiolo 4 cm. et ultra, 30 cm. et ultra longis 10 cm. latis ovato-
acuminalis, ad basin vix attenuatlis. Pinnulis approximatis sessilibus arti-
culatis facile decumbentibus circa 20 utroque costæ latere. Costa flava
inermi furfuraceo-pilosa. Pinnulis 5 ‘/: em. longis I ‘/2 em. latis acumi-
nalis, usque ad alam angustam incisis. Segmentis III ordinis conferlis
ca. 16 infra apicem lobatum, 2 ‘/2 mm. latis obtusis falcatis levissime
erenalis nervis manifestis simplicibus 7 utroque costule latere. Soris
globosis costulæ approximatis in parte basali segmenti positis (4 ad 5 pro
segmento) parte superiori segmenti soris destituta, griseis minimis
!/s mm. latis, indusio membranaceo primum clauso deinde cupulam for-
mante. Textura subcoriacea, colore intense viridi subtus subglauco palli-
diore.
C. mexicanu. comme nous l’entendons, diffère par des segments plus
grands, plus dentés, des nervures bifurquées. le dessous non glauque.
734 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (10)
Hab. San Pablo avec l'espèce précédente, 1500 m. (1903) Chiapas
l. Munch.
Alsophila Munchii n. spec. typ. in Herb. Christ.
Espèce des plus originales, à rachis luisant, noir d’ebene tirant sur
l’acajou, à verrues très serrées, vert-noir au-dessus, très pâle en
dessous, sores très petits, près de la costule, nervures bifurquées. Ne
ressemble à aucune autre espèce d'Amérique.
Rachi ebeneo-castanea polita inermi sed verrucis minimis aspera et
setulis nigris furfuracea. Pinnis subsessilibus, costis atropurpureis mitidis
furfuraceis. Pinnis 25 cm. longis 10 cm. latis acuminatis remotis. Pinnulis
sessilibus confertis 9 cm. longis 2 cm. latis caudato-acuminatis. Costuia
purpuracea squamulis ovatis brunneis furfuracea. Segmentis III ordinis
pectinato-confertis sessilibus ovatis basi subcordatis obtusiusculis
vix 1 cm. longis 4 mm. latis ca 15 utroque costæ latere infra apicem
serralum, margine egregie crenatis basi fere rotundato-lobalis, Nervis
manifestis simplicibus rarius furcatis, soris minutis costalibus brunneis
squamulis bullatis interruptis. Textura coriacea, colore supra atroviridi
infra pallida flavescente nec glauca.
Hab. San Pablo Chiapas, 2200 m. 1904 1. Munch 139.
Cibotium Wendlandi Metten. Kühn Linn. 36, 151.
Espèce qui diffère des formes voisines de l’Amerique centrale par une
pubescence prononcée et le dessous de la feuille cendré, non glauque. La
fronde n’est pas deltoide, mais se rétrécit insensiblement vers la base,
qui est inerme, munie d’une laine jaune ocré, consistant en poils longs,
cylindriques, élastiques, luisants. Le rachis et le stipe sont d’un brun
mat.
Hab. Arbre élevé. El Zontehuitz, 2858 m. sur Andésite, tuf volcanique,
avec des chênes, pins, ifs et nerpruns, 1903, 1. Munch 10%.
Une plante très semblable, mais plus glabre, tirant un peu vers
C. guatemalense Mett. Kuhn, est de Costa-Rica, Achiote, Poas, 2200 m.
11, 1896, Tonduz 10697.
Danæa cuspidata Liebm. Mex. Bregner 155? ex Underwood
Rewiew of Gen. Danæa (1902) Contrib. Dept. Bot. Columbia Univers.
199, 674.
Distingué de D. nodosa (avec laquelle il a le plus de rapport par le
stipe noueux et l’axe non ail&) par les dimensions très réduites, les
pinnæ lancéolées un peu glauques en dessous, un peu inégales à la base;
Æ 7
(11) H. CHRIST. FILICES MEXICANE L. 735
les plus basses sont raccourcies, les nervures plus espacées (distance
1 mm.) noires, fourchues très souvent dans la moitié de leur longueur à
peu près et recouvertes de nombreuses écailles brunes (qui manquent à
peu près dans D. nodosa). La pointe des pinnæ est très fortement dentée.
D. nodosa Sw. a les dimensions doubles et triples, des pinnæ allongées
à bords parallèles, la face inférieure à peine plus pâle, les bases égales,
les pinnæ basales non raccourcies, des nervures päles et géminées à la
base même (et non fourchues plus haut) et très serrées (distance '/ mm.).
Rhizomale brevi 3 cm. crasso nodoso furfuraceo nigro stipulis foliorum
destructorum carnosis cunealo-rotundalis ‘/2 cm. latis obsito, stipitibus
fasciculatis (4) 25 cm. longis tenuibus 2 mm. latis nodis À aut 2 præditis
brunneo-viridibus furfuraceis, lamina sterili 25 cm. longa 12 cm. lala
ovata, rachi infra nodoso-articulata, pinnis 12 utroque lalere infra pinnam
terminalem, fere I cm. distantibus, vix petiolalis, suberectis opposilis
8 ‘/2 cm. longis 1 ‘/2 cm. latis, infimis brevioribus : 4 aut 6 cm. longis,
basi pinnarum ovala, superiorum subinæquali i. e. antice aucta, pinnis
acuminatis inlegris sed apice aculissime serrato-dentatis. Costa atrala,
nervis valde conspicuis nigris 1 mm. distantibus geminatis sed sæpe
medio aut ultra furcatis, squamulis nigro-brunneis vestitis, faciebus
subnudis, pagina superiore obscure viridi, inferiore pallida glaucescente.
Textura papyracea. Rachi furfuracea exalata tenui 1 ‘/2 ad 1 mm. lala.
Foliis soriferis æquilongis et æquilatis, pinnis (immaturis) anguslis
linearibus 4 mm. latis synangiis coslam, nec marginem tangentibus
patentibus nec omnino rectangulis, confertis nec omnino contiguis atro-
brunneis 1 mm. latis, statu maturo sine dubio longioribus.
Hab. S. Pablo Chiapas, 2000 m. grès bigarre 1904 Munch 159.
J'identifie cette espèce, quoique avec un certain doute, et d’après la
description d’Underwood |. cit., à la plante de Liebmann; toutefois j'ai
cru bien faire d’en donner une diagnose detaillee,
! L'absence ou la fréquence des petites écailles le long des nervures semble
être de quelque valeur dans les Danea pour la diagnose des espèces. En dehors
de notre espèce nouvelle, j'ai rencontré ce caractère surtout dans une plante du
Brésil 1. Schwacke el Glaziou qui pourrait bien être le D. cordifolia de Fée.
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHARI
(Suite.)
653. Plagiochila superba (Nees). Dum. Rec. d’obs., p. 15.
Syn. : Jung. superba. Nees in Sieber, pl. er. n° 11.
Dioica, elata, grandifolia, rigidula, flavo-rufescens, laxe cæspitosa.
Caulis ad 12 cm. longus, validus fuseus et rigidus vage pluriramosus,
ramis late divergentibus allenuatis. Folia caulina 7 mm. longa imbricata,
subrecte patula, plano-disticha vix decurrentia, postice ampliata caulem
tegentia vel recurvula, in plano ovato-oblonga, distincte falcata, quarto
infero amplissima, apice 5plo angustiora, margine anlico leviter sinuato
nudo sub apice paucispinoso, postico e basi rotundata bene arcuato regu-
lariter spinoso, spinis ad 1%, recte palulis remotiusculis, apice obtusato
3-4 Spinoso, spinis ubique æqualibus longissimis e lala basi abrupte
angustatis longeque attenualis. Folia ramulina caulinis similia, sensim
decrescentia, ullima multoties minora, magis falcata. Cellulæ apicales 36 1.
trigonis magnis, basales 36 X 113 y trigonis maximis bene definitis.
Folia floralia caulinis similia parum majora. Perianthia (juven.) ore
rotundato, arcte ciliato, ala antica angusta completa spinulosa. Andræcia
terminalia, spicis geminatis vel ternis ad 3 cm. longis, bracteis nume-
rosis laxe inserlis basi anguste saccatis superne late foliaceis patulis
paucidenticulatis.
Hab. Martinique (Belanger, Duss), Guadeloupe (l’Herminier, Husnot).
Die Sieber’schen Originalpflanzen stammen jedenfalls auch von den
Antillen und gehören zu denjenigen Arten, deren Provenienz Sieber auf
den Etiketten falsch angegeben und irrthümlich als in Maurilius oder
Neuholland gesammelt bezeichnet hatte. Die Bolivia Pflanze von d’Orbi-
gny gesammelt, Syn. Hep., p. 39, gehört nicht hierher; siehe P. Quel-
chi St.
535
I
(2e)
1
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM.
IV. Folia caulina ovata.
654. Plagiochila echinella G. Ann. sc. nat. 4857, p. 332.
Dioica parva rigidula dilute olivacea. Caulis ad 2 cm. longus capillaceus
fuscus et rigidus parum ramosus ramis patulis flexuosis. Folia caulina ad
1,6 mm. longa remotiuscula oblique patula, angulo 56° plano-disticha
utrinque breviter decurrentia postice parum ampliata caulem breviter
tegentia ovata, tertio infero amplissima apice 4plo angustiora, asymme-
trica, margine antico leviter arcuato nudo vel sub apice bispinoso, postico
a basi ad apicem arcuato 6-7 spinoso, spinis majusculis acuminatis recte
patulis, apice emarginato-bispinoso, spinis oblique porrectis vel diver-
gentibus. Cellulæ apicales 18 y, basales 18 X 36 y trigonis magnis acutis.
Folia floralia multo majora oblongo-rectangularia, margine antico nudo
ceterum grosse irregulariterque lacinulato. Perianthia compresso-obco-
nica ore longe dentato-spinoso, sinubus plus minus profundis maxime
irregularibus, spinis varie patulis.
Hab. Columbia leg? Peruvia (Lechler), Valencia (Fendler).
655. P. notha SL n. sp.
Dioica minor parvifolia et gracilis, rigida, flavicans vel pallide flavo-
rufescens. Caulis ad 4 cm. longus lenuis rufescens, rigidus superne pau-
ciramosus. Folia caulina 2 mm. longa, parum imbricata vel dissita,
oblique palula angulo 56° plano-disticha, inferiora squarrose patula
haud decurrentia brevi basi inserta, postice parum ampliata cauli incum-
bentia, ambitu oblique ovata subsymmelrica, margine antico leviter
arcuato nudo sub apice bidentato, dentibus brevibus validis acutis obli-
que porrectis, postico a basi ad apicem subæqualiter arcuato, irregula-
riter dentato-spinoso, spinis magnis e lata basi angustis striclis vel
hamalis minoribus mixtis, apice emarginato-bispinoso, spinis longe
acuminalis oblique porreclis parallelis. Cellulæ apicales 18 y basales
14 x 36 u, trigouis majusculis, cuticula striolatim verruculosa. Folia
floralia caulinis mullo majora, margine antico valide dentato, pos-
tico dense grosseque spinoso, hic illic laciniato, apice spinis magnis
hamalis angustis armato, sinubus sæpe dente parvo auctis. Perianthia
(juven.) ore rotundato hispidissimo, spinis valde inæqualibus mediis
grosse laciniiformibus varie patulis, aliis minoribus confertissimis validis
angustis pungenlibus.
Hab. Venezuela (Korthals).
336
738 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 Plagiochila.
656. Plagiochila lignicola Spruce Torr. Bot. Cl. 1890, p. 135.
Sterilis elata rigidiuscula olivacea parvifolia et gracilis corticola. Caulis
ad 9 cm. longus, validus fuscus et rigidus, pinnatim et bipinnatim ramo-
sus, ramis late divergentibus. Folia caulina plus 2 mm. longa, imbricata
apicibus liberis, subrecte patula, angulo 80° plano-disticha, basi postica
solum recurva, vix decurrentia, in plano oblongo-triangulata, asymme-
trica apice quam basis triplo angustiore, margine antico substricto nudo
sub apice tantum tridentalo, postico a basi ad apicem arcuato grosse
spinoso et dentato, ipsa basi nudo spinis 4-5 recte patulis late acuminatis
dentibus brevibus late triangulatis, apice truncato 3-4 spinoso, spinis
longioribus et magis allenuatis paucis ad dentem reductis. Cellulæ
18 X 27 y trigonis nullis, parietibus æqualiter incrassatis.
Hab. Bolivia (Rusby 6000”).
657. P. mutila G. Ann. sc. nat. 1857, p. 327.
Dioica parva flaccida pallide virens. Caulis ad 25 mm. longus tenuis
fuscus simplex vel pauciramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, remotius-
cula, oblique patula, angulo 45° plano-disticha vix decurrentia breviter
inserla postice ampliala caulem tegentia vel reflexa, basi cuneatim angus-
tata ceterum ovalo-trigona, terlio infero amplissima, apice 2plo angus-
tiora, margine antico stricto nudo, postico e basi nuda stricto angulatim
rotundo superne stricto validissime dentato, dentibus 7-8 late triangulatis
acutis, subæqualibus, sinubus lunatis plus minus amplis, apice inciso-
bifido, laciniis oblique porrectis inequalibus, anteriore majore utrinque
dentata, posteriore breviore sed duplo angustiore. Folia ramulina simi-
liter armala multo minora, basi magis augustata. Cellulæ apicales 27 y
trigonis nullis, basales 27 X 54 y trigonis magnis sæpe trabeculalim
confluentibus. Folia floralia caulinis parum majora simillima. Perianthia
obovato-cuneata, ore rotundato grosse dentato-spinoso.
Hab. Merida (Moritz).
Es ist ganz irreführend wenn der Autor die Blattspitzen dieser Pflanze
einfach bidentatus wennt; denn die terminalen Lacinien der Blätter
messen !/s der Blattlänge und die Astblättern sind noch tiefer getheilt.
Leider wird auch heute noch von manchen Autoren eine gleich laxe und
unzufreffende Terminologie verwendet.
658. P. micropteryx G. Ann. sc. nat. 186%, p. 107.
Dioica mediocris flaccida pallide flavo-virens. Caulis ad 4 cm. longus
parum ramosus validus fuscus rigidus superne capillaceus. Folia caulına
2,5 mm. longa imbricata apicibus liberis, oblique patula angulo 68° pos-
tice ampliata caulem plano-superantia vel recurva vix decurrentia oblique
537
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 739
ovata, quarto infero amplissima apice 2plo angustiora, margine antico
stricto nudo sub apice bidentato. dentibus validis oblique porrectis, pos-
tico e basi nuda stricta rotundato superne striclo irregulariter spinoso,
spinis varie palulis magnis minoribus mixtis, sinubus lunatis vel excisis,
apice truncato 5 spinoso, spinis validissimis magnis, minoribus interjectis,
recte patulis vel divergentibus. Cellulæ apicales 18 X 27 y parietibus
longioribus trabeculatis, basales 27 X 45 y, trigonis magnis aculis bene
definitis. Folia floralia caulinis multo majora, irregulariter grosse spinosa,
sublaciniata, laciniis basi denticulatis. Perianthia semi exserta, compresso-
obconica, ore late rotundato valide spinoso, spinis breviusculis inæqua-
libus angustis varie patulis, ala antica brevis integerrima truncata.
Hab. Bogota (Lindig), Peruvia (Matthew).
Vielleicht gehört P. chinantlana G. var. 8 Hep. Mex., p. 108 hierher;
ich habe die Pflanze nicht erhalten können.
659. Plagiochila electa St. n. sp.
Sterilis, mediocris rigida flavo-rufescens. Caulis ad 5 cm. longus tenuis
fuscus rigidus; superne pauciramosus, ramis divergentibus capillaceis.
Folia caulina 2,5 mm. longa, vix imbricata, oblique patula, angulo 68°
plano disticha utrinque decurrentia postice parum ampliata a caule recur-
vula nusquam cristata, lertio infero amplissima, apice 4 plo angustiora, in
plano ovata margine antico leviter arcuato, inferne nudo superne remote
ödentato, dentibus brevibus oblique porrectis, margine postico e basi nuda
rotundata stricto 12dentato, dentibus approximatis brevibus validis acutis
oblique porrectis superis sensim majoribus, apice emarginalo-bispinoso,
spinis æquimagnis validis oblique porrectis. Cellulæ 18 X 27 u trigonis
magnis acutis, ubique subæquales.
Hab. Venezuela, Valencia (Fendler).
Mit P. biceps Spruce zu vergleichen.
660. P. biceps Spruce in Spruce : Hep. exsiccatæ.
Dioica, longa sed parvifolia et gracilis, rigidissima brunneola prostrata.
Caulis ad 9 cm. longus simplex vel furcatus, furcis brevibus strictis
parum divergentibus. Fola caulina conferta, 2 mm. longa, decurvo-
homomalla superne disticha apicibus decurvis, utrinque decurrentia,
postice ampliata alteque cristata, in plano ovato-triangularia i. e. terlio
infero amplissima, apice 4plo angustiora, margine antico substricto nudo,
postico e basi stricta arcuato superne stricto dense spinoso, spinis sub 16
recte patulis longiusculis e lata basi longe acuminalis, recte patulis, apice
emarginato-bispinoso, spinis multo validioribus et longioribus vulgo
divergentibus. Cellulæ apicales 22 u basales 27 X 54 y, trigonis magnis
538
740 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sen.). 1905 Plagiochila.
acutis, basi nodulosis subangulatis. Folia floralia caulinis multoties majora
ovata margine antico pauciciliato, ceterum grosse et irregulariter laciniata
laciniis sepe spinulosis, minoribus interjectis, apicalibus maximis hamatis.
Perianthia (sler.) obovato-triangularia ore compresso oblique rotundato
dense laciniato, laciniis lanceolatis subæquilongis varie curvalis paueis
minoribus mixlis.
Hab. Andes quitenses (Spruce).
661. Plagiochila paupercula G. Hepal. Mex., p. 118.
Dioica major flaccida pallide flavo-virens, effuse cæspitosa. Caulis ad
8 cm. longus tenuis fuscus irregulariter bipinnatim multiramosus, ramis
late divergentibus. Folia caulina 2 mm. longa parum imbricata apieibus
liberis, oblique patula angulo 80° (in ramis 56°) utrinque longe decur-
rentia, postice parum ampliata caulem tegentia in. plano anguste ovala
quarto infero amplissima, apice duplo angustiora, asymmetrica, margine
anlico substricto nudo, postico e basi arcuata nuda stricto, 6-7 dentato,
dentibus valde irregularibus magnis minutisque mixus sinubus plus
minus late lunatis, apice oblique vel recte truncato A4spinoso, spinis
similibus irregularibus omnibus quidem validioribus vel validissimis
oblique porrectis. Folia ramulina minora, ultima caulinis multoties
minora similia, pro ratione latiora. Cellulæ apicales 27 y, trigonis majus-
eulis trabeculatim confluentibus, basales 18 X 36 y trigonis magnis in
parietibus irregulariter trabeculatis. Folia floralia caulinis multo majora
oblongo-ovala, margine antico nudo sub apice paucidentato, postico valde
irregulariler grosseque dentatlo-spinoso, spinis basalibus minoribus æqui-
magnis conferlis reliquis multo majoribus fere laciniiformibus remotius-
culis oblique patulis, dentibus brevibus interjectis, apice angusto truncato
valide dentato. Perianthia obovata valde inflata ore oblique truncato-
rolundalö-compresso dentato-Spinoso, spinis medianis validis longe acu-
minalis, reliquis multo minoribus, omnibus acuminatis aculissimis, ala
anlica brevis sed lata apice spinuloso. Andræcia in ramis ultimis termi-
nalia anguste fusiformia, ex apice vegetativa, bracteis ad 25 conferlis,
apice breviter patulis integerrimis.
Hab. Mexico (Liebman, Sartorius, Maury).
662. P. Rusbyi Spruce Torr. Bot. CI. 1890, p. 135.
Sterilis elata, rigida, rufo-brunnea. Caulis ad 9 cm. longus, validus,
fuscus et tenax, ab ipsa basi eleganter pinnatus, pinnis sub 42 cujusque
lateris brevibus frondem lineari-lanceolatam sistentibus. Folia caulina
2,5 mm. longa, imbricata oblique patula angulo 56° valde concava et fere
convoluta utrinque breviter decurrentia, ovata, tertio infero amplissima,
539
Plagiochila. FRANZ STEPHANIL SPECIES HEPATICARUM. 741
apice plus triplo angustiora, asymmetrica, margine anlico stricto sub
apice remote bidenticulato, postico e basi stricta caulem tegente angulato-
rotundato subinde stricto, inferne nudo ceterum 8-9 denticulato, dentibus
parvis validis oblique patulis aculis, apice truncato vel obtusato, dentalo-
spinoso, spinis 3, validis breviusculis oblique porreclis vel recte patulis.
Folia ramulina minora, basi postica haud ampliala sed cuneatim angus-
tata ceterum simillima. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis acutis
vel validissime trabeculatæ, basales 27 X 45 y trigonis maximis subno-
dulosis bene definilis.
Hab. Bolivia (Rusby).
663. Plagiochila ambigua Ldbg. et Hampe. Linnæa 1851, p. 640.
Dioica, mediocris, rigida, flavo-rufescens. Caulis ad 5 cm. longus, parum
ramosus, rigidus, tenuis, rufescens, inferne fuscus. Folia caulina 3 mm.
longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 560, leniter decurvula,
concava, oblique ovata i. e. asymmelrica, brevi basi inserla, margine
antico stricto nudo, sub apice bidentulo, postico e basi ampliata caulemque
legente valde arcuato, medio infero nudo, superne 6-7 spinoso, apice
angustato emarginato 3-4 spinoso, spinis majusculis, e lala basi abrupte
altenuatis, hic illic minoribus mixtis, recle patentibus. Folia ramulina
parum minora, magis symmetrica, marginibus fere æqualiter curvatis
apice angustissimo, emarginato-bispinoso. Cellulæ apicales 18 X 27,
trigonis magnis distinclissimis, basales 18 X 5%, rectangulares, longe et
valide trabeculaiæ. Folia floralia caulinis latiora simillima. « Perianthia
terminalia, late campanulata, ore (runcalo cilialo. »
Hab. Costarica (Oersted).
664. P. caudata St. n. sp.
Dioica mediocris rigida, olivacea. Caulis ad 6 em. longus fuseus rigidus
in ramis capillaceus, superne irregulariter multiramosus, ramis divergen-
tibus effuse dendroideus. Folia caulina 2,5 mm. longa, remotiuscula
decurvo-homomalla, postice breviter inserta antice longissime decur-
renlia (ala decurrente folii disco longiore, in folio soluto caudam fingente)
postice caulem tegentia vel revoluta, in plano ovala, i. e. medio amplis-
sima apice 2plo angustiora, margine antico nudo substricto, postico
leviter arcualo inferne nudo superne dentalo, dentibus sub 6 brevibus
acutis recle patulis, apice truncato 4dentato, dentibus multo validioribus
late triangulatis acutis oblique porrectis vel subrecte patulis. Folia ramu-
lina magis remota similia postice caulem vix tegentia. Cellulæ apicales
18 X 27 y parielibus validis basales 27 X 45 y trigonis magnis. Folia
floralia caulinis adultis subæqualia, dentibus parum validioribus, in mar-
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, NO 8, 31 juillet 1905. 0
742 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sER.). 1905 Plagrochila.
gine postico magis numerosis. Perianthia parum exserta late obcuneata,
compressa ore truncato latissimo, validissime dentato, dentibus late
triangulatis acutis æquimagnis.
Hab. Guatemala (F. C. Lehmann).
665. Plagiochila bryopteroides Spruce. Edimb. Bot. Soc. 1885,
p. 499.
Dioica major parvifolia gracillima rigidula brunneola, laxe cæspitosa.
Caulis ad 7 cm. longus furcatus, furcis optime pinnatis, pinnis brevius-
culis alternantibus recte patulis microphyllis. Folia caulina 2.5 mm.
longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 56° utrinque decurrentia,
plano-disticha, basi postica parum ampliata, cauli plano-incumbentia vel
recurvula, ambitu falcato-ovata, margine antico distincte sinuato sub
apice bidentulo, postico inferne arcuato nudo superne stricto 6-7 denti-
culato, apice recte truncato irregulariter 5 dentato, dentibus validis mino-
ribus mixlis recle patulis, sinubus plus minus profundis. Folia ramulina
oblonga, minus falcata sensim minora, similiter armata. Cellulæ apicales
valde irregulares, angustæ 9 X 27 u vel 14 x 27 y, basales 14 X 36 y
parietibus validis, trigonis nullis. Folia floralia intima caulinis simillima,
validius denlata vel subspinosa. Perianthia (ster.) ore rotundato longe
spinoso spinis lanceolatis strictis recte patulis.
Hab. Peruvia, in monte Campana (Spruce).
666. P. Pearceana St. n. sp.
Dioica, magna, robusta et tenax, humilis olivacea vel brunneola. Caulis
ad 6 cm. longus, plus minus ramosus, ramis late divergentibus, interdum
fasciculatis, optime nutantibus, ceterum crassus, fuscus et tenax, versus
apicem valde attenuatus. Folia inferiora 3 mm. longa, superiora sensim
minora, imbricata, oblique patula, angulo 56°, vix decurrentia, parum
concava, leniter decurvula, in plano ovato-oblonga, supra basin amplis-
sima, apice duplo angustiora, ipsa basi cuneatim angustata caulique longe
angusteque incumbentia, margine antico substricto dentibus minulis
subappressis armato, postico e basi valde arcuata stricto ut apice rotun-
dato creberrime spinulosis spinulis subrecte patulis 3cellulas longis
ubique æquimagnis, apice tantum validioribus. Cellulæ apicales 27 X 36 y
basales 27 X 54 y trigonis parvis. Folia floralia caulinis subæqualia,
longius spinosa, subeiliata. Perianthia longe exserta plus 10 mm. longa,
compresso-clavata, apice angustiora dense longeque setulosa.
Bolivia (Pearce).
667. P. latifolia St. n. sp.
Dioica minor flaccida fusco-viridis. Caulis ad 3 cm. longus tenuis fuscus
54
ww
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 743
et tenax, simplex vel superne pauciramosus ramis divergentibus. Folia
caulina plus 3 mm. longa remotiuscula subrecte patula brevi basi inserla
parum decurrentia, postice ampliata caulem tegentia vel vix superantia
sæpe late reflexa in plano optime ovata, tertio infero amplissima apice
3plo angustiore, margine antico nudo substricto vel superne leviter
arcuato, postico e basi arcuata substricto remote dentato, dentibus sub
6 brevibus validis acutis oblique patulis, apice truncato 3-4 dentato,
dentibus parum validioribus triangulatis acutis æquimagnis, sinubus
quidem irregularibus. Folia ramulina duplo angustiora validius dentata
ceterum similia. Andrecia terminalia, spicis geminatis divergentibus
pro planla validis, bracteis ad 12 jugis confertis apice breviter lateque
foliaceis truncatis angulatis vel paucidenticulatis.
Hab. Brasilia, Apiahy (Puiggari).
668. Plagiochila. angustisedens St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigidula, pallide-flavovirens. Caulis ad 3 cm. longus,
tenuis subcapillaceus parum ramosus. Folia caulina 3 mm. longa, remo-
tiuscula (in sicco decurvo-homomalla) oblique patula, angulo 56° valde
concava, utrinque breviter decurrentia postice parum ampliata caulem
tegentia vel recurvula, in plano late-ovata, tertio infero amplissima, apice
subtriplo angustiore, margine antico striclo nudo vel superne remote
bispinoso, spinis brevibus validis ubique patulis, postico a basi ad apicem
bene arcuato valide dentato-spinoso, spinis recte-patulis valde inæqua-
libus, e lata basi abrupte attenuatis remotiusculis, apice truncato quinque-
spinoso, spinis angustis recte patulis validis. Folia ramulina multo minora
obovata apice.rotundata basi angustata nuda, superne regulariter valide-
que spinulosa. Cellulæ apicales 27 y trigonis majusculis acutis, basales
18 X 54 u trigonis in pariete valida minus distincts. Folia floralia
caulinis similia longe spinosa vel spinoso-ciliata. Perianthia magna com-
presso-pyriformia, ore rotundato labiis longe angusteque spinosis, spinis
strictissimis. Andræcia mediana, anguste spicata, bracteis ad 10 jugis
contiguis superne late foliaceis patulis 3-4 denticulatis.
Hab. Valencia (Venezuela) (Fendler); Columbia (Moritz).
Cum P. pellucida comparanda.
669. P. lætevirens Ldbg. Spec. Hep., p. 38.
Dioica mediocris vel major, flaccida olivacea vel dilute virens interdum
rufula, in arborum ramis inundatis vel ad radices irrigatas. Caulis ad
18 cm. longus (vulgo 8-9 cm.) simplex validus fuscus superne pinnatus
et bipinnatus in ramulis capillaceus. Folia caulina plus 3 mm. longa,
subrecte patula, parum imbricata, apicibus liberis, plano-disticha antice
542
744 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 Plagiochila.
parum decurrentia postice ampliata caulem tegentia vel plano superantia,
ambitu oblique ovata, terlio infero amplissima apice 2plo angustiora,
margine anlico.striclo nudo sub apice remote bidenticulato postico a basi
ad apicem bene arcuato, inferne nudo superne dentato et dentato-spinoso
spinis validis breviusculis subrecte patulis apice truncato-rotundato
similiter armato. Cellulæ apicales 27 w trigonis parvis in parietibus
validis, 27 X 45 y trigonis magnis acutis. Folia floralia caulinis majora
similia sed grosse spinosa. Perianthia oblongo-campanulata ore rotundato
dense spinoso, spinis strielis vel hamatis apice setaceis.
Hab. Columbia (Jameson); Andes quitenses (Spruce); Silvia amazonica
(Spruce).
670. Plagiochila impluviata Spruce. Ed. Bot. Soc. 1885, p. 487.
Dioica mediocris rigida olivacea effuse c#spilosa, saxicola. Caulis ad
12 cm. longus tenuis fuscus rigidus flabellatim subbipinnatus, ramis late
divergentibus. Folia caulina 2,6 mm. longa, remotiuscula vel parum
imbricata oblique patula angulo 56° plano-disticha, postice parum
ampliata caulem tegentia, antice decurrentia ambitu late ovata i. e.
quarto infero amplissima apice 3plo angustiora, margine antico leviter
arcuato, medio supero paucidentato dentibus remolis brevibus postice
bene arcuato irregularıter denticulato, dentibus hic illice spina valida
inlerruplis, apice truncato rotundato 3-4 spinoso, spinis validis inæqua-
libus breviter acuminatis varieque patulis. Folia ramulina similia angus-
tiora. Cellulæ apicales 18 u trigonis parvis in parietibus validissimis,
basales 18 X 45 y (rigonis magnis acutis sæpe trabeculatim confluen-
tibus. Folia floralia caulinis majora postice valde ampliala celerum
similia dentibus validioribus. Perianthia magna exserta, lalissime campa-
nulata sub ore leniter constricta, ore compresso latissime truncato-rotun-
dato, dentalo-spinoso, spinis validis breviusculis late acuminatis, ala
antica latissima in caule longius decurrente, integerrima superne den-
tata. Andrecia in ramulis terminalia innovata bracteis 10 jugis apice
squarrose patulis acutis vel spinulosis.
Hab. Andes quitenses (Spruce).
671. P. pellucida L. et G. Syn. Hep., p. 628.
Syn. : P. Jacquemontü G. Ann. sc. nat., 1857, p. 327.
Dioica, major sed gracilis, rigida, brunnea effuse cæspitosa. Caulis ad
7 cm. longus, remote bipinnatus, ramis late divergentibus, ceterum durus
fuscus et validus in pinnis capillaceus. Folia caulina plus 3 mm. longa,
imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo 58° plano-disticha,
postice caulem plano superantia vel revoluta utrinque breviter decur-
543
L
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 745
rentia, ambilu ovata i. e. basi cuneatim anguslala, tertio infero amplis-
sima, apice fere triplo angustiora, margine antico leviter arcuato nudo
sub apice paucidentato, postico e basi nuda et striela angulatim rotundalo
superne stricto, 8-9 dentato, dentibus remotiusculis brevibus acutis recte
patulis, apice truncato 4spinoso, spinis validis e lata basi breviter acumi-
natis subæquimagnis. Folia ramulina minora simillima. Cellulæ apicales
18 X 27 y Lrigonis parvis acutis, basales 27 X 54 u, parietibus longio-
ribus trabeculatis. Folia floralia caulinis similia parum majora circum-
eirca grosse dentato-spinosa. Perianthia exserta, pyriformia, ore truncato
irregulariter grosse dentato-spinoso; ala antica completa angusta inte-
gerrima.
Hab. Merida (Moritz; Funck et Schlim); India occidentalis (Jacque-
mont).
Gottsche schreibt India orientalis; auf der Original Etikette steht aber
Ind. occ. (teste Bescherelle).
672. Plagiochila stricta Ldbg. Spec. Hep.. p. 20.
Dioica, magna sed humilis, rigida, olivacea. Caulis ad 4 cm. longus,
simplex. sub flore geminatim innovalus, vix aliter ramosus, ceterum
tenuis, fuscus et rigidus. Folia caulina magna, fere 4 mm. longa, inferne
parum imbricata, oblique patula, angulo 67° postice breviter decurrentia,
subplano-disticha, ovata. asymmetrica, basi breviter inserta, late cuneatim
angustata caulemque tegentia margine antico substricto nudo, sub apice
tantum (2 dentibus approximatis) armato, postico valde arcuato 10-12
dentato, basi nudo, dentibus validis acutis subrecte patulis, apice angusto
tridentalo, dentibus porrectis, validis inæqualibus, anteriore majore,
terlio parvo interjecto. Folia superiora remotiuscula, parum minora et
angustiora ovato-oblonga ceterum simillima. Cellulæ apicales 27 y, trigonis
valide stellatis, basales 27 X 72 y, trabeculatæ, trabeculis crassis, late
inlerruplis. Folia floralia caulinis vix majora, acuminala, arctius dentata.
« Perianthia semiexserta obovata, oblique truncata, ore dentato spinu-
loso. » Andrecia mediana, bracteis 8jugis, medio supero patulis spi-
nulosis.
Hab. Jamaica (Swartz); Trinidad (Crüger); Brasilia (Puiggari).
673. P. pachoënsis St.n. sp.
Dioica mediocris rigida flavo-virens. Caulis ad 5 cm. longus validus
fuscus superne capillaceus remote pinnatus et bipinnatus, ramis longius-
eulis divergenlibus. Folia caulina plus 3 mm. longa parum imbricata
.oblique patula, angulo 56° plano-disticha utrinque breviter decurrentia,
postice parum ampliala caulem tegentia, ambitu ovato-trigona terlio
BY
746 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 Plagiochila.
infero amplissima, apice 3 plo angustiora, basi cuneatim angustata, mar-
gine antico stricto nudo sub apice tridentato, dentibus validis brevibus
oblique patulis, postico angulatim rotundato ipsa basi nudo ceterum irre-
gulariter dentato, dentibus sub 12 plus minus approximatis validis
brevibus vel breviter acuminatis recte vel oblique patulis sinubus excisis
vel late lunatis, apice truncato Sdentato dentibus validis breviter acumi-
natis minus irregularibus. Folia ramulina obovata basi longius angustata,
dentibus minus numerosis minusque irregularibus. Cellulæ apicales
18 X 36 y trigonis majusculis sæpe confluentibus, basales 27 X 54 u
trigonis maximis longe attenuatis. Andræcia magna mediana, bracteis ad
14 jugis confertis, apice breviter patulis angustatis denticulatis.
Hab. Nova Granada, Pacho (Lindig).
Mit P. rufoviridis Spruce zu vergleichen, der sie nahe steht.
674. Plagiochila subplana Ldbg. Spec. Hep., p. 73.
Dioica, olivacea, vel dilute brunnea major, flaccidissima. Caulis ad 7 cm.
longus, superne irregulariter ramosus sub flore sterili geminatim inno-
vatus, rigidus, pro planta crassus, in ramis tenuis. Folia caulina imbri-
cata, ad 3 mm. longa, vix decurrentia, oblique patula (angulo 45°) plano
disticha, late ovala, asymmetrica, duplo vel triplo longiora quam lata,
margine antico substricto nudo, postico valde arcuato, inferne nudo el
caulem tegente, superne 6-7 spinoso, apice rotundato vel truncato, simi-
liter (4-5) spinoso, spinis magnis e lata basi angustis, allenualis, nusquam
eiliiformibus, recte vel oblique patulis. Folia ramulına minora, parum
imbricata vel contigua, basi angustata, poslice sæpe minus spinosa, cele-
rum simillima. Cellulæ 36 y, basales 36 X 54 y, parietibus parum et
æqualiter incrassatis, trigonis parvis vel nullis. Folia floralia caulinis
majora, subrectangulata, subtriplo longiora quam lata, apice truncata,
margine antico superne remole »dentalo, postico (et in apice truncato)
dense grosseque spinoso-ciliato, spinis irregularibus validis, e lala basi
attenuatis apice longe setaceis. Perianthia magna, semiexserla, basi
obconica superne compresso cylindrica, ore recte truncalo spinuloso.
Andrecia in ramulis lerminalia, bracteis confertis apice oblique por-
rectis, paucidenliculatis vel acutis.
Hab. Brasilia (Martius, Raddi, Gardner, Krone, Spruce, Hantsch); Tri-
nidad (Crüger); Guatemala (Wurr); Cuba (Eggers); Surinam (Wull-
schlägel).
549
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 747
V. Folia caulina ovato-trigona.
675. Plagiochila asperifolia St. n. sp.
Sterilis, mediocris vel minor, rigidiuscula flavo-virens. Caulis ad 3 cm.
longus simplex vel pauciramosus, tenuis rigidus foliis superne decrescen-
tibus attenualus. Folia caulina adulta 2 mm. longa, parum imbricala
apicibus liberis, pectinalim disticha, oblique patula angulo 68° vix decur-
rentia postice parum ampliata caulem tegenlia nusquam cristala, in plano
ovato-trigona, asymmetrica, margine antico stricto nudo, postico e basi
rotundata leniter arcualo irregulariterque dentalo et dentato-spinoso,
spinis sub 12, brevibus acutis vel longioribus, angustis recte patulis vel
hamatis, hic illic multo validioribus longeque acuminatis smubus irregu-
laribus, apice oblique truncato 3spinoso, spina anteriore vulgo multo
validiore, tertia media semper minima. Cellulæ apicales 18 X 27, basales
27 X 36 y trigonis ubique magnis superne subnodulosis, inferne trun-
cato-angulatis. Cuticula minute aspera.
Hab. Brasilia (Puiggari) (Ule).
676. P. Montagnei Nees. Ann. sc. nat., 1836, p. 2.
Dioica, mediocris, rigida, rufo-brunnea. Caulis ad 5 cm. longus, superne
repelito-furcatus, interdum ramis interjectis fasciculatus et ramis furcalis
divergentibus dendroideus. Folia caulina 2 mm. longa, conferta, oblique
patula, angulo 67°, utrinque parum decurrentia, basi postica ampliata,
recurva, in plano caulem tegentia, anguste triangulata, apice subtriplo
angustiore quam basi, margine anlico stricto nudo, postico e basi breviter
arcuata Stricta 9-10 spinoso, spinis inferioribus usque ad basin fere
insertis, confertis, recle patulis, superioribus (3-4) remotis oblique por-
rectis, apice oblique truncato æqualiter Aspinoso, spinis ubique validis,
haud attenuatis, longiusculis. Folia ramulina parum angustiora, basi
posiica minus ampliata, sepe spinis validioribus prædita. ceterum simil-
lima. Celluiæ apicales 48 X 36 y. trigonis magnis distinctis, hic illie
trabeculatim confluentibus, basales 18 x 45, trigonis magnis nodulosis.
Folia floralia bijuga, caulinis vix majora, similia, magis quidem spinosa,
spinis longioribus. Perianthia semiexserta, obovato-campanulata, ore
truncato-fimbriato, laciniis angustis incurvis, ala angusta, superne desi-
nente, integerrima.
Hab. Guiana gallica (Leprieur).
677. P. jamaicensis Ldbg. et Hpe. Linnæa, 18514, p. 302.
Sterilis, mediocris, flaccida, olivacea, superne pallide-virens, depresso-
546
748 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze SER.). 1905 Plagiochila,
cæspilosa, terricola. Caulis ad 3 cm. longus, e caudice repente ortus,
simplex rarissime ramulo laterali parvifolio præditus. Folia inferiora
imbricata 2 mm. longa, oblique palula, angulo 67° plano disticha haud
decurrentia, postice ampliata caulemque tegentia, ovato-triangularia, basi
amplissima, apice subtriplo angustiora, marginibus ubique nudis, antico
stricto, postico e basi valde breviterque arcualo substricto vel leniter
curvato, apice rotundato vel obtuso. Folia superiora basi minus ampliata,
cauli vix incumbenlia celerum simillima. Cellulæ apicales 48 X 18 u
trigonis majusculis acutis, basales 18 X 36 u trigonis majusculis
nodulosis.
Hab. Jamaica (Oersted).
Die Pflanze hat ganz den Habitus einer Plagiochila und zeigt zahlreiche
aus der Blattfläche entsprungene fädige Innovationen welche in dichten
Rüscheln von den Blättern herabhängen, wie das als der dieser Gattung
eigenthümliche vegelalive Regenerations-Modus bekannt ist.
678. Plagiochila Herminieri St. n. sp.
Dioica minor rufo-brunnea, rigidissima. Caulis ad % cm. longus tenuis
fuscus rigidus, simplex vel pauciramosus, sub flore geminatim innovatus.
Folia caulina adulta 2,5 mm. longa imbricata, apicibus liberis, subrecte
patula angulo 80° plano-dislicha, antice decurrentia postice brevissime
inserla, ampliala alque in cristam conniventia, ambitu ovalo-triangulata
integerrima, margine antico e basi substricta leviter arcuato, postico e
basi angulatim rotundata parum arcuato, apice quam basis Aplo angus-
tiore sæpe obtusalo integerrimo, normaliter emarginato-bidentato vel
dense posleriore deficiente oblique acuto. Folia ramulina minora et
angustiora simillima. Cellulæ magnæ apicales 36 u basales 36 X 54 pu
trigonis ubique maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis multo
majora apice emarginalo-bidentata, marginibus irregulariter dentatis,
basi postica cristatim lobata, lobis triangulatis acutis. Perianthia anguste
campanulala, ore compresso truncato-rolundato. irregulariter dentato-
spinoso, spinis remotiuseulis.
Hab. Guadeloupe (l'Herminier).
P. jamaicensis L. Hpe welche sehr ähnlich und leicht zu verwechseln
ist, besitzt sehr abweichenden Zellbau.
679. P. hystrix St. n. sp.
Dioica parva rigidissima flavo-virens ætate fusco-brunnea. Caulis ad
4 cm. longus vage ramosus capillaceus fuscus rigidus, ramis varie patulis
apice cireinnalis. Folia caulina ad 3 mm. longa conferla sursum recurva
el cauli appressa, interdum patula, utrinque breviter decurrentia postice
547
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPÈCIES HEPATICARUM. 749
alte cristata in plano ovato-oblonga, tertio infero amplissima apice sub
4 plo angustiora, basi cunealim angustata marginibus subæqualiter arcuatis
superne strictis, antico nudo postico longe spinoso spinis ad 14 irregula-
ribus magnis minoribus mixtis varie patulis sinubus plus minus amplis
vel breviter excisis apice emarginato-bispinoso spinis vix majoribus.
Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis subnodulosis, basales 18 X 54 y
reciangulares vitllam distinctam formantes trigonis maximis ovali-nodu-
losis. Folia floralia caulinis simillima mullo majora longius armata.
Perianthia magna semiexserla compresso-obovata ore truncato grosse
spinoso spinis sparsis e lata basi abrupte angustatis varie patulis mino-
ribus mixtis. Andrecia terminalia, spica arcte decurva attenuata e basi
ei apice innovata, bracteis confertis 5-6 jugis minulis erecto-homomallis
longe spinosis subsetaceis.
Hab. Trinidad (Grüger); Valencia (Fendler).
680. Plagiochila venezuelana St. n. sp.
Dioica, minor, rigida, flavo-rufescens, corticola. Caulis ad 2 cm. longus
capillaceus fuscus et rigidus simplex vel pauciramosus ramis divergen-
tibus. Folia caulina ad 2 mm. longa, parum imbricata oblique patula,
angulo 56°, disticha, concava vix decurrentia postice ampliata recurvula
in plano ovato-triangulata, basi amplissima apice Aplo angustiora, mar-
gine antico stricto nudo, postico e basi rotundata stricto irregulariter
spinoso, spinis recte patulis magnis longeque acuminatis minoribus
mixtis, sinubus breviter emarginatis vel late lunatis, apice emarginato-
bispinoso, spinis magnis divergentibus e lata basi acuminatis. Cellulæ
apicales 27 u basales 18 X 48 y trigonis magnis nodulosis basi subtrun-
catis. Andrecia terminalia ex apice innovata, bracteis 6 jugis confertis
apice oblique porrecto spinuloso.
Hab. Venezuela, Valencia (Fendler).
681. P. pinnata St. n. sp.
Dioica major sed parvifolia, rigidissima flavo-virens. Caulis ad 8 cm.
longus tenuis fuscus rigidus superne capillaceus regulariter pinnatus,
pinnis longiusculis subrecte patulis hic illie breviter pinnulatis. Folia
caulina adulta 2 mm. longa vix imbricala, oblique patula, angulo 50°
plano-disticha, utrinque decurrentia postice ampliata caulem tegentia, in
plano ovato-trigona quarto infero amplissima, apice 2plo angustiora,
margine antico substricto nudo superne remote bidentulo, postico e basi
rotundata striecto irregulariter dentato, dentibus sub 12 validis recte
patulis magnis minoribus mixtis, sinubus plus minus late lunatis, apice
truncato quadridentato, dentibus æquimagnis validis anguste triangulatis
548
750 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 Plagiochila.
acutis oblique porrectis. Folia ramulina multo minora simillima, ultima
oblonga basi minus ampliata similiter armala. Cellulæ apicales 18 X 27 y
parietibus validissimis, basales 18 X 36 y parietibus irregulariter nodu-
losis. Andræcia in ramis superis mediana, anguste spicata, bracteis ad
8 jugis confertis, apice foliaceo patulo anguste spinuloso.
Hab. Costarica, Montana de Poas (Pittier).
682. Plagiochila denudata St. n. sp.
Dioica, mediocris, rigida, humilis, pallide-virens. Caulis ad 5 em. lon-
gus, tenuis vage multiramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, parum
imbricala, oblique patula, angulo 45° vix decurrentia, plano disticha,
brevi basi inserta, ventre ampliata et caulem longe tegentia, quarto infero
amplissimo, apice Aplo angustiore, ambitu ovato-trigona, asymmetrica,
margine anlico substricto nudo vel dente parvo subapicali armato, postico
inferne valde arcuato, superne striclo sub 12 spinoso, spinis validis recte
patentibus, regulariter consecutivis subæquimagnis, apice oblique trun-
cato 4 spinoso, spinis validis inæqualibus (1-2 minoribus). Folia ramulina
parum minora decurva oblique ovala, postice caulem minus longe tegentia,
similiter armata. Folia ultima parva, oblonga decurvo-pendula, basi angus-
tala apice æquilata, oblique emarginato-bispinosa, spina anteriore multo
longiore et validiore, margine postico remote trispinoso inferne nudo.
Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis acutis, basales 18 X 45 y
trigonis magnis subnodulosis. Folia floralia caulinis majora, similiter
armata. Perianthia desunt. Andracia parva, terminalia, bracteis 4jugis,
conferlis, apice aculo porrecto.
Hab. Brasilia, Caldas (G.-A. Lindberg); Apiahy (Puiggari).
683. P. heterophylla L. ei Hpe. Pug. X. p. 2.
Dioica, mediocris rigidiuscula olivacea vel flavo-rubescens. Caulis ad
6 cm. longus tenuis rigidus fuscus parum longeque ramosus. Folia cau-
lina adulta 3 mm. longa contigua subrecte patula. valde convexa et leniler
decurva vix imbricala, haud decurrentia breviterque inserta, postice
parum ampliata caulem tegentia, in plano ovato-triangulata, asymmelrica,
quarto infero amplissima apice A plo angustiore, margine antico stricto
nudo vel sub apice bispinuloso, postico e basi cunealim angustata et nuda
rotundato superne stricto, spinoso, spinis ad 14 approximatis anguslis
recte patulis, longiusculis et parvis mixlis, apice emarginato-bispinoso,
spinis e lata basi acuminatis validissimis, anteriore multo majore. Folia
ramulina similia minora. Cellulæ apicales 18 y trigonis majusculis aculis
sæpe trabeculatim confluenuibus, basales 18 X 54 y trigonis maximis
ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis majora simillima validius spinosa.
549
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 751
Perianthia (juven.) ore truncato setuloso. Andræcia mediana, valida
bracteis ad 10 jugis confertis apice longe squarroseque patulis spinulosis.
Hab. Costarica (Oersted, Pittier).
Die Pflanze trägt den Namen, nur weil ihre Blätter einem verköm-
merten Exemplar angehören; Pittier hat sie wiedergefunden und da
beide Sammler blühende @ Exemplare funden, so war mit Hilfe den ©
Blüthentheile die Identität festzustellen. Die Diagnose repräsentirt natür-
lich die normal entwickelte Pflanze.
684. Plagiochila pachyloma Tayl. J. of Bot., 1846, p. 267.
Dioica mediocris rigida flavo-rufescens, in umbrosis pallide flavo-
virens et longa. Caulis normaliter ad 10 cm. longus, erectus vel adscen-
dens repetito-furcatus, in planta mascula minore irregulariter ramosus,
ceterum tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina ad 3 mm. longa (ciliis
inclusis) parum imbricala oblique patulo 68° valde concava et decurvula
utrinque breviter decurrentia basi poslica ampliala cristata vel late supe-
rantia, in aliis late replicata, ambitu ovato-triangulata, basi amplissima,
apice plus duplo angustiora, margine antico leviter arcuato nudo, postico
a basi angulatim rotundala arcualo superne stricto, longe ciliato, ciliis
quoad longitudinem inæqualibus, regulariler consecutivis, recte patulis
strictis vel hamatis, apice oblique truncato vel rotundato quadriciliato,
ciliis longioribus et validioribus oblique porrectis hamatulis. Cellulæ
ciliarum et folii marginales magnæ, maxime incrassatæ rufæ, subapicales
18 y trigonis majusculis nodulosis, basales 18 X 45 y trigonis magnis
ovali-nodulosis. Folia floralia majora longius et densius armata. Perian-
thia magna, semiexserta, rufa, late campanulata, valde inflata, ore com-
presso late rotundato longe ciliato, ciliis minus confertis, e lata basi
abrupte setaceis varie patulis subæquimagnis, ala antica latissima, in
caule decurrente superne ciliata. Andrecia in planta minore et parvifolia
terminalia, anguste fusiformia et decurva, geniculatim innovala, bracteis
ad 18 jugis confertis apice breviter soluto oblique porrecto spinuloso.
Hab. Andes quitenses (Jameson, Spruce, Lindig).
Die varietas elatior des Autors (auf der Etikette steht var. pallida) ist
lediglich eine grösser entwickelte Schattenform; die Anpassungsfähigkeit
der Hepaticæ ist in dieser Hinsicht in Europa ganz dieselbe.
(Fortseizung folgt.)
550
I
©
NO
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
3. BORNMÜLLER, Weimar.
(Suite.)
Astragalus (XX. Malacothrix) eriopodus Boiss. — Boiss.
Fl. Or. I. 257 — syn. : A. (Phaca 2) stenostachys G. v. Beck, in Stapf
Polak. Exp. II, 65 (1886).
Kaswin, in campis et vinetis herba vulgatissima, 1250 m. s. m. (19.
V.; flor. et fruct.; n. 6768 et 6769).
Die Pflanze stimmt ebenso vorzüglich mit Pichler’s Originalpflanze
des A. stenostachys G. v. Beck als mit der Diagnose des A. eriopodus
Boiss. überein. Herr G. Beauverd hatte die Güte, meine Pflanze mit
dem Original des A. eriopodus Boiss., befindlich im Herbar Boissier,
zu vergleichen und konnte meine Annahme nur bestätigen.
# Astragalus (XX. Malacothrix) comosus Bge. — Boiss. Fl. Or.
II, 258.
Elburs oceid., in monte Totschal, in valle Scheheristanek, 2200 m.
s. m. (1. VI.; n. 6756); in valle fluvii Sefidrud, prope Patschinar 600 m.
som. 22V E176755))
Die Exsiccaten tragen die Bezeichnuug « A. mollis M. B. var. ».
Bereits G. v. Beck (Polak. Exp. II, 65) weist auf den grossen Formen-
reichtum genannter Art hin, weleher unter Umständen auch A. como-
sus Bge. nur als Varietät zuzuzählen ist.
Astragalus (XX. Malacothrix) mollis M. B. — Boiss. Fl. Or. II, 260.
— Stapf, Polak. Exp. II, 65.
(82) 9. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 753
Baku, in collibus meridionalibus (19. IV.; flor.; n. 6748) ; Persia bor.:
inter Rescht et Kaswin, in valle fluvii Sefidrud prope Rudbar, 2-400 m.
s. m. (4-6. V.; n. 6749, forma pp. floribus maximis longibracteata, folio-
lis sæpius retusis; n. 675 f. magis cana verg. ad ß. Zranicus Boiss.); in
trajectu Charsan et in latere meridionali prope Mäsrä et Agababa
copiose 14-1800 m. s. m. (13. V.; flor.; n. 6751 pp. floribus sordide
luteo-violascentibus bicoloribus); Kaswin, in collibus et in planitie,
1300 m. s. m. (17. V.; n. 6756).
8. Iranicus Boiss. — Boiss. Fl. Or. II, 260.
In valle fluvii Sefidrud, prope Rustamabad et Rudbar; 200 m. s. m.
(3. V.; n. 6754); prope Patschinar, 600 m. s. m. (12. V.; n. 6755); prope
Huschkerabad planitiei prope Teheran, 1300 m. s.m. (21. V.; n. 6751);
ad basin montium Schimran, prope Ferasad, 1600 m. s. m. (28. V.;n.
6753); in jugo Lädd, 3100 m. s. m. (4. VI.; flor.; n. 6786; f. pauci-
jugus, jugis 6-8 condensatis, floribus luteo-violascentilus sieeis vio-
laceis).
# Astragalus (XX. Malacothrix) chrysotrichus Boiss. — Boiss. Fl.
Or. II, 260.
Elburs oceid., in regione alpina et subalpina alpium Sehimran
(Totschal) in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (12. VI. e. fruct.; n.
6756 et 6758; in valle Lur, prope pagum Getschesär, 2200 m. s. m. (21.
VI. e. fruct.; n. 6759 et 6760; n. 6761 f. glabrescens); in valle Talkan
(Talagon) supra Gerab, in alpinis Serdderre, 2600 m. s. m. (26. VL;
n. 6762).
Kotschy sammelte diese Art bereits im Elburs am Demawend, doch
fehlt sie in Buhse’s Liste.
Astragalus (XX. Malacothrix) atricapillis Bornm.
spec. nov. — Tab. nostra 9. Fig. 1.
Perennis, pilis albis adpressis sparsis incanescens, e rhizomate per-
pendiculari caudiculosus, multiceps, dense-cæspitosus, caulescens ;
cauhbus tenuissimis, brevibus vel longiuseulis, prostratis, 5-12 em.
longis ; stipulis albo-nigroque-hirsutis, infimis subhyalinis, subconnatis,
supremis herbaceis basi petiolo adnatis, parte libera triangulari-lanceo-
latis; foliis 5-6-jugis, inferioribus longiuscule superioribus breviter
petiolatis; foliolis minutissimis, elliptieis, apice rotundatis vel retusis;
pedunculis axillaribus, longis, tenuibus, declinatis, folium duplo supe-
rantibus, apice capitulum 5-8-florum subhemisphæricum pilis longis
flexuosis atris albis intermixtis fuliginosum vel murinum gerentibus ;
bracteis lineari-lanceolatis, hyalinis, tubo calycino subduplo brevioribus,
754 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (83)
nigro-pilosis; calycis tubulosi pallidi submembranacei albo-nigroque-
hirsutissimi dentibus subulatis, tubo subæquilongis, demum eo (aceres-
cente) paulo brevioribus, undique longe hirsutis; floribus indumento
dentium ealyeinorum suboceultatis, albidis(!); vexillo calycem paulo supe-
rante, 9mm.longo ; alis quam carina apice violaceo-tineta vix longioribus,
longitudine calycis; ovario pilis albis adpressis dense obsito, sensim in
stylum subæquilongum attenuato ; legumine adhue ignoto.
Elburs oceid., in frigidis supra Häsartschal alpium Tachti-Soleiman,
ad fines vegetationis, ©. 4200 m. s. m. (29. VI.; n. 6854).
Von dem nah verwandten A. melanodon Boiss. (Fl. Or. II, 262),
welcher seit seiner Entdeckung vor etwa 60 Jahren durch Kotschy (am
Kuh-Daöna des südwestlichen Persiens) erst kürzlich wohl zum ersten
Mal wieder — und zwar durch Th. Strauss am Schuturunkuh. im
Luristan, Juli 1903 — aufgefunden wurde, ist A. atricapillus Bornm.
durch die Länge der Kelchzähne (fast so lang, nicht 3-4 mal kürzer als
die Kelehröhre) und durch die sehr dichte, lange, schwarz-weisse Be-
haarung des ganzen Kelches, ferner durch die sehr kleinen (weissen)
Blüten leicht auseinander zu halten. Namentlich die noch nicht
blühenden Köpfchen haben eine so dichte, bald rusfarbige, bald maus-
grau bald schwarz-weiss schimmernde Haarbekleidung, dass von den
in ein kleines Köpfchen zusammengedrängten Kelchen wenig sichtbar
ist. Bemerkenswert ist auch, dass die neue Art gegenüber dem fast
stengellosen A. melanodon Boiss. ziemlich lange (bis 12 em.) nieder-
liegende Stengel bildet, trotz der äusserst exponierten Lage, in welcher
ich die Pfianze fast als letzte und einzige auf dem von endlosen Schnee-
feldern umgebenen Geröllhalden am Aufstieg zum Berir (eines Neben-
gipfel des 4800 m. hohen Soleiman) antraf. Anderwärts ist mir die Art
nicht wieder begegnet. — Das Vexillum von A. melanodon Boiss. misst
ferner etwa 12 mm (nicht 9 mm.), und A. tenuiscapus Freyn et Bornm.,
eine Art, die ich auf der höchsten Erhebung im Südosten Persiens (auf
dem Kuh-Häsar bei 39-4000 ın. Höhe) entdeckte (vergl. Bull. de l’Herb.
Boiss. tom. V. 590-591; 1897), besitzt weit grössere, 15-16 mm. lange,
anders gefärbte, violette Blüten und sehr kurze Kelchzähne. — Aehn-
lichkeit liegt auch wohl mit dem zentralasiatischen A. Schugnanicus
B. Fedtsch. vor, von welchem ich ein Exemplar aus der Hand des Autors
besitze; diese Art besitzt aber sehr verkürzte Kelche und wird des-
halb, wenn auch als fraglich, zur Sektion Poliothrix gestellt; über
letztgenannte Art vergl. B. Feldtschenko, Mat. flor. Schugn., p. 15.
Petersb. 1902.
(84) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 755
Astragalus (XX. Malacothrix) pulchellus Boiss. —
Boiss. Fl. Or. I, 262.
Ad basin meridionalem montis Charsan prope Mesrä et Agababa,
14-1500 m. s. m. (13. V.; c. flor. et fruct. ; n. 6719).
Astragalus (XX. Malacothrix) senilis Bornm. spec. nov.
stipulis late oblongo-triangularibus ex proxima affinitate A. pulchelli
Boiss. differt : indumento stupposo sericeo-argenteo, foliolis paucijugatis
(6-8-jugis), racemis (fructiferis) densis, leguminibus latioribus subinflatis
(10 mm. latis) ovato-oblongis in acumen uneinatum abrupte attenuatis,
28 mm. longis, longissime patentim albo-pilosis; flores desunt, an var.
præcedentis sed tota planta argyrea. — Tab. nostra 8. Fig. I.
Inter Rescht et Kaswin, in trajectu Charsan, in summo montis 2000 m.
sem (la Ve; feuet.;.n. 6729).
® Astragalus (XX. Malacothrix) Beckii Bornm. spec. nov.
— G. v. Beck, in Stapf Polak. Exp. IL, 65 sub A. (Zuhypoglottis) viciæ-
folius DC. — Buhse, Liste n. 372.
- Sefidrud, in declivitatibus supra Rudbar, 5-600 m. s. m. (7. V.; fl. et
fr.; n. 6770); Elburs oceid., in ditione fontium fluvii Keredsch, in jugo
alpino Kendevan 3000 m. s. m. (23. VI. fruct.; n. 6784). — Tab. nostra
8. Fig. II, a. b.
Astragalus (XXV. Tapinodes) rimarum Bornm. spec. nov.
Species sedis subincertæ indumento simpliei basifixo, floribus longius-
eule pedicellatis, foliis imparipinnatis, stipulis inter se liberis, calyce
breviter campanulato, legumine sessili ventre carinato et dorso suleato
sectioni « Tapinodes » adnumeranda; haud dissimilis habitu Astragalo
depresso L., sed in omnibus partibus plus duplo minor, caudiculis
multo tenuioribus subfiliformibus, legumine hirsuto (nec glabro), cete-
rum planta diversissima aliena: — Perennis, e radice rimis et fissuris
rupium immersa caudieulis tenuibus filiformibus multiceps cespitosus,
subacaulis vel breviter caulescens, adpresse albo-pilosus incanescens;
caulibus procumbentibus vel declinatis; stipulis parvis, inferioribus
membranaceis triangulari-ovatis, superioribus angustioribus hispido-
pilosis vel ciliatis ; folsis 3-5 em. longis, longiuscule-pedunculatis, remote
4-6-jugis; foliolıs minutis, elliptieis, obtusis vel retusis (forma et indu-
mento A. megalodontis Boiss. et A. atrieapilli Bornm. sectionis « Mala-
cothrix » simillimis); pedunculis axillaribus, brevissimis (5-12 mm.
longis) vel subnullis; racemo brevi perpaupero, floribus 2-4 longiuseule
pedicellatis composito, quam petiolus multo breviore; calyce campanu-
lato, 7-8 mm. longo; dentibus tubo subæquilongis vel sublongioribus,
linearibus vel subulatis, pilis longis albis nigris sparse intermixtis
756 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e si.) 1908 (85)
patule hispido-pilosis; floribus (defloratis) calycem paulo vel vix supe-
rantibus, albidis; legumine (maturo) adpresse albo-piloso, calyeis dentes
vix æquante, 8 mm. longo, 3-3,5 mm. lato, reetiusculo, non stipitato,
apice subobtuso vel abrupte cuspidato-mueronato, ventre carinato, dorso
anguste sulcato. — Tab. nostra 9. Fig. IT.
Elburs oceidentalis: in montibus alpium inter Asadbar et Gerab, in
jugo Gerdene Bary in fissuris et rimis rupium verticalium ad loeum
dietum « Assalek » in consortio Potentillæ eryptophile Bornm. spec.
nov., Veronicæ leucanthæ Bornm. spec. nov. et Pyrethri Kotschyi
Boiss. ; alt. 2900 m. s. m. (1. VIT; flor. et fr.; n. 6856).
Die kleine sehr unscheinliche Art traf ich nur an dieser einzigen
Stelle an, wo sie sich tief in in den engen Felsritzen senkrechter Wände
in ziemlicher Anzahl vorfand, doch nur mit grosser Mühe zu erlangen
war. Einer anderen als der in der Flora Orientalis nur in
einer Spezies auftretenen Sektion Tapinodes dürfte sie kaum einzu-
reihen sein.
# Astragalus (XXX Theiochrus) Ispahanicus Boiss. — Boiss. Fl.
Or. II, 270.
Prope Teheran leg. Bunge sec. Boiss. I. e.; fehlt in Buhse’s Liste.
Astragalus (XXXIII. Christiania) Caraganæ F. et M. — Boiss. Fl.
Or. I, 272.
In planitie inter Mesrä et Agababa ditionis urbis Kaswin, 14-1500 m.
Sim (133 V. Nor. : n. 6285).
* Astragalus (XXXIII. Christiania) retamocarpus Boiss. et Hoh. —
Boiss. Fl. Or. I, 277.
In deelivitatibus montis Demawend supra Pelur et Ask. ; 22-2300 m.
sam. (19. VIT; ir En 6728).
# Astragalus (XXXIV. Erionotus) pellitus Bge. — Boiss. Fl. Or.
1279:
Teheran, in montosis.
Diese Art wurde schon von Kotschy bei Teheran gesammelt, ist aber
in Buhse’s Liste nicht verzeichnet; ich erhielt im J. 1892 in Teheran
ein Herbarexemplar dieser Art, welches am Fusse der Schimranberge
eingesammelt war.
Astragalus (XXXV. Myobroma) macropelmatus Bge. — Boiss. Fl.
Or. IT, 281.
In desertis inter Kaswin et Teheran, prope pagum Hesarek et Husch-
kerabad, ec. 1300 m.; (21. V.; n. 6267).
Astragalus (XXXV. Myobroma) Urmiensis Bge. — Boiss. Fl. Or.
II, 283.
Ber u
Br.
{86) 93. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 757
Inter Rescht et Kaswin, ad radices montium Charsan, prope pagum
Mesrä et Agababa haud raro, 14-1600 m. s. m. (13. V.; n. 6763);
Kaswin, in collibus septentrionalibus, 1350 m. s. m. (16. V.; n. 6764).
Astragalus (XXXV. Myobroma) heterochrous Bornm.
spee. nov. in Mitt. d. Thür. bot. Ver., n. Folge, XVIII, 46 (nomen solum).
Perennis, e caudiculis subterraneis elongatis longe repentibus fragi-
libus nudis acaulis, patule hirsutus; stipulis eiliosis, amplis, oblongis,
hyaline membranaceis, albis; foliis cireumseriptione ovato-oblongis
(2,5 em. longis, 1,5-2 em. latis) subæquilonge petiolatis; foliolis 7-9-
jugis, arcte et imbricatim contiguis, complicatis, oblongo-elliptieis,
obtusis, infimis et supremis sensim deminutis, utrinque (!) subtus vero
magis pilosis; pedunculis 3-5-Horis (!), petiolo plerumque brevioribus ;
bracteis hyalinis, linearibus, pilosis, pedicello 3-4 mm. longo sub-
longioribus; calyce purpurascente, 10-12 mm. longo, 5 mm. lato, patule
albo-hirsuto, dentibus anguste linearibus tubo duplo brevioribus;
cerolla ealycem duplo superante, 17 (-12) mm. longa, viva pallide ochro-
leuca demum (et in exsiccatis) mox purpurascente; vexilli lamina
(explanata) 8 mm. lata, recurvata, apice retusa; alis porrectis, apicem
versus attenuatis, quam carina 3 mm. longioribus, subacutis ; legumine
(anni præteriti unicum adest!) hirsuto, subsessili, compresso, 10 X 15
mm. lato et longo; seminibus pallide brunneis, punetulato-marmoratis,
.8,5 X 5 mm. latis et longis. — Tabula nostra 9. Fig. II.
Elburs oceidentalis, in frigidis alpinis « Häsartschal » montis Tachti-
Soleiman, in glareosis, 4100 m. s. m. (29. VL; n. 6766).
Nah verwandt mit A. monanthemus Boiss. Fl. Or. IT, 284 (mit welchem
A. heterochrous Bornm. die eigentümliche, durch die gedrängtstehenden
Fiederblättehen an die Arten der Sektion Dasyphyllium erinnernde
Blattgestalt gemein hat) unterscheidet sich die neue Art vor allem
durch die nicht 1-, sondern 4-5-blütigen Traubenstiele und durch die
nicht kahle, sondern behaarte Blattoberseite. Eine ähnliche Blattgestalt
zeigt ferner der affghanisch-beludschistanische A. purpurascens Bge. ;
allein dieser hat doppelt so viele Fiederpaare. Der nächste der Gruppe,
A. concinnus, Bth., ebenfalls nur als Beludschistan bekannt, ist wie-
derum kahl und hat selbst kahle Kelche. Als letzter ist schliesslich der
von mir in Süd-Persien entdeckte A. rufescens Freyn (Bull. de !’Herb.
Boiss. VI. 981, 1895') = A. variegatus Freyn et Bornm. (CN 592:
1 A. rufescens Freyn sammelte ich nur am Kuhi-Nasr bei Kermann (exsice.
n. 3768) und ebenda am Kuhi-Dschupar (exsiec. n. 3769) in hochalpiner Lage,
32-3600 m. s. m.; nach dieser Pflanze ist die Diagnose entworfen. Was Freyn
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 1905. 51
798 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2we SÉR.). 1905 (87)
non Franchet?) anzuführen, der aber eine linear-oblonge Blattgestalt,
zahlreichere, nicht gedrängt stehende Fiederpaare und kurze Kelch-
zipfel besitzt und dem A. heterochrous Bornm. gänzlich unähnlich ist.
Zu berücksichtigen ist, dass die neue Art blattoberseits ziemlich stark
behaart ist, wenigstens zur Blütezeit, und man so leicht geneigt sein
könnte, sie neben A. nummularius DC. zu stellen. Da nahe Verwandt-
schaft zu A. monanthemus Boiss. ganz offen zu Tage tritt, wäre eine
andere Platzierung durchaus unnatürlich und ist daher zu verwerfen.
Astragalus (XXXV. Myobroma) modestus Boiss. — Boiss. Fl. Or.
II, 286.
Jugi Elbursensis in regione subalpina et alpina montis Demawend ;
9500 et 3600 m. s. m. (17. VIL.: n. 6774b et 6731).
Astragalus (XXXV. Myobroma) remotijugus Boiss. — Boiss. FI. Or.
II. 286.
Elburs occid.; in declivibus herbidis saxosis alpium Schimran
inter Ferasad et Imamsade Davud, 1800-2000 m. s. m. (29. V.; n. 6783);
in vallibus prope Scheheristanek, 22-2400 m. s. m. (3. VL ; n. 6781); in
valle Lur, prope Meidan et Getschesär, 20-2200 m. s. m. (18. VL;
n. 6782); ziemlich häufig in der ganzen Alpenkette, eine der augen-
fälligsten Arten.
Astragalus (XXXV. Myobroma) Kaswinensis Bornm.
spec. nov.
Von der mit diesem Namen belegten Pflanze traf ich nur Frucht-
exemplare ohne Blüte vor; es sei daher nur auf die Unterschiede der
nächst verwandten Arten hingewiesen. Zweifelsohne gehört die neue
Art der Sektion Myobroma an und zwar nach Boiss. fl. Or. II, 280
folgender Gruppe:
Biloculares; stylus apice glaber; legumen sessile vel subsessile; folia
secus rhachidem + dissita; foliola in pagina inferiore + hirsuta.
Species nova foliis 5- (rarius 4- vel 6-) jugis majusculis late ovato-
später (i. J. 1898) noch hinzugezogen hat, gelegentlich der Namensänderung, ist
eine spezifisch total verschiedene Pflanze der heissen steinigen Hochebenen
(Bornm. n. 3756, 3757, 3758) und zwar der durch die kleinen rundlichen ver-
kehrt-herzförmigen Blättchen in allen Formen leicht kenntliche A. Ischredensis
Bge., dem übrigens eine natürliche (!) Verwandtschaft mit A. gypsaceus Bge. und
A. Urmiensis Bge. nicht abzusprechen ist, aber dem A. monanthemus und
A. rufescens Freyn ziemlich fern steht.
2 Eine der Sektion Xiphidium angehörende Art Turkestans.
(88) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 759
oblongis (nee 6-11- vel 20-25-jugis) cum A. angustifloro C. Koch et
A. fabaceo M. B. tantum (foliis 6-8-jugis notatis) comparanda est:
Ab A. angustifloro C. Koch differt foliis 5- (nee 6-8-)jugis, legumini-
bus glaberrimis cum mucrone uncinato 40-50 mm. longis et 11-14 mm.
latis (nec patule hirsutis vel glabratis, 30-35 mm. longis et 6 mm.
latis).
Ab À. fabaceo M. B. maxime affini diversus est foliis 5-(non 6-8-)
jugis breviuseule patentim pilosis glabriuseulis (non undique longissime
villosis), floribus brevissime pedunculatis subexscapis (non racemis
5-7-floris pedunculo petiolos subæquantibus), legumine (glabro et sub-
æquilongo ut in A. fabaceo M. B.) multo latiore 11-14 (non 7) mm. lato.
Derselben Gruppe gehört auch A. gypsaceus Beck (Stapf, Bot. Ergebn.
d. Polak. Exped. II, 66; 1886) an, eine Art, welcher ebenfalls 4-6-paarige
Blätter eigen sind und deren Fruchtform völlig unbekannt ist. Ein im
Herbar. Hausknecht befindliches Originalexemplar der Beck-Pichler-
schen Pflanze von den Karaghanbergen bei Hamadan und damit über-
einstimmende Exemplare, welche Strauss ebenfalls im westlichen
(Persien gesammelt hat nur blühend und ohne Früchte) stellen eine
von A. Kaswinensis Bornm. total verschiedene, auch sonst nicht ver-
wandte Pfianze dar, welche mit Ausschluss der kahlen Blattoberseite
„undique patule et copiose albo-hirta vel stricto-pilosa“ zu nennen ist
und deren elliptische Fiederblätter nicht halb so gross als bei
A. Kaswinensis Bornm. sind.
Die neue Art ist also trotz mangelnder Blüten vor allen Arten der
Gruppe vorzüglich gekennzeichnet durch die geringe Zahl (5) der
breit-eiförmigen, an beiden Enden abgerundeten, oberseits kahlen,
unterseits an dem Mittelnerv stark, sonst wenig und ziemlich kurzbe-
haarten, einander abgerückten Fiederblättchen von etwa 25 X 15 mm.
Länge und Breite, mit verkahlender nur am unteren Stiele abstehend
behaarter Rhachis, welche, einschliesslich Stiel, 15-18 cm. Länge hat.
Die etwa 5-7 Blüten (resp. Hülsen) tragenden Traubenstiele werden
weit überragt von derben Blattstielen, sind sehr verkürzt, daher die
Blüten (bezw. Früchte) fast grundständig. Die über 3 cm. grossen und
ein Drittel so breiten Hülsen sind völlig kahl, sitzend, dreikantig (dorso
obscure sulcato ventre carinato), verjüngen sich ziemlich plötzlich in
eine übergebogene hackige Spitze, dem der kahle Griffel anhaftet. Der
Kelch, an den vorliegenden Exemplaren von der reifen Frucht ge-
sprengt und längst abgetrocknet, lässt am Tubus eine spärliche und an
den sehr kurzen etwa 2 mm. langen Kelchzipfeln eine reichere zottige
760 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (89)
Behaarung erkennen; er ist etwa 15 mm. lang. Die grünlichen reifen
Samen messen 4-5 mm. in der Länge und 3-4 mm. in der Breite.
Inter Kaswin et Teheran, in planitie lapidosa prope pagum Hesarek,
€. 1500:.m: s. m! 22V. zn: 6265).
Astragalus (XXXV. Myobroma) ægobromus Boiss. et
Hoh. — Boiss. Fl. Or. IT, 295.
Species valde variabilis nune foliis hispidulis nune subglabris nune
glaberrimis; caulibus subnullis vel (f. vegetior) ascendentibus, racemis
subsessilibus vel conspicue (rarius 10 em. longe) peduneulatis, foliis
obtusis vel acutis magnitudine valde variantibus; leguminibus glabris,
in forma alpina habitu A. modesti Boiss. duplo quam in typo minoribus;
stylo semper sub stigmate barbulato!
a. glaber.
Kaswin, in ruderatis, in vallis urbis et vinetis vulgatissimus, 1280-
1400 m. s. m. (12-19. V.; n. 6772, flor.; n. 6672 f. caulescens, vegeta
robusta caulibus 15-20 em. altis, peduneulis 4-8 em. longis). — Elburs
oce., in regione subalpina in convallibus prope Scheheristanek, 2200 m.
s.m.; (1. VI; n. 6735, c. flor. et fruct.); in valle Lur, prope Getschesär,
2200/m° sm. (21. VI: n..6732.e. fruct.).
f. alpina, minor.
Elburs oce., alpium Schimran in jugo Lädd, 3100 m. s. m., ad nives
(30. V.; flor.; n. 6734); prope Getschesär vallis Lur, 2200 m. s. m. (18.
VI.; fruct.; n. 6773); ditionis Asadbar in jugo inter Asadbar et
Getschesär, 25-2600 m. s. m. (18. VI.; flor. n. 6732); ibidem in jugo
Kendevan, ad nives, 3000 m. s. m. (23. VI.; flor. n. 6736); ibidem in
jugo Gerdene Bary.
8. hirtus Boiss. I. c.
Kaswin, in incultis, 1300 m. s. m. (19. V., flor. n. 6771); prope Aga-
baba 13-1400 m. s. m. (14. V.; flor.; n. 6741); in latere septentrionale
jugi Charsan, 13-1400 m. s. m. (13. V.; flor.; n. 6740).
Diese Exemplare stimmen mit der von Pichler bei Hamadan ge-
sammelten von G. v. Beck als A. Derbendicus Bge. bestimmten Pflanze
vorzüglich überein.
x. longiscapus Bornm. var. nov., subacaulis peduneulis elon-
gatis sæpissime 15-20 cm. longis, racemis densiuseulis (foliis glabris).
Elburs oceid., ad basin alpium Totschal vallis Scheheristanek (am
verfallenen Jagdschloss des Schah in Menge an steinigen kräuterreichen
Abhangen), c722500m. sm. (5. NT: flor.; n.6737, 13. Vi-sairuer
n. 6738).
(90) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 761
Astragalus (XXXV. Myobroma) Samamensis Boiss. et Buhse. —
Boiss. Fl. Or. II, 296. — Buhse, Aufz. 68.
In valle fluvii Sefidrud copiose in rupestribus aridis inter Kudum
et Rustamabad, 200 m. s. m. (2. V.; flor. et fruct.; n. 6744) ; in montibus
supra pagum Rudbar raro, e. 500 m. s. m. (7. V.; flor.; n. 6743); Elburs
oceid., in valle Talkan (Talagon), prope pagum Gattadeh 2300 m. s. m.
(1. VIL; fruct. mat. ; n. 6745).
Die Pflanze vom letztgenannten subalpinen Standort stimmt mit den
Exemplaren von Rudbar durchaus überein (Hülsen langzottig behaart).
Astragalus (XXXV. Myobroma) Seidlitzii Bge. — Boiss.
Fl. Or. II, 296.
In declivitatibus saxosis inferioribus montis Demawend supra Pelur
et Ask, 22-2300 m. s. m., in consortio À. retamocarpi Boiss. et Hoh. (15.
VIL.; fruct.; n. 6747).
Die Art ist an den sehr kleinen Blättchen der zahlreichen Fieder-
paare und der dichten, grauen, abstehenden Behaarung leicht zu
erkennen.
Neu für das Gebiet.
Bemerkung: A. declinatus Willd. (Buhse, Aufz. 295) mit zottig-
behaarten Früchten wird in Boiss. fl. Or., obwohl von Buhse aus dem
Gebiet angeführt, übergangen. Mir selbst ist diese Art nicht begegnet.
Ferner ist darauf aufmerksam zu machen, dass Pichler zwischen Kudum
(nicht Kudrun!) und Rustamabad, also an der gleichen Stelle, wo ich
A. Samamensis Boiss. et Buhse antraf, einen Astragalus sammelte, den
G. v. Beck in Polak. Exp. II, 67 als À. Talyschensis Bge. anführt und
der gleichen Verwandtschaft angehört, sonst aber in Gilan noch nicht
beobachtet war. Die Bestimmung wäre nachzuprüfen. Die Blätter
meiner Pflanze sind oberseits kahl (nicht wie bei A. Talyschensis Bge.
beiderseits behaart) und entstammen der von Boissier und Buhse an-
geführten Lokalität des A. Samamensis Boiss. et Buhse.
* Astragalus (XXXV. Myobroma) chrysanthus Boiss. et Hoh. — Boiss.
131.01. I], 298:
Elburs oceid.; in regione alpina montium Totschal (Schimran)
eopiose, 27-3100.m. Ss. m. (ll NT tlor.; m. 6277: 8. VII; fruet.n.
6775); in valle Dosderre, 2400 m. s. m. (13. VI.; fl. et fr.; n. 6776); in
jugo Lädd, 30-3100 m. s. m. (4. VI. flor.; n. 6778). — In alpibus ditionis
fontium fluvii Keredsch, in jugo Kendevan, 3000 m. s. m. (23. VL;
fruct.; n. 6779); in Jugo inter pagum Asadbar et Getschesär 2609 m.
sm. (NI for; mn 6180)
762 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (91)
Diese Art war bisher nur von Paskale bekannt, ist aber im Gebiet
weit verbreitet. Die Blüten sind goldgelb, werden aber beim Trocknen
sofort schwärzlich.
Astragalus (XXXVIII. Acanthophace) macrosemius Boiss. — Boiss.
Or TP 311:
Elburs occid., in frigidis alpium Tachti-Soleiman, prope Piastschal
et ad nives prope Häsartschal (loc. class.) 35-4100 m. s. m. (29. VL;
flor.; n. 6921); in alpibus Totschal, in cacumine montium 30-3800 m.
s. m. (4. VI, 11. VL, 8. VIL ; n. 6918, 6919, 6920).
Kotschy hatte diese auf den höchsten Kämmen der Totschalalpen
häufige Art völlig übersehen. Blütenfarbe reinweiss.
* Astragalus (XXXVIII. Acanthophace) jodotropis Boiss. — Boiss.
EI2Or21E2319°
Elburs oceid., in summis jugis alpium Totschal in consortio præce-
dentis, 3750 m. s. m. (8. VIL.; flor.; n. 6916); ditionis Getschesär in jugo
Kendevan ad nives, 30-3100 m. s. m. (23. VI.; flor.; n. 6917; prope
pagum Asadbar, 2500 m. s. m. (loc. elass.; observ.!); in declivitatibus
alpium Tachti-Soleiman, inter Dschoistan et Piastschal ad locum « Haki»
dietum, 28-3000 m. s. m. (28. VI.; flor.; n. 6915). — Montis Demawend
in regione alpina copiose; 3500 m. s. m. (16. VI. ; flor.; n. 6895).
Diese Art bildet sehr ansehnliche ganz flache holzige Rasen
(Sträucher) mit schön-violetten Blüten, war bisher nur von Asadbar
bekannt, ist aber in den höchsten Regionen weit verbreitet.
# Astragalus (XXXVIII. Acanthophace) ochrochiorus Boiss. et Hoh.
— Boiss. Fl. Or. I, 315.
In regione alpina montis Demawend (loe. elass.), 3000 m. s. m. haud
raro (17. VIL; flor.; n. 6890). — In reg. alpina montis Kuhi-Junesar
(inter vallem Lar et vallem fluvii Dschadsche-rud siti), 3000 m. s. m.
(12. VII; flor.; n. 6891). — Elburs oceid., in latere boreali alpium
Totschal supra Ahar, 2300 m. s. m. (10. VI.; flor.; n. 6892); in jugo
alpino Kendevan ditionis fontium fluvii Keredsch (Lur) 3000 m. s. m.
(23. VI.; flor.; n. 6894); in trajectu Gerdene Bary ditionis pagi Asadbar
(inter vallem Lur et Talkan) 30-3100 m. s. m. (26. VI. ; flor.; n. 6893).
Auch diese meist fusshohe Sträucher bildende leicht kenntliche Art,
die bisher nur vom Demawend (Lar) bekannt war, ist im ganzen Gebirge
verbreitet. Blätter auffallend grün gefärbt, Blüten rot.
Astragalus (XL. Platonychium) mesoleios Boiss. ? — Boiss. Fl. Or.
11,-321.
In desertis ad oppidum Demawend, 2300 m. s. m. (20. VII; flor.;
n. 6913).
(92) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 763
Astragalus (XLI. Adiaspastus) aureus Wild. 8. chromolepis Boiss. —
Boiss. Fl. Or. IL, 331.
Elburs oceid., alpes Tachti-Soleiman, ad locum, «Haki» dietum
3000 m. s. m. (28. VI.; flor.; n. 6905). Elburs oce., in regione alpina
jugi Totschal, 3500 m. s. m. (7. VIL; n. 6910); in jugo Kendevan
ditionis pagi Asadbar, 3000 m. s. m. (23. VI.; n. 6908); ibidem, in jugo
Gerdene Bary (inter vallem Lur et vallem Talkan), 28-3000 m. s. m.
(26. VI.; flor.; n. 6909).
# Astragalus (XLIII. Stenonychium) floccosum Boiss. — Boiss. Fl.
0r:211,334.
Kaswin, in desertis prope Kislak, 1300 m. s. m. (20. V.; n. 6902);
nondum florens sed e loco Bungeano et cum speeimine a Th. Pichler
prope Tschitschian leeto congruens.
Fehlt in Buhse’s Liste obwohl schon durch Bunge aus dem Gebiet
bekannt.
Astragalus (XLIII. Stenonychium) Caspius M. B. — Boiss. Fl. Or.
II, 334.
Baku, in collibus aridis meridionalibus (19. IV.; nondum florens).
® Astragalus (XLIII. Stenonychium) erinaceus F. et M.? — Boiss.
Fl. Or. II, 337. — Lipsky, pl. Ghilan., A. H. Petrop. XIII, 224.
In valle Sefidrud, inter Rudbar et Rustamabad (n. 6899), in montibus
supra Rudbar, 3-400 m. s. m. (6. V.; n. 6900); prope Mendschil, 400 m.
s.m. (10. V.; n. 6901); omnes nondum florentes. — Elburs oceid., in valle
Lur in collibus prope Getschesär copiose, 2200 m. s. m. (18. VL;
n. 6903, 6904, 6905); sæpe Pilostylem nutriens; ut videtur species
variabilis.
Astragalus (XLIII. Stenonychium) Ghilanicus Fisch. ? — Boiss. Fl.
Or-1E 337
Elburs oceid., in valle Lur in declivitatibus saxosis ad fluvium
Keredsch prope Meidan et Getschesär, 2200 m. s. m. (18. et 21. VL;
flor.; n. 6911 et 6911 b); in montibus inter alpes Totschal et Demawend,
ad pagum Saigan ; c. 2200 m. s. m. (12. VIT. ; flor.; n. 6912).
Astragalus (XLIV. Rhacophorus) Totschalensis Bornm. spec. nov.
Fruticulosus humilis; ramis brevibus, crassis, depressis, spinis 6-8 cm.
longis armatis, horridis; stipulis ovatis, petiolo adnatis, parte libera
breviter triangulari cuspidatis, dorso glabris, margine ciliatis; foliis
7-14 cm. longis, tomentoso-canis, foliolis 5-6 (-7)-jugis, planis, ovato-
ellipticis, brevissime spinulosis; axillis 5-7 floris, ad basin ramorum in
capitulum sphærieum magnitudine nucis majorem (4-5 em. latum)
764 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2we séR.). 1905 (93)
confertis; bracteis tenuiter linearibus, basi subulata glabra a medio vel
tertia parte inferiore sursum albo-villosissimis, calycem subæquantibus ;
calyce patule et longe villoso, mox usque ad basin (villosam) fissili (tubo
brevissimo), 12-13 mm. (6 lin.) longo; vexilli ad 20 mm. (9 lin.) longi
lamina violacea basi triangulari-aurieulata, ungui subæquilonga; legu-
mine juvenali subsericeo-adpressevilloso. .
Elburs oceid., ad basin septentrionalem alpium Totschal in valle
Scheheristanek raro, €. 2250 m. s. m. (7. VI.; n. 6898).
Diese mir nur an einer einzigen Stelle (an genannter Oertlichkeit am
Weg vom Jagdschloss des Schah nach Scheheristanek, rechts vom Fluss)
in wenigen Sträuchern begegnete prächtige Traganthart, ist am
nächsten mit A. stenolepis Fisch. (Boiss. fl. Or. II, 346) verwandt, von
welchem sie sich (nach Beschreibung) durch eine Reihe von Merkmalen
nicht unwesentlich unterscheidet: Blätter 5-6 (nicht 6-8)-paarig, Stipel
auf dem Rücken kahl, kurz zugespitzt (nicht behaart und triangulär-
lanzettlich), Kelch 12 (nicht 18) mm. lang, Fahne 20 (nicht 22) mm.
lang. — Vielleicht ist die Pflanze als Unterart von À. stenolepis Fisch.,
mit welcher sie in vielen Stücken übereinzustimmen scheint, zu be-
trachten, doch wird dies nur durch Vergleich mit Originalexemplaren
festzustellen sein. Die nächst verwandte Art dürfte A. globiflorus Boiss.
sein, die aber schon durch die Kleinheit der stärker bedornten Blättchen,
in je 3-4 Blattpaaren angeordnet, und durch die viel kürzere Rhachis
und demzufolge nur zollgrosse Dornen auch habituell verschieden ist.
# Astragalus (XLIV. Rhacophorus) Talagonicus Boiss. — Boiss. Fl.
Or 350
In valle Talkan (Talagon) jugi Elbursensis oceid. prope Gattadeh (loc.
-class.), €. 2300 m. s. m. (27. VL.; flor.; n. 6896); in valle Lur prope
Getschesär, 2200 m. s. m. (4. VIL.; flor.; n. 6897).
# Astragalus (XLVIII. Hymenostegis) rubriflorus Bge. — Boiss. Fl.
Or MH579; :
Elburs oce., in subalpinis et alpinis in parte superiore vallis Talkan
(Talagon) supra Gerab in loco Serdderre dieto, 27-2900 m. s. m. (26.
-VI.; flor.; n. 6873); ibidem in jugo Gerdene-Bary ditionis Asadbar,
-3000 m. (26. VI.; n. 6872, f. alpina breviscapa); inter Dschoistan et
Häsartschal, in loco « Haki » dieto, 3000 m. s. m. (28. VI.; n. 68735,
eadem forma breviscapa alpina ut videtur nondum evoluta). — Alpes
Totschal, in regione subalpina in latere septentrionali, 2400 m. s. m.
(oberhalb des Jagdschlosses; 11. V.; flor.; n. 6871); in valle superiore
fluvii Dschadsche-rud, 1800 m. s. m. (11. VIL.; flor.; n. 6871).
©t
(94) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 76
* Astragalus (XLVIII. Hymenostegis) bounophilus Boiss. — Boiss.
1802. 11, 381.
Demawend, in regione alpina; e. 2600 m. s. m. (17. VII; n. 67867).
Diese Art, von Kotschy am Fusse des Demawend entdeckt, fehlt in
Buhse’s Liste.
# Astragalus (XLVIII. Hymenostegis) sciureus Boiss. et Hoh. —
Boiss. fl. Or. II, 383.
Elburs oceid., in valle Talkan (Talagon) ad pagum Gattadeh (loc.
class.) et inter Gattadeh et Gerab ; 2300 m. s. m. (27. VI, flor.; n. 6879 f.
typiea spieis valde elongatis 23 em. usque longis sæpius laxis; — n. 6880
f. densa, spieis strietis ad 15 cm. longis); prope Dschoistan in declivi-
tatibus montium, 2100 m. s. m. (27. VI.; n. 6876); in convallibus ejus-
dem distrietus prope pagum Mehran, 2400 m. s. m. (27. VIL ; n. 6877)
et prope pagum Deda, 2350 m. s. m. (1. VIL ; n. 6878).
ß. subsessilis Bornm. (var. nov.); spieis erassis subsessilibus;
ut videtur forma tantum aprica planitiei aridæ.
In aridis aprieis lapidosis planitiei Saudsch-bulag inter Agababa et
Kaswin ; 13-1400 m. s. m. (13. V n. 874.
Dieselbe Form sammelte Strauss in den Bergen bei Hamadan (=
A. dietyoneurus Hauskn. herb). Auch ich würde kaum die Pflanze als
eine Form des A. seiureus erkannt haben, wenn die Blätter, Stengel-
teile, Bedornung, netzigen Stipulæ etc. nicht auf’s Genaueste mit ge-
nannter Art übereinstimmten.
® Astragalus (XLVIII. Hymenostegis) lagurus Willd. — Boiss. fl.
Or. IL 384.
Elburs oce.; in vallibus subalpinis planta vulgata : in valle Lur prope
Getschesär, 2200 m. s. m. (20. VI. et 4. VIL; n. 6887, 68875, 6888,
6889; 3. VII; n. 6886 = ß. brachypodus Boiss.). — In valle Talkan ad
pagum Gattadeh, 2300 m. s. m. (26. VI.; n. 6881, 6882, 6883); ibidem
ad pagum Gerab, 2350 m. s. m. (26. VI.; n. 6883) et Deda (1. VII.;
n. 6885). — In latere boreali alpium Totschal in valle superiore fluvii
Dschadsche-rud, prope Schekerabad, 21-2200 m. s. m. (10. VII. ; n, 6884).
Die meisten Exemplare dieser im Gebiet häufigen Art weichen von
der typischen Form («. genuina: indumento adpresse sericeo-argyreo)
durch abstehende weiche Behaarung ab und sind als £. villosa
Bornm. zu bezeichnen, ausserdem ist die Bekleidung der Bracteen eine
viel schwächere als bei der armenischen Pflanze. — Vermutlich ist auch
dieser Art eine Pflanze zuzuzählen, die ich in der unteren Region des
Demawend oberhalb Rene und Pelur bei 2300 m. Höhe häufig antraf
766 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (95)
und als A. Persicus F. et M. unter N° 6868 ausgab; sie weicht von der
im Gebirge häufigen Form des A. lagurus W. durch sehr verkürzte,
dicht- und weich-behaarte Bracteen ab. Der Blütenstand ähnelt daher
sehr dem des A. rubriflorus Bge., doch ist in den vegetativen Teilen
kaum ein Unterschied von A. lagurus W. bemerkbar. A. Persicus Boiss.
kommt nach Kotschy ebenfalls am Demawend vor.
** Astragalus (LII. Poterium) glaucacanthus Fisch. —
Boiss. fl. Or. II, 393.
In desertis inter Kaswin et Teheran, prope Kislak; ce. 1300 m. s. m.
(21. V.; fruct.; n. 6746). — Neu für das Gebiet.
Bemerkung: Buhse (Liste, p. 12, n. 415) führt irrtümlich A. brachy-
cladus Boiss. aus dem Elburs an mit der Fundangabe ,,Lar“. Diese
Art ist eine südpersische, nur von Lar in Laristan bekannte Pflanze,
die Aucher i. J. 1838 dort aufgefunden hatte. Diese Art ist also aus der
Flora Nordpersiens zu streichen.
* Astragalus (LIII. Megalocystis) submitis Boiss. et Hoh. — Boiss.
fl. Or. I, 397. — Buhse, Aufz. 66.
Elburs oceid., in vallibus subalpinis montium Totschal, abunde prope
Scheheristanek, 2200 m. s. m. (5. VI; flor.; n. 6807. — 7. VIL fruet.;
n. 6809); in valle Lur, prope Meidan et Getschesär, 20-2200 m. s. m.:
(18. VIL.; flor.: n. 6806); supra Ferasad, 1800 m. s. m. (29. V.; flor.;
n. 6808).
Astragalus (LIII. Megalocystis) Raswendicus Hausskn.
et Bornm. spec. nov.
Suffrutescens, subacaulis, multiceps, cæspites latos depressos formans,
tota planta adpresse sericeo-canescens vel rarius patule villosa;
caudicibus brevibus, petiolis vetustis persistentibus 5-10 em. longis
tenuibus sæpius innocuis armatis; stipulis eiliatis, ovatis, valde ner-
vosis, parte libera lanceolatis; foliolis 20-30-jugis, minimis (1 X 1,5 vel
1,5 X 3, rarius 2,5 X 4 mm.), ovatis, complicatis, mucronulatis, omnibus
conformibus apicem versus folii vix decrescentibus ; scapis folia æquan-
tibus (10-15 em. longis) vel superantibus, tenuibus, erectis vel eurvato-
ascendentibus vel (ad marginem cæspitis) declinatis ; racemo denso
oblongo vel breviter cylindrico, 10-20-floro; bracteolis brevissimis,
minutissimis (quam foliola folii brevioribus) sæpius nigro-hirtis; calyce
pilis mollibus albis et nigris patule villoso, florifero cylindrico 9-11
mm. longo et 4-6 mm. lato, mox valde accrescente inflato-globoso,
12-13 longo et 13-14 lato (rarius 19 mm. longo), fructifero sparse
villoso glabrescente valde reticulatim nervoso, dentibus brevibus
(95) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 767
triangulari-lanceolatis tubo multoties (5-7 plo) brevioribus; floribus
majusculis sub anthesi longe exsertis, calyce subduplo longioribus; vexilli
29-33 em. longi lamina (nec non carinæ parte apicali) amæne violaceo-
purpurea et intensius striata, demum calyce acereto vix tertia tantum
parte longiore, versus basin no» auriculatam in unguem pallidiorem
angustata; legumine subsessili demum subpatule villoso.
a) genuinus, floribus majusculis 29-33 millimetrieis; in regione
subalpina et alpina montium Persiæ mediæ oceidentalis ditionis oppidi
Sultanabad (in monte Raswend etc.) haud raro, ubi detexit el.
Th. Strauss.
ß) Gharsanicus Bornm.; floribus minoribus: vexillo 27-30 mm.,
carina apice intense colorata 10 mm. longa, alis 9 mm. longis, calyce
florifero 9 mm. longo 5 mm. lato, scapis 10 em. tantum longis vel paulo
longioribus, foliorum vetustorum petiolis 5-7 em. longis; certissime
a typo non specifice diversus.
Inter Rescht et Kaswin in regione alpina jugi Charsan (Harsan)
gregarie, 2000 m. s. m. (13. V.; n. 6805).
A. Raswendicus Hausskn. et Bornm. besitzt grosse Aehnlichkeit,
sowohl in der Tracht wie in der Blattgestallt, mit A. Szovitsiz F. et M.
(nach Originalexemplaren befindlich im Herb. Haussknecht), von wel-
chem die neue Art durch die nieht-geöhrte Lamina der Fahne, durch
weit grössere Blüten und kürzere Kelchzähne erheblich und spezifisch
abweicht. A. megalocalyx Bge., als die nächst-verwandte Art, besitzt
dagegen weniger fiederreiche Blätter, laxe Blütenstände, grosse Brac-
teolæ (von halber Länge des Kelchtubus) und grössere schmale Kelch-
zähne, ‘/s (nicht '/s-'/) so lang als der Kelch. Die anderen Arten der
Gruppe, von meist ganz anderer Tracht, besitzen ebenfalls meist lockere
Blütentrauben, Blätter mit geringerer Fiederpaarzahl, längere Kelch-
zähne oder kahle Hülsen und kommen daher noch viel weniger in Frage.
Bemerkung: A. megalocystis Bge., der gleichen Sektion angehörend,
sammelte Dunge im äussersten Osten des Gebiets bei Schahrud, bleibt
aber in Buhse’s Liste unerwähnt.
Derselben Gruppe Megalocystis gehört aber auch der neuerdings be-
schriebene, von den Autoren irrig der Sektion Halicacabus zugestellte
prächtige A. Fussit Freyn et Sint. an (Sint. exsicc. n. 739; Freyn,
Bull. Herb. Boiss. 2. ser. t. IV. [1904] 1114). Er steht systematisch dem
A. submitis Boiss. et Hoh. am nächsten und besitzt wie alle
Arten der Gruppe Megalocystis, im Gegensatz zu jenen der Gruppe
Halicacabus, paarig gefiederte, in eine Dornspitze auslaufende Blätter.
(Fortsetzung folgt.)
768
DIE LAUBNOONE BADEN
Bine bryogeographische "Skizze
VON
D' Th. HERZOG
(Suite.)
Su8G. PTILIUM Sulliv. 1856.
494. Hypnum crista-castrensis L. R. 859. Prachtmoos der
feuchten Bergwälder ! In ausgedehnten, lockeren, gelbgrünen,
glänzenden Rasen oder gruppenweise zwischen anderen Moosen
(Hylocomien, Plagiothecium undulatum etc.). Stengel bis 20 cm.
lang, aufsteigend bis aufrecht, starr, äusserst dicht und regelmässig
kammarlig gefiedert. Aeste zweizeilig, alle fast gleichlang, gegen
die Spitze kleiner. Stengelblätter sichelförmig-einseitswendig, tan-
zeitpfriemenförmig, stark längsfallig, aufwärts fein gesägt. Rippe
fehlend oder sehr kurz, doppelt. Astblätter kreisförmig-einseils-
wendig, schmäler, Seta bis 5 cm. lang. Kapsel gekrümmt-cylin-
drisch, geneigt, bis 3 mm. lang.
In feuchten Bergwäldern, besonders Nadelwäldern weit ver-
breitet, fehlt auf Kalk.
Im Schwarzwald sehr häufig.
Suse. GTENIDIUM Schimp. 1860,
495. Hypnum molluscum Hedw. R. 860. Gewissermaassen eine
Verkleinerung von Hypuum crista-castrensis, in weit ausge-
dehnten, dichten, meist flachen, freudig- bis gelblichgrünen Rasen
wachsend Stengel sehr regelmässig dicht kammartig gefiedert.
Stengelblätter aus breit kerz/örmiger Basis plötzlich lanzett-pfrie-
(214) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 769
menförmig, schwach längsfaltig, rings scharf gesägt. Rippe fehlend
oder kurz, doppelt. Blatizellen schwach papillös-rauh. Seta
kurz, meist 1 cm. Kapsel geneigt, kurz-eiförmig, Haube behaart.
An schattigen Kalkfelsen sehr häufig und oft Massenvegetation
bildend, aber auch auf Erde in Hohlwegen, auf Löss und schliess-
lich auch auf Kieselgestein, wo es in höheren, freien Lagen
meist als
var. condensatum Schimp. in goldig bis kupferrot ges-heckten glän-
zenden Rasen von ganz fremdarligem Habitus auftritt.
S. Besonders um den Feldberg (H.).
Suse. STEREODON Brid. 4827.
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter sichelförmig einseriswendig, gleichartig.
a. Zweihäusig, grössere Arten.
I. Stengel verflacht beblättert, Blätter querwellig; Sumpfmoos............
H. pratense.
II. Stengel nicht verflacht beblättert, Bl. nicht querwellig.
1. Bl. flügelzellen aufgeblasen, hyalin.
x. Pflanzen robust, goldgrün, Erdmoos besonders der niederen Berg-
BESTON a N ee ee DNS R RN H. Lindbergii.
8. Pflanzen weicher, stärker verästelt, rein grün, Felsmoos der alpin.
hesion. a. en er ANS ti H. callichroum.
2. Bi.flügelzellen nicht aufgeblasen, klein, quadratisch, chlorophyllös....
À à H. cupressiforme.
b. Einhäusig, kleinere Arten.
I. Perichætialblätter nicht faltig, Bl. nur an den Sprossspitzen sichelf. ein-
seitswendig-Belsmoos 2... ea nen H. incurvatum.
II. Perichætialbl. faltig, Rindenmoose.
1. Bl.flügelzellen gross, Blattrand unten zurückgerollt...... H. fertile.
2. Bl.flügelzellen klein, nur wenige, Bl.rand flach.
&. Bl. kurz zugespitzt, schwach gesägt................. H. reptile.
8. Bl. länger zugespitzt, am ganzen Rand stark gesägt. H. pallescens.
B. Blätter allseitig abstehend, zweigestaltig. Perichætialblätter sparrig abstehend,
Brdmoosuu.n. anne ere Ne ARE H. Haldanianum.
496. Hypnum pratense Koch (Hypnum cupressiforme var. com-
planatum Hampe) R. 879. Rasen locker und weich, bleichgrün,
matt glänzend. Einzelne Pflanze durch die verflachte Beblätterung
und die querwelligen Blätter vom Habitus einer Neckera. Stengel
schlaff, aufsteigend, unregelmässig beästet, zusammengedrückt-
770
BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2e SER.). 1905 (215)
verflacht beblättert. Stengelblälter scheinbar 2-zeilig, nur wenig
einseitswendig-übergekrümmt, zart, eilanzettlich, lang und schmal
zugespitzt, rocken querwellig. Rippe fehlend oder kurz, doppelt.
Blatiflügelzellen nicht bauchig. Astblätter sichelförmig einseits-
wendig, schmäler. Seta bis 3 cm. lang, dünn. Kapsel gekrümmt-
eiförmig, geneigt).
Auf Sumpfwiesen und Torfausstichen, selten, in Baden nur
steril.
S. Moor über dem Hirschen in der Höllsteig (H.). E. Neureuth
(W. B.). B. Baitenhausen bei Salem (Jack, die Pflanzen von
diesem Fundort gehören, wie ich mich an den Originalen,
überzeugen konnte, nicht zu H. pratense sondern zu
H. Lindbergu.)
497. Hypnum Lindbergii Mitten (Hypnum arcuatum Lindb.,
Hypnum pralense ß. hamatum Schimp.) R. 878. In lockeren,
niedergedrückten, meist von Erde durchsetzten, gelbgrünen bis
bräunlichgrünen, oft stark goldglänzenden Rasen wachsend.
Stengel sehr derb und kräftig, unregelmässig entfernt beästet,
Stengel und Astspitzen hakenförmig. Blätter sichelförmig-einseils-
wendig, derb, eilanzeltlich, kurz und breit zugespitzt. Rippe sehr
kurz, doppelt, oder nur angedeutet. Blattflügelzellen locker und
bauchig, hyalin. Seta 3-4 cm. lang. Kapsel horizontal, eilänglich,
gekrümmt.
An meist feuchten Stellen, besonders an steinigen Wegrändern
im Walde, zwischen Gras, auch in Gräben, in Mooren etc. weit
verbreitet.
B. Baitenhausen bei Salem als H. pratense (Jack!) Beuren bei
Salem (Jack!). S. Seebuck am Feldberg (W. B., H.), Kessel
des Krunkelbachs am Herzogenhorn (H.), Blauen (W. Koch!)
Kirchzarten (Sickb.), Zastlerloch am Feldberg (H.), Bromberg
b. Freiburg, am Fuss des Rosskopfs gegen Herdern (H.),
Höllsteig (Sickb.!), Neustadt-Röthenbach (H.), Weilersbach-
tobel b. Güntersthal (H.); Geroldsau. E. Zwischen Denzlingen
u. Nieder-Sexau (H.).
498. Hypnum callichroum Bryol. eur. R. 877. Sehr weiche, flach
kissenförmige, gelblich- bis freudiggrüne, schwach glänzende
Rasen bildend. Stengel meist hingestreckt, fast regelmässig
fiederästig. Stengel und Aeste dünn. Blälter weich, nur bis 2 mm.
lang, stark sichelförmig-einseitswendig, aus rundlich-eiförmiger
(216) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. DIR:
Basis rasch schmal lanzeltlich, ganzrandig. Rippe kurz und dop-
pelt oder fehlend. Blatizellen sehr dünnwandig; Blattflügelzellen
sehr locker und aufgeblasen, hyalin. Seta ca. 2 cm. lang, dünn.
Kapsel geneigt, gekrümml-cylindrisch, olivenfarben, später bleich-
braun.
An feuchten Felsen und über Geröll, auch auf Erde auf Wald-
wegen, an der oberen Grenze der Waldregion und in der subal-
pinen Region.
S. Feldberg am Seebuck (A. Br., Sickb. H.), im Zastlerloch
häufig (H. u. von C. Müller c. fret!), am alpinen Steig (H.),
Grubercouloir auf der Nordseite des Belchen häufig (H.).
499. Hypnum cupressiforme L. R. 873. Aeusserst formenreiches
Moos! Meist in ausgedehnten, flachen bis Kissenförmigen, oft
olivengrünen bis goldbräunlichen, glänzenden Rasen. Stengel
kriechend und umherschweifend, mehr oder weniger regelmässig
unterbrochen gefiedert, Astenden meist elwas hakenförmig.
Blätter sichelförmig-einseitswendig, länglich-lanzettlich, allmählig
sehr fein und lang zugespitzt, an der Spitze gesägt. Rippe fehlend
oder kurz und doppelt. Blatiflügelzellen quadratisch, klein, nicht
oder kaum aufgeblasen, chlorophyllös, einzelne wenige etwas
weiter und gelb. Seta ca. 2 cm. lang. Kapsel wenig geneigt, cylin-
drisch, schwach gekrümmt.
Auf allen Substraten, besonders aber auf allem Holz, Dächern,
Mauern, Felsen, eic. sehr gemein und in vielen Formen.
Als Varietäten verdienen unterschieden zu werden:
var. ericetorum Bryol. eur. Bleichgrün. Stengel aufsteigend, fast
regelmässig fiederig. Blätter rings fein gesägt. Auf Heideland.
var. filiforme Brid. Von ganz fremdartigem Habitus! Bleichgrüne
bis weisslichgrüne seideglänzende Rasen und Ueberzüge mit
langen, fadendünnen parallel herabhängenden Aesten und Zweigen.
Blätter weniger deutlich sichelförmig einseitswendig.
An Bäumen in der oberen Waldregion häufig, meist steril.
500. Hypnum incurvatum Schrad. (Plagiothecium de Not.) R. 862.
Sehr zarte und lockere, reingrüne, stark seideglänzende Ueberzüge
bildend. Stengel kriechend, angeheftet, unregelmässig beästet.
Blätter aufrecht-abstehend bis schwach einseitswendig, an den
Stengel- und Astspitzen sichelförmig aufwärts gekrümmt, länglich-
lanzettlich, allmählig schmal zugespitzt. Rippe kurz und doppelt
oder fehlend. Blattflügelzellen eine schmal-dreieckige Gruppe von
772 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (217)
quadratischen, gelben Zellen. Seta kurz. Kapsel geneigt bis hori-
zontal, länglich, gekrümmt, dünnhäutig.
An schattigen Kalkfelsen und Steinen, nicht selten; seltener
auf kalkfreien Gesteinen, zuweilen auch auf Baumwurzeln über-
gehend.
B. Hohentwiel (Gerwig), Hohenhöwen (H.). I. Stetten, Waldshut
(Gerwig), Beuron (H.), Fridingen (H.). S. Wutachthal beim
Räuberschlösschen (H.), Kirchzarten (Sickb.), Schlossberg bei
Freiburg, Zähringerburg, Kybfelsen (H.), Allensbachtobel
bei Waldkirch (H.); Gaishöhle bei Achern (Dr W.). V. Istei-
nerklotz, Oelberg bei Ehrenstetten und Schönberg b. Frei-
burg (H.). Lorettoberg b. Freiburg (H.). E. An Steinen des
alten Friedhofs in Freiburg (H.), Schlossgartenmauer in
Karlsruhe u. Wolfartsweier (A. Br.).
501. Hypnum fertile Sendt. R. 863. Habituell dem Hypnum unci-
natum var. plumosum ausserordentlich ähnlich, aber sofort durch
die doppelte Rippe zu unterscheiden. Weiche, flache, bleichgrüne,
glänzende Rasen bildend. Stengel angeheflet, fast regelmässig
gefiedert. Blätter stark sichelförmig-einseitswendig, trocken fast
sehneckenförmig eingekrümmt, aus schmaler Basis lang und fein
zugespitzt, über dem Grunde am Rand schmal zurückgeschlagen.
Rippe sehr kurz, doppelt und schwach oder fehlend. Blattflügel-
zellen aufgeblasen, meist hyalin. Seta ca. 2 cm. lang. Kapsel über-
geneigt, gekrümmt-cylindrisch, dünnhäutig.
Auf faulendem Holz im Gebirge, sehr selten.
S. Feldberg (A. Br. 1859).
502. Hypnum reptile Rich. (Aypnum pallescens var. reptile Husnot)
R. 865. Oft weitausgedehnle, weiche, flache, gelblichgrüne Rasen
bildend. Stengel kriechend, dicht fast regelmässig gefiedert. Aeste
etwas gedunsen, an der Spitze eingebogen. Stengelblätter sehr
dicht, stark sichelförmig-einseitswendig, aus breit eirunder Basis
dünn, aber kürzer als bei Hypnum pallescens zugespitzt, gegen den
Grund mit zurückgeschlagenen und nur schwach gezähntem Rand,
erst über der Mitte scharf gesägt. Rippe sehr kurz und doppelt.
Blattflügelzellen nicht aufgeblasen, goldgelb. Seta kurz. Kapsel
geneigt, gekrümmt-cylindrisch, gelblichrot.
An Baumwurzeln und an den Stämmchen verkrüppelter Laub-
hölzer an der Grenze der Waldregion.
S. Feldberg an mehreren Stellen (H.), Herzogenhorn (H.), Bel-
(218) TH. HERZOG. DIE LAUBMOUSE BADENS. 773
chen (W. B.); der Fundort « Hirschsprung im Höllenthal »
in Mitt. d. bad. bot. Vereins No 148 et 149 ist zu
streichen.
503. Hypnum pallescens Bryol. eur. (Leskea Hedw.) R. 864.
Schwächer als Hypnum reptile, habituell etwas an schwache For-
men von Pterigynandrum oder Hypnum cupressiforme var. fili-
forme erinnernd. Rasen flach, bleichgrün, seideglänzend. Stengel
kriechend, entfernt beästet. Stengelblätter schwach einseitswendig,
aus eiförmiger Basis schmal lanzettlich, allmählig lang pfriemen-
förmig, flachrandig, nicht oder nur in der Spitze schwach gezähnt.
Rippe sehr kurz und doppelt oder fehlend. Blattflügelzellen nicht
aufgeblasen, quadratisch. Astblätter aufrecht abstehend, nicht
einseitswendig. Seta kurz. Kapsel fast aufrecht, schmal länglich,
dünnhäutig, blassbraun.
An Baumwurzeln und verkrüppelten Stämmchen von Laub-
und Nadelhölzern an der oberen Grenze der Waldregion.
S. Zwischen der Todtnauer-Viehhütte am Feldberg und dem
Stübenwasen (A. Br.!, Sickb., H.), Silberberg bei Todinau (H.).
504. Hypnum Haldanianum Grev. (Hypnum badense Al. Br.
Hypnum cupressiforme var. Bals et De Not.) R. 880. Dem Boden
flach angedrückte, gelblich- bis braungrüne, seideglänzende Rasen
bildend. Stengel kriechend, unregelmässig beästet. Aeste und
Stengel an der Spitze nie gekrümmt. Stengelblätier zweigestaltig,
im angehefteten Stengelteil einseitig aufwärts gekrümmt und
unsymmetrisch, am umherschweifenden Stengelende allseits auf-
recht abstehend und symmetrisch, breit eilanzetilich, rasch Kurz
gespitzt, hohl, flach und ganzırandig. Rippe sehr kurz und doppelt.
Blattfiügelzellen quadratisch oder kurz rectangulär, hyalin oder
gebräunt. Astblätter allseits aufrecht-abstehend. Perichætialblätter
plötzlich in eine lange zurückgekrümmte Pfrieme zusammengezo-
gen. Sela ca. 2 cm. lang. Kapsel fast aufrecht, lang cylindrisch
und leicht gekrümmt, derbhäutig, rotbraun.
Auf Erde an Waldwegen (lehmigen Boden bevorzugend), sel-
tener an faulendem Holz, von der Ebene bis in die untere Berg-
region, selten.
S. Am Rosskopf gegen Herdern (H.). E. Zwischen Durlach und
Wolfartsweier und bei Heidelberg (A. Br.); in den Exsiccaten
von Mougeot et Nestler finden sich Exemplare mit der Auf-
schrift „in collibus argillaceis umbrosis prope Durlach mense
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 1905. 52
774 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (219)
februario Amicus Schimper collegit, etiam prope Bipontem
ab am. Bruch observatum“.
Suse. HYGROHYPNUM Lindb. 4872.
(Limnobium Br. eur. fasc. 55/56, 1872).
Schlüssel zu den Arten.
A. Blätter sehr breit eiförmig-rundlich.
a. Rippe ein/ach, Blätter allseitig abstehend, etwas starr..... H. arcticum.
. b. Rippe kurz zweischenklig, Bl. etwas einseitswendig...... H. dilatatum.
B. Blätler länglich. meist etwas einseitswendig, fast ganzrandig.
a. Einhäusig.
I. Rippe einfach, bis über die Bl. mitte reichend, oder vereinzelt kürzer u.
doppelt, bis fehlend (alle 3 Fälle bei der gleichen Pflanze). H. palustre.
II. Rippe doppelt, kurz.
1. Bl. sichelförmig abwärts gekrümmt................ H. eugyrium.
2. Bl. locker dachziegelig, nur schwach einseitswendig... H. Mackayi.
b. Zweihäusig.
Fuppesgegabe tan ne H. ochraceum.
(C. Blätter länglich, löffelartig hohl, gegen d. Spitze scharf gesägt H. micans.)
505. Hypnum arcticum Sommerf. R. 885. Alpines Moos! Durch die
allseitig abstehende Beblätterung von eigentümlichem Habitus
und daher leicht kenntlich. Starre, dunkelgrüne, kaum glänzende
Rasen. Aeste aufrecht.
Nur hoher S. An Steinen in einem Bächlein über der Zastler-
viehhütte am Feldberg, ca. 1320 m, (H. September, 1899);
unter unbestimmten Moosen von C. Müller frib. fand ich
diese Pflanze, die derselbe schon im Jahre 1898 gesammelt,
aber nicht erkannt hatte.
506. Hypnum dilatatum Wils (früher häufig als Hypnum molle
Dicks bezeichnet). R. 891. Charaktermoos der hochmontanen und
subalpinen Wasserläufe im Schwarzwald; immer in ziemlich dicht
dem Substrat angeheftelen, oft ausgedehnten Rasen und Ueber-
zügen, metallisch glänzend.
Nur S. Feldberg (schon von Jack), später vom Verf. an zahl-
reichen Stellen im Feldberggebiet wiedergefunden, Seebuck
(C. Müller!) Todtnauberger Wasserfall (C. Müller!) im Wie-
senthal bei der Kastlermühle (H.), Kriegshalde am Herzo-
genhorn (H.), Hexenküche im Oberriederthal, ca. 600 m. (H.),
(220) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 775
beim Steinwasen reichlich u. c. fret.! (H.), am Fuss des Bel-
chen im Unter-Münsterthal (H.), in der Wutach beim grossen
Elektricitätswerk (H.), Zwerifall bei Simonswald (H.), Has-
lach-Simonswälderthal (H.), Sägendobel am Kandel (H.),
Allensbachthälchen bei Waldkirch (H.); Triberg (Gerwig),
Geroldsau ca. 300 m. (A. Br.).
Jedenfalls im Schwarzwald noch vielfach aufzufinden!
507. Hypnum palustre L.R. 883. Trotz grossen Formenreichtums ist
diese Art, wenn man sie einmal gesehen hat, stets leicht wieder
zu erkennen; sie zeichnet sich besonders durch die buntscheckigen
Farben ihrer Rasen aus, unter denen goldbräunlich und grün
vorherrschen. Sie bewohnt mit Vorliebe kalkreiche Unterlagen,
überzieht in mehr oder weniger ausgedehnten Rasen Kalkfelsen
und altes Holz, besonders in der Nähe von Wasserläufen und
variiert auffällig in der Grösse. Fruchtet meist reichlich.
B. Salem und Radolfzell (Jack!), Konstanz (H.). I. Hüfingen
(Engesser), Wutachthal häufig (H.). S. Schlüchtthal mit
Barbula reflexa (H.), Waldsee bei Freiburg (H.), Witten-
bachthälchen am Feldberg (H.); Gottschlägthal (Dr W.).
K. Bei Oberschaffhausen an einer Quelle (H.). E. Hartheim
am Rhein (H.), Freiburg (Sickb.), Ichenheim (W. B.!), Karls-
ruhe (A. Br.). 0. Wertheim (W. B.).
var. subsphæricarpon.
S. Zwischen Sasbach und Mummelsee (Jack)).
var. hamulosum.
B. An Molassefelsen der Mariaschlucht bei Bodman (H.).
508. Hypnum eugyrium Schpr. R. 893. Ueber die Verbreitung dieses
hochinteressanten, habituell etwas an Hypnum palustre und Hyp-
num molluscum var. subplumiferum erinnernden Mooses siehe im
allgemeinen Teil!
Nur nördlicher S. Beim Geroldsauer-Wasserfall (A. Br.!) bei
Allerheiligen (Sch., Bausch, S., Dr W.).
509. Hypnum Mackayi Schpr. R. 894. Im Habitus an Brachythecium
plumosum erinnernd, in glänzend gelbgrünen, oft braun und
rötlich gescheckten, weichen Rasen ganze Felsblöcke überziehend.
Obwohl habituell stark abweichend, doch Hypnum eugyrium
nächst verwandt.
Nur S. Im Wittenbachthälchen bei St-Wilhelm am Feldberg
(H., Sept. 1899), im Oberriederthal c. fret.! (H., Sept. 1900),
S1
1
©
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (221)
beim Steinwasen c. fret.! (H., Juli 1901), am Aiternbach
zwischen Multe u. Utzenfeld im Wiesenthal (H., Okt. 1901).
Im oberen Prägthal c. fret.! (H.), im Wiesenthal bei der
Kastlermühle c. fret.! (H.), im Kleinen-Wiesenthal bei
Tegernau spärlich (H.).
510. Hypnum ochraceum Wils R. 895. Derbes, meist dunkelgrünes,
oft buntscheckiges Moos von grossem Formenreichtum, das durch
die in der Mediane zerschlitzten älteren Laubblätter und die lange,
gabelige Rippe auf den ersten Blick gut charakterisiert erscheint.
An Felsblöcken in Gebirgsbächen, kieselhold.
Bis jetzt nur im nördl. S. An Felsen bei Raumünzach (W. B.).
Ist in den übrigen Mittelgebirgen Deutschlands ungleich weiter
verbreilet.
511. Hypnum micans Wils.
var. badense mihi (vergl. Revue bryolog., 28° année, n° 4).
Sehr zartes, metallisch-ölig glänzendes Moos, der Unterlage
wie aufgegossen, im Habitus zwischen Raphidostegium demissum
und zarten Formen von Hypnum palustre stehend. Nur steril
bekannt.
(Die in Rev. bryol. 1801, n° 4 veröffentlichte Diagnose meiner
Varietät lautet : cæspites plane appressi, teneri, splendore vleaceo,
læte virides, caulibus jacentibus, paucis rhizoidis robustis substrato
rupi alligatis, irregulariter ramosis. Rami cauli fere paralleles et
supini, quare cæspites plane effusi videntur. Plantæ 1-3 cm. longæ.
Folia caulium ramorumque similia, in omnes parties directa, cava,
laxe squamosa 0,6-0,8 mm. fere longa, 0,3-0,4 mm. lata e basi
angusta ovato-lanceolata, apice plus minus raplim acuminala, per-
cava, interdum cum paueis plicis, ambitu ab apice sub medium
acute dentato-serrala, costa duplice sæpe optime distincta usque
ad medium folium pertinente viridi, rarissime modo significata.
Cellulæ omnino perlongæ et anguste prosenchymaticæ fere vermi-
culares, 0,056-0,064 mm. longæ, 0,006 mm. latæ, in apice 0,035-
0,04 mm. longæ, 0,006 latæ, basi curliores; alares bene ceteris
distinctæ, amplæ 0,032 X 0,03 mm., hyalinæ vel luteolæ, quadratæ
rectangularesque. Cetera desunt.
Nur S. In der Hexenküche im Oberriederthal bei Freiburg ca.
600 m. (H., im September 1901 für den europæischen Con-
nent neu entdeckt! sehr spärlich).
(222) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 771
Surc. CALLIERGON Sulliv. 1856.
Schlüssel zu den Arten.
A. BI. flügelzellen aufgeblasen, hyalin.
a. Bl.flügelzellen scharf begrenzt, ausgehöhlt; zweihäusig.. H. giganteum.
b. Bl.flügelzellen nicht scharf begrenzt.
I. Einhäusig. Stengel fiederig beästet, abstehend beblättert, grün
oo] .0.0
H. cordifolium.
IT. Zweihäusig. Stengel fast einfach, drehrund anliegend beblättert, meist
SITONSAnDEN un a el ee es H. stramineum.
B. Bl. flügelzellen gefärbt, diekwandig, kaum von den Basalzellen verschieden.
a. Stengel dünn, fast drehrund beblättert, Bl.spitze abgerundet.............
H. trifarium.
b. Stengel dick, gedunsen-dachziegelig beblättert, Bl.spitze mit aufgesetztem,
feinen Spitzchene en na eier wen H. turgescens.
512. Hypnum giganteum Schimp. (Hypuum cordifolium var.
giganteum Sanio) R. 899. Leicht zu verwechseln mit Hypnum
cordifolium! Rasen locker, meist untergetaucht, gelbgrün, glän-
zend. Stengel sehr lang, bis 30 cm., schlaff, fast regelmässig locker
fiederästig. Aeste spitz. Stengelblätter derb, etwas abstehend, aus
breit herzeiförmigem Grunde länglich, hohl, stumpf. Rippe sehr
kräftig, beinahe vollständig. Blattflügelzellen hyalin, scharf
begrenzt. Astblätter schmal zungenförmig. Sela ca. 5 cm. lang.
Kapsel fast horizontal, cylindrisch, etwas gekrümmt.
In Sümpfen und Wassergräben zerstreut, meist steril.
B. Frickinger-Ried bei Salem (Jack), Wollmatinger Ried bei
Konstanz (Leiner), Menzingen und Engelwies (Gerwig).
E. Hochdorf bei Hugstetten (H.), Ichenheim (W. B.), Karls-
ruhe (W. B.), Bruchhausen (C. Sch.).
513. Hypnum cordifolium Hedw. R. 897. Rasen locker, weich,
grün. Stengel niederliegend, entfernt kurz fiederästig. Stengel
sehr locker abstehend bebiättert. Stengelblätter fast wie bei Hyp-
num giganteum, doch weniger hohl. Blattflügelzellen hyalin,
allmählig in die Zellen der Lamina übergehend. Astblätter lanzett-
lich, stumpf. Seta sehr lang. Kapsel dick eilänglich, hochrückig,
horizontal.
In Gräben, auf Sumpfwiesen und an quelligen Waldstellen,
meist steril.
B. Salem (Jack). I. Hüfingen (Engesser). S. Triberg (Gmelin).
778
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2We sER.). 1905 (223)
E. Freiburg (A. Br.). Neufeld bei Holzhausen, Littenweiler,
Kirchzarten, Gottenheim (H.), Ichenheim (W. B.), Karlsruhe
u. Baden (A. Br.). Bruchhausen (C. Sch.).
514. Hypnum stramineum Dicks. R. 900. In tiefen, lockeren,
weichen, bleichgrünen bis strohgelben. glänzenden Rasen wach-
send. Stengel sehr lang und dünn, einfach und astlos oder spärlich
beästet. Blätter sehr weich, dem Stengel locker anliegend, eiläng-
lich zungenförmig, breit abgestumpft, hohl, Rand in den Blatt-
flüigeln zurückgeschlagen. Rippe dünn, etwa °/ı. Blattflügelzellen
aufgeblasen, hyalin, nicht scharf begrenzt. Seta lang. Kapsel
geneigt, länglich-cylindrisch, wenig gekrümmt.
Auf Sumpfwiesen und in Hochmooren nicht selten, bis jetzt in
Baden nur steril beobachtet.
B. Regnatshausserried bei Ueberlingen (Jack!). S. Feldberg
(Gerwig, H.), Bärenthal (Sickb., H.), Herzogenhorn (H.),
Spiesshorn (H.), Todter-Mann (H.), Nonnmattweiher (H.). Im
Hinterzariner Moor sehr gemein u. im Moor über dem Hir-
schen in der Höllsteig (H.), Schurtensee bei Simonswald und
Kostgfäll im Haslach-Sımonswälderthal (H.), Sägendobel am
Kandel (H.); Zuflucht-Kniebis (Dr W. u. W. B.), Baden (A. Br.),
Herrenwies (Gmelin), Schöllbronn (W. B.).
515. Hypnum trifarium Web. et Mohr. R. 902. Tiefe, lockere,
braungrüne, meist firnissglänzende Rasen bildend, oder vereinzelt
zwischen anderen Sumpfmoosen. Stengel sehr lang und dünn,
meist astlos, vollständig drehrund beblättert, mit den Blättern
kaum mehr als 2 mm. dick. Blätter sehr dicht und schuppenförmig
sich mit den Rändern deckend, sehr hohl, breit eiförmig bis rund-
lich. Rippe braun, bis zur Mitte gehend, Basale und Blattflügel-
zellen erweitert, gelbbraun, verdickt und getüpfelt. Sela lang.
Kapsel geneigt, länglich-cylindrisch, wenig gekrümmt.
In kalkhaltigen Sümpfen der Ebene sehr selten, bei uns nur
steril beobachtet.
B. In einzelnen Stengeln zwischen Hypnum scorpioides auf dem
Wollmatinger Ried bei Konstanz (H.).
516. Hypnum turgescens T. Jensen R. 903. Habituell sowohl an
Hypnum lycopodioides var. turgidum wie an Hypnum scorpioides
erinnernd. Tiefe, weiche, meist goldig glänzende, bleichgrüne
Rasen bildend. Stengel dicht gedunsen beblättert, mit den Blättern
bis 4 mm. dick. Blätter dachziegelig, hohl anliegend, breit eiläng-
(224) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 779
lich, abgestumpft und mit kurzem, aufgesetziem Spitzchen,
Ränder fast rings eingeschlagen. Rippe kurz, gelblich. Basale und
Blattflügelzellen erweitert, gebräunt, verdickt und getüpfelt. Nur
steril!
In kalkhaltigen Sümpfen, sehr selten.
B. Bei Radolfzell auf der Metinau am Bodensee (Jack!), Woll-
matinger Ried bei Konstanz (Brugger!).
Acrocladium Mitten 1869.
(Hypnum aut. partim).
517. Acrocladium cuspidatum Lindb. (Hypnum L.) R. 905.
Lockere, oft ausgedehnte, meist etwas starre, gelbgrüne, glän-
zende Rasen bildend. Stengel aufsteigend bis aufrecht. steif, fast
regelmässig zweizeilig gefiedert. Stengel und Astspilzen steif, fast
stechend. Blätter ziemlich gedrängt, dachziegelig anliegend bis
aufrecht abstehend, breit eilänglich, stumpf, Ränder etwas einge-
bogen. Rippe kurz und doppelt oder fehlend. Blatiflügelzellen
1-2-schichtig, sehr locker, hyalin, scharf begrenzt. Seta lang
(bis 6 cm.). Kapsel geneigt bis horizontal, hochrückig-cylindrisch.
Wimpern des inneren Peristoms mit Anhängseln.
Auf Sumpfwiesen, an feuchten, lehmigen Stellen, an Graben-
rändern, etc. von der Ebene bis in Gebirge gemein und nicht
selten fruchtend.
Scorpidium Limpr.
(Hypnum Subg. 13 Scorpidium Schimp.).
518. Scorpidium scorpioides Limpr. (Hypnum L.) R. 906. Habi-
tuell an Hypnum turgescens und Hypnum lycopodioides erinnernd,
in tiefen, schwammigen, weichen, meist gebräunten bis geschwärz-
ten, firnisglänzenden Rasen wachsend, oft untergetaucht. Stengel
sehr kräflig, bis 30 cm. lang, fast regelmässig gefiedert. Stengel
und Astspitzen meist hakenförmig einseitswendig. Blätter sehr
hohl gedunsen dachziegelig, meist etwas einseitswendig, eilänglich,
kurz und etwas stumpf zugespitzt. Rippe kurz und doppelt oder
fehlend. Blattflügelzellen etwas erweilert, rotbraun, dickwandig.
Seta bis 6 cm. Kapsel geneigt, länglich-cylindrisch, gekrümmt.
Auf Sumpfwiesen und in Wassergräben nicht selten, bis jetzt
nur steril in Baden.
780 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° sER.). 1905 (225)
B. Wollmatinger Ried bei Konstanz massig (Leiner, H.), Frik-
kinger Ried bei Salem (Jack), Radolfzell (Jack!), Heidel-
moos bei Konstanz (Jack, H.). S. Oberes Bärenthal (H.),
zwischen Hinterzarten und Titisee (H.).
var. ß. gracilescens Sanio. Viel schlanker, kleiner beblättert.
B. Wollmatinger Ried bei Konstanz (H.).
Hylocomium Bryol. eur. 1852.
Schlüssel zu den Arten.
A. Jahrsprosse sich stockwerkartig übergipfelnd ; Paraphyllien mehrteilig ,
zahlreich.
a. Sprosse doppelt gefiedert.
I. Hellgrün, glänzend. Blätter eilänglich, schwach fallig.. H. splendens.
II. Dunkelgrün, meist matt. Bl. herzförmig-dreieckig, stark faltig.........
H. umbratum.
b. Sprosse einfach gefiedert.
I. Blätter eilänglich, plötzlich kurzspitzig; in der subalpinen Zone........
H. pyrenaicum.
II. Blätter herz förmig-dreieckig, plötzlich langspitzig; in der Bergregion...
H. brevirostre.
B. Jahressprosse (wie bei fast allen Hypneen) ununterbrochen sich fortsetzend ;
Paraphyllien einfach, spärlich.
a. Blätter nicht querweliig; Rippe doppeli bis fehlend.
I. Stengel regelmässig gefiedert, dachziegelig beblättert. Blätter stumpf. ...
H. Schreberi.
II. Stengel zerstreut, unregelmässig beästet, meist sparrig beblättert. Blätter
sehr langspıtzig.
1. Blätter an den Sprossenden etwas sichelförmig-einsertswendig
H. loreum.
2. Blätter überall allseits sparrig abstehend.
co ES COTON na. ns H. triquetrum.
BB oaniznandig, nicht talüg... 2... Er H. squarrosum.
b. Blätter querwellig, einseitswendig. Rippe einfach......... H. rugosum.
519. Hylocomium splendens Bryol. eur. (Hypnum Hedw.) R. 907.
Wird vom Anfänger leicht mit Thuidium tamariscinum, dem es in
Grösse und Gestalt nahe kommt, leicht verwechselt, unterscheidet
sich von diesem jedoch sofort durch sein glattes und glänzendes
Aussehen. Weitausgedehnte, lockere, gelblich- bis bräunlichgrüne,
glänzende Rasen bildend. Stengel regelmässig doppelt gefiedert,
Aeste gegen die Sprossspilze rasch kürzer werdend: der neue
(226) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 781
Jahresspross jeweils den vorjährigen zur Seite (unten) drängend
und bogig an seiner Spitze vorbeiwachsend, so dass ältere Pflanzen
die Jahressprosse deutlich efagenfürmig über-einanderstehend
erkennen lassen. Stengel locker beblättert, rötlich durchscheinend.
Stengelblätter aus breiter Basis breit eilänglich, plötzlich in eine
lange, gewundene Spitze ausgezogen, rings klein gesägt; Rippe
doppelt. Blattbasis orangerot. Fiederblätter kleiner und schmäler,
stärker gesägt. Sporogone gehäuft, auf ziemlich kurzer (ca. 2 cm.),
gebogener Seta; Kapseln eiförmig, übergeneigt.
Auf Waldboden und über Geröll und Felsen von der Ebene bis
an die Baumgrenze sehr gemein und Massenvegetation bildend.
520. Hylocomium umbratum Bryol. eur. (Hypnum Ehrh.)
R. 908. Im Habitus dem Hylocomium splendens ähnlich, doch
weniger deutlich stockwerkartig aufgebaut und matt. Dunkelgrüne,
lockere, etwas starre Rasen bildend. Stengel ziemlich locker
beblättert. Stengelblätier aus verengter, herablaufender Basis
breit herzförmig-dreieckig, ziemlich rasch lanzeltlich zugespitzt,
tief längsfaltig, rings grob gesägt. Rippe doppelt, fast bis zur
Mitte. Blattbasis orangerot, Fiederblätter kleiner, schmäler,
stärker gesägt. Sporogone gehäuft, auf längerer Seta; Kapsel
eiförmig, übergeneigt.
Ueber Geröll und Felsblöcken in schatligen Gebirgswäldern
zerstreut, sellen fruchtend.
S. Blauen bei Badenweiler (A. Br. u. de Bary), Belchen (Dr W.
u. W. B., H.), Feldberg (H.), Bärenthal (S.), Zastlerthal c. fret.!
(H.), Posthalde im Höllenthal (H.), Silberberg bei Todtnau
(H.), Schauinsland c. fret.! (H.), Platte bei St. Peter c. fret.!
(H.); Hornisgrinde (Dr W.).
521. Hylocomium pyrenaicum Lindb. (Hypnum Spruce, Hylo-
comium Oakesü Schimp.) R. 909. Ausgedehnte, lockere, bleich
gelblichgrüne, glänzende Rasen bildend. Etagenarliger Aufbau
wenig deutlich hervortretend. Sprosse niederliegend. einfach
gefiedert, dachziegelig beblättert. Stengelblätter sehr hohl, breit
eilänglich, plötzlich in eine kurze, breite Spitze zusammengezogen,
längsfaltig, von der Mitte aufwärts grob gesägt. Rippe einfach oder
gegabelt, bis über die Mitte, selten doppelt und kurz. Blattbasis
orangerot. Astblätter mit Kräftiger Rippe. Seta 1-2 cm. lang;
Kapsel horizontal, dick eiförmig.
Zwischen Gras über Steinen in der subalpinen Region nur um
1
00
IX)
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (227)
den Feldberg (bisher nur steril). Gleicht auf den ersten Blick
manchen gestauchten Formen von Hylocomium Schreberi, mit
denen es zusammenwächst, läuschend.
S. Im Zastlerloch und an der Zastlerwand (H.), Feldberg gegen
den Napf sehr häufig (H.), am Imisberg u. noch bei 1180 m.
am Hüttenwasen (H.).
522. Hylocomium brevirostre Bryol. eur. (Hypnum Ehrh.)
R. 910. Habituell dem Euwrhynchium striatum nahekommend. Aus-
gedehnte, lockere, oft sehr üppige, grüne, glänzende Rasen bil-
dend. Sprosse sehr kräflig, fast aufrecht, fast bäumchenartig,
büschelig gefiedert. Stengelblätter mit ihren Spitzen sparrig abste-
hend bis zurückgebogen, breit herzförmig, plötzlich in eine lange
zurückgebogene Spitze zusammengezogen, längsfallig, rings
gesägt. Rippe doppelt, kurz. Blattbasis orange. Seta ca. 2 cm.
Kapsel geneigt und gekrümmt, eilänglich.
Auf beschattetem Geröll, an Felsen und Baumwurzeln durchs
ganze Gebiet zerstreut, im Norden häufiger.
z. B. Konstanz, Freiburg, Sulzburg, Schönberg, Posthalde, Schil-
tach, Yburg, Geroldsau, Murgthal, Ettlingen, Heidelberg,
Wertheim, etc.
523. Hylocomium Schreberi de Not. (Hypnum Willd.) R. 911.
Habituell Scleropodium purum sehr nahe kommend und vom
Anfänger oft damit verwechselt. Sehr lockere, wenig zusammen-
hängende, weit ausgedehnte, bleichgrüne bis sattgrüne, glänzende
Rasen bildend. Stengel aufsteigend, etwas starr, rötlich durch-
scheinend, regelmässig gefiedert; Aeste zweizeilig. Blälter ziemlich
dicht, dachziegelig anliegend, breit eilänglich, abgerundet, sehr
hohl, schwach faltig, nur an der Spitze schwach gekerbt. Rippe
doppelt, sehr kurz. Blattflügelzellen differenziert, gelbbraun, ver-
dickt. Seta bis 3 cm. lang. Kapsel länglich, übergeneigt, gekrümmt.
Auf trockenem Waldboden, an Waldrändern, auf Triften, auch
auf austrocknenden Mooren, auf alten Strohdächern etc. von der
Ebene bis ins Gebirge gemein, aber seltener fruchtend.
524. Hylocomium loreum Bryol. eur. (Hypnum L. R. 912. Weit
ausgedehnle, lockere, weiche Rasen von gelblichgrüner bis bräun-
lichgrüner Färbung. Stengel niederliegend und umherschweifend,
wiederholt geteilt, unregelmässig entfernt beästet; Aeste gegen
das Ende dünuer werdend. Stengelblälter etwas sparrig und gegen
die Sprossenden sichelförmig-einseitswendig, aus breit eiförmiger
(228) TH, HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 783
Basis allmählig sehr lang und dünn zugespitzt, längsfaltig, ober-
wärts deutlich gesägt. Rippe doppelt, kurz. Astblätier schmäler
und noch feiner gespitzt, nicht sparrig. Seta bis 4 cm. lang. Kapsel
kugelig-eiförmig, horizontal.
In Gebirgswaldungen über Geröll, Felsblöcken und Baumwur-
zeln sehr häufig und oft Massenvegetation bildend, fast stets fruch-
tend. In der Ebene äusserst selten (in Baden kein Fundort
bekannt).
525. Hylocomium triquetrum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 913.
Weitausgedehnte, lockere, grüne, etwas starre Rasen bildend.
Stengel sehr dick und kräftig, fast aufrecht, unregelmässig kurz
und dick fiederäslig. Aeste nur teilweise gegen das Ende ver-
dünnt. Stengelblätter sehr dicht, ausgezeichnet sparrig abstehend,
bis 5 mm. lang, aus breit herzeiförmiger Basis lang lanzettlich
zugespitzt, tief längsfaltig, rings stark gesägt. Rippe doppelt,
1/2-%/,. Astblätter schmäler. Seta bis 4 cm. lang. Kapsel horizontal,
dick eiförmig.
Auf Waldboden, über schattigen Felsen, Geröll und Baumwur-
zeln sehr gemein und Massenvegetation bildend, von der Ebene
bis zur Baumgrenze, aber seltener fruchtend.
526. Hylocomium squarrosum Bryol. eur. (Hypnum L.) R. 91%.
Lockere, sehr weiche, bleichgrüne und glänzende Rasen bildend.
Stengel aufsteigend, entfernt beästet, Astenden meist verdünnt.
Stengel sehr biegsam. Stengelblätier sehr dicht, stark sparrig-
zurückgebogen, breit eiförmig, plötzlich lanzettlich zugespitzt,
nicht fallig, nur in der Spitze fein gesägt. Rippe fehlend oder kurz
und doppelt. Astblätter kleiner, weniger sparrig. Seta ca. 3 cm.
lang. Kapsel hochrückig-eiförmig, horizontal.
Auf Grasplätzen, Waldwiesen, Wegrändern, Hohlwegen, etc.
von der Ebene bis in die subalpine Region sehr gemein, aber
ziemlich selten fruchtend.
Diein der subalpinen Region vorkommende var. calvescens Hook.
(Hylocomium subpinnatum Lindb.), die sich durch am Grund
gefurchte und gegen die Spitze stärker gesägte Blätter sowie
regelmässigere Fiederung des Stengels auszeichnet, dürfte noch
im Schwarzwald gefunden werden.
(Fortsetzung folgt.)
1
[02]
=
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, lranscaspica, turkestanica, præsertim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliısque in Tur-
keslania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ii sunt, qui in collectione Sintenisii
oceurrunt; numeri collect. Paulsenii in| | positi sunt.
AUCTOURE
+ J. FRENX
(Fragmentum).
(Suite.)
1594 a, c.1623 c.... Astragalus (76. Xiphidium) variifolius Freyn et Sint.
n.sp Humilis perennis (haud fruticosus) ima basi sublignescens undique
pilis mediofixis adpressis albis immixlis pilis rarioribus nigris argyreo-
canus pluricaulis. caulibus ereclis et divergentibus porrectis anfractuosis
(raro subarcuatis) foliosis simplicibus vel supra basin parce ramosis, ramis
+ divergentibus rectis vel raro flexuosis, stipulis minutis herbaceis inter
se liberis petiolo brevissime adnatis supra viridibus glabris subtus
adpresse albo- et basi insuper nigropilosis inferioribus triangulari-
ovatis mox reflexis summis ovalo-lanceolatis erectis, foliis imparipinnatis
patulis sæpe horizontalibus rigidis petiolo tereti supra applanato v. leviter
sulcato rhachi pluries breviore suffultis ab infimis 7-jugis ad summa
5-7 (-8-10) juga accrescentibus plus minus virescentibus, foliolis sæpe
dissitis glandula flavicanti petiolulatis planis vel subcanaliculatis diversi-
formibus : foliorum infimorum minutis latioribus et brevioribus mediorum
ei summorum mullo majoribus sæpissime linearibus vel lanceolalo-
linearibus obtusiuseulis et aculiusculis, pedunculis ex axillis caulium
porrectis striclis rare subarcuatis folio subjecto manifeste brevioribus
(146) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 785
vel sublongioribus + virescentibus in racemum elongatum 3-9 florum
ipsis Sæpissime eximie breviorem abeuntibus, bracteis persistentibus
elongalo-ovatis acutis herbaceis vel dense albo-pilosis immixtlis pilis paucis
nigris vel pr&sertim nigro-hirtis pedicellos crassiusculos subrecurvos
rigidos præsertim albo-pilosos vix adæquantibus, floribus tandem remotis
majusculis ebracteolatis mox horizontalibus, calycis crebre adpresseque
albo- et parce nigro-pilosi longe tubulosi basi gibbi dentibus porrectis
subfalcatis e basi breviter triangulari lineari-subulatis extus nigricantibus
intus dense breviterque albo-hirlis tandem flexuosis {ubo adpresse albo-
et sæpe præsertim nigro-hirti 4-5 plo brevioribus, petalis luteis glabris,
vexilli marginibus replicati lamina emarginato-biloba obovato-oblonga
subpandurata ex angulo basali obtusissimo in unguem ipsa vix breviorem
angustum subito angustata alas carina oblusa antice semicirculari
longiores superante, germine angustissime fusiformi breviter adpres-
seque albo-hispidulo in stylum glabrum basi tantum subhispidum
porrectum sub apice recurvum sensim abeunte, stigmate glabro,
leguminibus coriaceis bilocularibus parce adpresseque albo- et præsertim
nigro-hispidulis viridescentibus rectis vel + arcuatis (in eodem speci-
mine) horizontalibus et deflexis (juvenilibus hine inde falcatis) calyce
2,5-3,5 plo longioribus lineari-cylindricis basi apiceque breviter vel
longiuscule aculatis et rostello subpungenti terminatis «a lateribus sub-
compressis ventre (1. ©. sutura introflexa) obtusis vel lævissime sulcatis
dorso nervo validiusculo carinatis, seminibus rectangule reniformibus
obscure olivaceis lævibus. Z. Aprili, Majo.
o. typicus i. e. heterophyllus (n. 159%a, 159%c et 1623c) foliolis
foliorum imorum brevioribus et latioribus, summorum anguslis vel
anguslissimis, cæterum leguminibus brevioribus vel longioribus.
Kasandschik, in herbidis inter Usun-su et Uschak, 28. IV. 1901
(1594a forme magis canæ, 1594c eadem sed dolichocarpa); Kisil-
Arwat, in collibus arenosis, 3. V. 1901 (1623c forma minus Cana,
leguminibus virescentibus).
Maasse: Ganze Pflanze bis 25 cm. hoch, längste Stengel bis 30 cm.
lang, 1,3-1,7 mm. dick, gewöhnlich aber nur um 20 cm. herum hoch;
unterste Blätter sammt ihrem 0,8 bis 1,3 cm. langen Stiele bis 2,5 cm.
lang, ihre Theilblättchen bis 3x 2,5 bis 45 X 2 mm. lang und breit,
aber auch erheblich kleiner, manchmal doch auch grösser, die grössle
Breite in der oder über ihrer Mitte; mittlere Blätter sammt ihrem bis
2,4 cm. langen Stiele bis 5,5 cm. lang, ihre Theilblättchen bis 11>x2 mm.
lang und breit, oft aber die mittleren Blätter den obersten gleich
786 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (147)
gestaltet und dann, wie diese 6-7-7,5 cm. lang, ihre Theilblättchen
10 X 0,6 bis 11x15 mm. lang und 411 X2 mm. lang und ziemlich
gleichmässig breit, an schmalblättrigen Formen bei 12 mm. Länge
nur À mm. breit, an grossblätterigen bei 20 mm. Länge 1,5 mm. breit.
Die grösste Breite der oberen Blätter befindet sich manchmal im unteren
manchmal im oberen Drittel, so dass sie dann nicht mehr rein lineal
sind; Pedunkuli zur Fruchtzeit 3,5-11,5 cm., Traube (1-) 1,5-5 cm.
lang; Pedizelli 2,5-3(-4) mm. lang; Kelch bei 2,3 bis 2,6 mm. Breite
12,5 bis 13 mm. lang, die 2,5-3,5 mm. langen Kelchzähne eingerechnet;
Vexill 24, Alae 23, Carina 21,5-22 mm. lang; Hülse 40-47, an der lang-
früchtigen Form bis 60 mm. lang, 2-3 mm. breit und 2 mm. dick.
Samen 3,3 mm. lang, 1,3 mm. breit und 0,25 mm. dick.
Die vorbeschriebene Form ist gleichsam ein verkleinerter und sehr
verfeinerter A. Neilreichianus F. S., von ihm aber nebst der augenfällig
verschiedenen Tracht auch durch die so schmalen Theilblättchen der
oberen Blätter, die aussen slark behaarten Stipeln, meist längere Pedun-
kuli, armblüthige kurze Trauben, kürzere, verhältnismässig längere
Kelchzähne und schmälere, meist längere Hülsen verschieden. Von den
in der Flora orientalis durch Boissier aufgenommenen Arten scheint
A. angustatus Bunge am nächsten zu stehen, ist aber blaublüthig, auch
hat er kürzere, hängende. tief furchige Hülsen und kürzere 5-6 paarige
Theilblättchen. Was die Hülsen betrifft, so scheinen sie häufig gefurcht
zu sein. Doch ist dies nur die Folge des Pressens, was durch Vergleich
nicht gequetschter Früchte ersichtlich wird. Man muss daher in der
Früchtebeschaffenheit der gelb blühenden Xiphidien besonders vor-
sichlig sein. Die Blattform aller einschlägigen Formen scheint ferner in
der Regel sehr veränderlich zu sein; sie ist es am selben Individuum
so häufig, dass ich solche mit verschiedenen Formen der Theilblättchen
für die typische halte. Ausserdem findet sich jedoch die folgend
beschriebene in ihren Endgliedern sehr auffallende aber mit dem Typus
durch alle Uebergänge verbundene Form :
1594.d, 1623 f. ß. homoiophyllus Fr. et Sint. alle oder doch die weitaus
meisten Theilblättichen von elliptischer bis breitlänglich - lanzettlicher
Gestalt unter einander an der ganzen Pflanze wenig verschieden.
Kasandschik, in herbidis inter Usun-su et Uschak, 28. IV. 1904
(1594d); Kisil-Arwat, in collibus arenosis, 3. V. 1901 (16237);
dann auf Sand-Hügeln b. Stara Karakala, 26. V., schon überreif, darunter
"auch 4 Stück einer forma dolichocarpa.
15946, 1623e. A. (76. Xiphidium) xiphidioides Fr. et Sint. Perennis,
-_
(148) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 187
modice elatus undique pilis adpressis albis mediofixis canus subcretaceus,
ima basi lignescens pluricaulis, caulibus gracilibus erectis teretibus
foliosis parcissime breviterque ramulosis vel simplicibus, stipulis inter
se liberis petiolo brevissime adnatis elongato - triangularibus acutis
porrectis intus glabris pallide viridibus extus dense albo-hirtis apice fusces-
centibus, folüs imparipinnatis erecto-patulis petiolo longiusculo adpresse
albo-piloso tereti supra subsulcato rhachi subbreviore vel eam sub-
æquante suffultis (3-)4 jugis ab infimis ad media et summa acrescentibus,
foliolis vix dissitis glandula flavicante petiolulatis marginibus subrevo-
lutis angustissime linearibus sæpe flexuosis acutiusculis, pedunculis folio
fulerante subbrevioribus erectis strictis adpresse crebreque albo-setulosis
in racemum elongatum 5-9 florum ipsis breviorem abeuntibus, bracteis
persistentibus marcescentibus ovato-triangularibus elongatis acutis
adpresse albo-setulosis pedicellos erectos v. subrecurvos rigidos albo-setu-
losos subsuperantibus, floribus majusculis ebracteolatis erecto-patulis mox
horizontalibus remotiusculis, calycis adpresse albo- et parce nigro-pilosi
longe tubulosi basi gibbi dentibus porrectis e basi latiore anguste linea-
ribus acutis tubo 3,5 plo brevioribus extus subnigricantibus intus albo-
pilosis, petalis (luteis vel ochroleucis sicco alutaceis) glabris leviter
recurvis, vexilli in sicco cærulescentis lamina ma rginibus replicata truncato-
retusa obovata subpandurata e basi obtusangula in unguem latum canali-
culatum abrupte abeunte, alis vexillo subbrevioribus carinam anlice
valde curvatam obtusam superantibus, leguminibus (e statu immaturo
descriptis) crebre adpresseque albo-pilosis e basi subcurvatis rectis sub-
horizontalibus calyce 4-5 plo longioribus lineari-cylindricis basi apiceque
acutatis rostello brevi subpungente terminatis a lateribus compressis
ventre (1. e. sulura seminifera) carinatis dorso obtusis, seminibus.....
%. Aprili.
Kasandschik, in herbidis inter Usun-su et Uschak cum A. varü-
folio Fr. et Sint., 28. IV. 1901, deflorens et cum leguminibus imma-
turis sed videtur perfectis (15945); Kisil-Arwat, in collibus arenosis,
3. V. 1901, florens (1623).
Maasse: Ganze Pflanze etwa 25 cm. hoch, Stengel 15-25 cm. hoch,
4-1,4 mm. dick ; unterste Blätter sammt ihrem 1,3 cm. langen Stiele
3,5 cm. lang, ihre Theilblättchen 8,5 X 1 mm. aber auch nur halb so
lang und breit; mittlere und obere Blätter sammt ihrem 3-3,5 cm.
langen Blatisiiele 8-9,5 cm. lang (an den seitlichen Stengeln wohl auch
kürzer) mit bis 22 X 1,3 mm. langen und breiten Theilblätichen,
letztere wohl auch kürzer und breiter; Pedunkuli 6,5-7,8 cm., Traube
788 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sER.). 1905 (149)
2.3-6 cm., Pedizelli 2-2,3 mm., Kelch bei fast 3 mm. Breite (vorne)
einschliesslich der 2,5 bis 3,0 mm. langen Zähne 11,0 bis (zuletzt)
14,5 mm. lang, Vexillum etwa 20 mm., Alae 19 mm., Carina 17,5 mm.,
Hülsen 5,7-6,1 mm. lang bei 2,5 mm. Breite und 1,3 mm. dick.
A. xziphidioides ist unter den zahlreichen Formen des vorbeschriebenen
A. varüfolius durch den aufrechten Wuchs, nur (3-)Apaarige Theil-
blältchen und die blau werdenden Blüthen auffallend. Leider liegen nur
wenige Stücke vor. Er gehört wegen den ausgesprochen geraden Hülsen
unter die mit A. Xiphidium Bge. näher verwandten Arten und ist
abgesehen von A. varüfolius, dem er viel näher ist, insbesondere dem
A. Xiphidium selbst am nächsten. Doch unterscheidet sich letzterer, der
ein Strauch ist, durch zurückgekrümmte Stipeln, 4-5 paarige Theil-
blättchen, Pedunkuli, die viel länger sind als das Stützblatt, Brakteen
von weniger als Blüthenstiel-Länge, etwas grössere, nicht gelbe Blüthen,
viel kürzere Kelchzähne und kürzere, am Rücken etwas gefurchte
Hülsen. A. argyroides G. Beck hat meist 6paarige, viel kürzere und
breitere, elliptisch-ianzettliche Theilblättchen, sehr kurze, dreieckige
Kelchzähne, welche vielmal kürzer sind als die Kelchröhre, aufwärts
gekrümmte Hülsen, stimmt aber in der Farbe der Blüthen, wenigstens
in deren Blauwerden mit A. xiphidioides überein. A. Juratzkanus Fr. et
Sint., owohl ebenfalls verwandt, ist ebenfalls ein Strauch und schon der
Tracht nach gänzlich verschieden.
Da A. xiphidioides nur in so wenigen Stücken vorliegt, die überdies
unter einander z. Theil habituell, theilweise — worauf ich übrigens
keinen Werth lege — auch in der Breite der Theïlblätichen recht auf-
fallend unterschieden sind, so kann ich den Zweifel nicht unterdrücken,
dass A. wiphidioides vielleicht nur eine Standortsform des A. varü/folius
ist, zumal letzterer so ausserordentlich veränderlich ist.
A. (76. Xiphidium) Xanthoxiphidium Fr. et Sint. nov. spec. Elatus
vel humilis pluricaulis rigidus vel gracilis undique pilis adpressis
mediofixis albis canus raro virescens ima basi lignescens, caulibus
terelibus striatis prostratis vel e basi decumbente adscendentibus vel
divaricatis + flexuosis vel erectis strictis breviter ramosis vel simplicibus
foliosis, stipulis inter se liberis petiolo brevissime adnatis herbaceis
anguste triangularibus + elongatis acuminalo-acutissimis porrectis vel
patulis vel tandem recurvis intus viridibus glabris extus adpresse denseque
albo- vel nigro-hirlis, foliis imparipinnatis erectis, patulis vel subhori-
zontalibus rigidis petiolo longiusculo vel brevi albo-piloso tereti rhachi
longiore, eam æquante vel + ve breviori suffultis ab infimis ad media et
4150) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 789
summa (exceplis ramealibus) subito acrescentibus, foliolis (3-) 4-6 (-7) jugis
subdissitis glandula flavicante + eximie petiolulatis planis nunc omnibus
nunc foliorum imorum tantum latiusculis obcordatis, ovatis v. ellipticis
obtusis vel acutiusculis et foliorum mediorum et supremorum oblongis
obtusiusculis immo linearibus vel angustissimis acutis, pedunculis rigidis
ex foliorum axillis pluribus folium fulcrans adæquantibus vel paulo
usque duplo superantibus porrectis vel patulis sæpe arcuatis strictis
teretibus adpresse- + denseque albo-pilosis in racemum mox elongatum
pauci- vel multiflorum ipsis + æquilongum vel breviorem abeuntibus,
bracleis persistentibus herbaceis ovalis vel ovato-lanceolatis acutis albo-
et præsertim nigro-setulosis, pedicellos bractea sublongiores adæquan-
tibus v. eis subbrevioribus crassiusculis rigidis tandem patulis vel hori-
zontalibus vel recurvis adpresse albo- et parcius nigro-setulosis, floribus
majusculis ebracteolatis erecto-patulis densiusculis mox remotis et
horizontalibus, calycis nonnunquam accrescentis tandem rupti nunc albo-
nunc præserlim nigro-pilosi nunc pilis mixtis obtecti longe tubulosi basi
gibbi dentibus porrectis tandem subpatulis e basi latiore + lineari-
subulatis subfalcatis tubo (3-) 4-5 plo brevioribus extus nigris intus albo-
hirsutis, petalis glabris leviter recurvis luteis tandem + cupreis raro
immutatis, vexilli truncato-emarginati vel emarginato-bilobi lamina
marginibus valde replicata elongato-obovata subpandurata e basi obtusis-
sime angulata in unguem ipsa manifeste breviorem angustum vel latius-
culum canaliculatum basi curvatum abeunte, alarum vexillo breviarum
lamina longe stipitata auriculata ovato-oblonga oblique breviterque
acuminata acutiuscula v. obtusiuscula, carina alis manifeste breviore
antice valde curvata oblusa, germine lineari-fusiformi adpresse parceque
albo-sericeo vel insuper parcius nigro-setuloso in stylum rectum glabrum
vel basi parce sericeum sub stigmate recurvum sensim abeunte, legumi-
nibus bilocularibus adpresse albo- et rarius insuper nigro-pilosis rectis
vel leviter arcuatis vel falcatis patulis, horizontalibus vel deflexis calyce
2,5-4plo longioribus lineari-trigonis basi apiceque acutatis rostello
brevi subpungente terminatis dorso late sulcatis sutura seminifera obtuse
carinalis, seminibus minutis reclangule reniformibus fusco - olivaceis
lsevibus. #. Aprili-Junio.
Habitat in deserlis transcaspicis a littore orientali maris Caspii usque
ad fines Persiæ.
Maasse : Ganze Pflanze bis 60 cm. hoch und vielleicht noch höher,
aber auch niedrig, bis zu 10 cm. herab. Der verholzte Theil der Stämm-
chen bis 3,5 mm. dick ; unterste Blätter sammt ihrem bis 2,3 cm. langen
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 8, 34 juillet 1905. 593
790 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (151)
Stiele etwa 4 cm. lang, ihre Theilblätichen nur 3-4-paarig, länglich bis
rundlich, jedenfalls viel kleiner als jene der mittleren und oberen Blätter,
meist auch verhältnismässig viel breiter als diese ; letztere meist schmal-
länglich bis lineal, selten alle Theilblättchen breitlich ; die mittleren und
oberen Blätter sammt ihrem bis 4 cm. langen Stiele 5-11 cm., die Pedun-
kuli (6-) 7,5-14,5 cm., die Traube zuletzt (5-) 9-29 cm. lang ; die Pedizellen
sind bald dicklich, bald dünner, 2-3 mm. lang, der 2-3,2 mm. dicke Kelch
ist einschliesslich seiner 2,5-5 mm. langen Zähne 13-20 mm., das Vexillum
21-26 mm., die Alae 19-24, die Carina 18-22 mm. lang. Die Hülsen sind
3,5-6 cm. lang, gewöhnlich vom Grunde an bis etwas über die Mitie wenig
abnehmend, dann lang und scharf zugespitzt — aber oft auch ziemlich
gleichmässig (bis 3 mm.) breit und beidendig rascher zugespitzt.
A. Xanthoxiphidium sens. lat. enthält ausserordentlich verschiedene
Formen; wer nur die Endglieder der verschiedenen Formengruppen
sieht, wird leicht zu überzeugen sein, dass sie von einander durchgreifend
verschieden sind; liegt aber reiches Material vor, so führt dies dahin, es
entweder in viele Arten kleinen Umfanges zu theilen, welche durch
Uebergäng kreuz und quer verbunden sind, oder sie als Rassen unter
einem einzigen Sammelbegriff zu vereinen. Ich glaube im gegebenen
Falle letzteren Vorgang einhalten zu sollen, zumal das Material denn doch
nicht zureicht, die einzelnen Formenkreise gegeneinander genau abzu-
grenzen. Wohl ist ein Theil der Formen in erwünschter Weise blühend
und mit beinahe reifen Früchten vertreten, bei anderen ist dies aber
nicht so. Zwar sind fast alle Formen blühend gesammelt, aber die Früchte
sind meist zu jung; sie waren zur Sammelzeit noch zu weich und sind
dann beim Trocknen zusammengequetscht, ihr Querschnitt ist also un-
deutlich geworden ; bei anderen Formen standen die Früchte zur Sammel-
zeit überhaupt erst im Beginne der Entwicklung. So ist es schwer, das
Richtige zu treffen und mehr als lieb ist daher zukünftiger Aufklärungs-
arbeit, wenn auch nothgedrungen, zu thun übrig gelassen.
In dem hier angenommenen Umfange ist der als A. Xanthoxiphidium zu-
sammengefasste Formenkreis gegenüber den anderen hier aufgestellten
gelb-blühenden Arten der Sektion Xiphidium neben anderen Merkmalen
hauptsächlich durch die im Querschni:it dreikantigen, oben gefurchten
Hülsen gekennzeichnet. Die Hülsen des A. varüfolius Fr. et Sint. und
dessen näherer Verwandten sind + zusammengedrückt-cylindrisch an
beiden Nähten + deutlich gekielt. Das ist der Hauptunterschied ; die
Tracht wechselt so, dass sie nur in den seltensten Fällen führt.
Was nun die einzelnen dem Sammel-Begriffe A. Xanthoxiphidium.
(152) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. T9A
unterstellten Rassen anbelangt, so schwanken in ihrem Bereiche selbst
die von Bunge und später von Boissier noch zur Gruppen-Eintheilung
der Sektion Xiphidium verwandten Merkmale in jeder Hinsicht. So sind
die Hülsen, obwohl immer lang und verhältnissmässig dünn, oft am
selben Individuum zwischen schnurgerade und türkensäbelkrumm in
in allen erdenklichen Biegungen vorhanden — ebenso sind sie oft im
selben Blüthenstande aufrecht, horizontal, schrägabwärts gerichtet oder,
gar nicht selten, vollkommen hinabgeschlagen, so dass sie der Axe an-
liegen. Liegen nun Individuen zum Vergleiche vor, deren Hülsen alle im
selben Sinne gerichtet sind, so sehen sie gegenüber anderen, wo dies
nicht zutrifft, oder wo die Richtung eine consequent andere ist, habituell
sehr verschieden aus. Kommen nun noch Verschiedenheiten der Krüm-
mung in Betracht, Unterschiede in den Blüthen und Blattformen, sowie
in der Richtung und Höhe der Stengel, so ist leicht zu ermessen wie
gross die Schwierigkeiten sind, welche dieser Formenkreis seiner rich-
tigen Umgrenzung entgegenstellt. In der That enthält A. Xanthoxiphi-
dium hochwüchsige und niedrige, steif aufrechte gedrungene, bogig auf-
steigende lockerwüchsige und selbst an den Boden angedrückte Formen,
deren Indument von silbergrau bis + lichtgrün schwankt und deren
Blätter in der verschiedensten Weise getheilt sind. Gewöhnlich sind die
Theilblätichen der untersten (meist auch viel <) Blätter armpaarig ge-
fiedert und breitlich (von elliptisch und eiförmig bis breit-länglich), sie
werden aber sehr rasch grösser und auch die Theilblätichen anders;
letztere gehen durch schmallängliche und lanzettliche Formen sehr bald
in lineale und schmal-lineale Formen über; auch die Länge der einzelnen
Theilblättchen ist dabei nicht nur an verschiedenen Individuen sondern
selbst im selben Blatte manchmal recht verschieden, das unpaarige End-
blättchen ist dazu häufig erheblich > als die anderen Theilblätichen.
Selten scheinen die Formen zu sein, welche durchaus breite Theil-
blättchen besitzen: eiförmige oder elliptische oder länglich-elliptische
Formen. Diese sind es, die ganz besonders verschieden aussehen und zu
gesonderler Beschreibung anregen. Allein auch diese Formen bieten
Uebergänge und erweisen sich so als Theile des einzigen, grossen
Formenkreises. Ohne die Pflanzen lebend gesehen zu haben, ohne Anhalt
in der Litteratur, kann man die nothwendigen Gruppirungen nur mit
allem Vorbehalt, gleichsam als ersten Versuch unternehmen.
Um aber auch alles noch weiter zu erschweren, kommt noch in Be-
tracht, dass die eine der unter A. Xanthoxiphidium einbezogenen Formen
Kelche besitzt, welche während der Anthese deutlich länger und auch
792 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sËR.). 1905 (153)
etwas dicker werden. Solche Formen kann man, wenn man Bunge
strenge folgt, nicht einmal mehr in der Untergattung Cercidothrix,
welcher die Sektion Xiphidium angehört, belassen, sondern muss sie in
die, der Untergatiung Calycocystis angehörende Sektion Cystodes ein-
reihen. Ich habe dies nicht gethan, weil die betreffende Form so sehr
mit den echten Xiphidium-Formen zusammenhängt, dass ihre Loslösung
ganz unnatürlich wäre. Schon Boissier sah sich veranlasst, ähnlich
vorzugehen, indem er einige der von Bunge zu Cystodes gestellten Arten
(A. viridis Bunge, A. nitens Boiss. et Heldr., A. scleroxylon Bunge) zur
Sektion Xiphidium gebracht hat. Es sind eben die 8 Untergattungen,
welche Bunge anfgestellt hat, schon nach diesem Autor selbst, auch
nicht scharf geschieden, sondern durch Uebergänge verbunden. Und
einem solchen Uebergangsbereiche ausgedehntesten Umfanges gehört
A. Xanthoxiphidium eben an. Bevor dessen einzelne Formen zu um-
grenzen versucht wird, seien noch diejenigen blau, beziehentlich roth,
violett oder weissblühenden Arten der Sektion in Vergleich gezogen, die
allenfalls näher verwandt sein können. Von solchen, welche gerade
Hülsen besitzen, scheint A. Xiphidium Bunge dem A. Xanthoxiphidium
am nächsten zu stehen, ist aber nebst der Blüthenfarbe durch kürzere
Stipeln, armblüthige Trauben, kürzere und breitere Kelchzähne, seidig
behaarte, längere und anders gestaltete Hülsen zu unterscheiden.
A. subulatus M. B. blüht gelblich-weiss und ist eine viel gracilere Art
mit dreieckigen Stipeln, armblüthigen Trauben und aufrecht abstehenden,
seidig behaarten kürzeren und dünneren Hülsen. Von den Arten mit
krummen Hülsen hat A. sitiens Bge. sehr lange und schmale nur 2 paarige
Theilblättchen, er ist niedrig, seine Blüthen sind erheblich < (Kelch
10 mm., Fahne 18 mm.), die Hülsen nicht gefurcht, die Kelchzähne —
!/s Kelchröhre. A. suffalcatus Bge. ist eine ebenfalls nur niedrige Art mit
nur 2-3paarigen Theilblätichen, armblüthigen Trauben, aufrechten, fast
stichelförmigen am Rücken rundlichen, am Bauche scharf gekielten
Hülsen; A. augustatus Bunge ist ebenfalls niedrig, seine Stipeln drei-
eckig, die Theilblättchen gefalzt, die Trauben armblüthig, die Blüthen >
als an den kleinblüthigen Rassen des A. Xanthoxiphidium, < als jene der
grossblüthigen Rassen, die Hülsen hängen und sind am Rücken lief ge-
furcht; A. ruscifolius Boiss. und A. melanocalyx Boiss. et Buhse sind
schon durch die Form ihrer Theilblättchen von den meisten, durch die
Blüthenfarbe von allen Formen des A. Xanthoxophidium unterschieden.
Von den oben beschriebenen gelb-blühenden Formen sind A. Juratz-
kanus und À. Neilreichianus schon habituell u. durch die Blätter u. Hülsen
(154) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 793
sehr verschieden. Näher verwandt ist wohl nur A. varüfolius aber, wie
schon oben hervorgehoben, schon durch die Gestalt der Hülsen durch-
greifend unterschieden. Die Beziehungen, welche die unten nun be-
schriebenen Rassen haben, sind wo nöthig, den betreffenden Beschrei-
bungen angefügt.
I. Indument der Kelche und Pedizelli vorherrschend, manchmal fast
ausschliesslich schwarz, die ganz jungen, noch wachsenden Hülsen wohl
grau, bald aber infolge des überhand nehmenden schwarzen Induments
dunkel; die Behaarung der Stengel, Zweige und Blätter wohl weiss, aber
verhältnissmässig spärlich, daher die ganze Pflanze grün aussehend.
Theilblättchen der untersten Blätter + rundlich, jedenfalls breitlich, das
mittlere und oberste lineal.
A.) Trübgrüne niedergestreckte und divarikate Formen. Die Blüthen
und besonders auch der Kelch während der Anthese und bis zur Befruch-
tung rasch wachsend, also an den untersten Blüthen deutlich > als an
den oberen oben geöffneten, ausserdem verhältnissmässig dick: sammt
Zähnen gemessen bei 15 mm. Länge etwa 4-4,5 mm. am Grunde dick, nach
vorne konisch auf 3 mm. verschmälert, schiefmündig, die Zähne etwas
ungleich lang, 3,5-4 mm. erreichend. Hülse (nach nur I jungen Stück)
breitlich, kurz, hinabgeschlagen:
Susspec. I. A. accrescens Fr. et Sint.
B.) Trüb-grüne hochwüchsige Formen, (bis 60 cm. und höher), mit
meist geraden oder hin- und hergebogenen Stipeln. Blüthenstände blatt-
achselständig, mehrere am Stengel, über die Blattregion wenig hinauf-
ragend. Blüthe, insbesondere der Kelch während der Anthese kaum
verlängert, verhältnissmässig dünn : sammt Zähnen gemessen 12.5-1%
mm. lang und 3-4 mm. ziemlich gleichmässig dick, schiefmündig, die
Zähne etwas ungleich 3-4 mm. lang; Hülsen hinabgeschlagen dreieckig-
cylindrisch 3,7 cm. lang, 2,5 cm. ziemlich gleichf. breit, vorne knrz
zugespitzt:
SugsPec. IV. A. obscurus Fr. et Sint.
C.) Etwas blau-grüne, aufsteigende, bogige, mittelhohe Formen (bis eLwa
40 cm.); Blüthenstände blattachselständig, mehrere am Stengel, zur
Fruchtzeit über die Blattregion wenig hinaufragend. Kelche während der
Anthese kaum verlängert, verhältnissmässig dünn : sammt Zähnen ge-
messen 13-15 mm. lang und ziemlich gleichmässig 2,7 mm. dick, schief-
mündig, die Zähne etwas ungleich, im Mittel etwa 3 mm. lang. Hülsen
zahlreich, meist zurückgeschlagen, hängend und stark bogig, dünn, lang-
794 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sér.). 1905 (155)
und scharf zugespitzt. Hülsen etwa 4 cm. lang und (anscheinend ganz
ausgewachsen) etwa 2,4 mm. dick:
Sugspec. II. A. campylopus Fr. et Sint.
II. Indument der Kelche und reifen Früchte grau, nur an den Kelchen
und Pedicelli, selten auch an den Hülsen stellenweise oder einzeln
schwarze Haare eingemischt. Behaarung der Blätter, Stengel und Pedun-
kuli schwach bis sehr dicht, so dass die ganze Pflanze grün bis grau
(jung selbst fast weiss) erscheint.
1) Die Kelche während der Anthese kaum verlängert, in der Mitte
etwas dünner als am Grunde oder an der etwas schiefen Mündung.
D.) Trübgrüne aufsteigende Formen mit meist stark bogigen Stengeln
50-60 cm. hoch und gewiss auch noch höher, die Grundblätter in breite,
sehr kleine, die mil!leren und oberen Blätter in schmale oft schmal-
lineale sonst aber viel > Theilblättchen getheilt. Pedunkuli über die
Blattregion wenig hinaufragend. Blüthen, getrocknet schmutzig-gelb oft
in’s Kupferfarbene ; Kelch nur 2.5-2.3 mm. dick, verhältnissmässig lang,
nämlich sammt den circa 4 mm. langen Zähnen 16,5-18 mm. Hülsen lang
und dünn, sensenförmig- oder krummsäbelig-gebogen 5,5-6,3 mm. lang
(selten einzelne fast gerade) am Grunde 2.0-2,3 mm., in der Mitte 2,0-
2,3 mm. stark, und unter der Spitze wenig schwächer, daselbst aber
plötzlich in eine dünne Spitze verschmälert. Dem A. campylopus ganz
ähnlich, aber > und stärker, durch Indument der Kelche und Früchte,
Blüthen- und besonders Kelchgrösse und Hülsen verschieden:
Sugspec. VIT. A. curvicaulis Freyn et Sint.
E.) Hochwüchsige, mehr aufrechte, divarikate, kaumbogige Formen,
deren Blätter homomorph., also durchaus nur in breitliche Theïlblättchen
(eiförmige, elliptische und breitlängliche) getheilt sind ; gemeinsame
Blüthenstiele über die Blattregion nur wenig hinaufragend, stark ab-
stehend ; Blüthen wie bei A. curvicaulis; Kelch 2,5 mm. dick, sammt den
circa 4 mm. langen Zähnen 15,5-16,5 mm. lang. Hülsen breitlich und
kürzer, stärker gebogen bis sichelförmig 3,8-4,8 mm. lang und 3 mm.
oder etwas darüber fast gleichmässig breit, kurz bespitzt. Verwandt mit
A. ruscifolius Boiss:
V. Susspec. A. latifoliolatus Freyn et Sint.
F.) 40-50 cm. hohe divarikate, schiefe bis niederliegende Formen, ihre
Blätter mit Theilblättchen ähnlich wie A. curvicaulis; gemeinsame
Blüthenstiele über die Blattregion nur wenig hinaufragend; Blumenblätter
(156) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 795
auch getrocknet (immer?) rein gelb; Kelch kurz u. schmal, nur 2-3 mm.
dick, sammt seinen fast 3 mm. langen Zähnen 12,5-13 mm. lang. Hülsen
+ gebogen, am Grunde 2-2,3 mm., in der Mitte 2-2,3 mm. stark, auch
von da an wenig schmäler und erst nächst des Endes plötzlich zugespitzt:
VI. Sugspec. A. holoxanthus Fr. et Sint.
G.) Grüne, halbstrauchige, steif aufrechte + vielstengelige Formen, am
Grunde reichlicher verholzend und schon daselbst in aufrechte Zweige
getheilt, Laubregion niedrig und die Pedunkuli daher über die Blätter +
beträchtlich hinaufragend, scheinbar terminal; Kelch bei 2,2-3,5 mm.
Breite einschliesslich seiner 2,5-3 mm. langen Zähne 13-15 mm. lang;
(doch auch Formen mit 3 mm. breiten und 16-17,7 mm. langen Kelchen;
diese auch mit 5 cm. langen gleichmässigen dreikantigen Früchten —
ß. elongatus); Vexill 21 mm., Alae und Carina 19-20 mm. lang. Hülsen
meist gerade oder wenig gekrümmt, kurz zugespitzt, abstehend, endlich
zurückgerichtet oder hängend, von oben zusammengedrückt-dreikantig,
etwa 3,8 cm. lang, 3 mm. breit, am Rücken flach und seicht-furchig:
Ill. Sugspec. À. rectus Freyn et Sint.
2.) Kelche der kräftigeren Formen während der Anthese deutlich ver-
längert, + schiefmündig.
H.) Niedergestreckte, manchmal mit den Spitzen aufsteigende dicht-
graue Formen, mit kreideweissen 12-40 cm. langen Stengeln, Grund-
blätter + — À. acrescens, die Theilblättchen der mittleren und oberen
Stengelblätter jedoch schmal-lineal fast fädlich. Hülsen kurz zugespitzt,
nur 2 mm. breit. An À. xiphidioides erinnernd, aber die Stengel hinge-
streckt, nicht aufrecht, die Kelche 1'/» bis 2 X so gross, 14-19 mm. lang
und die Blüthen 20,5-27,5 mm. lang und schliesslich kupferbraun.
Da jedoch gut entwickelte Früchte fehlen, so ist es ungewiss, ob diese
Form nicht besser zu A. xiphidioid. zu stellen ist. (A. Xiphidium Freyn
in Brotherus exsic. non Bunge.):
VII. Susspec. A. Brotherusii Freyn Herb.
Von diesen Formen, die, ich wiederhole es, vielleicht nur dem Um-
stande ihre gesonderte Hervorhebung hier verdanken, dass nur einige
mit genügend entwickelten Früchten vorliegen, während andere solcher
entbehren, sind vielleicht A. obscurus, A. latifoliolatus, A. holoxanthus
und A. curvicaulis unter sich näher verwandt und bilden eine Gruppe
für sich; dieser Gruppe steht eine andere aus A. rectus und A. campy-
796 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (157)
lopus gegenüber. A. accrescens uud A. Brotherusü stehen sich wahr-
scheinlich ebenfalls näher, als den andern Formen, doch dürfte A. cur-
vicaulis mit A. accrescens möglicherweise die Bindeglieder sein. Dies ist
nach Habitus und Blüthenmerkmalen vermuthet; vielleicht steht aber
A. Brotherusi, von dem gut entwickelte Früchte fehlen, überhaupt nicht
dem Formenkreise des A. Xanthoxiphidium sondern jenem des A. varü-
folius und A. xiphidioides näher. Hierüber lässt sich dermalen nichts
Sicheres behaupten. Die verschiedenen Unterarten des A. Xanthoxiphi-
dium seien nun in’s Einzelne wie folgt erörtert.
I. A. accrescens Freyn et Sint. n. subspec : Prostratus v. apicibus
adscendens rigidus, viridis sed undique pilis prostratis albis mediofixis
obtectus, pluricaulis, caulibus usque 35 cm. longis foliosis subramosis,
stipulis ovatis et ovato-lanceolatis atroviridibus mox reflexis, foliis patulis
et subhorizontalibus, petiolo rhachi eximie breviore suffultis, foliolis
longiuscule petiolulatis sæpissime difformibus, pedunculis folio fuleranti
æquilongis v. subbrevioribus porrectis in racemum 45-17 florum laxum,
ipsos æquantem tandem longiorem abeuntibus, floribus erecto-patulis-
tandem horizontalibus, calycis conspicue accrescentis præsertim nigro-pilost
crasse conico-cylindrici valde gibbi tandem + 15 mm. longi, basi 4-45
mm. crassi ore obliqui dentibus 3,5-4 mm. longis, porrectis lineari-
triangularibus subarcuatis, petalis luteis sicco + fusco-cupreis et sordide
luteis, sursum arcualis, veæilli alas superantis manifeste bilobi cire. 23 mm.
longi lamina oblongo-onovala versus basin subangustiore ibi obtusissime
angulata et in unguem angustum ipsius dimidium æquantem abeunte,
alarum Carina longiorum lamina oblique oblonga basi auriculata apice sub-
anguslala rotundato-obtusa circ. 6,5 mm. longa, in triente superiore 2-2,5
mm. lata, stipite 13,5-14 mm. longo suffulta, carinæ cire. 20 mm. longæ
lamina circ. 6 mm. longa antice fere semicirculari apice obtusissima,
germine 25-ovulato parce albo-piloso stipitato, stylo glabro, legumine (ex
unico perjuvenili!) deflexo 3 mm. basi lato pollicari sursum subarcuato,
seminibus ignolis, cætera typi. £. Aprili, Majo.
Es bestehen 2 recht deutlich unterschiedene aber am selben Standorte
in einander übergehende Formen:
101c. «. angustilobus Fr. et Sint., foliolis exceptis infimis minoribus
sub 4-jugis lalis rotundatis vel ovatis vel oblongis usque 7x5 mm.
longis latisque sæpissime obtusissimis raro acutiusculis, majoribus angustis
5-7-jugis ovato-lanceolatis (16 mm. longis et 3,5 supra basin lalis) ellip-
ticis lanceolato-linearibus (20 mm. longis et 2 mm. infra medium latis}
nonnunquam anguste-linearibus (20x 1,2 mm. I. 1.).
(158) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 197
Diese Varietät halte ich für die typische.
101r. 6. latilobus Fr. et Sint. foliolis omnibus latiuseulis rotundatis
obtusissimis (usque 108 mm. 1.1.) v. elliptieis usqne 12X8 mm. I. |.
aculis vel latiuscule-lanceolato-oblongis usque 12%xX5 mm. I. et triente
infero latis, infimis multo minoribus.
Aschabad in deserto et in collibus promiscue cum formis sequen-
Libus 20. Aprili et 42. Majo 1900 leg. Sintenis (10le et 1011).
1707a. II. A. campylopus Freyn et Sint. Modice elatus, arcuato-adscen-
dens, gracilis laxus, viridis subglaucus sed undique pilis adpressis medio-
fixis albis obtectus, pluricaulis, caulibus ad 40 cm. altis foliosis, basi parce
ramosis, stipulis anguste- et lineari-triangularibus acutissimis alro-
viridibus mox reflexis, foliis erectis et erecto-patulis petiolo longiusculo
rhachi subæquilongi vel breviori suffullis infimis cum petiolo & cm.,
mediis et summis 5-11 cm. longis, foliolis longiuscule petiolulatis diffor-
mibus, foliorum infimorum 3-4 jugis breviter oblongis 41,6 usque
6,5x(0,7 mm. longis latisque rotundato-obtusis, foliorum mediorum A-5(-6)
jugis acutiuseulis breviter lanceolalis cire. 115<2 mm. longis latisque vel
linearibus usque 32X<2 mm. longis et latis, foliorum summorum 4-5 jugis
linearibus vel angustissimis acutis, 13x 0,5 usque 37x41 mm. longis et
latis, pedunculis in caule pluribus folio fulcrante manifeste longioribus,
(7,5-)9-14,5 cm. longis erectis strietis vel subarcualis in racemum (5-)9-20
cm. tandem longum (5-) 10-20-florum laxum ipsis + longiorem abeun-
hibus, floribus mox horizontalibns, calycis vix accrescentis adpresse albo-
et præsertim nigro-pilosi cylindrici valde gibbi 13-15 mm. longi æqualiter
(cire. 2.7 mm.) crassi ore obliqui dentibus circ. 3 mm. longis lineari-subu-
latis acutis porrectis tandem flexuosis, petalis luteis sordescentibus sursum
subareuatis, vexilli vix pollicaris alis longioris (ex rudimento tantum noti)
lamina elongato-obovata basi obtusissime angulata, alis....., carina
22,5 mm. longa antice valde curvata obtusissima, germine ...., legumine
recto vel sæpius leviter arcuato tandem deflexo trigono-cylindrico dorso
carinalo ventre sulcato circ. 4 cm. longo (sed eliam breviore), 2-4 mm.
subæqualiter crasso antice breviter vel a medio sensim aculaio undique
albo- et sæpe præsertim nigro-piloso, seminibus ......; cælera Lypi.
2%, Majo, Junio.
Karakala, in monte Sundsodagh 18. Majo et Junio 1901 defloratus
et c. leguminibus immaiuris sed videtur perfectis.
736, 1707b. III. A. rectus Freyn et Sint. Suffruticosus modice elatus,
erectus, strictus, + confertus sæpe subscoparius, basi magis lignescens
et ibi in ramos cauliformes divisus, viridis sed undique pilis prostratis
798 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SéR.). 1905 (159)
mediofixis albis nonnunquam sparsis obleclus, pluri-vel multicaulis, cau-
libus 15-45 cm. altis foliosis ex axillis interdum ramulos breves +
patentes emittens, stipulis anguste triangulari-lanceolatis acutissimis
viridibus v. nigricantibus porrectis, subrecurvis vel reflexis extus nigro-
pilosis, foliis rigidiusculis erecto-patulis petiolo rhachi nune manifeste
breviore nunc ipsa valde longiore suffultis, infimis cum petiolo bicentime-
tralı 45 cm, cæteris cum peliolo 3,5-4 centimetrali usque 10 em. longis,
foliolis petiolulatis difformibus, foliorum imorum 3-4 jugis oblongis
obtusis usque 6,5%x1,7 mm. longis et lalis, mediorum (3-)4-5 jugis lanceo-
latis aculis sepe abbreviatis usque 16%x@2 mm. longis et latis, vel linearibus
13x0,4 vel 12%x1,3 usque 14,5%x1,5 mm. longis et latis, foliorum sum-
morum anguste v. angustissime linearibus acutis usque 25 X À mm.
longis el lalis, pedunculis pseudoterminalibus 8-16 cm. longis, folio ful-
cranli 2-5 plo longioribus rectis strictis in racemum tandem usque 9 cm.
longum 7-15-florum laxum ipsis breviorem abeuntibus, floribus erecto-
patulis tandem subhorizontalibus, calycis vix accrescentis adpresse albo- et
parcius nigro-pilosi cylindrici gibbi 13-13,5 (-15) mm. longi 2.2-3,5 mm.
crassi ore obliqui dentibus 2.5-3 mm. longis lineari-subulatis aculis +
arcualis adpressis, pelalis luteis tandem fusco-cupreis, sursum subarcua-
tis, vexilli cire. 22 mm. longi alis carinam fere adæquantibus longioris
lamina repando-subbiloba elongato-obovata infra rectilinea e basi obtusis-
sime angulata in unguem canaliculalum ipsius vix dimidium æquantem
angustissimum sensim anguslala, alarum lamina oblique obovato-oblonga
auriculata obtusa cire. 6 mm. longa et 2 mm. quadrante supero lata,
stipite 13-14 mm. longo suffulta, carına anlice valde curvala obtusa,
germine lineari-fusiformi stipitato densiuscule albo-sericeo in stylum
glabrum rectum sub stigmalo recurvum sensim anguslato, leguminibus
reclis v. leviter arcuatis tandem reflexis cylindricis depresse-trigonis
dorso oblusissimis vix carinatis ventre latissime sulcatis, circ. 3,8 em.
longis, æqualiter 3 mm. latis antice brevissime acutatis undique plus
minus adpresse albo pilosis, seminibus .... Cætera typi Z Majo.
Kisil-Arwat, Karakala : in monte Sundsodagh cum À. campylopode
Fr. et Sint., 18/5. 1901 (exs. 1707b); Suluklü, in montosis rarissimus
7/7. 1900 fructifer (exs. 736, sed pro speciminum pauperitate cum dubio
huc relatus).
1707c. ß. elongatus Fr. et Sint. typo firmior, floribus majoribus, calycis
eylindriei gibbi 15-17,5 mm. longi, 3-3,5 mm. crassi albo-vix nigro-
pilosi ore minus obliqui dentibus magis inæqualibus 3-4 mm. longis
anguste triangulari-subulatis acutis subarcualis adpressis, vexillo 25 mm.
(160) J. EREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 799
longo, leguminibus longioribus usque 5,5 mm. longis reclis et arcuatis
2 mm. tantum latis æqualhiter trigonis, dorso et in sulco carinatis. Cæteris
non differt.
Kisil-Arwat, Karakala: in monte Sundsodagh cum priori 18/5 1901
deflorens et cum leguminibus fere maturis.
101d. IV. A. obscurus Freyn et Sint. nov. subsp. Elatus, subarcuatus
laxus, viridis, sed undique pilis prostratis albis mediofixis obtectus ad
paginam inferiorem foliorum subcanescens, pluricaulis, caulibus ad 60 cm.
altis et elatioribus foliosis ex axillis ramulosis v. fasciculiferis, stipulis
ovalo-lanceolatis aculis et angusle triangulari-lanceolatis acutissimis
viridibus mox reflexis, foliis patulis petiolo rhachi semper (nonnunquam
pluries) breviore suffultis, foliolis longiuscule petiolulatis difformibus,
foliorum infimorum (3-)% jugis multo minoribus obcordatis usque
9,0 X 3,5 mm. longis et triente supero latis elliplico-oblongis vel oblongis
usque 11% mm. longis et ad medium latis rotundato-obtusissimis, medio-
rum et summorum 5-6(-7) jugis anguste oblongis 19 <3,5 mm. lanceolatis
22%4 mm. vel linearibus 172,5 et 13,5 21,5 longis latisque obtusis vel
aculiusculis vel acutis in eodem specimine, pedunculis in caule pluribus
folio fulcrante brevioribus porrectis v. subareuatis in racemum 10-25 cm.
longum (4-)10-15-florum laxum ipsis manifeste (sæpe 3-4 plo) longiorem
abeuntibus, floribus mox horizontalibus, calycis vix accrescentis valde
adpresse et præsertim nigro-pilosi cylindrici valde gibbi 12,5-14 mm.
longi subæqualiter 2,8-3 mm. crassi ore obliqui dentibus 3-4 mm. longis
porrectis lineari-triangularibus subarcualis, petalis luteis sicco sordide
cupreis sursum subarcuatis, vexilli alis longioris manifeste bilobi cire.
22 mm. longi lamina oblongo-obovata subpandurata e basi obtusissime
angulata in unguem canaliculatum latiusculum ipsius dimidium æquantem
abeunte, alarum carina longiorum lamina oblique-oblonga basi auriculata
apice oblusa cire. 6,5 mm. longa 2-2,3 mm. ad medium v. triente superiore
#ata stipite 15 mm. longo suffulta, carinæ circ. 21 mm. longæ lamina
paulo plus 6 mm. longa antice fere semicirculari apice obtusissima,
germine 20-ovulato parce albo-hirto stipitato in stylum rectum basi
subhispidulum infra apicem semicirculari-recurvum abeunte, legumine
recto vel subarcuato pendulo vel deflexo frigono-cylindrico venire cari-
nato dorso sulcato 3,7 mm. longo 2,5 mm. subæqualiter lato anlice
breviter acutalo undique albo- et præsertim nigro-adpresse piloso, semini-
bus ignotis, caelera typi #. Aprili Majo.
Aschabad, cum A. accrescente, 20. Aprili 1900.
(Fortsetzung folgt.)
Ÿ
800
Die Gattung BERBERIS (Euberberis).
Vorarbeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
(Suite.)
b. Blätter meist über 5 cm. lang, an Spitze abgerundet, unten matt.
104. Berberis laurina' Billbg. in Thbg. Plant. Bras. Dec. 1. 8.
(1817) t. 2. f. 2. (s. n. laurifolia).
B. glaucescens St. Hil., Fl. Bras. mer. 46. t. X. (1825).
B. Andreana Naud., in Rev. Hort. (1899). 9. fig. 1-3.
Eichler sagt in Flor. Bras. XII. 1. 230 €. 52 (1864) dass glaucescens mit
laurina identisch sei, wie ihm Originale Billbergs und St.-Hilaires be-
wiesen hätten. Da nun nicht anzunehmen ist, dass Eichler die folgende
Art zu seiner laurina gezogen, denn darauf deutet in der Figur und Be-
schreibung in Fl. Bras. kaum etwas hin, so muss ich diese neu benennen,
obwohl ich sie erst für die typische laurina zu halten geneigt war.
B. coriacea St. Hil., 1. c., kann es der Beschreibung nach nicht sein und
Eichler wird wohl recht haben, wenn er auch diese zu laurina zieht.
Eichler zitiert zu laurina Exemplare von Sello aus Herb. Berlin. Ich
habe nur solche Sello’sche Exemplare von dort gesehen, die noch unbe-
stimmt und zu Eichler’s Zeiten somit wohl noch nicht im Herb. Berlin
waren. Sie sind von mir bei B. Sellowiana zitiert. Eichler’s Abbildung
1 Citerne, dessen Arbeit, wie ich schon eingangs betonte, mir erst nach Ab-
schluss meiner Untersuchungen zu Gesicht kam, beschreibt das von mir als
laurina betrachtete Exemplar Claussens von Minas Geræs als B. Claussenii (|. c.
152). Er sagt: B. coriaceæ el B. laurine valde affinis ; a prima foliis latioribus,
a secunda foliis non papillosis nervisque supra depressis differt. Wenn nun
B. laurina in der Tat papillöse Blaltunterseiten haben sollte. so wären die von
mir als solche betrachteten Exemplare mindestens als Varietät abzutrennen.
Merkwürdiger Weise erwähnt nun aber Citerne B. glaucescens gar nicht, nur
coriacea. Und dann sagt er auf Seite 120 bei B. flexuosa : variété du précédent,
nämlich laurina. Alle diese Angaben sind auffällig. Ohne Billberg’s Original ge-
sehen zu haben, ist also die sichere Feststellung, was eigentlich laurina darstellt,
nicht möglich, obwohl ich auf Eichler’s Autorität hin zunächst an meinen An-
gaben fest halle.
(79) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 801
nach möchte man annehmen, dass von dieser Art (wie bei Sellowiana)
sich eine kurz- und eine langtraubige Varietät scheiden lassen. Ich sah
nur erstere.
S.-Brasilien : Prov. Minas Geraes [Claussen]; Itatiaia, Wald um die
obere Facenda [Wawra N° 464] ebenda, 1400-2000 m. [v. Wettstein et
Schiffner 1901]; Prov. Rio grande do sul, Uferwald des Rio Camacuam
[v. Ihering No 117]. :
Eichler giebt an : Habitat in Campis, frulicetis silvisque inde a prov.
Minarum usque in ditionem Montevidensem : Prov. Minarum, prope
Caldas etc. [Lindberg, Widgren]; ad Ouro Preto (olim Villarica) [Freyreiss];
Prov. S. Pauli [Sello, St. Hilaire], frequens in Cisplatina [St. Hilaire], circa
Montevideo [Sello, et in itinere navarchi King lecta].
B. Blätter im Mittel kaum über 12-14 mm. breit, dünnlederig
(ob nur wintergrün ?).
105. Berberis Sellowiana C. K. Schn., sp. nov. (Typus in Herb.
Berlin, Hofm. Wien etc.).
Frutex ; ramuli flexuosi, glabri, rotundi, flavescentes, vetustiores
einerei; Spin& plerumque maximæ, rotundalæ, flavo-brunneæ, 3-partilæ ;
folia charlacea, vel subcoriacea ; obverse lanceolata, nervis lateralibus
utrinque elevatis laxe reticulata, integerrima, acuta, in petiolum brevem
attenuata ; racemi 12-15 vel pluriflori, inferne nudi; petala quam sepala
interna paulo majora, obovata, basi plus minus contracta ; ovula 3-4;
styli longi; fructus ovato-globosi.
Internodien 1,5-3 cm. ; Dorne bis 3,5 cm. ; Blätter 2,5 : 0.8-4,5 : 1,6 cm.;
Blütenstände kaum über 4 cm. lang, Blütenstiele etwa 5-7. Tragblätter
2 mm.; Früchte ec. 7:6 mm. ohne den bis 2 mm. langen Griffel.
var. a. typica C. K. Schn. : omnia ut supra indicala.
var. b. tetanobotrys C. K. Schn., var. nov. differt : ramuli elongali
internodiis 3-5 cm. longis; spinæ minores vel nullæ; folia majora ad
7:2,5 cm.; petioli ad 1,6 cm. longi; racemi longissimi (ad 10 cm.),
pluriflori.
var. à. Brasilien : ohne Ort [Sello] in Herb. Berlin d. 252 (d. 200-
300 !), 2945-3045 ! und ohne Nummerhinweis.
Uruguay : Monte de Sa. Lucia [J. Arechavaleta No 3018, im Herb.
Berlin].
Argentinien?: Boa-Vista [Niederlein N° 1266 Herb. Berlin].
var. b. Brasilien : Prov. Sao Paulo, in silvaticis inter Faxina et
Apiahy, c. 800 m. [v. Wettstein et Schiffner 1901], ohne Ort [Sellow 1841,
Herb. Hofm. Wien].
Subsect. c. CHILENSES
Zweige rundlich, anfangs braunrot, violett überlaufen; Blätter meist
starrlederig, buchtig gezähnt, unterseits papillös; Blüten in dichten
kurzen hängenden Trauben; Dorne meist stark entwickelt.
Um die hierher gehörigen Arten richtig zu bewerten, bedarf es eines
viel grösseren Materials als mir bis heute zu Gesicht kam. Auf Grund
dieses unterscheide ich vorläufig nur 2 Arten:
! Was diese Nummern bedeuten ist mir nicht klar geworden.
802 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze sen.) 1905 (80)
A. Blätter starrlederig, Trauben mehr oder minder blattlang und
Dorne mehr oder minder länger als die Blätter.
106. Berberis chilensis Gill. in Hook. Bot. Misc. II. 135 (1833).
B. ilicifolia Bertero, Merc. Chil. 59%. teste Gay; nec Forst.
In den Formenkreis dieser Art scheinen zu gehören : B. ferox Gay,
Fl. chil. T. 80. (1845) und B. diffusa Gay. ]. c.. beide von Reiche, Estud.
erit. Fi. chil. 1. 38 (1896) als Varietäten beschrieben, die ich vorläufig
weder auseinander halten noch vom Typ trennen kann.
Nach Kuntze, Rev. gen. Ill. 2. 3. (1893), soll dealbata Ldl., in Bot. Reg.
XXI. t. 1750. (1836) hierher gehören. Ich dachte erst zu B. hakeoïdes,
aber die Blütenstände sind als kurztraubig beschrieben.
Chile: Prov. de Aconcagua [Philippi (1862)] convalle Aconcagua [J. Ball
1882]; Cuesta de Chacabuco [Philippi]; Cord. de Santiago [Germain
1856/57]; Banuos de Cauquenes [Philippi 1875].
B. Blätter nicht starr, ziemlich schmal-lanzettlich, die Trauben und
Dorne meist deutlich ums Doppelte überragend.
107. Berberis brachykodria' Gay, Fl. chil. I. 81. (1845).
Nach Gay’s Diagnose würde ich seine Art zu chilensis gezogen haben,
allein die mir als brachybodria (allerdings mit?) vorliegenden Exemplare
deuten doch auf eine gute Art hin. Nun unterscheidet Reiche, I. c., eine
var. brevispina und es ist möglich, dass die zitierten Exemplare zu dieser
zu stellen sind.
Chile : Prov. de Santiago [Philippi], in montibus ad Valparaiso
[Pœppig (2) No 81].
Das letzt zitierte Exemplar ist als glomerata Hook. et Arn. bezeichnet.
Ueber diese Art bin ich mir noch unklar. Hooker erwähnt sie schon 1833
in Bot. Misc. Ill. 135, die Diagnose in Bot. Beech. Voy. 1. 5. erschien aber
erst 1841. Ich sah in verschiedenen Herbaren Exemplare mit der Angabe:
In fruticetis ... montis la Leona. Rancagua, Chile. Okt. 1828, die Lechler
z. B. als Originale der glomerata angesehen zu haben scheint. Es sind
Fruchtexemplare, die ich von chilensis nicht unterscheiden kann. Nach
Reiche soll aber glomerata gezähnte Staubfäden haben, was für chilensis
nicht gilt.
Ebensowenig vermag ich über den Wert von B. fragrans Phil., apud
Reiche, 1. c., 38, zu entscheiden. Er soll trapezförmige oder rhombische,
oft breiter als lange Blätter haben und ausserdem Trauben, die 2 mal so
lang wie die Blätter sind. Chile, Prov. de Curico (Vichuquen).
Secr. 15. ILICIFOLIÆ
Folia sempervirentia, fere semper dentata, plerumque hypodermale
instructa, interdum subtus papillosa ; flores racemosi, raro subcorymbosi,
stamina fere semper connectivo producto apiculata; ovula 3-5: styli di-
stincli; spinæ normales vel nullæ.
1 Gay schreibt den Namen so und ich sehe keinen Grund auch den falsch ge-
bildetsten Namen abzuändern, da das für seinen wissenschaftlichen Wert
gänzlich ohne Belang wäre.
(81) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 803
Man vergleiche das bei Sect. 14$. (76) 669 Gesagte. So abweichend auf den
ersten Blick B. Negeriana und auch Pearcei erscheint, da die Dorne hier
2. T. fehlen u. die Blätter meist einzeln stehen, so zeigt doch ikcifolia zu-
weilen ganz das gleiche Verhalten, derart dass eine Trennung in ge-
sonderte Gruppen unangebracht scheint. Wenn Usteri, in Mitt. Deutsch.
Dendrol. Gesellschaft (1899) 92 die Arten zlieifolia, Pearcei und Darwinii
als Laterifloræ vereinigt, mit der Angabe, dass die Trauben stets » ohne
Endblüte« seien, so kann ich für die erste und letzte Art nur angeben,
dass dies nicht zutrifft, das Fehlen oder Vorhandensein der Endblüte ist
ein sehr schwankendes Merkmal. Von der seltenen Pearcei sah ich keine
Blüten. Ob Usteri diese Art überhaupt gesehen ist mir zweifelhaft, da er
sie doch sonst zu seinen » Abrachycladæ « hätte slellen müssen. —
A. Blätter ohne Hypoderm, meist einzeln, Dorne fehlend.
108. Berberis Negeriana Tischl., in Engl. Bot. Jahrb. XXXI.
640 (1902)
Man vergleiche das S. 38 ff. Gesagle.
Chile: Concepcion und Villarica [Neger, Herb. München].
B. Blätter mit Hypoderm.
I. Blätter unterseits dicht papillös, länglich-lanzettlich, meist einzeln,
Zähne jederseits über 14.
109. Berberis Pearcei Phil. in Linnæa (1864) 4.
Chile: Villarica |Neger 1893/96, Herb. München, steril!], nach Philippi
Anden von Valdivia, Roquete de Ranco [Pearce].
IT. Blätter unterseits nicht papillos, selten einzeln.
a) Zweige kahl oder sehr fein behaart, Blütenstände die Blätter nicht
überragend, Staubfäden mit Conneclivspilze.
110. Berberis ilicifolia Forst., Comm. geett. IX. 28. (1789).
B. serrato-dentata Lechl., Berb. am. austr. 16 (1857).
Was als ilicifolia in den Gärten geht, ist fast stets B. Neuberti, der
Bastard B. vulgaris x Mahonia aquifolium. Das mir vorliegende Exemplar
der serrato-dentata vom Originalstandort : Cord. pelada kann ich von
ihcifolia nicht unterscheiden!. In den Beschreibungen finde ich weder
bei Lechler noch bei Reiche gute Unterschiede angegeben.
Chile: [Lechler No 3232], Feuerland [R. et G. Forster No. 66 und ohne
No], Magellan, sandy Point [Hohenacker No 1063]; Patagonien [Stein-
dachner; Ball; Le Jolis (Herb. Barbey)], Cap Horn, Hermite Island
[J. D. Hooker|. |
Montevideo : ein Exemplar ohne Namen und Ortsangabe im Herb.
Boissier, sicher hierher gehörig, aber ob spontan?
1 Nach Citerne soll serrato-dentata allerdings papillöse Blätter haben!
80% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (82)
b. Zweige dicht-feinhaarig, Blütenstände die Blätter überragend, Staubfäden
ohne Connectivspilze.
ill. Berberis Darwinii Hook., Icon. pl. VIL t. 672. (1844).
In Kultur. Vergleiche den späteren Aufsalz über Hybriden.
Chile : Andes de Antuco [Poeppig (?) 1828]; Valdivia [Lechler-Hohen-
acker No 564; Philippi 1861], Concepcion [Neger 1893/96]; Tal des Rio
Turbis [Neger 1895/96]; Patagonien [P. Duseh 1897]; ferner ohne Orts-
angabe [Philippi No 65; Gay; Pearce; Herb. Rob. Brown N° 1.; Dusen;
Lechler; Leyboldt].
Ich stelle ferner in diese Section :
112. Berberis divaricata Rusby, in Mem. Torr. Bot. Club IV.
20% (1895).
Diese Art scheint in Bolivien verbreitet; ich glaube. dass sie schon
früher beschrieben ist und möchte vor Allem B. Weddellii Lechler, Berb.
Am. Austr. 21 (1057) für mit divaricata identisch halten, in der Original-
Diagnose steht aber : pedicelli 4-5, lineam longi, uniflori, bracteæ mini-
mæ lanceolatæ, würde es heissen pedicelli 4-5 lineas longi . . So wäre
ich überzeugt. dass Weddellii nichts anderes sein kann. Ferner weiss ich
commutata Eichler, Flor. bras. XII. 1. 231. (1864) (= laurina Lechler,
l. c. 25, nec Billbg.) nicht anders als auf divaricata zu deuten.
In dessen Nähe gehören auch die mir noch fraglichen B. monosperma
R. et P., Fl. peruv. Ill. 52. (1802), aus Peru, bei Tarma, und B. spinulosa
St. Hil., Fl. Bras. mer. I. 45 (1825), welch’ letzte aber wohl ein Synonym
von ruscifolia darstellt!
Als Typ der variablen divaricata (weddellii) sehe ich folgende Exem-
plare an:
Bolivien : Songo [Bang No 863 ']; vieiniis Sorata [Mandon Ne 864],
ohne Ortsangabe [Bang N° 1910, Cumming No 190; Lobb; Bridges 1850].
Ob die Exemplare : Bolivia [Cumming N° 195 und Pocona (ob Poconé
in SW.-Brasilien?) [? No 499] im Herb. Hofm. Wien, eine besondere
Varietäl darstellen ist mir noch fraglich, da diese Art hinsichtlich der
Blattgrôsse, Behaarung der Zweige und Ausbildung der traubigen Blüten-
stände sehr variabel erscheint.
113. Berberis ruscifolia Lam., Ill. t. 253. f. 2 apud Poir., Encycl.
VII. 619. (1808).
B. parviflora Ldl., in Jour. Hort. Soc. Il. 243 (1847) [vidi in Herb. Boiss.].
Uruguay : Concepcion [Lorentz No 1065].
Argentinien: Cordoba [Hieronymus No 34 und 94; Lorentz No 158
und 430], bei Chacra de la Merced [Hieronymus No 588]. Rio Zeballos,
Sierra chica de Cordoba [C. Galander|; Prov. San Louis, Cerco de Rio
grande [C. Galander]; Partido Azul, Boca de las Sierras [C. Oeten No 213];
N.-Patagonien, Leones am Rio Chico [Lorentz].
SECT. 16. TRUXILLENSES
Folia sempervirentia, nunquam hypodermate instructa, sæpe subtus
papillosa, petioli semper supra vaginas articulati; inflorescentiæ racemosæ
interdum inferne compositæ, rarissime (in B. globosa) fasciculatæ; ovula
1-5, styli nulli vel subnulli; spmæ normales vel nulleæ.
1 Nach Rusby : the same collected by Pearce at Pelechuco, Peru.
(83) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 805
Von den zwei vorhergehenden Sektionen scheidet sich diese insbe-
sondere durch die fehlenden Griffel. Ob diese jedoch immer ganz fehlen,
kann ich nicht sagen, da Früchte nur von sehr wenigen Arten be-
kannt sind.
Subsect. a. PICHICHENSES
Blüten über 6 mm. Durchmesser, Staubfäden mit Konnectivspitze,
Ovula 3-5.
Ganz sicher bin ich nicht, ob die Unterschiede in den Staubblättern
und den Samenanlagen so komtant sind, dass man 2 Subsectionen
machen kann.
A. Blätter 1,5: 0,6-3 : 1,3 cm., meist ganzrandig: Blütenstände
büchelig oder büscheltraubig, die kurzen Trauben zuweilen im unteren
Teile zusammengesetzt, Blütenstiele 10-15 mm. lang.
114. B. globosa Benth., Pl. Hartw. 158. No. 879 (1845).
Die typische globosa erinnert sehr an die Virgatæ, doch fehlt ihr der
Fruchtgriffel. Jedenfalls zeigt var. densa an, dass wir diese Art hier unter-
bringen müssen.
var. a. typica ©. K. Schn. (sensu Triana et Planch., in Ann. sc. nat.
ser. 4. XVil. 53 [1862]): Folia plerumque integerrima, vix supra 2,5:1
cm. ; flores fere semper omnes fasciculati.
Columbien : Bogota [Hartweg No 879; Holton No 677 ; Goudot 1845 ;
Karsten], Prov. d’Ocana [Schlim No 383].
var. densa Triana et a l.c.: folia majora, ad 3: 1,3 cm., sæpe
ad apicem remote brevidentata ; flor es fasciculato-racemosi vel inferne
subpaniculati.
Golumbien : Pamplona [Funck et Schlim No 1280].
B. Blätter grösser, wenigstens breiter, Blüten deutlich traubig.
I. Blütenstände kahl.
a. Blätter beiderseits kurz 5-7-zähnig, oberseits glänzend, glatt, Adern kaum
deutlich, Trauben hängend, e. 6 em. lang; Blüten nur c. 8 mm. Durchmesser.
115. B. Bergeriana' C. K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Boissier etc.
Frutex; ramuli vetustiores glabri, cinerascenles, rotundi, spinæ fusces-
centes, 3-9 fidæ, rotundatæ ; folia oblongo-lanceolata, subtus albo-cinerea,
tenuissime elevato-reticulata fere sessilia; racemi inferne interdum
composili; petala quam sepala interna fere duplo minora ; ovula 4.
Internodien c. 2,5 cm., Dorne bis 1 cm., Blätter 2:1,1-4:1,3 cm.,
Tragbtätter 2-3 mm.; Blütenstiele 8-12 mm.
Columbien : (Neu- Granada) [Linden No 902].
! Herrn Alwin Berger, Curator of the Garden of Sir Hanbury, La Mortola
(Italia) gewidmet.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 8, 31 juillet 4905. 54
806 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (84)
b. Blattzähne kaum über 5, dann Trauben mehr minder aufrecht oder
abstehend, Blüten grösser.
a! Blätter derblederig, grob buchtig-dornzähnig, 1.5 : 1-3,5 : 2 em., Blütenstände
bis fast 2 cm. nackt gestielt, hängend.
116. Berberis rigida' Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XX. Beibl.
49. 11. (1895).
Ecuador: prope Cuenca |Warszewicz No 3 (26)].
b! Blätter nicht buchlig gezähnt, schmäler, Trauben aufrecht oder abstehend.
«.. Hauptnerven der Blätier beiderseits scharf hervortretend und ein
weitmaschiges Netz bildend, Zweige schwarzpurpurn.
117. Berberis Lechleriana C. K. Schn., sp. n. — Typus in
Herb. Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli glabri, rotundi, nigrescentes, spinæ parvæ, 1-3 fidæ,
nigro-fuscæ; folia obverse lanceolata, utrinque 2-3 remote dentata, subtus
flavescentia, margine incrassato paullo revolula; racemi erecti; petala
sepalis internis subæqualia ; ovula 3.
Internodien 15-20 mm.; Dorne bis 7 mm.; Blätter 1,7 : 0,6-2,5 : 1,2
cm.; Trauben 2,5-5 cm.; Brakteen c. 3 mm.; Blütenstiele c. 8 mm.;
Blütendurchmesser 11-12 mm.
Ob das mir vorliegende Exemplar tatsächlich aus Chile stammt, ist mir
fraglich, da ich es mit keiner der von Reiche geführten und mir sonst
bekannten Arten von dort identifizieren kann. Möglicherweise dürfte
die auffällige Nervatur der Blätter und die dunkle Farbe der Zweige
zum Teil auf zu scharfes Trocknen zurückzuführen sein. Von chileni-
schen Arten könnte man am ehesten an serrato-dentata Lechler denken,
die aber grössere Blätter, hängende Blütenstände etc. hat und doch wohl
nur synonym mit ilieifolia ist. Vieles deulet ferner auf rigidifolia Kunth,
deren Blüten aber viel kleiner abgebildet sind, sowie auf ferruginea
Lechl. (vergleiche unter Subsect. c. Keisslerianæ).
Wahrscheinlich aus S. Ecuador, die Bezeichnung Chile : [Pearce]
beruht augenscheinlich auf einem Irrtum. Vergleiche 148. B. loxensis.
8. Nervennetz der Blätter beiderseits zwar deutlich aber fein!, Zweige grau.
118. Berberis Reicheana’ C.K. Schn., sp. n. — Typus in Herb.
Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli vetustiores cinerascentes, slabri, rotundati; spinæ
1-5-fidæ, cinereæ; folia obverse lanceolata, integra vel utrinque ad
5 dentata, subtus albo-cinerea ; racemi inferne plerumque compositi, sub-
erecti; petala sepalis internis fere æqualia ; ovula 4-5.
Internodien 1-2 cm.; Dorne bis 1,2 cm.; Blätter 2 : 0,8-3,3 : 1,3 cm. ;
Trauben 3-55 cm.; Bracteen c. 3 mm. ; Blütenstiele c. 5-8 mm. : Blüten-
durchmesser 8-10 mm.
1 Steudel erwähnt im Nomenclator ed. II. A. 197 eine B. rigida Willd. ;
meines Wissens hat aber Willdenow eine solche Art nicht publiziert.
2 Herrn Professor Dr. C. Reiche, Santiago (Chile) gewidmet.
(85) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 807
Von B. Lechleriana durch die Nervatur und Zweigfarbe gut geschieden,
und es ist kaum anzunehmen, dass die Unterschiede lediglich durch die
Art der Präparation hervorgerufen sein können.
Ecuador : Andengebiet [Spruce N° 6033 Herb. Hofm. Wien].
II. Blütenstände behaart.
a. Blätter ringsum scharf dornzähnig.
119. Berberis pichinchensis Turez., in Bull. Soc. Nat. Mosc.
XXVIL 2. 286 (185%). [et Wedd., Chloris andina II. 295 (1857)].
B. retinervia Tr. et Pl., in Ann. sc. nat. ser. 4. XVII. 53 (1862).
Turczaninow, dessen Beschreibungen von späteren Autoren übersehen
worden sind, hat wahrscheinlich dieselben Exemplare wie Weddell als
Unterlage seiner Diagnose benutzt. B. retinervia kann ich nach den An-
gaben der Autoren nicht von pichinchensis scheiden.
N.-Ecuador: Vule. Pichincha c. 4000 m. [Jameson ohne N°, nach
Weddell No 585; Karsten in Herb. Hofm. Wien], ferner Quito; nach
Triana et Planchon Süd-Columbien: Vulc. de Pasto, c. 4000 m.
[Jameson], plateau de Tuquerres c. 3000 m. [Triana].
b. Blätter ganzrandig oder an der rundlichen Spitze mit 2-3 kleinen Zähnchen.
120. Berberis Engleriana! C. K. Schn., sp. n. — Typus in
Herb. Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli vetustiores glabri, cinerei; spinæ parvæ vel nullæ;
folia coriacea, late obovata vel elliptica, supra nilido-viridia, vix reliculala,
subtus, albescentia, tenue reliculala, petiolata; racemi subnutantes, in-
ferne interdum compositi; petala dictincte nervata, sepalis internis
subæqualia ; ovula 4.
Internodien c. 10-15 mm.; Dorne kaum 5 mm.; Blälter 2,5 : 1,5-3,5 : 2
cm.; Stiel 0,6-1 cm.; Trauben 5-7 cm.; Bracteen c. 2 mm.; Blütenstiele
c. 8-10 mm. ; Blütendurchmesser c. 8-10 mm.
Diese Art erinnert im Laube an B. bumeliæfola.
Ecuador: Andengebiet, c. 4000 m.
Subsect. b. EUTRUXILLENSES
Blüten über 6 mm. Durchmesser, Staubfäden ohne Konneklivspitze,
Ovula 2; Blütenstände behaart.
A. Blütenstiele e. 6-9 mm. an der Spitze meist gekrümmt,
Blütendurchmesser c. 8 mm.
121. Berberis truxillensis Turcz., in Bull. Soc. Nat., Mosc.
XXVIL IL 285. (1854).
B. nutans PI. et Lind.. Herb. Boiss.
B. lycioides PI. et Lind.. Herb. Boiss.
Venezuela: Prov. Trujillo, Agua de Obispo, c. 3000 m. [Funck et
Schlim No 754; Linden N° 306], Caracas [Linden No 306].
? Herrn Geheimrat Professor A. Engler, Berlin, gewidmel.
808 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (86)
B. Blütenstiele (7-)10-15 mm., gerade; Blütendurchmesser c. 10-11 mm.
122. Berberis Jelskiana C. K. Schn., nov. sp. — Typus in Herb.
Berlin et Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli vetustiores cinerei, glabri; spmæ?; folia subcoriacea
oblanceolata, integerrima, utrinque tenue elevato-reliculata, supra viridia,
subtus albo-cinerea, in peliolum attenuata; racemi 40-15 laxiflori, inferne
sæpe composili; pelala quam sepalis internis vix minora ; ovula 2.
Internodien an dem alten mit gedrängten Kurztrieben beseizten
Zweige c. 2 cm.; Blätter 2:0,8-3:1,2 cm.; Blütenstand bis 6 cm.;
Bracteen c. 2-3 mm.
Steht B. truxillensis Turez. wohl sehr nahe, aber schon geographisch
weit getrennt. B. Jelskiana ist von Dr. Szyszylowiez als laurina var.
glaucescens bestimmt worden.
N.-Peru: Prov. Cajamarca, Cuteroo [Jelski No 232].
Subsect. €. KEISSLERIANÆ
Blüten kaum über 4 mm. Durchmesser, Staubfäden mit Konnektiv-
spitze, Ovula 41-2; Blütenstände behaart.
Diese Arten sind durch die kleinen Blüten sehr gul gekennzeichnet!
A. Blätter lineal-spatelig, unterseits deutlich papillös, Dorne
wehrhaft, rundlich.
123. Berkeris Keissleriana' C. K. Schn., nov. sp. — Typus in
Herb. Boissier et Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli flavo-brunnei, rotundati. flexuosi, puberuli; spinæ salis
valide, 3-fidæ colore ramulorum; folia lineari-spathulala, integra, laxe
reticulata, cinereo-viridia, in petiolum brevem attenuala ; racemi breves,
dense 8-12 flori; petala quam sepalis internis vix longiora ; ovula 4.
Internodien 10-13 mm.; Dorne 1,2-2,3 cm.; Blätter 0,8 : 0,2-4,8 : 0,5
cm.; Stiel 1-5 mm.; Blütenstände 1,5-2,5 cm.; Blütenstiele 4-5 mm.;
Bracteen 1,5-2 mm.
Bolivia: [Cumming N° 192 Herb. Hofm. Wien; Bridges 1850 Herb.
Boiss.].
B. Blätter breitspatelig, unterseits nicht papillös, Dorne flach,
reduziert.
124. Berberis Rechingeri’ C. K. Schn., sp. nov. — Typus in
Herb. Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli annotini fuscescentes, puberuli, subsulcati; vetustiores
cinerascentes, rotundati; spinæ 1-fidæ vel nulle; folia late-spathulato-
lanceolala, supra viridia, sublus pallidiora, distinctius reticulata, sub-
sessilia ; racemi ut in B. keissleriana ; ovula 2.
Internodien 10-12 mm. ; Dorne bis 1,7 cm. ; Blätier 1 : 0,5-1,5 : 0,8 cm. ;
! Herrn Dr. Ritter v. Keissler, Wien, gewidmet.
2 Herrn Dr. C. Rechinger, Wien, gewidmet.
(87) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 809
Blülenstände 1-15 cm. (noch jung!), Blütenstiele 2-3 mm.; Bracteen
1/a-$/a so lang.
Bolivia: Prov. Larecaja, prope Combaya, in dumosis [Mandon No 863].
Beide Arten dieser Subsection stehen einander sehr nahe, sind aber
schon im Habitus sofort zu unterscheiden. Ihnen kommt der Beschrei-
bung und Abbildung(!) nach B. rigidifolia Kunth, in Humb. et Bonpl.
Nov. Gen. V. 70.t. 431 (1821) nahe. Sie hat aber kahle, schwärzliche Zweige
und grössere kahle Blütenstände. Ich sah bis heute keine Form, die
wirklich mit den Angaben von Kunth übereinstimmte. Leider kann
Kunth über die Herkunft seiner Art nicht Sicheres aussagen. Es ist also
ohne Einsicht des Originals eine Entscheidung nicht möglich. Ihr ähnelt
der Beschreibung nach B. ferruginea' Lechler, Berb. Am. Austr. 9.
(1857), die ich schon bei meiner Lechleriana oben heranzog. Aber auch
hier kann nur das von Lechler zitierte Exemplar aus Bolivien, Prov.
Tomina, monte Curi [Weddell No 3736] zeigen, womit wir es zu {un
haben.
Mit den Truxillenses nächst verwandt scheint mir noch folgende Art,
deren Einreihung hier allerdings in mancher Hinsicht nur eine provi-
sorische ist:
124a. Berberis Wettsteiniana? C. K. Schn., Sp. nov. — Typus =
in Herb. Boissier et Hofmuseum, Wien.
Frutex; ramuli vetustiores cinerascentes, vix suleati, glabri, sed minu-
lissime nigro-punctulati; spin æ 4-3-fidæ, rotundatæ, flavo-brunneæ; folia
late obovato-cuneata, coriacea, integra vel plerumque 3-dentata, supra
viridia, subtus pallidiora, distinctius nervata, vix papillosa, sed hypoder-
mate instructa; inflorescentiæ racemosæ vel paniculatæ, inferne nudæ,
confertifloræ glabræ vel subglabræ; petala apice vix emarginata sepalis
internis subæquilonga ; stamina apice breviapiculata, ovula 3, styli?
Internodien 1,5-2 cm.; Borne bis 14 mm. ; Blätter 1,5 : 0,8 (o. kleiner)
bis 2,5 : 1,5 cm., grösste Breile zwischen den zwei Zähnen; Blütenstände
bis 4 cm.; Blütenstiele 3-5 mm.; Bracteen etwa '/» so lang; Blüten c.
6 mm. Durchmesser.
Eine durch ihre Blattform gut gekennzeichnete Art; die seitlichen
Zähne sitzen etwa über der Mitte, zuweilen aber auch höher, sodass die
Breite « drachenförmig » wird.
Bolivien: [Cumming No 195, Herb. Hofm. Wien; Bridges 1850,
Herb. Boiss.].
Ganz unklar ist mir die, vielleicht den Trusillenses einzureihende
B. undulata Ldl., in Jour. Hort. Soc. V. 7 (1850) aus Peru bei Angla-
des (?) [Lobb.].
SecT, 17. QUINDIUENSES
Folia sempervirentia, satis magna permagnaque, hypodermate haud
instrucla, subtus haud vel distincte papillosa; racemi longi; flores maxi-
mi; ovula 2-8; styli nulli vel subnulli.
Die hier vereinigten Arten habe ich hauptsächlich der grossen
Blüten halber als besondere Sektion herausgegriffen.
! Nach Citerne hat ferruginea ein Hypoderm und Papillen.
2? Herrn Professor Dr. R. Ritter v. Wettstein, Wien, gewidmet.
810 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Zme süR.). 1905 (88)
A. Blattstiele über der Vagina abgegliedert, Blätter nicht papillös
unterseits, ringsum fein und dicht gezähnt.
125. Berberis ciliaris' i.dl., in Jour. Hort. Soc. V. 7. (1850).
Frutex ; ramuli velustiores glabri, rotundi. cinerascentes; spin® 1-4-
ide nullæque, parvæ; folia permagna, oblongo-elliptica, subcoriacea,
supra et sublus nitido-viridia, tenuissime retieulata, brevi petiolata; racemi
longi et laxi, c. 10-15 flori, glabri, plurimi nutantes: flores maximi:
petala sepalis internis angustioribus vix breviora ; ovula c. 8; styli brevi?
Internodien 3-12 cm.; Dorne kaum bis I cm.; Blätter 7 : 25-15 : 6 cın. ;
Blütenstände 5-7-12 cm.; Blütenstiele 10-14 mm.; Bracteen 3-5 min. ;
Petalen bis 10:5 mm.
Auffällige Art, die in den Blättern am meisten an verticillata erinnert.
Lindley’s Diagnose ist sehr kurz.
Bolivien : [Cumming No 19% Herb. Hofm. Wien; Bridges 1850];
Lindley giebt: ausser Bridges noch an: prev. Yungas (?) [Weddell
No 4226].
B. Blattstiele unter der Spreite abgegliedert, ganzrandig oder mit nur
2-5 entfernteren kurzen Zähnen jederseits gegen die Spitze zu.
I. Blätter unterseits nicht papillös.
126. Berberis quindiuensis” Kunth, in Humb. et Bonpl. Nov.
Gen. V. 70 t. 432 (1821).
Man vergleiche das bei grrandiflora Gesagte.
Golumbien : nach Kunth: Quindiu bei Tolima [Humb. et Bonpl.]; ich
sah nur À Exemplar Prov. de Pasto, Tuquerres c. 3000 m. [Triana].
II. Blätter unterseits deutlich papillös, weisslich.
127. Berberis grandiflora’ Turez., in Bull. Soc. nat. Mose.
XXVIN. 2. 287. (1854).
B. Jamesoni Turez. 1. c. 286, nec Ldl. (1850).
Von den Turezaninow’schen Arten sah ich die von ihm zitierten Origi-
nale. Sie zeigen zunächst, dass er mit Recht im Zweifel war, ob beide
Arten zu trennen seien.
Von B. quindiuensis sah ich kein Original, da nun aber De Candolle
ausdrücklich sagt: folia... sublus vix pallidiora, so scheint es mir
gerechtfertigt diese Art auf das oben zitierte Exemplar zu beziehen,
dessen Blattform mit der Abbildung von Kunth gut stimmt.
Vielleicht sind jedoch beide Arten zu vereinigen und nur Varietäten.
! Nahe hiermit verwandt (ob identisch?) muss das sein, was Citerne, Berb.
et Erythrosp. 192. (1892) als B. lawiflora beschreibt. Hauptunterschiede : folia
e. 8 cm. longa, racemi c. 25 cm. longis, 15-20-flori, simplices vel rarius cevmarum
2-3-florum compositi. Bolivia [Wedd. No 4226 in Herb. Paris]. Vielleicht
variiert ciliaris in dieser Weise!
2 Kunth schreibt zwar quinduensis, aber De Candolle, der ja kurze Zeit vor
ihın diese Arten schon in Syst. veg. Il. publiziert hat, schreibt quindiuensis.
8 B. ovata Citerne (1892) dürfte nach der Beschreibung mit dieser Art iden-
tisch sein (aus Ecuador, prope sylvam Frulill. [Bourgier 1881 in Herb. Paris]).
(89) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 811
Doch scheint mir das zitierte Material nicht ausreichend die Frage zu
entscheiden. Wahrscheinlich hat grandiflora auch etwas grössere Blüten.
Columbien: bei Popayan [Lehmann N° 929, Herb. Barbey|.
Ecuador : Pichincha [Jameson c. 4000 m., 1850, Original der grandi-
flora; Jameson N° 281, Original der Jameson Turez.; Karsten, Herb.
Hofm. Wien; Wagner, Herb. München] ferner ohne Ort: Andengebiet
[Spruce No 5848 Herb. Hofm. Wien].
Nun sah ich im Herb. Berlin noch ein aus Ecuador, Chapacoto, in
dichten Buschwäldern, bei Chimbo, c. 2600-3000 m. [Lehmann No 5496].
Der Sammler sagt, dass diese Berberis im Dezember! blühe. Das vor-
liegende Exemplar hat noch ganz junge Blütenstände, die also noch keine
rechten Anhaltspunkte geben. Die Blätter gleichen den oben zitierten
Lehmann’schen Expl. No 929 sehr, sind nur in den über der (oft
längeren!) Vagina abgegliederten Siielen abweichend. Da dies der Fall
und die oben zilierien Exemplare der quindiuensis soweit Angaben vor-
liegen im Juli-August blühen (beim Wagner’schen Exemplar von Juni
1859 sind die Blüten noch nicht ausgewachsen), so führe ich die Form
von Chimbo einstweilen als:
128. Berberis chimboensis C. K. Schn., sp. nov. — Typus in
Herb. Berlin.
Näheres in den Vorbemerkungen und S. (15) 47.
SEcr. 18. GOUDOTIÆ
Folia sempervirentia, hypodermate haud instrucla, subtus non papil-
losa; pelioli infra vaginas articulali; flores racemosi vel subpaniculali;
stamina connectivo produclo terminata; ovula 3-6; styli nulli; spinæ
normales vel nullæ.
Von den Trusillenses scheiden sich die Goudotiæ durch die ver-
schiedene Abgliederung der Blattstiele. Ob diese Gruppe besser nur als
Subsektion aufzufassen, lasse ich vorläufig dahingestellt.
A. Blätter ganzrandig, Blütenstände verkürzt büscheltraubig, aufrecht
die Blätter nicht überragend.
129. Berberis Guilache Triana et Planch., in Ann. sc. nat. ser.
%. XVII. 54 (1862).
Diese Art lag mir nur in einem Original vor, sodass ich über ihre
Stellung noch nicht ganz im Klaren bin. Jedenfalls zeigt sie zu nigricans
(S. 450 (47) ziemlich viel Verwandtschaft und bildet mit dieser, die ja
neben latifolia auch nur provisorisch untergebracht ist, vielleicht eine
besondere Gruppe.
Columbien : Quindiu, e. 2500 m. [Triana No 2867).
B. Blätter gezähnt, Blütenstände gestreckt traubig (oder am Grunde
zusammengeselzt), die Blätier überragend.
I. Blätter 2:4-4:2,5 cm. Blütentrauben 6-10-blütig,
Blütenstiele 10-20 mm.
130. Berberis Stuebelii Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XXI.
308 (1895).
812 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (90)
Golumbien : ad Päramo de Huila, c. 3500 m. [Stuebel No 282a], ad
Pär. de Moras [Stuebel No 253b].
Il. Blätter 2,5 : 4-5 : 1,6 cm., Blütenstände mehrblütig,
Blütenstiele 7-42 mm.
131. Berberis Goudotii Tr. et PI. in Ann. sc. nat. ser. 4. XVII.
52. (1862).
Golumbien: Päramo de Bogotä [Karsten; Goudot 1845; nach den
Autoren auch Triana], ferner ohne Ort [Hartweg 978).
SECT. 19. CORYMBOSÆ.
Folia decidua vel subcoriacea sempervirentia, plerumque integerrima,
subtus papillosa ; flores fere semper paniculaii; ovula 3-4; spin® nullæ
vel subvalidæ.
Diese Sektion bildet den Uebergang von den Arten mit vorwiegend
einfach traubigen zu denen mil deutlich zusammengesetzten Inflores-
cenzen. Sie scheidet sich in:
Subsect. à. EUCORYMBOSÆ
Folia decidua, distincte petiolata; spinæ nullæ vel parvæ; paniculæ
erectæ laxæ corymbiformes, 7-12-foræ, glabræ; stamina sine connectivo
producto ; styli?
132. Berberis corymhosa Hook. et Arn., in Hook. Bot. Misc.
IM. 135 (1835).
Diese Art, die hier sehr isoliert steht, erinnert an rotundifolia (S. 148 (32)
auch etwas an latifolia, die Beide aber nicht nur in den Blütenständen
gut abweichen.
Chile : Juan Fernandez [Philippi].
Subsect. b. FLEXUOSE
Folia sempervirentia, vix petiolata; spinæ sais valide; inflorescentiæ
puberulæ paniculatæ densifloræ nutanles vel subracemosæ; stamina
connectivo producto coronata ; siyli distineti.
A. Blätter ohne Hypoderm (ob immer?), Biütenstände in der Hauptsache
traubig, kaum über 14-blülig.
I. Blätter ganzrandig, nur unten papillös.
133. Berberis flexuosa R. et P., Fl. Peruv. Il. 52. t. 281a (1802).
Peru: [Pavon in Herb. Boiss., Henke No 20 in Herb. Hofm. Wien].
(Fortsetzung folgt !)
Sous presse :
FLORÆ LYBICÆ PRODROMUS
OU
CATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambezy (Suisse) |
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mycologie, enthaltend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmi entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
HERBIER BRUYAS
A VENDRE
au prix de quinze cents francs, un herbier comprenant
9664 espèces de plantes vasculaires, récoltées par le
savant botaniste provençal M. Bruyas, collaborateur de
MM. Gaston Bonnier, membre de l’Institut, et Georges
de Layens dans la rédaction de la Flore de France
(voir page V).
Cette riche collection renferme des végétaux empruntés
aux flores de l’Europe, de l'Algérie et de la Chine. Elle
se fait remarquer par le grand nombre d'exemplaires
qui représentent chaque espèce et par leur parfait état
de conservation.
S'adresser à M. le vicomte de Selle, ancien professeur
à l’École centrale de Paris, Aix-en-Provence, 46, Cours
Mirabeau.
Agénor BIGNENS, Ébéniste
a RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L’'INDEX BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES A FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc,
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
T Le sé | Le TNT PE 2 TR PES
_ 7e ER a SE RE =,
N
.
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIER |
SOUS LA DIRECTION DE
r
Le
uméros égares.
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATLEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 9.
Bon à tirer donné le 31 août 1905.
Prix de l'Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont reçus
A LHERBIER BOISSIER
CHAMBÉZY (Suisse).
PARIS | BERLIN
PAUL KLINCKSIECK | BR. FRIEDLÆNDER & SOHN ei
3 3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse. à
LONDRES à
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
.
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée. l’administration du Bulletin décline toute responsabilité pour n
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y. compris la Hollande, la Suede et la Norvège. DNS LOTIR
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 9. — SEPTEMBRE 1905.
Pages
I. — Camillo Karl Schneider. — DIE GATTUNG BER-
BERIS (Euberberis). Vorarbeiten für eine Monographie
(Mortserzung-und»Schluss). 2: 2 en 813
ll. — T.A. Sprague. — MANETTIARUM PUGILLUS ALTER 832
Il. — 8. Bornmüller. — BEITRÆEGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 837
IV. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................ 851
\. — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite). 885
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 12593 à 12890
PLANCHES SONTENUES DANS CETTE LIVRAISON :
Pranche 6. — 1. Cicer trifoliolatus Bornm. sp. nov. — If. Cicer ervoides (Sieber)
Fenzl. — Ill. Gypsophila modesta Bornm. sp. nov.
PLANCHE 7. — I. Onobrychis pieta Bornm. sp. nov. — If. Onobrychis Teheranica
Bornm. sp. nov. — Il. Onobrychis psammophila Bornm. sp. nov.
PrancHhe 8. — 1. Astragalus senilis Bornm. sp. nov. — [l a, b. Astragalus Beckii
Bornm. sp. nov.
PrancHe 9. — 1. Astragalus atricapillus Bornm. sp. nov. — II. Astragalus
vimarum Bornm. sp. nov. — Il. Astrayalus heterochrous Bornm.
sp. nov.
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
Sie | 1905
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2 SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 9.
Die Gattung BERBERIS (Euberheris).
Vorarkeiten für eine Monographie
VON
Camillo Karl SCHNEIDER.
(Suite et fin.)
Il. Blätter mit jederseits 5-8 feinen Zähnen, auch oberseits papillos.
FN Berberis armata Citerne, Berberidees et Erythrosp. 152
(1892).
Ich ziehe mit Vorbehalt hierher das zitierte, sterile Exemplar. Es
stimmt im allgemeinen mit des Autors Angaben.
Peru : [Dombey Ne 19 (?), in Herb. Berlin], und nach Citerne [Gay,
1839/40 in Herb. Paris].
So sehr diese Art in den Blättern und Zweigen an die folgende
erinnert, so sehr scheint sie durch die Ausbildung der Blütenstände ab-
zuweichen.
B. Blätter mit Hypoderm (ob immer?), Blütenstände
wenigstens im unteren Teile stets zusammengesetzt, meist durchweg
verästelt, mehrblütig.
a Le Berberis Hallii Hieron., in Engl. Jahrb. XX. Beibl. 49. 12
1895).
Die Blütenstände wechseln sehr, wir finden kurze die Blätter kaum
überragende Scheintrauben und ziemlich lang gestielte Rispen. Ob diese
letzte Form nicht vielleicht doch als Art abzutrennen, ist mir noch frag-
lich, ich unterscheide vorläufig:
var. a. typica C. K. Schn. : inflorescentiæ 3-5 cm. longæ nutantes.
Ecuador : Quito [Jameson N° 11], dgl. am Fusse der Pichincha [Hall
No 17], Vulcan Asuai (Azuay?) [Karsten]; Hochebene la Tacunga
[M Wagner 1858].
var. b. Wagneriana C. K. Schn., var. nov.: inflorescentiæ erectæ
7-10 cm. longæ, inferne nudæ.
Ecuador : Hochebene la Tacunga [M. Wagner 1858, Herb. München].
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1905. Do
814 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (92)
SECT. 20. POLYANTHÆ.
Folia subsempervirentia vel decidua, hypodermate haud instructa;
inflorescentiæ paniculatæ, ovula 2; styli nulli (?).
Diese hier eingereihten asialischen Arten schliessen sich am nächsten
an die Tinctoriæ an. Wir sehen auch hier, dass eine Auseinanderreissung
der Sektionen auf Grund der Blütenstandentwicklung dem natürlichen
Verwandtschaftsverhältnisse nicht genau entspricht, weshalb ich wieder-
holt betone, dass die hier gegebene Aneinanderreihung der Sektionen
nur eine ganz provisorische ist.
A. Blattunterseiten nicht papillös, Blütenstände behaart, auf den
ersten Blick einer dichten Traube gleichend.
135. Berberis kunawarensis Royle, Ill. Bot. Himal. 64 (1839).
B. vulgaris var. ætnensis Hook. f. et Th., Flor. indica II. 220. (1855)
ex parle.
Frutex; ramuli biennes subsulcati, tenuissime puberuli, fuscescentes ,
spinæ 3-fidæ, brunneæ, satis tenues, subsulcatæ; folia membranacea;
oblonga utrinque viridia, laxe reticulata, brevidentata vel raro integra;
acuta, fere sessilia; inflorescentiæ compositæ confertifloræ, folia haud
vel fere duplo superantes; petala quam sepala interna vix longiora
sed angustiora ; ovula 2; styli nulli?
Internodien c. 1,5 cm.; Dorne bis 1,5 cm.; Blätter 2,5 : 0,8-4 : 1,5 cm.;
Blütenstände bis 4,5 cm.; Blütenstiele 0,2 mm., Bracteen 1-2 mm.
Die Royle’sche Art war mir lange zweifelhaft. Die Diagnose ist sehr
kurz, doch heisst es darin: panicula sæpe foliosa foliis duplo longiora
suberecta pedicellis 3 v. 5 fl. Wo die Heimat seiner Pflanzen : Kunawur
liegt, konnte ich nicht in Erfahrung bringen. Dass dieser Ort mit dem
Kunapur in den Zeniralprovinzen identisch sein sollte, bezweifle ich, da
Royle dies Gebiet doch nicht mit behandelt. Hooker und Thomson, die
gewiss Royles Exemplare sahen, stellen seine Art mit Fragezeichen zu
ihrer vulgaris ætnensis. Dass die Pflanzen, welche sie als solche ver-
breitet, z. T. zu B. pachyacantha gehören habe ich bereits S. (73) 666
gesagt. Die von mir als kunawarensis beschriebenen sehen auf den ersten
Blick jenen ähnlich, aber nur eben bei oberflächlicher Betrachtung,
sonst ist kunawarensis eine der bestcharaklerisierten Arten!
Kaschmir : Kishtwar c. 3000 m. [Thomson].
B. Blattunterseiten papillös; Blütenstandaxen kahl oder fast kahl.
I. Blätter verkehrt eilänglich, zugespitzt, wohl sommergrün?,
beiderseits nur Hauptnerven deutlich.
136. Berberis Koehneana!' C. K. Schn., sp. nov. — Typus in
Herb. Hort. Botan. Wien. |
Frutex; ramuli biennes purpurascentes, subsulcati, glabri (vel sub-
1 Herrn Professor E. Koehne, Friedenau-Berlin, gewidmet.
(93) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 815
glabri), vetustiores cinerei; spin æ mediocres, 1-3-fidæ, flavo-brunneæ,
rotundatæ, acutæ; folia obovato-oblonga, acuta, integra vel utrinque
2-4 dentata, supra læte-viridia, subtus cinerascentia, utrinque (subtus
distinctius) papillosa ; brevissime petiolata ; paniculæ inferne nudæ, laxe
ramosæ ; petala haud emarginata, sepalis paulo minora; ovula 2 funiculo
brevi stipitata.
Internodien 1,5-2,5 cm.; Dorne 1-1,7 cm.; Blätter 2 : 0,9-3 : 1,3 cm.;
Blütenstände (noch nicht ganz entwickelt!) c. 7 cm.; Blütenstielchen
<. 4-6 mm.; Bracteen 1,5 mm.
Diese Art wurde von Duthie als aristata var. verbreitet; sie ist durch
ihre Merkmale sehr gut gekennzeichnet und es erscheint merkwürdig,
dass die englischen Botaniker sie übersehen haben. Blüten am 17. Juli
noch nicht vollentwickelt!
Kumaon: near Budhi, Byans c. 3000 m. [Duthie N° 5309 in Herb.
Bot. Gart. Wien].
II. Blätter breit verkehrt eiformig, Spitze rundlich oder selbst etwas
ausgerandet, Textur fast lederig, Nervennetz beiderseits deutlich.
137. Berberis polyantha Hemsl., in Jour. Lin. Soc. XXIX.
302 (1892).
Hier zeigen junge Früchte einen kurzen Griffel, die Petalen sind aus-
gerandet und die Blattform ist auffällig, obwohl ziemlich wechselnd.
China: Setchuen, Tatsienlu [Pratt! No 80, 206, 704]; nach Diels
auch Tsakulao [Bock et v. Rosthorn No 2527].
Seer. 21. PANICULATÆ.
Folia sempervirentia, plerumque satis magna; inflorescentiæ panicu-
lalæ ; spinæ normales vel nullæ.
Obgleich die hier vereinigten Arten sich gewiss in mehrere (etwa 3)
Subsektionen scheiden lassen, so sehe ich jedoch hier von einer solchen
Einteilung ab. Es scheint mir erst nötig, an weiterem Material nachzu-
prüfen, ob die Zahl der Ovula, das Fehlen oder Vorhandensein vom
Griffel u. s. w. konstant, beziehentlich noch für mehr Arten sicher zu
stellen sind.
A. Blätter ohne durchlaufende Hypodermschicht.
I. Blätter unterseits nicht deutlich papillös, wenn Farbe hell,
so nur bereift.
a. Blattstiele unter der Spreite abgegliedert, Blätter dünn-lederig (chartacea),
6:3,5-9 : 4,5 cm., ganzrandig oder nur an Spitze gezähnelt.
138. Berberis glauca Kunth, in Humb. et Bonpl. Nov. Gen. V.
71. t. 433 (1821).
Golumbien : Bogota [Holton N° 676].
! Ich sah nur eine dieser Nummern im Herb. Barbey.
ÿ
816 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sér.). 1905 (9%)
b. Blattstiele über Vagina abgegliedert.
aı Blätter sämtlich oder fast alle ganzrandig.
«. Blätler sehr gross, dünn (charlacea), 6-12 :4-7 cm., Blütenstände
kalıl bis 30 cm.
139. Berberis Lehmanni Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XX.
Beibl. 49. 15. (1895).
Ecuador: Anden von Quito. Valle de Pangor [Spruce N° 5850]; ohne
Ortsangabe [Lehmann, N° 4603].
®. Blätter kleiner, Textur derber.
«1 Blattunterseiten dick weisslich bereift.
140. Berberis Barbeyana' C. K. Schn., sp. nov. — Typus in
Herb. Boissier.
Frutex; ramuli vetustiores rolundati, glabri, cinerascentes ; spin æ
breves, 3-fidæ, brunnescentes vel nullæ ; folia elliptico-oblonga, coriacea,
integerrima vel raro margine subrevoluto dentibus 1-2 instructa, supra
viridia, tenue reticulata, subtus albescentia, simili modo reticulata ; pani-
culæ foliis 2-4 plo longiores, pedunculo longo nudo stipatæ, glabræ, sæpe
pruinosæ ; petala sepalis internis vix minora ; stamina vix connectivo pro-
ducto coronata ; styli breves; ovula A, sessilia.
Internodien 2-4 cm.; Dorne bis 1,5 cm.; Blätter 2:1,3-4,3 : 2 cm.;
Stiel 0,3-0,3 cm. ; Blütenstände 6-14 cm.; Blütenstiele 7-11 mm. ; Bracteen
c. 3 mm.; Blütendurchmesser c. 9 mm.
Durch die zweifarbigen Blätter auffällige, von multiflora gut ver-
schiedene Art.
Peru: Prov. of Chachapoyas [Matthews].
8 Blatlunterseiten glänzend-grün.
144. Berberis multiflora Benth., Plant. Hartw. 124. No 708
(1843).
Hier kann man unterscheiden :
var. a. typica C. K. Schn.: ramuli panicularum puberuli vel sub-
puberuli.
S.-Ecuador: Prov. Lojà bei Saraguro [Hartweg No 708], Anden von
Quito, am Ghanchän-Fluss c. 1500 m. [Spruce].
var. b. calvescens C. K. Schn. var. nov.: ramuli panicularum glaberrimi.
Ecuador: Andengebiet [Spruce 6037].
b1 Blätter sämtlich oder fast alle gezähnt.
«. Ein- und zweijährige Zweige rundlich, braunrot, Blätter ganzrandig oder über
der Mitte mit jederseits 2-6 entfernten Zähnen ; Blütenstiele 10-15 mm.
142. Berberis Jamesonii Lindley in Jour. Hort. Soc. V. 8 (1850).
B. glauca Benth., Pl. Hartw. No 710. (1843), nec. Kunth.
Lindley hat meines Erachtens hier mindestens 2 Arten vermengt. Er
1 Herrn Barbey, dem Besitzer der Herbarien Boissier et Barbey-Boissier
gewidmet.
(95) €. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 817
sagt (ich zitiere nach der französ. Uebersetzung in Flore d. serr. VI. 70.
[1850]): découverte pres de Quito, par le Dr. Jameson, qui en envoya les
graines à MM. Veitch. Je l’ai vue également dans le jardin de M. Glen-
dinning, venues de graines récoltées par M. Purdie sur les montagnes de
Santa-Martha. (Diese Purdie’schen Exemplare dürften wieder etwas
anderes darstellen, denn die Sier. Nevada de Santa-Martha liegt ja in
N.-Columbien!) Von den aus von Jameson gesammellen Samen gezo-
genen Exemplaren hat Lindley keine Blüten gesehen. Er zieht die
sterilen Pflanzen lediglich auf Grund der Blätter zu denen von Hartweg,
die Bentham für glauca ansah. Nun liegen mir sowohl diese, wie auch
Exemplare Jamesons aus der Umgebung von Quilo vor. Beide sind nicht
identisch, nur in den Blättern recht ähnlich, sodass Lindley’s Irrtum be-
greiflich wird. Ferner sah ich im Herb. Boissier eine kultivierte B. Jame-
son mit Blüten, die aus dem Jardin de Valleyres, vom Jahre 18571,
stammt und höchstwahrscheinlich von Veitch bezogen worden sein dürfte.
Dieses Exemplar stimmt nun in den behaarten, kürzeren Blütenstielen,
dem Hypoderm der Blätter etc. wohl mit Jameson’s Exemplaren, nicht
aber mit den Hartweg’schen. Ich halte nun einstweilen Jamesoniü Lindley
— glauca Bentham fest und ziehe Jamesonii Veitch [nach Lindley hatte
Veitch seine Exemplare so benannt] zu dem, was ich für paniculata
Juss. anspreche. Da jedoch diese letzte Art ohne Einsicht des Originals nicht
ganz sicher zu stellen ist, so ist es nicht ausgeschlossen, dass Jamesonii
Ldl. (glauca Benth.) mit der (älteren) paniculata zusammen fällt, in
welchem Falle dann meine paniculata neu benannt werden müsste. (Ver-
gleiche aber B. verschaffelti S. 821.
Peru: [Hartweg No 710].
8. Ein- und zweijährige Zweige stark gefurcht, gelb-grau, Blätter fast von Gr:nd
aus ringsum fein kurzzähnig, Blütenstiele 5-7 mm.
143. Berberis Beauverdiana! C. K. Schn., n. sp. — Typus in
Herb. Boissier.
Frutex; ramuli glabri, valde sulcati, flavo-brunnei; spin® debiles,
5-7-fidæ, brunescentes; folia elliplica vel oblonga, coriacea, utrinque
nitida, sublus paulo pallidiora, brevidentata, petiolata; paniculæ foliis
fere duplo longiores, inferne nudæ, glabræ; petala quam sepala interna
vix minora sed angustiora; stamina conneclivo brevi producto coronala;
styli nulli?, ovula tantum 2!
Internodien 2,5-3,5 cm.; Dorne kaum 8 mm. ; Blätter 3 : 1,7-5 : 2,5 cm. ;
Blütenstände bis 9 cm.; Blütenstiele c. 5-6 mm.; Bracteen c. ‘/2 so lang.
Peru: Chachapoyas [Matthews].
Il. Blätter unterseits deutlich papillös.
a. Blätter unter Lamina abgegliedert, Blütenstände nur im unteren Teile
zusammengeselzt.
144. Berberis Moritzii Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XX. Beibl.
49. 16 (1895).
Mir scheint, dass diese Art mit discolor Turcz., in Bull. Soc. nat. Mosc.
1 Herrn Gustave Beauverd, Conservateur de l’herbier Boissier, gewidmet.
818 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (96}
XX VIT. 2. 287 (1854) identisch sein könnte, die nach der Beschreibung
nur durch fein behaarte Blütenstände abweicht. Allein ich sah das von
Turczaninow zitierte Exemplar, Prov. Merida, Sierra Nevada c. 3000 m.
|Funck et Schlim No 112#!] noch nicht.
Venezuela: Merida [Moritz N° 1309].
b. Blattstiele über Vagina abgegliedert, Blätter ganzrandig, deutlich gestielt,
Ovula 2.
«. Blätter über 4 cm. lang, Blütenstiele 8-i2 mm.
145. Berberis vitellina Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XX. Beibl.
49. 15. (1895).
Venezuela: prope El Pergual de la Lagunita [Moritz n. 795], prope
coloniam Tovar [Moritz; Fendler n. 16].
Golumbien : ohne Ortsangabe [Karsten, in Herb. Berlin].
8. Blätter nur 2,5: 1,7-3,5 : 2 cm., Blütenstiele 6-7 mm.
146. Berberis bumeliæfolia C. K. Schn. sp. nov. — Typ in
Herb. Boissier.
Frulex;ramuli tenues, vix sulcati, glabri vel subglabri, flavo-cinerei;
spin& debiles 1-3-fidæ, vel nulle; folia ad 2-5 rosulala, subcoriacea,
obovato-elliptica vel subrotundata integerrima, cinereo-viridia, sublus.
vix pallidiora, utrinque tenue reticulata, longi-petiolala; petioli raris-
ine infra laminam articulati; paniculæ inferne sæpe foliosæ vel nude,
foliis circa duplo longiores, subglabræ; petala sepalis internis longiora,
stamina apice haud apiculata; styli?; ovula 2.
Internodien 1,5-2,5 cm.; Dorne kaum über 5 mm.; Blattstiele 6-12
mm.!, Blütenstände bis 12 cm.; Bracteen 1,5-2 mm.; Blütendurchmesser
c 7. mm.
Eine durch ihre Blatttracht gut gekennzeichnete Art, die bereils von
den zitierten Autoren als solche erkannt und provisorisch benannt wurde.
Bolivien : [Bridges 1850, Herb. Boiss.; Cumming n. 191 Herb.
Hofm. Wien].
B. Blätter mit Hypodermschicht!.
I. (IT siehe S. 820) Blattunterseiten nicht deutlich papillcs.
a. Blätter unterseits deutlich bereift, Ränder umgeschlagen, mit feinen Zähnchen ;
Blütenstandaxen kahl, bereift (nur Bracteen und Kelche behaart).
147. Berberis Schwerini? C. K. Schn., n. sp. — Typus in Herb.
Hofmuseum, Wien.
Frutex ; ramuli glabri, subsulcatuli, leviter purpurascentes ; spinæ
parvæ, 3-5-fidæ, brunnescentes; folia ovato-elliptica, apice rolundala,
1 Das Hypoderm kann hier auf nicht sehr dünnen Schnitten leicht übersehen
werden, da es meist nicht sklerenchymatisch, sondern der Epidermis ganz analog
ist. Ich habe deshalb in der grossen Bestimmungslabelle manche dieser Arten zu
denen ohne Hypoderm gestellt.
2 Herrn Graf F. v. Schwerin, Vorsitzenden der deutschen dendrologischen
Gesellschaft, gewidmet.
(97) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 819
supra nilida, utrinque vix reticulala, fere sessilia; inflorescentiæ
paniculatæ, foliis ad 4-plo longiores, inferne nudæ; petala sepalis inter-
nis paulo minora; stamina haud apiculata ; ovula 2; styli?
Internodien c. 2,5 cm.; Dorne bis 8 mm.; Blätter 2:1,5-3,5:2 cm.;
Inflorescenzen bis 9 cm. ; Blütenstiele 4-5 mm., Bracteen '/e-°/ı so lang;
Blütendurchmesser e. 7 mm.
Wenn die Blätter immer so umgebogene Ränder besitzen sollten. wäre
dies ein gutes auffälliges Merkmal. Aber auch ohne dies ist die Art gul
charakterisiert.
Ecuador: Environs of Cuenca [?].
b. Blätter unterseits erünlich und meist leicht glänzend sonst jedenfalls
£ g J
Blülenstiele behaart.
aı Blätter ganzrandig oder höchstens mit jederseits bis 7 (-9) entfernten kurzen
oder nur gegen das Blatiende schärferen Zähnen.
«. Feine Blattaderung beiderseits gleichmässig deutlich, Staubfäden ohne.
oder mit sehr kurzer Konnektivspitze, Ovula 2.
at Blätter fast stets sämtlich ganzrandig, Inflorescenzen
kaum über 9 cm. lang, Blütenstiele ec. 4-5 (-6) mm.; Petalen eher länger als
innere Sepalen, Konnektivspitze kurz.
148. Berberis Loxensis Benth., Plant. Hartw. 125. n. 709 (1845).
S.-Ecuador : Loja [Hartweg n. 709], hierher gehört sicher ein
Exemplar des Herb. Holm. Wien, welches die Bezeichnung Chile [leg.
Pearce] trägt. Wahrscheinlich liegt ein Versehen vor und demgemäss
stammt wohl auch B. Lechleriana, wie ich S. 806 (84) hervorhob, nicht
aus Chile!
8! Blätter fast stets mit bis jederseits 7 Zähnchen ; Inflorescenzen
kaum unter 10 cm. (bis 16 cm.) lang, Blütenstiele c. 6-8 mm. ; Petalen deutlich
kleiner als Sepalen; Konnektiv am Ende flach.
149. Berberis Warscewiczii Hieron., in Engl. Bot. Jahrb.
XX. Beibl. 49. 13 (1895).
Steht lowensis sehr nahe. Ob aber nur Varietät, ist mir noch fraglich.
Ich stelle einstweilen hierzu als var. quitensis eine Form, die von Dr.
M. Wagner 1858 (Herb. München) auf der O.-Seite der Pichincha ober-
halb von Quito gesammelt wurde und durch ringsum schärfer gezähnle
(Zähne jederseits c. 9) Blätter und 5-6 sitzende Ovula auffällt, sonst aber
kaum verschieden ist.
Gentral-Ecuador: Cuenca [Warscewiez n. 4 (25)].
8. Feine Blattaderung oben fast nicht zu schen, nur unten deutlich, Blatttextur
zuletzt derblederig, Staubfäden mit deutlicher Konnektivspitze, Uvula 3-4.
al Rispen kurz und breit, überhängend.
150. Berberis paniculata Juss., in DC. Syst. I. 12 (1821).
Man vergleiche das oben bei Jamesonü Gesagte und im Uebrigen die
Angaben S. 821.
820 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (93)
Ecuador : bei Quito [Jameson n. 634], bei Pichincha [Karsten, in
Herb. Hofm. Wien]; ohne Ort [Jameson].
ß! Rispen langgestreckt, aufrecht.
151. Berberis pindilicensis Hieron., in Engl. Bot. Jahrb. XX.
Beibl. 49. 12 (1895).
Vergleiche das S. 46 (14) Gesagte. Die Blütenstände werden bis 28
cm. lang!
Ecuador: Prov. Cuenca prope Pindilic, c. 3000 m. [Lehmann n. 4654];
Prov. Loja [Jameson (?)]; südlich vom Chimborasso [M. Wagner 1858];
ohne Ortsangaben [Lehmann n. 6504; Spruce n. 5449].
b2 Blätter ringsum deutlich fein dornzähnig.
Zähne eng und an miltelgrossen Blättern über 20, Staubfäden mit deutlicher
Konnektivspitze, Ovula 2.
152. Berberis pectinata Hieron. |. c.
Erinnert habituell an verticillata, die aber vor Allem viel grössere
Blüten hat.
Ecuador: [Warscewicz n. 2 (27)].
II. Blattunterseiten deutlich papillos.
a. Blätter kaum über 4 cm. lang, Blütenstände hängend, kahl.
153. Berberis psilopoda Turcz., in Bull. Soc. Nat. Mose. XX VIT.
IT. 285 (185%).
B. tolimensis Planch. et Lind., in Ann. sc. nat. ser. 4. XVII. 52. (1862).
Vergleiche das unter n. 155 B. aurahuacensis Gesagte.
Golumbien: Prov. de Marequita, Tolima [Linden n. 912].
b. Blätter kaum unter 6-8 cm. lang, Blütenstände aufrecht, behaart.
154. Berberis verticillata Turez. 1. c.
B. quindiuensis Triana et Planch., 1. c., nec Kunth.
Vielleicht die schönste Art dieser Sektion mit grossen reichlich 15 mm.
im Durchmesser messenden Blüten.
Golumbien: Prov. Cauca [Linden n. 1122], Prov. de Marequita, bei
Quindiu |Triana].
Zu den Paniculatæ gehören noch 2 von Lemaire beschriebene Arten,
die mir nicht recht klar sind.
Es handelt sich um:
155. Berberis aurahuacensis Lemaire, in Van Houtte Fl. d.
Serr. IV. (avr. 1848) t. 334.
Der Abbildung nach steht diese Art B. psilopoda am nächsten. Sie soll
ebenfalls von Linden in Columbien bei Aurahuaco-Taquina, Sier. Nev. de
Santa-Martha, 2870 m., gesammelt worden sein. Wenngleich die Abbil-
dung grössere Blüten zeigt, als das mir vorliegende Original der psilopoda,
so scheint mir doch nach einem sterilen, als aurahuacensis von Reichen-
(99) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 821
bach bezeichnetem Stücke im Herb. Hofm. Wien, diese jener sehr nahe
verwandt. Das Stück hat ganzrandige, 2 : 1-4: 2 cm. messende Blätter,
die unterseits rosaweiss bereift und papillös sind. Lemaire sagt auch:
foliis.... subtus rore glauco vestitis. Eventuell ist also psilopoda durch
aurahuacensis zu ersetzen, welche Art dann glücklich 3 mal beschrieben
worden wäre.
156. Berberis Verschafifelti C. K. Schn., nom. nov.
B. Jamesoni Lemaire, in Ill. Hort. VI. 201 (1859), nec Ldl., non Turcz.
Leider kenne ich diese Art nur aus der guten, aber vielleicht etwas
übertriebenen Abbildung. Mir scheint, dass sie das darstellt, was Veitsch (!)
als Jumesoni bezeichnet hatte und was dann Lindley fälschlich mit glauca
Benth. (nec Kunth) identifizierte. Mithin wäre unter Lemaires Pflanze
meine paniculata [S. 819 (99)] zu verstehen, die doch wohl mit Jussieu’s
nicht übereinstimmt. Lemaire bildet hängende Rispen ab und sagt:
pedicellis plurifloris inperspicue puberulis. Auch die Blattformen könnten
stimmen, nur dass eben Lemaires Pflanze üppiger war. Hoffentlich ge-
lingt es mir von deren Abkömmlingen Material aufzutreiben. Verschaffelt
hat sie in einer englischen Gärtnerei gefunden und Lemaire kennt ihr
Vaterland nicht.
III.
Geographische Verbreitung.
Wie die auf Seite 139 (23) gegebene graphische Darstellung der Ver-
wandtschaftsverhältnisse zeigt, müssen wir auch hinsichtlich der geogra-
phischen Verbreitung 2 Hauptgebiete unterscheiden, deren Arten sich
gegenseitig ausschliessen. Es sind: 1) das süd- und centralameri-
kanische Gebiet und 2) das nordamerikanisch-asialisch-
europäische Gebiet mit Einschluss von N.- und NO.-Afrika.
Auf der nördlichen Hemisphäre finden wir die Hauptmenge der Arten
zwischen dem 50.° n. Br. und dem Wendekreis. Die wenigen Arten, die
südlicher vordringen, sind in Asien B. Barandana (Philippinen, c. 17°
n. Br.); B. tinctoria, Wightiana, ceylanica (12-7° n. Br.), ja eine der
Arten B. Wallichiana geht in der Varietät zanthoxylon sogar auf die
südliche Hemisphäre (Java, c. 7° s. Br.) über und ebenso weit südlich
finden wir in Afrika B. Holstii (Usambra), dort überschreiten auch B. Peti-
tiana (Abessinien) und die arabische B. Forskaliana den Wendekreis
nach Süden. Nördlich vom 50.° n. Br. sind nur sehr wenige Arten bisher
„spontan‘ nachgewiesen, so B. sibirica und B. amurensis in Asien und
vulgaris in Europa, (die Nordgrenze von dessen spontanen Vorkommen
ist aber noch sehr wenig genau bekannt).
Ein anderes Bild bietet die Verbreitung der Arten der südamerika-
nischen Gruppe. Hier reicht das Gebiet vom Cap Horn (c. 55° s. Br.) bis
zum Aequator und geht dann noch bis c. 12° n. Br., umfasst also ganz
Südamerika. Dabei ist aber zu bemerken, dass die Hauptmasse der Arten
sich an der Westküste von Chile bis Columbien findet, einige wenige
gehen im Norden östlich in Venezuela (bis etwa zum 64.° w. L.) Im Süden
steigen ebenfalls nur wenige Arten auf der Ostseite bis etwa zum 21.° s
Br. empor. Nördlich davon sind in Brasilien und in Guyana bis eue
noch keine Berberis nachgewiesen worden.
822 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905, (100)
Ich beschränke mich auf diese kurzen allgemeinen Hinweise und lasse
nur noch eine spezielle Uebersicht über die Verteilung der Arten inner-
halb der 2 Hauptgebiete auf die einzelnen Länder, beziehentlich auf die
von mir umgrenzlen Distrikte folgen. Dabei sei betont, dass ich
diese Angaben lediglich! auf den Beobachtungen basire, die
ich an von mir selbst identifizierten Exemplaren gemacht
habe. Auf eine Durcharbeitung der Literaturangaben Konnte ich mich
noch nicht einlassen, da ich es erst für nötig halte. noch das Material in
Paris und Kew zu studieren. Ehe mir dies möglich war, würde ich nur
zu oft bei Deutung derLiteraturzilate auf „.Vermulungen‘“ angewiesen sein.
Allein es kommt mir heute nur darauf an, zu sagen, was ich wirklich
weiss. Dass infolgedessen manche Angaben sehr Iückenhaft sind, ist
selbstversländlich.
i) Das süd- und zentralamerikanische Gebiet.
Gosta-Rica: (48)* B. nigricans.
Venezuela: (121) B. truxillensis, (144) B. Moritzü, (145) B. vitellina.
Golumbien: (114) B. globosa, (115) B. Bergeriana, (119) B. pich-
inchensis, (126) B. quindiuensis, (127) B. grandiflora, (129) B. Guilache,
(150) B. Stuebelü, (131) B. Goudotii, (135) B. glauca, (145) B. vitellina,
(155) B. psilopoda, (15%) B. verticillata.
Ecuador: (22) B. conferta var. a-c; (116) B. rigida, ? (117) B. Lech-
leriana, (118) B. Reicheana, (119) B. pichinchensis, (120) B. Engleriama,
(127) b. grandiflora, (128) B. chimbensis, (134) B. Hall, (139) B. Leh-
manni, (141) B. multiflora, (147) B. Schwerint, (148) B. loxensis, (149)
b. Warscewiezü, (150) B. paniculata, (151) B. pindilicensis, (152)
B. pectinata.
Peru: (17) B. agapatensis, (18) B. virgata, (21) B. lutea, (22) B. con-
ferta var. boliviana, (47) B. latifolia, (133) B. flexuosa, (135 a) B. armata,
(140) B. Barbeyana, (142) B. Jamesonii, (143) B. Beauverdiana.
Bolivia: (5) B. rariflora, (19) B. rectinervia, (20) B. actinacantha,
(22) B. conferta var. boliviana, und var. Lobbiana; (112) B. divaricata,
(123) B. Keissleriana, (124) B. Rechingert, (12% a) B. Wettsteiniana, (125)
B. ciliaris, (146) B. bumelizfolia.
Chile (incl. Patagonien) : (1) B. empetrifolia, (2) B. Wawrana, (3)
B. muiabilis, (4) B. cuneata, (6) B. buxifolia, (8) B. helerophylla, (9)
b. antucoana, (10) B. Zahlbruckneriana, (11) B. actinacantha, (12) B.crispa,
(14) B. horrida, (15) B. varüflora, (46) B. cougestiflora, (2%) B. montana,
(25) B. microphylla, (100) B. linearifolia, (101) B. trigona, (102) B. lito-
ralis, (103) B. valdiviana, (106) B. chilensis, (107) B. brachybodria, (108)
B. Negeriana, (109) B. Pearcei, (110) B. tlcifolia, (A) B. Darwint,
(132) B. corymbosa.
Argenlinien:(l) B. empetrifolia var. typica; (25) B. Hieronynu,
(113) B. ruscifolia.
S.-Brasilien, Uruguay : (7) B. montevidensis, (104) B. laurina,
(105) B. Sellowiana, ? (110) iicifolia, (113) B. ruscifolia (Urug.)
1 Mit ganz wenigen aus dem Text in Teil II. B. ersichilichen Annahmen.
2 Die Zahlen geben die Nummern der Arten an, in welcher Reihenfolge sie in
Teil II. B. aufeinanderfolgen.
(101) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG. BERBERIS (EUBERBERIS), 823
2) Das nordamerikanisch-asiatisch-europäische Gebiet
(incl. N. und NO.-Afrika).
Nordamerikanisches Gebiet (incl. Mexico):
S.-Colorado, Neu-Mexico (ob auch Mexico?) : (73) B. Fendleri.
Virginia, N.-Carolina, Tenessee: (74) B. canadensis.
Japan: (64) B. Tschonoskyana, (70) B. Thunbergi, (80) B. Sieboldü,
? (81) 5. Rehderiana, (97) B. japonica (B. Regeliana).
Korea: B. koreana (vide No 97).
Philippinen: (41) B. Barandana.
Java: (42) B. Wallichiana var. zanthoxylon.
Südliches Vorder-Indien, Ceylon: (51) B. tinctoria, (52)
B. Wightiana, (53) B. ceylanica.
China: (26) B. dictyophylla. (29) B. yunnanensis, (31) B. diaphana,
(35) B. pruinosa, (39) B. acuminata, (44) sanguinea, (45) B. Soulieana,
(46) B. levis, (62) B. pallens, (66) B. Caroli var. Potanini. (69) B. eleguns,
(71) B. sinensis, (88) B. dubia, (89) B. dasystachya, (90) B. brachypoda,
(91) B. Henryana, (92) B. Feddeana, (137) B. polyantha.
Himalaya-Gebiet (Kaschmir. Alandhar, Garhwal, Kumaon, Nepal
Sikkim, Bhutan. Assam und Upper-Burma, Bengalen).
Kaschmir-Alandhar: (33) B. Jeschkeana, (34) B. ulicina, (50)
B. Huegeliana, (61) B. lycium, (86) B. orthobotrys, (94) B. pachyacantha,
(96) B. Zabeliana, (135) B. kunawarensis.
Garhwal-Kumaon : (28) B. kumaonensis, (33) B. Jeschkeana,
(49) B. aristata, (5%) B. chitria, (55) B. garhwalensis, (60) B. asiatica
var. {ypica, (61) B. lycium, (136) B. Kehneana.
Nepal: 2 (43) B. Griffithiana, (54) B. chitria, (56) B. umbellata,
(60) B. asiatica var. typica.
Sikkim-Bhutan : (27) B. concinna, (30) B. macrosepala, (32) B. un-
gulosa, (34) B. virescens, (38) B. insignis, (54) B. chitria var. sikkimensis,
(55a) B. Thomsoniana, (8%) B. ignorata.
Assam-Upper-Burma, Bengalen : (42) B. Wallichiana, (60)
B. asiatica var. Clarkeana.
Sibirisches Gebiet (etwa vom Tien-schan nördlich durch Altai-,
Baikal- und Amurgebiet, südlich durch die Mongolei und Mandschurei) :
(26a) B. sibirica, (37) B. kaschgarica, (63) B. heteropoda, (65) B. oblonga
(ganz im Westen), (66) B. Caroli var. typica, (88) B. dubia, (93) B.
amurensis.
Westasiatisches Gebiet (W.-Turkestan. Transkaspien, Afghanistan,
Balutschistan, Persien, südliches Kaukasusgebiet, Armenien, Kurdistan,
Mesopotamien, Kleinasien, Libanon) :
West-Turkestan : (67) B. nummularia var., (68) D. integerrima var.
Afghanistan: (57) B. afghanica, (76) B. cratægina var. cabulica,
(85) B. calliobotrys, (86) B. orthobotrys.
Persien, S.-Transkaspien : (67) B. nummularia var., (68) B. tnte-
gerrima var., ? (76) B. Cratægina var., (86) B. orthobotrys, (95)
B. orientalis. |
S.-Kaukasusgebiet, Armenien, Kurdistan, Mesopotamien:
(67) B. nummularia var., (68) B. integerrima var., (72) B. iberica var.,
(76) B. cratægina var... (95) B. orientalis.
Keinasien : (72) 2. iberica var., (76) B. cratægina var.
Libanon: (77) B. libanotica.
824 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ne SÉéR.). 1905 (102)
Ostafrikanisch-arabisches Gebiet: (Arabien, Abyssinien, Usam-
bara) : (58) B. Petitiana (Abyssinien | BD. Holstü, Usambara]), (59) Fors-
kaliana (Arabien).
Südeuropäisch-nordafrikanisches Gebiet:
Griechenland, griech. Inseln, Kreta, Cypern : (75) B. cretica.
Süditalien, Sizilien, Sardinien, Corsika : (82) BD. ætnensis
(S.-Ital., Sizil.), (83) B. Boissieri (Corsika, Sard.).
Spanien, Algier, Marokko: (78) B. australis (B. hispanica), (79)
B. Garciæ (Ö.-Spanien).
Madeira: (99) D. maderensis.
West-, mittel- und osteuropäisches Gebiet (England, Frank-
reich, Norditalien, Schweiz, Deutschland, Oesterreich-Ungarn, Balkan-
staaten, Mittel- und Südrussland, nördliches Kaukasusgebiet) : (98)
B. vulgaris.
Ursprünglich war es meine Absicht noch einen besonderen Abschnitt
den Hybriden zu widmen. Allein ich sehe mich aus manchen Gründen
genötigt, die Besprechung der bekannten Berberis-Hybriden, wozu z. B.
B. stenophylla Ldl., in Gard. Chron. (1864) 460 (= empetrifolia X Dar-
wini) und B. Neuberti Baum., in Lemaire Ill. Hort. I. Misc. 111 tab. c.
(1854) (= B. vulgaris X Mahonia aquifolium) gehören, wie die Unter-
suchung der vielen Gartenformen, deren hybride Natur z. T. ausser
Zweifel steht, auf einen späteren besonderen Aufsatz zu verschieben. Die
Gartenformen sind nämlich schon von Schrader, in Linnæa XI. (1838),
behandelt worden, welcher in dieser (nach seinem Tode publizierten)
Arbeit eine Menge neuer Namen geschaffen hat, die jetzt als ,, Arten‘ in
unseren Gärten herumspuken. Diese Formen lassen sich auf Grund von
Schraders nicht eben ällzu präzisen Diagnosen nicht sicherstellen, es ist
unbedingt nötig Schraders Original-Exempläre zu untersuchen. Von
diesen Originalien konnte ich bisher nur eine ganz geringe Zahl erhalten,
hoffe aber im Laufe des nächsten Jahres alle einsehen zu können und
werde dann auch in der Lage sein, den Formenkreis der B. vulgaris
zu behandeln und manches, was heute nur angedeulet ist, nachzutragen.
Fürs Erste war es doch die Hauptsache, die Masse der „Spezies“ zu
ordnen und zu klären. Steht das „Gerippe‘“ des Ganzen fest, dann ist es
leicht nach und nach die Details zu ergänzen, um allmählich eine gründ-
liche Monographie auszubauen.
Dass ich heute schon so viel bieten kann, dafür bin ich nicht zuletzt
nachstehenden Herren Dank schuldig, die mir das Material ihrer Institute
zugänglich machten oder ihre eigenen Herbarien zur Durchsicht über-
liessen, es sind die Herren: G. Beauverd, Conservateur de l’Herbier
Barbey-Boissier, Genf; Geheimrat Engler, Berlin; Prof. Kœhne, Friedenau ;
Prof. Radlkofer, München; Prof. Schenck, Darmstadt; A. Usteri, Zürich ;
Prof. v. Wettstein, Wien; Gartenmeister a. D. Zabel, Gotha; Custos
Dr. Zahlbruckner, Wien. Ferner unterstützten mich durch vielfache
Hinweise die Herren Dr. v. Keissler, Wien; Dr. Rechinger, Wien und
Dr. Tischler, Heidelberg. Lebendes Material erhielt ich durch die Güte
der Herren: Direktor E. Jouin, Plantieres; Prof. Büsgen und Garten-
meister v. Poser, Hann.-Münden; Garteninspektor Purpus, Darmstadt;
A. Rehder, Arnold-Arboretum (N.-Am.); Oekonomierat Späth und Ober-
gärtner Jensen, Berlin-Baumschulenweg; Veitch, London; de Vilmorin,
Paris und durch die Direktion des Bot. Gartens in Würzburg.
(103) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 829
IV
Uebersicht der Sektionen in der vorläufigen in Teil II B
befolgten Anordnung.
Seer. 1. BUXIFOLIÆ (S. 139):
Subsect. a. Empetrifoliæ (S. 139): empetrifolia, Wawrana, mutabilis.
Subsect. b. Eubuxifoliæ (S. 141): cuneata, ? rariflora, buxifolia, monte-
vidensis.
SECT. 2. ACTINACANTHÆ (S. 145):
Subsect. a. Euactinacanthæ (S. 143): heterophylla, antucoana, Zahlbruck-
neriana, actinacantha.
Subsect. b. Congestifloræ (S. 146): crispa, hakeoides, horrida, variiflora,
congestiflora, rolundifolia.
Subsect. c. Agapatenses (S. 148): agapatensis.
SECT. 3. VIRGATÆ (S. 148):
Subsect. a. Euvirgatæ (S. 391): virgata, rectinervia, phyllacantha, lutea,
conferta, Hieronymi.
Subsect. b. Montanæ (S. 395): montana, microphylla.
SECT. 4. ANGULOSZ (S. 396):
Subsect. a. Euangulosæ (S. 396): dictyophylla, sibirica, concinna, kumao-
nensis, yunnanensis, macrosepala, diaphana, angulosa.
Subsect. b. Pruinosæ (S. 398): Jæschkeana, virescens, pruinosa.
SECT. 5. ULICINÆ (S. 400): ulicina, kaschgarica.
SECT. 6. WALLICHIANZ (S. 400):
Subsect. a. Insignes (S. 401): insignis, acuminata.
Subsect. b. Barandanæ (S. 401): Hookeri, Barandana.
Subsect. c. Euwallichianæ (S. 402): Wallichiana.
Subsect. d. Sanguineæ (S. 403): Griffithiana, sanguinea, Soulieana
(S. 449).
SECT. 7. LATIFOLIÆ (S. 449): latifolia, nigricans.
SECT. 8. TINCTORIÆ (S. 450):
Subsect. a. Eutinctoriæ (S. 451): aristata, Huegeliana, tinctoria, Wigh-
liana, ceylanica.
Subsect. b. Chitriæ (S. 453): chitria.
Subsect. ce. Umbellatæ (S. 454): garhwalensis, Thomsoniana, umbellatu,
afghanica, Petitiana, Forskaliana.
SECT. 9. ASIATICÆ (S. 456): asiatica, lycium.
SECT. 10. HETEROPODÆ (S. 457):
Subsect. a. Euheteropodæ : heteropoda.
Subsect. b. Tschonoskyanæ (S. 458): Tschonoskyana, oblonga.
826 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (104)
Secr. 11. INTEGERRIMÆ (S. 459): Caroli, nummularia, integerrima.
Seer. 12. SINENSES (S. 463):
Subsect. a. Eusinenses: elegans, Thunbergii, sinensis (S. 655), tberica,
Fendleri, canadensis.
Subseet. b. Creticæ (S. 657): cretica, cratægina, libanotica, australis,
Garciæ.
Subseet. ec. Sieboldiæ (S. 659): Sieboldii, Rehderiana.
Secr. 13. VULGARES (S. 660):
Subsect. a. Aetnenses: winensis, Borssieri.
Subsect. b. Ignoratæ: ignorala, calliobotrys, orthobotrys, emarginata,
dubra.
Subsect. c. Euvulgares: dasystachya, brachypoda, Henryana, Feddeana,
amurensis, pachyacantha, orientalis, Zabeliana, japonica, vulgaris,
maderensis.
Secr. 14. LAURINÆ (S. 669):
Subsect. a. Trigonæ: linearifolia, trigona.
Subsect. b. Eulaurinæ (S. 670): litoralis, valdiviana, laurina (S. 800),
Sellowiana.
Subseet. c. Ghilenses (S. 801): chilensis, brachybodria.
Secr. 15. ILICIFOLIÆ (S. 802): Negeriana, Pearcei, ilicifolia, Darwinir,
divaricata, ruscifolia.
Secr. 16. TRUXILLENSES (S. 804):
Subseet. a. Pichinchenses (S. 805): globosa, Bergeriana, rigida, Lechle-
riana, Reicheana, pichinchensis, Engleriana.
Subsect. b. Eutruxillenses (S. 806): truæillensis, Jelskrana.
Subsect. ec. Keïsslerianæ (S. 808): Keissleriana, Rechingeri, ? Wett-
steiniana.
Secr. 17. QUINDIUENSES (S. 809): ciliaris, quindiuensis, grandiflora, chim-
boensis.
SECT. 18. GOUDOTIZ (S. 811): gwilache, Stuebelii, Goudotii.
SECT. 19. CORYMBOSÆ (S. 812):
Subsect. a. Eucorymbosæ: corymbosa.
Subsect. b. Flexuosæ: flexuosa, armata (S. 813), Halloi.
Sect. 20. POLYANTHE (S. S14): kunawarensis, Koehneana, polyantha.
Secr. 21. PANICULATÆ (S. 815): glauca, Lehmanni, Barbeyana, multiflora.
Jamesontii, Beauverdiana, Moritzii, vitellina, bumeliæfolia, Schwerini,
loxensis, Warscewiczii, paniculata, pindilicensis, pectinata, psilopoda,
verticrllata, aurahuacensis, Verschaffelti.
(105) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 827
V
Speeiernm varietatumane Index alphabetiens
(die ersten Ziffern bezeichnen die Nummern der Arten in Teil I, B,
die darauf folgenden die Seite.)
BERBERIS BERBERIS
actinacantha Mart. 41, 145.
actinacantha var. crispa Reiche —
crispa 12, 146.
actinacantha var. grevilleana C.
K. Schn. 414, 145.
actinacantha var. horrida Reiche
— horrida 14, 147.
actinacantha var. mollis Reiche —
? horrida 14, 447.
actinacantha var. typica C. K.
Schn. 11, 145.
acuminata Franch. 39, 401.
acutifolia Prantl — vulgaris f.
acutifolia 98.
ætnensis Presl. 82, 660.
ætnensis var. calabrica C. K. Schn.
82, 660.
ætnensis var.{ypica C. K. Schn. 82.
afghanica C. K. Schn. 57. 455.
agapatensis Lechl. 17, 148.
allaica Pall. — sibirica 26 a, 396.
amurensis Rupr. 93, 665.
Andreana Naud. — laurina 104
angularis Pœppig — trigona 101.
angulosa Wall. 32, 398.
angulosa var. brevipes Franch. 32.
anzuslifolia Roxbg. — ? aristata
49. vel Iycium 61, 451, 457.
antucoana C. K. Schn. 9, 144.
“ arıslata Auct. nec. DC. = chitria
DA, 453.
aristata DC. 49, 451.
aristata var. floribunda Hk. f. et
Th. ex parte — aristata 49, 451.
arislata var. mierantha Hk. f. et
Th. confer 57.
aristata var. normalis Hk. f. et Th.
— chitria 54, 453.
aristata var. umbellata Hk.f. et Th.
ex p. — Thomsoniana 55 a, 454.
asiatica Roxb. 60, 456.
asiatica var. Clarkeana C. K. Schn.
60, 457.
asiatica var. Lypica C. K. Schn. 60.
atrovirens Wall. = Wallichiana
var. atrovirens 42.
aurahuacensis Lemaire 155, 820.
australis Moris 78, 658.
australis var. Hackeliana C. K.
Schn. 78, 659.
australis var. typica C. K. Schn. 78.
Barandana Vidal 41, 402.
Barbeyana C. K. Schn. 140, 816.
Beauverdiana C.K. Schn. 143, 817.
Bergeriana C. K. Schn. 115, 805.
Boissieri C. K. Schn. 83, 660.
boliviana Lechl. — conferta var.
boliviana 22, 393.
brachyacantha Phil. vide 16 a, 148.
brachybodria Gay 107, 802.
brachybodria var. brevispina Rei-
che 407, 802.
brachybotrys Edgew. — ortho-
botrys 86, 662.
brachypoda Maxim. 90, 664.
brevifolia Phil. 144.
bumeliæfolia C. K. Schn. 146, 818.
buxifalia Lam. 6, 142.
buxifolia var. antarelica C.K.Schn.
6, 142.
buxifolia var. macracantha Phil.
— buxifolia var. spinosissima 6.
buxifolia var. mierophylla DC. =
microphylla 25, 395.
buxifolia var. montana Reiche =
montana 24, 395.
buxifolia var. papillosa C. K. Schn.
6, 142.
buxifolia var. spinosissima Reiche
6, 142.
buxifolia var. typica C. K. Schn. 6.
buxifolia var. typica f. inermis
C. K. Schn. 6, 142.
buxifolia var. typica f. nana C.
K. Schn. 6, 142.
buxifolia var. typica f. pygmæa
Usteri 6, 142.
823 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sänr.). 1905 (106)
BERBERIS BERBERIS
buxifolia var. nuda C. K. Schn. 6.
calliobotrys Aitch. 85, 661.
calliobotrys Bienert — orthobo-
trys 86, 662.
canadensis Mill. 74, 656.
carinata Lechl. vide 23, 594.
Caroli C. K. Schn. 66. 459.
Caroli var. hoanghensis C. K. Schn.
66, 459.
Caroli var. Lypica C. K. Schn. 66.
caroliniana Loud.= canadensis 74,
ceratophylla Don. — ? Iycium 61.
ceylanica C. K. Schn. 53, 453.
chilensis Gill. 106, 802.
chilensis var. diffusa Reiche 106.
chilensis var. ferox Reiche 106.
chimbonsis C. K. Schn. 128, 811.
chitria Hamilt. — aristata 49. vel
chitria Lal., 451, 453.
chitria Ldl. 5%, 453.
chitria var. sikkimensisC. K. Schn.
54, 453.
chitria var. typica C. K. Schn. 5%.
ciliaris Ldl. 125, 810.
Claussenii Cit. vide 10%, 800.
coletioides Lechl. — montana var.
coletioides 24. 395.
commutata Eichler vide 112.
coneinna Hook. f. 27, 397.
conferta Kunth 22, 392.
conferta var. boliviana C. K. Schn.
29, 393.
conferta var. Karsteniana C. K.
Schn. 22, 393.
conferia var. Lobbiana C. K. Schn.
29, 394.
conferta var. Spruceana C. K.Schn.
229393:
conferta var. typica C.K.Schn. 22.
congestiflora Gay 16, 147.
congestiflora var. hakeoidesHook.f.
— hakeoides 13, 146.
coriacea St. Hil. = ? laurina 104.
coriaria Royle — aristata 49, 451.
corymbosa Hook. et Arn. 132,
812.
cralægina DC. 76, 697.
cratægina var. armeniaca C. K.
Schn. 76, 657.
cratægina var. cabulica C.K. Schn.
76, 657.
cratægina var. lycica C. K. Schn.
cratægina var.typica C. K.Schn.76.
cretica L. 75, 697.
cretica Thbg. — Thunbergi 70.
crispa Gay 12, 146.
caneala DC. 4, 141.
Darwinii Hook. 411, 804.
dasystachya Maxim. 89, 664.
densiflora B. et B. — integerrima
var. densiflora 68, 461.
densiflora var. macracantha Boiss.
integerrima f. macracantha 68.
densiflora var. serratifolia Boiss.
— integerrima f. serratifolia 68.
diaphana Maxim, 31, 398.
dictyophylla Franch. 26, 396.
diffusa Gay vide 106
discolor Turez. vide 14%.
divaricala Rusby 112, 80%.
dubia C. K. Schn. 88. 663.
duleis Sw. = buxifolia 8.
dumetorum Gouan. vide 98, 668.
elegans C. K. Schn. 69, 463.
emarginala Willd. 87, 663.
empetrifolia Lam. 1, 140.
empetrifolia var. magellanica C.
RK. Schn. 1, 140.
empetrifolia var. typicaC.K.Schn.
1, 140.
Engleriana C. K. Schn. 120, 807.
Feddeana C. K. Schn. 92,665.
Fendleri Gray 73, 656.
ferox Gay vide 106.
ferruginea Lechl. vide 124, 809.
flexuosa R. et P. 133, 812.
floribunda Wall. ex parte = aris-
tala 49, 451.
florıda Phil. post 11, 146.
Forskaliana C. K. Schn. 59, 456.
fragans Phil. vide 107, 802.
Garciæ Pau 79, 659.
garhwalensis C. K. Schn. 55, 454.
Gayı Crt. vide 103, 670.
glauca Benth. — Jamesonii 142.
glauca Kunth. 138, 815.
glaucescens Hort. — lycium 61.
glaucescens St. Hil. — laurina 104.
globosa Benth. 114, 805.
globosa var. densa Planch. et
Triana 114, 805.
globosa var. typica C. K.Schn. 114.
glomerata Hook. et Arn. vide 107,
802.
Goudotii Tr. et Pl. 131, 812.
grandiflora Turez. 127, 810.
Grevilleana Gill. — actinacantha
var. Grevilleana 11, 145.
Grevilleana var. minor Hook. 445.
Griffithiana C. K. Schn. 43, 403.
(107) C. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 829
BERBERIS BERBERIS
Grisebachii Lechl. — linearifolia integerrima var. pyrocarpa Rgl.
100, 669.
guilache Tr. et Pl. 129, 811.
Hænkeana Presl vide 23, 394.
hakeoides C. K. Schn. 13, 146.
Hallii Hieron. 134, 814.
Hallii var. typica C. Schn. 134.
Hallii var. Wagneriana C. K. Schn.
134, 814.
Henryana C. K. Schn. 91, 664.
helerophylla Juss. 8, 144.
heteropoda Schrk. 63, 497.
heteropoda var. cœrulea Rgl. —
heteropoda 63, 457.
heteropoda var. densiflora Rgl.
63, 458.
heteropoda var. elliptica Rgl. —
? oblonga 65, 458.
heteropoda var. oblonga Rgl. —
oblonga 65, 458.
Hieronymi C. K. Schn. 23, 394.
hispanica Boiss. et R. — australis
78, 658.
Holstii Engl. post 58, 456.
Hookeri Lemaire 40, 401.
Hookeri var. candidula C. K. Schn.
40, 402.
horrida Gay 14, 147.
? horrida Jungh. — ? Wallichiana
var. xanthoxylon 42, 402.
Huegeliana ©. K. Schn. 50, 451.
hypoleuca Ldl. — asiatica 60, 456.
iberica Stev. et Fisch. 72, 656.
iberica var. paphlagonica C. K.
Schn. 72, 656.
iberica var. typica C. K. Schn. 72.
ignorata C. K. Schn. 84, 661.
ilicifolia Bert. — chilensis 106.
ilicifolia Forst. 110, 803.
ilicifolia Hort. ex parte = emar-
ginata 87, 663.
inermis Pers. — buxifolia f. iner-
mis 6, 142.
insignis Hook. f. et Th. 38, 401.
inlegerrima Bge. 68, 461.
integerrima var. Buhseana C. K.
Schn. 68, 462.
integerrima var. densiflora C. K.
Schn. 68, 461.
integerrima var. densiflora f. ma-
cracantha C. K. Schn. 68, 462.
integerrima var. densiflora f. ser-
ratifolia C. K. Schn. 68, 462.
integerrima var. eriwanensis C.
K. Schn. 68, 461.
— nummularia var. pyrocarpa
67, 460.
integerrima var. stenophylla
Maxim. = Caroli 66, 459.
integerrima var. turcomanica
Karel. 68, 461.
integerrima var. typica C. K.Schn.
68, 461.
Jæschkeana C. K. Schn. 33, 399.
Jæschkeana var. typica C. K.Schn.
33, 399.
Jæschkeana var. Usteriana C. K.
Schn. 33, 399.
Jamesonii Ldl. 142, 816.
Jamesoni Lemaire — Verschaffelti
156, 821.
Jamesoni Turez. = grandiflora
127, 810.
Jamesonii Veitch apud Ldl. sensu
striet. vide 150 vel 156.
japonica C. K. Schn. 97. 667.
Jelskiana C. K. Schn. 122, 808.
kaschgarica Rupr. 37, 400.
Keissleriana ©. K. Schn. 123, 808.
Kehneana C K. Schn. 136, 814.
koreana Palib., vide 97. 668.
kumaonensis C. K. Schn. 28, 397.
kunawarensis Royle 135.
latifolia R. et P. 47, 450.
laurina Billbg. 10%, 800.
laurina Lechl. = commutata vide
112.
laxiflora Cit. vide 125.
Lechleriana C. K. Schn. 117, 806.
Lehmanni Hieron. 139, 816.
levis Franch. 46, 449.
libanotica Ehrenbg. 77, 658.
linearifolia Phil. 100, 669.
litoralis Phil. 102, 670.
loxensis Benth. 148, 819.
lutea R. et P. 21, 392.
lutea var. conferta DC. = con-
ferta 22, 393.
lycioides Pl. et. Linden = truxil-
lensis 121, 807.
lycium Royle 61, 457.
macrophylla Hort. — Wallichiana
var. Xanthoxylon 42, 402.
macrosepala Hook. f. et Th. 30,
398.
maderensis Lowe 99, 669.
marginata Gay post 11, 146.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 9, 31 août 1905. 96
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (108)
BERBERIS
Maximowiezii Rgl. = Thunbergi
70, 464.
microphylla Forst. 25, 395.
microphylla nana Dipp. — buxi-
folia f. nana 6, 142.
monosperma R.et P. vide 112,804.
montana Gay 24, 295.
montana var. chillanensis C. K.
Schn. 24, 395.
montana var. coletioides C. K.
Schn. 24, 395.
montana var. gracilis C. K. Schn.
24, 395.
montana var. typica C. K. Schn.
24, 395.
montevidensis C. K. Schn. 7, 143.
Morenonis O. Ktze. vide 4. 441.
Moritzii Hieron. 144.
multiflora Benth. 441.
multiflora var. calvescens C. K.
Schn. 141.
multiflora var. typica C. K. Schn.
AM.
mutabilis Phil. 3, 141.
Negeriana Tischl. 108, 803.
nigricans O. Ktze. 48, 450.
nummularia Bge. 67, 459.
nummularia var. pyrocarpa C. K.
Schn. 67, 460.
nummularia var. Schrenkiana C.
K. Schn. 67, 460.
nummularia var. Szovitsiana C.
K. Schn. 67, 461.
nummularia var. typica C. K.Schn.
67. 460
nutans Pl. et Lind. = truxillensis
121, 807.
oblonga C. K. Schn. 65, 458.
orientalis C. K. Schn. 95, 666.
orthobotrys Bien. 56, 662.
ovata Citerne vide 127.
pachyacantha Bienert — integer-
rima f. macracantha 68, 462.
pachyacantha Kehne 9%, 666.
pallens Franch. 62, 457.
paniculata Juss. 150, 819.
parviflora Ldl. = ruscifolia 113.
Pearcei Phil. 109, 803.
pectinata Klotzsch 152, 820.
Petitiana ©. K. Schn. 58, 455.
phyllacantha Rusby 20, 392.
pichinchensis Turcz. 119, 807.
pindilicensis Hieron. 451, 820.
polyantha Hemsl. 137, 815.
BERBERIS
polymorpha Phil. post 16a, 148.
polypetala Phil. = ? montana 24.
Potanini Maxim. vide 37, 400.
provincialis Hort. ex parte —
emarginata 87. 663.
pruinosa Franch. 35, 400.
psilopoda Turez. 153, 820.
pygmæa Kœhne — buxifolia f.
pygmæa 6.
pyenantha Bienert = orthobotrys
86, 662.
pyenophylla Bien. — integerrima
var. densifiora 461.
quindiuensis Kunth 126, 810.
quindiuensis Tr. et Pl. = verti-
cillata 1454, 820.
rarifiora Lechl. 5, 141.
Rechingeri C. K. Schn. 124, 808.
rectinervia Rusby 19, 39.
Regeliana Koehne — japonica 97,
667.
Rehderiana C. K. Schn. 81, 659.
Reicheana C. K. Schn. 118, 806.
retinervia Tr. et Pl. — pichin-
chensis 419, 807.
revoluta Sm. — empetrifolia 1.
rieida Hieron. 116, 806.
rigidifolia Kunth vide 124, 899.
rotundifolia Pœpp. 164. 148.
ruscifolia Lam. 113. 80%.
sanguinea Franch. 44, 403.
saxicola Lechl. vide 21, 392.
Schwerini C. K. Schn. 147, 818.
Sellowiana C, K. Schn. 105. 801.
Sellowiana var. typica C.K.Schn.
105, 801.
Sellowiana var. tetanobotrys C.
K. Schn. 105, 801.
serrato-dentata Lechl. = ilicifolia
110, 803.
sibirica Pall. 26a, 396.
Sieboldii Auet.—=Japonica 97, 667.
Sieboldii Miq. 80, 659.
Sikokiana Yatabe — Tschonos-
kyana 64, 458.
sinensis Desf. 71, 655.
sinensis var. angustifolia Rgl. =
sinensis 71, 655.
sinensis var. cratzgina Rgl. =
dubia 88, 665.
sinensis var. elegans Franch. =
elegans 69, 463.
Soulieana C. K. Schn. 45, 449.
(109) 6. K. SCHNEIDER. DIE GATTUNG BERBERIS (EUBERBERIS). 831
BERBERIS BERBERIS
sphærocarpa Kar. et Kir. — hete-
ropoda 63, 457.
spinulosa St. Hil. vide 112, 80%.
stenophylla Hance — Soulieana 45.
Stuebelii Hieron. 130, 811.
Thomsoniana C. K. Schn. 56 a. 45%
Thunbergi DC. 70, 463.
Thunbergi var. glabra Franch.
confer 70, 46%.
Thunbergi var. minor Rehd. 70.
Thunbergi var. papillifera Franch.
conter 70, 464.
Thunbergi var. typica C. K.S. 70.
Thunbergi var. typica f. pluri-
flora Kœh 70, 46%.
Thunbergi var. typica f. unifiora
Keh. 70, 464.
tinctoria Lesch. 51, 452.
tolimensis Pl. et Lind. — psilo-
poda 153, 829.
tomentosa R. et P. post 23, 394.
trigona Kunze 101, 670.
trigona var, longifolia Reiche 191.
truxillensis Turez. 121, 807.
Tschonoskyana Rgl. 64, 458.
ulicina Hook. f. et Th. 36, 400.
umbellata Phil. vide 16a, 148.
umbellata Wall. 56. vel ex parte
— 94, 455.
umbellicata Hort. — lycium 51.
umbellulata P&pp. = crispa 12.
undulata Ldl. vide 12% a.
valdiviana Phil. 193, 670.
variiflora C. K. Schn. 15, 147.
Verschaffelti C. K. Schn. 156, 821.
verticillala Turez. 15%, 820.
virescens Hook. f. 34, 399.
virgata R. et P. 18, 391.
virgata var. huanucensis C. K.
Schn. 18, 391.
virgata var. typica C. K. Schn. 18.
vitellina Hier. 145, 818.
vulgaris L. 68, 668.
vulgaris Thbg. — Thunbergi 70.
vulgaris var. ætnensis Hook. f. et
Th. ex parte — kunawarensis
159.
vulgaris var. alpestris Rikli98, 658.
vulgaris var. amurensis Rgl. —
amurensis 93, 669.
vulgaris var. angustifolia Chat. 98.
vulgaris var. australis Boiss. —
australis 78, 658.
vulgaris var. brachybotrys Hook.f.
et Th. = orthobotrys 86, 662.
vulgaris var. elegans Hort. —
lycium 61, 457.
vulgaris var. emarginata Boiss. —
vulgaris rumelica 98, 669.
vulgaris var. heterophylla Wierzb.
98, 668.
vulgaris var. japonica Rgl. —
japonica 97, 667.
vulgaris var. ? iberica DC. =
iberica 72, 656.
vulgaris var. microphylla Coste 98.
vulgaris var. orientalis Boiss. —
orientalis 95, 666.
vulgaris var rumelica C. K. Schn.
69.
vulgaris var. subintegrifolia Girau-
dıas 98, 668.
vulgaris var. typica C. K. Schn. 98.
vulgaris var. typica f. acutifolia
C. K. Schn. 98, 668.
vulgaris var. typica f. subrotunda
C. K. Schn. 98, 668.
Wallichiana DC. 42, 402.
Wallichiana var. arguta Franch.
vide 42, 403.
Wallichiana var. atrovirens
Hook. f. et Th. 42, 402.
Wallichiana var. latifolia Hook. f.
et Th. vide 42, 403.
Wallichiana var. microcarpa
Hook. f. et Th. 42, 402.
Wallichiana var. pallida Hook. f.
et Th. vide 40 et 42, 401, 402.
Wallichiana var. parvifolia Franch.
vide 42, 403. -
Wallichiana var. xanthoxylon C.
K. Schn. 42, 402.
Wawrana C. K. Schn. 2, 140.
Warscewiezii Hier. 149, 819.
Warscewiezii var. quitensis C. K.
Schn. 449, 819.
Weddellii Lechl. vide 112, 804.
Wettsteiniana C. K. Schn. 124.a.
809.
Wightiana C. K. Schn. 52. 452.
xanthoxylon Hassk. —= Walli-
chiana var. xanthoxylon 42,492.
yunnanensis Franch. 29, 397.
Zabeliana C. K. ue _96, 667.
no ee . Schn. 49,
145.
(Das Manuscript wurde abgeschlossen am. 15 Nov. 1904.)
NANBTTIARUN PUGILLUS ALTER
AUCTORE
FE. A. SPRAGUE
Manettia Lygistum Sw. Prodr. Veg. Ind. Occ. 37.
Rami robusti, quadrangulares, veteriores glabrati, novelli pubescentes.
Petioli 3-5 mm. longi, pubescentes, supra sulcati. Lamina late ovata (vel
fere orbicularis), apice brevissime acuminata, acutiuscula, basi rotundala,
1,5-3,5 cm. longa, 1-3 cm. lata, utrinque tenuiter reticulata vix nitidula,
supra nigrescens glabra, nervis (statu adulto) valde impressis, subtus
pallidior, nervis prominentibus puberulis, ceterum glabra; venæ laterales.
utrinque 5-7. Süpulæ brevissime vaginantes, pilosæ, medio in lobum
anguste triangularem, acuminatum, 1-25 mm. longum, productæ.
Flores in cymas axillares paucifloras dispositi. Pedunculi pedicellique
circa 5 mm. longi, minule pubescentes. Ovarium obconico-turbinatum,
2 mm. longum, glabrum. Calycis lobi 4, oblongo-lanceolati, obtusiusculi,
2-2,5 mm. longi, ciliati, basi per 0,3 mm. connali, anthesi ascendentes
apice leviler recurvo, interstitiis dente triangulari-subulato, cilialo, circa
0,75 mm. longo, instructis. Corollæ tubus intus basi glabra, medio villosa
ore minutissime puberula; lobi ovato-oblongi, obtusi, intus minutissime
puberuli. Antheræ oblongæ. Discus annularis, crassus, 0,3 mm. altus.
Capsula breviter obovoidea vel ellipsoidea, 4-5 mm. longa, glabra.
Flores longistyli. — Corolla extra minute puberula; tubus 8-85 mm.
longus; lobi 2-3 mm. longi. Stamina 1,5-3 mm. infra incisuras inserla,
filamentis brevissimis, antheris 1,5-2 mm. longis. Stylus 10-11,5 mm.
longus, corollæ tubum 1,5-3 mm. superans, stigmatibus 0,75-1 mm.
longis.
Flores brevistyli. — Corolla extra minute pubescens; tubus 10 mm.
longus; lobi 3-3,5 mm. longi. Stamina 0,3-0,75 mm. infra incisuras
inserta, filamentis 0,5-0,75 mm. longis, antheris 2 mm. longis. Stylus
8-85 mm. longus, corollæ tubo 1-15 mm. brevior, stigmatibus
1,75-2 mm. longis.
Jamaica : Blue Mountain Peak, Purdie; New Haven Gap, circa 1670 m.,
Nichols, 65; St David’s, collector ignotus; sine loco, March, 814; Dancer ;
Alexander.
Santo Domingo: Schomburgk.
(2) T. A. SPRAGUE. MANETTIARUM PUGILLUS ALTER. 333
Manettia Lindenii Sprague sp. nov. (S Lygistum). Typus in
Herb. Kew.
Rami quadrangulares, satis robusti, corlice cinereo, juniores fusci
puberuli. Petioli 2-3 mm. longi, supra late excavati pilosi. Lamina ovata,
apice aculiuscule acuminata, basi rotundata, 2-2,8 cm. longa, 1-1,7 cm.
lata, coriacea, glabra, supra nitidula, subtus opaca, utrinque venulis
prominentibus reliculata, venis lateralibus irregularibus, utrinque eirca
4-5, quam venulæ vix dislinctioribus. Stipulæ brevissime vaginantes,
truncatæ, glanduloso-ciliate. Ramuli floriferi breves (5 cm. haud supe-
rantes), floribus in cymas terminales et axillares dispositis. Pedicelli
circa 3 mm. longi, puberuli. Ovarium turbinatum, 1,5 mm. longum,
minute puberulum. Galycis lobi 4 (interdum 61), deltoidei, obtusiuseuli,
0,75 mm. longi, basi brevissime connati, ciliolati, anthesi suberecti,
glandulis 1-2 interjectis. Corolla, ut videtur, purpurea, extra sparse
minuteque puberula; tubus cylindricus 7-7,5 mm. longus, fauce usque
infra medium tubi villosa; lobi ovati, apice rotundati, 3 mm. longi, intus
dense papillosi. Stamina 2-25 mm. infra incisuras inserta, filamentis
0,5 mm. longis, antheris oblongis, 1.5 mm. longis. Discus pulvinaris,
0,3 mm. altus. Stylus totus 9-9,5 mm. longus, corollæ tubum 2 mm.
superans, stigmatis lobis elliptico-oblongis, 0,5 mm. longis. Capsula
subglobosa,circa A mm. longa,glabra.— M. Lygistum var.typica,K.Schum.
in Mart. Fl. Bras. VI, pars VI, 180, partim, non Sw.
Venezuela: «in provincia Truxillo, prope Agoa de Obispo », Linden,
1459.
Manettia lygistoides Griseb. in Mem. Amer. Acad. N. S. VII,
505 (1862).
Rami subquadrangulares, puberuli, pallide cinereo-fulvi. Petioli
1-2 mm. longi, pilosi, supra excavali. Lamina ovata vel ovato-
lanceolata, apice acutiuscule acuminata, basi obtusa vel rotundata,
2-4,5 cm. longa, 8-21 mm. lata, supra nitidula, exsiccando rugo-
sula, nervo medio impresso puberulo excepto glabra, subtus opaca,
lævis, puberula, nervo medio prominente; venæ laterales utrinque
circa 5, ut venulæ parum conspicuæ. Stipulæ 0,5-1 mm. vaginantes,
glanduloso-ciliatæ, medio in lobum triangularem integrum vel bifi-
dum, 0,5-1 mm. longum, productæ. Flores (longistyli solum visi) in
cymas axillares et terminales, 3-floras, vel (foliis apice ramulorum ad
bracteas reductis) plurifloras. Pedicelli vix 2 mm. longi, inferne glabri,
superne sparse puberuli. Ovarium turbinatum, 2 mm. longum. puberulum.
Calycis lobi 4, ovato-oblongi, obtusi, 1,5 mm. longi, 1 mm. lati, minute
ciliati, basi per 0,3 mm. connati, anthesi erecli, demum patuli, denticulis
intercalycinis deltoideis, acuminatis, 0,3-0,4 mm. longis. Corolla « viri-
dula» (fide cl. Wright), extra puberula; tubus cylindricus, 2,75 mm.
longus, intus infra medium glaber, supra medium dense villosus; lobi
oblongo-lanceolati, 2,5 mm. longi, 1,3-1,5 mm. lati. Stamina 0,75 mm.
infra incisuras inserta, filamentis 0,3 mm. longis, antheris oblongis,
1 mm. longis. Discus annularis, brevissimus. Stylus totus 4,5 mm.
longus, stigmatibus 0,75-1 mm. longis. Capsula breviter obovoidea,
2 mm. longa, minute puberula.— Cat. Pl. Cub. 130. AL. Lygistum var.iygıs-
toides, K. Schum. in Mart. Fl. Bras. VI, pars VI, 180.
Cuba : prope Monte Verde in pinelis, Wright, 255. (sphalm. «257 » a
el. Griseb. in Mem. Amer. Acad. I. c. citatus).
834 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ne SÉR.). 1905 (3)
Manettia picta Willd. Spec. Pl. I, 625.
Rami robusti, obtuse quadrangulares, veteriores cinerei, juniores
puberuli, nigrescentes, Petioli 4-17 mm. longi, supra excayali, marginibus
approximatis ciliatis, sublus costa pilosa obtuse carinati. Lamina ovala
vel ovato-lanceolata, longiuscule acuminata, 2,5-10,5 em. longa, 1-4,3 cm.
lata, utrinque glabra, vix nitidula, supra nervo medio impresso, venis
venulisque inconspicuis, subtus nervo medio venisque jialeralibus
(utrinque nervi medii 7-8) prominentibus, venulis conspicue reticulals.
Slipulæ ad vaginam leviter arcuatam vel fere truncatam. interdum medio
denticulatam, circa 0,5 mm. longam, glanduloso-marginalam, reductæ.
Flores (brevistyli solum visi) in cymas axillares, 3-multi-floras, secus
ramos laterales, 12-46 cm. longos, dispositi. Pedicelli graciles, 2-3 mm.
longi, pilosi. Ovarium turbinatum, 1,5 mm. longum, pilosum. Calycis
lobi 4, ovati, basi contracli, apice recurvi, 1,5 mm. longi, ciliali. basi per
0,3 mm. connati, sinibus 0,5-0,6 mm. latis, subrectangulis, glanduloso-
ciliatis, discreti. Corolla alba, extra glabra; tubus 2-2.5 mm. longus, intus
annulo villoso 1,3-1,4 mm. supra basin, inde faucem versus pilis hine
inde sparsis, fauce longe villoso; lobi ovati, obtusiusculi, 2,5-2,75 mm.
longi, anthesi reflexi. Stamina paullo infra incisuras inserta. filamentis
circa 1,5 mm. longis, antheris oblongis, 1.25-1,3 mm. longis. Discus
pulvinaris, 0,3-0,4 mm. altus. Stylus lotus 1,6-1.5 mm. longus (corollæ
tubum subæquans), basi pilosus, stigmatibus 6,5-0,6 nm. longis. Capsula
obovoidea, 2,5-3 mm.longa.glabra vel sparse puberula.— M. Lygistum var.
alba, K. Schum. in Mart. Fl. Bras. VI, pars VI, 180.
Guiana anglica : Fl. Macouria, Jenman, 2470; Bartica, Jenman. 4727;
fl. Mazaruni, Jenman, 5305; ibid. Appun, 30%; sine loco, Appun, 669.
Guiana gallica : Karouany, Sagot, 300.
Manettia Schumanniana Sprague sp. nov. ($ Lygistum).
Typus in Herb. Kew.
“ Rami obtuse quadrangulares, minule sparseque puberuli. Petioli
3-8 mm. longi, puberuli, supra canaliculati, anguste alati. Lamina ovala
vel ovato-oblonga, apice obtusiuscule acuminata, basi inæqualiter obtusa,
4-7 cm. longa, 1,5-3,5 cm. lata, utrinque glabra, nervo medio subtus
minute sparseque puberulo excepto, supra opaca, pallide viridis, venis
parum conspicuis, subtus nitidula, conspicue tenuiter reticulata; venæ
laterales utrinque 5-8, subtus parum prominulæ. Stüpulæ per 0.5 mm.
vaginantes, fere truncalæ vel medio + in lobum triangularem productæ,
margine interiore glanduloso-ciliatæ. Cymæ in axillis binæ, pluri-vel
mulli-floræ, juniores exteriores. Pedunculi ut pedicelli ovariaque sparse
pubescentes, interiores circa 1-1,5 cm. longi, exteriores minores; bracteæ
parvæ oblongæ. Flores longistyli solum visi. Ovarium campanulatum,
1,5 mm. longum. Calycis lobi 4, anguste triangulares vel deltoidei, obtu-
siuseuli, 0,75-1 mm. longi. minute ciliolati, basi vix per 0,5 mm. connati,
anthesi erecti. Corolla extra glabra; tubus cylindricus. 10.5 mm. longus,
fauce usque infra inserlionem staminum sparse villosa; lobi oblongi,
rotundali, 4,5-5 mm. longi, intus minute pubescentes. Stamina 1,5 mm.
infra incisuras inserla, filamentis brevissimis (0,5 mm. haud attingen-
tibus), antheris lineari-oblongis, vix 2 mm. longis. Discus excavalus,
calycis tubo basi adnatus, 0,3 mm. altus. Stylus totus circa 42 mm.
longus, corollæ tubum 1,5 mm. superans, stigmatis lobis oblongis,
1,2 mm. longis. Capsula breviter obovoidea, 5 mm. longa, breviter
(&) T. A. SPRAGUE. MANETTIARUM PUGILLUS ALTER. 338
pubescens, calycis lobis subpatentibus coronata. — M. Lygistum var.
glabrata, K. Schum. in Mart. Fl. Bras. VI. pars VI, 181.
Venezuela : prope Coloniam Tovar, Fendler, 589. (Herb. Kew.).
RZ
Kew.
Ramuli subquadrangulares, pallide brunnei, noveili puberuli. Petioli
2-4 mm. longi, pilosi, Supra canaliculati. Lamina ovata, äpice longiuszule
obtuse acuminata, basi rotundata, 2-45 cm. longa, 1-1.75 cm. lata,
coriacea, margine leviter recurva, venulis oceullis, supra vix nilidula,
glabra, nervo medio impresso, subtus opaca, præcipue nervo medio
valde prominente puberula. Stipulæ semicirculares, 1-15 mm. longæ,
glanduloso-ciliate, extra basi puberulæ. Flores in cymas solilarias vel
binas, 3-multi-floras, axillares dispositi. Pedunculi pedicelli ovariaque
pilosi; pedicelli 2-3 mm. longi; bracteæ foliaceæ. Ovarium turbinatum,
1,5 mm. longum. Calycis lobi 4, -ovalo-deltoidei, acute acuminati,
1.75-2 mm. longi, basi vix 1,5 mm. lati, haud connali, apicem versus
eiliati, extra minuie puberuli, sinibus acutis. Corolla extra minulissime
puberula: tubus 6-7,5 mm. longus, intus ubique villosus; lobi anguste
triangulares, obtusi, 3-3.5 mm. longi, intus pilis inflatis hispiduli.
Stamina ineisuris vel vix infra inseria, filamentis 1,5-2 mm. longis,
antheris elliptico-oblongis, 1.5 mm. longis. Discus annularis, bilobus,
0,5 mm. altus, minute papillosus. Stylus inclusus vel vix exsertus,
6,5 mm. longus, stigmatis lobis ellipticis, 0,75-1 mm. longis. Capsula
desideratur.
Ecuador : Pichincha circa 3650 m., Jameson, 74; in valle Lloense,
circa 2440 m., Jameson, 352, pro parte.
anettia evenia Sprague sp. nov. ($ Lygistum). Typus in Herb.
Manettia recurva Sprague sp. nov. (S Ysginanthus). Typus in
Herb. Kew.
« Frutex lenuis volubilis ramosus ». Rami subquadrangulares, sulcati,
minute puberuli, exsiccando fulvo-brunnei, juniores fusci, minute pubes-
centes. Petioli 1,5-3 mm. longi, eiliali, supra canaliculati, basi cum sti-
pulis in vaginam conspicuam, 1,5 mm. altam, conjuncti. Lamina
üvalo-oblonga, apice obtusa, basi + in petiolum anguslata. 1-2,3 cm.
longa, 0.5-1 cm. lata, pellucide marginata, obsolete brevissimeque
cilala, apice recurva, utrinque glabra, nervo medio subtus sparse
puberulo exceplo, supra nitidula, venis impressis, subtus opaca,
nervo medio prominulo, venis inconspicuis; venæ laterales utrinque
3-4. Flores (brevistyli solum visi) axillares, solitarii vel in cymas
3-foras dispositi. Pedicelli 3-5 mm. longi, ut ovarium minute pubes-
cenles. Ovarium turbinatum, 2 mm. longum. Calycis lobi 4. ovati,
2.25-2,5 mm. longi, 1,4-1,5 mm. lati, recurvi, utrinque glabri, circa
0,3 mm. connati, interstitiis irregulariter glanduloso-denticulatis. Corolla
carnea, extra glabra; tubus 5-5,5 mm. longus, fauce pilis moniliformibus
clausa, annuloque denso eorum 1,5-2 mm. supra basin sito; lobi trian-
gulari-ovati, 2-3 mm. longi, margine papillosi, intus basi villosi. Stamina
1,5 mm. infra incisuras inserla, filamentis validis, circa 1.75 mm. longis,
antheris semiexsertis, elliptico-oblongis, circa 1,5 mm. longis, minute
apiculatis. Discus in lobos duo semicirculares perfecte disjunclos divi-
sus. Stylus totus 5,5-6 mm. longus, stigmatis lobis lineari-oblongis,
us
836 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (5)
recurvis, ultra 1 mm. longis. Capsula obovoidea, 5 mm. longa, sparse
puberula.
Ecuador : mons Tunguragua, circa 3350 m., Spruce, 5835.
Manettia pectinata Sprague sp. nov. (S Ysginanthus). Typus in
Herb. Kew. ei New-York.
Ab affini M. pleiodonte foliis ovatis, stipulis dentibus pluribus pectinatis,
laciniis calycinis haud reflexis corollaque minore facile distinguitur.
Herba volubilis, 3 m. alta, exsiccando plus minus nigrescens. Rami satis
graciles, quadrangulares, ut petioli brevissime obscurissimeque puberuli.
Petioli 4-11 mm. longi, supra late excavati. Lamina ovata vel elliptico-
ovala, basi rotundata vel obtusissima, apice acute acuminala, 3,5-6 cm.
longa, 1,3-3 cm. lata, tenuiler coriacea, utrinque glabra; venæ laterales
utrinque 6-7, leviter curvatæ, regulares, supra inconspicuæ, haud vel
leviter impressæ, subtus prominentes. Stipulæ ad vaginam leviter
arcuatam vel fere truncatam, vix 1 mm. longam, glanduloso-pectinatam
reductæ, extra minulissime puberulæ. Flores (longistyli solum visi) in
cymas axillares 3-pluri-floras dispositi. Pedunculi eymarum pauciflorarum
1-3 mm. longi, pluriflorarum usque ad 15 mm. longi; pedicelli floriferi
4-5 mm. longi, fructiferi vix longiores. Ovarium campanulato-globosum,
2-2,5 mm. longum, glabrum. Calycis lobi 8 (vel 7!), erecti, anguste
deltoidei, acutiusculi, 0,5-0,8 mm. longi, crassiuseuli, minute ciliolati,
basi supra discum per 0,3-0,4 mm. connati, interstitiis rotundatis,
denticulo intercalycino unico glanduloso minimo. Corolla alba, fere
cylindrica, supra leviter ampliata, extra minutissime puberula, intus fauce
usque infra inserlionem staminum villosa, ceterum glabra; tubus
9-10,5 mm. longus; lobi lanceolato-oblongi. obtusi, 5-6 mm. longi,
anthesi patentes. Stamina 2-2,5 mm. infra incisuras inserta, filamentis
vix 0,5 mm. longis, antheris lineari-oblongis, 2,3-2,5 mm. longis. Discus
excavatus, 0,5 mm. altus, calycis tubo adnatus. Stylus totus 13-14,5 mm.
longus, stigmatis lobis oblongis, 2-2,5 mm. longis, exsertis. Capsula
obovoideo-glohosa, circa 5 mm. longa, glabra.
Colombia : Santa Marla, in loco aperto prope rivulum, Las Nubes,
circa 1370 m,. H. H. Smith, 1665 (Herb. Kew. et New-York).
vis
Beiträge zur Flora
- ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
J. BOBNMÜLLER, Weimar.
Planches VI, VII, VIIL, IX.
(Suite.)
# Astragalus (LIX. Alopecias) speciosus Boiss. — Boiss. f. Or.
II, 409.
Elburs occid., in parte inferiore vallis Scheheristanek (unweit der
Mündung des Flusses in den Keredsch), 2100 m. s. m., raro (9. VI. et
17. VL; florens; n. 6722); in alpinis in laterne meridionali jugi Ken-
devan ditionis Getschesär, 26-2700 m. s. m. (23. VL.; for. et fruet.;
n. 6724); in valle fluvii Dschadsche-rud supra Feschend, 1800 m. s. m.
GONE: for en 6723).
A. speciosus Boiss. wurde von Kotschy in der Schirdere bei Derbend
am Totschal gesammelt. Boissier schreibt (1. e.) irrtümlich „Persia
australis‘“ statt „borealis‘“.
Astragalus (LIX. Alopecias) dictyolobus C. À. M —
Boiss. fi. Or. II, 412.
In valle fluvii Sefidrud ad viam inter Rustamabad et Rudbar abunde,
250-300 m. s. m. (4 et5. V.; florens, n. 6688 sub A. Hergtn Bornm.
Sp. NOY.).
A. dictyolobus C. A. M., neu für das Gebiet, ist eine sehr auffallende
Art mit kurzgestielten, sehr gelockerten, bis 5 Zoll langen Blütentrauben
und dadurch von allen Arten der Gruppe Alopecias sehr abweichend.
Da die in voller Blüte angetroffenen prächtigen Exemplare die Frucht-
838 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me skR.). 1905 (98)
form nieht erkennen liessen, vermutete ich in dieser Pflanze eine unbe-
schriebene, einer anderen Sektion angehörende Art. Es ist schwer-
verständlich, dass die unmittelbar am Wege zahlreich auftretende
Prachtpflanze früheren Reisenden und auch Pichler (1882) entgehen
konnte. Sie ist in westwärts angrenzenden Gebieten sonst mehrfach
gesammelt und meine Exemplare stimmen mit denen Haussknecht’s
vom Avroman in Persisch-Kurdistan gut überein.
Bemerkung: A. Jessenü Bge. (Boiss. fl. Or. II, 417) von Bunge bei
Sergendeh am Fusse des Totschal (Schimran) bei Teheran gesammelt,
lässt Buhse’s , Liste‘ unerwähnt. Nach Buhse (1. e.) kommt ausserdem
im Gebiet (bei Bibersin) A. finitimus Bge. und A. obtusifolius DC. vor,
doch bleiben beide Arten in Boiss. fl. Or. ungenannt.
*# Astragalus (LIX. Alopecias) Kirrindicus Boiss. — Boiss. fl. Or.
11419.
Teheran, ad basin montium Schimran prope Vanek, 1400 m. s. m.
(28. V.; flor.; n. 6727); in planitie oppidi Demawend, 2300 m. s. m.;
(19. VII; fruet.; n. 6726); prope Kaswin, 1300 m. s. m. (17. V.; folia
certe ejusdem speciei; n. 6725).
Obwohl in den Ebenen verbreitet, ist diese Art aus dem Gebiet noch
nicht angeführt. Die Exemplare stimmen mit denen aus Westpersien
(leg. Strauss) gut überein.
# Astragalus (LIX. Alopecias) superbus Bge. — Boiss. fl. Or.
1, 419.
Elburs occid., in subalpinis distrietus Talkan (Talagon) prope
Paratschan (am Aufstieg von Dschoistan nach den Tachti-Soleiman-
Alpen), 2400 m. s. m. (27. VI.; florens; n. 6721).
Bisher im Gebiet vom Südfuss der Totschalalpen (Derbend) bekannt,
stimmt mit westpersischen Exemplaren, gesammelt von Strauss, gut
überein, ebenso mit den von mir in Kurdistan (Assyrien) gesammelten
Exemplaren (Bornm. exsice. n. 1179). Sintenis sammelte die gleiche
Art bei Mardin i. J. 1888 und gab sie (determ. Stapf) fälschlich als
A. Echinops Boiss. aus. Letztere ist an der ganz anderen Behaarung
(indumento velutino-sericeo, nec brevi parce adpressissimo virens)
sofort zu unterscheiden (vergl. Bornm. exsice. n. 552 von Rascheya am
Antilibanon).
Astragalus (LXI. Grammocalyx) grammocalyx Boiss. et Hoh. —
Boiss. fl. Or. II, 421. — Buhse, Aufz. 66 als A. Cappadocicus Boiss.
Elburs oceid., in valle Lur, in collibus prope Getschesär, 2200 m. s. m.
(6 et 19. VI.; flor. et fruct.; n. 6691, 6692).
(99) J. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 83%
Astragalus (LXII. Euodmus) odoratus Lam. — Boiss. fl. Or. IT, 423.
Elburs oce., in herbidis subalpinis ad rivulos; in valle Lur prope
Meidan (Meidanek), 2100 m. s. m. (21. VL; flor.; n. 6829); in distrietu
Talkan (Talagon) supra pagum Norion copiose, 2400 m. s. m. (30. VI;
flor.; n. 6830).
In Buhse’s Liste wird diese Art wohl durch ein Versehen des
Druckers zur Sektion Grammocalyx gestellt.
Astragalus (LXIV. Ornithopodium) ornithopodioides
Lam. — Boiss. fl. Or. IL, 425.
Inter Rescht et Kaswin, in jugo Charsan, 1300 m. s. m. (13. V.; fl. et
fr.; n. 6844); in collibus prope Kaswin, 1300 m. s. m. (17. V.; fl. et ir.
juv.; n. 6834 f. albitlora).
Astragalus (LXIV. Ornithopodium) schistosus Boiss. et Hoh. —
Boiss. fl. Or. II, 428. — Buhse, Aufz. p. 60.
In valle fluvii Sefidrud, abunde inter Rustamabad et Rudbar, prope
Rudbar, 2-300 m. s. m. (3-7 V.; flor.; n. 6851, 6852); Mendschil, 400 m.
s. m. (9. V.; fior.; n. 6853).
Astragalus (LXIV. Ornithopodium) brachyodontus Boiss. — Boiss.
fl. Or. II, 428. — Buhse, Aufz. p. 60.
Inter Rescht et Kaswin, in distrietu Dschemalabad, infra Patschinar
ad rupes prope pontem; 550 m. s. m. (11. V.; flor.; n. 6845); supra
Patschinar (12. V.; n. 6846); prope Kaswin, 1300 m. s. m. (16. V.;
flor.; n. 6847); Elburs occid. : in valle Talkan (Talagon) prope Gattadeh,
2400 m. s. m. (27. VI.; n. 6849), et Dschoistan, 2100 m. s. m. (27. VL;
n. 6850); in ditione fontium fluvii Keredsch (Lur) prope Asadbar,
2500 m. s. m. (n. 26. VI.;n. 68).
Astragalus (LXV. Onobrychium) lilacinus Boiss. — Boiss. fl. Or. II,
431. — Buhse, Aufz. 58. — Lipsky pl. Ghilan. I. e. p. 224.
Ad radices montis Demawend prope Rene, 2200 m. s. m. (18. VIT;
fl. et fr.; n. 6840), in regione alpina montis Demawend, 33-3500 m. s. m.
(16. VII; fl. et fr. n. 6839).
Nach Lipsky (. e.) tritt diese alpine Art auch in den niederen
Regionen bei Rustamabad im Sefidrudtale auf.
Astragalus (LXV. Onobrychium) Teheranicus Boiss. — Boiss. fl.
Or. II, 436.
In toto distrietu Saudsch-Bulag in lapidosis planitie a basi montium
Charsan (Harzan) ad Teheran usque, rarius in reg. subalpina: Charsan,
16-1800 m. s. m. (13. V.; fl. et fr.!; n. 6835); inter Mesrä et Agababa,
14-1600 m. s. m. (13. V.; n. 6836); in collibus prope Kaswin, 1250-
810 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e stR.). 1905 (100)
1400 m. s. m. (16. V.; fl.et fr.; n. 6838); inter Kaswin et Teheran,
prope Huschkerabad, ce. 1300 m. s. m. (21. V.; fruct.; n. 6837).
In Buhse’s Liste wird diese im Gebiet in grossen Massen auftretende
Art nicht angeführt. Die Stengel (niedergestreckt) üppig entwickelter
Exemplare erreichen mitunter 1'/. Fuss Länge. Vielleicht sind die
Exemplare von Agababa (n. 6836) der reicher gefiederten Blätter halber
(8-12-jugis) richtiger zu A. Kotschyanus Boiss. zu stellen. Die Stengel-
blätter sind aber (charakteristisch für A. Teheranicus Boiss.) sehr kurz
gestielt und gedrängt-fiederpaarig (var. auctus Bornm. in exsice.).
“Astragalus (LXV. Onobrychium) strictipes Bornm.
Sp. NOV. .
sectio: Onobrychium. — vexillum glaberrimum. — calyeis pubes
adpressa. — elatiores. — Boiss. fl. Or. II, 428-429.
? an sectio: Miphidium. — legumina abbreviato-oblonga. — legumen
rectiusculum. — Boiss. f. Or. II, 477-479.
Perennis, pilis adpressis mediofixis canescens, e radice lignosa cæs-
pitoso-suffrutescens; caulibus basiramosis, ascendentibus, brevibus,
dense foliosis, 8-10 em. altis, indumento adpresso albidis; stzpulis ovato-
triangularibus, connatis, hyalinis; folis cum petiolo longiuseulo
8-10 em. longis; foliolis 5-6-jugis, remotis, angustis, oblongo-linearibus,
10-12 mm. longis, 2 mm. latis, acutis; pedunculis strietis, erassiuseulis,
folio 3-4-plo longioribus, cum racemo 1-1,5-pedalibus (30-45 em. altis),
striato-suleatis; »acemis 8-20-Horis, fructiferis. 8-13 em. longis, laxius-
eulis; dracteis subulatis, brevissimis, 1-2 mm. longis, pedicello sub-
æquilongis; calycis adpressiuseule pilosi pallidi dentibus angustissime
linearibus, quam tubus 6 mm. longus apice oblique truncatus dimidio
brevioribus; floribus violaceis; vexilli calyce triplo longioris 20 mm.
longi lamina oblonga, apice integra, alas eximie superante; Carina
14-15 mm. longa; leguminibus erectis, vel paulo patentibus, adpresse
canescentibus, absque rostro quam calyx duplo longioribus, oblongo-
linearibus, 10-12 mm. longis, 3 mm. latis, in mucronem longum incur-
vum 5-6 mm. longum abeuntibus, ventre late carinatis, dorso profunde
suleatis.
Elburs oceident.: in reg. subalpina et alpina vallis Serd-derre supra
Gerab, 2600-2700 m. s. m., legi 26. VI. e. fruct. et deflor. (n. 6842);
et in valle Talkan (Talagon) supra Dschoistan in lapidosis montanis,
2100 m. s. m., legi 27. VI. e. fruct. (n. 6841).
A. strictipes Bornm. steht in vieler Beziehung dem der Sektion
Xiphidium angehörenden A. macropus Bge. am nächsten. Nur der sehr
(101) 7. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 841
verkürzten Kelche halber ist man genôtigt, diese Art in der Sektion
Onobrychium unterzubringen, wo sie eine recht isolierte Stellung ein-
nimmt. Einesteils durch die Eigenheiten des Wuchses und die von der
Basis (verkürzte Stengel) ausgehenden, steifen sehr langen Stiele,
andererseits durch die gelockerten und verlängerten Blütenstände
trägt sie ganz den Habitus zahlreicher Xiphidium-Arten.
Elburs oceident., in distrietu Talkan (Talakon) in valle superiore
supra Gerab dicto „Serdere‘‘, 2600 m. s. m. (26. VI. ; fruct. ; n. 6842).
# Astragalus (LXV. Onobrychium) vegetus Bge. — Boiss. fl. Or.
II, 439.
Inter Rescht et Kaswin, prope Patschinar, 550 m. s. m. (12. V.; flor.:
n. 6834).
Leider ist mir diese seltene, nur nach dürfügen Exemplaren be-
schriebene Art nur in zwei Individuen begegnet, die aber der Diagnose
gut entsprechen.
# Astragalus (LXVI. Hololeuce) hololeucus Boiss. et Buhse. — Boiss.
1207-1], 445.
In summo jugo Charsan (inter Patschinar et Kaswin), 2000 m. s. m.
(13. V.; flor.; n. 6858).
Bisher war diese auf der Passhöhe des Charsan massenhaft auf-
tretende, breite Rasen bildende, prächtige Art mit schön blassblauen
Blüten und silbergrauen Blättern nur vom Nurthal am Demawend
bekannt.
Astragalus (LXVI. Hololeuce) Elbrusensis Boiss. — Boiss. fl. Or.
II, 445. —
Elburs occid., in frigidis glacialibus Häsartschal alpium Tachti-
Soleiman, 40-4100 m. s. m. (29. VI.; flor.; n. 6857) in consortio Oxy-
tropis Persice Boiss., Potentille Aucheri Th. Wolf. Potentillæ poly-
schistee Boiss.
# Astragalus (LXXI. Cystium) Masanderanus Bge. — Boiss. fl. Or.
IT, 452.
Alpes Totschal, in jugo Lädd (inter Imamsade Davud et Scheheris-
tanek), 3100 m. s. m. (4. VL; flor.; n. 6855).
Diese auf der Passhöhe und etwas oberhalb ziemlich zahlreich auf-
tretende, mir sonst nirgends begegnete Art ist bisher nur dürftig
bekannt gewesen und überhaupt nur einmal (von Bienert) in den
ôstlichsten Gebirgen des Elburs bei Asterabad aufgefunden worden.
Die Blüten sind weit ansehnlicher als A. physodes L. und auffallend
2-farbig, die Fahne ist tiefblau, die Flügel und Schiffchen sind weiss.
812 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (102)
Astragalus (LXXV. Proselius) Gandolleanus Boiss. — Boiss. fl. Or.
II, 461. — Stapf, Pol. Exp. II, 70.
In planitie lapidosa inter Kaswin et Teheran „Saudsch-bulag‘‘ prope
Schahabad, 1300 m. s. m. (20. V.; flor.; n, 6817); in agro Teheranico
eandem speciem nondum florentem 4. II. 1892 legi alt. 1200 m. s. m.
{n. 3699).
Mitunter ist das (einzige) Fiederblättchen an der Spitze nicht abge-
rundet, sondern kurz zugespitzt und nähert sich so var. acuminatus
G. Beck (in Stapf. 1. e. p. 71); in dieser Form auch bei Ispahan (Bornm.
exs. n. 3700).
Astragalus (LXXV. Proseleus) Askius Bge. — Boiss. fl. Or. II, 464.
Elburs occid., in subalpinis m. Totschal, inter Ferasad et Imamisade
Davud, 18-1900 m. s. m. (29. V.; flor.; n. 6814); in convallibus prope
Seheheristanek, 22-2300 m. s. m. (4. VI.; fruct.; n. 6815).
Blütenschaft (einschliesslich Traube) bis 60 em. hoch, Blüte grünlich-
gelb mit blassblauer Fahne; Früchte e. 25 mm. lang.
* 8. Buhseanus Boiss. fl. Or. II, 465.
Demawend, ad basin montis inter Pelur et Rene, 22-2300 m. s. m.
(15. VII.; fruct. mat.; n. 6816); Früchte c. 27 mm. lang.
* Astragalus (LXXV. Proselius) fuliginosus G. Beck. — Stapf, Polak.
Exp: 11.72.
In valle fluvii Sefidrud, in rupestribus supra Rudbar, 350 m. s. m.
(6. V.; fl: et fr.: n. 6824); ibidem, 400 m. s. m. (7. V.:; n. 625%
major); prope Mendschil, ad viam 400 m. s. m., loc. class. (10. V.;
2.6823).
A. fuliginosus G. Beck nimmt unter den sämtlichen Arten der
formenreichen Gruppe Proselius durch habituelle Eigenschaften eine
sehr isolierte Stellung ein, die hauptsächlich dadurch hervorgerufen
wird, dass die an alten Individuen sehr gedrängt stehenden Blattstiele
vorjähriger Triebe nicht absterben, sondern (dornenlos) verholzen.
Pichler sammelte diese Art nur im blühenden Zustande, während mir
auch Exemplare mit ausgereiften Hülsen begegnet sind. Die Diagnose
ist zu vervollständigen: racemo fructifero sæpius unilaterali, siliquis
remotis pendulis eylindrieis €. 13 mm. longis, 3 mm. latis, vix vel
perpaulo curvatis, apice breviter acuminatis, adpresse albo-pilosis;
species suffruticosa.
* Astragalus (LXXV. Proselius) Rudbaricus Bge. — Boiss. fl. Or.
II, 477. — Buhse, Aufz. p. 70. — Stapf, Polak. Exp. II, 71.
In valle fluvii Sefidrud, prope Rustamabad, 2-300 m. s. m. (2. V.;
(103) 7. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 343
flor. et fruct.; n. 6802 et 6803); Rudbar, 300 m. s. m. (7. V.; fruct. ;
n. 6793 f. aprica legumine abbreviato): ibidem (6. V.; fruct.; n. 6792,
f. typica); ibidem, 500 m. s. m. (7 . V.; n. 6791b; f. silvatica rostro legu-
minis curvato); prope Patschinar, 550-600 m. s. m. (12. V.; flor.:
n. 6794); in jugo Charsan, 18-1900 m. s. m. (13. V.; flor. et fruet.;
n. 6787; f. vegetior rostro curvato); Kaswin, in collibus, 13-1400 m.
s.m.; (16. V.; fl. et fruct. n. 6788); ibidem, 1300 m. s. m., in vinetis
(16. V.; flor. et fruct.; n. 6790); ibidem, in vinetis (16. V.; fruct.;
n. 6789, f. vegeta elata, leguminis rostro subeurvato).
A. Rudbaricus Boiss. et Buhse, deren Fruchtform bisher unbekannt
war, ist an den Berglehnen im Sefidrudtale gemein, aber je nach der
Oertlichkeit sehr variabel, wie bereits Beck (Stapf Pol. Exp. I. ec.) her-
vorhebt; namentlich ist die Länge der Hülsen sehr wechselnd, bald
verkürzt und so lang als der Kelch, bald doppelt so lang als dieser; der
Schnabel ist bald gerade bald schief oder hakenförmig gekrümmt wie
bei A. curvirostris Boiss. (letzterer nach Exemplaren von Schiras, also
vom classischen Standort, gesammelt von Stapf, durch viel kleinere
Blüten und Kelche verschieden). 4. Demawendicus Bge., als solchen
Boissier ursprünglich den A. Rudbaricus bestimmte, ist in subalpinen
Formen kaum von A. Rudbaricus Boiss. zu unterscheiden. Beide sind
vermutlich doch nur Formen einer Art. Die ganze Gruppe bedarf
einer gründlichen Neubearbeitung.
V Astragalus (LXXVI. Xiphidium) angustatus Bge. -— Boiss. fl. Or.
II, 483.
subspee. (nov.) A. subtrijugus Bornm. foliis subtrijugis (nec
ut in typo, 5-6-jugis).
Inter Rescht et Kaswin, prope Patschinar, 550 m. s. m. (12. V.; flor.
et fruct.; n. 6818); foliis angustis linearibus leguminibusque semicireu-
larıbus pendulis eum A. sitiente Bge. et A. angustato Bge. comparan-
dus, quasi species intermedia foliis caulinis 2-3-jugis (nec 1-2-jugis ut A.
siens Bge., nec 5-6-jugis ut A. angustatus Bge.) diversa. Longius
distant : A. suffalcatus Bge. (foliis 2-3-Jugis), species Affghanica foliolis
oblongo-lanceolatis leguminibus subfalcatis erectis, et A. sanctus Boiss.,
quæ species indumento sericeo-cano foliis 5-6-jugis, calyce nigro
hirsuto, leguminibus arcuatis deflexis vel subhorizontalibus Syria
incola magis aliena.
Species novæ hujus sectionis numerosæ in Turcomania a Sintenis
detectæ et nuper a Freyn in Bull. herb. Boiss. descriptæ omnes a nostra
planta longe differunt.
844 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Zwe séR.). 1905 (104)
Astragalus (LXXVI. Xiphidium) argyroides Beck. — Stapf, Polak.
Exp. II, 73.
In valle fluvii Sefidrud, in collibus sterilibus supra Rudbar, 300-400
m.s.m. (4. V.; fl. et fruct.; n. 6819 f. obovata, foliolis obovatis); inter
Rudbar et Mendschil, 3-400 m. s. m. (9. V.; fl. et fr.; n. 6820, eadem
forma); prope Mendschil, in collibus herbidis, 400 m. s. m. (10. V.; fl.
et fruct.; n. 6821, f. virescens vegetior); prope Patschinar, 550 m. s. m.
GONE Aetif;.n. 6822).
## Astragalus (LXXIX. Ammodendron) squarrosus
Bge., — Boiss. fl. Or. II, 487.
In valle fluvii Sefidrud inter Rudbar et Mendschil in eollibus areno-
sis, 350 m. s. m. (9. V.; flor. et fruct.; n. 6828).
Neu für das Gebiet, mit Exemplaren, die ich am Bunge’schen elas-
sischen Standort (bei Kerman) sammelte, gut übereinstimmend. Pichler
sammelte an Stelle dieser Art (leguminibus sessilibus!) bei Mendschil
den der gleichen Gruppe angehörenden, uns nicht begegneten A. Tur-
comanicus Bge. (leguminbus stipitatis! affinis A. Hyrcano Pall.).
# Astragalus (LXXIX. Ammodendron) acutifolius Bge. — Boiss. fl.
Or. II, 488.
Ad radices montis Demawend, in aridis vuleanieis inter Rene et
Pelur, supra Ask, 2000 m. s. m. (15. VIL ; fruct. n. 6827).
Diese Art (legumine sessili) ist bisher nur von Aucher (ohne Stand-
ortsangabe in Gilan) gesammelt worden. Der habituell ähnliche
A. podolobus Boiss. (vergl. Bornm. exsice. n. 3706 von Kerman) besitzt
ebenso schmale Fiederblättchen aber stipitate Früchte. Die von Stapf
am Særd-ab Kuh in Süd-Persien (3. VI. 1885) gesammelte und als
A. podolobus Boiss. bestimmte Pflanze (ohne Früchte) scheint einer
anderen (wohl neuen) Art anzugehören.
® Astragalus (LXXXIX. Laguropsis) subsecundus Boiss. et Hoh. —
Boiss. fl. Or. II, 489.
Elburs oceid., in vallibus alpium Totschal, in valle Dosdere, 2500 m.
s. m. (4. V.; flor.; n. 6813); Scheheristanek, 2200 m. s. m. (1. VI.; fl. et
fruct.; n. 6810); prope Imam-sade Davud 2600 m. s. m.; (29. V.; flor.;
n. 6811); in districtu Talkan (Talagon) in alpinis „Serddere‘ supra
Gerab, 2700 m. s. m. (26. VI.; fruct. ; n. 6812).
Bisher nur vom Demawend bekannt, neuerdings aber von Strauss
auch in Westpersien am Raswend gesammelt.
Oxytropis Szovitsii Boiss. et Buhse. — Boiss. fl. Or. II, 500. —
Buhse, Aufz. p. 57. — Stapf, Polak. Exp. II, 74.
(105) +. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS, 845
In valle fluvii Sefidrud, in rupestribus supra Rudbar, 500 m. s. m.
V.; flor. et fruct.; n. 6859); ad viam inter Rudbar et Mendschil
(9. V.;Al. et fr.; n. 6860).
Oxytropis Persica Boiss. — Boiss. fl. Or. II, 502.
Elburs oceident., in frigidis nivalibus, „Häsartschal“ alpium Tachti-
Soleiman, 4100 m. s. m. (29. VI.; flor.; n. 6861); alpes Totschal in
summis Jugis, 3300 m. s. m.; (8. VII.; flor.; n. 6862).
## Oxytropis Kermanica Freyn et Bornm., Bull. de l’Herbier
Boissier tom. V. (1897) 606.
Elburs oceid., alpium Totschal in jugo supra Imamsade Davud
3000 m. s. m. (29. V.; flor.; n. 6864), nec non in summis jugis prope
Ser-tschilan (Totschal), 31-3800 m. s. m. (11. et 15. VI.; flor.; n. 6865
et 6865b; 8. VII. ; fruct.; n. 6866).
Diese Art, die ich in Südpersien in der Schneeregion der höchsten
Gebirge der Provinz Kerman i. J. 1892 entdeckte, besitzt somit eine
grosse Verbreitung. Sie hat grösste Aehnlichkeit mit Astragalus
(Hemiphragmium) Zerdanus Boiss., von welchem sie sich durch das
geschnäbelte Schiffchen wesentlich (generisch!) unterscheidet.
##= Hedysarum vegetius (Trautv.) Fedtschenko, Monogr.
136. — H. Wrightianum Aitch. et Bak. — ? H. macranthum Fr In et
Sint., in Sint. exsice. e fl. Tureomani.
In valle Sefidrud, in declinitatibus supra Rudbar, 3-400 m. s. m.
(3-5. V.; flor. et fr. juvenales; n. 6632);
Neu für das Gebiet; bisher nur aus Transkaspien und Affghanistan
bekannt; bei Rudbar nicht selten, doch stets vereinzelt.
Das der gleichen Sektion Crinifera angehörende A. eriniferum Boiss.
sammelte Th. Strauss in West-Persien (vergl. Bornmüller in Bulletin
de l’Herb. Boissier, 1898 p. 755). Wie sich Herr Fedtschenko inzwischen
überzeugen konnte, ist diese Bestimmung durchaus richtig und das
vom Herbar Kew beanstandete Exemplar, welches übrigens der Mono-
graph selbst nicht gesehen hatte (vergl. Monogr. 137), ist keineswegs
eine der Gattung Onobrychis angehörende Art. Es liegt hier ganz das
gleiche Versehen vor wie bei Æedysarum Bellevii (Prain sub Onobry-
chide) Bornm. (Bull. Herb. Boiss. 1898 p. 755). Von der in der Anlage
1-3-gliedrigen Hülse entwickelt sich in den meisten Fällen nur das
unterste Glied, so dass die reife Hülse ungegliedert ist und so gewissen
Onobrychis-Arten ähnelt. Ganz vereinzelt finden sich dazwischen 2-
oder 3-gliedrige Hülsen untermischt. vor. Dass H. Bellevn (Prain)
Bornm. in Assyrien von mir gefunden sein soll (vergl. Monogr. 139),
Y
©
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n°9 9, 34 août 1905.
846 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). 1905 (106)
beruht auf einem Irrtum; meine dort gesammelte Pflanze ist das von
Haussknecht ebenda und auch von mir bei Kerkuk (in Assyrien, nicht
Persien!) gesammelte und als solches richtig veröffentlichte 7. Kotschyi
Boiss. (vergl. Bornmüller, Bull. Herb. Boiss. 1898, 755).
Onobrychis sativa Lam. — Boiss. fl. Or. II, 532. — Buhse, Aufz. 74.
Elburs oce., in regione subalpina abunde, prope Scheheristanek,
2200 m. s. m. (6. V.; fruct.; n. 6649).
Onobrychis PU (L) Desv. — Boiss. fl. Or. IT, 537. — Buhse,
Aufz. 76.
Elburs, in reg. alpina montium Totschal Ro gregarie ; Supra
Imam-sade Davud, 27-2800 m. s. m. (29. V.; n. 6637 var. patule villosa),
in jugo Kendevan (23. VL.; flor.; notavi); in alpibus prope Tachti Solei-
man (notavi\; in monte Demawend, 3400 m. s. m. (17. VIL ; flor.;
n. 6638, f. typica).
Onobrychis Aucheri Boiss. var. — Boiss. fl. Or. II, 545.
In desertis arenosis et argillosis inter Teheran et Kaswin prope
pagum Huschkerabad, 1300 m. s. m. (21. V.; fl. et fruct.; n. 6650).
Nach der Beschreibung Boissier’s weicht die dortige Form durch
etwas kleinere Blüten, stets 2-3-paarige (nicht 1-2- oder ungeteilte)
Blätter und mukronate Blättchen ab; vermutlich eine eigene Art
(0. Teheranica Bornm. exsice.; Tabula nostra VII, fig. 2).
Bemerkung : Verwandt mit O. Aucheri Boiss. ist eine von mir i. J.
1892 bei Kerman in Süd-Persien entdeckte, als O. psammophila Bornm.
(iter Persico-ture. 1892-93, n. 3695) ausgegebene neue Art, die anderen
Orts beschrieben werden wird. Dieselbe besitzt ganz ähnlich gestaltete
Hülsen, welche auf der Fläche und am Rand mit rigiden Stacheln be-
setzt sind, aber zweifächerig, also zweisamig sind. Somit wäre dieselbe
nach Boissier’s Schema mit O. tavernieræfolia Stocks und O. nummu-
larıa Stocks, zwei Arten aus Beludschistan, zu vergleichen. Der letzteren
sind aber stets ungeteilte Blätter und sehr kleine Blüten eigen, und
erstgenannte besitzt weit kürzere Kelchzipfel und ganz anders geformte
Früchte. — Tabula nostra VII, fig. 3.
O. psammophila Bornm. sei durch folgende kurze Diagnose
vorläufig genügend gekennzeichnet: species-sectionis Heliobrychidis
annua legumine stipitato orbieulari dispermo aculeis plumosis subrigidis
ejus diametro brevioribus ad discum et marginem obsito; foliis longe
peduneulatis, uni-rarius bi-jugis, foliolo terminali maximo werimque
hirsutis ; calyeis laciniis tubo brevi 4-5-plo longioribus, corollam æquan-
tibus; habitu ©. Aucheri Boiss. et O. subacaulis Boiss.; a speciebus
(107) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 847
annuis dispermis structura leguminis sat distineta; habitat in desertis
arenosis prope urbem Kerman Persiæ austro-orientalis; 1900 m. s. m.
Onobrychis picta Bornm. spec. nov. sectionis Heliobrychidis.
Annua, subacaulis, patule et molliter hirsuta; caulibus subnullis vel
brevibus, 5-10 em. longis, prostrato-ascendentibus, tomento brevi pilis
longioribus immixtis obsitis; stipulis subliberis e basi triangulari
lanceolato-subulatis ; foliis infimis longiuscule petiolatis, 1-jugis, rarius
indiviso-suborbicularibus, superioribus 2-jugis, omnibus supra glabris,
subtus patule villosis; foliolis obovatis, obtusis, apice mucronulatis vel
sæpius emarginatis, terminali paulo longiore; racemis folium subsupe-
rantibus, laxiuseulis, 10-12-floris; calyeis hirsuti quam corolla 4-5-plo
brevioris laciniis subulatis, tubo sublongioribus ; corolla 8-9-millimetrica
pallide ochroleuca, picta; vexillo apice emarginato, hirsuto, purpureo-
striato, in area media croceo-colorato, quam carina glabra apice pur-
pureo-violacea paulo longiore; alis triangulari-lanceolatis, carina 3-plo
brevioribus, albidis; ovario 1-ovulato (?); legumine (immaturo) stipitato
orbieulari ad discum foveolato ad marginem aculeis setaceis plumosis
diametro dimidio longioribus obsito. — Differt ab O. Aucheri Boiss.:
foliis supra glabris (nec hirsutis) floribus calyce 4-plo longioribus (nec
æquilongis), leguminis disco foveolato inermi (nec aculeato); ab O. suba-
cauli Boiss.: foliis supra glabris corolla pieta nec lutea concolore; ab
©. heliocarpa Boiss. (planta perenni?): carina glabra nec ciliatula ; ab
©. psammophila Bornm.: foliis supra glaberrimis plerumque 2-jugis
(nee 1-jugis), foliolis subæqualibus (nec terminali maximo), corolla calyce
4-plo longiorie (nec æquilonga), disco leguminis foveolato (nec aculeato) ;
ab O. nummularia Stocks foliis non omnibus indivisis, floribus
majusculis, legumine non gossypino; ab O. favernieræfoha Stocks
calyeis proportionibus et leguminis forma (non falcato-lunata). — Tabula
nostra VII, Fig. 1.
Mendsehil (inter Rescht et Kaswin) abunde in arena mobili, 400 m.
s. m. (11. V.; flor.; n. 6651); prope Patschinar in campis arenosis, 550 m.
s. m. (12. V.; fl. et fruct. nondum maturis; n. 6652).
Die wenigen halbreifen Früchte dieser zwergigen Dünenpflanze lassen
nicht erkennen, ob die Hülsen 2-kammerig oder 1-samig sind; es waren
daher beim Vergleich sowohl die 1- als 2-kammerigen annuellen Arten
der Sektion Heliobrychis zu berücksichtigen. Bei O. subacaulis Boiss.
kommen ohnedem 1- und 2-samige Hülsen vor. O. helioscopia Boiss.
stellt der Autor als fraglich zu den perennen Arten, letztere besitzt
aber kleinere Blüten mit am vordern Rande behaarten Schiffchen;
unsere Pfinze ist daher als neu zu beschreiben gewesen.
818 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (108)
Onobrychis Kachetica Boiss. et Buhse. — Boiss. fl. Or. II, 552. —
Buhse, Aufz. 75. — Buhse, fl. d. Alburs (Liste) tab. 3.
In valle Sefidrud, in rupestribus inter Rustamabad et Rudbar, in
montibus prope Rudbar, 2-400 m. s. m., loc. class. ! (3-8. V.; fl. et fruct. ;
n. 6642-6646); in collibus ad Mendschil, 400 m. s. m. (10. V.; fl. et fr.;
n. 6647) et Patschinar, 550-600 m. s. m. (12. V.; fl. et fr.; n. 6648); in
vinetis et collibus prope Kaswin, 13-1400 m. s. m. (19. V.; fl. et fr.;
n. 6641 et 6641b); ad basin montium Schimran ditionis Teheran, supra
Ferasad, 1700 m. s m. (28. V.; fl. et fr.; n. 6640) ; species valde poly-
morpha in tota ditione vulgaris; variat floribus concoloribus (typ.}
luteis et fforibus rubro-striatis, foliis superioribus 7-9 jugis (typ.) et
5-6-jugis, caulibus crassiuseulis et graeilioribus laxis.
Genannte Formen finden sich in den verschiedensten Kombinationen
am klassischen Standort vor, doch war es bereits an der lebenden, dort
massenhaft auftretenden Pflanze unmöglich, nennenswerte Unterschiede
aufzufinden. Es handelt sich wohl mit Bestimmtheit nur um Formen
einer Art. Auch bei Kaswin kommt zwischen den meist gestreift-blu-
migen Formen die seltenere einfarbig-gelb-blühende Pflanze vor,
welche Buhse bei Rudbar sammelte und die als ©. Kachetica beschrieben
wurde. Ausser von Buhse ist sonst nur ein einziges Mal diese Art ge-
sammelt worden, von Hohenacker in Kachetien. Buhse’s Tafel in der
„Flora des Alburs“ stellt eine Form dar mit 6-7- (nicht 7-9)-paarigen
Blättern; die Form der Flügel nähert sich jener der Abteilung Bois-
sier’s „ale obtusæ“. Charakteristisch für O. Kachetica sind die in der
Jugend weiss wolligen Hülsen, die auch im Alter noch mit einer krausen
Wolle bekleidet sind und diese Art kenntlich machen gegenüber den
nächst verwandten Arten, O. radiata (M. B.) Boiss. und O. Michauxit
DC. Letztere sammelte Kotschy und Bunge bei Teheran, während die
von mir dort angetroffene Pflanze von O. Kachetica des klassischen
Standorts nicht verschieden ist. Andererseits steht auch ©. radiat«
(M. B.) Boiss. nach Tifliser Exemplaren, gesammelt von Sommier und
Levier, der ©. Kachetica äusserst nahe. Mir erscheinen daher weitere
Zusammenziehungen der bisher als Arten angesprochenen, doch wenig
begründeten Formen als durchaus notwendig, nachdem bereits Sommier
und Levier die ©. vaginalis C. A. M., die Boissier bei Abfassung der
Flora Orientalis gleich den anderen Arten nur in wenigen Individuen
vorlagen, wieder mit O. radiata (M. B.) Boiss. als Varietät vereinigt
haben. Auch hier erwies sich das Merkmal, das sich auf die Form der
Flügel (ale obtusæ oder plus minus acutæ) erstreckt, als unhaltbar.
(109) 3. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 849
Die von Sintenis in Transkaspien bei Kisil-Arwat und As-chabad
aufgenommene, von Freyn als O. Michauxi DC. bestimmte Pflanze
{exs. n. 1703, 725a) hat aber mit der Pflanze des Elbursgebirges bezw,
mit O. Kachetica nichts gemein, sie stimmt aber auch nicht mit der von
Boissier gegebenen Beschreibung der O. Michauxii DC. überein. Ab-
weichend ist zunächst die ganz andere, kaum merkbare angedrückte
Behaarung (nicht „patule hirsuta“), die zahlreicheren Blattpaare (6-8,
nicht 4-5), die kurzen Kelchzipfel und der ganz kurz bedornte, fast
wehrlose Fruchtsaum , sie stellt mindestens eine eigene Unterart (0. Sin-
zenısiı Bornm.) dar.
Noch ist bemerkenswert, dass Pichler, welcher auf seiner Reise durch
das Sefidrudthal, Patschinar und Kaswin die O. Kachetica Boiss. et
Buhse nicht antraf, bei Mendschil eine Onobrychis mit ebenfalls in der
Jugend weisswolligen Früchten sammelte, die Stapf als ©. Gaillardotii
Boiss. bestimmte. Da letztere durch sehr kurze Kelchzipfel (so lang als
der Tubus) sehr gut ausgezeichnet ist, so möchte ich die Richtigkeit
dieser Bestimmung nicht anzweifeln, doch treten gerade bei Mendschil
Rudbar und Teheran schwachwüchsige laxe Formen der O. Kachetica
{mit langen Kelchzipfeln, 3 mal so lang als der Tubus!) auf, deren
Früchte kleiner und schmaler berandet sind und deren Randfelder
daher auch quadratisch (wie bei ©. lanata Boiss. und O. Gaillardotii
Boiss.) und nicht länglich-linear sind.
Eine Nachprüfung der Pichler’schen Exemplare wäre immerhin recht
wünschenswert.
Onobrychis radiata (M. B.) Boiss. var. vaginalis C. A. M. (serius sub
specie). — Boiss. fl. Or. II, 551. (sub sp.) — Lipsky, pl. Ghilan. ]. e. p.
224.
Baku, in collibus (19. IV.; n. 6637); die Verwachsung der Neben-
blätter ist bei den noch jugendlichen Exemplaren sehr stark ausgeprägt,
die Behaarung der ganzen Pflanze eine sehr dichte.
Cicer trifoliolatum Bornm. spee. nov.
Patule hispidulo-glandulosum, annuum (?) an rectius ut videtur cau-
iibus tenuibus e rhizomate caudieulis subterraneis filiformibus ortis
perenne, basi ramosum, ramis prostratis vel procumbentibus, angulatis;
foliis imparipinnatis, trifoliolatis, longe et crassiuscule petiolatis, sub-
horizontaliter patentibus; foliolis parvis, cuneato-ovatis, supra et subtus
flabellatim et elevatim nervosis, apice crenato-dentatis, erenis brevibus
triangularibus; stipulis inconspicuis, minutis, late ovatis, integris vel
1-dentatis; pedunculis axillaribus, 1-floris, horizontalibus, in aristam
850 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (20e séR.). 1905 (110)
æquilongam vel duplo longiorem abeuntibus, petiolo multo brevioribus;
pedicello arcuatim refracto, floribus et fructubus pendulis; ralyce
obliquo, non gibboso, viscido, laciniis anguste lanceolatis corollam sub-
æquantibus ; floribus parvis, flavidis, violaceo-pictis, vexillo carina apice
attenuato paulo longiore; legumine ovato, subturgido, glanduloso-
piloso, monospermo; seminibus tuberculatis, compressiuseulis, triangu-
laribus, basi didymo-gibbosis, rostello rectiusculo, brunneis. — Tabula
nostra VI, fig. 1.
Persia borealis: Elburs in declivibus aridis schistosis montis Schim-
ran, supra pagum Ferasad ditionis urbis Teheran, 1700 m. s. m.
(28. V. n. 6636); species foliis 3-foliolatis, longe petiolatis, peduneulis
longe aristatis inter omnes affines valde singularis, habitu Trigonellæ
vel Ononidis quarumdam specierum.
Maasse: Stengel 10-12 cm. lang; Blattstiele 14-17 mm. lang;
grössere Blättchen 9X 8, kleinere 6% 6 mm., Blütenstiel (mit Granne)
10-11 mm., Kelch 4 mm., Blumenkrone 5 mm. lang; Hülse 9 mm. lang
und 6 mm. breit; Same 4-5 mm. lang, an der breitesten Stelle 3 mm. breit.
Die Wurzeln der eingesammelten Exemplare dieser auf steinigen
Geröllhängen wachsenden Pflanze sind fädlich dünn. Man möchte auf
den ersten Blick bei dieser Art auf eine einjährige Wachstumsperiode
schliessen, doch scheinen die unterirdischen, d. h. die durch die lockeren
Geröllmassen emporstrebenden, blattlosen, zarten Stengelgebilde einem
in der Tiefe befindlichen perennierenden Wurzelstocke zu entspringen,
wie dies in ähnlicher Weise bei dem gleiche Standorte liebenden
C. ervoides (Sieb.) Fenzl! und C. minutum Boiss. et Hoh. der Fall ist.
Letztgenannte, ebenfalls zwergige Arten, von denen C. minutum Boiss.
et Hoh. ebenfalls in Nord-Persien heimisch, mir aber nicht begegnet
ist, besitzen 2- und 3-paarig gefiederte Blätter, grössere Blüten und
vor allem sehr kurz begrannte Blütenstiele (bei C. trifoliolatum Bornm.
Granne so lang oder doppelt so lang als der Blütenstiel). Durch
das nur aus 3 Teilblättchen zusammengesetzte Blatt wird der Habitus
dieser Cicerart eigentümlich beeinträchtigt und gewissen Ononis-
arten ähnlich.
1 vergl. Tafel VI, fig. 2. — Figur 3 stellt die in unserer Abhandlung (Bull.
Boiss. 1905 p. 62) beschriebene Gypsophila modesta Bornm. sp. n. dar.
(Fortsetzung folgt.)
or
St
—=
DIE LAUBMOOSE BADEN)
Eine bryogeographische Skizze
VON
D!" Th. HERZOG
(Suite.)
527. Hylocomium rugosum de Not. (Hypnum Ehrh.) R. 915.
Ausgedehnte, wenig zusummenhängende, meist goldbräunliche und
stark glänzende Rasen bildend. Stengel niederliegend bis aufstei-
gend, sehr dicht gedunsen beblätlert, unregelmässig oder regel-
mässig fiederig beästet. Stengelblälter hohl dachziegelig-einseits-
wendig, aus eilänglicher Basis allmählig lang pfriemenförmig
zugespitzt, querwellig-runzelig, längsfallig, an der Spitze scharf
gesägt. Rippe einfach, ‘/2. Blattflügelzellen differenziert, viereckig,
gelblich. Astblätter kaum einseitswendig, kürzer gespilzi.
An trockenen, grasigen und sleinigen Plätzen, gern an sonnigen
Stellen und mit Vorliebe auf Kalk, gewöhnlich mit Thuidium
abietinum und Camptothecium lutescens zusammen wachsend, sehr
häufig, aber bei uns nur steril.
NACHTRAG.
528. Trichostomum mutabile Bruch. var. cuspidatum Limpr.
Dunkelgrüne, innen gebräunte, ca. 2 em. hohe, ziemlich dichte
Rasen bildend. Blätter {rocken kraus, über 3 mm. lang, lineal-
lanzettlich, mehr oder weniger rasch zugespitzt, mil kräftiger, als
lange Stachelspitze austretender Rippe.
S. Wie oben in einer Vermutung ausgedrückt wurde, fand sich
dieses Moos noch in Baden vor; es konnte jedoch, da der
systematische Teil dieser Arbeit schon abgeschlossen war,
nur noch in einem Nachtrag aufgenommen werden. Verf.
enideckle diese interessanle Art im September 1903 an feuch-
ten, schattigen Gneisfelsen im Höllenthal hinter dem Hirsch-
852 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m séR.). 1905 (230)
sprung bei ca. 600 m. mit Plagiopus Oederi, Bryum Funckii,
Orthothecium rufescens u. intricatum u. Ditrichum flexicaule.
17. Sphagnum platyphyllum Warnst. Auch im Schwarzwald
beim Silberberg, am Weg von Hinterzarten ins Bärenthal, von
Apotheker P. Janzen gefunden (Oktober, 1903).
Verbreitung der Arten nach Höhenzonen.
Bei Behandlung der vertikalen Verbreitung unserer Laubmoose em-
pfiehlt es sich, wie allgemein gebräuchlich, das reich gegliederte Gebiet
in einzelne, durch mehr oder weniger deutliche Grenzlinien geschiedene
Zonen zu trennen. Für meinen Zweck und die Verhältnisse im badischen
Land nehme ich am besten folgende Abteilungen an:
1. Eine Region der Ebene, die im Unterland bis ca. 200 m., im
Oberland bis ca. 350 m. reicht;
2. Eine Hügelregion, im allgemeinen bis ca. 500 m.;
3. Eine Bergregion, die sich in eine untere bis ca. 900 m. und in
eine obere bis ca. 1250 m. scheidet;
%. Eine Voralpen- oder subalpine Region bis zu den höchsten
Gipfeln (1495 m.).
Die klimatischen Unterschiede dieser 4 Gebiete sind scharf genug, um
ihrer Vegetation schon für den ersten Blick ein völlig verschiedenes Ge-
präge zu verleihen, so dass wir als charakteristisch für die Ebene die
ausgedehnten Agrikulturstriche, unterbrochen von breiten Sumpf-
wiesen und Uferwäldern, für die Hügelregion den Weinstock und die
beginnenden Laubhölzer, für die Bergregion den ausgedehnten, ge-
schlossenen Wald (in den unteren Partien der Hauptsache nach aus
Laubholz, in den oberen aus Nadelholz bestehend) und für die subalpine
Region die kurzgrasigen Triften und kahlen Felskämme ansehen können.
Ihre Grenzen sind natürlich sehr schwankend, und ein Gebiet greift in
das andere über; denn all’ die verschiedenen Terrainverhältnisse, Be-
wässerung, Insolation, vorherrschende Windrichtung und jährliche
Niederschlagsmenge können in gleichen Höhenregionen ganz ver-
schiedene Bedingungen schaffen, und danach wird auch das Vegetations-
bild sich äusserst mannigfallig gestalten. Vom Gebirge durch Flüsse in
die Ebene hinausgenommene Geschiebe und Gesteine können mitten
unter den charakteristischen Gestalten des Tieflandes echten Gebirgs-
formen zur Wohnstätie dienen, während die durch den Landbau ge-
schaffene Ackerkrume ein Vegetalionsbild zeigt, das selbst auf dem
Hochplateau der Baar (700-800 m.) oder in der hügeligen Umgebung des
Bodensees (400-500 m.) nicht wesentlich von dem der eigentlichen
(231) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 853
Ebenenzone verschieden ist. Ausgedehnte Felsmassen, vorgeschoben in
die Bergregion, zeigen häufig im Zusammenhang mit ihrer günstigen
Lage zu subalpinen Zentren, besonders geeigneter Konfigurations- und
Licht- sowie Bewässerungsverhältnisse einen völlig subalpinen Charakter,
oder beherbergen wenigstens einzelne Arten der subalpinen oder sogar
alpinen Region. Beispiele für diesen letzteren Fall liessen sich sowohl
aus dem südlichen als auch nördlichen Schwarzwald in Menge geben;
es sei nur an das Vorkommen von Oreoweisia serrulata bei nur wenig
über 1200 m. und an das der Grimia funalis bei nur 600 m. erinnert.
Die folgende tabellarische Zusammenstellung soll ein Bild von der
vertikalen Verbreitung der einzelnen Arten geben.
nd Höchste. | Niederste
Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte.
Sphagnum fimbriatum x
» Girgensohnii x
» Russowii x
» Warnstorfii x
» tenellum X XX
» fuscum XX ><
» acutifolium IE >< xxX x
» quinquefarium XX
» subnitens x >
» squarrosum X DO<
» teres >X
» cuspidalum x XX
» recurvum X XX
» molluscum x
» compactum De EX
» contortum x
» subsecundum x XX
» rufescens X X
» platyphyllum x
» eymbifolium x X xXxX SK
» papillosum x ><
» medium x x x
Andreæa petrophila x xx
» Rothni x Se
» Huntii DE
Archidium phascoides x
Ephemerum serratum x x
» cohærens ><
Ephemerella recurvifolia >
Physcomitrella patens x >
Microbryum Flærkeanum X
Acaulon muticum x NX
» triquetrum x ><
Phascum cuspidatum > x
» piliferum x x
» eurvicollum >< SC
85% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (232)
REGIONEN
der
Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte.
Höchste | Niederste
Mildeella bryoides
Astomum crispum
Pleuridium nitidum
» subulatum
» alternifolium
Sporledera palustris
Hymenostomum microstomum
» tortile
Gyroweisia tenuis
Gymnostomum calcareum
» rupestre
Hymenostylium curvirostre
Eucladium verticillatum
AnϾctangium compactum
Weisia viridula
» rutilans
» crispata
Dieranoweisia crispula
» cirrhata
Oreoweisia Bruntoni
» serrulata
Rhabdoweisia fugax
» denticulata
Cynodontium polycarpum
» strumiferum
Dichodontium pellucidum
» flavescens
Trematodon ambiguus
Oncophorus virens
Dicranella Schreberi
» squarrosa
» cerviculala
» varia
» rufescens
» subulata
» curvata
» heteromalla
Dieranum Starckei
» Blyttii
» montanum
» flagellare
» viride
» fulvum
» longifolium
» Sauteri
» fuscescens
» Mühlenbeckii
» scoparium SC ><
» majus
» Bonjeani
» Bergeri
» spurium
Kirch-
zarten
ca. 400 m.
X
X XXXXXXXX
Seewanid
ED RGO S ca. 1240 m.
Oberrieder-
u tie da thal
eldberg | ca. 600 m. |
x ca. 1280 m.
x
XXKXXXX
XX
XX OO AC
Belchen
1280 m.
XXXXXX
X
SS
RR RX
X
Oberrieiler-
Zweiseen- thal |
SH 640 blick. ca. 700 m. |
1230 m.
eo
X
Herzogen- |
horn. |
1350 m. |
x
= ua Feldber |
x
x
KENNE NAN
X
XXXKXX
XX
EX
8
* [1350-1400 m.
X
X
XX
Feldberg- |
gipfel.
X
XX DOUX
X X
LXXKXXX EX XXX
XX X
(233) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 855
REGIONEN x 1:
| as Höchste | Niederste
ARTEN
| Ebene. Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte.
ı Dieranum undulalum X x |
Dicranodontium longirostre x xx >< |
Campylopus flexuosus x XX
» turfaceus X x x
» fragilis x x
» subulatus x
Leucobryum glaucum >< 2 |
Fissidens bryoides DE DES x |
» exiles x
» Arnoldi X |
» rivularis X
» incurvus < DC ANNEES HOUR un
» tamarindifolius >< >
» pusillus >< x x
» crassipes IS x
» Mildeanus NC
» osmundoides x XX
» decipiens x
» adianthoides IE ROC LIE x
» taxifolius XX EX
» rufulus X
» grandifrons ><
Octodiceras Julianum x x
Anodus Donianus De
Seligeria pusilla x x
» tristicha x x
» recurvata x x
Blindia acula XX x
Brachydontium trichodes x x
Campylosteleum saxicola De
Ceratodon purpureus X >< x x
Ditrichum tortile x >< ><
» homomallum >< x x
» flexicaule DE DZ X
» pallidum >< x CR lee: Seebuck.
» glaucescens ><
Distichium capillaceum x xx x
Pterygoneurum subsessile >
» lamellatum > IE
» cavifolium >< >< Hüfingen
Pottia minutula x x 700 m.
» truncalula x X
» intermedia X x
» lanceolata >< X
» litoralis x
Didymodon rubellus x x x >< u,
» alpigenus x
» luridus ><
» cordatus X
» rigidulus >< x ><
» spadiceus x x x
» tophaceus x
856 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2 me SÉR.). 1905 (23%)
SE Höchste | Niederste
ee Ebene. | Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte. |
Trichostomum cylindricum X x
» erispulum x
» mutabile x
| » viridulum x
| » Baurianum x
» litorale IC
» Warnstorfii x Heili-
| Aloina rigida x x x genberel
» ambigua SS
» aloides ><
Crossidium squamigerum x x
Tortula canescens D ©
» muralis XX X
» æstiva x ls Hohen:
» subulata x x x
» Jlævipila x x X x
» ruralis X x ><
| » montana x x x
| » Jatifolia x Sn
| » pulvinata x X x
|». papillosa XX
Barbula unguiculata x X
» fallax x >< x
» reflexa De >
» vinealis X x lind.var
» sinuosa x
| » gracilis x x
| » icmadophila x!
» Hornschuchiana X x Hüfingen.
» revoluta X X
» convoluta XX >< x
» paludosa (X?) x Piäethal
Tortella inclinata Dé X >< ea. 700 m.
» tortuosa >< > OS
» fragilis X x
» squarrosa X
Cinclidotus riparius X
» fontinaloides x x > he
» aquaticus x XX Laufenburg
Schistidium pulvinatum x
» confertum XX X
» apocarpum X >< D x
» gracile ><
| » alpicola 8 rivulare X IX
Grimmia anodon DC
» crinita DIE x
» orbicularis x Bärenthal
» pulvinata DL >< > ca. 1000 m.
» torquata X x
| » funalis x Ces
» incurva ><
» elongata IE
(235) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOUSE BADENS. 857
en Höchste
N Ebene. | Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte.
Grimmia trichophylla x ><
» tergestina X
» Doniana x x
» ovala X XX x
» montana x
» leucophæa x x
» commulata x x
» decipiens x XX
» elatior X
Coscinodon pulvinatus x x
» humilis x
Dryptodon Hartmannii XX x
» patens x x
Rhacomitrium aciculare >< X
» prolensum XX x
» fasciculare x xx SS
» sudelicum x
» heterostichum x XX X ee
» microcarpum x
» canescens x x x x
» lanuginosum x XX x
Hedwigia albicans x x xx
Brachysteleum polyphy!lum IT x
Amphidium Mougeotii XX X
» lapponicum x
Zygodon viridissimus x X
Ulota Ludwigii x x
» curvifolia (X?)
» Bruchii >< x
» erispa x x xx
» crispula x x XX
» Macrospora | x
» intermedia x
» americana x XX
Orthotrichum anomalum x XX
» saxatile x ><
» cupulatum x x
» nudum x
» Sturmii x x
» rupestre x xx x
» urnigerum (X?)
» gymnostomum x
» obtusifolium X X X
» affine X x x
» fastigialum > ><
» speciosum IST SS
» patens x ><
» stramineum x >< DICK
» Braunii >< De
» Schimperi > ><
» pumilum x x
» tenellum >< x
858 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). 1905 (236)
DE DNS Höchste | Nielerste
Hügel. | Berg. | Subalp. Fundorte.
Orthotrichum pallens >< >
» leucomitrium x X X
» diaphanum DEN
| » Lyellii DL X X
» leiocarpum X x
Encalypta vulgaris DEE
» rhabdocarpa x
» ciliata DT Zastlerloch
» contorta X x X cons s..e Fa 1260 m.
Georgia pellucida x >< XX x
| Tetrodontium Brownianum x
; Schistostega osmundacea x
; Splachnum ampullaceum x x IT x
| » sphæricum X
Physcomitrium sphæricum x
| » eurystomum >
| » pyriforme x x
| » acuminatum ><
| Pyramidula tetragona >< Baar!
Entosthodon ericetorum x
» fascicularis >< ><
Funaria mediterranea >< x
| » hygrometrica x x x >
| Anomobryum coneinnatum x!
Leptobryum pyriforme X >
| Webera elongata >< xx
| » longicolla ><
| » nulans DE
| » cucullata X
» cruda SC xx
» Ludwigii > Rainmarti-
| » commutata DL EN 5.000 hof
| 5 anolina x x x x ca. 1150 m.
» erecla X
» lutescens X
| ». Sphagnicola x
| Mniobryum carneum x De
» albicans >< >< x ><
Bryum pendulum x x Todter
» ınelinatum >< X >< Mann
» uliginosum x ca. 1300 m.
» intermedium X
» cirrhatum Dé ><
» bimum >< D >
» cuspidatum >
» torquescens x
» pallescens x x XX
» erythrocarpum >< x
» Klinggreffii X
» murale x x
» alropurpureum x x
» versicolor >
(237) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS.
859
| ARTEN
Bryum badium
» alpinum
» Mildeanum
» Funckii
» Gerwigii
» argenteum
» cæspiticium
» capillare
» elegans
» obconicum
» Duvali
» cyclophyllum
» neodamense
» pseudotriquetrum
» submersum
» turbinatum
» Schleicheri
Rhodobryum roseum
Mnium cuspidatum
» affine
» Seligeri
» undulatum
» rostratum
» hornum
» serratum
» stellare
» cinchidioides
» punctatum
Amblyodon dealbatus
Catoscopium nigritum
Meesea uliginosa
» longiseta
» Alberlini
» tristicha
Aulacomnium androgynum
» palustre
Plagiopus Oederi
Bartramia ithyphylla
» pomiformis
» Halleriana
Philonotis marchica
» Arnellii
» fontana
» cæspitosa
» alpicola
» seriata
» calcarea
Timmia megapolitana
» bavarica
Catharinea undulata
» angustata
Oligotrichum hercynicum
REGIONEN
der
Ebene. | Hügel. | Berg. | Subalp.
KR NIUE MONO Xe XXX XXXX
X
XX
XX XX
XXX X OC OX KR NR DONS AN
NX LOTO NOX
X
X
XX
XXXX XXX
KERERKR
x
=
P.
a &
RXXXEXXAXXXR
X
| DLR
I COX
ng.| x var, lat.
XX
xx
Höchste | Niederste
Fundorte. |
Feldberg |
ca. 1300 m.
Zastlerloch
ca. 1380 m.
860 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905 (238)
SES Höchste | Niederste |
ARTEN a |
Ebene. | Hügel. Berg. | Subalp. Fundorte. |
Pogonatum nanum CMS X an
» aloides >| DO x |
» urnigerum x x 2 — Oberrieder-
Polytrichum alpınum DSH EIS ee a
D ale >< X 2 |
» formosum x > x
» piliferum x x x x
» Jjuniperinum XX X X
» strietum x > x
» commune x x x
» perigoniale x
Diphyscium foliosum DCS x x zastlenioch
Buxbaumia aphylla x x x
» indusiata x x X
Fontinalıs antipyrelica x x x
» gracilis x x
» squamosa x x
» hypnoides X
Cryphæa heteromalla x x
Neckera pennata x > x
» pumila x XX
» Crispa x XX
» complanata X > x
» turgida x
Homalia trichomanoides x x x
Leucodon sciuroides x x = Hoh-Kelch
Pterogonium gracile x De 310026080 a
Antitrichia curtipendula x x XX
Pterygophyllum lucens EX
Anacampiodon splachnoides x
Leskea polycarpa x x
» nervosa > x xx
» catenulala x
» lectorum x
Anomodon longifolius x X
» attenuatus X X x
» viticulosus X X X x
» apiculatus x
Pseudoleskea atrovirens x XX
Heterocladium squarrosulum x x x
» heteropterum XX
Thuidium minutulum >
» lamariscinum > x X
» delicalulum x x x
» Philiberti X x
» recognitum x x
» abietinum X x x
Pterigynandrum filiforme XX x
Lescuræa striata x XX
Platygyrium repens X x >
Pylaisia polyantha X ><
Cylindrothecium concinnum x Doc ><
(239) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS, 861
re Höchste | Niederste |
Ebene. | Hügei. | Berg. Subalp. Fundorte.
| |
Cylindrothecium Schleicheri IDEE
Climacium dendroides > IR | x
Isothecium myurum x DEC CE |
» myosuroides ESS EN DS
Orthothecium rufescens | |
» intrieatum SE |
Homalothecium sericeum >< >< | | |
» Philippeanum >
Camptothecium lutescens EDS x | \ er |
» nitens ER X x x ca. 1300 m. |
Brachythecium salebrosum >< >< x
y Mildeanum IT x |
» glareocum x
» albicans OCR X
» campestre x x > Feldberg
» velutinum > > x x AO
» reflexuin >< x
» Starkei X
» eurlum | X
» rutabulum > ER x
» rivalare | > X
» populeum x x x
» plumosum ES |
» Geheebii | >< |
Scleropodium illecebrum >< |
» purum x > X
Hyocomium flagellare X
Eurhynehium strigosum x x x
» striatulum x DS
» strialum >< >< x
» velutinoides | x el
» crassinervium | X EXT x |
» Tommasinii x x |
» piliferum >< x >
» prælongum DORE x
» Swartzii K X
» Schleicheri x x |
I » pumilum x x |
| » Stokesii >< EX > |
| » speciosum ><
| Raphidostegium demissum ><
| Rhynchostegiella tenella > x x |
| » curviseta x
Rhynchostegium confertum > > ><
» megapolitanum X
» rotundifolium SDK
» murale X X XX |
| » rusciforme X LES
: Thamnium alopecureum X xx
j Plagiothecium latebricola ><
À » undulatum X x
| » dentieulatum >< x x x
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1905. 38
862 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (240)
REGION EN
d Höchste | Niederste À
er à
Hügel.| Berg. Fundorte. À
Plaxiotheeium curvifolium I F
ARE Rœseanum X x |
» silvaticum x x x
» Ruthei x x
» elegans x
» depressum x x RE
» pulchellum x ODE
» Müllerianum x hal
» silesiacum X x x ca. 600 m.
Amblystegium subtile x x X
» confervoides SS x |;
» serpens x >< x f
» Juratzkanum X Feldsee- L
» varium x X DC et ie ufer (|
» radicale RL x ces ji
» fallax x x DS |
» filieinum > IT x |
» irriguum De x x Kriegs-
» fluviatile >< De Dr ne SE halde É
s riparium x SC ca. 1180 m.
» hygrophilum x
Hypnum Halleri x j
» Sominerfeltii >< x }
» elodes x \
» chrysophyllum DOME x ï
» stellatumn x x x IS |
» protensum x |
» polygamum X x l
» adıneum x > DS 1
» Kneiffii x x |
» Wilson x |
» exannulatum De >< X (À
» purpurascens X XX l
» fluitans x x x x
» Iycopodioides x x
» revolvens X
» vernicosum x x
» intermedium X
» Sendtneri >S x x
» uncinatum XX x
» contiguum x
» commutatum >< >< ><
» falcatum DEE x
» irrigatum >
» rugosum x IS x
» incurvatum ERS x
» pallescens X x
» reptile X x
» fertile x
» callichroum x XX
» cupressiforme X X X x
» Lindbergii x X x
(241) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 863
Ban Höchste | Niederste
Ebene. | Hügel. Berg. Subalp. Fundorte.
|
; Hypnum pratense x x | |
| » Haldanianum >< >4
» molluseum CAR CS
» crista-castrensis : OCR
» palustre >< >< DE | Gerolds-
» dilatatum X DS ES EE Wasserall
» arcticum | [REX ca. 300 m.
» eugyrium | X
» Mackavi | x
» ochraceum | x
» micans | | De)
» cordifolium 1ER x ><
» giganteum x ax |
» trifarium al |
» cuspidatum X RES
» Schreberi >< Reese
» stramineum SAARERS En
» turgescens DC |
» scorpioides | X | | |
Hylocomium splendens | > | |
» umbratum | x > |
» pyrenaicum | NS) |
» brevirostrum | > >< | |
» squarrosum 8% X x | |
» triquetrum x x x x
» loreum x xx |
Aus vorstehender tabellarischer Uebersicht ergeben sich folgende
kurze Sätze:
A.
1) Die Region der Ebene besitzt total 292 Arten.
2) Von diesen sind ihr 50 Arten — ca. 17°/o allein eigentümlich.
3) Mit der Hügelregion gemeinsam sind ihr 227 Arten — 77,7 °/o
» » Bergregion gemeinsam sind ihr 166.29. 1508070
» » subalp. Region gemeinsam sind ihr 39 » = 13,4%
der Gesamtzahl ihrer Arten.
4) 23 Arten, das sind ca. 15 °/ aller der Ebene und der Bergregion gemein-
samen Arten, haben ihre Hauptverbreitung in der Bergregion und finden
sich in der Ebene nur vereinzelt und zufällig.
16 Arten, also ungefähr 7 °/o der sowohl in der Ebene als in der Hügel-
region vorkommenden Arten, sind in letzterer viel weiter verbreitet, als
in der Ebene.
86% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉéR.). 1905 (242)
5) Besonders weit verbreitet und daher physiognomisch wichtig für die Region
der Ebene sind nur 15 Arten (mit X X bezeichnet).
6) Von den Familien und Gattungen haben an der Vegetation der Region der
Ebene den grössten Anteil: die Gleistocarpen mit sämtlichen Arten, Fissi--
dens mit 12 Arten — 80 °%/o, die Pottiaceen mit ca. 70°/0, Bryum mit
25 Arten = ca. 80% und Amblystegium mit 10 Arten — 83 °/ ihrer
badischen Arten.
B.
1) Die Hügelregion besitzt total 336 Arten.
2) Von diesen sind ihr 26 Arten — ca. 8°/o allein eigentümlich.
3) Mit der Region der Ebene gemeinsaın sind ihr 227 Arten = 67,6 °/o
» » Bergregion gemeinsam sind ihr 234 3» 68,4°/0
» » subalp. Region gemeinsam sind ihr 51. ©» 15,0 %
der Gesamtzahl ihrer Arten.
") Der Region der Ebene gegenüber treten in ihr 109 Arten neu auf, d.h.
32/0 der Arten der Hügelregion stellen der Vegelation der Ebene gegen-
über neue Elemente dar und finden in der Hügelregion die untere Grenze
ihrer Verbreitung.
5) Besonders weit verbreitet und gewissermassen typisch für die Hügelregion
sind 23 Arten (mit X X bezeichnet).
6) Von den Familien und Gattungen haben an der Vegetation der Hügelregion
den grössten Anteil: die Cleistocarpen mit 12 Arten — 75°/o, die Pot-
tiaceen mit 29 Arten — 76 °o, Mnium mit 9 Arten — 99 %o, Eurhyn-
chıum mit 12 Arten — 92 °/c ihrer badischen Arten.
C.
1) Die Bergregion besilzt total 360 Arten, ist also die reichste der 4 Regionen.
2) Von diesen sind ihr 6% Arten — ca. 18 °/9 allein eigentümlich.
3) Mit der Region der Ebene gemeinsam sind ihr 166 Arten — 46 %o
» » Hügelregion gemeinsam sind ihr 234 52 — 16990
» » subalp. Region gemeinsam sind ihr 98 9 7 227870
der Gesamtzahl ihrer Arlen.
4) Der Hügelregion gegenüber treten in ihr 109 Arten neu auf, d. h. ca. 39/0
der Arten der Bergregion finden in ihr die untere Grenze ihrer Ver-
breitung.
>) Die obere Grenze ihrer Verbreitung finden in der Bergregion 262 Arlen,
also ca. 72 °/o aller ihrer Arten.
6) Besonders weit verbreitel und gewissermassen typisch für die Bergregion
sind 82 Arten (mit XX bezeichnet), von denen eine grosse Anzahl
Massenvegetation bildet.
7) Von den Familien und Gattungen haben an der Vegetalion der Bergregion
den grössten Anteil: die Sphagnaceen mit 20 Arten — 91 /o, die Diera-
naceen mit 24 Arten — 77°/o, die Grimmiaceen mit 29 Arten — 75 °)o,
Plagiothecium mit 10 Arten = 91%, Hypnum mit 37 Arten = 74°/o
ihrer badischen Arten.
(243) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 865
D.
1) Die subalpine Region besitzt tolal 117 Arten.
2) Von diesen sind ihr 18 Arten = 15 °/ allein eigentümlich.
3) Mit der Region der Ebene gemeinsam sind ihr 39 Arten = 33 °/o
» » Hügelregion gemeinsam sind ihr Hi». Ah)
» _» Bergregion gemeinsam sind ihr 98259. — 841075
der Gesamtzahl ihrer Arten.
4) Besonders charakteristisch für die subalpine Region sind 8 Arten (mit X X
bezeichnet).
5) Von den Familien und Gattungen haben an der Vegetation der subalpinen
Region den grössten Anteil: die Dicranaceen mit 14 Arten = 45 °/0, die
Grimmiaceen mit 16 Arten — 41 %/0, die Rhabdoweisiaceen mit 6 Arten —
75 °/o ihrer badischeu Arten.
E.
Allen % Regionen gemeinsam sind nur 36 Arten — ca. 7 °/o aller badischen
Arten.
Aus einer Vergleichung von AG mit B6 und von C7 mit D5 ergiebt
sich eine gewisse Convergenz zwischen der Ebene und der Hügelregion
einerseits, der Bergregion und subalpinen Region andrerseits, die auch
tatsächlich besteht, obwohl die ausserordentlich grosse Zahl der gemein-
samen Arten von Hügel- und Bergregion eher auf eine enge Verknüpfung
dieser 2 Regionen schliessen lässt. Dieser scheinbare Widerspruch löst
sich dahin, dass nur die die beiden Regionen unterscheidenden
Arten gewissen, für jede der beiden Regionen eigenlümlichen Familien
und Gattungen angehören, während die weilaus grössere Zahl der ge-
meinsamen Arten keine so regelmässige Angehörigkeit an bestimmte
Gruppen des Systems zeigt. Und in der Tat beruht die grosse habituelle
Aehnlichkeit zwischen der Vegelation der Hügelregion und der Berg-
region nur darauf, dass in diesen beiden Zonen, welche zusammen
459 Arten besitzen, ca. 77°/ aller badischen Moose vereinigt vor-
kommen, von welchen wiederum annähernd die Hälfte beiden Regionen
zugleich angehören, vor allem aber, dass unter diesen sich gerade
diejenigen Arten befinden, welche durch ihre massige Entwicklung und
weite Verbreitung der Physiognomie ihrer Floren einen verwandten Zug
verleihen. Dass wir in der Region der Ebene, trotzdem sie mit der Berg-
region 166 Arten gemeinsam hat, floristisch nur sehr wenig überein-
siimmende Züge mit letzterer erkennen, liegt daran, dass durch die
Verschiedenheit der in jeder der beiden Regionen vorherrschenden
866 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (244)
physikalischen Verhältnisse eine vollkommen verschiedene Anordnung
der ihnen gemeinsamen Elemente verursacht wird. So haben wir in der
Ebene eine artenreiche Flora von Cleistocarpen und Pottiaceen, — die
auch noch in der Hügelregion eine gewisse Bedeutung erlangen, — da
die physikalischen Bedingungen. welche zum Hervortreten einer anders-
gestaltigen, der montanen ähnlichen Moosvegetation nölig wären, hier
nur in geringstem Masse geboten sind. Gleichwohl finden wir eine grosse
Zahl von montanen Arten auch in der Ebene — und noch mehr in der
Hügelregion —; sie haben jedoch bei ihrem vereinzelten Vorkommen
für die Zusammensetzung ihrer Moosflora keine wesentliche Be-
deutung. Um den Unterschied zwischen Ebene und Bergregion noch
zu verschärfen und die Aehnlichkeit der letzteren mit der Hügelregion
noch verständlicher zu machen, kommt hinzu, dass wir in der Ebene,
streng genommen, nicht einmal von einer Moosvegetation sprechen
können, da die Moose nur eine ganz nebensächliche Bedeutung im ge-
samten Vegetationsbild haben. Ganz anders in der Bergregion, und
vielfach auch schon in der Hügelregion, wo das Reich der Moose sich
fast ebenbürtig neben dem der höheren Pflanzen behauptet und ein für
sich abgeschlossenes Ganzes darstellt.
Haben wir im vorhergehenden die Anordnung der verschiedenen
Glieder des Systems durch die 4 Höhenzonen verfolgt und gewisse Fami-
lien und Gattungen als typisch für jede derselben kennen gelernt, so
handelt es sich in folgendem darum, kurz auf das Gemeinsame im Habi-
tus der für jede Zone charakteristischen Formen kurz einzugehen.
Schon bei flüchtigem Zusehen fallen uns in der Mooswelt unserer
Regionen bedeutende habituelle Unterschiede auf, die um so grösser
werden, je schroffer die klimatischen Verschiedenheiten hervortrelen.
An den Hängen der Berge — die Ebene kommt nicht in Betracht, da sie,
wie oben erwähnt, gar keine eigentliche, geschlossene Moosvegetation
besitzt — sehen wir eine grosse Welt üppiger, breite, lockere Rasen
bildender Arten, in meist safligem Grün und mit besonders ausgeprägter
Entwicklung der Blätter (so bei allen Mnia, bei Pterygophyllum, den
grossen Dicranumarten und verschiedenen Vertretern der Gattung
Neckera), diese nehmen nach aufwärts allmählig ab und räumen den
Hypnaceen, unter ihnen besonders den Gattungen Hypnuin, Plagiothecium
und Hylocomium das Feld, die Polsterformen von Amphidium Mougeoti,
Dicranodontium, manchen Racomitriumarten, Dryptodon, Cynodontium
und Tortella tortuosa treten auf, und je höher wir steigen, desto häufiger
wird die Polsterform (die vielen Arten der Gatlung Grimmia, manche
re NT
(245) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 867
Dieranaceen, Blindia, Dicranoweisia, Oreoweisia, Andreæa-Arten etc.),
bei der sich ein Individuum eng an das andere drückt; die grüne Farbe
tritt zurück, als Schutzfärbungen treten grau, braun und schwarz in den
Vordergrund, die Gestalten werden kleiner, der Wuchs gedrungener.
und schliesslich auf den höchsten Bergen ist die Polsterform fast allein
für den Charakter der Moosvegetation ausschlaggebend.
Es ist einleuchtend, dass diese Darstellung der Einflüsse des Klimas
auf die Vegetationsformen der Laubmoose nur in ganz rohen Umrissen
gehalten sein kann; denn in natura gestalten sich die Verhältnisse
ganz bedeulend viel komplizierter, und es wäre eine Aufgabe für
sich, dieses fein nuancierte Zusammenleben und die Vereinigung
der Arten zu geschlossenen Formationen in allen Einzelheiten zu
verfolgen.
Dazu kommt noch die Schwierigkeit, zu entscheiden, welche Einflüsse
wir gerade dem Klima zuzuschreiben haben, da doch die physikalischen
und chemischen Verhältnisse der Unterlage zugleich mit ihnen an der
Gestallung der Moosdecke mitwirken, und somit eine Trennung der Wir-
kungen nach Verschiedenheit der Ursachen fast unmöglich wird.
Denn auch im Tiefland finden wir schon mannigfach die Polsterform
vertreten, und zwar überall da, wo der exponierte Standort. z. B. an
Mauern, Bäumen, Felsen, auf Dächern etc. eine derartige Vereinigung
von Individuen nützlich machte; damit Hand in Hand die graue, braune
und schwarze Färbung, überhaupt alle diejenigen Erscheinungen, die wir
andrerseits oben als Einflüsse eines wechselreichen Höhenklimas kennen
gelernt haben. Dass sich jedoch Polsterformen nur da entwickeln
konnten, wo im Wuchs der Pflanze und ihrer zahlreichen Varieläten von
vornherein eine derartige Tendenz bestand, ist leicht verständlich; denn
die natürliche Zuchtwahl knüpft nur an Vorhandenes an, schafft aber
nichts völlig neues. Viele Arten daher, die nach einer ganz andern Rich-
tung varlieren, suchen durch Bildung flachangedrückter Ueberzüge und
dichter Rasen oder geeignete Blattstellung sich zu schützen ; aber überall
treffen wir (trotz verschiedenartigster Ausführung dasselbe Prinzip: eine
sorgfältige Anpassung an die umgebenden Verhältnisse.
Diese umgestaltenden Einflüsse der verschiedenen Lebensbedingungen
lassen sich besonders schön bei vielen von der Ebene oder niederen
Bergregion bis ins Hochgebirge verbreiteten Arten verfolgen und treten
in einer durch die mannigfachsten Uebergänge verbundenen Reihe von
Standortsformen auf. Ich werde nachfolgend einige wenige Beispiele aus
ihrer grossen Zahl anführen.
368 BULLETIN DE L'HERBIER BOISsiEn (2me ser.) 1905 (246)
Amphidium Mougeotü z. B., das in geschützten Lagen der niederen
Bergregion in tiefen, weichen Polstern wächst, erscheint an den Felsen
der subalpinen Region oft in einer äusserst kompakten, verfilzten, nie-
deren Form, die zweifellos auf den Einfluss des rauheren Klimas zurück-
zuführen ist. Umgekehrt wächst Anoectangium compactum, ein echt
alpines Moos, an seinem badischen Standort (hinter Oberried, ca. 600 m.)
in einer bedeutend lockerern Form als in alpinen Lagen. Tortella tortuosa
verkürzt ıhre Blätter als var. rigida (an Felsen der subalpinen Region)
und bildet niedere, sehr dichte Polster. Dieranoweisia crispula besitzt
gleichfalls eine sehr Kompakte Form atrata. Die Stengel des sonst nicht
sehr dichtrasigen Dicranodontium longirostre schliessen bei der var.
alpinum durch Vermittlung eines sehr kräftig entwickelten Wurzelfilzes
eng zusammen. Philonotis fontana erhält in ihrer alpinen Form infolge
Verkürzung und dichten Anliegens ihrer Blätter grosse Aehnlichkeit mit
der gleichfalls alpinen Art Ph. seriata. Bei Ceratodon purpureus werden
zwar keine besonders dichten Polster gebildet, dagegen verkürzen sich
Stengel, Blätter und Seten ganz bedeutend. Bryum argenteum bewohnt
die Gipfel der Berge in der var. lanatum, die sich durch den Besitz eines
ansehnlichen Blatthaares vor der typischen Form auszeichnet. Ueber-
haupt ist das Auftreten von Haaren bei alpinen Arten (Grimmia, Racomi-
trum) häufig; so haben auch in Baden eine ganze Anzahl Moose aus der
Flora des Feldberggipfels haartragende Blätter, wo ihnen nicht nur in
der prozenlischen Zusammensetzung, sondern auch durch ihre absolute
Zahl eine bedeutend gewichtigere Rolle zufällt, als in der Ebene oder
niederen Bergregion. Bei Hypnum- und Dicranum-Arten ist ein häufiges
Schutzmittel neben dem Zusammenschluss zu dichten Rasen, das Zu-
sammenfalten (entweder mit Kiel oder mit rundem Rücken) und das
sichelförmige Einkrümmen der Blätter, das wir bei so vielen Hypnum-
arten, besonders der Sektion Stereodon mit A. Bambergeri, Vaucheri,
hamulosum, revolutum etc. finden. Dasselbe beobachten wir auch an Arten,
die sonst nur wenig übergekrümmte Blätter besitzen, so z.B. bei Dieranella
heteromalla, die in der var. falcata habituell sich ausserordentlich Diera-
num falcatum nähert, und bei Dieranum longifolium var. hamifolium ;
diese letztere Art bildet auch noch eine in entgegengesetzter Richtung
entwickelte var. subalpinum, bei der die Schutzwirkung durch dichte
Rasenbildung und äusserst derbe, starre Blätter erreicht wird.
Noch deutlicher als an diesen gewissermassen vor unsern Augen
hinaufgewanderten Arten lässt sich die Anpassung an das rauhere Klima
an den schon vor langen Zeilperioden in dem Gebirge ansässigen und
(277) TH. HERZOG. DIE LAUBMOUSE BADENS. 569
daher am meisten veränderten Formen verfolgen. Da Baden mit seinen
höchsten Gipfeln nur wenig in die subalpin-alpine Zone hineinreicht,
muss, um Extreme anführen zu können, zur Illustration dieser umgestal-
tenden Einflüsse auf die Alpen verwiesen werden. Hier treffen wir die
Polsterform in reichster Modifikation bei: Anoectangium compactum,
Grimmia (ca. 30 Spezies), Racomitriumarten, Uloten und Orthotrichen,
vielen Webera- und Bryumarten, bei Tetraplodon angustatus und beson-
ders T. urceolatus, Oreas Martiana, Polytrichum sexangulare, Molendoa-
arten, Ditrichum zonatum, Didymodon rufus, Cynodontium-, Rhabdoweisia-
Campylopusarten, vielen Hypna etc.
Von dieser überaus grossen Anzahl kennen wir im Schwarzwald nur
wenige: Anoeclangium compactum, ca. ein Dutzend Grimmien, ein paar
Racomitrien, Uloten und Orthotrichen, Rhabdoweisia fugax und Campy-
lopus fragilis, die bei uns aber zum grossen Teil auch an Felsen der
unteren Bergregion gefunden werden. Doch lässt sich auch in Baden
beim Aufsteigen von der Ebene ins Hochgebirge eine relative Zunahme
der Polsterformen beobachten.
Es würde zu weit führen, hier auf die zahllosen andern Schutzeinrich-
tungen. sei es gegen Austrocknung, sei es zur Sicherung der Sporenreife,
über Kapselform und Stellung, Bedeuiung des Peristoms etc. einzugehen.
Es sollte nur nicht versäumt werden, hier auf einige der augenfälligsten
Beziehungen zwischen äusseren Agentien und dem Wuchs der Moose
hinzuweisen.
Verbreitung der Arten nach der physikalischen
Beschaffenheit der Unterlage.
Mögen wir uns im Tiefland oder in der Bergregion, auf Kalk- oder
Silicatgestein befinden, überall sehen wir durch ähnliche physikalische
Bedingungen eine gewisse habituelle Convergenz der Formen her-
vorgebrachl, von der der äussere Charakter einer jeden Vegelalion in
hervorragendstem Maasse abhängig ist. Seien die Arten, die in der einen
oder andern Gegend den Pflanzenteppich zusammensetzen, noch so
verschieden, allen ist doch das eine gemeinsam, dass sich in ihrem
Wuchs die Einwirkungen der umgebenden physikalischen Verhältnisse
deutlich in derselben Weise ausdrücken. Die Formen des Schattens
zeigen fast alle ein safliges Grün, verbunden mit kräfligem Wuchs,
ausgedehnter Rasenbildung, breiten Blättern und meist lockerem Blatt-
870 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SsER.). 1905 (248)
zellneiz. Starke Insolalion schadet dagegen dem Chlorophyll, weshalb
wir bei Arten von sonnigen Standorten viel seltener grüne, dagegen sehr
häufig braune, rölliche, gelbliche und fast schwärzliche Färbung
antreffen, hervorgerufen durch Plasmaprodukte oder gefärbte Mem-
branen zum Schutze des Chlorophylls, was durch Herabsetzung
einer schädlichen Lichtintensität auf das Optimum erreicht wird. Grün
ist nur da häufig, wo reichliche Zufuhr von Wasser den ungünsligen
Einfluss der Sonnenstrahlen compensiert. Auch das Auftreten von
Blatthaaren, die wahrscheinlich den Zweck haben, eine rasche Aufnahme
auch geringster Wassermengen zu ermöglichen und ihre allzurasche
Verdunstung zu verhindern, hängt mit dem trockenen, sonnigen
Standort zusammen und verleiht der Vegetation trockener Orte ein ganz
charakteristisches Gepräge. Denn, während keine einzige typische
Schatienform Blatthaare aufweist, ist mehr als die Hälfte der Arten von
trockenen, sonnigen Standorten im Besitze derselben".
Demnach können wir nach 2 Gesichtspunkten je 2 Vegetations-
gruppen zusammenstellen, die sich in ihrem äussern ganz wesentlich von
einander unterscheiden.
Nach dem Bedürfnis von Schatten und Licht unterscheide ich die
2 Gruppen der schattenliebenden (skiophilen oder photophoben) und
schattenmeidenden (skiophoben oder photophilen), nach der Vorliebe
resp. Eignung für feuchte oder trockene Plätze die 2 Gruppen der
feuchtigkeitsbedürftigen (hygrophilen) und Trockenheit suchenden
(zrophilen) Arten.
‚Ausser diesen giebt es noch viele Arten, die sowohl im Schatten, als
auch im Licht, an feuchten Stellen sowohl als auf trockenem Boden
wachsen, sich aber in entsprechenden Formen diesen verschiedenen
Lebensbedingungen angepasst haben; sie sind als Mesophyten be-
zeichnet worden.
SKIOPHILE
Schattensuchende Arten.
Sphagnum fimbriatum. Rhabdoweisia denticulata.
Gyroweisia tenuis. Dicranella subulata.
Gymnostomum rupesire. » Curvala.
Ancclangium compactum. » heteromalla.
Oreoweisia serrulata. Dicranum viride.
1 So zeigen sich fundamentale Unterschiede z. B. zwischen Sonnen- und
Schattenseile eines Thales sehr häufig gerade in der Moosflora ausgeprägt.
(249) TH. HERZOG.
Dieranum flagellare.
» fulvum.
» longifolium.
» Sauleri.
» fuscescens.
» congestum.
» malus.
Dicranodontium longirostre.
Campylopus flexuosus.
Fissidens bryoides.
» exiles.
» Incurvus.
» tamarindifolius.
» pusillus.
Anodus Donianus.
Seligeria pusilla.
» tristicha.
» recurvala.
Blindia acuta.
Brachyodus trichodes.
Campylosteleum saxicola.
Ditrichum homomallum.
Distichium capillaceum.
Didymodon alpigenus.
» rigidulus.
» spadiceus.
Trichostomum eylindrieum.
Tortula »sliva.
» subulata.
» latifolia.
Barbula paludosa.
Tortella tortuosa
Schistidium gracile.
Dryptodon Hartmanni.
» palens.
Rhacomitrium aciculare.
» protensum.
» fasciculare.
Ptychomitrium polyphyllum.
Ulota Ludwigii.
» Bruchii.
» intermedia.
» Macrospora.
Orthotrichum urnigerum.
» speciosum.
» stramineum.
Encalypta contorta.
LAUBMOOSE BADENS. 87
Tetraphis pellucida.
Schistostega osmundacea.
Webera elongata.
» longicolla.
» nutans.
» cruda.
» hutescens.
Bryum pallescens.
» elegans.
» pallens.
Rhodobryum roseum.
Mnium cuspidatum.
» undulatum.
» rostratum.
» hornum.
» serratum.
» stellare.
» punclalum.
Bartramia ithvphylla.
» pomiformis.
-» Halleriana.
Plagiopus Oederi.
Timmia bavarica.
Pogonatum aloides.
Polytrichum formosum.
» commune.
Diphyscium foliosum.
Buxbaumia aphylla.
» indusiala.
Neckera pennata.
» pumila.
» crispa.
» turgida.
» complanala.
Homalia trichomanoides.
Antitrichia curtipendula.
Pterygophyllum lucens.
Anacamptodon splachnoides.
Leskea nervosa.
» catenulala.
Anomodon longifolius.
» atienuatus.
» viticulosus.
» apiculatus.
Heterocladium squarrosulum.
» heteropterum.
Thuidium tamariscinum.
872 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). 1905
Isothecium myosuroides.
» myurum.
Orthothecium rufescens,
» intricatum.
Brachythecium salebrosum.
» reflexum.
» curlum.
» Starkei.
» rivulare.
» plumosum.
» Geheebii.
Hyocomium flagellare.
Eurhynchium strigosum.
» striatulum.
» siriatum.
» velulinoides.
» erassinervium.
» Tommassinii.
» Swarlzii.
» Schleicheri.
» Slokesii.
Raphidostegium demissum.
Rhynchostegiella tenella.
» curviseta.
Rhynchostegium confertum.
» rotundifolium.
» murale.
» rusciforme.
Thamnium alopecureum.
Plagiothecium latebricola.
» undulatum.
» dentieulatum.
Plagiothecium curvifolium.
» Roœseanum.
» silvaticum.
» Ruthei.
» elegans.
» depressum.
» pulchellum.
» Müllerianum.
» silesiacum.
Amblystegium subtile.
» confervoides.
» varinm.
» radicale.
Hypnum protensum.
» uneinatum.
» contiguum.
» irrigatum.
» incurvatum.
» callichroum.
» Haldanianum.
» molluscum.
» erista-castrensis.
» dilatatum.
» eugyrium.
» palustre.
» ochraceum.
Hylocomium splendens.
» umbratum.
» brevirostrum.
» triquetrum.
» loreum.
Zusammen 167 Arten.
PHOTOPHILE
Schattenmeidende Arten.
Phascum piliferum.
Hymenostomum tortile.
Weisia crispata.
Dicranella Schreberi.
» Varia.
Dicranum Mühlenbeckii.
Fissidens decipiens.
Pterygoneurum subsessile.
» cavifolium.
» lamellatum (?).
Pottia litoralis.
Trichostomum litorale.
Crossidium squamigerum.
Tortula canescens.
» muralis.
» pulvinata.
» montana.
Barbula vinealis.
» revoluta.
Tortella inclinata.
» squarrosa.
Schistidium confertum.
(250)
(251)
TH. HERZOG.
Schistidium pulvinatum.
Grimmia anodon.
LAUBMOOSE BADENS, 873
Rhacomitrium lanuginosum.
Coscinodon cribosus.
» crinita. Ulota curvifolia.
» orbieularis. Orthotrichum saxatile.
» pulvinata. » cupulatum.
» funalis. Encalypta vulgaris.
» trichophylila. Funaria mediterranea.
» tergestina. Pogonatum nanum.
» Doniana. Polytrichum piliferum.
» leucophaa. _ » janiperinum.
» commutala. Leskea lectorum.
» decipiens. Thuidium abietinum.
» elatior. Pylaisia polyantha.
» elongata. Cylindrothecium eoneinuum.
Khacomiirium sudelicum.
montana (?).
Camptothecium lutescens.
Brachythecium albicans.
» heterostichum. » campesire.
» mierocarpum. Rhynchostegium megapolitanum.
» canescens. Hypnum rugosum
Zusammen 60 Arten.
Die hier nicht genannten Arten konnten mit Sicherheit weder der
einen noch der andern Gruppe zugerechnet werden. Sicher aber ist. dass
sie alle besser etwas Schalten, als zuviel Licht ertragen.
Aus dieser ganz rohen Gruppierung lässt sich nun manches entnehmen.
Vergleichen wir nämlich die Zahl der skiophilen und skiophoben
Arten, so finden wir, dass es von den ersteren fast genau 3 mal so viel
als von der zweiten Abteilung giebt. Damit ist numerisch deutlich aus-
gedrückt, wie viel günstiger geringere Lichlintensiläten für das Leben
der Moose sind, als starke Belichtung (Lebermoose sind noch bedeutend
empfindlicher). Zweitens können wir sehen, dass unter den skiophilen
Arten die Anzahl der Akrokarpen und Pleurokarpen, die sich in ihrer
Gesamtheit sonst ungefähr wie 3 : 2 verhalten, nahezu gleich ist, wäh-
rend bei den skiophoben etwa 84 °/o auf die Akrokarpen und nur 16 °/o
auf die Pleurokarpen entfallen. Und so sehen wir auch thatsächlich die
Haupivegelalion des Schattens aus grossen Pleurokarpen zusammen-
gesetzt, während an sonnigen Stellen immer die Akrokarpen über-
wiegen. Denn, wenn an schattigen Standorten die Zahl der Akrokarpen
und Pleurokarpen auch ungefähr gleich ist, so sind doch die Pleuro-
karpen mit ihren weithinkriechenden und reichverzweigien Stengeln
viel mehr dazu geeignet, grössere Strecken zu besiedeln und daher der
874 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (252)
Landschaft ihren Charakter aufzuprägen, als die nicht in die Fläche,
sondern nur in die Höhe wachsenden Akrokarpen mit den einzelnen,
schwach verzweigten Stengeln, die eben wegen ihres vorherrschenden
Wachstums in der Verticalaxe sich zu einer Vereinigung in mehr oder
weniger dichten Polstern oder Rasen genötigt sehen. Die Wachstumsweise
dieser beiden Hauptabteilungen der Laubmoose entspricht auch voll-
kommen ihren natürlichen Standorten. Die Pleurokarpen als Schatten-
pflanzen breiten sich hauptsächlich in der Horizontalebene aus, wodurch
eine möglichst vollständige Ausnülzung des zu Gebote stehenden Lichtes
erreicht wird; die Akrokarpen als Sonnenpflanzen wachsen dagegen
hauptsächlich in der Verticalaxe, wodurch ihnen der wirksamste Schutz
gegen zu starke Lichtintensität gesichert ist. Nur bestätigen kann in
dieser Hinsicht das abweichende Wachstum vieler Mnium- arten, die als
echte Schattenpflanzen auch niederliegende, reichbeblättere Sprosse
bilden, während z. B. viele alpine Formen von Hypnum-arten,
H. uncinatum, H. cupressiforme, H. rugosum und Hylocomium Schreberi,
auf Kosten der Hauptsache verlängerte und aufsteigende Seitenachsen
besitzen, die zuweilen dicht gedrängte Polster bilden. Auch eine ganze
Anzahl echt alpiner Hypnumarten zeigt deutlich polsterförmigen Wuchs.
Die einzige akrokarpe Gattung, bei der man wirklich von Charakter-
Massenvegelalion sprechen Kann, ist Polytrichum, dessen eine Art
P. commune meist in Gesellschaft der mächtigen Hylocomien und anderer
Hypmaceen auftritt, während P. juniperinum und piliferum ausgedehnte
Bestände in trockenen Heidegegenden bilden. Dagegen herrschen an
trockenen, sonnigen Orten, wo die Moosdecke überhaupt nur sehr spär-
lich vertreten ist, die Akrokarpen in dichten Polsterformen vor : Grim-
mia, Rhacomitrium, Hedwigia, Orthotrichum, etc.
. Betrachten wir nun auch die einzelnen Arten, so bemerken wir dass
unter den 167 skiophilen Arten auch nicht ein einziges mil ausgebil-
detem Blatthaar vorkommt, während unten den 61 skiophoben Arten
nicht weniger als 32, also mehr als 50 °/ haartragende Blätter besitzen.
Meist beobachten wir auch bei skiophilen Arten ein ausgesprochenes
Bedürfnis nach Feuchtigkeit, und umgekehrt zeigen shiophobe Arten
das Bestreben, sich an trockenen Stellen anzusiedeln. So finden wir an
schattig-feuchten Stellen die haarlosen Arten der Gattung Rhacomitrium.
Rh. aciculare, protensum und fasciculare, während an trockenen, sonnigen
Orten Rh. heterostichum, sudeticum, canescens und microcarpum auftreten.
Rhacomitrium lanuginosum kommt sowohl an schattigen als auch sonni-
gen Orten vor, die Länge seines Blatthaares aber schwankt je nach dem
(253) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSK BADENS. 875
Standort ganz beträchtlich, so dass wir von fast haarlosen Formen ei
Wachsen des Blalthaares bis zu 3 und mehr Millimeter verfolgen können.
Von der Gattung Grimmia sind die meisten der in Baden vorkommenden
Arten Bewohner sonniger Standorte und deshalb haartragend; die läng-
sten Haare treffen wir bei den Arten G. pulvinata, orbicularis und
crinita, die als Pflanzen der von heisser Sonne beschienenen nackten
Kalkmauern der Hügelregion diesen Schutz am meisten benötigen; dann
kommen G. commutata, leucophæa, decipiens, elatior, Doniana, ovata,
montana und érichophylla mit immer noch starkem Blatthaar, meist
kräfligere Arten, und auf den höchsten Höhen G. funalis, mit sehr lan-
gem Haar an sonnigen, fast haarlos an schattigen Stellen. Grimmia tor-
quata und G. incurva die ausschliesslich an schattigen Felsen, wenigstens
mit Vorliebe in Nord- und Ostlage wachsen, besitzen nur ganz winzige
Haarspitzen an den obersten, die Gipfelknospe schützenden Blättern.
Auch bei Tortula- Arten constatieren wir durchgehend eine Verlänge-
rung des Blatihaares mit zunehmender Trockenheit und Insolation und
umgekehrt das Zurückgehen der Haare bei zunehmender Feuchtigkeit
und wachsendem Schatten; Tortula æstiva z. B. ist sicher nichts weiter
als eine Anpassung der T. muralis an einen schattigen Standort.
Aehnlich verhält es sich mit Rhacomitrium affine var. obtusum, dessen
Siammform haartragend ist. Schistidium confertum var. obtusum und
vielen Formen von Schistidium apocarpuin und andern; umgekehrt ist
Phascum piliferum nichts anderes als eine Anpassung des Ph. cuspidalum
an einen sonnigen Standort. Ein ähnliches Verhalten finden wir bei
Campylopus, dessen badische Arten nicht haartragend sind. Es giebt
nämlich in dieser Gattung einige Species, die ein Blalthaar ausgebildet
haben ; es sind Bewohner sonniger, trockener Standorte, so z. B. C. poly-
trichoides, der in Frankreich, Gross-Britannien, Spanien, Italien etc.
vorkommt.
Zusammen mit dem Auftreten von Blatthaaren machen sich bei sol-
chen Pflanzen der niedrigere, zuweilen auch compactere Wuchs und
andere hier nicht zu besprechende Schutzvorrichtungen bemerkbar,
während die skiophilen Arten sich durch hohe und breite Statur, lockere
Rasen, und besonders stattliche Ausbildung der Blattspreite auszeichnen.
Blattbildungen, wie sie bei den meisten Mnia und bei Pterygophyllum,
besonders aber bei sehr vielen Lebermoosen auftreten, sind bei starker
Insolation und dadurch bedingter, rascher Austrocknung nicht denkbar.
Selten sind die Fälle, wo zwar Schatten gesucht, Feuchtigkeit aber
876 BULLETIN. DE L'HERBIER Boissien (Ze sin.) 1905 (254)
gemieden wird; ein solches Verhalten zeigen z. B. Dieranum longi-
folium, Tortula subulata, Tortella tortuosa, Drryptodon Hartmanni, Ptero-
gonium gracile, Anomodon longifolius, A. apiculalus, Eurhynchium stria-
tulum, Rhychostegiella tenella und andre, während umgekehrt die Zahl
der skiophoben oder wenigstens nicht deutlich skiophilen aber hygro-
philen Arten recht bedeutend ist; zu diesen gehören die meisten Sumpf-
moose, bei denen eine zu starke Austrocknung infolge direkter Insolation
durch das reichlich zu Gebote stehende Wasser verhindert wird.
Daraus erhellt schon die ungeheure Bedeutung, die das Wasser auf die
Gestaltung der Moosdecke ausübt. Wir werden bei der tabellarischen
Einteilung in hygrophile und xerophile Arten beobachten können, dass
die Abteilung der skiophilen Arten zum allergrössten Teil mit derjenigen
der hygrophilen Arten zusammenfallen wird, während die skiophoben
fast ausschliesslich zugleich xerophilen Charakter besitzen.
Hygrophile Arten sind :
Sämtliche 21 Sphagna.
Archidium alternifolium. Fissidens crassipes.
Ephemerum serratum. » Mildeanus.
» cohaerens. » osmundoides.
Physcomilrella patens. » adiantlıoides.
Pleuridium alternifolium. » rufulus.
Sporledera palustris. » grandifrons.
Gyroweisia tenuis. Octodiceras Julianum.
Hymenoslomum curvirosire. Seligeria tristicha.
Gymnostomum rupestre. Blindia acuta.
Eueladium verticillatum. Brachydontium trichodes.
Ancoctangium compactun). Campylosteleum.
Oreoweisia serrulala. Didymodon alpigenus.
Rhabdoweisia denticulata. » Juridus.
Cynodontium polycarpum. » tophaceus.
Dichodontium pellueidum. Triehostomum eylindrieum.
» flavescens. » _viridulum.
Trematodon ambiguus. » Warnstorfii.
Dicranella squarrosa. » Baurianum.
Dieranum Bonjeani. Barbula paludosa.
» Bergeri. Tortella fragilis.
Fissidens bryoides. Cinelidotus riparius.
» incurvus. » fontinaloides.
» exiles. » aqualicus.
» Arnoldi. Schistidium gracile (?)
» rivularis. » alpicola var. rivulare.
» pusillus var irriguus. Rhacomilrium aciculare.
(255) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS.
Rhacomitrium protensum. Mnium cinclidioides.
» fasciculare. » punctatum.
Amphidium Mougeotii. Amblyodon dealbatus,
Orthotrichum nudum. Catoscopium nigrilum.
Encalypta ciliata. Meesea uliginosa.
Tetraphis pellucida. » longiseta.
Splachnum ampullaceum. » Albertini.
» sphæricum. » tristicha.
Physcomitrium sphæricum. Aulacomnium palustre.
» eurysiomum. » androgynum.
» pyriforme. Bartramia pomiformis.
Pyramidula tetragona. » ithyphylla.
Webera longicolla. » Halleriana.
» nutans. Plagiopus Oederi.
» cucullala (?). Philonotis marchica.
» commutata (?). » Arnellii.
» cruda. » fontana.
» sphagnicola. » ewxwspilosa.
Mniobryum albicans. » alpicola.
» carneum. » serlata.
Bryum pendulum. » calcarea.
» uliginosum. Timmia megapolitana.
» bimum. Fontinalis antipyretica.
» pallescens. » gracilis.
» Klinggreffi. » hypnoides.
» versicolor. » squamosa.
» alpinum. Plerygophyllum lucens.
» Funckii. Anacamplodon splachnoides.
» Gerwigii. Leskea polycarpa.
» elegans (?). Heterocladium heteropterum (?).
» pallens. Thuidium tamariscinum.
» Duval. » Philiberti
» pseudotriquetrum. » delicatulum.
» cyclophyllum. » recognitum.
» neodamense. Climacium dendroides.
» submersum. Orthothecium rufescens.
» turbinatum. » intrieatum.
» Schleicheri. Camptothecium nitens.
Rhodobryum roseum. Brachythecium salebrosum.
Mnium affine. » Mildeanum.
» Seligeri. » reflexum.-
» undulatum. » curlum.
» hornum. » rutabulum.
» serratum. » rivulare.
» cuspidatum. » plumosum.
» rosiratum. » populeum.
» stellare. Hyocomium flagellare.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1905. d
1
878 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
Eurhynchium striatum.
» piliferum.
» prælongum.
» Swartzil.
» Stokesii.
» speciosum.
Thamnium alopecureum.
Raphidostegium demissum.
Rhynchostegiella curviseta.
Rhynchostesium murale.
» rusciforme.
Plagiothecium undulatum.
» latebricola.
» silvalicum.
» denticulatum
» Roseanum.
» Ruthei.
» elegans.
» pulchellum.
» Müllerianum.
» silesiacum.
Amblystegium Juratzkanum.
» filieinum.
» fallax.
» fluviatile.
» irriguum.
» hygrophilum.
» riparium.
Hypnum elodes.
» stellatum.
» protensum.
» polygamum.
» aduncum.
» Wilsoni.
» Kneiffii.
» vernicosum.
Hypnum intermedium.
» Sendtneri.
» Iyeopodioides.
» exannulatum.
» purpurascens.
» fluitans.
» revolvens.
» (ossoni.
» commutatum.
» falcatum.
» irrigatum.
» callichroum.
» arcuatum.
» pratense.
» molluscum.
» crista-castrensis.
» palustre.
» dilatalum.
» arclicum.
» eugyrium
» ochraceum.
» Mackayi.
» cordifolium.
» giganleum.
» trifarium.
» cuspidatum.
» stramineum.
» lurgescens.
» scorpioides.
Hylocomium splendens.
» umbratum.
» brevirostrum.
» syuarrosum,
» triquetrum.
» loreum.
Zusammen 238 Arten.
(256)
Trockenheit liebende (xerophil ist nicht ganz passend, weil bei den
Phanerogamen in etwas anderem Sinne gebraucht) Arten :
Phascum piliferum.
Hymenostomum tortile.
Weisia crispata.
Dicranoweisia crispula.
Oreoweisia Bruntoni.
Dicranum longifolium (?).
Dieranum Mühlenbeckii.
» spurium.
Fissidens decipiens.
Ditrichum pallidum.
» glaucescens.
Pottia litoralis.
(257) TH. HERZOG, DIE
Pterygoneurum subsessile.
» cavifolium.
» Jamellatum.
Trichostomum litorale.
Crossidium squamigerum.
Aloina rigida.
» ambigua.
» aloides.
Tortula canescens.
» muralis.
» pulvinala.
» montana (?).
Barbula vinealis.
» Hornschuchiana.
» revoluta.
» convoluta.
Tortella inclinala.
» tortuosa.
» squarrosa.
Schistidium confertum.
» pulvinatum.
Coscinodon cribosus.
Grimmia tergestina.
» anodon.
» erinita.
» orbieularis.
» pulvinata.
» funalis.
» trichophylla.
» Incurva.
» elongata.
» Doniana.
» ovala.
» leucophaa.
» commulata.
» deeipiens.
» elatior.
» monlana.
Dryptodon Hartmannii.
Rhacomitrium sudeticum.
» heterostichum.
LAUBMOOSE BADENS. 879
Rhacomitrium microcarpum.
» canescens.
Hedwigia ciliata.
Ulota curvifolia.
» americana.
Orthotrichum anomalum.
» saxatile.
» cupulatum.
» Sturmii.
» rupeslre.
Encalypta vulgaris.
Entosthodon ericetorum.
Funaria mediterranea.
Webera lutescens.
Bryum torquescens.
» murale
» Mildeanum.
Pogonatum nanum.
Polytrichum piliferum.
» juniperinum.
» gracile.
» strietum.
Neckera turgida.
Plerogonium gracile,
Anomodon longifolius.
» apiculatus.
Thuidium abietinum.
Gylindrothecium coneinnum.
Camptothecıum lutescens.
Brachythecium glareosum.
» albicans.
» campestre.
» Geheebii.
Eurhynchium striatulum.
» Tommasinii.
Rhynchostegiella tenella.
Hypnum chrysophyllum (?).
» rugosum.
Andreæa Rothii.
» Huntii.
Zusammen 93 Arten.
Bei Vergleichung dieser 2 Tabellen sehen wir, dass die Zahl der
hygrophilen Arten
zu der der xerophilen
Arten fast in dem-
selben Verhältnis steht, wie die Zahl der skiophilen zu derjenigen der
880 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (258)
skiophoben Arten, nämlich ungefähr wie 3 : 1 (genauer wie 8 : 3). Wäh-
rend bei den hygrophilen Arten das Verhälinis der Akrokarpen (die
Sphagna mit eingerechnet) zu den Pleurokarpen etwa dem Normalwert
3 : 2 entspricht, betragen die Pleurokarpen in der Gruppe II nur 17 °
der Gesamtzahl, so dass sich das Verhältnis hier ungefähr wie 6 : 1 stellt.
Wenn wir aber in der ersten Abteilung die Sphagna unberücksichtigkeit
lassen, so treten die Pleurokarpen den Akrokarpen gegenüber, im Ver-
hältnis zu der normalen Proportion sogar bedeutend in der Vordergrund.
Und zwar können wir conslalieren, dass an feucht schattigen Standorten
die Pleurokarpen nicht nur relativ, sondern auch absolut, an feucht
sonnigen Orten dagegen die Akrokarpen und die Sphagna überwiegen.
Nach dieser ganz allgemeinen Besprechung der Abhängigkeit der
Arten von Licht und Wasser gehen wir zur speciellen Behandlung der
verschiedenen Substrate und ihrer Vegetation über. Es werden hier nur
die vorzugsweise an den betreffenden Orten wachsenden Arten angeführt
oder wenigstens im Ausnahmefall eine erläuternde Bemerkung beigefügt.
Fels- u. Steinbewohner sind :
Sphagnum Girgensohnii (selten auf
Torf).
Andreæa petrophila.
» Bothii.
» Huntii.
Hymenostomum Lorlile.
Gyroweisia lenuis.
Gymnostomum calcareum.
» rupestre.
Hymenostylium curvirosire.
Eueladium vertieillatum.
Anceclangium compactum.
Weisia crispala.
Dicranoweisia crispula.
» cirrhata (auch auf Holz).
Oreoweisia serrulata.
» Bruntoni.
Rhabdoweisia fugax.
» denticulala.
Cynodontium polycarpum.
» strumiferum.
Dieranum Starkei (auch auf Erde).
» Blytti.
» fulvum.
Dieranum longifolium.
» Sauteri (meist an Bäumen).
» Mühlenbeckii (meist auf dürren
S
Wiesen).
» maius (auch auf Erde).
Dicranodontium longirostre (meist
auf Holz).
Campylopus fragilis.
» flexuosus (auch auf Erde).
Fissidens Arnoldi *.
» rivularis *.
» pusillus.
» crassipes *.
» Mildeanus *.
» osmundoides (meist auf feuch-
tem Torf).
» decipiens.
» adianthoides (auch auf Sumpf-
wiesen).
» rufulus *.
» grandifrons *.
Octodiceras Julianum *.
Anodus Donianus.
Seligeria pusilla.
Seligeria tristicha.
» recurvala.
Blindia acuta.
Brachyodus trichodes.
Campylosteleum saxicola.
Ditrichum flexicaule.
» glaucescens,
Distichium capillaceum (auch auf Erde
und Löss).
Pottia litoralis.
Didymodon alpigenus,
» Juridus.
» rigidulus.
» spadiceus.
» tophaceus.
Trichostomum eylindrieum.
» crispulum.
» litorale.
» Warnslorfii *.
» Baurianum *.
Crossidium squamigerum.
Torlula canescens.
» muralis.
» æstiva.
» ruralis (auch auf Erde und
Holz).
» monlana.
» pulvinata (meist an Bäumen).
Barbula reflexa.
» revoluta (auch auf Erde).
» paludosa.
Tortella inclinata (meist auf Sand).
» tortuosa (auch auf Erde).
» fragilis.
Cinelidotus riparius *.
» fontinaloides *.
» aquaticus *
Schistidium pulvinalum.
» confertum.
» apocarpum.
» gracile.
» alpicola var. rivulare *.
Sämtliche 17 Grimmien.
Dryptodon Hartmannii.
» patens.
Rhacomitrium aciculare.
» protensum (sehr selten auf Holz).
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS,.
881
Rhacomilrium fasciculare.
» sudelicum.
» heterostichum.
» MiICrocarpum.
» canescens (auch auf Sand).
» lanuginosum.
Coscinodon cribosus.
» humilis
Hedwigia albicans (sehr selten auf
Erde).
Brachysteleum polyphyllum.
Amphidium Mougeotii.
» Japponicum.
Ulota curvifolia.
» Hutschinsiæ.
Orthotrichum anomalum.
» saxalile.
Orthotrichum cupulatum.
» nudum *.
» Sturmi.
» rupesire.
» urnigerum.
Encalypta rhabdocarpa.
» ciliata.
» contorla (auch auf Erde).
Georgia pellucida (nur ausnahmsweise,
meist auf Holz).
Schistostega osmundacea (meist auf
Erde in Felslöchern.
Leptobryum pyriforme.
Webera elongata (auch auf Erde).
» longicolla.
» nutans (besonders auf Erde).
» cruda.
Bryum cuspidatum.
» torquescens.
» pallescens (auch auf Erde).
» murale
» alpinum.
» Mildeanum (auch auf Erde).
» Gerwigii*.
» Funckii (auch auf Sand).
» elegans.
» obeonicum.
» pallens (auch auf Erde).
Rhodobryum roseum (meist auf Erde).
Mnium rostratum (auch auf Erde).
882
Mnium hornum (auch auf Erde und
Holz).
» serratum.
» punclatum (auch auf Erde).
Aulacomnium androgynum.
Bartramia ithyphylla.
» pomiformis.
» Halleriana.
Plagiopus Oederi.
Philonotis Arnellii (meist an erdbe-
deckten Stellen).
» alpicola.
Timmia bavarica.
Polytrichum alpinum.
Neckera crispa (auch an Laubbäumen).
» turgida.
» complanata (auch an Bäumen).
» pumila (sehr selten, meist an
Tannen).
Pterogonium gracile.
Antitrichia curlipendula (meist an
Bäumen).
Anomodon longifolius (auch an Bäu-
men).
» viticulosus (selten an Bäumen).
» apiculatus.
» attenualus (meist an Bäumen).
Pseudoleskea atrovirens (seltener auf
Holz).
Leskea catenulata.
Heterocladium squarrosulum.
» heteropterum.
Pterigynandrum flliforme var. deci-
& piens.
Isothecium myurum (seltener auf Holz).
» myosuroides.
Orthothecium rufescens.
» intricatum.
Cylindrothecium Schleicheri.
Homalothecium Philippeanum.
» sericeum (häufiger an Holz).
Brachythecium salebrosum.
» curlum.
» rivulare *.
» populeum.
» plumosum.
» Geheebii.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905
(260)
Hyocomium flagellare.
Eurhynchium slrigosum (auch auf
Sand und Holz).
» striatum.
» striatulum.
» velutinoides.
» Tommasini.
» crassinervium.
» Swartzii.
» Schleicheri.
Raphidostegium demissum.
Rhynchostegiella tenella.
» curviseta.
Rhynchostegium conferlum.
» rotundifolium.
» murale.
» rusciforme *.
Thamnium alopecureum.
Plagiothecium Ruthei var. rupincola.
» _elegans (f. Lyp.).
» depressum.
» Müllerianum.
» undulatum (meist über andern
Moosen).
» silvaticum (auch auf Erde und
Holz).
Amblystegium confervoides.
» varıum (meist auf Holz).
» jrriguum *.
» fluvialile*.
» filleinum (auch auf Erde).
» riparium* (auch auf Holz).
Hypnum Halleri.
» Sommerfeltii (auch auf Erde und
Holz.
» chrysophyllum (auch auf Erde).
» prolensum.
» uncinalum (meist auf Holz).
» commulatum.
» falcatum (auch an Gräben in
Sümpfen).
» irrigatum *.
» rugosum (auch auf Erde u. Sand).
» Incurvatum.
» callichroum.
» eupressiforme (Ubiquist).
Hypnum molluscum (auch auf Erde).
S
SZ
(261) 883
TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS.
Hypnum crista-castrensis (auch auf Hypnum eugyrium *.
Erde). » Mackayi*.
» palustre. » ochraceum*.
» dilatatum *. Hylocomium umbratum.
» arclicum*, » brevirostrum.
Mit diesen Arten zeigt die Felsregion den grössten Reichtum von allen
Substraten; denn zu den hier aufgezählten Arten kommen noch gegen
50 teils ubiquistischer, teils nur zufällig auf diesem Substrat wachsender
Arten, wie Dicranum scoparium, Catharinea undulata, Brachythecium
velutinum etc. etc. Ein Teil derselben bewohnt mit Vorliebe Mauern
und des besseren Versiändnisses wegen seien dieselben hier noch beson-
ders genannt:
Ditrichum glaucescens. Bryum lorquescens.
Tortula muralis. » murale.
» æstiva. » obeonieum.
Grimmia anodon (sonst fast immer auf Rhynchostegium confertum.
Felsen). » rotundifolium.
» erinita.
Zu den Fels bewohnenden Arten gehören zum grössten Teil auch die
in fliessendem Wasser, Bächen oder Flüssen wachsenden Moose; die-
selben wurden schon bei den Felsmoosen, mit einem Sternchen versehen,
aufgeführt, doch seien sie hier noch unter einer eigenen Rubrik der Was-
sermoose aufgezählt :
Fissidens Arnoldi.
» rivularis.
» pusillus var. irriguus (in Brun-
nentrögen).
» crassipes.
» Mildeanus.
» rufulus.
» grandifrons.
Octodiceras Julianum.
Trichostomum Warnstorfi.
» Baurianum.
Cinclidotus riparius.
» fontinaloides.
» aquaticus.
Schistidium alpicola var. rivulare.
Orthotrichum nudum.
Bryum Gerwigii.
» submersum.
Brachythecium rivulare.
Rhynchostegium rusciforme.
Amblystegium irriguum.
» fluviatile.
Amblystegium riparium
immer i. d. Nähe v.
u. auch auf Holz).
Hypnum irrigatum.
» dilatatum.
» ochraceum.
» eugyrium.
» Mackayi.
(wenigstens
Wasser
884
Dazu kommen noch :
Fontinalis antipyretica.
» gracilis.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). 1905
Fontinalis squamosa.
» hypnoides.
die sehr häufig Erde oder Wurzelgeflecht zur Unterlage haben.
Auf Schlammboden wachsen hauptsächlich :
Ephemerum cohaerens.
Physcomitrella patens.
Physcomitrium spherieum.
» eurystomum.
Physcomitrium piriforme (auch auf
Ackererde).
Bryum pseudotriquetrum var. minor.
Timmia megapolitana.
Hypnum Wilsoni.
Auf Sandboden und sandiger Erde :
Archidium alternifolium.
Pleuridium alternifolium (auch auf
Torf und feuchten Wiesen).
Dichodontium pellucidum (nur an
Gebirgsbächen, auch an Fel-
sen).
Dicranum spurium.
Ditrichum tortile (auch an stark ver-
willernden Gesteinen).
» homomallum (besonders auf san-
diger Walderde).
Trichostomum viridulum.
Aloina ambigua (auch auf Löss).
Barbula Hornschuchiana.
» convoluta.
Tortella inclinata.
Rhacomitrium canescens (auch an Ge-
stein).
Webera cucullata (nur im Hochgebirge).
» commulalta.'
» annotina.
Mniobryum albicans.
Bryum intermedium.
» eirrhatum.
» erythrocarpum.
» Klinggreffi.
» alropurpureum.
» versicolor.
» hbadıum.
» Funckii (auch an Felsen).
» argenleum.
Oligotrichum hereynicum
Hochgebirge).
Pogonatum nanum.
Polytriehum piliferum.
» juniperinum (auch auf trocke-
nem Torf).
Brachythecium albicans.
Eurhynehium strigosum
Holz und Gestein).
Hypnum Lindbergii.
(nur im
(auch auf
(Fortsetzung folgt.)
885
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
685. Plagiochila oxyphylla Spruce. Edinb. Bot. Soc. 1885,
p. 480.
Dioica mediocris rigida flavo-virens, corticola. Caulis ad 6 cm. longus
tenuis rigidus rufescens sub flore geminatim innovalus vix aliter
ramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa, remotiuscula, oblique patula,
angulo 56° valde concava, decurvula, utrinque breviter decurrentia, pos-
tice ampliata caulem plano-superantia, ambitu ovato-triangularia tertio
infero amplissima, apice 4 plo angustiora, asymmetrica, margine antico
nudo stricto, postico e basi ventricosa semicirculari et longe spinosa
arcuato dentato-spinoso spinis e lata basi longe acuminatis recte patulis,
dentibus parvis interjectis, apice oblique truncato angulis anguste
spinosis. Cellulæ apicales 18 y, basales 27 X 54 y Lrigonis magnis acutis
bene definitis. Folia floralia caulinis multo majora, similia, magis et
validius spinosa. Perianthia late obconica ore late rotundalo grosse den-
tato-spinoso spinis e lata basi abrupte attenuatis superne longius setaceis,
ala antica brevis lata valide spinosa. Andrecia anguste fusiformia;
bracteis ?
Hab. Andes quitenses (Spruce), Nova Granada (Wallis).
686. P. verrucosa St. n. sp.
Dioica mediocris rigida flavo-virens. Caulis ad 4 cm. longus tenuis
rigidus fuscus strictus parum ramosus. Folia caulina 2,5 mm. longa,
parum imbricata, subrecte patula, concava, decurvula vix decurrentia,
postice ampliata caulem tegentia vel recurva, ambitu ovato-triangulata,
basi amplissima apice 4 plo angustiora, margine antico stricto nudo vel
sub apice unidentato, postico e basi rotundata stricto, ad ipsam basin
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 9, 31 août 1905. 60
886 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 Plagiochila.
usque dense dentato-spinoso, spinis longis regulariter consecutivis recte
patulis, e lala basi abrupte anguslatis longeque acuminatis, hic illic dente
longiore interruptis, basalibus vulgo validioribus et longioribus, apice
emarginato-bispinoso, spinis porrectis æquimagnis validioribus. Cellulæ
apicales 12 y trigonis majusculis, basales 12 X 36 y. parietibus leniter
trabeculatis, cuticula grosse verrucosa. Andrœcia mediana, bracteis ad
8 jugis longe saccatis apice breviter recurvo paucispinuloso.
Hab. Venezuela (Funk et Schlim).
In der Blattform der P. asperifolia ähnlich, durch Zellbau und Cuticula
leicht zu unterscheiden.
687. Plagiochila Deppeana St. n. sp.
Sterilis, mediocris, rigida, flavescens. Caulis ad 3 cm. longus, parum
longeque ramosus, ramis divergentibus. Folia caulina ad 2,5 mm. longa,
imbricata, oblique patula, angulo 56° utrinque breviter decurrentia,
plano-disticha, ambitu subovata, asymmetrica 1: e. margine antico sub-
stricto superne 2 dentibus remotis parvis armato, postico e basi nuda
ampliata et caulem tegente arcuato, 5 dentato, dentibus brevibus validis
acutis, apice late truncato (plus 2 plo angustiore quam basi) grosse
trispinoso, spinis porrectis, acuminatis, dente parvo interjecto. Folia
ramulina minora, similia. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis magnis
aculis, basales 22 X 45 y, trigonis sæpe trabeculatim confluentibus.
Hab. Mexico (Deppe).
688. P. saxicola St. n. sp.
Dioica, mediocris rigida fusco-vel rufo-brunnea. Caulis ad 4 cm. longus
simplex vel pauciramosus, ramis longiusculis simplicibus, erectis. Folia
caulina 2,5 mm. longa, imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo
68° sæpe decurvula valde concava postice ampliata alleque cristata vix
decurrentia, brevi basi inserta, in plano ovato-triangularia, quarto infero
amplissima, apice subtriplo angustiora, margine antico leviter arcuato
nudo sub apice tantum bidentato, postico e basi rotundato bene arcuato
regulariter dentato, dentibus sub 16 approximatis, apice obtusato vel
truncatulo similiter dentato, dentibus ubique validis triangulatis breviter
acuminatis recte spatulis. Folia ramulina parum minora et parum angus-
tiora. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis acutis, medianæ vix majores
trigonis optime truncatis, basales 27 X 54 y trigonis maximis grosse
ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis simillima, majora validius armata.
Perianthia parum exserta pyriformia, ore compresso valide dentato-
spinoso spinis breviusculis, e lata basi acuminatis sinubus valde irregula-
ribus; ala antica completa latiuscula superne dentata. Andrœcia parva,
552
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 887
terminalia, nulantia, e basi innovata ex apice vegelativa, bracteis confer-
lissimis 6-7 jugis apice appresso acuto vel denticulato.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier, Duss).
689. Plagiochila mollusca Lehm. Nova stirp. Pug. X, 1857.
Sterilis minor flaccida, viridis. Caulis ad 2 cm. longus, simplex. Folia
imbricata 2 mm. longa oblique patula angulo 45° imbricata, plano-
disticha, integerrima utrinque decurrentia basi poslica ampliata auricu-
latim revoluta crispata, ambitu ovata, margine anlico substricto, postico
leviter arcuato apice truncato-rotundato quam basis duplo angustiore.
Cellulæ apicales 18 y, basales 27 X 36 y trigonis majusculis acutis bene
definilis.
Hab. Brasilia (Raddi).
690. P. Hookeriana Ldbg. Spec. Hep., p. 81.
Dioica magna et robusta valida olivacea vel flavo-brunneola. Caulis ad
10 cm. longus (vulgo 7-8 cm.) crassus fuscus et tenax superne subfascicu-
latim ramosus, ramis longiusculis divergentibus. Folia caulina plus
3 mm. longa, imbricata, apieibus liberis, disticha, concava antice decur-
rentia, postice ampliata, caulem superantia vel late recurva, ambitu ovato-
trigona apice quam basis 4plo angustiore, margine antico stricto sub
apice leniter arcuato ubique armato in ala decurrente denticulato
ceterum dentalo-spinoso, spinis validis minime patulis, margine postico e
basi rotundata siricto dense spinoso (ipsa basi nuda) spinis valde nume-
rosis conferlis angustis longiusculis recte patulis subæquimagnis, rarius
minoribus interruptis apice truncato validius spinoso, spinis porrectis
longioribus brevioribusque regulariter alternantibus. Cellulæ apicales
36 y basales 36 X 54 y trigonis magnis acutis basi substellatis. Folia
floralia caulinis simillima longius spinosa. Perianthia exserta anguste
pyriformia, ore parum angustato compresso-bilabiato, labiis rotundatis
dentalo-spinosis.
Hab. Peruvia (leg ?) Adhuc haud reperta.
691. P. dilatata St. n. sp.
Dioica major flaccida dilute olivacea vel flavicans inferne brunneola,
effuse cæspilosa. Caulis ad 6 cm. longus, tenuis fuscus rigidus, in ramulis
capillaceus, superne irregulariter multiramosus, ramis primariis longius-
culis late divergentibus, internodiis geniculatim consecutivis. Folia
caulina vix 3 mm. longa, parum imbricata subrecta patula, plano-disticha
ulrinque breviter decurrentia, postice ampliata caulemque tegentia, in
plano ovato-triangulata, apice quam basis 3 plo angustiore, margine
antico substricto nudo, postico e basi nuda breviterque rotundata leviter
553
888 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 Plagiochila.
arcuato, 6 dentato, dentibus remotiusculis brevibus validis late triangu-
latis acutis oblique patulis, apice truncato emarginato-bidentato, dentibus.
magnis late triangulatis breviter acuminatis, tertio parvo interdum inter-
jecto. Folia ramulina mediana caulinis multo angustiora, ovato-oblonga
similiter armata. Folia ultima parva, caulinis simillima, apice irregula-
riter 2-4 dentata. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 X 36 y trigonis nodu-
losis majusculis basi magnis. Folia floralia caulinis longiora magis et
longius dentata dentibus irregularibus spinis longiusculis mixtis.
Perianthia (juven.) ore late rotundato grosse denseque spinoso, spinis.
anguste lanceolatis strictis sabæquimagnis.
Hab. Venezuela, Valencia (Fendler), Costarica (Pittier), Guatemala
(Wurr).
Cum P. dimorpha comparanda.
692. Plagiochila thyoides Spruce Edinb. Bot. Soc. 1885, p. 498.
Dioica, longa et gracilis, flavo-virens, corticola, pendula ? Caulis ad
15 cm. longus simplex superne pinnatim ramosus, ramis brevibus. Folia
caulina conferta, distiche patula, late semicordata, obtusa, basi utrinque
longissime decurrentia, apicem versus spinuloso-denticulata, dentibus-
6-12, celerum integerrima, margine antico revoluto postico basi semi-
eirculari crispulo. Cellule parvæ æquilateræ. Amphigastria foliis 3 plo
breviora simplicia vel 2-3 partita, integerrima vel subspinosa segmentis.
canaliculatis subulatis varie tortis. Folia floralia caulinis longiora, postice:
undulato-crispa, spinoso-denticulata. Perianthia campanulala, ore prælato:
obliquo longispino-ciliato, ala spinulosa.
Hab. Andes quitenses (Spruce).
Ich habe die Pflanze nicht erhalten können und lediglich die Original
Diagnose übertragen.
693. P. sylvatica G. Ann. sc. nal. 1864, p. 108.
Dioica, major et elata, olivacea, effuse cæspitosus. Caulis ad 8 cm.
longus, crassus, rigidus, subniger, remote paucipinnatus, ramis late
divergentibus sub flore ramulo simplici vel geminato innovatus. Folia
caulina pro planta parva, 3 mm. longa, flaccida, imbricata, oblique:
patula, angulo 56°, utrinque parum decurrentia, plano-disticha, ventre:
ampliata caulemque tegentia, late ovato-triangulata, valde asymmetrica,
margine antico nudo inferne substricto, superne arcuato, quasi gibberoso,
postico e basi valde arcuato substricto nudo vel paucidentato, apice
angusto bidentato, dentibus validis brevibus, interdum dente parvo
interjecto auctis. Folia ramulina vix diversa, parum longiora, oblongo-
triangulata. Cellulæ 18 >< 18 u basales 27 X 45 y, trigonis nodulosis.
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 889
Folia floralia majora, caulinis similia, fere circumeirca dentata. Perian-
thia compresso-campanulata, semialata, ala superne denticulata, ore
andulalo truncato spinoso-dentato, dentibus varie curvalis vel rectis
subæquilongis. |
Hab. Bogota (Lindig).
694. Plagiochila irregularis G. Hep. Mex. p. 110.
… Dioica, mediocris, humilis, rigidiuscula, flavo-virens, inferne rufescens.
Caulis ad 5 cm. longus, tenuis, fuscus rigidus parum ramosus. Folia
caulina adulta plus 3 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 67°
utrinque breviter decurrentia, brevi basi inserta, marginibus revolutis
valde concava, basi postica ampliata, statu explanato caulem longe incum-
bentia, tertio infero amplissima, apice duplo angustiora, in plano late
ovata, margine antico substricto vel leniter arcualo, postico e basi nuda
valdeque curvata leniter arcualo 8-9 dentalo, dentibus approximatis,
breviusculis, e lata basi abrupte attenuatis, apice oblique truncato
4-5 dentato, dentibus irregularibus, majoribus minoribus mixtis, recte
vel oblique patulis, sinubus rotundatis vel lunatis. Folia ramulina
decurvo-homomalla valde aberrantia, oblique elliptica, basi postica haud
ampliata basique obcuneata, medio amplissima, apice duplo angustiora,
margine postico inferne nudo, medio supero quadridentato. Cellulæ
apicales 18 X 36 u, trigonis magnis acutis, basales 27 X 5% y trig.
maximis ovali-nodulosis vel grosse stellatis. Folia floralia caulinis
majora, Circumcirca dentato-spinosa, margine poslico creberrime et irre-
gulariter armato. Perianthia (sterilia) ore late rotnndato irregulariter
denlalo-spinoso.
Hab. Mexico (Leibold).
695. P. aliena G. Hep. Mexic., p. 118.
Dioica major rigidiuscula pallide olivacea effuse cæspitosa, corticola:
Caulis ad 7 cm. longus validus fuscus superne subfasciculatus multira-
mosus, ramis longis plus minus divergentibus simplicibus vulgo pauci-
pinnulatis. Folia caulina parum imbricata, apicibus liberis, vix 3 mm.
longa, oblique patula, angulo 68° plano-disticha, postice ampliata, caulem
haud superantia, utrinque longius et anguste decurrentia, in plano ovato-
oblonga, quarto infero amplissima, apice duplo angustiora, margine
anlico striclo nudo, postico e basi nuda arcuata leviter curväto superne
stricto, 10 dentato, dentibus subæquimagnis remotiusculis recte palulis
late triangulatis validis acutis, apice recte truncato similiter armalo, den-
tibus sub 5. Folia ramulina simillima minora. Cellniæ apicales 27 u
basales 27 X 51 y trigonis ubique majusculis sæpe longe trabeculatim
555
890 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). 1905 Plagiochila.
confluentibus. Amph. rudimentaria vel nulla. Folia floralia caulinis
æquimagna simillima dentibus vix magis numerosis. Perianthia fertilia
obovata, ore late rotundato, labiis regulariter dentatis, dentibus validis
brevibus angustis; ala antica plus minus longa integerrima vel superne
dentala.
Hab. Mexico (Liebman, Mohr, Berendt, G. Karsten, Guatemala (Wurr.)
696. Plagiochila rufoviridis Spruce Torr. Bot. Cl. 1890, p. 136.
Dioica minor flaccida e viridi rufescens, aliis hepaticis consociata. Caulis
ad 3 cm. longus pinnatus tenuis fuscus et rigidus. Folia caulina 2,5 mm.
longa imbricata, apicibus liberis, oblique patula angulo 68° plano-
disticha, basi postica ampliata caulem tegentia vel recurvula utrinque
breviter decurrentia, in plano ovata, asymmetrica, margine antico
substricto superne quadridentato, dentibus brevibus validis subappressis,
postico e basi arcuata substricto valide dentato, dentibus sub 10 validis
recle patulis inferis angustioribus hic illic in spinam magnam mulatis,
apice truncato 4 dentalo, dentibus late triangulatis aculis majus-
culis. Folia ramulina minora simillima. Cellulæ apicales 18 y trigonis
majusculis sæpe late trabeculatis confluentibus, basales 18 X 45 w
trigonis magnis acutis bene definitis. Folia floralia caulinis majora
simillima longius dentato-spinosa. Perianthia obconica valde inflata ore
compresso valide breviterque dentato; ala antica completa angusta inle-
gerrima.
Hab. Bolivia (Rusby).
697. P. retrorsa G. Hep. Mex, p. 163.
Syn. P. frausa var. 6 G. Hep, Mex, p. 162.
Dioica mediocris rigida pallide-virens vel brunnea. Caulis ad 15 cm.
longus, vulgo 10 cm., parum longeque ramosus, ramis simplicibus parum
divergentibus pro planta tenuis, fuscus et rigidus. Folia caulina adulla
plus 3 mm. longa imbricata superne sæpe remoliuscula subrecte patula
vel decurva (in sicco semper homomalla) valde concava utrinque parum
decurrentia, postice leniter ampliata caulem tegentia vel recurvula, in
plano late ovato-triangulata i. e. quarto infero amplissima apice A plo
angustiora, margine antico ad basin usque dentato, dentibus validis
superis longioribus, omnibus majusculis subappressis, margine postico
e basi rotundata stricto ubique irregulariter spinoso, spinis validis
numerosis approximatis, longioribus angustis hic illic hamatis, brevio-
ribus e lata basi acuminatis recteque patulis sinubus irregularibus, apice
obtusato similiter armato. Folia ramulina minora simillima. Cellulæ
apicales 13 X 18 y trigonis magnis nodulosis, basales 18 X 90 u
506
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 891
trigonis maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis subæqualia
longius et magis irregulariter dentato-spinosa. Perianthia (juven.) ore
rotundato grosse-spinoso, spinis irregularibus angustis, longioribus hic
illie multo validioribus e lata basi acuminatis, aliis parvis dentiformibus
mixtis. Andrecia mediana angusle spicata, bracteis ad 12 jugis confertis
apice breviter squarroseque patulis spinulosis.
Hab. Mexico (Ehrenberg, Fr. Müller, Liebman.
698. Plagiochila biapiculata St. n. sp.
Dioica mediocris rigida flavo-rufescens. Caulis ad 6 cm. longus, rufus,
rigidus ubique fere æquivalidus, simplex sub flore geminatim innovatus
vix aliter ramosus, ramis late divergentibus strictis breviusculis. Folia
caulina adulta 3 mm. longa vix imbricata, subrecte patula, angulo 80°
plano-disticha, parum decurrentia postice ampliala cristata, in plano late
ovato-triangulata, tertio infero amplissima apice quadruplo angustiora,
margine antico stricto nudo, poslico inferne valde arcuato nudo superne
strieto paucidentato. dentibus 3-4 remotis validis brevibus, late triangu-
latis apiculatis, apice normaliter truncato trispinoso, spinis breviusculis
validissimis acutis porrectis vel leviter divergentibus. Folia ramulina
similia subnuda, apice solum emarginato-bidentata, dentibus brevibus
late triangulatis apiculatis. Cellulæ magnæ, apicales 36 y. basales
36 X 54 y valde pellucidæ trigonis ubique giganteis acutis. Folia floralia
caulinis majora simillima, postice minus ampliata validius dentato-
spinoso. Perianthia magna obovato-obcuneata ore truncato-rotundato
setuloso. Ala antica completa, latissima validissime dentata vel lobatim-
dentata, ala postica brevis angusta lacerata.
Hab. Costarica, Pittier et Durand.
699. P. longifissa St. n. sp.
Sterilis mediocris tenerrima et fragillima, pallide flavo-virens. Caulis
tenuis fuscus et durus, 7 cm. longus pauciramosus ramis longis parum
divergenlibus. Folia caulina adulta ad 4 mm. longa, conferta oblique
patula angulo 56° disticha, valde concava antice decurrentia, postice
-breviter inserta valde ampliata alteque cristata vel late reflexa, in plano
late ovato-triangulata i. e. margine antico leviter arcuato nudo, poslico
e basi rotundato parum curvato 3 dentato dentibus brevibus acutis
supero vulgo mullo majore, apice profunde inciso-bifido, laciniis e
late basi longe acuminatis porrectis integerrimis, disco folii inte-
gro æquilongis vel brevioribus. Folia ramulina multo minora et
angustiora apice emarginato-bifido laciniis minus longe acuminatis.
Cellulæ 27 y. in laciniis parum minores, ipsa basi interdum longiores
557
892 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2M® SÉR.). 1905 Plagiochila.
omnes exincrassaltæ, in foliis adultis interdum trigone incrassal&.
Amphigastria magna ad ‘% bifida laciniis longe acuminatis porrectis
integerrimis.
Hab. Bolivia, Unduavi (Pearce).
700. Plagiochila rosana St. n. sp.
Sterilis, mediocris vel major tenera, flavo-virens vel fusco-virens.
Caulis ad 6 cm. longus, validus strictus rigidus pauciramosus, ramis
longiusculis simplicibus patulis. Folia caulina 3 mm. longa, imbricata,
oblique patula, angulo 56°, plano-disticha, vix decurrentia, postice
ampliala anguste recurva, in plano ovata asymmetrica, margine antico
stricto nudo sub apice tantum paucidentalo, postico inferne arcuato
medio supero stricto regulariter dentato, dentibus sub 10 remotiusculis
apice late truncato quadridentato, dentibus ubique validis brevibus late
triangulatis acutis recte patulis. Folia ramulina duplo angustiora, ovato-
oblonga similiter armata. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis majuscuiis
sæpe trabeculatim confluentibus, basales 27 X 54 y parietibus longiori-
bus valide trabeculatis.
Hab. Argentina, Guesta de San Rosa (Lorentz).
701 P. flaccida Ldbg. Spec. Hep., p. 78.
Syn. : P. virens Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 474.
Dioica major flaccida viridis vel flavo-virens late cæspilosa Lerricola.
Caulis ad 7 cm. longus pro planta tenuis fuscus rigidus parum longeque
ramosus, ob folia decrescentia oplime attenuatus. Folia caulina 4 mm.
longa, parum imbricata subrecte patula, plano-disticha utrinque breviter
decurrentia, postice ampliata caulem superantia vel recurva, ambitu
oblongo-trigona, basi amplissima apice 3 plo angustiora, margine antico
stricto sub apice 3-4 dentato, dentibus longiusculis oblique porrectis
postico e basi angulatim rotundata leviter arcuato dense spinoso. spinis
sub 24 e lata basi longius acuminatis oblique porrectis regulariter conse-
cutivis, apice rotundato similiter armato, spinis recte patulis. Cellulæ
magnæ pellucidæ apicales 36 y trigonis majusculis, basales 45 X 90 u.
trigonis maximis attenuatis interdum grosse trabeculatim confluentibus.
Folia floralia caulinis similia æquimagna validius spinosa. Perianthia
obovalo-oblonga ore rotundato bilabiato, labiis dense spinulosis.
Andrecia valida mediana, bracteis 12jugis confertis apice breviter
palulis spinulosis.
Hab. St Vincent (leg ?), Caracas (Funk et Schlim), Guadeloupe
(l’Herminier), Brasilia (Diedrichsen. Glaziou, Ule, Dusen), Bombonasa
(Spruce).
558
Plagiochila. FRANZ. STEPHANE SPECIES HEPATICARUM. 893
702. Plagiochila dimorpha L. G. Syn. Hep., p. 627.
Dioica, mediocris, flaccida, olivacea. Caulis ad 4 cm. longus, parum
ramosus, validus. Folia caulina plus 3 mm. longa, conferta, oblique
patula, angulo 56° utrinque decurrentia, plano-disticha, postice late
inserla ampliata et caulem late tegentia subobvelantia, ovato-trigona,
asymmeirica, quarlo infero amplissimo, apice duplo angustiore, margine
antico nudo stricto, postico e basi valde arcualo substricto, remote 5-6
spinoso, spinis brevibus, plus minus validis, apice truncato 3-4 spinoso,
spinis inæqualibus e lata basi attenuatis oblique porrectis. Folia ramulina
similia, parum minora, apice semper emarginato-bispinosa, spinis validis
porrectis, margine posiico sæpe paucispinoso. Cellulæ apicales 36 y,
basales 36 X 72 y, trigonis maximis bene distinctis. Folia floralia
similia eircumeirca valide dentata. Perianthia (sterilia) ore truncato-
rotundato crebre spinuloso, ala latissima pectinatim spinosa.
Hab. Mexico (Liebman).
703. P. subcontracta L. et G. Syn. Hep., p. 629.
Dioica mediocris rigidiuscula vel flaccida, flavo-virens vel fusco-virens.
Caulis ad 9 cm. longus, repetito-furcatus, fureis longis divergentibus vel
fasciculatim ramosus, ceterum validus fuscus et rigidus. Folia caulina
flaccida, plus 3 mm. longa, dense imbricata apicibus liberis, plano-
disticha, oblique patula angulo 68° postice ampliata alteque cristata
utrinque breviter decurrentia, ambitu ovalo-triangulata, terlio infero
amplissima, apice triplo angustiora, margine antico siriclo superne
remote 2 denlato, postico e basi rotundata stricto regulariter dentalo,
dentibus sub 8 remotis brevibus late triangulatis aculis validis recte
patulis, apice truncalo 4 dentato, dentibus irregularibus magnis late
triangulatis acutis vel angustis varieque palulis. Folia ramulina valde
aberrantia, oblonga plus duplo longiora quam lata, basi postica angustala,
brevioribus dentibus armata. Cellulæ apicales 18 X 27 y. trigonis magnis
sæpe trabeculatim confluentibus, basales 18 X 45 y trigonis magnis
bene definitis. Folia floralia caulinis similia magis spinosa, spinis curva-
tis interdum duplicatis. Perianthia (juven.) ore rotundato dentato spinu-
loso. AndrϾcia terminalia brevia, bracteis ad 8 jugis confertis apice acuto
patulo denticulato.
Hab. Mexico (Liebman, Fr. Müller), Merida (Moritz).
Die Liebman’schen Exemplare sind kümmerlich entwickelt und zeigen
am Blattrande viel weniger Zähne; sie sind aber angedeutet durch
winklig vorspringende Randparthien, wie das bei diesem genus häufig
(und oft an demselben Individuum mit normalen Blättern) zu finden ist.
559
894 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m sÉR.). 1905 Plagiochila.
704. Plagiochila gavana St. n. sp.
Dioica major rigidula flavicans. Caulis ad 7 cm. longus crassus fuscus
el tenax, superne rufus, sub flore innovatus vix aliter ramosus. Folia
caulina 4 mm. longa, parum imbricata oblique patula angulo 56° plano-
disticha utrinque breviter decurrentia, postice ampliata alteque cristata,
ambitu ovato-trigona apice quam basis subtriplo angusliore, margine
antice striclo superne 3 spinoso, postico e basi angulatim rotundala
leviler arcualo superne stricto dentalo spinoso (ipsa basi denticulato)
apice subtruncato similiter armalo, spinis ubique magnis approximatis
e lata basi abrupte angustatis longeque acuminatis strictis recte patulis,
apice et sub apice parum validioribus. Folia ramulina parum minora.
Cellulæ apicales 45 y basales 45 X 76 y trigonis parvis, basalibus
magnis. Folia floralia caulinis parum majora simillima longius spinosa.
Perianthia (ster.) ore late rotundato, labiis longe ciliatis, cils strictis
subsetiformibus.
Hab. Peruvia, St Gavan, in summo jugo Cordilleræ (Lechler).
Mit P. macrostachya zu vergleichen.
705. P. expansa G. Hep. Mex., p. 114.
Dioica mediocris flaccida olivacea corticola. Caulis ed 5 cm. longus
fuscus et tenax superne pinnalim longeramosus, ramis patulis simpli-
cibus vel uno alterove ramulo auctis. Folia caulina adulta 3.6 mm. longa
parum imbricata oblique patula angulo 68° plano-disticha, postice
ampliata caulem superantia vel recurva utrinque decurrentia, in plano late
ovato-triangulata i. e. tertio infero amplissima, apice 3plo angusliora
margine antico substricto sub apice bidentato, postico e basi bene arcuata
substricto irregulariter dentalo, dentibus plus minus approximatis parvis
vel magnis aculis versus apicem longioribus sub apice in spinam validis-
simam mutalis, apice truncalo 5-6 spinoso, spinis validis porrectis,
mediis semper minoribus. Folia ramulina breviora et angustiora oblongo-
triangulata, quarto infero amplissima apice 2plo angusliora, similiter
armata, margine antico ad basin usque remote dentalo dentibus oblique
porrectis validis brevibus. Cellulæ apicales 18 X 27 y trigonis majusculis
acutis in parielibus sæpe trabeculatis, basales 18 X 36 y trigonis magnis
subnodulosis. Folia floralia caulinis vix majora simillima, cireumcirca
valide armala. Perianthia matura brevia semiexserta late obconica valde
inflata, ore compresso late truncalo-rotundato spinuloso.
Hab. Mexico (F. Müller, Bourgeau), Guatemala (v. Türckheim).
706. P. pacimonensis Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 475.
Dioica, mediocris rigidula, flavo-virens, corticola. Caulis ad 8 em.
560
Plagiochila. FRANZ STEPHANI, SPECIES HEPATICARUM. 895
longus simplex (in planta mascula!) tenuis fuscus et rigidus. Folia
caulina 4 mm. longa remoliuscula subrecte patula angulo 80° plano-
disticha vix decurrentia, postice ampliata, caulem tegentia vel plano-
superantia, ambitu ovata, quarto infero amplissima apice subtriplo
angusliora, asymmelrica, margine antico stricto nudo postico a basi ad
apicem arcuato, ipsa basi nudo celerum dense grosseque dentato, den-
tibus sub 20 validis anguste triangulatis acutis subæquimagnis recte
patulis, apice subtruncato similiter armato. Cellulæ apicales 27 u. basales
36 X 90 y trigonis aculis subparvis basi maximis. Andrecia terminalia
fasciculata spinis angustis longis ramosis, bracteis laxe inserlis, apice
longe patulo recurvulo paucispinuloso.
Hab. Venezuela ad flum. Pacimoni (Spruce).
707. Plagiochila amicta St. n. sp.
Dioica, elata et grandifolia, flaccida, fusco-brunnea pendula. Caulis ad
15 cm. longus, validus, pro planta quidem minus crassus, celerum
fuscus et tenax, sub flore geminatim vel fasciculatim innovalus, ramis
late divergentibus longiusculis vix aliter ramosis. Folia caulina imbricala
5 mm. longa, subrecte patula, plano-disticha vix decurrentia, poslice
ampliata alleque cristata vel late replicata, ambitu ovato-trigona, apice
quam basis 3 plo angustiore, margine anlico substricto nudo vel sub
apice bidentato, dentibus brevibus validis oblique patulis, margine pos-
tico e basi nuda semicirculari leviter arcualo superne % spinoso, spinis
remotis inæqualibus recte patulis e lata basi acuminatis apice truncalo
3 spinoso spinis validissimis anguste triangulatis aculis divergentibus.
Folia ramulina angustiora simillima sæpe minus valide armata. Cellulæ
apicales 36 y trigonis nullis, medianæ 45 X 72 y trigonis majusculis
altenuatis, basales 36 X 90 y parietibus longis trabeculatim incrassalis.
Folia floralia caulinis multo majora, 9 mm. longa configuralione et den-
ticulatione simillima, parum validius armata. Perianthia 7 mm. longa
late obovata, ore truncalo grosse irregulariterque spinoso sublacinialo,
ala anlica completa lalissima undulala superne spinosa.
Hab : Nova Granada (Wallis).
VI. Folia caulina late trigona.
708. P. geniculata Ldbg. Spec. Hep., p. 131.
Dioica minor gracilis rigida flavo-virens laxe intricala. Caulis ad 5 cm.
longus, tenuis, rigidus sub flore innovatus, in planta sterili superne
ramis longiusculis pluriramosus. Folia caulina 2 mm. longa imbricata
561
896 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2€ SÉR.). 1905 Plagiochila.
superne remotiuscula, oblique patula, angulo 56° concava, in sicco arcle
homomalla haud decurrentia postice ampliata in plano caulem tegentia
vulgo recurvula ambitu late ovato-triangulata, margine antico stricto
nudo vel sub apice unidentalo, postico bene arcuato spinoso, spinis sub 8
inferne remolis superne approximatis subæqualibus longiusculis, e lata
basi angustis recte patulis apice oblique truncato bispinoso, spinis
validioribus, anteriore vulgo majore. Cellulæ apicales 18 y. vel longiores
trigonis magnis nodulosis, basales 27 X 36 y trigonis magnis angulatim
nodulosis. Folia floralia caulinis vix majora similiter armata. Perianthia
(juven.) ore truncalo-rotundato, spinuloso.
Hab. Burbados leg.? Brasilia (Ule, Puiggari).
Das Original dieser Pflanze ist nicht aufzutreiben gewesen; die
Beschreibung ist nach brasilianischen Exemplaren gefertigt, die der
Originaldiagnose gut entsprechen.
709. Plagiochila emarginata St. n. sp.
Dioica, mediocris, humilis, rigidiuscula, dilute olivacea. Caulis ad 2 cm.
longus, simplex vel pauciramosus. Folia caulina conligua, 1 mm. longa,
oblique patula, angulo 56°, utrinque anguste decurrentia, plano disticha,
ambilu ovato-trigona, 1. e. basi postica ampliata et cauli longe incum-
bente dein basi latissima, versus apicem sensim angustata, apice 4plo
angusliora, oblique truncata, emarginalo-bidentata, dentibus parvis,
acuminatis oblique porrectis marginibus ceterum nudis, postico interdum
dente subapicali armato. Folia ramulina oblique oblonga, basi minus
ampliata, margine antico striclo, postico leniter curvalo, apice quam basis
duplo angustiore; folia ultima multo minora ovala, omnia emarginalo-
bidentata. Cellulæ apicales 22 y, regulariter hexagonæ, trigonis parvis,
distinclis, basales 18 X 54 y reclangulares, trigonis magnis acutis vel
subnodulosis. Andræcia mediana, angusle spicala, bracteis 8 jugis, e
basi longe saccata patulis, apice bidentulis.
Hab. Valencia (Fendler).
710. P. guadalupensis G. in Husnot, Hep. exsicc. Antill.
Dioica mediocris rigida flavo-rufescens, laxe cæspilosa vel muscis
consociala. Caulis ad 12 cm. longus (normaliter 5-6 cm.) vage ramosus,
ramis longis simplicibus parum divergentibus. Folia caulina remotiuscula
vel contigua, 2,5 mm. longa subrecte patula vix decurrentia, plano-
disticha (juniora sæpe decurvo-homomalla et valde convoluta) in plano
late triangulata, apice quam basis 3 plo angustiore, margine antico stricto
nudo, postico e basi ampliata angulatim-rotundata leviter curvalo spinoso,
spinis sub 14 remotiusculis angustis brevibus recte patulis subæqui-
562
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 897
magnis, apice rolundalo similiter armato, spinis sub 4. Folia ramulina
valde desciscentia, ovato-oblonga, basi cuneatim angustata caulem haud
tegentia, quarto infero amplissima, apice 3 plo angusliora, emarginalo-
bispinosa, spinis posticis ad 7 (basi nullis) omnibus æqualibus sat longis
recteque patulis. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis nodulosis, basales
18 x 45 y trigonis maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis
majora superne valde angustata apice truncato-bispinoso, postice valde
ampliala grosse spinosa vel sublacinulala, spinis approximalis hamalis
versus apicem decrescentibus strictis, margine antico slrielo nudo.
Perianthia cupulalo-campanulata, ore rotundalo grosse lacinulato,
laciniis lanceolatis strictis vel hamatis; ala antica parva integra vel nulla.
Andrecia mediana anguste spicata, bracteis 10 jugis contiguis medio
supero patulo acuto integro vel bidentulo.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier, Husnot, Duss).
711. Plagiochila barbadensis St. n. sp.
Sterilis mediocris flaccida viridis dense cæspitosa corlicola. Caulis ad
5 cm. longus tenuis flaccidus simplex vel pinnatim ramosus, pinnis
remotis brevibus recte patulis. Folia caulina 2 mm. longa imbricata
recte patula, plano-disticha vix decurrentia, postice ampliata alte eristata
vel recurvula, in plano late ovato-triangulata, margine antico substricto
nudo vel sub apice paucidentato, poslico e basi semicirculari leviler
arcualo remote dentato (ipsa basi nudo) dentibus brevibus late triangu-
latis acutis recte patulis, apice rotundato plus duplo angustiore similiter
armato. Folia ramulina multo minora conligua postice minus ampliata
recurvula similiter armala. Cellulæ apicales 27 y. basales 27 X 45 u
trigonis majusculis aculis.
Hab. Insula Barbados (Armilage).
712. P. Duriei G. in G. et Rab. Hep. Exsicc. n° 553.
Dioica, mediocris, gracilis, rigidus et fragillimus, rufescens, effuse
cæspitans. Caulis ad 6 cm. longus, tenuis, rufus, rigidus, longe paucira-
mosus, ramis divergentibus, sub flore ramo simplici innovatus. Folia
caulina remola, ad 3 mm. longa, squarrose patula vel decurvula, haud
decurrentia, concava ob marginem anticum late recurvum, e basi
cuneala late ovata, asymmetrica, margine postico quam anticus multo
magis arcuato, caulem longe tegente, basi nudo superne sub 10 dentato,
antico nudo sub apice bidentato, dentibus ubique subæqualibus sat regu-
lariter consecutivis e lata basi breviter acuminatis recte patulis, apicalibus
vix majoribus. Folia ramulina caulinis simillima æquilonga sed angus-
liora. Cellulæ magnæ, apicales 36 y, trigonis oplime stellatis, basales
563
898 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 Plagiochila.
36 X 63 y. trigonis nodulosis giganteis, interdum late confluen-
tibus. Folia floralia normaliter caulinis multo majora, simillima sed
longius spinosa. Perianthia longe pedicellata longeque exserta, anguste
clavata, e collo elongato tereti inflata, ipso apice solum compresso-
bilabiata, labiis truncatis subæqualiter setulosis, setulis ad 10 cell.
longis, strictis porrectis. Calyptra similiter clavala, fundo colli inserta.
Andræcia mediana, bracteis ad 14 jugis, magnis remotis superne squar-
rose recurvulis, apice rotundato denticulato.
Hab. Guadeloupe (Durieu, l’Herminier), Martinique (Hahn), Dominica
(Elliott), S’ Kitts (Breutel), Ecuador (Wallis).
713. Plagiochila amplexicaulis St. in Urban. Symbol. Antill,
vol. III, p. 276.
Dioica, mediocris rigidissima, brunnea, in rupibus laxe cæspitosa.
Caulis ad % cm. longus, strictus fuscus et tenax, simplex vel paucira-
mosus, ramis plus minus divergentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa,
imbricala decurvo-homomalla, in plano late ovato-triangularia, brevissima
basi inserla, margine antico substricto nudo, postico, e basi valde
arcuata caulemque late superante, substricto 12 dentato, dentibus magnis
validis, basalibus majoribus, longe attenuatis, apice angustissimo emar-
ginato-bidentulo. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis, basales 27x36 y
trigonis maximis. Folia floralia bijuga, caulinis multo minora, similia,
intima grosse dentata, dentibus numerosis superne minoribus, basi
postica valde irregularibus sæpe maximis hamatis. Perianthia matura
semiexserla, late pyriformia, ore parum angustato truncato grosse
spinoso, spinis porreclis remotiusculis irregularibus ala antica lata,
perianthio duplo brevior crispata paucispinosa. Andræcia in planta multo
graciliore terminalia nutantia ex apice geniculatim innovata bracteis
10 jugis confertis superne porrectis integerrimis acutis.
Hab. Martinique in Monte Pelée (Duss).
714. P. truncata G. Hep. Mex., p. 121.
Sterilis, mediocris flaccida dilute olivacea dense cæspitosa. Caulis
ad 6 cm. longus tenuis fuscus rigidus, irregulariter pinnalim ramosus,
ramis longiusculis simplicibus oblique patulis. Folia caulina 3 mm.
longa imbricata, oblique patula angulo 56° concava vix decurrentia,
postice valde ampliata alteque cristata superne late replicata, ambitu late
iriangulala, margine antico stricto nudo vel superne dentato, postico
e basi nuda semicireulari substricto dentato, dentibus subæqualiter
conseculivis remotis brevibus validis recte patulis, apice oblique truncato
quam basis 3 plo angustiore irregulariter breviterque dentato, dentibus
56%
a
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM, 899
5-6 quorum 2 vel 3 mullo majoribus. Fola ramulina minora similia.
Cellulæ apicales 18 x basales 18 x 45 y trigonis magnis acutis inferne
maximis subnodulosis.
Hab. Mexico (Liebman, Maury, Taucanhuitz).
715. Plagiochila sylvicultrix Spruce. Edinb. Bot. Soc. 1885,
p. 468.
Dioica, major rigidissima fragilis, flavo-rufescens, effuse cæspitans.
Caulis ad 8 cm. longus, tenuis fuscus rigidus, superne rufus et pinnatim
longe ramosus, ramis squarrose longeque divergentibus. Foha caulina
adulta plus 3 mm. longa, remotiuscula vel parum imbricata brevissima
basi inserta, decurvo-pendula sæpe convoluta, postice valde ampliata, in
plano late ovato-triangulata, tertio infero amplissima apice 6 plo angus-
tiora, haud decurrentia, margine anlico nudo leviter arcuato, sub apice
bidentato, poslico e basi valde ventricosa stricto, ubique regulariter
dentato dentibus sub 16 æqualibus validis late triangulatis acutis recte
patulis, apice similiter armato, dentibus 2 vulgo multo majoribus oblique
porrectis. Folia ramulina valde aberrantia oblonga vel oblongo-elliptica,
basi haud ampliata sed angustata caulem nusqnam tegentia, apice emar-
ginalo bispinulosa, margine postico superne remote 3-4 spinoso, spinis
majusculis acutis recte patulis. Cellulæ magnæ et valde pellucidæ,
apicales 36 y trigonis optime stellatis truncatis, basales 27 X<90 y
trigonis maximis, grosse ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis vix
majora argutius armata. Perianthia clavata, inflata, longe exserta, ore
anguslalo compresso breviter spinuloso. Andrecia terminalia, sæpe
geminala, longe et anguste spicata, bracteis ad 40 jugis per paria approxi-
malis, apice longe patulo recurvo spinoso.
Hab. S’ Kitts (Breutel), Guadeloupe (l'Herminier), Puertorico (Schwa-
necke), Trinidad (Crüger), Silva amazonica (Spruce), Guatemala
(Türckheim), St.- Vincent (Smith), Brasilia (Weinio), Costarica (Oersted).
Diese Pflanze wurde zuerst von Breutel gesammelt und unter dem
Namen P. heteromalla ausgegeben: sie ist unter dieser Bezeichunng in
allen Herbarien zu finden. Die ächte P. heteromalla sammelte ober
Poppig in Chile und ist zwar unserer westindischen Pflanze ähnlich
aber schon an den ganz andren Astblätiern sofort zu unterscheiden.
716. P. fastigiata Ldbg et G. Syn. Hep., p. 697.
Syn : P. sancta G. Hep. Mex., p. 168.
Dioica mediocris flaccida fusco-brunnea, laxe cæspitosa, corticola.
Caulis ad 6 cm. longus tenuis fuscus rigidus, irregulariter interdum fasci-
culatim ramosus, ramis porreclis. Folia caulina ad 2 mm. longa conferta
965
900 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905 Plagiochila.
decurva et valde concava, utrinque longe decurrentia, poslice valde
ampliata lateque replicala, in plano late triangulala apice quam
basis Aplo angustiore margine antico stricto nudo postico e basi
semirotunda crispatissima substricto 7-8 dentato, dentibus validis
recle patulis versus apicem sensim brevioribus, sinubus hie illie
recurvis, apice truncato 4-5 denticulato, alis decurrentibus obtuse desi-
nentibus poslica ample sinuosa crispata. Amphigastria rudimentaria
varie profundeque lacinulata. Cellulæ apicales 18 u basales 27 X 45 u,
trigonis majusculis aculis, basi parum validioribus. Folia floralia caulinis
similia majora validius dentata. Perianthia (juven.) ore truncalo-
rotundato spinuloso plicatulo. Andrecia in planta parvifolia et subsim-
plici mediana valida, bracteis 10 jugis confertissimis, apice breviter
patulis crispatis angulatis vel denticulatis.
Hab. Mexico (Liebman, Sartorius), Argentinia (Lorentz).
(Fortsetzung folgt.)
566
‚ou ds wıudogy pısopou vyiydosd Ar) III
ısuo,f (dogais) sop1oa4a 49917) I] — aou ds "wuaoggp snwjorjofi4g 40) "|
‘9 "Id ‘A ANOL AIMAS °& ‘HAISSIOH MAIAHAH.T HA NILITINE
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, 2e SERIE BOMEVAEBIRNT.
PHOTOTYPIE 3.A.D.A.0. QambvE
I. Onobrychis picta Bornm. sp. nov. — Il. Onobrychis Teheranica Bornm sp. nov.
III. Onobrychis psammophila Bornm. sp. nov.
\ UE
Dr
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, 2e SERIE BOMEVSETIS:
PHETETYPIEB.AD À © CEMÈVE
I. Astragalus senilis Bornm. sp. nov. — II a,b. Astragalus Beckii Bornm. sp. nov.
‘AOU ds "wu1og sno4y9o4aray snjpFoasy ‘III
"AOU ds wutogg WNADULIA SNJDEDAISY "TE — aou ‘ds ‘wuuuog SNJJIdDOIAD SNPSPASY ‘I
BARNID OV A VIRWIWALDAONd
6 Tel N EIMIONL AINAS »3 HAISSIONH HAIASUAHT AG NILITINS
Sous presse
FLORÆ LYBICÆ PRODROMUS
CATALOGUE RAISONNE
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE 5
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ MYCOLOGICÆ UNIVERSALIS
Organ für die Gesammtinteressen der Mvcologie, enthallend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprecnungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilleratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
à
lle LS GR EX À ado ei PUR AS RNA" Ps 1 RE a a a re.
A a
pra
_ HERBIER BRUYAS
A VENDRE
au prix de quinze cents francs, un herbier comprenant
9664 espèces de plantes vasculaires, récoltées par le
savant botaniste provençal M. Bruyas, collaborateur de
MM. Gaston Bonnier, membre de linstitut, et Georges
de Layens dans la rédaction de la Flore de France
(voir page V).
Cette riche collection renferme des végétaux empruntés
aux flores de l'Europe, de Algérie et de la Chine. Elle
se fait remarquer par le grand nombre d'exemplaires.
qui représentent chaque espèce et par leur parfait état
de conservation.
S’adresser à M. le vicomte de Selle, ancien professeur
à l'École centrale de Paris, Aix-en-Provence, 46, Cours
Mirabeau.
Agenor BIGNENS, Ebéniste .
SIRANGCES, Vaud (Suisse) -
FOURNIT DES )
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
L'HANDEN BOTANIQUE
Lui écrire par carte postale de 10 centimes pour tous renseignements.
er
SPÉCIALITÉ DE MEUBLES À FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc. etc.
Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN.
&
=
. >
DE 5
a
=
à xD
- 3 =
4 =
i \ À =
3 ©
(>23
>=
SOUS LA DIRECTION DE =.
n =
: >
“4 5 £ GUSTAVE BEAUVERD Ss
= n
$; CONSERVATEUR DE L'HERBIER = 2
à [>]
5
— =
Chaque Collaborateur est responsable de ses travaux. 2
ei x =
=
SECONDE SÉRIE =
5
Tome V. 1905. =
=
N° 10. S
Bon à tirer donné le 30 septembre 1905. .©
3 (=
35 E
= — =
=
x Prix de Abonnement Er,
® Ge]
MW) FRANCS-PAR AN POUR LA SUISSE. — 25 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER. =
8
a
no — =
+ a
=!
© ;
= 5
S,
Les abonnements sont regus =
œ 2
3 ©. :
A: BE HERBIERZBOESSIER, oe
sw F
CHAMBEZY (Suisse). = :
= RE
p 2 or À
2 PARIS BERLIN Es
À Ss
| PAU KEINEKSITEEK BR. FRIEDLENDER & SOHN ‘ =
3, rue Corneille. 44, Carlstrasse. =
LONDRES s
WILLIAM WESLEY & SON 2
28, Essex Street. =
1905 =
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
ee - y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
3
hr
nt en Pis Se S
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SÉRIE
SOMMAIRE DU N° 10. — OCTOBRE 1905.
Pages
D' R. Pampanini e & Bargagli-Petrucci.
MONOGRAFIA DELLA FAMIGLIA DELLE STACKHOU-
SIACEE. Planches X, XI, XII, XII, XIV et XV (à suivre). 901
- Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite) 917
D' Charles Domin. — DEUX NOUVEAUX KŒLERIA
DASIEIN EN nie ya Lo NE 947
Gustave Beauverd. — UNE NOUVELLE BURMAN-
NIAGEE DU BRÉSIL, Bee... 948
Krédérie N. Williams. — LISTE DES PLANTES
CONNUES "DU" STAME (Sie el fn) 7 en 20 949
J. Bornmüller. — BEITREGE ZUR FLORA DES
ELBURSGEBIRGES NORD-PERSIENS (Fortsetzung folgt). 969
Gustave Camus. — SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA
FLORE FRANCO-HELYÉTIQUE. (Société pour l'étude de
la Hore-traneaise (ransfonmée) 2... 2.22. 2 973
G. Gaillard. — SUR UNE ROSE HYBRIDE DU JURA
VAUDOIS R. SPINULIFOLIA Dem. X R. CANINA L. -. 987
Gustave Beauverd. — UNE NOUVELLE IRIDACEE
DOMERANSNAA Avec tigure) 2. ue error 990
Gustave Beauverd. — BIBLIOGRAPHIES......... 992
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. .. Nos 12891 à 13182
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de U Herbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BUELETIN DE EHRRBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 10.
Monografia della famiglia
DELLE
STACKHOUSIACEE
PER I
Dottori R. PAMPANINI e G. BARGAGLI-PETRUCCE
Pianches X, XI, XII, XIII, XIV et XV,
INTRODUZIONE'
Le Stackhousiacee sono erbe perenni 0. piü raramente, annuali, umili
ma talvolta (Stackhousia viminea for. elata) perfino di 15 dm. di altezza,
frutescenti alla base, cespugliose o no, glabre o di rado pubescenti,
fogliose od afılli. I fusti sono eretti od ascendenti, talvolta filiformi
prostrati e radicanti, striati piü o meno profondamente, semplici o
ramosi. Le foglie sono più 0 meno carnose, spesso inferiormente con
la nervatura mediana saliente, alterne, sessili, quasi sempre lineari 0
lanceolato-lineari e col margine spesso revoluto ma sempre intero,
acuminate, raramente ovate od anche obcordate, talvolta nulle e ridotte
a piccole squame. Le stipole sono minime, selacee, caduche (o nulle?),
raramente persistenti (S. pulvinaris) o nulle (Macgregoria). I fiori,
bianchi o gialli, eretti od eretio-patenli, sono generalmente disposti in
spighe terminali di dimensioni variabili (solo nella S. pulvinaris sono
solitari all’apice dei fusti) ora solitari, sessili o brevemente pedi-
cellati, ora in glomeruli 2-5-flori, sempre con 1-3 brattee alla base.
‚I pedicelli sono semplici od articolati. Le brattee sono piccole, erbacee,
più o meno scariose al margine che & intero o talvolla eroso-
denticolato o ciliato; nei fiori a tre brattee le laterali sono minori della
mediana, talvolla minutissime, interamente scariose e caduche. Sono
ovate od acuminate e — la mediana specialmente — piü 0 meno concave.
Il ricettacolo & cupuliforme (Stackhousia) o piano e piccolissimo
(Macgregoria) ed il disco che lo riveste è assai tenue; esteriormente à
1 Per il Dr R. Pampanini.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, 10 10, 30 septembre 1905. 61
902 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (2)
l’aspetto più 0 meno carnoso, ed & 5-40-striato od anche angolato.
Il calice & a preflorazione imbricata e dialisepalo. I sepali, in numero di
cinque e perigini, sono eretti, persistenti, col margine piü o meno
scarioso,intero od eroso-denticolato od anche cigliato; variano per la forma,
che va dalla ovato-deltoide alla lineare-acuminata. La corolla è perigina
e presenta i pelali od i lobi, che sono sempre in numero di cinque,
alterni coi sepali. Essa è apparentemente gamopelala (Stackhousia)
o nettamente dialipelala (Macgregoria); nel primo caso, i petali auno la
parte inferiore dell’unghia libera come pure la parte superiore del lembo,
restando cosi saldati solo nella loro parte mediana. Nelle Stackhousia il
tubo della corolla & cilindraceo ed i lembi liberi dei petali sono ovali 0
lanceolati, acuti od anche lineari, erelio-patenti o patenti. Nella Macgre-
goria i petali sono eretto-patenti, obovato-oblunghi e lungamente
attenuati in un’unghia angusta. L’androceo & composlo di cinque stami
perigini, alterni ai petali, liberi, erelti, disuguali (Stackhousia) od
uguali (Macgregoria). Nelle Stackhousia tre sono piü lunghi, general-
mente subeguali al tubo della corolla, e due più brevi, lunghi press’a
poco la metà del tubo; nella Macgregoria invece sono tutti eguali e piü
brevi dei sepali. I filamenti sono esili, appiattiti, più o meno slargati alla
base, persistenti. Le antere sono biloculari, basifisse o quasi, introrse,
deiscenti per due fessure longitudinali, oblunghe (lineari od ellittiche) o
cuoriformi (S. mierantha), all’apice spesso acuminate od anche (Macgre-
goria) col connettivo prolungato in una piccola appendice ovata, alla
base quasi sempre piü o meno smarginale. Il polline @ globoso, liscio 0
quasi (Macgregoria) o più a meno scabro e quasi spinuloso (Stackhousia).
Il gineceo & libero al fondo del riceltacolo. L’ovario & costituito da logge
monosperme, normalmente in numero di tre. Gli stili sono saldati in una
columella centrale, più o meno allungata, talvolla brevissima, semplice
(Stackhousia) o terminata — immedialamente sotto gli stimmi — in una
membrana cupuliforme (Macgregoria). Gli stimmi, in numero uguale alle
logge, sono papillosi internamente, piü o meno gracili ed eretti od eretlo-
patent. L’ovulo à inserito alla base dell’angolo interno della loggia; €
anatropo, ascendente e col micropilo rivolto in basso ed all’infuori. Il
frutto & secco, formato normalmente da tre acheni, sferici od oblunghi,
glabri, raramente pubescenti od anche (Macgregoria) sparsi di peli
uncinati, generalmente rugosi 0 verrucosi, oppure lisci, talvolta piü 0
meno netlamente tricostali od anche (Sect. Tripterococcus) trialati, con
ali membranose e transversalmente venose. Gli acheni sono saldati alla
columella centrale, spesso soltanto per un breve traito di essa, ma a
maturità se ne staccano con grande facilità; oppure (Macgregoria) sono
liberi, essendo fissati obliquamente soltanto per la loro base. I tegumenti
del seme sono membranosi, l’albume & carnoso, e l’embrione, che &
lungo quanto l’albume, à la radicella infera ed i cotiledoni brevi, oblusi e
piano-convessi.
*
* x
La famiglia delle Stackhousiacee — la cui prima specie fu descritia da
Smith nel 1798 — fu considerata fin dal suo fondatore, R. Brown, come
assai vicina alla famiglia delle Celastracee ; e questa opinione fu piü o meno
condivisa anche dalla maggior parte degli Autori seguenti.
R. Brown (1814 e 1825) metle le Stackhousiacee fra Celastracee e le
(3) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 903
Euphorbiacee, e cosi pure Surrx (1819), LinvLev (1836) ed ENDLIcHER
(1843).
REICHENBACH (1828 e 1837) le enumera fra le Empetree le Cneoree;
Dumorrier (1829) fra le Simplocee e le llicee; e Marrius (1835) e Mkıss-
NER (1843) fra le Euphorbiacee e le Empetree.
Nel 1847 LinpLey, sviluppando lidea emessa da R. Brown e da lui
seguita nel 1836, considera le Stackhousiacee affini alle Celastracee ed
alle Euphorbiacee ma ne precisa la posizione mettendole fra le Celastracee
et le Sapotacee, accennando pure a delle affinità con le Sapindacee. Invece
per AGarDH (1858) esse sono affini alle Batidee ed alle Nolanacee, opi-
nione che Hooker f. (1860) non segue, adottando invece quella primitiva
di R. Brown. Ma più tardi, nel Genera plantarum pubblicato insieme a
BenrHan (1867), modifica questo modo di vedere dicendo le Stackhousiacee
bensiaffini alle Celastracee — e per il calice, il disco ed il frutto anche
alle Rhamnacee — mentre non chiara gli risultava l'affinità con le
Euphorbiacee. ScuHNizLEin (1870) si provö ad accordare le opinioni cosi
diverse di Agardh da una parte, quelle di Brown, seguite piü 0 meno
fedelmente anche dagli altri Autori, dall’altra enumerando le Séackhou-
siacee fra le Batidee et le Euphorbiacee. Il tentativo perd non fu seguito
da altri, anzi BauLon (1873-76 e 1877) considera nuovamentele Stackhou-
siacee tanto affini alle Celastracee che le fa rientrare in questa famiglia
come tribü; per mezzo poi del genere Macgregoria per lui si avvieinereb-
bero al genere Floerkea (Geraniacee).
EichLer (1878) le enumera fra le Hippocrateacee e le Sapotacee, ed
EnsLer da prima (1892) fra le Hippocrateacee e le Aquifoliacee, poi (1898,
1903 e 190%) le considera. come le Hippocrateacee, vicine alle Celastracee.
Pax (1897), come il Baillon, ritiene le Stackhousiacee molto affini alle
Celasiracee — pur considerandole come famiglia autonoma — ma, a
differenza di lui, vedendo nel genere Macgregoria un nesso ancora piu
stretto a questa famiglia. Darı.a Torre e Harus (1901) le enumerano.
come Engler, fra le Aippocrateacee e le Staphyleacee. Questi modi di
vedere sono completamente ripudiati da l'Hazuier (1903) il quale divide
ed abbatte la famiglia delle Stackhousiacee altribuendo il genere Macgre-
goria alle Tropeolacee ed il genere Stackhousia alle Campanulacee.
Riassumendo in uno sguardo d’insieme le opinioni che da Brown ad
Hallier gli Autori anno espresso sulla posizione sistematica delie Stack-
housiacee, si vede come la massima parte di essi abbiano considerato
questa famiglia come più o meno sireitamenle affine a quella delle
Celastracee od a famiglie vicine a questa.
Solileavvicinarono Agardh alle Batidee, Lindley alle Celastracee ed anche
alle Sapotacee ed Hallier alle Campanulacee ed alle Tropeolacee.
Perû l’affinità delle Stackhousiacee con le Tropeolacee fu pure indicala
dal Baillon, e tanto per questi come per l’Hallier è il genere Macgregoria
che le avvicina a questa famiglia. Pel Pax invece il genere Macgregoria &
ancora piü vicino alle Celastracee che non lo sia il genere Stackhousia.
Per me non so vedere nella Macgregoria caratteri tali da autorizzare la
sua separazione dalla famiglia delle Stuckhousiacee; e. nonchè scindere
questa e l’abbatterla come fa l'Hallier, non opino nemmeno che si debbano
ricercare le sue affinità lungi dalle Celastracee, come vollero Agardh e
Lindley.
Ed infatti, la gamopetalia per la quale le Stackhousia difteriscono dalla
Macgregoria non & che apparente come lo dimostrano le unghie dei
90% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (4)
petali, che nella loro parte inferiore sono sempre libere, e la facilità
con la quale si possono separare nella loro parte mediana dove sono sal-
dati fra loro, facilità indicata pure dai casi anormali — che sembrano non
esser rari (Hook. f., Fl. N.-Zel., I, 78) — nei quali la corolla è assolu-
tamente dialipetala. Il calice gamosepalo e gli stami perigini delle Stack-
housia sono pure lali — quantunque in grado minimo — anche nella
Macgregroria. E bensi vero che in questa gli stami differiscono da quelli
delle Stackhousia per essere di dimensioni assai minori, tutti uguali fra di
loro e per avere le antere con l’apice appendicolato; ma & da notare che
spesso nelle Stackhousia Vineguaglianza degli stami è estremamente
attenuata ed il connettivo si prolunga in modo che l’antera riesce acumi-
nala, senza tutlavia essere mai appendicolata. Nel gineceo le differenze
fra i due generi sono più marcate. Cosi, nelle Stackhousia i carpelli sono
saldati alla columella centrale, perd nel frutto la saldatura è estremamente
tenue, talvolla appena visibile e su una porzione brevissima della colu-
mella. Invece nella Macgregoria i carpelli sono sempre liberi e la colu-
mella, semplice nelle Siackhousia, si dilata, immediatamente sotlo gli
stimmi, in una membrana discoidea.
I caratteri dell’ovulo e quelli vegetativi s’incontrano egualmente nei
due generi, tranne quello del numero delle brattee, solitarie nella Mac-
gregoria, riunite a tre od a due nelle Stackhousia. In quanto poi ai carat-
teri dei peli uncinati di cui sono sparsii carpelli e la presenza di una sola
brattea alla base dei fiori nella Macgregoria, sono quasi di nessun valore
qualora si consideri che vi sono Stackhousia a carpelli pubescenti ed altre
a bratteole laterali di dimensioni minime, scariose e caduche.
Insomma, la massima parte dei caratleri pei quali la Macgregoria
differisce dalle Stackhousia, e cioè : corolla dialipetala, calice quasi diali-
sepalo, stami brevissimi, eguali fra di loro ed appena perigini, antere con
l’apice appendicolato, carpelli liberi, si possono considerare come
derivati da quelli omologhi delle Stackhousia. Solo il caraltere della
membrana all’ apice della columella manca di ogni traccia di omologia
nelle Stackhousia. Non mi sembra pero che il valore di questo carattere
sia tale da giustificare la separazione della Macgregoria dalle Stackhou-
siacee, il Significato di quella membrana non essendo che di una semplice
espansione della sommità della columella e non quello di un organo in
via di sparizione.
Le Stackhousiacee si distinguono dalle Euphorbiacee per caralleri essen-
ziali : per i fiori ermafroditi, per i carpelli a maturitä liberi o quasi, per
gli ovuli con micropilo infero e per l’embrione con radicella parimenti
infera, caratteri che non s’incontrano in alcuno dei generi che costiluis-
cono la famiglia delle Euphorbiacee.
Alle Eimpetracee si avvicinano per gli stami ineguali — caraltere pro-
prio solo al genere Stackkousia — gli ovuli solitari e col micropilo in-
fero ; ma se ne allontanano per la presenza di calice e di corolla invece
del perianzio petaloideo 0 quasi, proprio alle Empetracee, per gli stami in
numero di cinque e perigini, per la presenza del disco, per il frutto che à
secco e con carpelli liberi o quasi, e per la massima parte degli organi-
vegetalivi.
I caralleri pei quali si possono considerare le Stackhousiacee affini
alle Cneoracee (Simarubee) si limitano al frutto — carpelli secchi, liberi,
indeiscenti, talvolla samaroidei ed ovuli solilari, anatropi — mentre
invece quelli che le allontanano sono assai più numerosi ed important :
(5) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCIL STACKHOUSIACEE. 905
oltre che la maggior parte dei caratteri vegetativi, l’inserzione degli stami
che si fa al margine del disco e non alla base, gli stili saldati in colu-
mella, gli ovuli ereiti e non penduli e l’embrione a radicella infera.
Nessum carattere importante rende affini le Stackhousiacee alle
Ilicinee, che il Dumortier considerö vicine a quelle. Esse si allontanano
per i pelali e gli stami perigini, pel disco aderente al calice, per lo stilo
non terminale e gli stimmi liberi, per gli ovuli anatropi, eretti e con
micropilo infero, pel frutto secco e con carpelli liberi, per l’embrione a
radicella infera, e per molti fra gli organi vegetativi. Tuttavia, è da notare
che il Dumortier ammetteva l’affinità delle Stackhousiacee con le Illicinee
allorchè a questa famiglia si attribuivano ancora I generi Cassine e Sipho-
nodon, considerali poi come appartenenti invece a quella delle Celas-
trinee.
Dalle Sapotacee si allontanano per numerosi e non lievi caratteri :
corolla non veramente gamopelala, calice gamosepalo, stami inserili sul
calice invece che sulla corolla, stimmi distinti e più o meno allungati,
inserzione e posizione degli ovuli.
Con le Batidee, alle quali Agardh le disse affini, le Stackhousiacee non
anno in comune che uno solo fra i caralteri imporlanti, e cioè quello del
numero e della posizione degli ovuli; ma in tutto il resto — fiore, frutto,
seme ed organi vegetativi — differiscono completamente.
Invece, assai vicine sono alle Rhamnacee per la corolla perigina, e —
come lo notarono Bentham e Hooker — pel disco, l’ovario e gli ovuli; ma
se ne ailontanano per i sepali imbricati, gli stami alterni ai petali. le an-
tere non versatili, gli stimmi liberi e per il frutto composto di acheni.
Sono affini alla Staphyleacee per le stipule e le bratiee alla base dei
pedicelli florali caduche, per la preflorazione imbricata. per gli stami, per
gli ovuli ascendenti e anatropi, per l’embrione a radicella infera; se ne
distinguono perö per numerosi caratteri : foglie semplici, disco saldato al
tubo del calice, carpelli monospermi, liberi o quasi, stimmi divisi, ed altri
caratleri di minor conto.
Alle Hippocrateacee si avvicinano per gli ovuli a micropilo infero, per
l’embrione a radicella infera e per il frutto composto di carpelli secchi,
liberi o quasi; ma se ne allontanano per molti altri caratteri : forma del
disco, numero e posizione degli stami, per le antere introrse, per la
presenza di un solo ovulo per carpello invece di due o piü, per gli stili
saldati in una columella centrale, ma non terminale ai carpelli, e per i
semi albuminosi.
Dalle Aquifoliacee si allontanano : per la corolla e gli stami perigini, gli
stimmi piü © meno allungati, l’inserzione basale degli ovuli, il micro-
pilo infero, il frutto a carpelli liberi e secchi e l’embrione a radicella
infera.
Il genere Stackhousia — che Y’Hallier attribuisce alla famiglia delle
Campanulacee — differisce da queste per l’ovario supero, lo stilo diviso,
sempre piü breve degli stami e per i carpelli liberi o quasi. Riguardo alla
pseudo-gamopetalia della corolla, à bensi vero i generi Dialypetalum,
Nemacladus e spesso anche il genere Cyphia presentano la corolla
dialipetala, ma numerosi ed importanti caratteri, oltre a quelli sopracitati
distinguono le Stackhousia da questi generi. primo fra tutti quello del
frutto che in essi è una cassula biloculare, polisperma ed infera.
Considerando le affinità delle Stackhousiacee con le Celastracee —
che R. Brown per primo indico — si vede come esse siano di gran lunga
906 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (6)
piu strette di quelle dagli Autori indicate con le altre famiglie ed alle
quali 6 brevemente accennato. Infatti, le Stackousiacee presentano tulti à
caratteri piu importanti delle Celastracee, o che essi appartengano a tutti
i generi della famiglia, o che siano propri a qualche genere anormale,
come gli stimmi in numero di cinque ed a disposizione stellala del
genere Goupia e gli ovuli solitari del genere Cassine.
Tuttavia il carattere dei frutti liberi (acheni) (Macgregoria) o quasi
(Stackhousia) à il carallere piu distintivo ed & di grande importanza; il
Baillon stesso che riuni le Stackhousiacee alle Celastracee non potè far a
meno di riconoscere ch’esso costituisce la maggiore, se non l’unica,
difficoltà per attuare il suo modo di vedere. Ora, l’estensione da lui attri-
buita alla famiglia delle Celastracee — nella quali comprese, oltre alle
Stackousiacee, anche le Hippocrateacee, le Buxacee, le Geissolomacee e le
Salvadoracee — non fu approvala dagli Autori posteriori. i quali conti-
nuarono a considerare queste sue tribu delle Celastracee come famiglie
autonome.
Ed egli stesso fu incerto sulla precisa posizione sistematica delle
Stackhousiacee, mentre non ebbe incertezza alcuna riguardo alle altre
famiglie da lui comprese nelle Celastracee.
Veramente, prima di Baillon anche Bentham e Hooker avevano
riunito le Hippocrateacee alle Celastracee come tribù. E nella famiglia
delle Celastracee cosi compresa € appunto questa tribù che, sola, presenta
i carpelli generalmente liberi come le Stackhousiacee ; pero, a differenza
di queste, le Hippocrateacee li anno polispermi, deiscenti e con stili
terminal.
Come dissi, il Baillon accenno alle affinità della Macgregoria con le
Floerkea (Limnanthee |Tropeolacee]) e l'Hallier ve la riuni adirittura. Ed
infatti, essa si avvicina alle Limnanthee per i carpelli indeiscenti e
staccanlisi dall’asse, e per gli ovuli solitari, anatropi, ascendenti e col
micropilo infero, per lo stilo, per l’embrione con radicella infera, nonchè
per altri caratteri di minor importanza. Ma se ne distingue per gli stami
in numero uguale ai petali ed ai sepali, le antere non versatili, l’assenza
di glandole interstaminali, i semi albuminosi, e per la maggior parte
dei caratteri degli organi vegetativi. In quanto al genere Stackhousia
esso à essai piu lontano dalle Tropeolacee che non il genere Macgregoria.
Riassumendo, è alle Celastracee -— incluse le Hippocrateacee (Benth. e
Hooker) — che, secondo me, le Stackhousiacee Sono maggiormente affini,
in fondo non distinguendosi da quelle che per i carpelli monospermi,
indeiscenti e li stili non terminali ; si avvicinano pure alle Rhamnacee, delle
quali anno il disco l’ovario e gli ovuli, e ricordano le Limnanthee per il
frutto e gli ovuli. Perö, la loro affinità con quest’ ultima famiglia à assai
tenue, tutti gli altri caratteri, tranne 1 due citali, essendo diversi nelle
due famiglie. Ora, l’analogia della posizione degli ovuli, per quanto
importante non è caraltere decisivo, qualora si ricordi che talvolta esso puû
variare perfino in seno allo stesso genere; cosi p. es., !’ Evonymus lini-
folius presenta gli ovuli eretli e col micropilo infero, mentre nell’ Evony-
mus latifolius sono pendenti e col micropilo supero.
Cosi, arrivo all opinione — gia emessa de Bentham e Hooker — che le
Stackhousiacee sono molto affini alle Celastracee presentando una certa
affinità anche con le Rhamnacee. Nè questo deve sembrar surano, poichè
le Celastracee e le Rhammacee sono assai vicine fra di loro, tanto che
furono perfino riunite in una sola famiglia (Jussieu). L’esame dei caratleri
(7) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 907
analomici delle Stackhousiacee ed il loro confronto con quelli analoghi
delle due famiglie sopracitate appoggiano questo modo di vedere.
%k
*X *
Le Stackousiacee sono proprie specialmente ai siti scoperli ed aridi, @
la massima parte di esse non penetra molto addentro nelle terre ma
preferisce la regione maritlima. Tutlavia, qualche specie — sopratutto
fra quelle a maggior estensione — fa egualmente nei siti fertili
spingendosi anche sui monti fino a 4500 m. (8. monogyna); una poi
(S. pulvinaris var. iypica) non s’incontra che nei siti umidi montuosi
fino a 2300 m. Nel loro insieme, pero, le Stackhousiacee sono piante
nettamente xerofile, come lo rivelano gli organi vegetalivi e — natural-
mente — in primo luogo le foglie. Nelle poche specie ad area piu estesa
le foglie sono carnose, talvolta articolate (S. aspericocca) e più o meno
larghe, lanceolate od anche obcordate, ma nelle altre — e sono la
massima parte — le foglie sono lineari, coi margini revoluti, lalvolta
assai ridotte od anche (S. Dielsi, S. aphylla, S. scoparia) totalmente man-
canti essendo ridotte a squame brevissime e rare. Talvolta ancora
(S. pubescens, S. Maideni) tutia la pianla & pubescente.
La famiglia delle Stackhousiacee & propria dell’ Australia ; due solo specie
s'incontrano pure, oltrechè sul continente. luna nella Nuova-Zelanda,
l’altra nelle Filippine. Tranne poche eccezioni, le specie di quesla
famiglia anno un’area assai ristretla ed il loro raggruppamento geografico
corrisponde — almeno nelle sue linee generali — al loro raggruppamenlo
sistemalico.
L’area della distribuzione delle Stackhousiacee si puo dividere in tre
regioni :
I. Regione sud-orientale.
In questa regione comprendo : Queensland — tranne la Penisola d’York
— N.-S.-Wales, Victoria, la parte orientale del S.-Australia, Tasmania e
Nuova-Zelanda. Selte specie le sono proprie : una di queste (8. pulvinaris)
si scinde in due varietà vicariantı : l’una propria al continente ed alla
Tasmania (var. iypica), l’altra alla Nuova-Zelanda (var. uniflora); tre à in
comune con l’Australia sud-oceidentale, delle quali perö la S. scoparia à
da considerarsi piuttosto come appartenente a questa II regione. Un’ altra
di queste (S. viminea), ai due estremi della sua area vastissima, regioni
sommamente diverse fra di loro, presenta delle varietà parallelle : var.
elata ed occidentalis nel!’ Australia occ., var. flava nella Tasmania.
II. Regione sud-occidentale.
Quesla regione costituita dal W.-Australia, compresa la parte occiden-
tale del S.-Australia, e dall’Alexandraland (Australia occ. e centr.) conta
sei specie endemiche ed è senza dubbio la piü ricca, tenuto conto del
fatto che la maggior parte di questi endemismi (S. Dielsi, S. Huegelü,
S. pubescens, S. micrantha) sono localizzali nella regione, relativamente
ristretla, che si stende dai MÜ Russel sul Gran Golfo australiano a
Sharks Bay sulla costa occidentale.
908 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (8)
Sole due specie, fra di loro assai affini, si estendono pit lontano : la
S. Brunonis si spinge fin quasi al 150 lat. sud (sec. Bentham) e la
S. megalopiera si estende anche nel S.-Australia e si ritrova pure, a
quanto pare, nei Mti Mac Donnell dell’Australia centrale. Alle specie
proprie a questa regione si puö ancora aggiungere la S. scoparia, che
pel S.-Australia si estende fino al N.-S.-Wales, ma che pel suo habitus
eminentemente xerofilo mostra di appartenere alla Regione sud-occiden-
tale. Infine, se si aggiungono anche le varietà endemiche elata ed occi-
dentalis della S. viminea, l’endemismo delle Stackhousiacee si caratte-
ristico per questa regione riesce ancor piü accentualo.
III. Regione settentrionale.
II N.-Australia, la Penisola d’York e le Filippine costituiscono questa
regione caratterizzala dalla presenza di tulta la III sottosezione delle
Eustackhousia. Tranne la S. intermedia, che s’incontra con una
varielà vicariante anche alle Filippine, tutte le specie sono endemiche a
N.-Australia ed alla Penisola d’York.
Queste tre regioni sono dunque caratterizzate da tre gruppi di specie
di natura e di habitus propri ad ogni gruppo e tali da dare un indice
dell’insieme dei principali caratteri floristici di ognuna di esse.
Nella regione sud-orientale la flora della Nuova-Zelanda presenta delle
strettissime affinità con la flora dell’ Australia, e particolarmente con
quella delle Alpi Australiane e della Tasmania; è perd caratterizzata
anche da una forte proporzione di endemismi. Infatti, la $. pulvinaris &
comune alle Alpi Australiane, alla Tasmania ed alla Nuova-Zelanda. ma
in questo Arcipelago & rappresentata da una varietà che gli è endemica.
Nella regione sud-orientale, caratterizzata da una fortissima propor-
zione di endemismi dell’elemento australiano (82°/o), ristretli nell’estrema
parte sud-occidentale del Continente fra i Mti Russell e Sharks Bay, e
da una vegetazione per lo piü neltamente xerofila, le Stackhousiacee
presentano il maggior numero di endemismi ed i piüu nolevoli come pure
i piü rimarchevoli addattamenti alla xerofilia. E appunio in questa
regione che Anno il loro centro di diffusione i due unici rappresentanti
della sezione Tripterococcus, per lungo tempo considerata come genere
autonomo, che di la si spingono con slazioni, a quanto pare isolale, al
nord e al nord-est; come pure li s’incontra la S. micrantha che da sola
costituisce la III sottosezione delle Eustackhousia. Ivi pure si trovano le
specie maggiormente addattate al clima deserlico di quella regione :
S. Dielsi, S. scoparia (macanza di foglie), S. pubescens (pubescenza),
S. Brunonis, S. megaloptera (frutti alalı).
Nella regione settentrionale le Stackhousiacee sono tutte annue,
carattere che non si incontra che in sole altre due specie, la S. micrantha
e la Macgregoria racemigera, questa comune alle altre due regioni mentre
quella è propria alla sola regione sud-occidentale. E appunto questo
gruppo delle specie annue che nelle Stackhousiacee mostra, quantunque
con un dato assai tenue, le affinità floristiche fra l’Australia e l’Asia : la
presenza della S. intermedia nelle isole Filippine, dove si presenta come
varie{à endemica, il {ipo essendo proprio all’ Australia settentrionale.
(9) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI STACKHOUSIACEE. 909
Distribuzione geografica delle Siackhousiacee.
Reg. sud-or Reg. sud-occ.
ne TT | men
GA LME | S = = & = ©
See] more | lem:
ESS 3 | See
UC n | = |< zZ
| STACKHOUSIA
DAMARAPISR ET ee Ser ee an | |
MONONVN AE et nn
ASDERICOCCA ME en ee eee eos a ER AS das “>
Men AS Ne al Ta ed te
TÉMOINS SARA AR RE en a Ed REA at RR lee
Pübescenser:.. ER rm Ms re lee re re |
Dielste ern SRH RON ee AS A ee ae Ba:
IBespathulatarerne ne mn ms | me [men | - :
(ER ee Re Re ER m | ne de
MIN CA ER nr ee ni) Se a me | eee |
IBIESCODALIAL nee aaa ee ER | ER amas ee cle 0 — |.
MURAT re de NES) ee) ES A) RE CS re
LÉ S INA A Te ie eee cn) En AIR —
ADMET NEA Sr | ER Re nee u
WÜRSELEN ee la
(RTE OCR RE EE Pen A RE EE Le PAS re lese ——
imierantharn 20 ee cran elle due nn
BENROMIS SEE ee 6931885 D er
mesalopleran.n 22 ee ale u
MACGREGORIA
ABSN AO Real ae
x
Eng =
Per questa Monografia ebbi in esame i materiali delle seguenti
collezioni:
1. Erbario Centrale Italiano (Herb. Centrale externum).
— Webb.
— dell’ Istituto Bot. di Roma.
— Cesati.
— del Museo di Storia Nat. di Parigi.
— dell’Istituto Bot. di Montpellier.
— Barbey-Boissier.
— De Candolle.
— Delessert.
— dell’Orto Bot. di Bruxelles.
— del Museo Bot. di Copenaghen.
dell” Orto Bot. di Pietroburgo. fe
pi
© © 00 1 UE + Ce no
Je mn
KO
|
910 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (10)
13. Erbario del Museo Bot. dell’ Academia di Scienze di Pietroburgo.
1%. — del Museo Bot. di Berlino.
15. — del Museo Bot. dell’ Università di Monaco.
46. — del Museo Bot. dell Università di Vienna.
del Museo di Storia naturale di Vienna.
Ebbi pure materiali dal” Orto Bot. di Kew, e, — per mezzo del Prof.
Blunno — dal Sig. F. M. Bailey di Brisbane (Australia). A questi ed
al proprietari dei suddetti Erbari privati ed ai Diretlori degli Istituti
Botanici e Musei sopra nominati esprimo i miei più vivi rigraziamenti.
PARTE PRIMA
SISTEMATTLEA:
STACKHOUSIACHK A
Stackhousiaceæ Horan., Prim. lin., 79! — Lindl., Introd. Nat.
syst. of Bot., ed. II, 118! — Endl., Gen. PI, 1106, Ord. 242!; Enchir.
Bot., 585! — Meissn., Plant. vasc. gen., I, 249, fam. 200! — Lindl.,
Veg. Kingd., ed. Il, 589! — Schuch. in Linnaea XXVI, 1! — Walp., Ann.,
V, 768! (sine deser.) — Benth. in DC., Prodr.. XV, I, 499! — Eichler,
Blüthendiagr., 1, 368! —- Engl., Syll., I ed.. 133! (sine deser.) — Pax in
Engl. u. Pranil, Nat. Pflanzenfam., T. WE, Abt. 5, 231! — Engl., Syli., ed.
II, 144! (sine deser.) — Dalla Torre et Harms, Gen. Siphonog., 291! (sine
deser.) — Engl., Syll., ed. II, 1531; ed. IV, 155! (sine descr.)
Stackhouseæ KR. Brown, Gen. rem. in Flind., Voy., II, 555! — Sm.
in Rees, Cycl., XXXIII! — R. Brown. Verm. bot. Schrift.. I, 54! — Bartl.,
Ord. nat. pl., 368! — Hook. f., Fi. Nov.-Zel., I, 47! (sine deser.) —
Schnizl., Icon. fam. nat., IV, tab. 242!
Stackhousieæ Reichb., Consp. regn. veg., 197! (sine descr.) —
Dumort., Anal. fam.,pl., 21! — Martius, Consp. regn. veg., 55, Ord. 265 !
— Reichb., Hand. nat. Pflanzensyst., 2821 — Hook in Hook. Journ. of
Bot., 1, 2581; II, 420!; Icon. pl. rar., III, tab. 269! (sine descr.) —
Agardh, Theor. syst. pl., 359. tab. XXVI! — Hook. f.. Fl. Tasm., I, 78! —
Benth., Fl. Austral., I, 404! — Benth. et Hook., Gen. pl., I, 371! —
Hook. f., Hand. N.-Zeal. Fl., 42! — Baill., [ Adans., XI, 289-290!] Hist. pl.,
VI, 43 (sine deser.) |p. 7-9, 22. 514 in obs.|! — Bailey, Syn. Queensl. Fl.,
69! — F. Muell., Key syst. Vict. pl., 1, 321; I, 131; Second syst. cens.
austral. pl., I, 44! (sine descr.) — Moore, Hand. Fl. N.-S.- Wales, 183! —
Kirk, Stud. Fl. N.-Zeal., 89!
« Flores hermaphroditi, pentameri. »
« Calys (receptaculum) limbo plus minusve profunde quinquefido, lobis
1 Per il Dr R. Pampanini.
Pr >24 >
(11) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. Jr
En
erectis, persistentibus, integris vel denticulatis vel etiam cilialis, præ-
floratione imbricata. »
« Corolla calycis lobos multoties superans, pseudo-gamopelala vel
« dialipelala, petalis quinque, perigynis, erectis vel erecto-patentibus. in
« unguem linearem attenuatis, unguibus liberis vel parte superiori in tubo
« cylindraceo connatis, limbo oblongo vel lanceolato, præfloratione imbri-
« Cala. »
« Stamina quinque, libera, perigyna, allernipelala, erecla, æqualia vel
« inæqualia, inclusa, filamentis planis vel fere cylindraceis, versus basin
« paullo dilatatis, antheris basifixis vel dorsifixis, introrsis, erectis,
« oblongis, basi plus minusve emarginata, apice integro vel appendiculato,
« polline « sub-4-lobum » (sec. Bentham), aspero-echinulatum vel leve. »
« Ovarium sessile, 3-5 coccis subglobosis vel oblongis, scabriusculis vel
« rugosulis, liberis vel lateribus inter se ipsos cohærentibus, uniovulatis;
« ovulo anatropo, erecto; stylis in columnam simplicem vel apice in
« membranam cupuliformem dilatatam, brevissimam vel plus minusve
« elongatam, connatis, stygmatibus 3-5 ereclo vel stellatim-patentibus,
« obtusis vel acuminatis, solum intus papillosis. »
« Fructus 3-2-coccus, coceis subglobosis vel oblongis, levibus, reticulatis,
« rugosis, tricostalis vel trialatis, glabris, pubescentibus vel etiam pilosis,
« indehiscentibus, monospermis, a columella centrali demum soluiis,
« pericarpio coriaceo vel lignoso; semine erecto, testa membranacea,
« rugosula vestito, embryone axile albumini subæquilongo, recto, Coty-
« ledonibus brevibus, obtusis, radicula infera. »
« Herbæ perennes vel annuæ, cæspitosæ vel unicaules, glabræ vel
« pubescentes vel asperæ. »
« Gaules simplices vel ramosi, plerumque longitudinaliter plus minusve
« profunde striati, foliosi vel aphylli, erecti, ascendentes vel etiam
« decumbentes et radicantes. »
« Folia alterna, sessilia, basi attenuata, integra, plus minusve crassa,
« acuminata vel obtusa; stipulis minutissimis, persistentibus vel cito
« caducis vel nullis. »
« Flores solitarii vel in spicis terminalibus glomerati vel solitarii -in
« apice ramulorum, sessiles vel pedicellati, flavi vel albi; pedicello raro
« alato, Sæpe articulato, basi 1-3-bracteato, bracteis ovatis, lanceolalo-
« acuminatis vel linearibus, margine integro, denticulato vel ciliolato,
an bracteæ intermediæ minoribus, interdum membranaceis et
caducis. »
EI
EI
CONSPECTUS GENERUM
Flores tribracteati; corolla pseudogamopetala; stamina inæqualia, filamentis
elongatis, antheris dorsifixis apice non appendiculato, polline aspero-echinulato;
coccı glabri vel pilis simplieibus conspersi.................... Stackhousia
Flores unibracieati ; corolla dialipetala; stamina æqualia, filamentis brevissimis,
antheris basifixis apice appendiculato, polline leve; cocci pilisuncinatis conspersi.
Macgregoria
STACKHOUSIA
Sm. in Linn. Trans., IV (1798). 248! — Labill., Nov. Holl. pl. specim.,
1, 77! — Sm. in Rees, Cycl.. XXXIIH! — Endl., Gen. pl., p. 1107, n. 5763!
— Meissn., Pl. vasc. gen., II, 336! — Schuch. in Linnaea, XXNI, 3! —
Hook. f., Fl. Nov.-Zel., I, 47! ; F1. Tasm., I, 78! — Benth., Fl. austral., 1,
+012 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (12)
4041; in DC. Prodr., XV, I, 498-500! — Benth. et Hook., Gen. pl., T,
371! — Baill., Adans, XI, 289-290!; Hist. pl., VI, 7-9, 22, 431 — Bailey,
Syn. Queensl. fl., 69! — F. Muell., Key syst. Vict. pl. I, 321, I, 131;
Second syst. cens. austral. pl., 44! — Moore, Hand. Fl. N.-S.- Wales, 183!
— Kirk, Stud. Fl. N.-Zeal., 90! — Pax in Engl. u. Prantl, Nat. Pflanzen-
fam., T. I, Abt. 5, 233!
Syn. : Tripterococcus Endl., Enum. pl. Huegel., 17}; Gen. pl., p. 1107,
n. 5764! — Meissn., Pl. vasc. gen., II, 336! — Schuch. in Linnaea,
XXX VI. 27!
Plokiostigma Schuch. in Linnaea, XXNI, 39! — Walp., Ann., NV, 772!
« Calux tubo hemisphaerico vel ovato, saepe 10-striato vel 10-costato,
limbo 5-fido, lobis ovatis vel triangularibus vel acuminatis, integris vel
eroso-denticulatis vel ciliatis. »
« Corolla pseudo-gamopetala, petalis quinque, perigynis, calyeis fauci
insertis, erectis, unguibus linearibus parte inferiori liberis superiori in
tubo cylindraceo connatis, limbis liberis, erecto vel stellatim-patentibus
oblongis vel lanceolatis, obtusis vel acutis. »
« Discus tenuis, tubum calyeis vestiens. »
« Stamina perigyna, margini disci inserta, elongata, inæqualia, tria
longiora plerumque corollæ faucem subæquantia, duo breviora ple-
rumque circiter medium corollæ tubi attingentia; filamentis graci-
libus planis, rarissime cylindraceis, versus basin paullo dilatatis; antheris
« plerumque oblongis, plus minusve ellipticis vel etiam linearibus, raris-
sime subovatis, basi plus minusve emarginatis, dorsifixis; polline granulis
subglobosis, aspero-echinulatis. »
« Ovarium coceis lateribus inter se ipsos cohærentibus, globosis vel
oblongis, scabriusculis vel rugosulis; stylo cylindraceo, plerumque brevi,
« crassiusculo, raro elongato, gracili, stygmatibus erecto-patentibus
obtusis vel acuminatis plus minusve elongatis diviso. »
« Fructus calyce et sæpe etiam filamentis suffultus ; coccis globosis
vel oblongis (ovatis vel obovatis), levibus, reticulatis, rugosis, tricostatis
vel trialatis, glabris vel pubescentibus, pericarpio coriaceo, raro lignoso ».
« Herbæ perennes, vel annuæ, suffrutescentes, cæspitosæ vel unicaules,
« glabræ, raro pubescentes vel asper&. »
« Gaules simplices vel ramosi, plerumque longitudinaliter sulcato-
striati, foliosi vel aphylli, erecti vel ascendentes vel, sed raro, decum-
bentes et radicantes. »
« Folia basi plus minusve attenuata, integra, crassiuscula vel crassa,
plerumque angusta, acuminala, raro cuneata et obtusa, nervis incons-
picuis; stipulis minutissimis setaceis, cilo deciduis (vel nullis 2), raris-
sime persistentibus. »
« Flores solitarii vel 2-5-glomerati, in spieis terminalibus, laxiusculis
et elongatis — interdum gracillimis — vel densis et abbreviatis,
obtusis vel pyramidalibus, rarissime in apice ramulorum solitarii dispo-
siti, sessiles vel pedicellati, flavi vel albi, suaveolentes (sec. Auct.);
pedicello simplici, rarissime ramoso, crassiusculo, raro alato, spe arti-
culato, basi tri-bracteato; bracteis ovatis vel lanceolato acuminatis-
vel etiam linearibus, margine plus minusve late membranaceo, integro
vel eroso-denticulato vel ciliolato, bracteolis lateralibus interdum
membranaceis et caducis. »
Habitat : Nova-Hollandia, Tasmania, Nova-Zelandia, insulæ Phi-
hippine. »
a
a
a
a
a
a
a
AR
=
En
a
a
a
a
a
a
2
a
2
RS
10
11
15
16
17
TT TS ST TS TS TS TS Te
-._
R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACER. 913
CLAVIS SPECIERUM
Flores solitarii in apice ramulorum .................. S. pulvinaris.
Elovesamuspieis.dispositi rk den Re Re nee 2
CoccwreticulatirusosivelitriCos at 2... Re ni ete ‘
Cocci trialati, alis membranaceis transverse nervosis .............. 17
Spicae,Noribus solitarus 2... 3... Le relie se do Les
Spicae floribus glomeratis (rarissime solitariis)..........,......... 10
Cocci reticulati vel rugosi..........--. ee Loco 5
Boecitricoslal nn ea ae een ee leide d)
Folia inferiora lanceolata vel lineari-spathulata................... 6
Kollazan susterhneania u nee MERS enr ets 8
Caulis aphyllus; stilus gracilis elongatus ; sepala longissime acuminata.
S. Dielsi.
Glare ee ee RS RS SEE N 1
Dlussminusve pUDESCenS Re recule S. Maideni.
Bracteolæ membranaces, caduce.......... DD S. monogyna.
Brasteolæ herbaceæ, persistentes.....,......,....... S. aspericocca.
CHA ER EP qe CE ea RE DR S. Huegelii.
Dulhescensa ae a ee S. pubescens.
Cocci magni; corollæ tubus latus; folia inferiora obovato-spathulata.
S. spathulata.
Cocci parvi; corolle tubus gracilis; folia inferiora lineari-spalhulata,
S. Giuriatii.
Derennesesn. SR nets AR Be N N RR RA 11
AMAR Se RL er Nee een 13
Baulesstolosi kn ar ee RR re 12
Gaules aphylli,'junciformes............. Me Ue S. scoparia.
Betala accumınalaz; coceiretieulati .2.....2.. 20.2.0028 S. viminea.
Petala obtusa; cocei muricati...... a ee S. muricata.
Pedicelli articulati; cocci globosi vel obovati, reticulati, verrucosi.. 1%
Pedicelli non articulali; cocci oblongo-capitali, leviter rugosi.......
S. micrantha.
Sepala triangulari-acuminata; plantæ gracillimæ, spieis exilibus pau-
cHlorise mer er ee ae Be 15
Sepala avatar. u Wr ee: i6
Caulis foliosus; cocei minimi, rugosi......... DEN S. tenuissima.
Caulis aphyllus; cocei majores, verrucosi..... se Sanhylla.
Cocci reticulato-verrucosi, apice plus minusve muricati; bracteolæ
ciliate non mucronaler re Ce S. intermedia.
Cocci æqualiter profunde reticulati ; bracteolæ longe mucronate.....
S. virgata.
Cocci alis simpliciter radiatim nervosis ................ S. Brunonis.
Cocei alis radiatim nervosis, nervum longitudinaliter gerentibus....
S. megaloptera.
91% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (14)
Secr. J. SCLEROCOCCA Pampanini.
(EUSTACKHOUSEA Pax [p. p.])
Perennes, minimæ : caulibus filiformibus, decumbentibus, floribus solita-
rus in apice ramulorum, coccis teretibus vel leviter rugulosis, pericarpio
lignoso, stipulis persistentis.
«
[>
A
R
&
a
à
S. pulvinaris F. Muell. (em. Pampanini).
« Perennis, minima, depressa, ramosissima (sæpe dichotome) glabra.
Rami filiformes, radicantes, crassiuseuli,ramulis junioribus dense foliatis,
tereles vel striato-angulatis, deinde nudis. Folia crassa, lineari-spathu-
« lala, omnia oblusa, vel superiora acula. Stipulæ minutissimæ, setaceæ,
persistentes. Flores Solitari in apice ramulorum juniorum, folia supe-
rlora subæquantes vel superantes, brevissime pedicellati vel eliam,
sed raro, sessiles. Pedicellus brevissimus, crassus, bialatus, basi bibrac-
teatus atque obscure articulaltus. Bracteæ oblongæ, acutæ, cymbeæ
vel fere planæ et obtusiusculæ, sepe alternæ, inferior plus minusve
major, circiter medium calycis tubi attingentes (in floribus pedicellatis),
vel tubum æquantes (in floribus sessilibus). Calycis tubus hemisphæ-
ricus, crassiusculus, 10-costulatus, lobi ovati, obtusiusculi vel acuti, tubo
subæquilongi, margine integro vel superne obscure eroso vel eroso-
serrulato. Corollæ tubus media inferiori vel infima parte pelalis liberis,
« Jimbus petalis oblongis, obtusis, circiter medium tubi attingentibus vel
«_eliam tubo fere æquilongis. Stamina — majora corollæ faucem cireciter
dimidia anthera superantia vel ?/s tubi attingentia, minora medium vel
'/s tubi Subæquantia — filamentis planis, basi vix dilatatis, antheris
« ovalo-oblongis, vel ovalo-ellipticis, obtusiusculis, basi leviter emarginata.
Stylus brevis, crassus, stygmatibus stylo sabæquilongis vel duplo longio-
ribus, obtusiuseulis, ?/s vel apicem sepalorum attingentibus. Cocci ovato-
« globosi vel late ovati (?), teretes vel rugulosi (?). »
« Rami juniores (foliosi) 6-10 mm.. adulti (nudi) 4-7 cm. longi et usque
ad 1 mm. latı; folla 5-8 mm. longa, 1-1 ‘/2 mm. lata; bracteæ
1-1 '/ mm. longæ; pedicellus ‘/2 mm. longus alis usque ad '/s mm.
« latis; calycis tubus circiter 1 mm. longus; corollæ tubus 3-2 mm.
longus; antheræ 1 mm. long&; stylus cum stygmatibus { mm. longus. »
Habitat : Nova-Hollandia austr.-or., Tasmania, Nova-Zelandia.
Var. & typica Pampanini, nom. nov.
Syn. : S. pulvinaris F. Muell. in Trans. Phil. Soc. Vict., I, 101! —
Hook. f., Fl. Tasman., I, 359! — F. Muell., Fragm., III, 881;
Pl. indig. Col. Vict., I, tab. XIV! — Benth., Fl. Austral., I, 4051;
in DC., Prodr., XV, 1,500 ! — F. Muell., Key syst. Vict. pl. I, 147;
II, 15, fig. 29!; Second syst. cens. Austral. pl., I, 44! — Moore
Hand. Fl. N.-S.- Wales, 183!
« Rami dense intricali, radicantes, juniores (foliosi) internodiis 4-2 mm.
« longis, 6-25 mm. longi, adulti (nudi) 4-7 cm. longi et usque ad 1 mm.
lati; flores folia subæquantes, pedicello alato, alis ‘/s mm. latis; calyeis
lobı ovato-delthoidei, obtusiusculi, margine inlegro, raro superne
« obscure eroso; corollæ tubus 3-4 mm. longus, petalis media vel tertia
inferiori parte liberis, limbus petalis oblongis, obtusis, medium tubi
(15) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCL. STACKHOUSIACEE. 915
« attigenlibus vel etiam acutiusculis et tubo fere æquilongis; stamina —
majora corollæ faucem circiter dimidia anthera superanlia, minora
medium tubi atiingentia — antheris ovato-oblongis vel ovato-ellipticis,
apice obtusiusculo; stygmala stylo subæquilonga, ?/s sepalorum attin-
gentia ; cocci late ovati, rugulosi (sec. F. Mueller et sec. Bentham). »
Habitat : Nova-Hollandia austr.-or. (N.-S.-Wales, Victoria); Tasmania.
For. a genuina Pampanıni.
« Ramuli juniores (foliosi) usque ad 10 mm. longi, internodiis usque
«ad I mm. longis; folia omnia oblusa; corollæ tubus petalis tertia vel
« dimidia inferiori parte liberis; limbus petalis oblongis, obtusis; antheræ
« ovato-oblong&; stygmata ?/s sepalorum attingentia. »
Habitat : Victoria.
1 — « Summit of Mt Hotham, 6-7000, Victoria [F. Mueller] » (1 — sub
. minima Hook. f. — 8, 17) !.
For. 5 intermedia Pampanini.
« Ramuli juniores elongati usque ad 25 mm. longi, internodiis 1-2 mm.
longis; folia inferiora lineari-spathulata, obtusa, superiora lineari-lan-
ceolata, acutiuseula ; flores sæpe folia superantes; corollæ tubus infima
. parte petalis liberis, limbus petalis oblongis, acutiusculis, tubo æqui-
« longis ; antheræ ovato-ellipticæ, basi rotundata, leviter emarginata ; sty-
« gmata vix dimidium sepalorum attingentia. »
« Habitat :
1 — « ? — Tasmania, Victoria. N.-S.- Wales [F. Mueller] » — ex Phyt.
Mus. of Melbourne (16).
& En =
À
07)
aa
Var..ß uniflora Pampanini, comb. nov.
Syn. : S. uniflora Colenso in Trans. N. Z. I., XVII (1885), 258!
S. minima Hook. f. var. uniflora Kirk, Stud. Fl. N.-Zeal., 90!
« Rami non radicantes, juniores (foliosi) internodiis 1-4 mm. longis,
« superne acute striato-angulati, 7-20 mm. longi, adulti (nudi) usque ad
« 25 mm. longi et ad ‘/2 mm. lati; folia superiora acuta, suprema autem
« etiam mucronala; flores folia superantes, pedicello stricte alato; calycis
« lobi ovali, acuti, magine superne eroso-serrulato; corollæ tubus circiter
« 3 mm. longus petalis infima parte liberis, limbus petalis ovato-oblongis,
« aculis, eirciter medium tubi aftingentibus; siamina — majora ?/s tubi,
« minora '/s tubi atlingentia — antheris ovato-elliptieis, apice acutiusculo,
« */s mm. longis, stygmata stylo fere duplo longiora, apicem sepalorum
« attingentia ; cocci ovato-globosi, fere sphærici, teretes, sub lente leviter
« rugulosi, ferruginei, 3 mm. longi, 1 !/2 mm. lati (Tav. XII, fig. 1, 2). >
Habitat : Nova-Zelandia.
1 — «Lake Hawea; Otago South Island of New Zealand [D. Petrie,
1886] » (14).
SECT. I. EUSTACKHOUSEA Pax
in Engl. u. Prantl, Pflanzenfam. T. III, 5 Abt., 233.
Perennes vel annuæ : caulibus erectis vel adscendentibus, elongatis. flori-
bus in spicis dispositis, coccis plus minusve profunde reticulatis vel rugosis
vel eliam tricostatis, pericarpio coriaceo, stipulis caducis.
! Vedi l’elenco degli Erbari consullati, p. 909-910,
916 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (16)
Subsect. I. Flores solitarii in spieis dispos’ti, brevissime pedicellati vel sessiles.
a. Cocci rugosi vel reticulati.
S. monogyna Lindl., Bot. Reg.. tab. 1917! — Labill., Pl. Nov. Holl.
I, 77, tab. 104! (pr. p., excl. fructibus) — Dietr., Syn. plant., II, 999, n.
1382 (pr. p.)! — Spreng., Linnæi Syst. Veg..ed. XVI, I, 943! (pr. p.)! —
Benth., Fl. Austral., I, 406 (excl. syn.)!; in DC, Prodr.. XV, 1,500 (excl.
syn.)!
Syn. : S. obtusa Lindl., Bot. Reg., tab. 1917, in adn.!
S. linarifolia A. Gunn. ap. Field, Geogr. Mem. N.-S.-Wales, 3561;
in Linnæa, II, 139! — F. Muell., Key Syst. Vict. pl., 1, 147, IL.
3!; Second Syst. cens. austral. pl., 1, 44! — Moore, Hand. Fl,
N.-S.- Wales, 183!
S. Gunnii Schlecht. in Linnæa, XX, 642! — Hook. f., Fl. Tasm.,
I, 79!
S. Gunniana Schlecht. ap. Schuch. in Linnæa XXVI, 18!
« Perennis, herbacea, basi suffrutescens, cæspitosa, glabra. Caules erecti,
« simplices vel raro parce ramosi, striato-sulcati. Folia crassiuscula, infima
« obovato- vel oblongo-spathulata, obtusa, rotundata ; superiora acuminato-
« mucronata : media lanceolato-spathulata vel lanceolala utrinque æqua-
« Jiter altenuala, suprema lineari-lanceolala. Stipulæ minutissimæ, cito
« caducæ. Spicæ elongat®, densiusculæ. Pedicellus brevissimus vel etiam
« fere nullus. Bractea ovato-lanceolata, concava, marginibus late mem-
« branaceis, acuminata, calyci subæquilonga vel brevior. Bracteolæ mini-
« mæ et deciduæ vel longiores et persistentes. Calycis tubus hemisphæ-
« ricus 10-striatus, lobi tubo æquilongi vel paullo superantes, ovato-
« Janceolati, acutiusculi, membranacei. Corolla tubus petalis quarta infima
« parte solutis, limbus petalis lanceolatis vel ovato-lanceolatis vel etiam
« Janceolato-linearibus, obtusiusculis vel acuminatis, margine integro vel
« obscure undulato, circiter medium tubi attingentibus. Stamina — majora
« ?/s vel */4 vel etiam ultra, minora ‘2 vel '/s tubi corollæ attingentia —
« filamentis planis basi paullo dilatata, antheris oblongis apice rotundato
« basi emarginata. Stylus brevissimus, stygmatibus stylum superantibus
« longiora, calycis lobi vix æquantibus, obtusiusculis. Cocci. »
« Caulis 10-35 mm. longus vel eliam (sec Bentham) uspue ad 9 cm.
« Jongus; usque ad 3 mm. latus folia 6-30 mm. longa, 1-4 vel eliam usque
« ad 6 mm. lata; bractea intermedia 3 mm. longa vel ultra; calycis tubus
€ 4-1 '/e mm.longus,lobi 1 '/«-2 mm. longi; corollæ tubus 5-6 mm. longus,
« lobi 2 ‘/2-5 mm. longi °/ı-1 ‘/2 mm. lali; cocci 2 '/2 circi mm. longi,
«A 1/2 mm. lati. »
(A suivre).
SPECIES HEPATICARUM
AUCTORE
Franz STEPHANI
(Suite.)
717. Plagiochila corrugata (Nees) Mont. Ann. sc. nat. Il, V, p.52.
Syn. : Jung. corrugata Nees in Mart. Fl. Bras. 1833, p. 378.
P. ulophylla Ldbg. Spec. Hep., p. 138.
P. crispula Nees, Syn. Hep., p. 59.
Dioica, mediocris flavo-virens, flaccida fragillima corlicola laxe cæspi-
tosa. Caulis ad 5 cm. longus tenuis rigidus repetito-furcatus, furcis
divergentibus flabellatim expansis. Folia caulina adulta imbricata,
subrecte patula, ad 2,5 mm. longa utrinque decurrentia (ala decurrente
postica sat longa recurva et grosse dentata, ala antica nuda), in plano
late triangulata, margine antico substricto nudo, postico e basi arcuata
stricto crispato valide dentato, dentibus brevibus acutis recte palulis
irregularibus plus minus approximatis, minoribus mixtis, apice iruncato-
rotundato 5-6 denticulato. Folia ramulina ovato-trigona postice valde
crispata, sinubus profunde reflexis quasi trilobata, longius dentata vel
spinulosa, apice angustiore rotundato denticulato. Cellule apicales
18 X 27 u, basales 27 X 54 y trigonis magnis acutis vel subnodulosis.
Amphigastria magna profunde laciniata, laciniis valde irregularibus
margine recurvis varie armatis. Folia floralia trijuga confertissima
caulinis similia sed multo majora subcapitata erecto appressa validius
spinosa et maxime crispala. Perianthia magna, obconica vix exserta,
valde inflata ore oblique truncato irregularier dentato crispato, ala antica
completa latiuscula integerrima. Andrecia mediana magna, bracteis
confertis inflatis vix saccatis superne squarrose patulis maxime crispatis.
Hab. Brasilia (valde communis), Argentinia (Lorentz).
P. ulophylla ist lediglich eine kräftigere Form unserer Pflanze,
während P. crispula sich durch kürzere Blätter auszeichnet und aus
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 10, 30 septembre 1905. 62
915 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (28 sÉR.). 1905 Plagiochila.
jüngeren Exemplaren bestand. deren Aeste noch wenig entwickelt sind,
so dass die breiteren Stengelblätier allein Beachtung gefunden haben.
Zellbau und Perianth sind bei allen 3 Pflanzen dieselben, auch kann man
überall die Amphig. nachweisen, die übrigens an den oberen Theilen oft
sehr rudimentär werden.
718. Plagiochila crispata G. Hep. Mex, p. 167.
Dioica mediocris flaccida, brunnea vel fusco-brunnea. Caulis ad 6 cm.
longus tenuis fuscus repelito-furcatus, furcis irregularibus divergentibus.
Folia caulina 2 mm. longa, subrecte patula conferta postice valde
ampliata, caulem in plano superantia utrinque longius decurrentia, in plano
late trigona i. e. basi amplissima apice quintuplo angustiora margine antico
substricto nudo, postico e basi ventricosa leniter arcuato crispaio integer-
rimo apice truncalo rolundato paucidenticulato. Cellulæ apicales 27 u
basales 18X 36 u. trigonis magnis acutis. Amphigastria valde rudimentaria
vel nulla. Folia floralia caulinis multo majora eircumeirca irregulariter
dentala, minus crispata apice dentato-spinulosa. Perianthia vix exserta
obcuneata inflata ore compresso oblique rotundato dentalo-ciliato; ala
antica brevis angusta integerrima vel apice paucispinosa.
Hab. Mexico (Fr. Müller, G. Karsten).
719. P. Boissieri St. n. sp.
Sterilis, major sed gracilis, flaccidissima, pallide-virens. Caulis ad 12 cm.
longus, tenuis fuscus rigidus pinnatim et bipinnatim pauciramosus ramis
longiusculis late divergentibus. Folia caulina adulta 25 mm. longa,
parum imbricata oblique patula. angulo 56° plano-disticha, postice
ampliata caulem plano superantia utrinque longius decurrentia in plano
late ovato-triangulata, medio amplissima apice 3 plo angustiora, margine
antico stricto nudo, postico valde arcuato medio quasi angulatim rotun-
dato infra et supra angulum strieto remote denticulato, dentibus validis
brevibus triangulalis acutis, ipsa basi nullis, apice normaliter recte trun-
cato 3-4 dentato, dentibus vix validioribus æquimagnis sinubus quidem
valde irregularibus. Folia ramulina valde desciscentia multo minora
remotiuscula anlice longius decurrentia breviter ovata, apice minus
angustata lateque truncala, denticulalione validiore et magis regulari.
Cellulæ apicales 18 X 27 ı, basales 27 X 54 y trigonis ubique magnis
acutis, basi validioribus.
Hab. Quito (Jameson) in Herbario Boissieri.
720. P. homocnroma Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 482.
Dioica major flaceida fusco-virens vel brunneola corticola. Caulis ad
9 em. longus tenuis fuscus subfasciculatim ramosus, ramis varie patulis.
568
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 919
Folia caulina 3 mm. longa, imbricata (ramulina contigua vel remotius-
cula) decurvo-homomalla, haud decurrentia, brevi basi inserta, postice
valde ampliata alteque cristata, in plano late ovato-!riangulata, apice
quam basis 5 plo angustiore, margine antico stricto nudo postico e basi
semicirculari bene arcuato ubique dense spinoso, apice oblique truncato
4 spinoso, spinis ubique angustis longis recte patulis subæquimagnis.
Cellule apicales 18 u trigonis magnis acutis subnodulosis, basales
18 X 54 w trigonis maximis nodulosis, medio basis irregulariter
incrassalæ. Folia floralia caulinis multo majora, simillima. Perianthia
juvenilia ore ciliato.
Hab. Tunguragua (Spruce).
Mit P. saltuensis zu vergleichen.
721. Plagiochila diversispina St. n. sp.
Sterilis mediocris rigidissima rufescens, pendula ? Caulis ad 8 cm.
longus tenuis rigidus simplex vel pauciramosus. Folia caulina adulta
2,5 mm. longa parum imbricala subrecte patula, angulo 80° plano-
disticha utrinque anguste decurrentia, ala postica optime pectinatim
ciliata, poslice ceterum ampliata cristalim connivenlia vel recurvula, in
plano late triangulata, margine antico e basi sinuata leniter arcuato nudo
(ipsa basi ciliata ut supra descripla) postico e basi valde ventricosa
siricto, ubique ciliato, ciliis confertis inferioribus longis tenuissimis
hamatis, superis brevioribus e lata basi abrupte setaceis, apice oblique
truncato vel rotundato, 3-4 dentato-spinoso, spinis irregularıbus validis
breviusculis oblique porrectis. Folia superiora valde desciscentia late
ligulata postice haud ampliata breviterque inserta, similiter sed brevius
armala. Cellulæ apicales 36 y basales 36 X 5% y trigonis magnis acutis.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier).
722. P. flabeilifrons Spruce Ed. Bot. Soc. 1885, p. 488.
Sterilis major rigidula olivacea vel flavescens, in ramulis arborum
pendula. Caulis ad 10 cm. longus tenuis fuscus et tenax, pinnatus vel
bipinnatus, ramis remotis longis effuse divergentibus flaccidis et
flexuosis. Folia caulina magna 3 mm. longa imbricata oblique patula
angulo 68° plano-disticha utrinque breviter decurrentia postice ampliata
alteque cristata late triangularia, basi amplissima apice 3 plo angustiora
margine antico stricto nudo, postico e basi semicirculari ventricosa
substricto 12 denlato, dentibus remotiusculis validis acutis subæqui-
magnis subregulariter conseculivis recte patulis apice truncato 3-4 spi-
noso spinis irregularibus recte patulis. Folia ramulina ovato-oblonga
minora, apice obtusata similiter armala. Cellulæ apicales 18 X 36 u
569
920 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). 1905 Plagiochila.
trigonis magnis acutis, basales 27 X 54 y trigonis maximis, omnibus
sæpe late trabeculatim confluentibus.
Hab. Peruvia, Guayrapata (Spruce), Quito (Jameson).
723. Plagiochila cipaconensis St. n. sp.
Sterilis major rigidiuscula, flavescens, laxe cæspitosa, pendula? Caulis
ad 7 cm. longus parum longeque ramosus, ramis late divergentibus,
ceterum validus fuscus et tenax, in ramis capillaceus. Folia caulina
25 mm. longa, parum imbricata, oblique patula, angulo 56° plano-
disticha, utrinque longius decurrentia, basi postica ampliata caulem late
superantia vel late recurva, in plano late triangulata vix longiora quam
lata, margine antico stricto nudo vel sub apice remote bidenticulato,
postico e basi angulatim breviterque rolundata leviter arcuato valide
dentato, denlibus sub 8 validis triangulatis acutis recte patulis irregula-
riter conseculivis interdum minoribus mixlis, apice oblique truncato valde
irregulariter armato, dentibus magnis 2-5, oblique porrectis vel recte
patulis vel divergentibus sinubus late lunatis vel profunde excisis. Folia
ramulina simillima minora, antice longissime decurrentia. Cellulæ
apicales 18 y trigonis majusculis subnodulosis, basales 18 X 36 y
{rigonis magnis interdum late trabeculatim confluentibus.
Hab. Nova Granada, Cipacon (Lindig).
724. P. flavescens G. Hep. Mex., p. 148.
Sterilis, mediocris rigidiuscula flavescens. Caulis ad 7 cm. longus
validus fuscus et rigidus vage pluriramosus, ramis strictis longiusculis
simplicibus divergentibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, oblique patula
angulo 56° subplano-disticha, antice longe decurrentia (multo magis
uam in icone auctoris I. c.) postice breviter inserta, ambitu late ovato-
trigona ji. e. basi amplissima apice duplo angustiora postice ampliata
caulem late superantia vulgo late replicata, margine anlico stricto nudo
vel sub apice unidentato, postico e basi ventricosa dentata substricto
remote dentalo, denlibus sub 10 remotis brevibus aculis versus apicem
majoribus et acuminalis, apice truncalo-rotundato 5-6 dentato, dentibus
vix validioribus sæpe minoribus interjectis. Folia ramulina parum
ıninora simillima. Cellulæ apicales 18 X 27 trigonis magnis aculis,
sæpe late trabeculatim confluentibus, basales 27 X 45 y, trigonis magnis
aculis vel subnodulosis.
Hab. Mexico (Liebman).
725. P. Cinchonæ St. n. sp.
Sterilis mediocris flaccidissima, flavo-virens. Caulis ad 4 cm. longus
simplex vel longe furcatus validus fuscus et tenax. Folia caulina 2,5 mm.
570
Plagiochila. FRANZ STEPHANL SPECIES HEPATICARUM. 921
longa conferta flaccidissima oblique patula angulo 56° plano-disticha vix
decurrentia, postice valde ampliata lateque replicata, in plano late trian-
gulata vix longiora quam lala, margine anlico stricto superne bidentato,
postico e basi semicirculari substricto irregulariter dentato, dentibus ad
12 validissimis longiusculis recte patulis, magnis minoribus mixtis,
sinubus anguste excisis vel late lunatis, apice quam basis 3 plo angustiore
{runcalo 5 spinoso, spinis magnis validis angustis plus minus longis
varieque patulis vulgo divergentibus. Cellulæ apicales 27 y basales
27 X 45 y trigonis magnis superne acutis inferne grosse ovali-nodu-
losis.
Hab. in cortice Chin (i. e. Cinchon).
726. Plagiochila subconvoluta G. Hep. Mex., p. 120.
Dioica. mediocris valida flaccida brunneola. Caulis ad 9 cm. longus
validus fuscus et tenax superne pinnatim et bipinnatim pauciramosus
ramis longiusculis divergentibus attenuatis. Folia caulina vix 3 mm’
longa imbricata oblique patula angulo 56°, disticha utrinque breviter
decurrentia, concava, postice valde ampliata lateque replicata, in plano
late breviterque triangulata, apice quam basis plus 3 plo angustiora
margine antico stricto sub apice remote bidentato, dentibus brevibus
validis patulis, postico e basi rotundata substricto valide dentato,
dentibus approximatis sub 18 validis brevibus late triangulatis acutis
minoribus mixtis, apice late truncato similiter armato. Cellulæ apicales
18 y parietibus validis trigonis nullis, basales 18 X 45 u tri-
gonis magnis sæpe late trabeculatis. Folia floralia caulinis similia
majora validius dentata apice grosse irregulariter spinosa. Perianthia
(juvenilia) ore rotundato dentato-spinuloso ala antica brevis angusta
integerrima.
Hab. Mexico leg ?
727. P. andicola Mont. et G. Ann. sc. nat. 1857, pag. 177.
Sterilis major robusta flaccida fusco-olivacea, laxe cæspitosa. Caulis ad
7 cm. longus, validissimus, fusco-brunneus, simplex superne dendroideus,
ramis divergentibus. Folia caulina adulta vix 3 mm. longa, oblique
patula angulo 68° imbricata flaccida postice ampliata caulem superantia
vel reflexa, utrinque decurrentia, plano-disticha, late ovato-trigona, basi
amplissima, apice duplo angustiora, margine antico stricto, infero nudo,
superne remote dentato, dentibus brevibus oblique patulis, postico e basi
nuda angulatim rotundala leniter arcuato, decemdentato, dentibus remo-
tiusculis brevibus validis aculis, apice truncato similiter armato, dentibus
sub quinque. Folia ramulina simillima minora. Cellulæ apicales 18 w
571
922 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 Plagiochila.
trigonis majusculis acutis, basales 27 X 36 y trigonis magnis aculis,
parietibus hic illice (præsertim in parte basali folii) longe et valide
trabeculatis.
Hab. Quito (Jameson).
728. Plagiochila speciosa L. et G. Syn. Hep., p. 643.
Dioica, major, flaceida, olivacea, pendula. Caulis ad 12 cm. longus
tenuis fuscus et tenax, repelilo furcatus, furcis longis late divergentibus.
Folia caulina 3 mm. longa, conferta, subrecte patula angulo 80°, plano-
disticha, utrinque longius decurrentia, postice alte cristata, in plano late
Gvato-trigona, apice tamen quam basis vix duplo angustiore, margine
antico stricto nudo vel sub apice unidenticulato, postico e basi nuda
angulatim rotundata stricto regulariter dentato, dentibus sub 7 (sæpe
plus minus deficientibus) remotiusculis brevibus validis acutis oblique
patulis, apice latissime truncato similiter armalo, dentibus sub 6.
Cellulæ apicales 18 X 27 y basales 27 X 36 y trigonis ubique acutis
basi magnis superne multo minoribus. Folia floralia caulinis simillima
validius dentata, basi postica grosse irregulariterque spinosa. Perianthia
(juven.) ore late rotundato grosse dentato-spinoso; ala antica brevis
angusta integerrima. Andrecia in planta longa subsimplici regulariter
seriala numerosa bracteis ad 12 jugis confertis apice oblique patulo
truncato plus minus denticulato.
Hab. Mexico (Liebman, Mohr, Karsten), Guatemala (Wurr.),
729. P. Raddiana Ldbg. Spec. Hep. p. 28.
Dioica, major, rigidula brunnea vel fusco-virens, laxe subeffuse cæs-
pitosa. Caulis ad 8 cm. longus superne irregulariter multiramosus, ramis
flabellam plus minus expansam formantibus ceterum validus fuscus et
rigidus, in ‚ramis attenualus et capillaceus. Folia caulina 2,5 mm. longa,
conferta subrecte patula, plano-disticha utrinque late decurrentia, postice
ampliata alteque cristata ambitu late Lriangulata, apice quam basis 3-plo
angustiora, margine antico leviter sinuato nudo vel sub apice unidentato,
poslico e basi valde producta ventricosa et nuda stricto remote dentalo,
dentibus ad 8 brevibus acutis validis recte patulis (sepe ad angulum
reductis vel nullis) apice truncato similiter armato dentibus 3-4. Folia
ramulina minora ovata, basi postica minus ampliata longiusque decur-
renlia dentibus apicalibus validioribus. Cellulæ apicales 18y trigonis
magnis aculis, basales 18 X 56 y trigonis maximis subnodulosis. Folia
floralia intima late ovala apice posticeque grosse spinosa spinis inæqua-
libus recte patulis vel hamatis. Perianthia breviter campanulata valde
inflata ore compresso truncalo dentato-spinoso spinis minus numerosis
572
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 923
breviusculis paucis longioribus mixtis, ala antica subcomplela angusta
integerrima.
Hab. Brasilia (Raddi, Regnell).
730. Plagiochila haïtensis SL. n. sp.
Syn.: P. Martiana var. ß lenerior ? G. Hep. Mex. p. 124.
Dioica mediocris rigidiuscula brunnea. Caulis ad 6 cm. longus validus
fuscus et tenax furcatim multiramosus, ramis divergentibus late flabella-
tim expansis. Folia caulina vix 3 mm. longa conferla oblique patula
angulo 68° plano-disticha utrinque longe decurrenlia postice ampliala
alteque crislala, integerrima in plano oblongo-triangulata, margine anlico
substricto, postico e basi valde rolundata substricto undulato vel leniter
crispalo, apice quam basis 3-plo angustiore truncato-rotundalo. Folia
ramalina minora simillima. Cellulæ apicales 18 y basales 18 X 56 w
irigonis magnis acutis bene definilis. Folia floralia caulinis æquimagna
similia, margine postico valde crispato remote paucispinoso apice integer-
rimo. Perianthia magna, compresso-campanulata ore leniter ampliato
iruncato regulariter spinoso, spinis breviusculis validis angustis parum
acuminatis recte palulis; ala antica complela latissima integerrima apice
truncato-bispinoso. Andrecia in planla graciliore et minus ramosa
mediana, spicis fusiformibus, bracteis confertis 8-jugis, apice patulo obtu-
salo integerrimo.
Hab. Haiti (Renauld).
Die oben citirte mexikanische Pflanze habe ich nicht gesehen; nach
der Abbildung zu urtheilen, gehört sie aber hierher; im Uebrigen ist
unsere Art mit P. mollusca und P. Bunburyi zu vergleichen.
731. P. spectabilis St.n. sp.
Sterilis, major robusta et valida, olivacea. Caulis crassus fuscus el
tenax, superne bipinnatim ramosus ramis divergenlibus breviusculis
flabellatus. Folia caulina adulta plus 3 mm. longa, conferla subrecte
patula, plano-disticha vel leniter decurva utrinque decurrentia, poslice
ampliata arete angusteque revoluta, in plano late ovalo-triangulata, mar-
gine antico substricto nudo, postico e basi arcuala striclo superne remote
iridentaio, apice quam basis plus duplo angustiore truncalo 6 dentato,
dentibus ubique brevibus validis acutis recte patulis. Folia ramulina
angustiora, oblongo-triangulata apice sæpe irregulariter dentata, sinubus
plus minus profundis sat desciscentia. Cellulæ apicales 18 u, basales
18 X 45 u, trigonis acutis, superne sæpe confluentibus majuseulis, basi
magnis bene definitis.
Hab. Brasilia (Puiggarı).
I
[1
cs
924 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 Plagiochila.
732. Plagiochila tocarema G. Ann. sc. nat. 1864, p. 106.
Dioica mediocris flaccidissima pallide virens. Caulis ad 7 cm. longus-
tenuis superne capillaceus, repelito-furcatus, ramis late divergentibus.
Folia caulina adulta 4 mm. longa, imbricata, oblique patula, angulo 68°,
plano-disticha, postice ampliata caulem plano-superantia vel late replicata,
utrinque breviter decurrentia, ambitu late ovalo-triangulata, apice quam
basis subtriplo angustiora, margine antico stricto nudo sub apice remote
bidentato, postico e basi valde arcuata stricto, ipsa basi nudo ceterum
irregulariter pancispinoso, spinis sub 10 validis brevibus vel duplo
longioribus, sinubus plus minus amplis, apice truncato grosse 4 spinoso,
spinis longiusculis, e lala basi sensim allenuatis equimagnis. Folia ramu-
lina primaria caulinis simillima, minora remoliuscula; Folia ultima
remotla, valde desciscentia oblonga, antice longe decurrentia, postice
breviter inserta, haud ampliata, apice emarginato-bispinosa, margine
postico inferne nudo superne 6 dentato, dentibus validis approximatis
oblique patulis. Cellulæ apicales 27 y. trigonis majusculis in parietibus
validis, basales 27 X 63 y, trigonis mägnis acutis. Folia floralia caulinis
minora ceterum simillima et vix validius armata. Perianthia compresso-
obconica, ore late truncalo grosse spinoso fere lacinulato, laciniis lanceo-
latis subæquimagnis flaceidis; ala antica subcompleta latiuscula superne
lacerata. Andræcia in planta graciliore mediana longe spicata, bracteis
numerosis confertis superne late foliaceis squarrose patulis paucidenti-
culatis.
Hab. Bogota (Lindig).
733. P. macrostachya (Sw.) Ldbg. Spec. Hep. p. 75.
Syn.: Jung. macrostachya Swartz. Prodr. Fl. Ind. occ. p. 142.
Dioica mediocris vel major, rigida fusco-virens vel rufo-brunnea, laxe
cæspitosa. Caulis ad 15 cm. longus (vulgo 10 cm.) validissimus fuscus et
tenax, parum longeque ramosus, interdum fasciculatim multiramosus.
Folia caulina % mm. longa, parum imbricata vel dissita, oblique patula,
angulo 68° disticha vel decurvula, in sicco homomalla, utrinque breviter
decurrentia, brevi basi inserta postice ampliata caulem tegentia vel
erecto-conniventia interdum subcristata, in plano late ovato-trigona,
asymmetrica, tertio infero amplissima, apice 3-plo angustiora, margine
anlico substricto nudo, postico e basi nuda rotundata et ventricosa stricto
grosse dentato, dentibus sub 16 regulariter consecutivis approximatis
subæquimagnis subrecte patulis breviter acuminatis, apice oblique trun-
cato vel obtusato 4 spinoso spinis validis oblique vel recte patulis, anteriore
vulgo longiore. Folia ramulina simillima, minora postice minus ampliata.
574
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 925
Cellule magnæ pellucidæ apicales 36 u trigonis magnis acutis, medianæ
subtruncatis, basales 36 X 90 u trigonis maximis angulalis normaliter
trabeculalim confluentibus, trabeculis crassis poro interruptis. Folia
floralia caulinis majora simillima validius et longius armata. Perianthia
obovato-triangulata, inferne valde inflata, ore compresso-truncato-rotun-
dato regulariter dentato-spinoso, spinis validis minus confertis et sinubus
lunatis discretis, e lata basi acuminatis recte patulis; ala anlica lata superne
spinosa. Andræcia magna terminalia vel mediana spieis sæpe geminatis
vel ternis, longis et validis, bracteis ad 30-jugis minus confertis, apice
breviter squarroso-patulo denliculato.
Hab. Jamaica (Swartz, Hansen) Trinidad (Crüger) Caracas (Funck et
Schlim) Guadeloupe (l’Herminier).
734. Plagiochila relicta St. n. sp.
Sterilis, mediocris, rigidiuscula, flavo-virens. Caulis ad 5 cm. longus
validus fuscus et tenax superne pinnatim et bipinnalim pauciramosus,
ramis breviusculis late divergentibus. Folia caulina 3,6 mm. longa,
imbricata subrecte patula, vix decurrentia, plano-disticha, in ramis decur-
vula et convoluta, poslice caulem late superantia vel replicata, in plano
late ovato-triangulala subsymmetrica, margine antico inferne nudo stricto
superne leviter arcuato remote tridentato, dentibus oblique porrectis,
margine poslico e basi semicirculari arcuato 12 dentato (ipsa basi nudo)
dentibus remotis recte patulis majusculis lale triangulatis apiculatis, mino-
ribus mixtis, apice quam basis quintuplo angustiore, emarginato-biden-
tato, dentibus magnis recte patulis late (riangulalis breviter acuminatis,
terlio parvo interjecto. Folia ramulina parum minora, simillima. Cellulæ
apicales 18 u, basales 18 X 45 y. trigonis magnis superne aculis inferne
nodulosis.
Hab. Nova Granada, Pacho (Lindig).
735. P. Bonplandii G. Ann. sc. nat. 1857 p. 332.
Dioica major valida et robusta, flaccida pallide flavo-virens. Caulis ad
& cm. longus crassus fuscus et tenax vage ramosus, ramis breviusculis
divergentibus. Folia caulina adulta 4 mm. longa parum imbricata apieibus
liberis, oblique patula angulo 68° plano-disticha utrinque breviter decur-
rentia, postice ampliata cristata vel late replicala, in plano late trigona,
apice quam basis 3-plo angustiore, margine antico nudo stricto sub apice
arcualo 2-3 dentato, margine postico e basi nuda et valde rotundata sub-
stricto regulariter dentato, dentibus sub 8 remotiusculis brevibus acutis
recie patulis, sub apice spiniformibus, apice truncato 5 spinoso spinis
validis irregularibus recte patulis vel hamatis. Folia ramulina 3 mm.
575
926 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e séR.). 1905 Plagiochila.
longa, late ovata, tertio infero amplissima, apice 3-plo angustiora similiter
sed longius armata, antice longius decurrentia. Cellulæ apicales 27 ,
basales 27 X 45 y trigonis magnis aculis. Folia floralia caulinis majora
late ovata, basi poslica maxime ampliala, margine postico apiceque grosse
et irregulariler dentato-spinosis. Perianthia obconica, ore late rotundalo
grosse dentato spinoso sublaciniato, laciniis subæquimagnis varie palulis;
ala antica completa latissima paucispinosa.
Hab. America æquatorialis (Bonpland), Bolivia (Germain).
Die Blätter in des Autors Abbildung L c. tab. 13. Fig. 9, sind ganz irre-
führend ; wie die Figur zeigt sind es Blälter am Grunde eines Astes und
es sind ausser an diesen Stellen alle anderen Blätter wesentlich ab-
weichend.
736. Plagiochila canelensis St n. sp.
Syn.: P. ensiformis Spruce. Edinb. Bot. Soc. p. #76 (non Taylor).
Sterilis magna flaccida pallide virens. Caulis ad 10 cm. longus simplex
crassus fuscus el tenax. Folia caulina mm. longa imbricata apicibus
liberis, subrecte palula angulo 80° plano disticha antice longe decurrentia
postice breviter inserla el valde ampliata caulem plano superantia, ambitu
late triangulata vix longiora quam lala, apice quam basis 5-plo angustiore,
margine antico stricto nude, postico e basi nuda semicirculari stricto
valide dentato, dentibus sub 12 remotiusculis brevibus late triangulatis
acutis oblique patulis, apice recte vel oblique truncato 4-5 spinoso, spinis
validis breviusculis subæqualibus recte patulis. Cellulæ apicales 36 y,
basales 27 X 72 y Irigonis parvis superne subnullis.
Hab. Andes quitenses (Spruce).
Spruce hat (siehe seine Beschreibung 1. c. p. #77) die Originalpflanze
von P. ensiformis Taylor nicht gesehen: die Diagnose dieses Autors Ist
sehr kurz und unzulänglich, so dass es nicht überraschen kann, dass
Spruce eine ganz andere Pflanze unter dem Namen liegen hat; die mir
aus Kew gesandte Originalpflanze von P. ensiformis stimmt völlig mit
einer Handzeichnung Gotisches überein, so dass ein Zweifel nicht möglich
ist; im Uebrigen ist weder das Blatt der ächten noch der obigen Pflanze
im Entferntesten einem Schwert ähnlich.
737. P. dominicensis Taylor J. of Bot. 1846 p. 270.
Dioica magna et robusta olivacea vel flavo-rufescens. Caulis ad 8 cm.
longus validus fuscus et durus, pauciramosus, ramis longis simplicibus
flexuosis, parum divergentibus. Folia caulina magna 5 mm. longa parum
imbricata subreete patula valde concava leniterque decurva vix decurren-
tia, postice valde ampliata altleque cristata, ambitu late ovato-Lriangulala
576
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUN. 927
i. e. basi amplissima apice 4-plo angustiora, margine antico strieto remote
paucispinoso, spinis oblique patulis, postico e basi semirotunda ventricosa
substricto, longe dentato-spinoso, spinis sub 15 remotiusculis 7 cellulas
longis, recte patulis, apice oblusato similiter armato, spinis 4-5, omnibus
giganleis e lata basi longe acuminalis strictis. Cellulæ apicales 36 y tri-
gonis magnis acutis, basales 45 X 90 y trigonis giganteis acutis. Folia
floralia caulinis majora simillima. Periantkia (ster.) ore rotundalo longe
regulariterque dentalo-spinoso, ala brevis angusta integerrima apice
tantum spinosa. Andræcia maxima terminalia solitaria vel geminata,
spicis ad 3 cm. longis, bracteis vix imbricatis, basi antica breviter
auriculatis ceterum foliaceis chlique patulis valide breviterque denli-
eulatis.
Hab. Dominica (Armilage, Eggers) Guadeloupe (l’'Herminier).
Ich habe das Original nicht zu erlangen vermocht und beschreibe die
Pflanze nach vorstehenden Exemplaren, die sich aber mit der Original-
Diagnose völlig decken; der Vergleich des Autors mit P. superba triffl
vollkommen zu. Gottsche hat diese Pflanze (legit l'Herminier) als P. Mag-
dalena bestimmt, sie aber nirgends beschrieben.
738. Plagiochila oresitropha Spruce. Ed. Bot. Soc. 1885 p. 467.
Dioica, major rigida rufa corticola et saxicola. Caulis ad 9 cm. longus
(vulgo 5-6 cm.) validus brunneus tenax pauciramosus. Folia caulina sub
4 mm. longa, recte patula vulgo decurva, imbricata ulrinque breviter
decurrentia, postice ampliata in plano caulem superanlia vulgo recurva
ambitu late triangulata leniter falcata, margine antico parum sinualo
nudo sub apice paucidentato, poslico a basi ad apicem valde arcuato regu-
lariter dentato (ipsa basi nudo) dentibus numerosis approximalis
validis aculis recte patulis, apice oblusato similiter armato. Cellulæ apicales
27 y trigonis parvis basales 27 X 45 y parielibus grosse nodulosis, in
medio folii valide trabeculatis. Folia floralia caulinis simillima parum
latiora. Perianthia vix exserta, oblongo-obconica, ore truncato irregulariler
dentato-spinoso spinis longiusculis longe acuminatis recle patulis brevio-
ribus mixtis.
Hab. Andes peruviani (Spruce).
739. P. saltuensis Spruce (Hepat. amaz. et and. exsiccal&).
Dioica, major robusta rigidula, optime nitens flavo-virens vel brunneola,
corlicola. Caulis ad 10 cm. longus, validus fuscus et rigidus, ubique
æqualiter foliosus sub flore innovatione simplici continuatus vix aliter
ramosus. Folia caulina plus 3 mm. longa conferta subrecte patula, plano-
disticha, antice breviter decurrentia postice valde ampliata alteque cris-
vrm
By]
928 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze senr.). 1905 Plagiochila.
tala, in plano late ovato-trigona, basi amplissima, apice 4-plo angustiora,
asymmetrica, margine antico inferne nudo stricto superne leviter arcuato
bidentato, postico e basi semieirculari et maxime ventricosa bene arcuato
regulariter dentato (ipsa basi nudo) dentibus ad 30 validis approximatis
recte patulis, e lata basi breviter acuminatis versus apicem validioribus,
inferne longioribus spiniformibus hamatis, apice ipso obtusato valide
3-4 dentato. Cellulæ apicales 36 y trigonis maximis (runcalis, basales
36 X 72 y parielibus grosse trabeculatis, trabeculis poro lato interruptis.
_Folia floralia caulinis majora, late rotundato-trigona, simililer armala.
Perianthia magna, 8 mm. longa longe exserta, oblongo-obconica, ore
truncato irregulariter spinoso-ciliato, spinis brevibus flexuosis vel hamatis
varieque patulis ; ala antica angustissima nuda vel nnlla.
Hab. Andes quitenses (Spruce), Nova Granada (Lindig), Columbia
(Wallis).
740. Plagiochila ovata I. et G. Hep. Mex. p. 165.
Dioica major fusco-brunnea rigidula. Caulis ad 12 cm. longus parum
longeque ramosus, validus fuscus et tenax. Folia caulina plus 3 mm.
longa, parum imbricata, (in sicco decurvo-homomalla) oblique patula
_angulo 56° valde concava basi antica gibboso-inflata, utrinque breviter
decurrentia, postice caulem late superantia vel replicata, in plano late
rotundato-triangulata, basi amplissima apice angustiore rotundato, circum-
eirca denticulata, dentibus 1-2 cellulas (rarius 3 cellulas) longis, validis
creberrimis subæqualibus recte patulis, in margine antico remotiusculis
subappressis. Cellulz apicales 27 y trigonis majusculis aculis, basales
27 X 72 y lrigonis magnis aculis. Folia floralia caulinis simillima
majora. Perianthia semiexserla late compresso-cylindrica, ore truncato
denticulato, dentibus validioribus minus confertis minusque regula-
ribus.
Hab. Mexico (Liebman) Nova Granada (Wallis) Galapagos Insulæ
(Anderson). :
741. P. Jamesoni Tayl. J. of Bot. 1847 p. 340.
Dioica magna el robusta olivacea. Caulis ad 12 cm. longus validus et
tenax simplex vel pauciramosus, ramis longis simplicibus parum divergen-
tibus. Folia caulina 3,6 mm. longa, imbricata recte patula, plano-disticha
postice parum ampliata caulem tegentia vel erecto-conniventia vix decur-
rentia rotundato-triangulata, vix longiora quam lata, apice quam basis
quintuplo angustiore denliculato ceterum integerrima, margine anlico e
basi stricta superne curvato. Folia ramulina multo angustiora ovato-
triangulata postice magis ampliata celerum similia similiterque armata.
578
ro
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 929
Cellulæ apicales 36 y trigonis majusculis, basales 36 X 81 y parietibus
validissimis. « Perianthia campanulala, ore et ala antica denticulatis.
Andræcia linearia mediana. »
Hab. Andes quitenses (Jameson, Spruce).
742. Plagiochila trichostoma G. Ann. sc. nat. 1864. p. 113.
Dioica mediocris sed grandifolia robusta et tenax olivacea vel brunnea.
Caulis ad 7 cm. longus, tenuis fuscus rigidus superne pauciramosus, ramis
patulis sub flore pluriramosis. Folia caulina vix 4 mm. longa, imbricata,
concava decurva vel disticha subrecte patula angulo 80° vix decurrentia,
postice ampliata haud cristata, in plano late triangulata, apice quam basis
4-plo angustiore, margine antico substricto superne remote spinoso;
postico e basi ventricosa subsemicireulari stricto subregulariter spinoso,
spinis sub 20 approximatis, e lala basi abrupte attenuatis recte patulis,
apice truncato similiter armato, spinis sub 3 quarum 2 vulgo multo vali-
dioribus, terlio minore mediano. Folia ramulina similia, minora. Cellulæ
apicales 27 X 36 y trigonis majusculis acutis, basales 27 X 54 y trigonis
magnis. Folia floralia caulinis multo majora simillima. Perianthia magna
7 mm. longa ovala, ore angustato compresso truncalo anguste spinuloso
subsetuloso. Andrecia terminalia anguste spicata, ramosa bracteis minus
confertlis apice breviter patulo denticulato.
Hab. Nova Granada (Lindig) Peruvia (Lechler).
743. P. permista Spruce Ed. Bot. Soc. 1885 p. 481.
Syn. : P. acanthostoma Spr. Hep. Exsiccatæ.
Dioica, magna vel maxima, robusta, brunnea. Caulis ad 15 cm. longus,
simplex vel pauciramosus sub flore sæpe fasciculatim innovatus, validus
fuscus et durus superne purpureus. Folia caulina plus 3 mm. longa,
conferta, subrecte patula, angulo 80° postice valde ampliata alteque cris-
ala, ceterum plano-dislicha, postice breviter decurrentia, ambitu late
triangulata, basi amplissima apice 7-plo angusliora, margine antico sub-
stricto nudo vel sub apice paucis denticulis remotis armato, postico e basi
valde producta et ventricosa arcuato sub apice striclo dense denlato,
dentibus 3-4 cellulas longis numerosis remotiuseulis recte patulis e lata
basi abrupte acuminatis, apice emarginato-bidentulo, sinu late lunato
nudo vel dente minore armato. Folia ramulina simillima minora. Cellulæ
apicales 27 X 36 y trigonis magnis elongatis, basales 36 X 5% y trigonis
maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis majora simillima. Perian-
thia vix exserla compresso-ovata, ore truncato dense irregulariterque
spinuloso.
Hab. Tunguragua (Spruce) Nova Granada (Wallis).
579
930 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). 1905 Plagiochila.
744. Plagiochila azuayensis Spruce. Hep. Amaz. et Andinæ
exSsicC.
Dioica, major, grandifolia, flaccida, pallide-olivacea, corticola. Caulis ad
10 cm. longus, validissimus, fuscus, tenax, pauciramosus, ramis longis
divergentibus sub fore geminatim innovatis. Folia caulina k mm. longa,
imbricala, apieibus liberis, subrecte patula, plano-disticha, postice valde
ampliata, caulem superantia vel late replicata, utrinque vix decurrentia,
in plano late trigona 1. e. basi amplissima, apice 3-plo angustiora, margine
antico substrieto nudo sub apice remote tridentato, postico e basi semi-
circulari striclo nudo vel sub apice paucidentalo, apice ipso rotundato
quinquedentato, denlibus ubique parvis validis acutis subæquimagnis
recte palulis. Folia ramulina simillima, parum minora. Cellulæ apicales
45 y trigonis maximis angulatim nodulosis, basales 36 X 76 y trigonis
magnis nodulosis. Folia flor. caulinis parum majora vix validius dentata.
Perianthia maxima late obconica, ore rotundato regulariter spinuloso.
Hab. Andes quitenses (Jameson, Spruce) Ecuador (P. C. Lehmann).
745. P. fusco-lutea Tayl. J. of Bot. 1846, p. 263.
Syn. : P. gymnostoma Jack et Steph. Hedwigia 1892 p. 25.
Dioica magna robusta rigida fusco-lutea profunde cæspitosa. Caulis ad
15 cm. longus pro planta tenuis, fuscus et tenax parum longeque ramosus.
Folia caulina 4 mm. longa conferla apicibus liberis oblique patula angulo
68° postice ampliata alteque cristata ceterum plano-disticha antice longe
decurrentia, postice brevissime inserta, in plano late triangularia, apice
quam basis quadruplo angustiore, margine antico strielo, postico e basi
semicirculari leniter arcuato, apice obtusato vel truncato-bidentulo vel
retuso, ceterum omnino integerrima. Folia ramulina valde aberrantia,
minora, apice obtusato integerrimo, poslice multo minus ampliata superne
ovala remota. Cellulæ apicales 27 u trigonis magnis angulatis, basales
27 X 72 y trigonis maximis ovali-nodulosis. Folia floralia caulinis
similia, majora integerrima. Perianthia maxima cupulato-campanulala,
ore compresso late truncato integerrimo. Andrecia in planta simpliei
multoties graciliore et parvifolia, spicis numerosis seriatis vel terminali-
bus atque ex ipsa basi geminalis vel pluriramosis longissimis (ad 4 cm.)
bracteis 12-jugis confertis apice breviter recurvis obtusatis inlegerrimis.
Hab. Peruvia (Jameson, Spruce) Nova Granada (Wallis).
746. P. axillaris Jack et St. Hedwigia 1892.
Syn. : P. Notarisii Mitt. in Spruce Hep. Amaz. et And. 1885 p. 477.
(non Lehmann).
Dioica major grandifolia flaccida, pallide-olivacea. rupicola. Caulis ad
550
Plagiochila. FRANZ STEPHANE SPECIES HEPATICARUM. 931
14 cm. longus, validissimus fuscus et tenax, vulgo fasciculatim multi-
raınosus, ramis flabellatim expansis. Folia caulina 6 mm. longa, imbri-
cata, subrecte patula. plano disticha, antice longe vel longissime decur-
renlia, postice valde ampliata caulem late superantia vel replicata, flacci-
dissima in plano late triangulata, apice quam basis quintuplo angustiora,
margine antico leviter arcuato nudo, superne 5 spinoso, postico e basi
nuda semicirculari substricto spinoso spinis sub 14 magnis validis approxi-
matis varie patulis subæquimagnis, apice truncato vel obtusato 5 spinoso,
spinis recte patulis parum validioribus. Folia ramulina minora parum
angustiora postice minus ampliata ceterum similia. Cell. apicales 45 y
irigonis parvis, basales 45 x 90 y parietibus validissimis, trigonis dein
minus distinctis. Fol. flor. caulinis equimagna circumcirea grosse spinosa,
ipsa basi tantum nuda, spinis apicalibus multo validioribus oblique por-
rectis. Per. gigantea plus 8 mm. longa, anguste campanulala compressa
ore rotundato irregulariler dentato-spinoso, spinis e lata basi abrupte
longeque attenuatis recte patulis, ala antica completa lata irregulariler
grosse dentata. Andræcia in ramis fasciculatis terminalia ex apice vege-
taliva iterum fasciculata, spicis 5-6 simplicibus vel ramosis, bracteis ad
10-jugis contiguis, longe saccatis apice acuto appresso.
Hab. Nova Granada (Wallis) Bolivia (Pearce) Tunguragua (Spruce).
747. Plagiochila ensiformis Taylor J. of Bot. 1846 p. 265.
Sterilis spectabilis valde robusta el durifolia fragilis fusco-olivacea, in
sicco flavo-brunnea, laxe cæspilosa. Caulis ad 25 em. longus validus fuseus
et durus strictus simplex vel pauciramosus ramis vix divergentibus
strietis. Folia caulina validissima, a basi ad apicem # mm. longa (ala
accensa quidem 6 mm. longa) imbricata, subrecle patula plano-disticha
vix decurrentia, postice maxime ampliata alleque crislata sepe omnino
integerrima, ambitu late ovata, 1. e. margine antico leviler arcualo, postico
e basi maxime venlricosa arcualo-apice obtusalo interdum paueidentato
vel truncato-bidentulo vel plus minus profunde retuso dentibus validis
brevibus acuminatis recte patulis. Cellulæ apicales 36 y basales 35x 110 y
trigonis magnis aculis basi ovali-nodulosis.
Hab. Columbia (Jameson).
748. P. grandicrista Si. n.sp.
Sterilis mediocris sed grandifolia, robusia et valida brunnea. Caulis ad
6 cm. em. longus, fuscus validus et tenax superne pinnatim pauciramosus,
ramis patulis strielis vel curvatis. Folia caulina adulta plus 3 mm. longa
conferta subrecte patula, plano disticha antice longe decurrentia postice
breviter inserla maxime ampliata alteque cristata, in plano late triangu-
5
932 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 Plagiochila.
lata, margine antico substricto sub apice unidentato, postico e basi semi-
cireulari arcuato dentato, dentibus brevibus validis late triangulatis api-
culalis recte patulis remotis sæpe plus minus deficientibus apice truncato-
rotundato 4-5 dentato dentibus irregularibus hic illie in spinam validam
mutatis. Folia ramulina valde aberrantia duplo angustiora in plano
oblongo-triangulata similiter armata apice longius et maxime irregulariler
dentato-spinosa, sinubus quoque variabilibus. Cellulæ apicales 18 w
basales 27 X 45 u pellucidæ trigonis ubique magnis superne acutis
inferne subnodulosis.
Hab. Nova Granada (Lindig).
Hinsichtlich der enorm entwickelten ventralen Blatthasis nur mit
P. ensiformis und P. Jelskii zu vergleichen.
749. Plagiochila Jelskii Loitles. in Szyszylowiez. Diag.Pl.1. p.23.
Sterilis major longa et robusta, fusco-lutea vel olivacea. Caulis ad 20 cm.
longus, furcatim pauciramosus, striclus, ramis oblique patulis. Folia
caulina magna, ab insertione ad apicem # mm. longa, imbricata recte
patula, antice longe decurrentia, postice breviter inserta, maxime ampliata
altissime cristata, in plano late semicordalo-triangularia, apice quam basis
6-plo angustiore, integerrima, apice tantum spinosa, spinis inæqualibus
validis basi sæpe dentatis. Cellulæ apicales 27 y trigonis magnis angu-
latim nodulosis, basales 27 X 50 u. parietibus crasse trabeculatis, trabe-
culis magno poro interruptis.
Hab. Peruvia, Cutervo, (Jelski) Ecuador Tambo (F. C. Lehmann.
10500").
Die Blätter dieser ansehnlichen Pflanze sind ventral so stark erweitert,
dass der den aufrechten Kamm bildende Theil '/s der gesammten Blatt-
länge beträgt; da hier letztere steis von der Insertionsbasis bis zur
Spitze gemessen wird, ergiebt sich für die Blattlänge ein Maass von 4 mm.
gegenüber 6 mm. des Autors, der den Kamm mitgemessen hat; es giebt
bis jetzt keine Plagiochila, welche einen so mächtig entwickelten Blalt-
kamm besitzt; er dient jedenfalls der capillaren Festhaltung des Wassers.
VII. Folia caulina subrotunda.
750. P. bahiensis Ldbg. Spec. Hep. p. 136.
Sterilis, parva, dilute viridis, inferne fuscescens, rigida, aliis hepaticis
consociata, Caulis ad 3 em. longus, tenuis fuscus simplex vel pauci-
ramosus, ramis descendentibus squamulosis radicantibus apice proliferis.
582
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICABUM. 933
Folia caulina adulia remota reliqua conferta decurvo-homomalla, minuta
(1,2 mm. longa) subrotunda vel quadrato-rolunda, poslice valde ampliata
lateque replicata, brevissima basi inserta, antice parum decurrentia,
margine anlico leviter curvato sub apice 2-3 dentato, dentibus oblique
porrectis brevibus, postico valde arcuato regulariter dentato, apice rotun-
dato similiter armato, dentibus brevibus approximatis recte patulis validis,
e lata basi abrupte acuminatis. Cellulæ apicales 27 y, basales 18 X 36 y
trigonis ubique magnis acutis.
Hab. Brasilia, Bahia (Martius) Caraca (Weinio).
751. Plagiochila viminea Spruce Torr. Bot. Cl. 1890 p. 134.
Sterilis longa sed parvifolia et gracillima, rigidissima et fragilis profunde
cæspilosa. Caulis ad 9 cm. longus tenuis rufus rigidus strictus simplex
vel longe furcatus, furcis parum divergentibus strictis. Folia caulina
parva, 1,5 mm. longa contigua vel parum imbricata oblique patula
angulo 56° concava et leniter decurva, postice caulem plano-superantia
vel recur- vula, in plano subcircularia utrinque parum decurrentia,
margine antico et apice dentatis, dentibus sub 7 remotis brevibus late
triangulatis apiculatis. Folia ramulina vix minora similia, margine anlico
quidem substricto apice oblique truncato. Cellulæ apicales 18 y, basales
27 X 36 u. trigonis magnis, superne subnodulosis, basi maximis ovali-
nodulosis.
Hab. Bolivia (Rusby) Costarica (Motelay).
Spruce beschreibt die Blatizellen als angulär nicht verdickt, was aber
nicht zutrifft.
752. P. frausa G. Hep. Mex. p. 162.
Dioica mediocris parvifolia et gracilis rigida flavo-rubescens. Caulis ad
7 em. longus tenuis rubescens inferne fuscus et rigidus, strietus superne
repelito furcatus tenuis, ramis divergentibus brevibus optime flabellatis.
Folia caulina 0,8 mm. longa remotiuseula oblique patula angulo 56° valde
concava utrinque decurrentia, in plano ovato-rotundata, margine antico
leviter arcuato sub apice bidentulo, postico valde arcuato regulariter
10 dentato, denlibus brevibus validis breviter acuminatis, sinubus optime
lunatis, apice rotundato quadridentato, dentibus parum validioribus
oblique porrectis. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis sæpe late con-
fluentibus, basales 18 X 54 y rectangulares trigonis magnis ovali-nodu-
losis vel irregulariter trabeculalis. Folia floralia caulinis parum majora
simillima magis dentata. Perianthia magna subpyriformia, ore late rotun-
dato dentato, dentibus validis e lata basi breviter acuminatis minus
confertis sinubus ubique breviter lunatis; ala antica completa angusta
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 10, 30 septembre 1905. 63
93% BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me-sér.). 1905 Plagiochila.
integerrima. Andrecia terminalia, e basi geminatim innovata bracteis ad
10-jugis confertis apice patulo denticulato.
Hab. Mexico, Sempoaltepec (Liebman. 196).
Die var. ß des Autors gehört zu Plagiochila retrorsa G.
753. Plagiochila stoloniiera L. et G. Syn. Hep. p. 655.
Syn.: P. supina G. Hep. Mex. p. 161.
Dioica, minor, parvifolia flaccida flavo-rufescens. Caulis ad % cm. longus
tenuis rigidus rufus valde stoloniferus superne fasciculatim pauciramosus,
ramis longiusculis parvifoliia. Folia caulina vix 2 mm. longa vix imbri-
cata, oblique patula, angulo 56° decurvula et valde concava vix decur-
rentia, postice valde ampliata lateque revoluta, in plano subeireularia
asymmetrica. margine antico nudo, inferne stricto sub apice arcualo,
postico e basi rotundata bene arcuato, inferne dense spinuloso superne
remote denticulato, apice oblique truncato similiter armato, denticulis ad
k subæquimagnis. Folia ramulina remotiuscula ovato-trigona similiter
armala. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis subnodulosis sæpe late
trabeculatim confluentibus, basales 18 X 45 y trigonis magnis grosse
nodulosis circularibus. Folia floralia caulinis majora similia, circumeirca
denticulata, dentibus parum validioribus, in margine postico valde irregu-
laribus. Perianthia (juven.) ore late rotundato irregulariter spinoso et
laciniato-spinoso, spinis majoribus basi denticulatis minoribus mixtis e
lata basi acuminatis.
Hab. Mexico (Liebman).
754. P. subundulata Ldbg. Spec. Hep. p. 137.
SLerilis minor olivacea. Caulis ad 2 cm. longus lenuis simplex vel fur-
catus, fureis divergentibus. Folia caulina sub 1,5 mm. longa conferta
subrecte patula, convexa, disticha, postice ampliata reflexa vel in cristam
conniventia antice longius decurrentia, in plano obovato-rotunda, margine
antico substricto integerrimo, postico e basi rotundata substricto repando-
undulato (haud armato?) apice late truncato minute denticulato. Cellulæ
angulis valde incrassatæ.
Hab. Brasilia (Beyrich).
« Differt a P. corrugata statura minore foliis minus crispis apice solo
minute vel obsolete denticulalis, amphigastriis nullis ».
Ich habe die Pflanze nicht erlangen können und nur die Original-
Diagnose übertragen.
755. P. Guervina. G. Ann. sc. nat. 186%. p. 96.
Dioica, mediocris, rigida, flavo-virens vel flavo-rufescens. Caulis ad
9 cm. longus, simplex vel pauciramosus, sub flore ramulo simplici inno-
584
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 935
vatus, fuscus, tenuis. Folia- caulina approximata, 2,5 mm. longa, oblique
palula, angulo 67° utrinque parum decurrentia, concava, et leniter decur-
vula, basi postica ampliata, caulem tegente (sæpe quidem recurvula) in
plano quadrato-rotunda, margine anlico stricto, sub apice breviter bispi-
noso, poslico e basi valde arcuata curvatim ad apicem adscendente,
oplime ciliata, ciliis ad 16, sat regularibus et regulariter insertis, striclis
vel curvatis, apice late rotundato trispinoso, spinis e lata basi longe seta-
ceis, lerlio posteriore vulgo minore. Folia ramulina mullo angustiora,
oblique ovata similiter ciliata, apice emarginalo-bispinoso, spinis angustis
oblique porrectis parallelis. Cellulæ apicales IX 18 y, medianæ 12 X 22 y,
basales 18 X 36 y rectangulares; trigonis ubique magnis, plus minus
late confluentibus; spinæ foliorum longecellulares, parietibus maxime
trabeculatis. Folia floralia caulinis simillima, vix majora. Perianthia fer-
üilia semiexserta, compresso-campanulata, medio gibbosa, apice truneato-
rotundata, longe spinosa, spinis validis longe attenuatis ala superne
attenuata setulosa.
Hab. Bogota (Cuervo) Quito (Jameson).
756. Plagiochila subrotundifolia St.n. sp.
Dioica, mediocris rigida, flavo-rufescens, dense cæspitosa. Caulis ad
6 em. longus, tenuis fuscus et rigidus, superne fasciculatim pluriramosus
ramis longiusculis parum divergentibus. Folia caulina 2 mm. longa,
imbricata, arcte decurvo-homomalla, haud decurrentia, valde concava vel
convoluta. in plano late rotundato-triangulata, latiora quam longa, margine
antico nudo leniter arcualo, postico a basi ad apicem semicirculari grosse
dentato, dentibus ad 16, e lata basi acutis vel apiculatis (superis validiori-
bus) regulariter consecutivis sed varie patulis, apice quam basis 4-plo
angustiore oblique truncato bidentalo, dentibus validioribus oblique por-
reclis. Folia ramulina remota similia, multo minora, margine postico
6-7 dentato-spinoso, spinis remotis recte patulis. Cellulæ apicales 27 y
trigonis magnis truncatis, basales 27 X 45 y, trigonis maximis ovali-
nodulosis. Folia floralia caulinis majora simillima vix longius armata.
Perianthia late obcuneata vix exserta, ore rotundato grosse irregulari-
terque dentato-spinoso hic illic laciniato, ala antica completa, lata, superne
attenuata simililer spinosa.
Hab. Andes, Tunguragua (Spruce).
Diese Pflanze ist in den Hep. Amaz. et And. von Spruce irrthümlich
als P. stolonifera L. et G. beschrieben; in den Hep. exsicc. desselben
Autors wurde der Name in P. geniculata Ldbg. geändert; die Pflanze
ist aber neu.
585
936 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 Playwchila.
757. Plagiochila semiamplexicaulis St. n. sp.
Dioica ; mediocris flaccida dilute olivacea. Caulis ad 4 cm. longus, sim-
plex vel parum ramosus, tenuis fuscus rigidus superne expallescens
apicibus nutanlibus. Folia caulina 2,5 mm. longa, decurvo-pendula valde
convolula parum imbricata, brevissima basi inserla subsemiamplexicaulia,
minime derurrentia basi maxime angustata obcuneata nuda ceterum sub-
circularia irregulariter dentata, dentibus numerosis validis, in margine
antico brevibus acutis oblique patulis reliquis recte patentibus spinis
longiusculis angustis mixtis. Cellulæ apicales 18 y trigonis parvis, basales
18 X 5% u reclangulares trigonis magnis subnodulosis. Folia floralia
caulinis haud diversa. Perianthia (sterilia) ore oblique truncato dense
æqualiterque setuloso.
Hab. Surinam (Breutel).
758. P. Wallisiana St. n. sp.
Dioica mediocris rigidiuscula flavo-virens, museis consociata. Caulis ad
G cm. longus, tenuis, rigidus rufescens, pauciramosus. Folia caulina
imbricata, 3,5 mm. longa, decurva et valde concava haud decurrentia
angusla basi inserta, postice valde ampliata caulem late superantia, haud
cristata, vulgo late recurva, in plano subrotunda, vix longiora quam lata,
asymmetrica, margine antico leviter arcuato nudo postico a basi ad apicem
valde curvato, regulariter spinoso, spinis majusculis recte patulis, e lata
basi abrupte anguslalis minoribus mixtis, apice vix definito nisi spinis
2 giganteis e lata basi abrupte anguslatis longe acuminatis oblique por-
reclis. Cellulæ apicales 18 y trigonis magnis acutis, basales 27 X 72 u.
rectangulares parietibus validissimis. Cuticula dense striolatim verrucosa.
Perianthia et Folia floralia destructa.
Hab. Nova Granada. Ocana (Wallis).
Mit P. Cuervina G. zu vergleichen.
759. P. leptophylla Spruce. Ed. Bot. Soc. 1885 p. 475.
Dioica, mediocris flaccida dilute flavo-virens. Caulis ad 6 cm. longus
tenuis brunneus debilis vage pauciramosus ramis divergentibus longius-
culis superne breviter remoteque pinnatis. Fola caulina vix & mm. longa,
oblique patula angulo 68° imbricata plano-disticha flaccidissima haud
decurrentia postice ampliata caulem superantia vel replicata, ambitu late
ovata lertio iufero amplissima, apice 2-plo angustiore margine anlico
leviler armato superne irregulariler dentato postico e basi nuda stricta
angulatim arcualo valideque dentato, dentibus sub 15 parum irregularibus
sinubus valde diversis, anguste excisis vel late lunatis vel substrictis,
apice rotundato similiter armato. Cellulæ apicales 36 y, basales 36 72 u
586
ei
vn
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 097
trigonis parvis in parietibus validis minus distinctis. Folia floralia caulinis
vix majora profundissime laciniato-ciliata, ciliis ad 16 cellulas longis.
Perianthia (juven.) ore longe ciliato. Andræcia terminalia spicis flabel-
latim dichotomis valde numerosis denseque umbellatis, bracteis spicarum
ad 20-jugis minus conferlis apice patulo 3-4 dentato.
Hab. Nova Granada (Lindig) Andes quitenses (Spruce 1200 m.).
760. Plagiochila calomelanos Spruce. Ed. Bot. Soc. 1885
p. 482.
Sterilis major debilis fusco-olivacea procumbens vel aliis muscis et
hepaticis consociala. Caulis ad 18 cm. longus parum ramosus superne
interdum fasciculatim ramosus ceterum validus fuscus et tenax. Folia
caulina plus 4 mm. longa, remola, versus apicem caulis imbricata recte
patula plano-disticha vel convexula haud decurrentia postice parum
ampliala caulem tegentia vel recurva, in plano rotundata vel ligulato-
rotundata i. e. parum longiora quam lata, margine anlico inferne stricto
superne arcualo, postico a basi ad apicem bene curvato, apice late rotun-
dato, marginibus ubique (basis antica excepta) regulariler spinosis, spinis
angustis longiusculis approximalis recte patulis. Cellulæ apicales 27 y
basales 27 X 80 y trigonis nullis.
Hab. Peruvia in monte Tunguragua (Spruce) Nova Granada (Wallis).
Spruce beschreibt die Hüllblätter des Kelches, hat aber letzteren nicht
gefunden; ich schliesse daraus, dass er eine @ Blüthenanlage überhaupt
nicht vor sich gehabt hat, sondern nur eine Endknospe mit einer jungen
Astanlage, da der Kelch im jugendlichen Zustande bei unserer Gattung
von den Hüllblättern so wirksam geschülzt ist, dass er niemals ohne diese
zerstört werden kann.
761. P. soratensis St. n. sp.
Sterilis mediocris sed grandifolia, valida et lenax flavicans vel flavo-
rufescens. Caulis ad 6 cm. longus, subfasciculatim pluriramosus, ramis
strictis parum divergentibus longiusculis validis. Folia caulina % mm.
longa, contigua vel remotiuscula, oblique patula angulo 56° decurvula vix
decurrenlia postice valde ampliata alteque cristala vel late replicata in
plano quadrato-rotundala, margine antico stricto ad basin usque valide
serralo, poslico e basi rotundata leviter arcuato ubique dense denlato-
spinuloso, spinulis valde numerosis confertis brevibus, 2 cellulas longis,
recte patulis equimagnis, apice late truncato-rotundato vel leniter repando
similiter armato. Cellulæ apicales 27 y basales 27 X 54 y. trigonis ubique
magnis superne acutis basi nodulosis.
Hab. Peruvia, in monte Sorata (Mandon).
587
rn LT SE
938 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze s£R.). 1905 Plagiochila.
762. Plagiochila cuculliiolia Jack et St. Hedwigia 1892 p. 24.
Dioica robusta grandifolia sed humilis, flaccida rufo-brunnea, in sicco
oplime nitens, corticola dense cæspitosa. Caulis ad 7 cm. longus, simplex
vel pauciramosus, validus fuscus debilis. Folia caulina conferta, 6 mm.
longa, angustissima basi inserta, decurvo-homomalla, cucullatim concava,
circumeirca grosse spinoso-ciliata, ciliis subæqualibus anticis remotius-
culis, posticis et apicalibus magis approximalis varie curvalis sepe hamatis.
Cellulæ apicales 54 y, basales 72 X 108 y trigonis giganteis acutis. Folia
floralia caulinis parum majora, minus concava ubique longissime et dense
dentato-ciliata. Perianthia ad 12 mm. longa, ovato-oblonga inflata, ore
compresso dentato-ciliato, ad medium late alata, ala pauciciliata. Capsula
sphærica, 2 mm.; sporæ 36 y. flavescentes dense setulosæ: elateres 560 y
bi-vel trispiri, spiris angustis laxe torlis. Andræcia magna, robusla
15 mm. longa, terminalia simplicia, bracteis ad 35, confertissimis apice
late foliaceo patulo torto integerrimo.
Hab. Columbia, Paramo de Sonson (Wallis).
VIII. Folia sursum recurva.
763. P. revolvens Mitt. J. of Bot. 1851 p. 558.
Dioica major sed gracilis flavo-brunnea, rigida profunde cæspitosa.
Caulis erectus ad 8 em. longus sub flore geminatim innovatus vix aliter
ramosus. Folia caulina imbricata sursum recurva caulique a dorso arcle
appressa, homomalla utrinque breviter decurrentia breviterque inserla,
in plano reniformia marginibus integerrimis antico arcte angusteque
recurvo. Cellulæ apicales 18 1, trigonis maximis acutis sæpe breviter lateque
confluentibus, basales 18 X 5% y trigonis maximis acutis bene definilis
viltam distinctam formantes. Folia floralia caulinis simillima multo
majora. Perianthia (juven.) late obconica ore late rotundalo integerrimo.
Hab. Andes quitenses (Jameson).
764. P. Germani St. n. sp.
Dioica parva rigida dilute flavo-virens, dense intricata. Caulis ad 3 cm.
longus, tenuis rufus rigidus simplex sub flore innovatione simpliei con-
ünuatus, ramis pro planta longis, apice sæpe flagellatim attenuatis radi-
cantibus. Folia caulina 0,5 min. longa imbricala sursum recurva caulique
appressa vel parum patula, brevissima basi inserta, haud decurrentia late
ovala vel ovato-rolundala inlegerrima apice emarginato-bidentula sinu
lunato, dentibus brevibus late triangulatis acutis. Cellulæ apicales 18 y,
588
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 939
basales 18 X 27 y trigonis magnis nodulosis sæpe confluentibus. Folia
floralia %-5-juga sensim majora, intima caulinis multoties majora sub-
circutaria superne dense denlata, dentibus validis late triangulatis aculis
vel apiculatis hic illic longioribus. Perianthia 1,6 mm. longa anguste
obconica, ore truncato-rotundato, dentalo-spinoso, spinis validis brevibus
irregularibus.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier, Germain).
765. Plagiochila sukdenticulata (Mont.) St.
Syn. : Jung. subdenticulata Mont. Ann. sc. nat. 1856. p. 349.
Sterilis parvifolia sed longa et gracilis, rigida rufescens. Caulis ad 4 cm.
longus tenuis fuscus et rigidissimus, simplex vel pauciramosus, ramis
iongis simplicibus parum divergentibug Folia caulina 1.4 mm. longa,
parum imbricata (in ramis remola) sursum recurva caulique a dorso appressa
leniter homomalla, haud decurrentia, angustissima basi inserla, in plano
late elliptica subsymmetrica, medio amplissima, basi apiceque 3-plo
angustiora marginibus optime arcuatis, antico nudo postico regulariter
denticulato dentibus sub 12 brevibus aculis, apice emarginato-bidentulo,
dentibus (normaliter) mullo majoribus oblique porrectis, sepe quidem
parvis. Celiulæ apicales 18 y. basales 18 X 45 y parielibus ubique valde
æqualiterque incrassatis.
Hab. Peruvia, Carabaya (Weddel).
Die Pflanze ist zweifellos eine Plagiochila und gehört zu der Gruppe,
welche in der Syn. Hep. p. 24. als « Bifariæ » bezeichnet sind.
766. P. arrecta G. Ann. sc. nat. 1864. pag. 115.
Dioica, parvifolia sed longa et gracillima brunnea, rigidissima, dense
cæspilosa, corlicola. Caulis ad 6 cm. longus, simplex vel furcatus, furcis
longis simplicibus, in planta mascula superne paucipinnulatus. Folia
caulina dense imbricata, sursum recurva a dorso cauli appressa, concava,
brevi basi inserta et vix decurrentia, e basi obcuneata ovato-rotundata,
margine antico arcte-recurvo nudo vel sub apice spinoso, postico arcuato
ut apice irregulariler spinoso, spinis sub 192, ubique recte palulis e lata
basi plus minus longe acuminalis minoribus mixtis, vulgo 3-4 cellulas
longis. Cellulæ apicales 18 y trigonis majusculis acutis, medianæ 18 27 y.
trigonis magnis truncatulis, medio basis 27 X 54 y trigonis trabeculatim
altenuatis. Folia floralia caulinis simillima, magis et grossius armata.
Perianthia late obcuneala compressa, ore late rotundato irregulariter
grosseque dentato-spinoso, sublaciniato; ala antica brevis superne den-
tala. Andræcia in pinnulis terminalia geniculatim nutantia, bracteis ad
10-jugis conferlis superne squarrose palulis spinosis.
589
940 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 Plagiochila.
Hab. Nova Granada (Lindig) Venezuela (Fendler) Brasilia (Regnell).
Hierher gehört auch vielleicht Plag. atrovirens Taylor. J. of Bot. 1846
p. 266 Syn. Hep. p. 626.
767. Plagiochila capilliformis St. n. sp.
Dioica gracillima parvifolia rigidissima et fragilis, profunde cæspitosa
corlicola. Caulis ad 5 em. longus capillaceus fragillimus, fuscus, parum
ramosus sæpe simplex, sub flore fasciculatim ramosus, ramis divergen-
tibus. Folia caulina parva 1,6 mm. longa imbricata vel remotiuscula
sursum recurva, dorso cauli appressa vel parum patula, concava vix decur-
rentia, ambitu obovata basi cuneatim anguslala, margine anlico leviter
arcuato-nudo, postico arcuato 4-5 spinoso, spinis valde irregularibus, 1 vel
2 multo majoribus sublaciniiformibus, reliquis angustis longiuseulis
oblique vel recte patulis, apice inciso-biloba, lobis magnis folii disco inte-
gro æquilongis, e lata basi abrupte angustatis subito spiniformibus, basi
denticulalis. Cellulæ apicales 18 y basales 18 X 54 w trigonis magnis
nodulosis basi irregularibus. Folia floralia caulinis parum majora simi-
liter sed multo grossius armala. Perianthia (juven.) ore rotundato longe
Jacinulalo laciniis subæqualibus lanceolatis longe acuminatis.
Hab. Brasilia (Diedrichsen, Puiggari).
768. P. compressula Nees. in Ldbg. Spec. Hep. p. 128.
Sterilis parva olivacea corticola. Caulis ad 10 mm, longus simplex
ereclus capillaceus fuscus. Folia remotiuscula per paria approximala,
antice breviter decurrentia, sursum recurva caulique appressa vel parum
patula, valde concava, ex angusta basi ovala vel ovato-rolundata, margine
antico nudo reflexo, postico arcuato 7-8 laciniato, apice emarginato-bifido,
laciniis flaccidis ubique magnis lanceolatis recte patulis vel in plano
hamatis versus basin posticam folii sensim brevioribus. Cellulæ parvæ
valde incrassalæ.
Hab. Peruvia « in corlice Chinæ » lecta.
Die Pflanze habe ich nicht erhalten können; nur das von Lindenberg
Spec. Hep. p. 128 erwähnte Exemplar aus dem Herb. Meissner habe ich
gesehen; dieses ist aber fast werthlos und gehört augenscheinlich nicht
zu der von Lindenberg I. c. Tab. XXX abgebildeten Pflanze, sondern
wahrscheinlich zu P. centrifuga Tayl.
Ich habe die Diagnose daher lediglich nach Text und Figur Lindenberg’s
übertragen.
769. P. centrifuga Taylor in Spruce, Edinb. Bot. Soc. 1885 p. 48%.
Dioica minor longiuscula gracilis rigida brunneola aliis hepaticis con-
sociata. Caulis ad 5 cm. longus maxime flagelliferus ceterum simplex vel
590
Ber.
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. SLI
pauciramosns, ramis longis simplicibus erectis. Folia caulina normaliter
conferta parva 1,6 mm. longa homomalla, sursum recurva caulique
appressa vel parum patula valde concava, postice ampliata alleque cristala,
ex angusla basi subcircularia utrinque longius decurrentia, margine anlico
e basi sinuata leviter arcuato nudo postico e basi stricla nuda alte arcualo,
normaliter 5 spinoso spinis validissimis longe acuminatis strictis subrecte
patulis, apice oblique truncato bifido, laciniis e lata basi abrupte longeque
attenuatis oblique porrectis vel leniter hamatis sinu late lunato. Cellulæ
apicales 18 y trigonis magnis acutis contiguis basales 27 X 54 u, trigonis
maxime nodulosis sæpe late confluentibus. Folia floralia caulinis multo
majora similia, magis armala. Perianthia emersa, late compresso-campa-
nulata, semialata, ala in spinam excurrente, ore truncalo-rotundato crebre
spinoso. Andrccia in planta graciliore mediana, bracteis confertis pauci-
spinulosis.
Hab. Andes quitenses (Jameson, Spruce) Nova Granada (Lindig) Peruvia
«in corlice Chinæ » (Herb. Montagne) Brasilia, Serra Itatiaja (Ule).
770. Plagiochila fragilis Tayl. J. of Bot. 1848. p. 198.
Syn. : P. pinnata Spruce Edinb. Bot. Soc. 1885 p. 485.
Dioica mediocris vel longa gracillima fragillima olivacea vel brunnea.
Caulis ad 8 cm. longus simplex sub flore geminatim innovatus interdum
fasciculatim ramosus. Folia caulina parva vix 2 mm. longa conferla sur-
sum recurva cauli appressa homomalla valde concava utrinque breviler
decurrentia, basi cuneatim angustala ceterum late ovato-triangulata valde
asymmetrica, margine antico parum curvato nudo, postico arcualo irre-
gulariter dentato-spinoso spinis magnis, minoribus mixtis (sinubus plus
minus amplis) recte vel oblique patulis basalibus angustis hamatis, apice
angusto emarginato-bispinoso, spinis maximis divergentibus. Cellulæ
apicales 27 u trigonis magnis truncatis nodulosis, basales 18 X 63 u,
trigonis irregularibus. Folia floralia caulinis multolies majora capilala,
late obovato-obconica, margine antico sparsim spinuloso, poslico apiceque
grosse laciniatis, laciniis basi spinulosis, aliis plus minus minoribus mixtis.
Perianthia pro planta maxima optime campanulata ore ampliato lacinu-
lato, laciniis e lata basi longe acuminatis varie patulis et curvatis.
Hab. Pichincha (Jameson) Tunguragua (Spruce) Nova Granada (Lindig)
Brasilia, Serra Itatiaja (Dusén).
P. pinnata Spruce ist lediglich eine kleine dürftige abnorm verzweigle
Form, die sonst in allen Theilen der P. fragilis gleicht.
771. P. horrida G. Ann. sc. nat. 1864 p. 116.
Dioica mediocris gracillima rigidissima et fragilis flavo-brunneola dense
591
942 BULLETIN DE L'HERBIER BoIssIER (Que çir.). 1905 Plagiochila.
profundeque cæspitosa. Caulis ad 6 cm. longus simplex vel pauciramosus,
ramis longis simplicibus strictis parum divergentibus. Folia caulina parva
vix millimetrum longa, sursum recurva cauli a dorso appressa vel parum
patula imbricata, postice alte cristata, valde concava, ambitu ovato-rotun-
data basi parum decurrentia cunealim angustala, margine antico leviter
arcualo postico a basi ad apicem bene curvalo 8-9 spinoso, spinis inferis
brevibus superis sensim longioribus validis angustis longe attenuatis recte
patulis, apice emarginato bifido laciniis quam spinæ multo longioribus
oblique porreclis vel hamatis. Cellulæ apicales 18 y basales 27 X 45 y
trigonis magnis nodulosis basi majoribus. Folia floralia caulinis multo
majora similia validius spinosa apice longissime bilaciniata. Perianthia
(juvenilia) ore rotundato longe valideque inciso-lacimiata laciniis mæqua-
lihus lanceolatis varie patulis.
Hab. Mexico (Liebman, G. Karsten) Brasilia (Lindberg).
772. Plagiochila implexa L. et G. Syn. Hep. 631.
Dioica mediocris valida sed gracilis, fusco-brunnea profunde cæspitosa.
Caulis ad 5 cm. longus tenuis fuscus et rigidus strictus, sub flore gemi-
nalim innovalus vix aliter ramosus, ramis plus minus longis parum
divergenlibus. Folia caulina imbricata sursum recurva, antice decurrentia
in plano subeircularia, basi breviter obcuneata valde concava, margine
antico nudo arcle recurvo, postico longe dentalo-spinoso spinis sub
10 recle patulis vel hamatis minoribus mixtis, apice vix definito trispinoso
spinis oblique porrectis vix majoribus. Cellulæ apicales 18 u basales
18 X 45 y trigonis majusculis ubique nodulosis subcircularibus optime
definitis. Folia floralia caulinis majora densius et validius spinosa.
Perianthia parva immersa obconica ore compresso rolundato dentalo-
spinoso spinis validis e lata basi breviter acuminatis. AndrϾcia parva,
mediana bracteis 8-jugis confertis apice breviter patulo spinuloso.
Hab. Mexico (Liebman). ;
773. P. increscentifolia Spruce Ed. Bot. Soc. 1885 p. 481.
Syn. : P. biserialis L. et L. var. ß. Syn. Hepat. p. 5%.
Dioica humilis rigida rufescens vel brunneola. Caulis ad 3 cm. longus
tenuis rigidus strictus, simplex sub flore geminatim innovalus. Folia
caulina 2 mm. longa conferta sursum recurva vix decurrentia valde con-
cava, in plano subeireularia, margine antico nudo, postico grosse spinoso
sublaciniato, laciniis ad 7 hamatis vel strictis, basi denticulatis, celerum
inæqualibus angustis vel late triangulatis acuminalisque alternantibus,
apice late emarginato-bifido, laciniis e lata basi longe angusteque attenua-
tis. Cellulæ apicales 18 27 y} basales 27 X 54 y trigonis maximis
592
Plagiochila. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 943
basalibus angulatis. Folia floralia multo majora, similiter sed multo
validius armata. Perianthia pro planta maxima compresso-campanulala
ore truncato grosse regulariterque dentalo-spinoso, ala antica longe sub
ore desinente angusla integerrima vel denticulata.
Hab. Tunguragua (Spruce) in corlice Chinæ (Herb. Lindenberg).
An der sterilen Pflanze sind die Blätter alle gleich gross; nur die 2
Pflanze zeigt die Folia increscentia (die Spruce betont), wie jede andere
Plagiochila, was hier bei der Kürze des Stengels nur auffallender
erscheint.
Den Namen P. biserialis habe ich für die australische Pflanze beibe-
halten. die weniger unregelmässige Blaltzähne besilzt, sonst aber sehr
ähnlich ist.
Spruce nennt die Blätter unserer Pflanze devexo-secunda; das sind sie
aber keineswegs. Folia devexa sind nach der ventralen Seite herabge-
krümmt; ihr Gegentheil, die Folia sursum recurva, in der Syn. Hep. als
Folia arrecta bezeichnet, sind aufwärts zurückgeschlagen, so dass ihre
dorsale Fläche dem Stengel angedrückt liegt; zu letzteren gehört die
oben beschriebene Pflanze.
774. Plagiochila spinifera Angstr. Exp. Eugenia in Kongl. Vet.
Akad. 1873. p. 113.
Dioica, minor sed longiuscula et gracillima fragillima, rigida, rufescens
museis consociala. Gaulis ad 5 cm. longus simplex strietus tenuis et
fuseus. Folia caulina 2 mm. longa, remotiuscula vel conligua, utrinque
decurrenlia, decurvula vel disticha, oblique patula, angulo 56°, postice
parum ampliala, cauli incumbentia, in plano breviter ovata, margine
antico leviter arcuato nudo, postico magis curvato remote Spinoso, spinis
2-3 validis e lata basi acuminatis, apice angusto emarginato-bispinoso,
spinis æqualibus magnis e lata basi acuminalis oblique porreclis. Folia
superior a sensim minora similia, angustiora, postice magis armata. Cellulæ
apicales 18 X 27 y, basales 27 X 36 y trigonis magnis aculis basi sub-
nodulosis. « Folia floralia majora semirotunda dentato-spinosa. Perianthia
compresso-campanulata, ore oblique rotundato dentato-spinoso ».
Hab. Galapagos Insule. (Angström).
775. P. bifaria (Sw.) Dum. Rec. d’obs. p. 15.
Syn. : Jungerm. bifaria Sw. Prodr. Fl. Ind. p. 145.
Dioica minor parvifolia et gracilis rigida, rufo-brunnea dense cæspitosa.
Caulis ad 4 cm. longus erectus tenuis rigidus, furcalus, furcis porreclis
sn» flore pluriramosus, ramis divergentibus. Folia caulina plus 1 mm.
longa, conferta, sursum recurva, cauli plus minus appressa, vix decurren-
593
944 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 Plagiochila.
tia, ambitu ovalo-oblonga, subsymmetrica, quarto infero amplissima, basi
obeunealim angustata apice quam basis 4-plo angustiore, marginibus
æqualiter arcualis, antico nudo, postico superne dentato, apice emarginato-
bidentato dentibus validis brevibus acutis subæquimagnis. Cellulæ apicales
27 u basales 18 X 5% y trigonis majusculis nodulosis basi magnis aculis.
Folia floralia conferta caulinis similia multo majora grosse irregulari-
terque laciniata. Perianthia (juvenilia) ore rotundato laciniato laciniis
confertis lanceolatis subæqualibus porrectis.
Hab. Jamaica (Swartz).
Diese hervorragende Pflanze ist bisher nicht wiedergefunden worden ;
allerdings hat man auch von englischer Seile auf Jamaica seit mehreren
Menschenaltern auf dieser Insel nicht gesammelt.
776. Plagiochila boliviana Spruce Torr. Bot. Cl. 1890 p. 154.
Dioica major el robusta olivacea. Caulis ad 5 cm. longus crassus subater,
striclus parum ramosus. Folia caulina 3 mm. longa conferla, sursum
recurva a dorso cauli appressa vel parum palula, postice valde ampliata
alte cristala utrinque decurrentia, alis decurrentibus haud attenuatis sed
abrupte obtuseque desinentibus, in plano late triangulata 1. e. basi amplis-
sima apice 4-plo angustiora, margine anlico nudo vel sub apice bidentalo,
postico e basi semicirculari striclo, superne regulariter dentato, dentibus
approximalis, inferne magis magisque remotis ipsa basi nullis, apice
truncato-rotundato 4-5 dentato, dentibus ubique validis brevibus late
triangulatis acutis recte palulis. Cellulæ apicales 27 y basales 27 X 45 u
trigonis superis nodulosis, inferis truncato-nodulosis. Andrecia mediana
robusta, bracteis magnis ad 16-jugis breviter saccalis superne breviter
patulis oblusalis denticulatis.
Hab. Bolivia, Yungas (Rusby).
Spruce nennt die Blätter decurvo-secunda, das ist aber ein Irrthum;;
sie sind vielmehr so stark aufwärts zurückgebogen, dass sich die Rücken-
seiten gegenüberstehender Blätter berühren wie bei P. arrecta und
P. bifaria.
IX. Folia opposita coalita.
777. P. zygophylla Spruce Ed. Bot. Soc. 1885. p. 478.
Dioica, mediocris rigidiuscula pallide flavo-virens corticola. Caulis ad
9 cm. longus validus fuscus et rigidus parum ramosus sæpe simplen.
Folia cauliia plus 2 mm. longa oblique patula angulo 56° plano-disticha
5394
Plagiochila. FRANZ STEPHANT. SPECIES HEPATICARUM. - 945
remota vel parum imbricala apicibus liberis, plus minus opposila basi-
busque contiguis, posticis interdum coalitis, ambitu late ovato-triangulata,
margine poslico magis arcualo apice obtuso vel acuto, in planta feminea
emarginato-bidentulo. Cellulæ apicales 27 u basales 27 X 54 y, trigonis
acutis superne majusculis basi magnis. Folia floralia caulinis multo
majora margine postico remote spinuloso, apice emarginalo-bidentulo.
Perianthia magna semiexserta, compresso-obconica, ore late rotundalo
regulariter spinuloso, spinis angustis æquimagnis pungentibus; alæ
utrinque breves, plus minus latæ in caule longius decurrentes, margine
nudæ vel paucispinulosæ. a
Hab. Andes quitenses (Spruce).
Wie Spruce I. c. bereits bemerkt, sieht die Pflanze einer Syzygiella
täuschend ähnlich und sterile Exemplare würde man leicht geneigt sein,
nicht unter der Gattung Plagiochila zu suchen, der sie nach dem Perianth
zweifellos zugehört.
X. Incertæ sedis.
778. Plagiochila Maximiliana G. Hep. Mex. p. 114.
Slerilis. Caulis erectus strictiusculus superne subfasciculatim ramosus.
Folia caulina imbricata patenti-divergentia elongato-ovata, margine pos-
tico e basi nudiuscula rotunda toto et apice rotundalo serrato-dentatis,
margine anlico recurvato inlegerrimo leni flexura longius decurrente.
Folia ramulina breviora ovalo-quadrata, apice truncala bi-tri-denticulata.
Hab. Brasilia (Martius, Fürst Maximilian-Neuwied).
Die Pflanze steht vermuthlich der P. hypnoides nahe, da der Autor be-
merkt: differt a Plagiochila hypnoide amphigastriorum defectu ; ich habe
sie nicht erlangen können.
779. P. macra Taylor J. of Bot. 1848, p. 198.
Dioica minor pallide olivacea, laxe cæspitosa. Caulis adscendens sub-
strictus et subsimplex. Folia caulina remota convexa, curvato-palula,
anguste obovala, obtusa apice denticulata margine postico vix decurrente
integerrimo. Cellulæ majuscule. Perianthia lerminalia ex angusta basi
elongato-ovata subcompressa truncata, ore dentato-ciliato; ala antica
subnulla.
Hab. Pichincha (Jameson).
Diese nichtssagende Diagnose verhindert, die Pflanze an richtiger
Stelle einzusetzen; weder in Kew noch in New-Haven ist die Pflanze zu
finden gewesen.
595
946 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sER.). 1905 Plagiochila.
VD
ac)
bone
w
TT nn paetac ae line
DRDETTITT
P.
ANMERKUNG.
mapirensis Spruce Torr. Bot. CI. Vol. I. p. 131.
aus Bolivia ist nur eine Form von P. rutilans, was ich erst hier be-
richten kann, da ich s. Zt. die Pflanze noch nicht gesehen halte.
Unbekannt ist mir geblieben:
. biserrula Mont. Sylloge Crypt. p. 59.
. byssacea Hampe Syn. Hep. p. 659
die schon nach dem Urtheil der Autoren 1. c. als ganz zweifelhaft be-
zeichnet ist.
. exigua Taylor. J. of Bot. 1846. p. 264
die wohl nur eine verkümmerte Form einer grösseren Pflanze ist.
Nicht zur Gattung Plagiochila gehören:
. integrifolia Mitten. Proc. Linn. 1861, p. 96.
eine sterile Pflanze, die wahrscheinlich eine Jumgermania ist.
. decipiens (Hooker) M. et N. in Nees Hep. Eur. I p. 518
. magellanica Ldbg. Spec. Hep. p. 164
. Lindenbergiana Lehm. Linnæa IV p. 567
. falcata (Hooker) Syn. Hep. p. 649
. unciformis Taylor J. of Bot. 1844, p. 457
. sphalera Taylor ibidem p. 458
die zu Adelanthus gehören; ferner
. abdita Sull. J. of Bot. 1850, p. 315
. [uegiensis Mass. Miss. Cap Horn p. 210
. chiloscyphoidea Ldbg. in Lehm. Pug. VIT p. A
die zu Leioscyphus gehören.
. amplexifolia Hpe. Spec. Hep. p. 85
. approximata Ldbg. ibidem p. 59
. anisodonta H. et T. J. of Bot. 1845, p. 79
. abbreviata Taylor ibidem 184%, p. 374
. pusilla Mont. Sylloge p. 56
. biserrula Mont. ibidem p. 59.
. laxa Ldbg. Spec. Hepat. p. 68.
die zu Tylimanthus zu stellen sind; ferner
. ciliolata Nees in Ldbg. Spec. Hep. p. 143
. costata Nees ibidem p. 145
die zu Lophocolea gehören ; ferner
dependula Taylor, siehe Jamesoniella
anomala L. et G., siehe Syzygiella
variegata Ldbg., siehe Syzygiella
varialibis Sande, siehe Syzygiella
comata Nees, siehe Jungermannia
bifida Steph., siehe Anastrepta
campylodonta Tayl., siehe Acrobolbus.
947
Peux nouveaux KELERIA d@äisie
ie Dr Charies DOMIN (Prague).
l. Koeleria asiatica Domin n. sp.; typus in herb. Hauniensi.
(Ex affinilale Kal. hirsuiæ Gaud.).
Habitu Kæleriæ hirsutæ valde similis, sed differt folüs minus rigidis
vel mollibus (nec duro marginalis) pro more planis latioribus obscure
viridibus (nec glaucis), laminis foliorum culmeorum magis evolulis,
bigulis brevioribus, vaginis omnibus dense molliter hirsutis, spiculis
minus hirsutis (i. e. glumis glabris, glumellis -- dense hirsulis),
glumellis brevius aristatis.
Habitat in Sibiria arclica ad fl. Taimyr 7% "/4 L s. (Exped. Sibir.
Acad. 1843 Julio, Herb. Acad. Petrop., vidi in Herb. Musei botan.
Hauniensis [Kjöbenhavn|]).
Vidi tantum plantam juvenilem humiliorem culmis circa 6 em. allis,
sed mea persuasione K. asiatica quoque in exemplaribus robustioribus
in statione nominata vel alibi in Sibiria asiatica provenit. Qua de causa
notam hanc in diagnosin haud accipiendam esse censeo.
Species nostra lametsi characteribus pluribus gravioris preli a
K. hirsuta discrepat, præcipue panicula mire est eæ similis; verosimiliter
duæ species vicariatæ objacentur : K. hirsuta montana et alpina præcipue
Alpium occidentali-australium, K. asiatica Asiam borealem et fortasse
montana Asiæ centralis quoque incolit. Asia centralis borealisque
centrum geographicum Keeleriarum ex affinitate K. hirsulæ sistere
videtur.
K. hirsuta, in pralis alpinis siecioribus, in saxosis, rupium fissuris, in
montanis asperis in Alpibus occidentali-australibus habitans, species est
parum variabilis; mihi adhuc tantum f. pallida Kneucker, spiculis
948 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.) 1905 (2)
pallidis vel aureo-luteis insignis, f. suwbglabriflora Dom. (an varietatis
semiglabræ Trautv. synonymum?) spiculis glabrescentibus, et varielas
Schinzii Dom., a typo magis aberrans, innotuerant.
2. Koeleria tokiensis Domin n. sp., typus in herb. Hauniensi.
(Ex affinitate Kel. gracilis Pers.)
Dense cæspitosa, vaginis vetustis pallidis in fila recta solutis, culmis
robustioribus sat mollibus usque plus 7 dm. altis, vaginis foliorum
omnium brevissime pubescentibus nonnulis glabrescentibus culmum laxe
ambientibus folus radicalibus elongatis (usque plus 2 dm. longis) glau-
cescentibus plurimis inferne convolutis parte superiori planis angustis
(1-2 mm. raro plus lalis) glaberrimis tantum asperis, foliis culmeis
laminis planis latioribus, omnibus auriculatis, ligulis præcipue lateraliter
longe et dense ciliatis, ciliis ad margines vaginæ laminæque transeuntibus,
culmis totis pubescentibus, panicula tenui elongata (usque 15 cm. longa)
inferne interrupla sublobata sed lobis brevibus densis (quoniam spiculis
breve pedunculalis), spiculis parvis pallidis circa 3-4 mm. longis bifloris,
glumis inæqualibus, gluma superiore flosculis paulo breviore.
Habitat in Japan ad Tokio (coll. Krebs, vidi in Herb. Musei botan.
Hauniensis [Kjobenhavn]).
Ab affini Kel. gracili vaginis vetustis in fila solutis, culmis exaltatis
pubescentibus, lıgulis lateraliter longeciliatis facile dignoscenda.
— O4 C<
Une nouvelle BURMANNIACÉE du Brésil
PAR
Gustave BEAUVERD
Burmannia Damazii Beauverd, spec. nov., typus in Herb. Barbey-Boissier.
Herba annua usque ad 20 em. alta. Radices fibrillosæ. Caulis erectus, simplex
vel raro parce ramosus (ramis erectis), subangnlosus, gracilis. Folia omnia squa-
meformia (nulla rosulata), 2-6 mm. longa, subulata, semiamplexicaulia. Flores
omnino cerwleo-violacei, plures (3-7 raro 1-2) in cymam + bifidam congesti.
Bracteæ subcucullatæ, obtusiusculæ 2-3 mm. longæ (pedunculo bracteæ æquilongo
vel rarius longiore); tubus perigonii cum ovario 6-9 mm longo (ovarii parte infe-
riore subalata), alis latis, semiobcordatis. Ovarium triloculare; ovulis numerosis,
anatropis. Antheræ sessiles. Stylus 2 mm. longus, subtrigonus, tubum æquans :
sligmate late tripartito.
Ad Burmanniam bifloram L. accedens.
Hab. in Brasilia, prov. Minarum, in campis humidis (leg. Damazio No 1777,
plateau de l’Itaculumi, 25 juillet 1905).
— A l’occasion d'une prochaine publication des Plantæ Damazianæ, nous nous
réservons de revenir avec plus de détails sur les affinités géographiques de cette
intéressante espèce.
=>0<—
949
LISTE
DES
PLANTES CONNUES DU SIAM
PAR
Frédéric N. WIELIAMS
(Suite et fin.)
Fam. 103. GENTIANACEÆ
857. Canscora Helferiana C. B. Clarke. — Three Pagodas Pass, going *
from Yé in the Burmese province of Tenasserim into Siam (Helfer, 1837 ; Kew
distrib. n. 5816). See also Hook. f., Fl. Brit. Ind. IV, p. 106.
858. Nymphoides indica var. siamensis Williams, nom. nov. — On a
small pond at Cape Ngob, gulf of Siam; FKC. v. p. 263 (« Limnanthemum
indicum var. siamensis » Ostf., var. nova).
Fam. 104. APOCYNACEÆ
859. Bousingonia Mekongensis Pierre, in Bull. Soc. Linn. Paris, 1898,
p. 36. — Bassac region of the valley of the Mekong, 1877 (Harmand, n. 1422,
ex herb. Pierre, n. 5240). The specimen in Herb. Kew. has leaves 13 ctim. long;
and on the sheet to which the specimen is attached are carefully drawn analy-
tical details of the floral structure. The locality given is not in Cochinchina, as
stated by Pierre, but in Siam. By Engler and Prantl the name is misprinted
« Bousigonia ».
860. Quirivelia Bantamensis Williams, nom. nov. — Anhin, in Battam-
bong (Schomburgk, n. 272)
Syn. — Ichnocarpus Bantamensis Miq.
Fam. 105. ASCLEPIADACEÆ
861. Streptocaulon tomentosum Wight et Arn. — Anhin, in Battambong
(Schomburgk, n. 252).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 10, 30 septembre 1905. 64
ee
950 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (78)
862. Hemidesmus indicus Brown. — Anhin, in Battambong (Schomburgk,
n. 284).
863. Raphistemma Hooperianum Decne. -— Bangkok (Schomburgk,
n. 291); et ex Ind. Kewensis, II, p. 691.
8. Epigynæ
Ord. Rubiales.
Fam. 106. RUBIACEE
Subfam. Cinchonine.
Trib. OLDENLANDIEÆ
86%. Dentella repens Forst. — FKC. VI, p. 329; Sarlakpet creek, in
open moist ground near the village (n. 731).
865. Oldenlandia auricularia F. Muell. — Kedah (Ridley, n. 5547).
Hedyotis being now definitely sunk by Schumann in the genus Oldenlandia,
other authorities have to be cited for the new combinations. See Engler and
Prantl, Die Natürl. Pflanzenfam. IV, abt. k, p. 25 (1891), and Torre and
“ Harm’s Index, fasc. VII, p. 490 (Febr. 1905).
866. Oldenlandia coronata Williams, nom. nov. — Langkawi Island
(Curtis).
Syn. Hedyotis connata Hook. f., Fl. Brit. Ind. IH, p. 62; Oldenlandia con-
nata Kuntze, Rev. Gen. Plant. p. 292 (1891).
The plant was labelled by Wallich « Hedyotis coronata » which Hooker miss-
pelled « connata », and though first described thus under this latter name, the
same can not be maintained, as giving the erroneous impression that the leaves
are connale al the base, whereas thy are petiolate. Under the présent genus
therefore, have restored Wallich’s manuscript name instead of taking up
Dr Kuntze’s name. 5
867. Oldenlandia costata Schum. (nom. nov.) in F K C, VI, p. 330. —
River-bank in the jungle near the Munsé creek (n. 412).
868. Oldenlandia diffusa Roxb. — F K C. VI, p. 329; Sarlakpet creek,
in open moist ground near the village (n. 730).
869. Oldenlandia hirsuta L. f. — On the ridge separating the district of
Upper Perak from Lower Siam, at 600 metres (Wray, n. 1450).
870. Oldenlandia lineata Kuntze, Rev. Gen. Plant. p. 292 (1891). —
F K C. VI, p. 330; juugle near the Munsé creek, and Son creek in a pool
(n. 119, n. 65% a).
871. Oldenlandia mollis Williams, comb. emend. — F K C. VI, p. 330;
open dry plains near Cape Dan (n. 30).
Schumann makes some confusion here by citing Oldenlandia mollis as of Wal-
(79) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 951
lich under « Dimetra ». The name intended is « Dimetia », a section of Hedyotis
proposed by Wight and Arnott (1834), afterwards raised to generic rank by
Meissner. Wallich listed the plant under Hedyotis, and in this form was taken
up by Hooker f. in Fl. Brit. Ind. III, p. 59.
872. Oldenlandia nudicaulis Roth. — Kedah (Curtis, n. 2669).
873. Oldenlandia paniculata L. — Bangkok (Schomburgk, n. 131).
874. Oldenlandia peduncularis Williams, nom. nov. — Kedah (Ridley,
n. 954 b).
Syn. Hedyotis peduncularis King, in King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins.
n. 14, p. 51. réimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1903, p. 161.
875. Oldenlandia pinifolia Kuntze, Rev. Gen. Plant. p. 293 (1891). —
Kedah (Curtis, 1892). F K C. VI, p. 329; Prao creek on rocks in the jungle,
and Kong islet on sandy ground. à
876. Ophiorrhiza brachycarpa Schum., in F K C. VI, p. 331 (July 1902).
— In the jungle along the Son creek (n. 631, in part).
It is distinguished from all other known species of the region by the short
fruit.
877. Ophiorrhiza Harrisoniana Wight and Arn., Prodr. p. 405 (1834).
FKC. VI, p. 330; at 210 metres above the Majum creek, on rocks in the
jungle (n. 606).
878. Ophiorrhiza mungos L.— FKC. VI, p. 330; in the jungle along
the Son creek (n. 631, in part).
879. Argostemma pictum var. tetraphyllum King and Gamble, Mat. Fl.
Malay Penins. n. 14, p. 3%, ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1903, p. 144. —
Cf. FKC. VI, p. 330. The plant referred to under n. 502, « with a whorl of
four unequal leaves », seems nearest to this among Malayan species, although
its identity is not hinted by Schumann. Even after eliminating other species by
their descriptions, it does not tally with any of the other specimens of the genus
from S. E. Asia in Herb. Kew.
Trib. CINcHONE&
880. Coptosapelta flavescens Korth. — FKC. VI, p. 331; plains near
Cape Dan, open jungle near the Munsé creek (n. 222).
Trib. NAUCLEEZ
881. Nauclea purpurea Roxb. — F K C. VI, p. 331; river-bank in the
jungle near the Son creek (n. 680).
882. Nauclea synkorynes Korth. — FKC. VI, p. 331; Son creek. The
occurrence of these two species is interesting, as Mr. G. D. Haviland in his
Revision of the Tribe Naucleee, in Journ. Linn. Soc. XXXII (1897), does not
note any Siamese records for any of the species of the group.
952 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (80)
Trib. MussæNDEÆ
883. Mussænda lanceolata Schum. in F K C. VI, p. 33% (July 1902). —
Jungle near Munsé creek (n. 521).
884. Mussænda uniflora Hook. f.. Fl. Brit. Ind. III, p. 86 (1850). —
Chantabun (Murton, n. 78).
835. Mussænda villosa Hook. f. I. c. p. 91. — Langkawi Island, 1892
(Curtis, n. 2871). Kedah, 1892 (Curtis, n. 2521).
886. Urophyllum ferrugineum King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins.
n. 44, p.85, reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1903, p. 193. — Kedah (Ridley).
887. Urophyllum Schmidtii C. B. Clarke, in FKC. VI, p. 33% (July
1992). — Jungle near Son creek, at 300 metres; a shrub with white flowers
(n. 66%).
Trib. GARDENIEÆ
888. Tarenna asiatica Kuntze, Rev. Gen. Plant. p. 258 1891), —FKC.
VI, p. 332; on rocks in the jungle (n. 698).
889. Tarenna Curtisii Williams, nom. nov. — Langkawi Island, 1892
(Curtis, n. 2805). Kedah, 1892 (Curtis, nn. 2545, 2546).
Syn. Webera Gurtisii King and Gamble, in Mat. Fl. Malay Penins. n. 15,
p. 141, reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1904, p. 67.
890. Randia armigera Schum., nom. nov. in F K C. VI, p. 332. — Majum
creek (n. 616).
891. Randia dumetorum Lamk. — Langkawi Island (Curtis, n. 2799).
Kedah (Curtis, n. 2585).
var. pubescens King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins. n. 14, p. 205,
reimpr. ex Journ. Asiai. Soc. Bengal, 1903, p. 95. — Langkawi Island (Curtis,
n. 2799). Kedah (Curtis, n. 2585).
892. Randia eucodon Schum., inFKC. VI. p. 333 (July 1902). — Jungle
nl.
893. Randia fasciculata Cand. — FKC. VI. p. 332; Klung, in dry places
(n. 372). Kedah, 1892 (Curtis, n. 2549).
var. parviflora King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins. p. 212, — Lang-
kawi Island (Curtis, n. 3383).
894. Randia longiflora Lamk. — Bangkok, along canals (Schomburgk,
n. 113). FKC. VI, p. 333; jungle near Son creek (n. 452). Cape Liant (Murton,
n. 52). There is a specimen in Kew Museum n° I, labelled with the name of
« Khat Kow ».
var. major King and Gamble, 1. c., p. 213. — Pungah (Curtis).
895. Randia oppositiflora Schum., nom. nov. in F K C. VI, p. 332. —
Common on river-banks in the jungle all over the island (nn. 397, 422, 52%,
529, 591 a, 737 a). j u:
Syn. Webera oppositflara Röxb.
(81) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 993
896. Gardenia obtusifolia Roxb. — At the base of Mt. Taleng, in prov. of
Petchaburi, 1868 (Pierre, n. 1252).
897. Gardenia tubifera Roxb. — F K C. VI, p. 333; jungle (n. Se
898. Petunga racemosa Schum., in Natürl. Pflanzenf. IV, abt. 4, p. 80,
fig. 29a (1891). FK C. VI, p. 333; jungle (n. 460).
899. Scyphiphora hydrophyilacea Gärtn. — F K C. VI, p. 334: in man-
grove swamps, and on muddy, sandy, or rocky ground near the sea, on Kong
islet, and at C. Ngob on the mainland opposite (n. 598).
900. Diplospora Malaccensis Hook. f£. — F K C VI, p. 334; C. Dan, in
jungle (n. 412).
901. Diplospora pubescens Hook. f. — F K C. VI, p. 33%; Noi rock and
Son creek.
Subfam. Coffeine.
Trib. PANGUIEREZÆ
902. Plectronia didyma Kurz. — F K C. VI, p. 335; Prao creek, on rocks
in the jungle: Munsé creek.
903. Plectronia glabra Kurz. — F K C. VI, p. 335; Munsé creek, on rocks
in the jungle (n. 463).
90%. Plectronia grisea Williams, nom. nov. — Langkawi Island (Curtis,
n. 2804). Only once collected, probably a shrub. Has a strong superficial resem-
blance to Vangueria spiralis Roxb. In Engler and Prantl, Canthium is now sunk
in ihe genus Plectronia. =:
Syn. Ganthium griseum King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins. n. 15,
p. 136, reimpr. ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 190%, p. 62.
905. Plectronia Schmidtii C. B. Clarke nFKC. VI, p. 336 (July 1902).
— Noi rock (n. 698 b). A shrub with white fruit.
906. Plectronia siamensis Schum., |. ©. p. 335. — Cape Dan {n. 622)
A small tree; distinguished from other species of the genus by the lightiy bran-
ched cymes.
Trib. GUETTARDER
907. Guettarda speciosa L. — F K C. VI, p. 336; Lom jslel, on rocks
near the sea (n. 715); on the sandy shore near Rayong.
Trib. Ixopeæ
908. Coffea Bengalensis Roxb. — Bangkok (Schomburgk, n. 179). No
berries on the specimen.
909. Coffea fragrans Hook. f. — FKC. VI, p. 338; Majum creek (n. 539,
n. 619 a).
910. Coffea Schmidtii Schum., in F K C. VI, p. 338. — Son creek, river-
954 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne SÉR.). 1905 (82)
bank in the jungle (n. 6904). A shrub with pale yellow flowers, allied to
C. Jenkinsii Hook. f.
911. Ixora amoena G. Don 2us, Gen. Syst. Bot. III, p. 571 (1834). —
FKC. VI, p. 336; open ground near Cape Dan (n. 25).
912. Ixora coccinea L. — Palace Gardens, Bangkok (Murton, nn. 23,
24, 25, 26). Near Bangkok (Zimmermann, n. 58). Collected on a journey
from Tavoy to Bangkok, 1898 (E. Candler). Cultivated in the Malay Peninsula
(King). Bangkok (Zimmermann, n. 42, « Ixor& sp. nov. »); probably only a
cultivated variety, as I find the only differences are to be found in the larger
and more numerous flowers. F K C. VI, p. 337; open ground near Cape Dan
(n. 25 a).
913. Ixora dolichophylla Schum. in F K C. VI. p. 337. — Jungle near
Munsé creek (n. 813). Near I. fulgens, from which it differs in the form of the
foliage and the shorter corolla.
914. Ixora Finlaysoniana G. Don 2us, Gen. Syst. Gard. II, p. 572 (1834).
— Palace Gardens, Bangkok (Murton, n. 22). Marsh banks of canals, near Bang-
kok (Schomburgk, n. 155). Fine specimens in Herb. Kew. ex Bot. Gard. Tri-
nidad (1889, n. 3573) and ex Bot. Gard. Natal (1883, n. 1787a) cultivated
from Siamese specimens. Bangkok (ex herb. Finlayson).
915. Ixora Merguensis Hook. f. — Pungah (Curtis, n. 2961 in Herb.
Calcutta).
var. Curtisii King and Gamble, Mat. Fl. Malay Penins. n. 15, p. 147, reimpr.
ex Journ. Asiat. Soc. Bengal, 1904, p. 73. — Pungah (Curtis, n. 2961 in Herb.
Kew., non in Herb. Calcutta).
var. parvifolia Williams, n. var. — Folia 7 1/29 cm., elliptica, petiolo
8 mm. Corymbus tripartitus. Corollæ tubus longior quam in typo.
Hab. Bangkok (Zimmermann, n. 28, «Ixoræ n. sp. »).
916. Ixora multibracteata King and Gamble, 1. e. p. 148 (1904). — Pun-
gah, near the village, 1893 (Curtis, n. 2954). Coah, in the Langkawi group,
1899 (Curtis, n. 3408). Kedah, 1894 (Ridley, n. 5540). These fuller details are
from the labels of the specimens in Herb. Kew.
Allied to I. Kingstoni Hook. f., but with less membranous leaves.
917. Ixora nigricans Wight and Arn. — Bangkok (Schomburgk, n. 104).
FKC. VI, p. 337 ; Klong Son, in the jungle (n. 825).
var. arguta Hook. f., Fl. Brit. Ind. IH, p. 149. — Coah, in the Langkawi
group, 1896 (Curtis, n. 3206). Kedah (Ridley, n. 8299).
918. Ixora Lobbii Loud. — Kedah (Curtis, n. 2659).
919. Ixora oblonga G. Don 2us, Gen. Syst. Gard. III, p, 573 (1834). —
« The Java, Siam, and Tenasserim specimens are singularly alike in size, color,
and form of leaves, and size and form of cymes but the specimens are not nume-
rous » (Hook. £., Fl. Brit. Ind. Il, p. 148).
920. Ixora opaca G. Don Zus, |. c. — Siam (ex Hook. f., 1. e.).
(83) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 955
921. Ixora siamensis G. Don. 2us, |. c. — Bangkok (ex herb. Fin-
layson).
922. Ixora stricta Roxb. — Chantabun (Murton, n. 75). Kedah (Ridley,
n. 7187). FK C. VI, p. 336; Klong Munsé and Klong Son, in the jungle
{nn. 601 b, 621 a, 801, 826).
var. Blumeana Hook. f., Fl. Brit. Ind. II, p. 145. — F K C., 1. c.; Klong
Majum, on river-bank in the jungle (n. 96).
923. Stylocoryne Wallichii Schum., in Engl. and Prantl, Natürl. Pflan-
zenf. IV, abt. 4, p. 108 (1891). — F K C. VI, p. 337; jungle near Cape Dan
{n. 800).
Syn. — Webera Wallichii Hook. f.
Trib. PsycHoTRIEXÆ
924. Psychotria fulva Hook. f., Fl. Brit. Ind. III, p. 169 (May, 1880). —
FKC. VI, p. 338; Munsé creek and Son creek, in the jungle (nn. 123, 625 a,
824).
925. Psychotria Jackii Hook. f. — F K C. VI, p. 338; mouth of Majum
creek and jungle near Son creek at 300 metres (nn. 538, 664 a)
926. Psychotria Nicobarica Kurz. — Coah, in the Langkawi group, 1896
{Curtis, n. 3204).
927. Psychotria sarmentosa Blume.— F K C. VI, p. 338; Munsé creek and
Noi rock, elimbing on trees in the jungle (nn. 835, 697).
928. Psychotria serpens L. — F K C. VI, p. 338: Nipple, at 600 metres,
in the jungle (n. 667).
929. Chasalia curviflora Thw. — F K C. VI, p. 338: Munsé, Prao, and
Sarlakpet creeks, in the jungle (nn. 435, 718, 741 a)
930. Geophila reniformis D. Don. — Woods at Angkor Thom, 1875
{Lebeuf, n. 622). Pungah (Curtis, n. 3235). Kedah (Curtis). Generally distributed
throughout Malaya.
931. Lasianthus caloneurus Schum. in F K C. VI, p. 339. — River-bank
in the jungle near the Son creek (n. 683).
Allied to L. laurifolius Hook. f., from which it differs by its smaller flowers,
telramerous ovary, and leaves with a smaller number of pairs of nerves.
932. Lasianthus cyanocarpus Jack. — F K C. |]. c.; jungle near Munsé
creek (n. 278).
933. Lasianthus lucidus Blume.— F K C. I. c., jungle near the Son creek,
at 300 metres (n. 667 b ex p.).
934. Lasianthus oligoneurus Schum. in F K C. VI, p. 340. — Jungle
near Munsé creek, a shrub with blue shining fruit (n. 390).
935. Lasianthus Schmidtii Schum. in |. ec. — Jungle near the Son creek;
a shrub in which the small villous leaves are olive-colored when dry (n. 667 b
ex p., cf. n. 933 supra).
x
956 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2%e sÉR.). 1905 (84)
936. Lasianthus strigosus Wight. — F K C. |. c.; jungle near Munsé
creek (n. 837).
937. Hydnophytum formicarum var. siamense Beccari, Malesia, II,
p. 167, t. 48, ff. 12-17 (1884). — F K C. VI, p. 339 (nn. 200 d, 576).
Trib. PÆDERIEZÆ
938. Pæderia foetida L. — Bangkok (Schomburgk, n. 301; Zimmermann,
n. 44).
Trib. MorINDEX
939. Damnacanthus indicus Gärtn. — Munsé creek, on rocks in the jungle
(n. 282); FKC. VI, p. 340.
940. Morinda citrifolia L. — FKC. VI, p. 341; on rocks and sandy
sea-shores on the Lom rock and Kahdat islet, and at Cape Dan, on the main
island (nn. 167, 557 a), usnally growing behind the mangroves.
941. Morinda Cochinchinensis Cand. — Siam (Pierre, n. 3221).
942. Morinda persiciflora Hamilt. — Bangkok, on swamps (Schomburgk,
n. 191, — det. C. B. Clarke).
943. Morinda speciosa, Kurz, For. Fl. Brit. Burma, H, p. 62. — FKC.
l. c.; jungle near Munsé creek, at 270 metres (n. 122).
944. Borreria articularis Williams, nom. nov. — EF K C. I. c. (« B. his-
pida »); dry open ground near Cape Dan (n. 484). A small creeping herb, and
common weed in India and Malaya.
Syn. — Spermacoce hispida L. (1753), S. articularis L. f. (1781), Borreria
hispida Schum., in Engler and Prantl, Natürl. Pflanzenf. IX, abt. 4, p. 444
(1891), non Spruce, in Fl. Brasil. VI, fasc. VI, p. 62 (1888). Spermacoce
scabra W. (1797).
Ord. Peponales.
Fam. 107. CUCURBITACEÆ
945. Alsomitra clavigera M. Rœmer. — Kedah (Curtis, n. 2504).
946. Alsomitra sarcophylla M. Rœmer.— Siam (Teysmann, herb. Bogor.
n. 5936). This specimen is in Herb. Kew.; and is erroneously quoted by
Cogniaux in his monograph of Cucurbitaceæ, p. 930, as «Kurz, n. 5436 ».
947. Momordica Cochinchinensis Spreng. — Bangkok (Schomburgk,
n. 136).
948. Luffa ægyptiaca Mill. — Bangkok (Schomburgk, n. 215, — over-
looked by Cogniaux in his monograph of the family, at p. 459).
949. Gymnopetalum Cochinchinense Kurz. — Angkor, 1875 (Lebeuf,
n. 640). Kedah (Curtis, n. 2592).
(85) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 957
950. Coccinea indica Wight and Arn. — Bangkok (Schomburgk, n. 319).
Anhin, in Battambong (Schomburgk, n. 266). Both examples are poor, with
only fragmentary flowers.
Ord. Asterales.
Fam. 108. CAMPANULACEE
951. Campanumza Javanica Blume. — Karen Hills, above ihe R. Sal-
ween, on the extreme N.-W. frontier of Siam (Kurz, ex Hook. f., Fl. Brit. Ind.
III, p. 435).
952. Sphenoclea Zeylanica Gärtn. — Bangkok (Schomburgk, n. 229).
Fam. 109. ASTERACEE
Trib. VERNONIEÆ
953. Vernonia attenuata var. juncea (Kurz) Hook. f. Fl. Brit. Ind. IH,
p. 231. — Kanburi (Teysmann, in Herb. Kew.)
954. Vernonia bracteata C. B. Clarke, Comp. Ind. p. 17 (1876). — Karen
Hills, above the R. Salween, on the extreme N.-W. frontier of Siam (Kurz, ex
Hook. f., Fl. Brit. Ind. III, p. 232). Teruto, an island of the Langkawi group,
1887 (Curtis, n. 2127).
955. Vernonia cinerea Less. — Bangkok, in waste places (Schomburgk,
n. 308: Zimmermann, n. 7). FKC.V, p. 242; Cape Dan, common on cultivated
ground (n. 18). Langkawi!.
956. Vernonia elæagnifolia Cand. — Banks of the R. Menam, above
Bangkok (Schomburgk, n. 116). Bangkok (Zimmermann. n. 101). F K C. V,
p. 243; Munsé creek, climbing on trees near the sea (n. 481 in Herb. Kew.,
though no number is given in the printed list). Lower Siam, easi coast, 1892
(Ridley).
957. Vernonia sinensis Less. — Waste places near Bangkok (Schomburgk,
n. 156). Malay Peninsula (Hemsley).
958. Elephantopus scaber L. —F K C. V, p. 243; common every-where
in cultivated ground.
Trib. EupAToRIER
959. Adenostemma viscosum Forst. — Bangkok (Schomburgk, n. 303).
var. « latifolia (D. Don) C. B. Clarke, in F K C. V, p. 243; Cape Dan, in a
rice-field.
1 I have not seen specimens from here, but Mr. Curtis lells me that the species
is far from uncommon in the islands he visited.
958 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme sÉR.). 1905 (86)
var. 8 angustifolia (Arn.) C. B. Clarke, 1. c., p. 243; Munsé creek and Son
creek.
960. Ageratum conyzoides L. — F K C. V, p. 244; common in cultivated
ground near Cape Dan.
961. Mikania scandens W. — « Siamese States », 1859 (Parish, n. 112).
Bangkok, 1899 (Zimmermann, n. 93).
Trib. ASTEREÆ
962. Erigeron Canadensis P. — F K C. V, p. 244; Sarlakpet creek, edge
of the jungle (n. 739 d). Probably a colonist from N. America.
Trib. INULEÆ
965. Blumea balsamifera Cand. — F K C. V, p. 245; in dry open country
near Cape Dan (n. 235). A kind of camphor is extracted from the plant. In
F K CG list the numbered specimens belonging to this family are not always cited
in the text; they are here taken from the examples in Herb. Kew. of the authentic
duplicates.
964. Blumea glomerata Cand. — F K C. V, p. 244; Cape Dan
(n. 80 b).
965. Blumea hymenophylla Cand. — F K C. V, p. 245; Cape Dan, in
open country, Sarlakpet creek, on rocks in the jungle (n. 430, forma pilosa).
966. Blumea lacera Cand. — FKC. V, p. 244; Cape Dan, in open
country (n. 21).
967. Blumea oxyodonta Cand. — F K C. V, p. 245; Cape Dan, in dry
open places (n. 161).
968. Blumea subracemosa Boerl., Handl. Fl. Ned, Indie, II, I, p. 238
(1891). — F K C. V, p. 245; Sarlakpet creek, in moist places.
969. Blumea virens Cand. — Bangkok (Zimmermann, n. 99).
970. Blumea Wightiana Cand. — Bangkok (Schomburgk, n. 150). This
specimen in Herb. Kew. is unnamed ; but it seems to me to match an example
from Hanoi, in Tonkin (Balansa, n. 4392).
971. Laggera flava Hook. f. Fl. Brit. Ind. IH, p. 270. — FK C. V,
p. 246; in grassy spots at Cape Dan.
972. Pluchea eupatorioides Kurz. — Kanburi (Teysmann, ex herb.
Kurz).
973. Pluchea indica Less. — Bangkok (Schomburgk, n. 216; Zimmer-
mann, n. 444). F K C. V, p. 245; in mangrove swamps along the Sarlakpet
creek, and at C. Ngob on the mainiand opposite. Along the shores of the Gulf
of Siam the mangrove is very luxuriant.
(87) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 959
974. Sphæranthus africanus L. — Bangkok (Schomburgk, n. 165). FK C.
V, p. 246 ; in rice-fields near Munsé creek.
Syn. — Spheranthus Cochinchinensis Lour.
Trib. HELIANTHEÆ
975. Eclipta erecta L. — Bangkok (Schomburgk, nn. 17%, 205, — speci-
mens not kept). Common in S. E. Asia.
976. Wedelia scandens C. B. Clarke. — F K C. V, p. 247; on sandy sea-
shores at Prao creek and on Kahdat islet (n. 561).
977. Cosmos sulfureus Cavan. — FKC. V, p. 247; in dry open places at
C. Dan, and at C. Ngob on the mainland opposite.
Trib. ANTHEMIDEÆ
978. Sphæromorphæa Russelliana (and. — F K C. I. c.; in wet places
along Son creek and Sarlakpet creek (n. 674). Kanburi (Teysmann, ex herb.
Kurz).
Trib. SENECIONEÆ
979. Emilia sonchifolia Cand. — F K C. |. e.; Son creek, in a pool.
There is a specimen of Gerbera in Herb. Kew., labelled « from Siam », but
the locality given for the plant is in Cochinchina, according to recent authentic
maps.
I have to thank the Keeper of Kew Herbarium for his kindness and courtesy
in permitting me to overhaul the cabinets containing the vast collections under
his care, for the purpose of preparing this List.
ADDENDUM
In the August livraison of the Bulletin is a paper by M. C. H. Ostenfeld on
« A list of plants collected in the Raheng district, Upper Siam, by M. E. Lind-
hard ». The final instalment of my List had then been fInished and printed off.
In that list of 100 species, 8 species are cryptogams, 4 are only matched as to
the genus, and 25 are given in my List, leaving 63 species not previously recorded
from Siam.
By kind permission of the Editor, 1 have now been able at the last moment
to intercalate this list of 63 species under their sequence numbers between the
960 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (88)
final portion of the List and the index of genera, — without localities or other
comment, as the additions can be referred to on pp. 712-721.
Fam. 3. GRAMINACEÆ
6a. Pollinia articulata Trin.
9a. Ophiurus perforatus Trin.
96. Andropogon brevifolius Swartz.
9c. A. caricosus L.
10a. A. pseudograyia Steud.
lla. Themeda triandra Forsk. (= « Anthistiria imberbis W. »)
115. Arundinella setosa Trin.
22a. Panicum myosuroides Brown.
23a. P. patens L.
33a. Setaria glauca Beauv.
33b. Cenchrus viridis Spreng.
37a. Aristida Cumingiana Trin. et Rupr.
39a. Chloris delicatula C.-B. Clarke.
39b. C. incompleta Roth.
hla. Eragrostis amabilis Wight et Arn.
41b. E. elongata Jacq.
41e. E. interrupta Beauv.
A1d. E. tenella Roem. et Schult.
Fam. 4. CYPERACEÆ
62a. Fimbristylis fuscoides C.-B. Clarke, n. sp.
67a. F. tenera Rœm. et Schult.
69a. Rhynchospora longisetis Brown.
Fam. 10. COMMELINACEE
108a. Aneilema spicatum Brown.
Fam. 114. ERIOCAULACEE
113a. Eriocaulon truncatum Mart.
Fam. 19. ZINGIBERACEÆ
125a. Zingiber panduratum Roxb.
Fam. 34. AMARANTHACEÆ
383a. Amaranthus spinosus L.
F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM. 961
. Ærva sanguinolenta Blume.
. Ærva scandens Tandon.
Fam. 43. MELASTOMATACEÆ
. Osbeckia truncata D. Don.
Fam. 49. LEGUMINACEÆ
. Cassia mimusoides L.
. Crotalaria alata Roxb.
5a. C. humifusa Graham.
6014.
6015.
601c.
6014.
6334.
6954.
7384.
740a.
7k1a.
p- 299.
7h3a.
Thha.
. Desmodium auricomum Graham.
. D. Gangeticum (and.
. Shuteria hirsuta Baker.
. Rhynchosia tomentosa Kurz.
Fam. 67. TILIACEÆ
Triumfetta rhomboidea Jacq.
Fam. 68 MALVACEE
Sida carpinifolia L.
Urena repanda Roxb.
Hibiscus Surattensis L.
Fam. 71. EUPHORBIACEÆ
Ricinus communis L.
Fam. 83. SAPINDACEE
Cardiospermum halicacabum L.
Fam. 93. LAMIACEÆ
Leucas aspera Spreng.
Anisomeles ovata Brown.
Dysophylla Peguana Prain, in Journ. Asiat, Soc. Beng., 1891, II,
Acrocephalus capitatus Benth.
Ocymum sanctum L.
962
8054.
807a.
809a.
811a.
816a.
819a.
820a.
8224.
832a.
832.
832c.
834a.
8464.
8514.
9604.
9664.
967a.
974a.
975a.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (90)
Fam. 97. ACANTHACEÆ
Staurogyne siamensis C.-B. Clarke, n. sp.
Hygrophila phlomoides Nees.
Strobilanthes siamensis C.-B. Clarke, n. sp.
Dædalacanthus tetragonus T. Anders.
Hemigraphis quadrifaria T. Anders.
Justicia procumbens L.
Nomaphila siamensis C.-B. Clarke, n. sp.
Thunbergia laurifolia Lindl.
Fam. 98. SCROFULARIACEÆ
Lindernia Hookeri Wettst.
L. molluginoides Wettst.
Buchnera cruciata Hamilt.
Bonnaya brachiata Link et Otto.
Fam. 99. CONVOLVULACEÆ
Ipomæa vitifolia Sweet.
Fam. 100. SOLANACEÆ
Datura fastuosa L.
Fam. 109. ASTERACEÆ
Eupatorium odoratum L.
Blumea membranacea var. subsimplex (Wall. sp.) Hook f.
Bl. sericans Hook. f. <
Inula polygonata Cand.
Blainvillea rhomboidea Cass. (« Bl. latifolia Cand. »)
Total number of flowering plants herein enumerated as known
from Siam (979 + 63) — 1042 species.
(91) F. N. WILLIAMS. LISTE DES
PLANTES CONNUES DU SIAM.
INDEX ALPHABETIQUE
des 512 genres representes dans cette Liste.
Le numéro suivant chaque nom générique ne se rapporte
Abroma 49.
Abrus 41.
Acacia 38.
Acalypha 51.
Acanthus 73.
Achyranthes 32.
Acrocephalus 89.
Actinidia 44.
Actoplanes 17.
Adenanthera 38.
Adenosma 74.
Adenostemma 85.
Ægiceras 63.
Ærides 27.
Ærva 89.
Æschynanthus 72.
Agelæa 36.
_ Ageratum 86.
Aglaia 56.
Aglaonema 10.
Agrostophyllum 22.
Albizzia 37.
Aleurites 51.
Allium 14.
Allmania 32.
Allophylus 58.
Allospondias 57.
Alocasia 11.
Alpinia 15.
Alsodeia 44.
Alsomitra 84.
Amaranthus 88.
Ammannia 33.
Amomum 15.
Amoora 5.
Anacolosa 30.
Anadendrum 10.
qu'à la pagination du tiré à part.
Andropogon 5.
Aneilema 12.
Anisomeles 89.
Anisopteris 47.
Anneslea 45.
AnϾctochilus 20.
Antidesma 50.
Aphania 58.
Apluda 5.
Appendicula 21.
Aporosa 50.
Apostasia 18.
Aquilaria 33.
Aralıa 36.
Ardisia 63.
Arfeuillea 59.
Argostemma 79.
Arisæma 12.
Aristida 88.
Artanema 74.
Arundina 21.
Arundinella 88.
Arytera 59.
Ascochilus 28.
Asparagus 14.
Atalantia 55.
Averrhoa 5%.
Avicennia 69.
Azadirachta 59.
Baccaurea 50.
Balanocarpus 48.
Baliospermum 52.
Bambusa 7.
Barleria 73.
Barringtonia 33.
Baryxylum 39.
963
961 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉéR.). 1905 (92)
Basella 44.
Bassia 63.
Bauhinia 38.
Biophytum 54.
Blainvillea 9.
B'umea 86.
Baa 71.
Bombax 48.
Borreria 84.
Bouea 57.
Bousingonia 77.
Bragantia 42.
Breynia 50.
Bridelia 51.
Bromheadia 21.
Bruguiera 34.
Buchanania 56.
3uchnera 90.
Buettneria 49.
Bulbophyllum 25.
Burmannia 18.
Cæsalpinia 39.
Cajanus 41.
Calanthe 22.
Callicarpa 67.
Calophyllum 45.
Campanumæa 85.
Camptandra 16.
Cananga 43.
Canavalia 44.
Canscora 77.
Cansjera 30.
Capparis AA.
Carallia 34.
Cardiospermum 89.
Carex 9.
Casearia 44.
Cassia 39.
Castanea 31.
Celasirus 61.
Celosia 32.
Cenchrus 88.
Centotheca 7.
Ceratostylis 22.
Ceriops 33.
Chasalia 83.
Chætocarpus 52.
Cheirostylis 20.
Chloris 88.
Cirrhopetalum 25.
Cleistanthus 51.
Clematis 42.
Clerodendron 68.
Clitoria 44.
Cnestis 37.
Coceinea 85.
Celachne 7.
Celogyne 20.
Coffea 81.
Coix 3.
Coleus 67.
Colubrina 52.
Columbia 48.
Combretum 34.
Congea 69.
Connarus 36.
Conocephalus 32.
Convolvulus 75.
Coptosapelta 79.
Corysanthes 19.
Cosmos 87.
Cratoxylon 45.
Crotalaria 39.
Crudia 38.
Cryptostylis 19.
Curcuma 16.
Cyanotis 13.
Cymbidium 26.
Cyperus 8.
Cypripedilum 18.
Cyrtandromæa 72.
Cystorchis 19.
Dactylon 7.
Dædalacanthus 90.
Dalbergia 41.
Damnacanthus 84.
Datura 76.
Dendrobium 23.
Dendrochilum 26.
Dentella 78.
Derris 41.
Desmodium 40.
(93) F. N. WILLIAMS. LISTE DES PLANTES CONNUES DU SIAM,
Dichapetalum 56.
Dicranella 13.
Didissandra 70.
Didymocarpus 70.
Didymoplexis 19.
Dillenia 44.
Dimeria 5.
Diospyros 69.
Diplanthera 5
Diplophraclum 48.
Diplospora 81.
Dipterocarpus 46.
Donax 17.
Doritis 27.
Dracæna 14.
Dracontomelum 57.
Dysophylla 67.
Dysoxylum 59.
Eclipta 87.
Elephantopus 85.
Elettariopsis 15.
Eleusine 7.
Ellipanthus 37.
Ellipeia 43.
Elytranthe 30.
Emilia 87.
Enalus 28.
Epithema 72.
Eragrostis 7.
Eranthemum 73.
Eria 24.
Erigeron 86.
Eriocaulon 88.
Erioglossum 58.
Erycibe 75.
Erythrina 41.
Erythroxylon 54.
Espera 48.
Eugenia 34.
Eulophia 22.
Euonymus 60.
Eupatorium 90.
Euphorbia 52.
Eurycoma 55.
Evodia 54.
Fagræa 76.
Ficus 31.
Fimbristylis 8.
Flagellaria 9.
Flemingia 41.
Fluezgea 49.
Fuirena 8.
Galactia 41.
Galearia 52.
Galeola 19.
Garcinia 45.
Gardenia 81.
Gastrochilus 16.
Geissaspis 40.
Gelonium 32.
Geodorum 22.
Geophila 83.
Geostachys 15.
Globba 16.
Gloriosa 13.
Gluta 57.
Glyptopetalum 60.
Gmelina 68.
Gomphostemma 66.
Grammatophyllum 26.
Grewia 48.
Guettarda 81.
Gymnopetalum 84.
Gymnosporia 61.
Habenaria 18.
Halophila 28.
Hapaline 11.
Harmandia 30.
Harrisonia 55.
Hedychium 16.
Heleocharis 8.
Helicteres 49.
Hemidesmus 78.
Hemigraphis 73.
Hernandia 44.
Hetæria 20.
Hewittia 75.
Hibiscus 48.
Hiptage 56.
Homalomena A0.
BULLETIN DR L'HERBIER BOISSIER, n0 40, 30 septembre 1905.
65
966 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me.séR.). 1905 (94)
Hopea 47.
Horsfieldia 43.
Houttuynia 31.
Hydnophytum 84.
Hydrocotyle 36.
liydrosme 10.
Hygrophila 72.
Hyınenocardia 50.
Hypolytrum 7.
Hypoxis 14.
Ichnanthus 6.
Iysanthes 7%.
Impatiens 60.
Imperata 5.
Inula 9.
Isachne 6.
Ischæmum 5.
Ipomæa 75.
Ixora 82.
Jasıninum 76.
Jatropha 51.
Jussieua 35.
Justicia 73.
Kæmpferia 16.
Kayea 45.
Kibara 43.
Lagerstræmia 33.
Laygera 86.
Lasia 10.
Lasianthus 83.
Lawsonia 33.
Lecanorchis 19.
Leca 54.
Lemna 9.
Leplaspis 6.
Leptospermum 34.
Lepturus 7.
Leucæna 38.
Leucas 67.
Licuala 12.
Limnocharis 28.
Limnophila 74.
Lindenbergia 74.
Lindernia 74.
Linostoma 33.
Liparis 20.
Lippia 67.
Lilsea 44.
Lophatherum 7.
Lophopetalum 60.
Loranthus 30.
Luffa 84.
Luisia 27.
Maba 64.
Mærua 44.
Mæsa 63.
Mangiiera 57.
Melanorrhea 57.
Melastoma 35.
Memecylon 35.
Merremia 75.
Mesua 45.
Michelia 43.
Microstemon 58.
Microstylis 20.
Mikania 86.
Mimosa 38.
Mimusops 64.
Mitrephora 43.
Momordica 84.
Monochoria 13.
Morinda 84.
Moringa 44.
Murraya 59.
Musa 15.
Mussænda 80.
Nauclea 79.
Nelsonia 72.
Nephelaphyllum 20.
Nephelium 58.
Neptunia 38.
Neyraudia 7.
Nomaphila 74.
Nymphæa 42.
Nymphoides 77.
Oberonia 21.
Ochrocarpus 46.
(95) F. N. WILLIAMS. LISTE
Ocymum 67.
Oldenlandia 78.
Ophiorrhiza 79.
Ophiurus 88.
Oplismenus 6.
Orthosiphon 67.
Oryza 6.
Osbeckia 89.
Pachynocarpus 48.
Pæderia 8%.
Pandanus A.
Panicum 6.
Paphiopedilum 18.
Paracelastrus 61.
Paranephelium 99.
Parishia 58.
Paspalum 6.
Peltostigma 55.
Pemphis 33.
Pentacme 47.
Peripterygium 62.
Petunga 81.
Phalænopsis 27.
Phaseolus 00.
Phenix 12.
Pholidota 20.
Phreatia 25.
Phrynium 17.
Phyllanthus 50.
Phyllobæa 71.
Pinanga 42.
Pistia 12.
Phitecolobium 37.
Pittosporum 60.
Platyclinis 20.
Plecthranthus 67.
Plectronia 81.
Plocoglossis 22.
Pluchea 86.
Plumbago 63.
Podochilus 21.
Pogonatherum 5.
Pogonia 19.
Pollinia 88.
Polyalthia 43.
Polygonum 32.
DES PLANTES CONNUES DU SIAM.
Polypleurum 36.
Polystachya 21.
Pongamia 41.
Pothos 10.
Premna 68.
Pseudodracontium 10.
Psychotria 83.
Pternandra 35.
Pterocarpus 41.
Pterolobium 39.
Pueraria 41. :
Pycreus 7.
Quercus 31.
Quirivelia 77.
Quisqualis 34.
Randia 80.
Remirea 9.
Renanthera 26.
Rhaphidophora 10.
Raphistemma 78.
Rhizophora 34.
Rhynchosia 89.
Rhynchospora 9.
Rhynchostylis 28.
Ricinus 89.
Rourea 36.
Rungia 74.
Saccolabium 27.
Salacia 62.
Salomonia 56.
Samadera 55.
Sandoricum 55.
Sapium 52.
Saraca 38.
Sarcanthus 27.
Sarcochilus 28.
Saurauja 4%.
Schima 45.
Schoutenia 48.
Scindapsus 10.
Scleria 9.
Scoparia 75.
Scyphiphora 81.
Semecarpus 58.
967
968 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne séR.). 1905
Sesbania 40
Shorea 47.
Shuteria 89.
Sida 89.
Sindora 38.
Sisyrolepis 59.
Smilax 14.
Solanum 76.
Sonerila 35.
Sonneratia 33.
Sophora 39.
Spathoglottis 22.
Spatholirion 13.
Sphæranthus 87.
Sphæromorphæa 87.
Sphenoclea 85.
Sphenodesma 69.
Spinifex 6.
Stachyphrynium 17.
Stachytarpheta 67.
Stahlianthus 16.
Staurochilus 28.
Staurogyne 9.
Stauropsis 27.
Stenotaphrum 6.
Stephania 42.
Stereulia 49.
Stereosandra 19.
Steudnera 11.
Sireblus 31.
Streptocaulon 77.
Striga 75.
Strobilanthes 73.
Stylocoryne 83.
Suæda 32.
Tacca 14.
Tainia 22.
Tamarindus 38.
Tarenna 80.
Tectona 67.
Telotia 42.
Terminalia 34.
Tetraceras 44.
Tetraphyllum 71.
Thecostele 26.
Thelasis 26.
Themeda 88.
Thunbergia 74.
Thyrsostachys 7.
Thysanolæna 5.
Tinospora 42.
Trema 32.
Trichoglottis 28.
Triumfetta 48.
Tropidia 20.
Typhonium 11.
Unona 43.
Uraria 41.
Urena 89.
Urophyllum 80.
Utricularia 69.
Uvaria 43.
Vanda 27.
Vatica 48.
Vernonia 85.
Vigna 41.
Viscum 30.
Vitex 68.
Vitis 53.
Walsura 56.
Waltheria 49.
Wedelia 87.
Xanthophyllum 56.
Xanthoxylon 54.
Xylopia 43.
Xyris 12.
Zalacca 12.
Zingiber 88.
Zizyphus 52.
(96)
The previous instalments of this List have appeared in Bulletin de l’Herbier-
Boissier, 190%, pp. 217-232, pp. 361-372, pp. 1027-1034; — 1905, pp. 17-32,
pp. 216-227, pp. 498-439.
— a —
969
Beiträge zur Flora
DER
ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS
VON
J. BORNMÜLLER, Weimar.
(Suite.)
# Cicer oxyodon Boiss. et Hoh. — Boiss. fl. Or. IL, 563.
Elburs oceid., in regione subalpina alpium Totschal, in vallibus prope
Scheheristanek, 22-2500 m. s. m. (4. VL; flor.; n. 6634); in valle Lur
prope Getschesär, 2200 m. s. m. (4. VIT; fl. et fruct.; n. 6635).
Cicer tragacanthoides Jaub. et Spach. — Boiss. fl. Or. II, 565.
Elburs oceid., in glareosis schistosis alpium Totschal, 36-3700 m. s. m.
(8. VIT ; fl. et fr.; n. 6633).
Die dortige Pflanze ist sehr niedrig und sparrig, Litwinow’s Pflanze
von Aschabad (n. 243) stellt dagegen eine hochwüchsige subalpine Form
von etwas anderer Tracht dar. — Die im Hochgebirge Süd-Persiens,
Provinz Kerman, mehrfach angetroffene halbstrauchige, als ©. Kerma-
nense Bornm. (exsice. n. 3676-3679) ausgegebene Pflanze gehört zur
Sektion „Vieioides“ und unterscheidet sich von C. spiroceras Jaub. et
Spach durch kürzere Pedicellen (‘/2-'/s so lang als der Kelch) und
grössere Hülsen, ist aber vielleicht nur als Unterart abzutrennen, zumal
C. spiroceras Jaub et Spach bisher nur einmal von Aucher gesammelt
wurde, in seinem weiteren Formenkreis daher wenig bekannt ist.
Vicia Hyrcanica Fisch. et Mey. — Boiss. fl. Or. II, 571.
Kaswin, in vinetis, 1250 m. s. m. (16. V.;fl. et fr.; n. 6682).
Vicia angustifolia Roth. — Boiss. fl. Or. II, 574. — Buhse, Aufz. 71.
— Lipsky, pl. Ghilan. 1. e. p. 224.
Enseli, in arenosis ad mare Hyreanum (24. IV.; flor.; n. 6684). —
Berichtigung : V. angustifolia Post exsice. Syrien (Kenisch,
2. VIII. 1899) ist V. Michauxu Spreng.
Vicia cordata Wulf. — Boiss. fl. Or. II, 575 pro var. V. angustifoliæ
- Roth.
970 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (112)
Enseli, in insula Mianposchte (23. IV.; flor. et fr.; n. ue) et prope
Kasian (24. IV.; n. 6686).
Vicia aieuale Willd. — Boiss. fl. Or. II, 582. — Buhse, Aufz. 72
sub V. Aucheri.
Elburs oceid., in regione subalpina in vallibus lateris borealis alpis
Totschal prope Scheheristanek abunde, 22-2400 m. s. m. (2. VI. 7. VL,
6. VII; fl. et fr.; n. 6672-6674); supra Ask ad basin montis Demawend,
2300 m. s. m. (n. 6675.; fl. et fr.; n. 6675).
var. albiflora Bornm., floribus albis.
In consortio typi prope Scheheristanek (n. 6676).
* Vicia Persica Boiss. — Boiss. fl. Or. I, 582.
Elburs oceid., ad basin borealem alpium Totschal, in valle Schehe-
ristanek, raro, 2300 m. s. m. (7. VL; fl. et fr.; n. 6671).
var. stenophylla Boiss. — Boiss. fl. Or. II, 583.
Elburs oceid., in valle Lur prope pagum Getschesär, 2200 m. s. m.
(18. V.; n. 6670).
Die von Sintenis als V. Persica Boiss. (determ. Freyn) aus Trans-
kaspien (Kisil-Arwat, exs. n. 1622) ausgegebene Pflanze ist V. calcarata
Dsf. var. stenophylla Boiss.; Sintenis exs. n. 1251, vom Sipikordagh
(Armenien) ohne Name ausgegeben, ist Vicia variegata Willd. var.
cinerea (M. B.) Boiss.
Vicia setidens Bornm. subsp. nov. præcedentis. — differt a
V. Persica Boiss. floribus fere duplo minoribus, dentibus calyeis elon-
gatis tubo eximie longioribus.
Elburs oceid., in regione subalpina sine indicatione speciali (n. 6681,
speeimen unicum floriferum mancum; an species propria ?).
Vicia ciceroidea Boiss. — Boiss. fl. Or. IL, 584.
Elburs oceident., in glareosis præsertim alpinis montis Totschal,
2800-3700 m. s. m.; in jugo Lädd et inter Lädd et Imamsade Davud,
3000 m. s. m. (29. V.; n. 6677, f. multiflora); ibidem, 3200 m. s. m.;
f. nivalis, ramis abbreviatis (4. VI.; n. 6078); in excelsis alpis ne
3700 m. s. m. (8. VIL; n. 6680); in regione subalpina, 2800 m. s. m.
f. subaphylla, foliis minimis (10. VI.;n. 6678).
Boissier beschreibt nur die seltenere armblütige Form mit 2-3blütigen
Trauben. Die reichblütige Pflanze sammelte ich auch im Hochgebirge
Kurdistans in den Bergen östlich von Erbil und Mossul.
Vicia Cappadocica Boiss. et Bal. — Boiss. fl. Or. IT, 589.
Kaswin, in incultis, 1300 m. s. m. (16. V.; n. 6669); bisher nur aus
Cappadocien, von Balansa gesammelt, bekannt; an den Nebenblättern
(stipulis dentatis) leicht kenntlich, sonst V. calcarata Dsf. nahe stehend.
(113) 7. BORNMÜLLER. FLORA DER ELBURSGEBIRGE NORD-PERSIENS. 971
Vicia calcarata Dsf. var. cinerea (M. B.) Boiss. — Boiss. fl. Or.
II, 590.
Baku, in collibus arenosis (19. IV.: fl. et fr.; n. 6683).
* Ervum Orientale Boiss. — Boiss. fl. Or. II, 598.
Teheran, ad viam versus Kaswin, prope Schahabad, 12-1300 m. s. m.
(23. V.:n. 6687).
Die Pflanze stimmt genau mit Æ. Orientale Boiss. aus Kleinasien
(Amasia; Bornm. exs. n. 1743, n. 2265; Tokat, Bornm. exs. n. 243),
Kurdistan und Assyrien (Kuh Sefin, Bornm. n. 1116 et n. 1117), Syrien
(Safed, Bornm. n. 830), sowie aus Süd-Persien (Prov. Kerman, Bornm.
n. 3645, 3646, 3647) überein; das aus der Umgebung Teherans
(Derbent, ges. von Kotschy) beschriebene Æ. cyaneum Boiss. et Hoh.,
welches von Æ. Orientale Boiss. nur ganz unwesenlich verschieden sein
soll, ist wohl kaum als Art aufrecht zu halten. Bunge sammelte übrigens
ebenfalls Æ. Orientale Boiss. (1. e.) bei Teheran, diese Angabe blieb
aber in Buhse’s Liste unbeachtet.
Lathyrus Aphaca L. — Boiss. fl. Or. II, 602. — Buhse, Aufz. 73. —
Stapf, Pol. Exp. II, 76.
Enseli, in dumetis (f. grandiflora Heldr.; 23. IV.; flor.; n. 6659); in
valle fluvii Sefidrud, prope Rudbar, 300 m. s. m. (6. V.; n. 6661, f. pal-
lida, floribus pallidis ochroleueis minoribus =? L. pseudoaphaca Boiss.).
* var. floribundus Velen. 1886 (pr. sp.) = var. biflora Post, fl. of
Syria, 1896. — var. geminiflora Bornm. in exsice. 1886.
In silvis prope Rescht, ad Kudum (2. V.; n. 6661).
Lathyrus anuus L. — Boiss. fl. Or. I, 603. — Buhse, Aufz. 73. —
Lipsky, pl. Ghilan. I. ©. p. 224.
Rescht, in dumetis (26. IV.; flor.; n. 6656, f. stenophylla).
** Lathyrus Szovitsii Boiss. — Boiss. fl. Or. II, 605.
Kaswin, in vinetis, 1250 m. s. m. (19. V.; n. 6653).
Da das Exemplar sehr dürftig, Z. Szovitsii aber nur aus Aderbeid-
chan bekannt und selten ist, so bleibt die Bestimmung eine unsichere.
Lathyrus rotundifolius Willd. — Boiss. fl. Or. I, 612. — Buhse,
Aufz. 73.
Elburs oceid., in valle Scheheristanek, 2200 m. s. m. (12. VI.; fl. et fr.;
n. 6664); in valle Lur ad Meidan et Getschesär, 21-2200 m. s. m. (9. 18.
VI.; n. 6662 et 6663).
Lathyrus sphæricus Retz. — Boiss. fl. Or. II, 6613.
Enseli, in arenosis ad mare (24. IV.; n. 6654).
Lathyrus erectus Lag. — Boiss. fl. Or. II, 613.
In valle Sefidrud inter Rudbar et Rustamabad, 2-300 m. s. m. (3. V.;
972 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (114)
n. 6658b); prope Mendschil, 400 m. s. m. (10. V.; n. 6658). — Kaswin
1250 m. s. m. (17. V.; n. 6655).
Fehlt in Buhse’s Liste, aus der Umgebung von Teheran schon durch
Kotschy und Bunge (var. hispidulus Boiss. pr. sp.) nachgewiesen.
Lathyrus pratensis L. — Boiss. fl. Or. IT, 615. — Buhse, Aufz. 73.
Elburs oceid., ad rivulos prope Scheheristanek, 2200 m. s. m. (8. VI.;
flor.; n. 6657).
Die dortige Form gehört der var. grandiflorus Somm. et Lev. (in
Act. H. Petrop. XVI. 132) an.
Orobus hirsutus L. — Boiss. fl. Or. II, 621. — Buhse, Aufz. 73. —
Stapf, Pol. Exp. IT, 76. — Lipsky, pl. Ghilan. L ec. p. 224.
Sefidrud, in silvis inter Kudum et Rustamabad (2. V.;n. 6667).
var. glabratus Griseb. (pr. sp.).
Sefidrud, in silvis inter Kudum et Rustamabad (2. V.; n. 6668).
Pisum elatius M. B. — Boiss. fl. Or. I, 623. — Lipsky, pl. Ghilan.
1767222:
Enseli, in juncetis et collibus arenosis ad mare (24. IV.; n. 6665, sub
P. arvensi L.).
* Pisum formosum (Stev.) Boiss. — Boiss. fl. Or. IT, 642.
Elburs oceid.. in glareosis subalpinis in latere boreali alpium Totschal,
23-2500 m. s. m. (9. VI. ; fl. et fr.; n. 6666).
Goebelia alopecuroides (L.) Bge. — Boiss. fl. Or. II, 629.
In valle Sefidrud, prope Rustamabad (2. V.; flor.; n. 6617).
Berichtigung: Die von Freyn (Bull. de l’Herb. Boiss., sec. ser., t.
IV. [1904] p...) fälschlich als Caragana grandiflora (M. B.) DC. be-
stimmte Pflanze aus Transkaspien (Krasnowodsk, Sintenis exsice.
n. 1280a) ist Ammodendron Sieversii Fisch var. Sablotzki Trautv.
(= À. Eichwaldu var. stenophylla Trautv., Act. H. Petrop. I, 16 et V.428).
Gleditschia Caspica Dsf. — Boiss. fl. Or. II, 631. — Buhse, Aufz. 78.
— Lipsky, pl. Ghilan. |. e. p. 225.
Enseli, in insula Mianposchte (24. IV.; flor.; n. 6555); prope Rescht,
in silvis (7. I, 1892.; fruet.; n. 3635); prope Kudum et Imamsade
Haschim (1. V.; flor.; n. 6556). |
Albizzia Julibrissin (Willd.) Bth. — Boiss. fl. Or. II, 639. — Buhse,
Aufz. 79. — Lipsky, pl. Ghilan. 1. ec. p. 225. — Freyn, Sint. Masend.
26297349:
Rescht, in silvis; in regione inferiore silvatica vallis Sefidrud (30.
Von 126594)
(Fortsetzung folgt.)
©
+
ws
SOCILK TR
POUR
L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE
SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANÇAISE (TRANSFORMÉE)
1504
QUATORZIÈME BULLETIN.
COMITÉ POUR 1904 :
MM. Camus, Gillot, Malinvaud.
SOCIÉTAIRES :
Sociétaire honoraire : M. Hy.
MM. Beauverd, Bruneau. Burnat, Camus, Comar, Corbière, Coste, Faure,
Flahault, Gillot, Hariot, F. Héribaud, Hervier, Malinvaud, H. Schinz,
F.-0. Wolf.
M. Reynrer nous a envoyé gracieusement plusieurs plantes intéres-
santes, le Comité, au nom de la Société, lui adresse ses remerciements.
PLANTES PUBLIÉES EN 1904
M. Beauvero. — Hieracium Seringeanum Arv.-Touv.; A. Murria-
num Arv.-Touv.; Rhododendron hirsutum L.; Carex leporina L. var.
atroturfosa Christ; C. microglochin Wahlb.
M. Bruneau. — Alyssum alpestre L; Viola lepida Jord.; Helichrysum
arenarium DC.; X Rumex Weberi Prahl. (R. ia on x obtu-
sifolius) ; Carex capillaris L.
M. Burnar. — Matthiola tristis R. Br. v. provincialis Conti; Saxifraga
cochlearis Reich. ; Carduus acicularis Bert. ; Pirola uniflora L.
Myosotis Marcillyana Burnat.
MM. Camus et Marinvaup. — ARubus arrigens Sudre; R. majusculus
Sudre; R. tarnensis Sudre; BR. pubescens microg. R. evagatus Sudre :
R. perconspicuus Sudre: R. occitanicus Sudre; À. crinitus Sudre;
R. lacertosus Sudre: À. nitidus microg.; R. oblongifrons Sudre:
974 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (2)
R. albigensis Sudre ; Hieracium micropsilon Sudre; A. similatum
Jord.; 71. prasinifolium Jord.; H. divisum Jord. subsp. levifrons
Sudre: A. divisum Jord. var. nobile Sudre; A. murorum, subsp.
ægocladum Jord. — À. arvernense Arv.-Touv.; H. pallidifrons
A. genuinun Sudre; A. precox Schultz-Bip. subsp. recensitum Jord.;
H. Lamyı Schultz mierog. 4. Burserianum Arv.-Touv.: A. murorum L.
microg. A. macrodon Sudre var. elatum Sudre, — X Salix hippo-
phæfolia Thuill. S, — Alyssum maritimum var. densiflorum Lange;
Polygonum aviculare var. Grenieri Reynier ; Chenopodium album subsp.
amaranticolor Coste et Reynier.
M. Comar. — Calluna vulgaris var. longipetala; Gladiolus dubius
Guss.; Quercus Ilex var. oleifolia Albert; Q. Ilex var. subsphærocarpa
Alb.; Q. Llex var. ambigua Alb.; Cheilanthes odora SW.
M. CoRBIERE. — Ranunculus flabellatus Desf. var. uncinatus Freyn.;
Anemone regina Risso; Alyssum Gerardi Rouy et Foue. ; Viola incompta
Jordan; Lupinus eryptanthus Shutt.; Erythræa grandiflora Biv.
M. Coste. — Thalictrum simplex L.; Reseda Jacquini Reichb.;
R. tarnensis Sudre: Carduus spinigerus Jord.; Salvia Clandestina L.;
S. Verbenaca L.; Limonastrum monopetalum Boiss. : Plantago argentea
ce var. cebennensis Coste: Statice globulariæfolia var. intermedia
oste.
M. Faure. — ÆRetama Bovei Spach; Alchimilla chirophylla Buser :
A. alpigena Buser; A. obovalis Buser ; A. flavo-virens Buser ; A. fallax
Buser; A. pratensis Schmidt; X Cirsium fissibracteatum Peterm.
(C. spinosissimum X acaule).
M. Gizror. — Rosa arvensis X gallica var. Brannovicensis Gillot et
Ormezzano; Achillea pyrenaica Sibth.; Allium Ampeloprasum L.; Lris
Bastardı Boreau ; Carex vaginata Tausch.
M. Harıor. — Oxalis Navieri Jord.; Ophrys litigiosa Cam.; Carex
alba Scop.; Setaria ambigua Guss.; Chara aspera Dethard forma.
M. F. Herıgaup. — Ranunculus Drouetii Schultz var. salsuginosus
Du Mortier; Zrophila stenocarpa Jord.: Stellaria Boreana Jord.;
Zannichellia maritima Nolte; Lemna trisulca L. — Leptodon Smith
Mohr.: Madotheca lævigata Dum. — Pennisetum longistylum Hochst.
M. Hervier. — Fumaria Kraliki Jord.; Helianthemum lavanduli-
folium DC. état postanthésique; X Achillea Schneideri Rouy (A. Mille-
Folium X tomentosa); Artemisia incanescens Jord.; Agropyrum Savi-
gnoni de Not. à
M. H. Schuinz. — Anemone montana Hoppe; Sempervivum Wulfenii
Hoppe; Alchimilla montana Schmidt; A. coriacea Buser; Corylus
Avellana L. f. peltata Buser ; Isetes echinospora Durieu.
M. F.-O. Worr. — Amygdalus communis var. ossea Gr. et Godr. X
u Mill.; Hieracium Laggeri Schultz Bip.; A. alpicola
chleich.
(3)
SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE 975
LISTE SYSTÉMATIQUE
DES
PLANTES DISTRIBUEES EN 1904.
1467.
1468.
1469.
1470.
1471.
1472.
1473.
1474.
1475.
1476.
1477.
1478.
1479.
1480.
1481.
1482.
1485.
1484.
1485.
1486.
1487.
1487bis.
1488.
1489.
1490.
1491.
1492.
1493.
1494.
1495.
1496.
1497.
I68ter.
1498.
1499.
1500.
1501.
Banunculus Droueti var. salsuginosus (Du Mortier) (Espagne).
R. fiabellatus Desf. var. uncinatus Freyn (Var).
Thalictrum simplex L. (Hautes-Alpes).
Anemone montana Hoppe (Suisse).
A. regina Risso (Var).
Fumaria Kralikii Jord. (Bouches-du-Rhône).
Alyssum Gerardi Rouy et Foue. (Var).
A. alpestre L. (Hautes-Alpes).
A. maritimum Lamk. var. densiflorum Lange (Bouches-du-
Rhöne).
Erophila stenocarpa Jord. (Puy-de-Dôme).
Matthiola tristis R. Br. (Alpes Maritimes).
Helianthemum lavandulıfolium DC. état Do u un (Bou-
ches-du-Rhône).
Viola incompta Jord. (Var).
V. lepida Jord. (Ardennes).
Reseda Jacquini Reichb. (Ardennes).
Stellaria Boreana Jord. (Puy-de-Dôme).
Oxalis Navieri Jord. (Seine).
keetama Bovei Spach (Oran).
Lupinus cryptanthus Shutt. (Var).
u ygdalus communis (var. ossea) X Persica vulgaris (Valais,
uisse).
Rubus tarnensis Sudre (Aveyron).
R. tarnensis Sudre (Tarn).
re sue Gas
. majusculus Sudre (Tarn).
. evagatus Sudre Tarn).
. perconspicuus Sudre (Tarn).
. occitanicus Sudre (Tarn).
. crinitus Sudre (Tarn).
. lacertosus Sudre (Tarn).
R. oblongifrons Sudre (Tarn).
X R. albigensis Sudre (Tarn).
x Rosa arvensis X gallica var. Brannovicensis Gillot et Ormez-
zano (Saône-et-Loire).
Alchimilla alpigena Bus. (Hautes-Alpes).
A. obovalis Bus. (Hautes-Alpes).
A. flavo-virens Bus. (Hautes-Alpes).
A. chirophylla Bus. (Hautes-Alpes).
4A. fallax Bus. (Hautes-Alpes).
DRE
976
1502.
1503.
1504.
1505.
1506.
1507.
1508.
1509.
1510.
1511.
1512.
1513.
1514.
1515.
1516.
ÉTÉ
1518.
1519.
1520.
1521.
1522.
1523.
1524.
1525.
1526.
1527.
1528.
1529.
1530.
1531.
1532.
1533.
1534.
1535.
1536.
1537.
1538.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen.). 1905 (4)
À. coriacea Bus. (Doubs).
A. montana Schmidt (Doubs).
A. pratensis Schmidt (Hautes-Alpes).
Saxifraga cochlearis Reichb. (Alpes-Maritimes).
Sempervivum Wulfeni Hoppe (Suisse).
Artemisia incanescens Jord. (Hautes-Alpes).
Achillea pyrenaica Sibth. (Puy-de-Dôme).
x Achiwlea Schneideri Rouy (A. Millefolium X< tomentosa)
(Hautes-Alpes).
Helichrysum arenarium DC. (Belgique).
x Cirsium fissibracteatum Peterm. (C. spinosissimo-acaule),
Hautes-Alpes.
Carduus acicularis Bert. (Alpes-Maritimes).
C. spinigerus Jord. (Aveyron).
Iieracium Laggeri Schultz Bip. (Suisse, Valais).
H. alpicola Schleich. (Suisse, Valais).
H. Seringeanum Arv.-Touv. (Haute-Savoie).
H. Murrianum Arv.-Touv. (Haute-Savoie).
H. murorum L., H. micropsilon Sudre (Tarn).
H. similatum Jord. (Tarn).
H. prasinifolium Jord. (Tarn).
A. divisum Jord., levifrons Sudre (Tarn).
H. divisum Jord., v. nobile Sudre (Tarn).
H. murorum L. ægocladum Jordan (Tarn).
HA. murorum L. macrodum Sudre (Tarn).
FH. precox Schultz Bip. recensitum Jord. (Tarn).
Fl. Lamyi Schultz. Burserianum Arv.-Touv. (Tarn).
HA. pallidifrons Sudre genuinum (Tarn).
Calluna vulgaris L. var. longipetala Rouy (Var).
Rhododendron hirsutum L. (Haute-Savoie).
Pyrola uniflora L. (Alpes-Maritimes).
Erythræa grandiflora Biv. (Var).
Myosotis Marcillyana Burnat (Alpes-Maritimes).
Salvia Verbenaca Coste (Hérault).
S. Clandestina L. (Hérault).
Plantago argentea Chaix var. cebennensis Coste (Aveyron).
Statice globulariæfolia Desf. var. intermedia Coste (Aude).
Limoniastrum monopetalum Boiss. (Aude).
Chenopodium album L. amaranticolor Coste et Reynier (Bou-
ches-du-Rhône).
x un Weberi Prahl. (R. Hydrolapathum X obtusifolius)
euse).
am aviculare L. var. Grenieri Reynier (Bouches-du-
Rhône).
Quercus Ilex var. ambigua Albert (Var).
Q. Ilex var. oleifolia Albert (Var).
(Q. Ilex var. subsphærocarpa Albert (Var).
Corylus Avellana f. peltata Buser (Suisse).
X Salix hippophaefolia Thuill., 4 (Loir-et-Cher).
Allium Ampeloprasum L. (Nievre).
Iris Bastardi Bor. (Cultive).
Gladiolus dubius Guss. (Var).
(5) SOCIETE POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉFIQUE 977
1549. Ophris litigiosa G. Cam. (Meuse).
1550. Zannichellia maritima Nolte (Espagne).
1551. Lemna trisulca L. (Espagne).
1552. Carex capillaris L. (Hautes-Alpes).
1553. C. vaginata Tausch (Puy-de-Dôme).
1554. C. alba Scop. (Meuse).
1555. C. leporina L. var. atrofusca Christ (Valais, Suisse).
1556. C. microglochin Wahlb. (Suisse).
1557. Setaria ambigua Guss. (Seine).
1558. Pennisetum longistylum Hochst. (Espagne).
1559. Agropyrum Savignonü de Not. (Hautes-Alpes).
1560. Cheilanthes odora Sw. (Var).
1561. Isetes echinospora Durieu (Locarno).
1562. Chara aspera Dethard (Aube).
1563. Leptodon Smithii Mohr. (Espagne).
1564. Madotheca lævigata Dum. (Espagne).
NOTES SUR LES PLANTES DISTRIBUÉES
1478. Encore ’Helianthemum lavandulifolium DC. var.
Thibaudii Pers. — En octobre 1899 je publiai, dans le Bulletin de
l’Académie Internationale de Géographie Botanique, une Note ayant
pour titre : Radiation d’une fausse Variété (Helianthemum Thibaud).
Pour appuyer mon assertion, je distribuai ensuite, par l'intermédiaire
de Sociétés d'échanges, d’assez nombreux exsiccata de l’Heliantheme à
feuilles de lavande muni de son inflorescence postanthésique et, sur cha-
cupe des étiquettes, je maintins la conclusion de ma Note : l’Æelianthe-
mum Thibaudii n’est point une variété, c’est un pur ErAT de l’Aelian-
themum lavandulifolium.
Il n’est assurément pas inutile de revenir sur cette erreur de Persoon,
De Candolle, Dunal, Loiseleur-Deslongchamps, Mutel, Grenier et
Godron, ete. A cet effet, je fais don à la Société Franco-Helvétique de
ma récolte, en 1904, de rameaux d’Æ. lavandulifolium à Marseille-
Mazargues, où, en phase de fructification, il se montre avec l’évidente
conformité organogénique qui ne fait défaut dans nulle de ses autres
stations des Bouches-du-Rhône’. Lesdits rameaux ne constituent d’au-
cune manière une plante critique; ils sont, répéterai-je, un « ÉTAT
! La polymorphie foliaire de l’H. lavandulifolium est étrangère à la question.
On rencontre pele-mele, dans les Bouches-du-Rhône, comme en Espagne: {0 le
iype qui, au fond, est une forme moyenne de passage: 20 une variation extrême,
H. stechadifolium Willk., Sert., non Brotero, pro specie, à feuilles très étroites
(je la distribue cette année par La Cenomane); 30 une autre variation extrême,
Cistus syriacus Jacq. pro specie, à feuilles larges. Les trois présentent leur ETAT
postanthésique absolument le même. Ni l’une ni l’autre de ces deux variations
extrêmes n'étaient connues récemment en France où, d'autre part, l'Héliarthème
à feuilles de lavande continue à être indiqué, sans contrôle, à Toulon (Var) :
personne ne l'y a jamais trouvé!
978 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905 (6)
« immuable de par la loi de l’hérédité spécifique, visible tous les ans sur
« n'importe quel pied d’Helianthemum lavandulifolium dans son aire
« géographique entière ».
Les floristes ne peuvent avoir la prétention d’avoir observé et suivi
sur place le processus biologique de toutes les espèces qu'ils ont à
décrire. Souvent ils sont obligés d’emboiter le pas à des prédécesseurs
crus sur parole et ainsi contribuent à répandre l’erreur.
On m'a écrit que la Flore de France de Grenier et Godron aurait eu
tort d'identifier l'A. Thibaudir à la variété corsicum Gren.; ladite
variété insulaire serait distincte par les folioles de l’épicalice ciliées et
glanduleuses, glandes se montrant en Corse, mais pas en Provence où
J'aurais été trompé par «un petit bourrelet pris pour une glande » —!!!
Je regrette que les exsiccata distribués ne puissent (défaut inhérent à
l’altération inévitable d’accessoires aussi fugaces que des glandes) per-
mettre à mes impartiaux confrères de constater l’existence de ces vési-
eules aux folioles de l’épicalice. Prière d'accorder quelque créance à
mon affirmation d’observateur probe : j’ai parfaitement vu ces insigni-
fiantes glandes, de mes propres yeux vu, ce qui s’appelle vu; je les ai fait
voir à des gens ni myopes ni presbytes, et quiconque poussera jusqu’à
Marseille, au mois de juillet, les lorgnera à son aise sans voyage en
Corse. Done je ne m’attarderai pas à échafauder de plus grandes preu-
ves autour d’un fait patent. Quand Grenier réunit l'A. Thibaudu à la
variété corsicum, il reconnut implicitement qu'il n’y avait, non deux
variétés, mais une seule; son erreur fut d'inscrire comme « variété »
lérar postanthesique de l’Æ. lavandulıfolium ; cela est acquis sans
contestation admissible, Je conclus de nouveau par la finale de ma Note
de 1899 : « Maintenir la variété corsicum Gren. (A. Thibaudii Pers.)
« serait un contresens antiscientifique ».
Quelle que soit l’autorite des noms que l’on pourra citer, il n’en reste
pas moins palpable que nous avons affaire purement et simplement à un
stade d'évolution normale (non tératologique, ni pathologique) de ’A.
lavandulifolium. L’insistance que j’apporte à radier les vocables varie-
taux Thibaud et corsicum prend sa source dans le consciencieux devoir
de mettre en garde les botanistes contre d’autres cas semblables. En fin
de compte, le dernier mot reste à l'observation directe sur le vif, appre-
nant toujours davantage que le plus fameux Herbier.
- ALFRED REYNIER.
1475. Alyssum maritimum Lamk, var. densiflorum Lge,
Pug. et Prodr. Flor. Hispan. — Dans une Note insérée au Bulletin de
l’Académie Internationale de Geographie Botanique, 1905, Polymorphie
de U Alyssum maritimum, J'avance que cette prétendue variété est sim-
plement un état pathologique. Pour le démontrer sans réplique, il eût
suffi de distribuer des exemplaires présentant sur une même racine les
tiges malades accompagnées de tiges saines, les feuilles étant, chez ces
dernières, lancéolées-linéaires, de longueur variable, au lieu de « linéaï-
res et courtes »; la grappe fructifère demeurant, en outre, sur les
rameaux non malades, celle du type genuinum (plus ou moins allongée),
non qualifiable de « racemo brevi ». Ladite démonstration viendra en
son temps. Prière de se contenter aujourd’hui de ce que je distribue
avec l’unique intention d'établir au préalable l'identité de mes exsiceata
(7) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE 979
Jusqu'à preuve contraire, je les tiens pour densiflorum, tels que doivent
être la plante authentique de Lange et celle indiquée à Bonifacio près
de la citadelle (Kralik legit; in herbier Rouy). Sans me croire à l’abri
d'erreurs, ma surprise sera grande si on me convainc d’une confusion
inverse de celle signalée par la ÆRevue de Botanique systématique
(février 1903), où « rectification » est faite pour un Koniga (Alyssum)
strigulosa Nym. qu'un collecteur avait ainsi nommé, alors que c'était
«erronément » la var. densiflora. De pareilles méprises ont été d'avance
pardonnées par l’Errare humanım est; si bien qu'il est humainement
permis de douter de l'existence d’une distinction absolument valable
entre les Koniga (Alyssum) strigulosa et K. marıtima var. densiflora.
Les auteurs qui ont créé ces noms ne se seraient-ils pas trompés, visant
au fond un même état pathologique sous deux variations de morphologie
externe? N'est-ce point à propos du Koniga strigulosa que Willkomm
et un botaniste français voyageur en Espagne ont été précisément peu
d'accord, l’un y voyant une espèce, l’autre une pure forme ?
ALFRED REYNIER.
1538. Chenopodium album L., subspecies amaranticolor
Coste et Reynier. — Le Bulletin de la Société Rochelaise, année 1904-
1905, contient une Note assez étendue relativement à cette plante; on
est prié de s’y reporter, si les courtes explications qui suivent ne suffi-
sent pas pour bien juger de l’intéressante sous-espèce du C. album
linnéen centuriée.
Amaranticolor dérive de la coloration qu’il est désagréable de voir
disparaître quand on soumet ledit Chénopode à la dessiccation. Les
jeunes tiges et rameaux y sont marqués de lignes vertes et blanches
auxquelles se mêlent quelques-unes de couleur amarante. La page supé-
rieure des feuilles est d’un vert foncé seulement lorsqu’elles sont tout à
fait développées; naissante et adulte, la feuille est colorée en rouge sang-
de-bœuf carminé, soit en dessus. soit en dessous, coloration envahissant
d’une manière complète nervures et parenchyme. Les grappes florales
montrent la même vive teinte jusqu’à l’époque de l’anthèse; puis, le
périanthe devient peu à peu vert blanchâtre, à l’exception de sa partie
inférieure où la coloration amarante persiste jusqu’à ce que la graine
soit mûre. Les points d'insertion des rameaux sur la tige offrent aussi
la couleur caractéristique qui s’y maintient pendant toute la durée de
la plante.
Cette Ansérine est d’ailleurs très remarquable par sa taille normale-
ment haute (2-3 mètres), d’où, sinon identité, une affinité indéniable
avec le C. giganteum Don; et par les luxuriantes dimensions des feuilles
caulinaires: limbe mesurant de 5 à 11 centimètres de hauteur et de 5 à
13 centimètres de largeur ; assez longuement pétiolées. Floraison et
maturation du fruit généralement tardives : de mi-septembre à mi-
octobre.
Ledit Chenopodium amaranticolor fut découvert à Marseille, il ya
quelque vingt ans, parmi les décombres des terrains vagues de Saint-
Giniez, quartier suburbain, par feu Honoré Roux qui, sur la foi d’une
determination due à M. Gandoger, le distribua à ses amis et connais-
sances comme (. pedunculare Bert. Envoyée par M. l’abbe Coste à M.
Gagnepain, pour comparaison avec les exsiccata italiens du Muséum
980 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (8)
d'Histoire naturelle de Paris, il résulte que la plante naturalisée à Mar-
seille est originaire d’un pays inconnu; ses rapports avec le C! pedun-
culare de Bertoloni sont fort peu proches, l'identification inadmissible.
ALFRED REYNIER.
1540. Polygonum aviculare L. var. Grenieri Reyn. — Ayant
habité assez longtemps Toulon, j'aurais voulu honorer la mémoire de
l’ancien directeur du Jardin botanique de cette ville par l'introduction
en mon herbier d’un exemplaire, e loco natali, du Polygonum Roberti,
mais il n'existe plus sur le territoire toulonnais. Les exsiccata distribués
ces temps derniers du Languedoe, avec l'étiquette « P. Roberti », pro-
pageant une application erronée du vrai nom, il devient nécessaire d’en
ajouter un deuxième, n’en déplaise aux botanistes désireux du perpétuel
statu quo onomastique.
Entre quelles espèces la Renouée envoyée par Robert à ses amis,
comme « P. intermedium », tenait-elle le milieu ? Il est improbable —
le Flora Gallica de Loiseleur étant, par hypothèse, tenu pour fallacieux
— que ce fût entre le P. aviculare L. et les P. laxıflorum Weih.,
P. incanum Willd. à la suite desquels Hanry (Prodr.de Botan. du Var)
la place, en lui attribuant le stat « marais » ; l’une des localités inscrites
dans ce Prodrome est Porquerolles : les marais n’abondent guère aux
îles Stæchades! Hanry s’est modelé, à la légère, sur Perreymond assi-
gnant, le premier, au P. Roberti, pour station : « au bord des maré-
cages » (Catal. des Plantes des environs de Fréjus). Il faut interpréter,
avec plus de vraisemblance, la nature, selon les saisons, humide ou
sèche, de l’endroit où Robert prenait son Polygonum, au moyen des
quatre mots « au bas du Polygone », du Catal. des Plantes des environs
de Toulon, la Renouée figurant, page 14, parmi sept phanérogames
sinon xérophiles, du moins fort peu palustres.
Ce qu’entendait Robert par « au bas du Polygone » ne peut être
conjecturé à un degré suffisamment précis pour aller les yeux clos y
cueillir la plante, quand même on s’imaginät que, depuis 1838, la loca-
lité soit demeurée en son primitif état; le champ de tir subsiste, mais
les abords ont subi d’inevitables retouches de terrassement proche de
la Grosse-Tour, recoin où Auzende, élève de Robert, certifie avoir
colligé son Polygonum : « Le P. Roberti (en juin) croît dans les prairies
«à gauche, lorsque, arrivé au Polygone, on suit le bord de la mer,
« vers la Grosse-Tour. » (J. Auzende, Souvenirs botaniques, manuserit !
sans date, mais antérieur à l’année où l’auteur remplaca Robert au
Jardin municipal). La station princeps ne saurait donc être admise
aujourd’hui, au titre « classique »; elle n’a pu offrir à Grenier, à qui
un voyage en Provence aura permis d'explorer l’habitat, qu'une
Renouée différente de l’« intermedium » de Robert.
Pour rendre plausible l'identification des deux, Grenier argue, dans
la Flore de France par Gren. et Godr. : La Renouée de « Toulon! » a
les petits akenes du P. aviculare et presque aussi ses feuilles et ses
tiges; elle a presque les gaines, l'éclat et le poli des akenes du P. mari-
timum L. Il avance ensuite que le Polygonum de « Montpellier (Delile) »
1 Cahier incomplet de notes (botanique rurale) dont je dois l’interessante com-
munication à mon ami Albert, instituteur en retraite.
(9) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE 981
est la même Renouée. Or, Loret et Barrandon peuvent être crus quant
à cette inexacte assimilation; voici un passage de leur Flore de Mont-
pellier : « Quoique Robert ait parfois méconnu, dans ses envois, la
« plante qui porte son nom et que Meissner (Prodrome de De Candolle)
« ait, par cette raison, préféré le nom plus récent de P. Rayı, nous
« croyons devoir conserver le nom de P. Roberti, car c’est certainement
« à l’espèce de Loiseleur que se rapporte la plante envoyée par Robert
« à Delile et qui a été longtemps cultivée sous ce nom au jardin bota-
« nique de Montpellier. » Après ce témoignage, il suffit de jeter un
coup d'œil sur la diagnose établie par Loret et Barrandon, pour voir
que le Polygonum visé par eux et spécialement comparé au P. mariti-
mum n’est d'aucune manière la Renouée de Grenier, mais constitue le
P. Rayi Bab. lui aussi intermédiaire entre P. maritimum et P. avicu-
lare*. La description de la Flore de Montpellier est corroborée par la
réunion qu'opère judicieusement Nyman (Conspectus Floræ Europeæ)
des P. Roberti et P. Rayi.
Ce P. Rayı végète (rare) non plus à Toulon proprement dit, mais
aux Sablettes pres de La Seyne, commune limitrophe; je l’y ai découvert
en 1874; et il n’est pas douteux qu'il en existât Jadis une colonie sur la
lisière arénacée herbeuse touchant à la Grosse-Tour, au bas du flanc
S.-0. du Polygone, d’où elle a dû disparaître par extension des ouvrages
du Génie maritime. Le Polygonum de Grenier, plus vulgaire, continue
à habiter ces parages: mon honoré confrère M. Verguin, capitaine
d'artillerie, me l’a fait tenir en 1904 et il est facile d’y reconnaître sa
pleine conformité au texte de la Flore de France.
Loiseleur (Flora Gallica) range la Renouée de Robert (n° 10) entre
P. maritimum (n° 9) et P. flagelliforme, P. virgatum, P. pulchellum
(n® 11, 12 et 13), ces trois derniers rentrant, selon Meissner, dans le
stirpe Bellardi. Déjà les courtes lignes?, fort vagues, de Loiseleur,
n’autoriseraient personne à soutenir que le P. Roberti fût distinct du
P. Rayi; mais il y a plus : Mutel, ayant examiné « dans l’herbier de
Robert » la plante authentique, la décrit : « variation à tiges herbacées,
moins dures, du P. marıtimum ». Et Meissner attribue au P. Rayi.
pour synonyme : « P. Roberti Lois. pro parte ex speciminibus » parce
que Loiseleur (les tenant de Robert) lui montra des exsiccata sans la
moindre différence d’avec le P. Rayı, Renouée placée par le Prodrome
à la suite immédiate du P. maritimum.
Robert — c’est à croire — appliqua le nom de « P. intermedium » à
une plante dont le facies était relativement remarquable : tel se présente
le P. Rayı. S'il commit ensuite une confusion, elle lui est pardonnable
quand on considère qu'il récolta par mégarde le P. aviculare var.
! Le P. Rayi a incontestablement de plus grandes affinités avec le P. mariti-
mum qu'avec le P. aviculare. Lloyd (Flore de l'Ouest) fait de la Renouée de
Babington une simple variété du P. maritimum; si quelques floristes classent
comme autonome le P. Ray, c’est par suite du penchant à la multiplication spé-
cifique, peu approuvable en un genre aussi protéique. Il est extraordinaire, au
surplus, qu’on n'ait pas encore soupconné dans le Rayi un hybride : P. aviculare
XP. maritimum !
2 « P. Roberti. Caulibus herbaceis procumbentibus diffasis, foliis ovato-Janceo-
« latis virentibus, stipulis membranaceis acutis, fioribus 2-3 axillaribus pedun-
« culatis. Flores albido-subvirides ; a maio ad finem æstatis. In arenosis marilimis
« circa Telonem. 2%.»
BULLETIN DE L'HEBBIER BOISSIER, n9 10. 30 septembre 1905. 6
D
982 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (10)
vegetum Ledeb.', Renouée qui attire de même le regard. La plus grave
négligence de Robert (le fait est-il exact? ?) aurait été l’envoi à Loiseleur
d’un ou plusieurs pieds de P. littorale Link. avec l’etiquette « P. inter-
medium ». Grenier, par contre, jugeant accessoire un facies « tirant
l'œil », s'attaque à un Polygonum moins discernable; peut-être est-ce le
sentiment de Petit, identifiant (in Ferruss., Bullet., 1828, p. 11) la
Renouée de Robert au P. aviculare, qui a conduit Grenier a opter pour
une variété australe de l’ubiquiste Centinode, lorsqu'il lui fallut deviner
la forme primitive disparue du Polygone de Toulon.
Le Conspectus de Nyman est explicite : P. Roberti et P. Rayi forment
une seule espèce ; par conséquent, il faudrait que la Renouée de Grenier
présentât des caractères strictement semblables à ceux de la plante de
Babington, pour pouvoir fusionner celle-là et celle-ci; la lecture du
contenu de toutes les Flores nous fait toucher du doigt, au contraire,
une séparation. Afin de mieux l’etablir, je place ici trois documents
instructif :
« P. Rayi Bab., Man. of Brit. Bot., ed. 2, p. 275. (P. littorale Gren.
« et Godr., Fl. Fr., p. 51 ? non Link, et, ex cit. Babingt., certe ejus var.
« ß latif. Gren. et Godr., I. eit.). Multicaule, prostratum subglaucum ;
« Caulibus ramosissimis, suleatis, ab imä basi floriferis; ochreis inter-
« nodio brevioribus, hyalinis, basi fuscis, remote 6-Snerviis, ovato-
« oblongis, acutis, adpressis, demum bipartitis lacerisque; foliis lanceo-
« lato-oblongis, acutis, subtus 1-nerviis venosis; achænio calycem
«magnum dimidio superante, acutangulo, faciebus ovatis. laevibus,
« nitidissimis. %. In littoribus Scotiæ, Angliæ, Galliæ australis, etc.
« Species P. maritimo valde quidem accedens, sed distineta eaulibus
« gracilioribus, 2-3pedalibus, plerumque ramosissimis, diffusis, inter-
« nodiis semi-1 ‘2 poll. longis, summis exceptis, nunquam ochreis
« oceultatis, foliisque viridibus vel leviter tantum glaucis, ochreis
« brevioribus parce nervosis, minus candicantibus, et imprimis achænio
« calycem constanter dimidio superante... » (Meissner, Prodromus Sys-
« tematis Naturalis de De Candolle).
« P. maritimum L. 8 Ra (P. littorale Gren. et Godr. non Link. nec
« Meissner). Fruit du P. maritimum et port du P. aviculare couché.
« Feuilles planes. Stipules plus courtes, moins scarieuses, à nervures
« moins nombreuses que chez le P. maritimum. Sables maritimes de
« l'Ouest, mais rare. » (Lloyd, Flore de l'Ouest, 5° édit.).
« P. Roberti Lois. (P. Rayi Bab.; P. littorale Gren. et Godr. non
1 Le P. aviculare var. vegetum de Ledebour, à feuilles larges, ovales ou
ovales-ohlongues, vient cà et là dans les terrains humides de la Provence et du
Languedoc. Willkomm et Lange, Prodr. Flor. Hispan., voient sans restriction,
en cette variété, le P. Roberti : Jugement trop absolu que rien n'autorise.
2 Meissner affirme que Loiseleur lui communiqua, parmi les exemplaires de
P. Roberti, le P. littorale Link non Grenier. La présence autrefois, à Toulon,
de cette dernière Renouée prête au doute, car personne ne l’a apercue moderne-
ment en Provence ; après tout, le P. littorale Link est facile à confondre avec le
P. aviculare, Boissier (Flora Orientalis) le classant comme une « variété », sans
plus grande importance : « P. aviculare, var. littorale : rami crassiores, folia
magis carnosa. » Mais Meissner ne se serait-il point trompé ? n’aurait-il pas pris
pour P. littorale Link une autre Renouée ? Méprise non impossible en la présu-
mant d’après ce que relalent MM. Baltandier et Trabut (Flore d’Algerie) : « Cer-
taines formes rampantes, grêles, à entre-nœuds inférieurs allongés, du P. mari-
timum, se rapprochent du P. littorale Link. ».
(11) SOCIÉTÉ POUR L'ÉTUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE 985
« Link.). Plante annuelle ou perennante, de 10-50 centimètres, verte ou
« un peu glauque, à racine grêle ou un peu ligneuse ; tiges dures, herba-
« cées, couchées-étalées, rameuses, feuillées jusqu'au sommet; gaines
« ordinairement plus courtes que les entre-nœuds, blanches, scarieuses
«et peu déchirées au sommet, striées d’environ 6 nervures faibles:
« feuilles elliptiques ou lancéolées, peu épaisses, planes, nervees; fleurs
« blanchâtres ou rosées, 1-4 subsessiles à l’aisselle des feuilles : fruits de
« 3-4 millimètres, trigones, luisants, dépassant le périanthe. Sables du
« littoral de la Manche, de l'Océan, de la Méditerranée. » (Abbé
H. Coste, Flore descriptive et illustrée de la France, 1904).
Par ces trois citations il paraît donc acquis — en plus de la réunion
des P. Roberti et P. Rayı — que le P. httorale Gren. non Link, doit
être identifié à eux. Si l’on effectue ce transfert nominal, il reste intacte
la description de la Renouée réelle, indiquée par Grenier à Toulon, des-
cription réclamant dès lors un nouveau vocable. Les particularités qui
signalent ladite plante, quoique de valeur médiocre, suffisent pour lui
donner droit au maintien jusqu'à réétude du groupe par un monogra-
phe sérieux: le Polygonum que Grenier a mis en relief est prrovisoire-
ment acceptable comme plusieurs mieromorphes de l’aviculare: P. mi-
crophyllum Desv., P. microspermum Jord., P. arenastrum Bor., ete., ete.,
desquels la delimitation n’est pas davantage nette. Je propose done d’at-
tacher à la Renouée de la Flore de France le nom du maître éminent.
P. aviculare L., variété GRENIERI = P. Roberti Grenier, Fl. de Fr.,
t. III. p. 52, non Loiseleur; P. longipes Halacsy et Charr., Oesterreiche
Botanische Zeitschrift, 1890; P. pseudo-flagellare Charr. et Reynier,
Bulletin de l’Assoeiation Pyreneenne, 1898-1899; P. romanum de quel-
ques floristes provençaux, non des botanistes du Languedoe où la plante
de Jacquin existe uniquement en France; — telle est ma conclusion.
Le nom de P. Roberti se trouve fâcheusement exposé, j’en conviens,
à disparaître en tant que vocable d’espèce, dans le cas où la sentence de
Meissner recevrait une sanction : « P. Roberti est species mixta omnino
delenda »; mais, Nyman étant pris pour arbitre, P. Roberti peut être
conservé et préféré à P. Rayı: en eftet, la création de ce dernier nom
par Babington, Prünitie Floræ Sarnice. 1839, est postérieure à celle
de P. Roberti (Nouvelle Notice sur les Plantes à ajouter à la Flore de
France. Loiseleur Deslongchamps, 1827).
On ne devra pas, pour discerner la variété Grenieri, recourir à un
caractère dépourvu de constance « presque l'éclat et le poli des akènes
du P. maritimum »: il fait défaut sur les trois quarts des fruits de la
plante de Grenier, en Provence et en Languedoc. Ne pas exiger, non
plus, une racine toujours « assez forte » : la variété Grenieri, fleurissant
d'habitude l’année même de la germination de la graine, n’acquiert une
induration prononcée de l’organe souterrain que si, l'hiver ayant été
peu rigoureux, il lui arrive de refleurir l’été suivant. Dans cet état de
pérennance, tout individu de P. aviculare se rapproche étonnamment
de diverses autres espèces controversables, à souche plus ou moins
ligneuse, de la section Avicularia, par exemple du P. flagellare Bertol.,
auquel MM. Bonnier et De Layens (Flore de la France) rattachent le
P. Roberti Lois.; ce rattachement est logique, mais, en bon Provençal,
je demanderais la subordination nominative, inverse, du flagellare au
Roberti, puisque P. flagellare Bertoloni est postérieur à 1827: le Flora
Italica a commencé à paraître en 1833, si je ne fais pas erreur.
ALFRED REYNIER.
034 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me <ER.). 1905 (12)
1477. Matthiola tristis R. Brown. — Nous avions écrit Mathiola
ainsi que MM. Rouy et Foucaud, non point par megarde, mais d’apres
’avis de M. Daydon Jackson (Journ. of. Bot. ann. 1887, p. 153), et
parce que, contrairement à l’assertion de Conti (l. c.), R. Brown, l’au-
teur du genre, à écrit Mathiola. Mais M. Jackson lui-même (Index Kew.
IH, 177) et la majorité des botanistes anciens et récents ayant admis la
graphie Matthiola nous l’adoptons aussi.
Nous reproduisons la deseription donnée pour la variété provincialis
par Conti (auquel on peut reprocher de donner des diagnoses qui ne
sont pas comparatives) avec quelques additions et modifications en ce
qui concerne nos spécimens du Férion : Plante grisätre-tomenteuse,
médiocrement glanduleuse. Tige feuillée, assez rarement rameuse.
Feuilles petites. linéaires, les basilaires et inférieures. rarement munies de
1 à 4 lobules aigus et étalés. Calice long d’env. 10 mm. (y comprisles dents).
Pétales à limbe de 7 à 9 mm. long. sur 2 à 3 larg., tantôt d’un rouge
vineux, tantôt d’une teinte vinée sale tirant sur le vert, parfois d’un vert
jaunâtre. À l’époque de notre récolte (8 juin) aucun échantillon ne por-
tait des siliques, mais il eu subsistait d’assez nombreux restes de l’année
précédente; ces organes étaient dressés ou dressés-étalés mais il n’en
restait que la cloison d’env. 40 à 55 mm. long., parfois moins, sur 1 mm.
de large, les valves étant toutes détachées.
E. Burnar.
1555. Plantago argentea Chaix var. cebennensis Coste. —
Hampes grêles, plus ou moins flexueuses; capitules petits, toujours
globuleux ou ovoïdes; anthères d’un blanc de neige,
H. Coste.
1536. Statice globulariæfolia Desf. var. intermedia Coste. —
— Intermédiaire entre le type et la forme $. cuspidata Delort, avant
presque le port du $. confusa Gr. et Godr.
H. Cosre.
1552. Myosotis Marcillyana Burnat. — M. le Docteur Aug.
Béguinot (à l’Université de Padoue, Italie), à publié en 1904 un travail
important (21 pages) sur les Myosotis, auquel nous devons nous référer
car la question du M. Marcillyana et de ses formes affines y est traitée
en détail. M. Béguinot dit ne pouvoir exactement identifier la plante de
Saint-Auban qu'avec un Myosotis trouvé dans l’Apennin septentrional,
au mont de la Sibylla (herb. Nardueci). — La synonymie du M. Mar-
cillyana, Si on la restreint à la plante de ces deux provenances, doit être
exposée comme suit :
Myosotis Marcillyana Burnat in Béguinot 1. e. (année 1904) —
M. stricta var. ß speluncicola Boiss. F1. orient. IV, 240 (ann. 1879) p. p.!
! Boissier a décrit ici un Myosotis de Cilicie qu'il a identifié avec la plante de
Saiut-Auban, découverte par L. Marcilly (voy. Bull. soc. bot. Fr. aun. 1883, p.
CX XIII), le 19 mai 1867 (L. Marcilly cat. ms.) et récoltée dans la même localité
en 1875 et 1877 par E. Burnat. Mais M. Béguinot, tout en disant ces deux for-
nes extrémement voisines, a trouvé entre elles (op. cit. p. 11) quelques ditfé-
rences varlélales ou sous-variétales.
TER
(15) SOCIÉTÉ POUR L’ETUDE DE LA FLORE FRANCO-HELVÉTIQUE 985
— M. speluncicola Nym. Consp. Fl. europ. p. 520 (ann. 1878-1882)?, non
Schott in Kotschy Schedae 1853 (sensu strieto),nec Rouy in Naturaliste
nov. 1881. p. 501°= M. tenella Marcilly cat. ms., ann. 1875 (in Bibl.
Burnat); Bonnier et Layens Tabl. synopt. Fl. Fr. p. 224 (ann. 1894);
non C. A.Meyer ex Ledeb.(ann. 1831), nee Nuttal in Hook Kew. Journ.
(ann. 1851) = M. speluncicola Coste F1. Fr. II, 600 (ann. 1903) p. p.*.
E. Burnar.
1558. Pennisetum longistylum Hochst. — Nous signalerons
à nos confrères que la plante que nous distribuons diffère de celle
récoltée par Schimp. par ses deux stigmates entièrement soudés sur
toute leur longueur de manière à simuler un stigmate unique. Les
échantillons d’Abyssinie que nous avons vus au Museum de Paris ont
les deux stigmates soudés en un seul sur presque toute la longueur et
présentent ainsi un stigmate bifide au sommet. Malgré cette petite
différence sur la longueur de la soudure des stigmates, nous ne pou-
vons voir autre chose qu’une simple variation due peut-être à la station.
Cependant si des observations ultérieures démontraient la persistance
de ce caractère il conviendrait d'envisager cette plante au moins comme
une variété synstylum.
E. G. Camus et Fr. HérIBAUD.
1497. Rosa arvensis X gallica var. Brannovicensis, Gillot et
Ormezzano. — En publiant dans le Douzieme Bulletin (1903) n° 1284,
un Rosa gallica X arvensis obtenu par la fécondation de R. gallica par
le pollen de À. arvensis, j'insistais sur les variations indéfinies que
devaient présenter les hybrides, particulièrement dans le genre Rosa,
suivant l'influence respective des parents et de leurs variétés. Il m’a été
donné d'observer, en 1904, à Mareigny-en-Brionnais (Saône-et-Loire)
un autre hybride, manifestement produit par la fécondation de
R. arvensis par R. gallica. Ce Rosier, découvert par M. G. Ormezzano,
occupe, en effet, au-dessus du bourg de Marcigny, sur la vieille route
de Semur-en-Brionnais, un espace d’une vingtaine de mètres, dans une
? Nyman a établi une sous-espèce qu’il a rattachée au M. stricta. et qu'il a
basée sur des éch. existant dans l’herb, Cosson, récoltés par Marcilly, mais il
indique à tort pour sa plante les localités : « Grasse et Nice » (Saint-Auban est à
environ 27 km. au N.-W. de Grasse et on n’a jamais vu ce Mysotis aux environs
de Nice). Dans son Supplement, Il, p. 226 (ann. 1890) Nyman a fait erreur en
ajoutant à son M. speluncicola le M. Alberti découvert en 1872 par M. A. Albert
à Aiguines (Var).
3 M. Rouy a établit son espèce (l. c.) sur des ech. du M. Alberti récoltés à
Aiguines. Ce dernier a été publié, sans description, par M. Albert dans la Feuille
des jeunes naturalistes (Janv. 1876, n0 63, p. 38), sous le nom de M. Albert
Huet et Burnat, puis décrit brièvement dans Albert Pl. nouvo. Var p. 37 (ann.
188%). M. Rouy avait ajouté (1. c.), sans doute, d’après Nyman Consp. (l. c.)
« Grasse et Nice ». Plus tard M. Rouy a envisagé le M. Albert; comme un M.
speluncicola var. grandiflora. Mais M. Béguinot a montré (op. cit. p. 40, 13
et 15) qu'en aucun cas le M. Alberti ne pouvait être assimilé aux M. speluncicola
Kotschy (sensu ampliore) et M. Marcillyana.
# M. Coste (l. c.) a résumé, à tort, sous le nom de M. speluncicola les M. Mar-
cillyana et M. Alberto.
986 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (14)
haie où il a drageonné et où croît. tout à côté. le À. arvensis qui a reçu,
sans aucun doute, le pollen d’une variété de À. gallica cultivée dans les
jardins avoisinants de Marcigny. ses larges et belles fleurs, rosees et
odorantes, le font rechercher par les habitants de Marcigny, qui en font
des bouquets. J’ai pu l’observer sur place, constater ses affinités, et
aussi ses différences, avec les autres hybrides déjà connus et décrits des
mêmes espèces, et le signaler dans mes Contributions à la flore du
département de Saône-et-Loire (Bull. de la Soc. d’hist. nat. d’ Autun,
XVII (1904). 2, p. 162), sous le nom de variété Brionnoise, Brannovi-
censis, Sans attacher à cette étiquette d'autre importance que celle d’une
combinaison toute locale à la suite d’un croisement accidentel.
Ses styles rapprochés, mais libres et fortement velus, herisses, ses
folioles à dents simples ete., le rattachent au groupe de R. Schleicheri
H. Braun (G. Rouy, Fl. de Fr. VI, p. 268). Son disque conique et ses
larges pétales le rapprochent de X R. conica Chabert, et ses folioles
aiguës, acuminées, ses rameaux fortement aiguillonnes de X À. conica
var. acutifolia Boullu (Cariot et Saint-Lager, Zt. des fleurs, 8° édition,
p. 246): ses styles herisses, laineux, de la var. lasiostyla Gillot et
Ozanon (Bull. Soc. bot. France XLIX (1902) p. 334: et cependant il
diffère des uns et des autres par son disque en cône bien moins saillant,
largement tronqué au sommet, surmonté par un faisceau de styles lai-
neux, par la dentelure simple de ses folioles arrondies, mais non cordi-
formes, à la base, par ses fleurs d’un rose plus pâle ou panachées, ses
fruits lisses, etc.
En voici, du reste, la description détaillée :
X Rosa arvensis L. X R. gallica L. — À. Schleicheri H. Braun in
Beck von Managetta, Fl. von Nieder-öst. p. 773: G. Rouy, Fl. de Fr. VI
p. 268. var. Brannovicensis Gillot et Ormezzano. Tiges robustes, dres-
sées dans les haies, rameuses, à longs sarments décombants. Rameaux
rougeätres, heteracanthes, garnis d’aiguillons faibles et droits ou légè-
rement inclines et d’acicules glanduleux #ombreux. Pétioles pubescents,
aiguillonnes et très glanduleux. Stipules étroites, à oreillettes diver-
gentes, glanduleuses sur le dos et les bords. Folioles 5, grandes (dimen-
sions moyennes : longueur — 56 millim.: largeur — 34 millim.). vertes
en dessus, glaucescentes et pubescentes en dessous, à nervure médiane
glanduleuse, ovales-elliptiques, arrondies à la base, aiguës ou acuminées
au sommet, à dents simples ou irrégulières, quelques-unes à peine
surdentées. Bractées étroites, velues, glanduleuses. Pédicelles solitaires,
ou 2-4, allonges, rougeätres, chargés de soies glanduleuses. Pétales
grands, d’un rose pâle ou panachés, arrondis à la base, à onglet très
court. Fleurs grandes, de 5, 6 et 8 centimètres de diamètre à odeur
suave. Disque en cône tronqué, à base élargie. Styles allonges, rappro-
chés, mais libres, plus courts que les étamines, fortement hérissés,
comme laineux. Fruits ovoïdes, glabres ou portant à peine quelques
soies glanduleuses à la base, contractés au sommet, les uns avortés, la
plupart arrivant à maturité, mais plus ou moins déformés et renfermant
des achaines peu nombreux et d'apparence stérile. Le pollen, examiné
au microscope, donne une proportion moyenne de 75 ‘/ de grains bien
conformes. Fl. : 4-14 juin. Fr. : 28 juillet 1904.
D: X. GILLOT.
987
SUR UNE ROSE HYBRIDE
DU JURA VAUDOIS
BR. spinulifolia! Dem. x R. eanina L.
PAR
G. GAILLARD
Cette rose forme une petite colonie, à droite de la route de Lignerolles,
à la Bessonne sur Ballaigues, Jura vaudois, alt. 930 m, dans un terrain
très abrupt semé de rochers, à proximité immédiate de R. spinulifolia
Dem. et de R. canina L.
Les buissons atteignent deux mètres. Port d’une canine. Aiguillons
nombreux droits et gréles au pied des tiges, plus forts et arqués ailleurs,
abondants jusque sur les rameaux florifères.
Folioles 5 à 7, parfois 9-foliolées sur les pousses foliiferes et jeunes
tiges, elliptiques acuminées ou elliptiques-orbiculaires, parfois cunéi-
formes à la base et tronquées au sommet, glabres et églanduleuses sauf
le pétiole.
Dents profondes, aiguës, souvent simples dans les folioles elliptiques-
acuminées et supérieures des rameaux, irrégulières ou composées-glan-
duleuses dans les folioles obtuses.
Stipules longues et larges, à bords seuls glanduleux, à oreilleties gran-
des et divergentes.
Inflorescences nombreuses, 80 °/. uniflores, à braclée basiliaire tri-
foliolée.
Pédoncules et tubes calicinaux hispides-glanduleux, souvent même
densément glanduleux.
1 Pour abréger nous emploierons le nom de R. spinulifolia Dem. au lieu de
R. alpina X tomentosa du groupe de R. spinulifolia Dem.
988 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séB.). 1905 (2)
Corolles moyennes, rose-vif, styles velus laineux.
Sépales un peu plus courts que les pétales, abondamment glanduleux
sur le dos, les extérieurs pinnatifides.
Pendant la mâturation, ils se relèvent rarement. demeurant étalés ou
réfléchis et se désarticulent facilement.
Les fruits mürs sont très rares.
Cette rose est un vérilable Protée. A l’époque de la floraison on ne
saurait la distinguer, à la teinte du feuillage et des corolles, du R. spinu-
lifolia Dem. du voisinage. Si l’on examine la chose de plus près on retrouve
encore un caractère de spinulifolia dans l'hispidité des pedoncules et des
urcéoles ainsi que dans la forme des stipules.
Cependant la dentelure et l’armalure ainsi que l'allure des sépales rap-
pellent alpina X glauca ou alpina X canina.
Avons-nous à faire à un AR. spinulifolia Dem. ou à R. Salævensis
Rap?
D'autres que nous ont été embarassés ; cependant M. Crépin m'écrivait
le 22 nov. 1897 que mon hypothèse de R. spinulifolia X canina n’était
pas inadmissible.
Pour être rare, le fait n’est pas impossible et nous avons la conviction
que d’autres hybrides de roses d’une interprétation difficile telles que
R. Sabauda Rap et R. Berneti Schmidely par exemple ont également une
rose hybride pour l’un des ascendants. I y a là un fait à constater el notre
hypothèse en vaut bien une autre.
On m'objectera que la culture est impuissante à vérifier de telles sup-
positions. Cela est possible mais nous savons que la nature défie toute
concurrence et que, dans le domaine qui nous occupe, bien rares sont les
cas où la culture est venue jeler quelque lumière.
_ Dès 1895, nous avons observé cette rose chaque année en faisant nos
remarques sur l’inflorescence et la proportion des fruits parvenant à mä-
turité. Nous reproduisons ici un petit tableau des observations faites sur
trois buissons, mis à part et auxquels nous n'avons prélevé aucun
spécimen.
_ Il sera intéressant de comparer ces résultats à ceux que nous avons
obtenus sur un buisson que nous possédons en culture depuis 1901 et
qui a fleuri normalement dès 1903 :
(3) G. GAILLARD. SUR UNE ROSE HYBRIDE DU JURA VAUDOIS. 389
Inflorescences Fruits mürs
| —— a | ——û — Observations
Uniflores Pluriflores | Total | Fr. mürs 9/0
1 GS 39,4 | Année chaude et sèche.
15 62 11 4757 Floraison par temps |
14 79 20 27,7 froid et humide.
23... 1112 32 28,6
Bee 057
23810192 35 38 Année exceptionnelle.
19 | 93 28 30,1
i 1250412285 20 24,1
66 282 2.2907 2107202182756
8 28 106: | 32 | 30,2
190 849 244
2 /0|22,38 9/0 28,7 °/0 |
EN CULTURE A ORBE
1903 18 95 13 99 51,1 Au so de la route de la!
3 ; gare. Très exposé à tous |
1904 19 40 59 36 61 lente |
a ep |
Total 37 65 102 58 |
0/0 136,27 %/0|63,73 %/0 570 |
En culture, les aiguillons droits et grêles de la base des tiges, qui ne
manquent jamais à l’état sauvage, ont disparu ; la dentelure plus irrégu-
lière est ordinairement simple; la pubescence de la base des pétioles à
disparu et les corolles sont plus grandes et plus pâles. Il est à remarquer
que notre buisson d'Orbe provient d'une bouture.
Le plus surprenant c’est que la proportion des inflorescences pluri-
flores a totalement changé (63,73 °/ contre 22,38 °%). Le nombre des
fruits mûrs a doublé. Quelques pétioles et urcéoles sont nus, cas que nous
n’avons jamais relevé dans la station originale.
Bref notre rose d’Orbe ne rappelle que de loin la rose de la Bessonne
et celui qui les jugerail sur des matériaux d’herbier hésiterail certaine-
ment à leur attribuer une commune origine.
Il serait mal venu à mon avis de donner à la culture une importance
trop grande. Dans l'examen des plantes hybrides, l’observation in loco
pendant une série d'années est encore, croyons-nous, le meilleur critère.
Orbe, janvier 1905.
990
Une nouvelle [ridacée du Transvaal
PAR
Gustave BEAUVERD
Hesperantha Widmeri Beauverd, spec. nov. — Typus in
Herb. Barbey-Boissier. — Cormus parvus; folia radicalia 3 glapra
anguste linearia 30-55 cm. longa 1-1 ‘/2 mm. lata; pedunculus rigidus
28-32 em. longus folio unico 20-25 em. longo præditus. Spiea disticha
3-4 flora laxissima (floribus 3-5 em. distantibus), spathis carinatis scarioso-
-purpureis 15-18 mm. longis; perianthii tubus rubro-violaceus anguste
eylindrieus 25-23 mm. longus, valde recurvatus ex spatha cire. 1 em.
protrusus. Limbi segmenta lineario-lanceolata obtusa subæqualia
12-16 mm. longa 3-4 mm. lata, exteriora dorso atro-violacea + anguste
flavo-marginata, interiora utrinque pallido-flava; stamina cire. 14 mm.
longa, antheræ lineares 7-8 mm. longæ quam filamenta paulo lon-
giores ; stylus 25-28 mm. longus ex tubo protrusus, stigmate trifido,
ramis subulatis 10-12 mm. longis pallide violaceis apice flavis. — Floret
in Augusto. — Ad Hesperantham radiatam Baker accedit.
Hab. — In montis herbosis, prope Johannesburg, Transvaal.
Cette nouvelle espèce porte à cinq le nombre des Hesperantha décrits,
appartenant au groupe dont les fleurs ont le tube du périanthe arqué!.
Elle se distingue des 4 autres espèces de ce groupe* par ses très longues
feuilles filiformes décombantes et sinueuses, son épi distique à fleurs très
éloignées, et son périanthe bicolore à divisions extérieures d’un violet
foncé étroitement bordé de jaune. Par son tube du périgone dépassant
longuement les deux valves de la spathe, Æ. Widmeri se place à côté
du 1. radiata Ker dont il se distingue, outre les caractères signalés,
par ses fleurs plus grandes à anthères plus longues dépassant les
branches du stigmate violet. Se distingue facilement du A. angustata
Ker, dont il a l’inflorescence en épi distique, par le tube du périgone
dépassant longuement les valves purpurines de la spathe. S’eloigne
également des Æ. Tysoni et H. longicollis par son inflorescence dis-
tique, ses spathes à valves pourprées et ses grandes fleurs bicolores.
1 Cf. J.-G. Baker, Handbook of the Trideæ : 147 ; London 1892.
2 Hesperantha radiata Ker, in Konig el Sims, Annals of Bot. I: 224 (1805)
cum var. caricina (Klatt) Ker: H. angustata Ker |. c. : 225; H. Tysoni Baker
in Handbook of Irideæ : 151 (1892), et H. longicollis Baker ex Schinz, in Bull.
Herb. Boiss. 2e ser. IV : 1004 (1904).
(2) G. BEAUVERD. UNE NOUVELLE IRIDACÉE DU TRANVAAL. 991
Hesperantha Widmeri Beauverd, spec. nov.
4 : aspect general de la plante (réduit 3 fois) ; 2 : une fleur (grandeur naturelle) ; 3 : ovaire
avec son style glanduleux à la base (grandeur naturelle); 4 : étamines, a. face interne, avec
filet inséré à la base d'une division extérieure du périanthe, b. face externe avec loges ouvertes
laissant voir quelques grains de pollen (grossies 3 fois); 5 : spathe, avec valve extérieure bifide
au sommet et engainante à la base, plus longue que l’intérieure acuminée.
L’Herbier Boissier est redevable de l’envoi de cette gracieuse Iridacée
à M. Mare Widmer, à qui nous sommes heureux de dédier la nouvelle
espèce qu'il a récoltée en août 1905 dans les montagnes des environs de
Johannesburg (Transvaal). Marc Widmer, de Valleyres, après avoir
travaillé 16 ans à la Pierrière, dirige actuellement d'importantes plan-
tations forestières d’un avocat hollandais, à Johannesburg et Pretoria.
Chambézy, 11 septembre 1905.
992
BIBLIOGRAPHIE
I. — Flora der Schweiz, von Prof. D' Hans Scumz und
D' Robert KELLER, Zweite, vollständig umgearbeitete
und stark vermehrte Auflage. — 1. Teil: Exkursions-
flora, prix fr. 6.80; 2. Teil : Kritische Rlora, px
fr. 6.25 (— mark 5). — Zürich, Albert Raunstein, 1905.
La mise en vente dès 1905 d’une seconde édition du Flora der
Schweiz dont MM. Schinz et Keller publiaient la premiere edition en
1900 est la meilleure preuve du besoin auquel répondait cet ouvrage.
Bien que le sous-titre annonce une publication revue et consitéra-
blement augmentée, la réalisation de ce progrès, disons-le de suite, ne s’est
nullement faite au détriment du format pratique adopté pour la pre-
miere edition: tandis que le volume unique de 1900 pesait 756 grammes
avec 628 pages, les deux volumes réunis de la nouvelle édition pèsent à
peine 580 grammes malgré leur total de 985 pages! Si l’on considère
qu'à ces avantages viennent s'ajouter ceux d’une impression soignée,
d’une reliure élégante et solide permettant de feuilleter facilement le
volume et de le laisser ouvert à n'importe quelle page sans qu'il se
referme par lui-même, l’on nous approuvera de nous joindre aux
auteurs eux-mêmes pour féliciter l'éditeur Raunstein d’avoir conduit
l’art du livre à un tel degré de perfection.
A ces réels avantages d’ordre tout matériel se joignent ceux qui inté-
ressent plus spécialement la science botanique et que nous énumérors
ci-dessous.
1” volume: Exkursionsflora. — Ce volume fort de 585 pages (plus
16 pages d'introduction et une page d’errata) pèse au total 332 gram-
mes et décrit aussi succinctement que possible, selon le système naturel
des Pflanzenfamilien d’Engler et Prantl, les 2453 espèces ! vasculaires
! Les Hybrides sont signalés, mais non compris dans ce nombre.
(2) G. BEAUVERD. BIBLIOGRAPHIE, 993
du territoire suisse compris au sens strictement politique du mot. Des
clefs analytiques accompagnées de nombreuses figures dans le texte
conduisent successivement à la détermination des principaux groupes,
des familles, des genres et des espèces. A la suite de deux préfaces se
rapportant à la 1” et à la 2”° édition, notons dans l'introduction un
copieux tableau des abréviations usitées dans l’ouvrage, ainsi qu'une liste
de 2 ?/» pages de noms d’auteurs et de leurs abrégés. Pour raccorder le
nouveau « Flora der Schweiz » avec sa premiere édition et l’ancienne
Flore suisse de Gremli, MM. Schinz et Keller dressent un tableau de
6 pages de tous les noms qui depuis cette époque jusqu’en 1905 sont
tombés dans la synonymie : c’est garantir du même coup l'attention
serupuleuse qui a été vouée à la question de la nomenclature employée
dans le nouvel ouvrage; cette nomenclature est basée sur les récents
travaux des systématiciens les plus autorisés. Ajoutons qu'un autre
progrès sensible a été réalisé dans ce volume sur l'édition de 1900 : les
noms d'auteurs sont indiqués dans le texte à la suite de l’énumération
de chaque espèce, tandis qu'il fallait recourir à l’index de la fin du
volume pour le trouver dans la précédente édition. En somme, tel qu’il
est maintenant, le 1” volume du Flora der Schweiz peut constituer un
tout homogene pour le débutant ou l’amateur sérieux qui reconnait la
nécessité d’emporter avec soi un ouvrage pratique et complet permet-
tant de déterminer rapidement ses récoltes aux cours d’excursions floris-
tiques en territoire suisse.
2% volume: Äristische Flora. -—- Avec cinq pages pour le tableau des
abreviations de noms d’auteurs et 400 pages de texte (dont 51 pour le
registre des noms de plantes contenus dans les deux parties de l’ou-
vrage complet), ce volume pèse à peine 245 grammes. Il reprend dans
le même ordre toute l’'énumération des espèces analysées dans le précé-
dent volume et donne en outre la deseription des sous-espèces, variétés,
formes ou lusus constituant les espèces critiques ou polymorphes. Con-
trairement au volume précédent, celui-ci ne forme pas une entité, puis-
qu'il exige, pour la description de la grande majorité des espèces,
l’emploi de la premiere partie de l'ouvrage.
Tout en louant les qualités évidentes qui font de ce 2”° volume le
complément indispensable de l’Exkursionsfiora, nous nous permettons
ici d'exprimer un regret, en priant les savants auteurs du Flora der
Schweiz de ne le considérer que comme preuve de l'intérêt que nous
inspire leur œuvre : c’est celui de n’avoir pas trouvé dans la Flore cri-
tique l’énumération des sources bibliographiques qui, à notre humble
994 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sen.). 1905 (3)
avis, mériterait de figurer ici à la suite de l’indication de chaque nom
d'auteurs. En effet, depuis la « Flore des Alpes » de Bouvier, que nous
ne citerons que pour mémoire, aucun ouvrage d'ensemble sur la Flore
suisse n’a jugé nécessaire de documenter la partie bibliographique du
sujet, tandis que chez tous nos voisins, les systématiciens lui ont accordé
l'attention qu’elle méritait. Aussi bien, lorsque cette lacune aura été
comblée, ne nous restera-t-il qu’un souhait à présenter à nos éminents
compatriotes : celui de les voir donner, à l’usage du nombreux publie
botaniste de la Suisse romande, une traduction française du Flora der
Schweiz.
II. — Le Sud-Oranais, études floristiques et phytogéo-
graphiques faites au cours d’une exploration dans le
Sud-Ouest de l’Algerie en 1901, par B. P. G. HocHrev-
TINER, D’ sc. Privat-Docent à l’Université de Genève,
Assistant à l’Herbier Delessert, Attaché à l’Institut bota-
nique de Buitenzorg (Java). — (Extrait de l'Annuaire
du Conservatoire et du Jardin botaniques de (Genève,
années VII-VII, 1905-1904).
Ce travail de 276 pages grand octavo est accompagné de 22 planches
hors texte et de 5 vignettes en zincogravure; il expose les intéressants
résultats botaniques d’une mission officielle de la Ville de Genève dont
fut chargé M. le D' Hochreutiner d’avril à juillet 1901.
La première partie, précédée d’une courte introduction, se rapporte
à un substantiel récit de voyage signalant maintes particularités
importantes au point de vue de l’histoire naturelle des régions
parcourues.
Dans la seconde partie, qui traite de la phytogéographie, l’auteur
analyse en cinq chapitres les diverses associations végétales qui caracté-
risent les subdivisions topographiques suivantes : 1° les oasis et les
points d’eau; 2° les dunes; 3° les steppes; 4° les montagnes, et 5° les
rochers désertiques du Sud.
(4) - G, BEAUVERD. BIBLIOGRAPHIE. 995
Le résultat de chacune de ces analyses particulières est suivi de
conclusions dont l’ensemble, résumé en un 6”° chapitre, comporte trois
paragraphes traitant respectivement : 1° de la migration des flores,
2 des influences locales et 3° de la comparaison avec la flore
européenne.
Sur le premier point, M. Hochreutiner estime que la connaissance
des associations végétales de l'Algérie est encore trop peu développée
pour qu'il soit possible de se faire une opinion ferme sur la question de
la migration des flores dans cette contrée. Néanmoins, l'étude dont il
vient d'exposer les résultats lui permet de considérer comme très
admissibles les thèses suivantes : 1° Æxistence d’une ancienne flore
probablement antérieure aux temps glaciaires et ayant occupé tout au
moins la bordure saharienne de l'Algérie; il n’en reste plus que des
traces dont les plus précises ont été relevées par l’auteur dans les
rochers désertiques du Sud. — Cette flore, en voie d'extinction, paraît
également avoir quelques relations avec le sud de l’Afrique. —
2 Invasion d'une flore boréale par voie de terre, à l’époque des isthmes
de Gibraltar et de Messine, et résultant vraisemblablement des effets
de la période glaciaire en Europe. — 3° Arrivée des éléments de la
flore d'Orient par listhme de Suez, l'Egypte, la Tripolitaine et la
Tunisie, et favorisée par l'influence continue d’une période xérother-
mique artificiellement entretenue, à travers l’époque historique, par la
destruction des forêts sous la domination des Romains et des Arabes.
— 4 Les plantations modernes permettent à l’auteur d’esperer que les
effets de la période xérothermique ne tarderont pas à prendre fin en
Algérie : des efforts immenses qui paraissent devoir aboutir sont faits
pour le reboisement dans toute la Barbarie, et, de l’avis de nombreux
colons, maints symptômes autorisent à penser que le climat de l'Algérie
tendrait dès maintenant à se modifier.
Sur le deuxième point (influences locales), M. Hochreutiner rappelle
les constatations relatives à la présence dans les hautes régions des Alpes
d'espèces appartenant au littoral méditerranéen, et signale une obser-
vation parallèle qu’il a relevée sur les deux versants de la vallée d’Ain-
Sefra, où des espèces franchement sahariennes prospèrent à des
altitudes de 1400 à 1600 m.; en même temps que ces plantes saha-
riennes, des éléments méditerranéens se maintiennent dans des stations
analogues ou à des altitudes plus considérables encore.
Enfin, le troisième point met en évidence le parallélisme qui existe entre
les flores d'Algérie et d'Europe non seulement au point de vue de
996 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser.) 1905 (5)
l’histoire de la flore, mais encore dans sa distribution latitudinaire; ce
parallélisme ne laisse pas que de surprendre l’auteur, en raison de la
situation géographique respective des deux continents, par laquelle il
semble que le sud de l'Algérie devrait être favorisé d’un climat plus
tropical que le nord de la région méditerranéenne d'Europe.
La troisième et dernière partie du travail est consacrée à l’Enumération
des espèces accompagnée d'observations floristiques et biologiques. Cette
énumération !, bien documentée et faite dans l’ordre des « Natürlichen
Pflanzenfamilien » d’Engler et Prantl, comprend en outre la description
de plusieurs espèces” et variétés nouvelles et d’un nombre plus grand
encore de combinaisons nouvelles attestant des consciencieuses recher-
ches bibliographiques auxquelles l’auteur s’est livré pour rendre son
travail aussi parfait que possible.
Un Appendice dû à la collaboration de nombreux monographes
donne la liste des Mousses (auct. J. Cardot), des Champignons (auct.
Hennings), des Lichens (auct. Zahlbruckner), des Algues (auct. Migula
et Schmidle), des Zoocécidies (auct. Corti) et des Insectes (det.
G. Audéoud) récoltés au cours de l’expedition; un Index de 19 pages
complète le tout en répertoriant toutes les plantes citées dans
l'ouvrage.
Chambézy, septembre 1905.
Gustave BEAUVERD.
1 La famille des Labiées a été rédigée par M. le Dr Briquet.
2 Ce sont . Lolium Trabuti Hochr., Silene Battandieriana Hochr., Srlene
Oranensis Hochr., Sisymbrium crassifolium var. g’ganteum Hochr. et var. sca-
posum Hochr., Diplotaxis virgata var. Aisse Hochr., Erucastrum leucanthum
var. elongatum Hochr., Muricaria Battandieri Hochr. cum var. subintegrifolia
Hochr., Alyssum montanım var. Aissæ Hochr., Matthiola oxyceras var. oasicola
Hochr., Ononis repens var. minor Hochr., Astragalus tenuifolius var. austro-
oranens?s Hochr., Linum Munbyanum var. meridionale Hochr., Linum angusti-
folium var. submieranthum Hochr., Echinospermum patulum var. pterocarpum
Hochr., Satureia Hochreutineri Briq., Thymus leucostegius Brig., Plantago
Coronopus var. oasicola Hochr., Galium ephedrordes var. oranense Hochr.,
Filago spathulata var. oasicola Hochr., Perralderia Dessignyana Hochr., Senecio
coronopifolius var. oasicola, Atractylis Babelii Hochr., Centaurea dimorpha var.
levibracteata Hochr., Hedypnois cretica var. oasicola, Picris sahare var. ora-
nensis Hochr., Crepis tarazacıfolia var. Aisse Hochr. — Uromyces tingitanus
P. Henn., Pleospora Rhautorii P. Henn., Macrophoma Hochreutineri P. Henn.,
Macrophoma haloxyli P. Henn. — Physcia Hochreulineri Zahlb.
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l'Herbier Boissier (1re série). Tomes I à VII. Le vol..... 20 fr.
Mémoires de l’Herbier Boissier, 4900 (Suite au Bulletin). La collection
ID EEE a ee EL Se RE EE 30 fr.
Bulletin de l'Herbier Boissier (2me série). Tome la IV. Le vol..... 25 fr.
Index botanique universel, nos 1 à 10207. Abonnement par an..... 39 IT.
BOISSIER, EDM. Flora orientalis sive enumeratio plantarum in Oriente a Græcia
et Ægyplo ad Indie fines hucusque observalarum. — 3 vol. et Supplément,
MOOD 1000 ROME a a Een are 140 fr.
— Voyage botanique dans le midi de l'Espagne pendant l'année 1837. —
2 vol. grand in-80, 1839-1845.
Pers renurt: eolorie-.aurleu de AND fr rn Re 90 fr:
— FES TO EU PET LOS PE MONS RER LES RE INN ee 150 fr.
— Icones Euphorbiarum ou figures de 122 espèces du genre Euphorbia. — 1 vol.
grand in-folio, 24 pages de texte et 221 planches, Genève, 1866.. 70 fr.
— Diagnoses plantarum orientalium. Ire serie, 13 fascicules: 2me série,
6 fascicules. — In-8°, Genève, 1842-1859, le fascicule .......... Te
Les fascicules 1, 3, 6 et 7 sont épuisés.
— Description de deux nouvelles Cruciferes des Alpes et du Piémont. —
NEA AVEC AMplanehes 7e MURS VER en 5 fr.
— Genturia Euphorbiarum. Genève, 1860....................... 1 fr.
— Pugillus plantarum novarum Africæ borealis Hispaniæque australis. —
NRERDF GENE SDR ee SA RE A ae re eee AE
BOISSIER, EDM. er BUHSE. Aufzæhlung der in einer Reise durch Trans-
kaukasien und Persien gesammelten Pflanzen. — In-4o avec 10 plan-
eeszei Arcarle. Moskau 18602. er. nee ERS Sr,
BARBEY, C. er W. Herborisations au Levant : Egypte, Syrie et Méditérranée.
- Fevrier-mai 1880. Avec 11 planches et 1 carte. — 1880 ......... 20 fr.
BARBEY, W. Floræ Sardoæ compendium. Catalogue raisonné des végétaux
observés dans File de Sardaigne. Avec suppl. par MM. Aschersox et E. LEviER.
AVEC planeness — A889... me ER 29. IL.
— Epilobium genus, a cl. CH. Guisın, ill. Avec 2% planches. — Lausanne,
NSS Se AS Ne MR Ce IR ED ONE OS LRU EN 23.11
— Lydie, Lycie, Carie, 1842, 1883, 1887. Eludes botaniques. In-40, avec 5 pl.
TL SES PRES ER PE CRE RR CAE an 15 fr.
— Cypripedium Calceolus X macranthos Barbey. — In-40, avec une planche
double-coloriée: Bausanne ASE MER ne en. JUNE
STEFANI, C. pe, C. J. FORSYTH MAJOR er W. BARBEY. Samos. Etude géolo-
gique, paléontologique et bolanique. Avec 13 pl., par Ca. Cuisix. 1892. 20 fr.
— —- — Karpathos. Elude géologique, paléontologique et botanique. — In-40,
avecA13 pl par Ce Cuisine bausannes 18052252: 1, 7.2. 20 fr.
MAJOR. C.-J. Forsyrx er BARBEY, W. Halki. Etude botanique. — In-40 avec
1 planche double, par Ca. Cüisix. Lausanne, 1894. ............. 3 fr.
AUTRAN, E. er DURAND, TH. -— Hortus Boissierianus. Énumératiou des
plantes cultivées en 1895 à Valleyres et à Chambesy, avec préface de
M. F. Crépin. — In-8°, xı et 572 pages, avec 3 planches. Genève, 1896.
12 fr.
STEPHANI, FRANZ. Species hepaticarum. Vol.1................ 30 fr.
PARIS, E.-G. Index Bryologicus. Supplementum primum........ 12 fr. 50
RE EI
Sous presse
FLORFE LYBIGÆ PRODROMUS
OÙ
CATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
Illustré de 20 planches in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambezy (Suisse)
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SCIENTIÆ. MYCOLOGICÆ. UNIVERSALIS 7
Organ für die Gesammtlinleressen der Myeologie, enthallend Original-Abhand-
lungen, Referale und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nimmt entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
. Genève. — imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26,
BULLETIN
DE
L'HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
Chaque Collaboraleur est responsable de ses lravanx.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 11.
Bon à tirer donné le 31 octobre 1905.
Prix de FAbonnement
MW ERANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 9 FRANGS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont regus
A KRHERBIER BOISSIER
CHAMBEZY (Suisse).
PARIS
PAUL KLINEKSIRER
BERLIN
R. FRIEDLÆNDER & SOIN
3, rue Corneille. | 44, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
ares.
7
é pour numéros ég
r
z
L'expédition de chaque numéro étant soigneusement contrôlée, ’administration du Bulletin décline toute responsabilit
BULLETIN DE L’HRBBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 11. — NOVEMBRE 1905.
Pages
I. — Jules Cardot. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES
MOUSSES recueillies par l'expédition antarctique suédoise
(ANDRE LA er Re 997
IL — Joseph Freyn. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. Enu-
meralio plantarum in Turania a cl. Sintenis ann. 1900-
1901 lectarum. additis quibusdam in regione caspica.
transcaspica, turkestanica. præsertim in altiplanitie Pamir
a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V.F. Brotherus ann. 1896 lectis. (Frag-
mentum.) (Porisetzung fol) RE 22.2 1012
III. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt). - -.-..... 1025
IV. — D' R. Pampanini e G. Bargagli-Petrucci.
MONOGRAFIA DELLA FAMIGLIA DELLE STACKHOU-
SIACEE. Planches X, XI, XII, XII, XIV et XV (à suivre). 1045
\Ÿ. — Achilles Terracciano. GAGEARUM SPECIES FLO-
RÆ ORIENTALIS ad exemplaria imprimis in herbariis
Boissier et Barbey (a sunuse) se. u, 2 1061
VI, — Gustave Beauverd. — PLANTE DAMAZIANÆ BRA-
SILIENSES determinees par différents bolanistes el pu-
bliées par Gustave Brauvenn (a suivre). ..... ....... 1077
VII. — Leo Farmar. CONTRIBUTIONS TO OUR KNOWLEDGE
DRAUSERALIAN AMARANTAGHE ©... 200 1085
NII. — Gustave Beauverd. — SOCIETE BOTANIQUE DE
GENEVE. GComple rendu de la séance-du 8 octobre 1905 1092
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL... Nos 13183 à 13480
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de Pllerbier Boissier
ont droit gratuitement à trente exemplaires en lirage à part.
Aucune livraison n'est vendue séparément.
Les abonnes sontinvilés a présenter leurs réclamations dans les quinze jours
gra suivent la publication de chaque numéro.
su RE TR DE ee A
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
2" SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 11.
NOTICE PRÉLIMINAIRE
SUR LES
MOUSSES
recueillies par l’Expédition antarctique suédoise
PAR
Jules CARDOT
I. Espèces de la Région Magellanique.
Les Mousses récoltées par M. Carl Skottsberg, le vaillant botaniste
de l’expédition antaretique suédoise, forment une collection des plus
importantes, se répartissant en trois séries bien distinctes : d’abord, les
espèces de la région magellanique (Fuégie et îles Falkland); ensuite,
celles de la Géorgie du Sud; enfin, celles de la zone antarctique propre-
ment dite, ou Antarctide.
La liste provisoire que je publie aujourd’hui ne comprend que les
espèces de la région magellanique. Bien que la flore bryologique de
cette région ait été l’objet de nombreux travaux. les récoltes de
M. Skottsberg l’enrichissent encore, néanmoins, d’un assez grand
nombre d’espèces, dont une quarantaine sont même entièrement nou-
velles pour la science. Afin de prendre date pour ces espèces nouvelles,
j'indiquerai brièvement les caractères qui les différencient des espèces
voisines. Des descriptions détaillées, probablement accompagnées de
figures, seront publiées ultérieurement dans le travail définitif, qui
figurera parmi les nombreux mémoires consacrés aux résultats scienti-
fiques de cette mémorable expédition.
Très prochainement, je publierai une seconde note préliminaire,
ayant trait aux espèces de la Géorgie du Sud.
Charleville, 1er octobre 1905.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 11, 31 octobre 1905. 67
AE IE NEE NT
Ne TNT RTE NE
998 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (2)
SPHAGNACEÆ
1. Sphagnum medium Limpr. var. congestum Schl. et Warnst. —
Terre-de-Feu : Ushuaïa, Bahia Tekenika.
2. Sphagnum fimbriatum Wils. — Terre-de-Feu : Ushuaia. lies
Falkland : Port-Stanley.
Var. validius Card. — Iles Falkland : Port-Louis.
3. Sphagnum nano-porosum Warnst. — Iles Falkland : Port-
Stanley.
4. Sphagnum falcatulum Besch. — Iles des Etats : Port-Cook.
ANDRE/ACEA
5. Andreæa petrophila Ehrh. — Terre-de Feu : Ushuaia. Ile des
Etats : Port-Cook.
6. Andreæa mutabilis Hook. fil. et Wils. — Ile des Etats : Port-
Cook.
7. Andreæa verruculosa Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Port et dimensions de l’A. pseudo-mutabilis Dus. dont il
differe par ses feuilles couvertes sur le dos de grosses papilles hyalines,
arrondies, saillantes; feuilles plus étroitement acuminées que dans
VA. petrophila. Très petite espèce, que l’on peut encore comparer à
VA. pygmæa Card., du détroit de Gerlache, et à d’autres espèces de
Kerguelen et de la Géorgie du Sud, mais qui s’en distingue par ses
feuilles dentelées ou crénelées au-dessus de la base.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
: Ss Andreæa acutifolia Hook. fil. et Wils. — Ile des Etats : Port-
ook.
9. Andreæa grimmioides Dus. — Terre-de-Feu : Bahia Tekenika.
WEISIACEÆ
10. Dicranoweisia austro-crispula (C. Müll.) Par. — Terre-de-Feu :
Ushuaia. Ile des Etats : Port-Cook.
11. Dicranoweisia subinclinata (C. Müll.) Broth. — Terre-de-Feu :
Ushuaia.
Espèce nouvelle pour la région magellanique; n’était connue que de
la Géorgie du Sud.
12. Dicranoweisia breviseta Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du 2. brevipes (C. Müll.) Card., de la Géorgie du
Sud, mais s’en distinguant par ses feuilles beaucoup plus longuement
subulées. Pedicelle court, à peine aussi long que les feuilles. Monoïque.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
A mon avis, c’est à tort que M. Brotherus laisse le Blindia brevipes
C. Müll. dans le genre Blindia : la nervure présente un arc d’eurycystes
au et les cellules du tissu foliaire sont souvent un peu papil-
euses.
(3) JULES CARDOT. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 999
DICRANACEÆ
13. Oncophorus fuegianus Card. — Terre-de-Feu : Lapataia.
14. Dichodontium dicranelloides Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot).— Cette espèce a été distribuée par M. Dusen sous le nom
de Dicranella Jamesoni (Tayl.) Broth. Elle rappelle en eftet beaucoup ce
dernier, mais elle s’en distingue facilement par ses feuilles à subule
fortement mamilleuse. Il semble bien que c’est aussi la même chose que
PAngstræmia persquarrosa Dus. in Beitr. zur Bryol. Magellansländ.,
Westpatag. und Sudchile, partie 2, p. 11; mais je ferai remarquer que
cette plante ayant les feuilles papilleuses, ne peut pas être placée dans
le genre Angstremia, et que l’épithète spécifique persquarrosa ne lui
convient pas, car les feuilles sont simplement étalées par la pointe, et
nullement squarreuses.
Terre-de-Feu : Ushuaïa. Patagonie : Rio Aysen (Dusén, n° 538).
Var. falklandicum Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot.) —
Diffère du type par ses dimensions plus faibles, ses tiges plus grêles,
ses feuilles plus petites, en général plus brusquement contractées
au-dessus de la base, et à subule encore plus fortement mamilleuse.
Iles Falkland : Port Louis.
15. Dicranum inerme Mitt. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
16. Dicranum laticostatum Card. — Terre-de-Feu : Lago Acigami.
17. Dicranum magellanicum Card. — Ile des Etats : Port-Cook.
18. Dicranum aciphyllum Hook. fil. et Wils. — Terre-de-Feu :
Bahia Tekenika. Ile des Etats : Port-Cook.
19. Dicranum rigens Besch. — Terre-de-Feu : Bahia Tekenika. Ile
des Etats: flot de l'Observatoire. Iles Falkland : Port-Louis, Port-Stanley.
20. Dicranum tenuicuspidatum C. Müll. — Ile des Etats: Port-Cook.
menu pour la region magellanique; n’était connu que de la Géorgie
du Sud.
21. Dicranum scaberrimum Dus. — Terre-de-Feu : Ushuaia, Lapa-
taia, île Navarin. Iles Falkland : Port-Louis.
22. Dicranum robustum Hook. fil. et Wils. — Terre-de-Feu : Bahia
Tekenika.
23. Dicranum australe Besch. — Terre-de-Feu : Ushuaia. Ile des
Etats : Port-Cook, ilot de l'Observatoire.
24. Dicranum Skottsbergii Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot).— Espèce extrêmement voisine du D. Harioti Besch.; en diffère
cependant par ses cellules plus distinctes, moins étroites et moins allon-
gées, à parois beaucoup plus poreuses, et par ses cellules alaires géné-
ralement brunes. Morphologiquement, il est à peine possible de distin-
guer l’une de l’autre ces deux mousses ; mais le tissu du D. Skottsbergri
a un aspect tellement différent de celui du D. Harioti qu'il me semble
impossible de les réunir.
Ile des Etats : Port-Cook.
25. Dicranum imponens Mont. — Ile des Etats : Port-Cook, îlot de
T’Observatoire.
26. Dicranum subimponens Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Tout à fait semblable à l’espèce précédente par le port, la
forme et le tissu des feuilles, mais en différant par sa subule aiguë.
Ile des Etats : Port-Cook.
1000 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e séR.). 1905 (4)
97. Dicranum Billardieri Schw. forma. — Ile des Etats : Port-
Cook.
Var. compactum Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot). —
Diffère du type par ses tiges plus courtes, formant des gazons très
denses, et par ses feuilles plus rapprochées, plus imbriquées, plus
courtes et entières.
Iles Falkland : Port-Stanley.
28. Dicranum falklandicum Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du D. Billardieri Schw., mais feuilles plus étroites,
plus raides, subdressees; subule plus fine, entière ou très légèrement
denticulée; bordure scarieuse presque nulle, à peine distincte; nervure
plus forte, nettement excurrente, ordinairement un peu hyaline au
sommet.
Iles Falkland : Port-Louis.
29. Dicranum nigricaule Angstr. — Terre-de-Feu : Ushuaia. Ile des
Etats : Port-Cook.
30. Campylopus introflexus (Hedw.) Mitt. — Iles Falkland : Port-
Stanley, Port-Louis.
31. Campylopus canescens Sch. — Iles Falkland : Port-Stanley.
32. Campylopus perincanus (C. Müll.) Par. — Ile des Etats : îlot de
l'Observatoire.
33. Campylopus Birgeri Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Plante rappelant beaucoup, par son port et sa coloration,
les formes contractées du Dieranum neglectum Jur. Se distingue facile-
ment du C. introflexus Mitt. et des espèces voisines, par sa nervure lisse
sur le dos; diffère du C. Saddleanus Besch. par son port, ses feuilles
légèrement homotropes, et ses cellules moyennes linéaires, souvent obli-
ques, subflexueuses. Tres different des C. canescens Sch. et perincanus
Par. par ses feuilles plus longues, lancéolées-subulées, son tissu, son poil
plus court, dressé et non étalé, etc.
Iles Falkland : Port-Stanley.
34. Campylopus curvatifolius Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Diffère de l'espèce précédente par ses tiges plus courtes,
ses feuilles plus courtes, vivement homotropes, falciformes, sa nervure
plus large, occupant la moitié ou même plus de la moitié de la base,
ses cellules moyennes plus courtes, oblongues ou elliptiques.
Iles Falkland : Port-Stanley. :
35. Campylopus Saddleanus Besch. forma. — Iles Falkland : Port-
Stanley.
Forme à feuilles presque toutes dépourvues de poil.
36. Gampylopus modestus Card. sp. »ova. (Typus in herb.
Cardot). — Parmi les espèces de la section Trichophylh, celle-ci est
remarquable par sa petite taille, ses feuilles courtes, ses stereides mal
developpees, disparaissant completement dans le haut de la nervure; ce
sont plutôt, même dans le bas, des substereides que de vrais stereides.
(Le C. Saddleanus Besch. présente une structure analogue, qui rappelle
celle des Pseudocampylopus). Poil assez court, dressé; nervure fortement
sillonnee dans le haut sur la face dorsale, occupant environ le tiers de
la base; cellules alaires nulles ou peu distinctes; cellules moyennes
courtes, carrées ou ovales.
Iles Falkland : Port-Stanley.
{5) JULES CARDOT. NOTICE PRELIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 1001
SELIGERIACEZÆ
37. Blindia consimilis Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Espèce très voisine du D. acuta Br. et Sch., de l’hémisphère boréal,
et du B. strieta C. Müll., de Kerguelen; diffère du premier par ses
feuilles a subule plus fine, aiguë, et par ses cellules alaires à parois plus
minces; du second par sa nervure moins forte et ses cellules alaires
plus distinctes; des deux enfin par ses feuilles en général un peu denti-
culées à la pointe.
Iles Falkland : Port-Louis.
38. Blindia pseudo-lygodipoda Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Se distingue du B. lygodipoda C. Müll., de la même
localité, par ses feuilles à subule plus fine, très aiguë, ordinairement
décolorée à la pointe. Rappelle aussi le B. churuccana Besch., mais s’en
sépare par ses feuilles non ou à peine falciformes, à subule plus courte,
très entière.
Ile des Etats : Port-Cook.
39. Blindia churuccana Besch. — Ile des Etats : Port-Cook.
40. Blindia turpis Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot). —
Voisin des B. tortifolia Hook. fil. et Wils. et dryptodontoides C. Müll.,
de Kerguelen, mais s’en distingue au premier coup d’eeil par son pédi-
celle du double plus long et par sa capsule ovale. Touffes d’un vert
sale et obseur, encombrées de terre. Dents du péristome orangées au
milieu, jaunätres dans le haut et dans le bas, couvertes de très grosses
papilles. Inflorescence monoïque. Appartient au sous-genre Pseudo-
Dieranoweisia Broth.
Terre-de-Feu : Rio Olivia.
DITRICHACEÆ
41. Ditrichum strictum (Sw. Schw.) Card. comb. nov. — Terre-de-
Feu : Bahia Harberton.
dE Ditrichum Hookeri (C. Müll.) Hpe. — Ile des Etats : Port-
Cook.
43. Ditrichum inundatum Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Espèce remarquable par son habitat aquatique et par ses
feuilles à limbe très court, à nervure rousse, large, brusquement et
longuement exeurrente. Ce dernier caractère la rapproche des D. gracile
(Mitt.) Par. et rufescens Hpe., des Andes, dont elle se distingue, d’ailleurs,
par ses tiges allongées (2 à 3 centimètres), par la base des feuilles plus
courte, formée de cellules plus allongées, par la nervure plus large
occupant au moins la moitié de la base; elle diffère en outre du
D. gracile par sa subule entière ou à peine subdenticulée au sommet, et
par les cellules de la base des feuilles plus longues et plus étroites.
Echantillons complètement stériles.
Terre-de-Feu : Sable island, canal du Beagle.
44. Distichium capillaceum Br. et Sch. — Terre-de-Feu : Ushuaia,
Rio Olivia.
1002 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (6}
45. Ceratodon purpureus Brid. — Terre-de-Feu : Ushuaia, Bahia
Harberton, île Navarin. Iles Falkland : Port-Louis, Port-Stanley.
Var. amblyocalyx C. Müll. — Terre-de-Feu : Ushuaia. Iles Falkland :
Port-Louis.
POTTIACEÆ
46. Pottia Heimii Br. et Sch. — Iles Falkland : Port-Stanley.
Var. maxima Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot). — Diffère
du type par sa taille plus robuste, son pédicelle long de 12 à 15 milli-
mètres et sa capsule plus grosse, dilatée à l’orifice et turbinée à l’état
sec. Le P. magellanica Sch. a le pédicelle plus fin et plus pâle, la capsule
plus petite, les feuilles plus fortement dentées, pourvues d’une bordure
plus pâle, bien distincte, etc.
Terre-de-Feu : ile Navarin.
47. Didymodon rubellus Br. et Sch. — Terre-de-Feu : Rio Olivia.
Nouveau pour la region magellanique.
48. Barbula oliviensis Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Espèce de la section Streblotrichum (P. B.) Limpr., que l’on peut
rapprocher du B. calycina Schw.; s’en distingue d’ailleurs facilement
par ses tiges plus élevées, ses feuilles dressées, moins contournées à
l’état sec, plus larges à la base, fortement révolutées, sa nervure excur-
rente en une pointe lisse, très souvent brisée, et ses feuilles périchétiales
internes obtuses-arrondies.
Terre-de-Feu : Rio Olivia.
49. Barbula tortuosa Web. et Mohr. — Terre-de-Feu : Lago Aci-
gami.
Espèce nouvelle pour la region magellanique et même pour l’hemis-
phère austral.
50. Tortula serrulata Hook. et Grev. — Terre-de-Feu : Rio Olivia.
51. Tortula robustula Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Diffère du 7. robusta Hook. et Grev. et du 7. rubra Mitt. par sa
taille moins robuste, ses feuilles plus courtes, plus brièvement acuminées,
moins dentées, sa nervure à peine ou très brièvement exeurrente, et ses
cellules plus petites. ;
Terre-de-Feu : Ushuaia. Iles Falkland : Port-Louis.
52. Tortula rubra Mitt. — Ile des Etats : îlot de l'Observatoire.
53. Tortula Anderssonii Angstr. forma minor. — Terre-de-Feu :
Lapataia.
54. Tortula brachyclada Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du 7. Anderssonii Angstr. dont il diffère par son
inflorescence dioique, par ses rameaux courts, nombreux, très épais,
fasciculés au sommet des tiges, par ses feuilles plus denses, à bords
plus longuement révolutés, et enfin par son tissu formé de cellules plus
grandes et plus distinctes, moins papilleuses.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
55. Tortula saxicola Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot). —
Diffère du 7. Anderssonit Angstr. par son inflorescence dioique, sa
taille moins forte et son tissu moins papilleux. L’inflorescence dioique
le rapproche du 7°. brachyelada Card., mais il s’en différencie facile-
(7) JULES CARDOT. NOTICE PRELIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 1003
ment par ses dimensions beaucoup plus faibles, ses tiges courtes, simples
ou peu rameuses, et son tissu formé de cellules beaucoup plus petites.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
56. Tortula pseudo-latifolia Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Rappelle à première vue le 7° latifolia Bruch, d'Europe,
mais s’en distingue aussitôt par ses feuilles subacuminées et sa nervure
plus mince, rousse, excurrente. Parmi les espèces du groupe du
T. Anderssonit. on le reconnaît facilement à ses feuilles un peu élargies
dans le haut, subspathulées ou subpanduriformes, très brièvement acu-
minées, à bords un peu révolutés seulement dans le bas, généralement
ondulés et sinueux dans le haut. L’inflorescence paraît dioïque.
Terre-de-Feu : Lapataia.
57. Tortula monoica Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Cette espèce, voisine du 7. fuegiana Mitt., s’en distingue par ses
dimensions plus faibles, ses feuilles de moitié plus petites, son pédicelle
plus court et son inflorescence monoïque. Les fleurs mâles, axillaires ou
terminales, renferment un assez grand nombre d’anthéridies, entre-
mêlées de très nombreuses paraphyses elaviformes, semblables à celles
du 7. Anderssoni Angstr.; les fleurs femelles sont dépourvues de para-
physes. Le Barbula antarctica Hpe, dont je ne connais que la descrip-
tion, diffère certainement de notre espèce par son inflorescence synoïque
et son poil denté.
Iles Falkland : Port-Louis.
Je ferai remarquer iei que le T°. fuegiana Mitt. n'est pas la même
chose que le T. Anderssonii Angstr., comme le pense M. Brotherus (in
Engler, Pflanzenfamilien, Musei, p. 435); le premier a l’inflorescence
dioique et les feuilles supérieures terminées par un long poil hyalin,
flexueux, entier ou subentier: le second est polygame et ses feuilles se
terminent toutes par une pointe courte, rougeätre, denticulée.
58. Tortula densifolia (Hook. fil. et Wils.) Mitt. — Terre-de-Feu :
Ushuaia.
ENCALYPTACEZÆ
59. Encalypta patagonica Broth. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
GRIMMIACEÆ
60. Grimmia apocarpa Hedw. — Terre-de-Feu : Rio Olivia. Iles
Falkland : Port-Louis, Duperrey Harbour.
61. Grimmia fastigiata Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Voisin du @, trichophylla Grev., de l’hémisphère boréal, et du
G. consobrina Kze, du Chili; s’en distingue par ses rameaux plus nom-
breux, fastigiés, et par ses feuilles beaucoup plus courtes et plus briève-
ment acuminées, plus dressées, non flexueuses. Dioïque.
Terre-de-Feu : Ushuaïa, mont Martial.
62. Rhacomitrium rupestre (Hook. fil. et Wils.). — Terre-de-Feu :
Ushuaia, Lago Acigami.
63. Rhacomitrium symphyodontum (C. Müll.) Jæg. — Iles Falk-
land : Port-Louis.
1004 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (8)
Var. muticum Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot).— Diffère
du type par ses tiges plus trapues, plus robustes, et par ses feuilles mu-
tiques, dépourvues d’apieule hyalin, à pointe ordinairement obtuse ou
subobtuse.
Ile des Etats : Port-Cook.
64. Rhacomitrium flavescens Card. — Terre-de-Feu : Ushuaia. Ile
des Etats : Port-Cook.
65. Rhacomitrium subnigritum (C. Müll.) Par. — Terre-de-Feu :
Rio Olivia. Lago Acigami.
66. Rhacomitrium heterostichoides Card. sp. nova. (Typus
in herb. Cardot). — Rappelle beaucoup les formes courtes et compactes du
Ich. heterostichum Brid., mais s’en distingue au premier coup d’eil par
ses feuilles très étroites et ses cellules supérieures allongées, à parois
excessivement épaisses et sinueuses. Differe du Æh. microcarpum Brid.
par ses feuilles plus étroites, terminées par un poil beaucoup plus long,
tout à fait lisse.
Ile des Etats : Port-Cook.
67. Rhacomitrium striatipilum Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Difière du Zeh. heterostichum Brid. par ses cellules
supérieures allongées (sauf les marginales), et par son poil plus long,
flexueux, strié, élargi et subdécurrent à la base, entier, sinué ou sub-
denticulé.
Terre-de-Feu : Bahia Tekenika, Ushuaia. — M. Dusén l’a distribué
aussi du Chili sous le nom de Rh. levigatum (Mitt.) Jæg., mais ce n’est
évidemment pas cette dernière espèce, à en juger d’après la description
publiée par M. Mitten.
68. Rhacomitrium lanuginosum Brid. — Terre-de-Feu : Bahia
Tekenika, Lago Acigami. Ile des Etats : Port-Cook.
Forme identique au Zeh. chrysoblastum C. Müll.
ORTHOTRICHACEÆ
69. Ulota magellanica (Mont.) Jæg. — Terre-de-Feu : Ushuaia, île
Navarin.
70. Ulota fuegiana Mitt. — Terre-de-Feu : Bahia Tekenika.
71. Ulota immarginata Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Par sa coiffe velue, sa vaginule nue et son peristome formé de huit
dents bigéminées, cette espèce nouvelle se rapproche de l'U. fue-
giana Mitt., mais elle en diffère par sa petite taille, ses feuilles depour-
vues de margo hyalin à la base, et ses feuilles périchétiales différenciées,
terminées par un acumen large, obtus ou subobtus. L’U. germana
(Mont.) Jæg. se distingue de notre espèce par ses cils larges et surtout
par ses feuilles bordées dans le bas de plusieurs séries de cellules hya-
lines. L’U. fulvella Mitt. a également les feuilles pourvues dans la
partie basilaire d’un margo distinct, formé d’une série de cellules rec-
tangulaires, hyalines; en outre, sa capsule est plus courte que celle de
PU. immarginata, ovale et beaucoup plus longuement pédicellée. —
Capsule fortement striée à l’état sec, subeylindrique, portée sur un
pedicelle pas beaucoup plus long qu’elle; bords des feuilles subentiers
ou crénelés; cellules lisses ou légèrement papilleuses.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
(9) JULES CARDOT. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 1005
72. Ulota hamata Dus. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
73. Ulota Nothofagi Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot). —
Parmi les Ulota à coiffe nue de la région magellanique, on ne peut
comparer cette espèce qu'aux U. macrocalycına Mitt. et eremitensis Mitt.
Elle differe du premier par ses cellules superieures arrondies, du second
par ses feuilles a marges lisses et par ses cellules non papilleuses, seule-
ment un peu convexes, et des deux par sa capsule plus etroite, oblongue
ou subeylindrique portée sur un pédicelle à peine plus long qu'elle.
Terre-de-Feu : Ushuaia, trones de Nothofagus antartica et betuloides.
74. Orthotrichum vittatum Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — On ne peut comparer cette espèce à aucun des Orthotrichum
de la region magellanique ni de la Nouvelle-Zélande. On le reconnaitra
facilement à ses feuilles planes aux bords ou à peine reflechies d’un côté
dans le bas, formées de grandes cellules à parois épaisses, à utrieule pri-
mordial distinct, et à sa capsule exserte, cylindrique et fortement striée
à l’état sec, ornée de 8 bandes jaunes très apparentes, et portant, dans
la partie moyenne et supérieure, et non, comme d'habitude, sur le col,
des stomates profonds, entourés de cellules très saillantes, qui les recou-
vrent presque entièrement. Coifte pourvue de quelques poils. Péristome
double : 8 dents bigéminées, 8 cils larges, plus courts que les dents,
tout à fait lisses et hyalins. Les cellules des feuilles ne sont pas papil-
leuses, mais leurs parois sont convexes, saillantes, ce qui rend la feuille
bosselée sur les faces et crénelée sur les bords.
C'est de l'O. cylindricarpum Lesq., de l'Amérique septentrionale
occidentale, que cette espèce parait se rapprocher le plus, mais elle s’en
distingue facilement par ses feuilles plus étroites, à bords plans, formées
de cellules plus grandes, non papilleuses, par sa capsule pourvue de
bandes jaunes plus apparentes, par la position des stomates, entourés
de cellules plus nombreuses et plus saillantes, enfin par ses cils plus
larges, hyalins, complètement lisses.
Terre-de-Feu : Ushuaia, trones de Nothofagus antarctica.
SPLACHNACEZÆ
75. Taylora Dubyi Broth. (Hymenocleiston maegllanicum Dub.). —
Ile des Etats: Port-Cook.
FUNARIACEE
76. Funaria hygrometrica Sibth. — Terre-de-Feu : ile Navarin.
Nouveau pour la region magellanique.
BARTRAMIACEÆ
17. Bartramia Mossmanniana C. Müll. (D. magellanica Angstr.). —
Terre-de-Feu : Ushuaia, Lapataia, Lago Acigami, Bahia Harberton.
78. Bartramia patens Brid. — Ile des Etats : Port-Cook. Iles Falk-
land : Port-Louis.
1006 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (10)
79. Bartramia oreadella C. Müll. var. microphylla Card. var.
nova. (Typus in herb. Cardot). — Diffère du type de la Géorgie du Sud
par ses feuilles plus petites, longues de 2,5 à 3 millimètres seulement,
plus finement subulées, moins dentées, souvent presque entières.
Synoïque.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
80. Bartramia leucocolea Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du B. patens Brid., dont il se distingue par ses
feuilles plus larges, plus courtes et plus espacées, à gaines blanches
très apparentes. Synoïque. Peristome double, l’interne plus ou moins
adhérent à l’externe. |
Terre-de-Feu : Ushuaia.
81. Bartramia aristata Sch. — Terre-de-Feu : Rio Olivia.
82. Conostomum australe Sw. — Ile des Etats : Port-Cook.
85. Conostomum perangulatum Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Par la forme de ses feuilles, oblongues, obtuses, à
nervure très large, disparaissant sous le sommet, cette espèce nouvelle
se rapproche beaucoup du C. magellanicum Sulliv.; elle en diffère
par ses feuilles disposées en cinq séries extrêmement apparentes, cré-
nelées-denticulées vers le sommet et fortement papilleuses dans la partie
supérieure sur les deux faces de la nervure, par ses feuilles périchétiales
érodées-dentées, enfin par son inflorescence dioïque (plante mâle incon-
nue). Plante très rigide à l’état sec.
Terre-de-Feu : Bahia Tekenika.
84. Philonotis vagans (Hook. fil. et Wils.) Mitt. — Terre-de-Feu :
Ushuaia.
85. Philonotis scabrifolia (Hook. fil. et Wils.) Broth. (Bartramia
exigua Sulliv.). — Terre-de-Feu : Rio Olivia. Iles Falkland : Duperrey
Harbour.
86. Breutelia Skottsbergii Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Cette espèce nouvelle, de la section Acoleos, appartient au
petit groupe des espèces à feuilles entières, qui comprend, d’après
M. Brotherus, les B. integrifolia (Tayl.) Jæg., mniocarpa (Sch.) Par.
chrysura (C. Müll.) Broth. et graminicola (C. Müll.) Broth. Par sa
taille et son port, elle se rapproche des deux premieres, mais s’en
distingue par ses feuilles moins étroitement acuminées et plus brieve-
ment subulées, par ses cellules supérieures beaucoup plus courtes, plus
larges, à parois moins épaisses, enfin par sa teinte d’un vert sale ou
noirâtre.
Terre-de-Feu : Lago Acigami, Rio Olivia. Ile des Etats : Port-Cook.
87. Breutelia rupestris (Mitt.) Jæg. — Ile des Etats : Port-Cook.
88. Breutelia aureola Besch. — Ile des Etats : Port-Cook.
BRYACEZÆ
89. Webera cruda Bruch. (Brytun synoico-crudion C. Müll. ! B. virı-
datum C. Müll. !). — Terre-de-Feu : mont Martial, pres d’Ushuaia, Rio
Olivia, Bahia Harberton.
L 90. Webera albicans (Wahl.) Sch. forma. — Iles Falkland : Port-
ouis.
(11) JULES CARDOT. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES MOUSSES, 1007
91. Webera alticaulis (C. Müll.) Par. (Dryum amplirete C. Müll. !.
— Terre-de-Feu : Ushuaia.
92. Bryum inclinatum Br. et Sch. var. magellanicum Card.— Terre-
de-Feu : Lago Acigami; Ushuaia (?).
93. Bryum pallido-viride Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Espèce de la section Cladodium, voisine des BD. vernicosum
Dus. et Aatchert Dus. Diffère du premier par sa nervure longuement
excurrente, et du second par ses feuilles plus allongées, et par ses dents
péristomiales pourvues de lamelles plus nombreuses. Dioïque.
Terre-de-Feu : Harberton.
94. Bryum macrochæte Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du B. rigochæte Dus., mais en différant par ses tiges
plus élevées, son pédicelle plus long (3 à 4 centimètres au lieu de 2),
un peu flexueux et non rigide, ses feuilles plus allongées, et sa
nervure plus épaisse (80-100 y au lieu de 60) et nettement excurrente.
Synoïque. Dents du péristome longues de 300 à 350 y, larges de 60 à
70 y, pourvues de 18 à 20 lamelles; cils longuement appendieules.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
95. Bryum cirrhatum H. et H. var. australe Card. var. nova.
(Typus in herb. Cardot).— Je ne crois pas que l’on puisse séparer cette
forme du D. cirrhatum; elle n’en diffère que par ses feuilles moins
larges à la base et par ses cellules un peu allongées, les inférieures non
ou à peine rougeätres, celles des angles moins élargies.
Terre-de-Feu : île Navarin. Ile des Etats : flot de l'Observatoire (?).
L'espèce est nouvelle pour lhémisphère austral.
96. Bryum perlimbatum Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Par son port et par la forme de ses feuilles, cette espèce
rappelle certaines formes du D. capillare L., ainsi que le D. elegans
Nees, d'Europe; elle se reconnaît facilement à ses feuilles pourvues
d’un margo excessivement large, mais mal délimité, formé d’une dizaine
de séries de cellules allongées, qui passent ensuite graduellement aux
cellules larges et courtes du milieu du limbe; bords révolutés dans le
bas, plans et plus ou moins denticulés dans le haut; nervure excurrente:
feuilles un peu tordues en spirale à l’état sec. Stérile.
Iles Falkland : Duperrey Harbour, Port-Louis.
97. Bryum lævigatum Hook. fl. et Wils.
Acigami.
98. Bryum delitescens Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Très petite espèce stérile, croissant au milieu d’une toufie de
B. cirrhatum var. australe (?); voisine du B. Gerlachei Card., de
PAntarctide, dont elle se distingue par ses tiges plus courtes, ses feuilles
plus petites, ovales-suborbiculaires, et sa nervure plus mince, subper-
currente ou disparaissant avant le sommet. Le B. tenuirete Dus. n° 651,
des îles Guaitecas, se rapproche aussi du B. delitescens, mais il a les
feuilles plus ovales ou oblongues; il se distingue du D. Gerlachei par
ses tiges plus courtes, ses feuilles plus petites, et sa nervure plus mince.
Ces trois espèces appartiennent en tout Cas au même groupe.
Ile des Etats : îlot de l'Observatoire.
99. Bryum gemmatum C. Müll. ? — Ile des Etats : Port-Cook.
100. Bryum miserum Card. sp. nova. (Typus in herb. Cardot).
— Petite espèce à port rabougri, paraissant très voisine du B. pluricolor
Terre-de-Feu : Lago
1008 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (12)
Dus. n° 181, du Chili austral, s'en distinguant surtout par ses cellules
inférieures marginales rectangulaires-allongées, non carrées. Appartient
probablement à la section Doliolidium.
Iles Falkland : Port-Stanley, mélangé à l'espèce suivante.
101. Bryum argenteum L.— Iles Falkland: Port-Stanley, Port-Louis.
N’etait pas encore signalé dans la région magellanique.
MNIACEÆ
102. Clinclidium stygium Sw. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
Espèce nouvelle pour l’hémisphère austral, où le genre même n’avait
pas encore été signalé. Echantillons bien identiques à ceux d'Europe.
103. Rhizogonium mnioides (Hook.) Sch. — Terre-de-Feu : Ushuaia,
Bahia Harberton, Rio Olivia, ile Navarin.
104. Leptotheca Spegazzinii C. Müll. — Terre-de-Feu : Lapataia.
Îles Falkland : Port-Louis.
POLYTRICHACEÆ
105. Psilopilum antarcticum (C. Müll.) Par. — Ile des Etats :
Port-Cook.
Espèce nouvelle pour la région magellanique, signalée antérieurement
à Kerguelen et à la Géorgie du Sud.
106. Dendroligotrichum squamosum (Hook. fil. et Wils.) Broth. —
Ile des Etats : Port-Cook.
107. Polytrichadeiphus mageilanicus (l..) Mitt. — Terre-de-Feu :
Ushuaia. Iles Falkland : Port-Stanley, Port-Louis.
108. Polytrichadelphus minimus Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Espèce très distincte par sa petite taille, son port
rappelant celui du Pogonatum aloides, et ses feuilles courtes, entières,
non euspidees, obtuses ou subobtuses. Les échantillons ne portent que
des pédicelles trop vieux ou trop jeunes, mais j'ai vu deux coiffes, qui
ne laissent aucun doute sur le genre. Feuilles garnies de 30 à 40
lamelles, formées en coupe transversale de 4 cellules ; cellules marginales
des lamelles peu différenciées, un peu plus larges que les autres,
papilleuses au sommet sur les jeunes feuilles. La forme des cellules
marginales des lamelles rapproche cette petite espèce du P. semi-angu-
latus (Pers.) Mitt. de Rio-de-Janeiro (Glaziou, n° 466), mais ici les
lamelles sont beaucoup plus élevées. Dans le P. magellanicus (L.)
Mitt., les cellules marginales sont dilatées, plus larges que les autres,
coniques.
Terre-de-Feu : Bahia Tekenika.
109. Pogonatum alpinum (1..) Röhl. — Terre-de-Feu : mont Martial,
pres d’Ushuaia. Ile des Etats : Port-Cook.
Espèce nouvelle pour la région magellanique. L’échantillon du Mont
Martial correspond à peu pres au P. austro-georgieum (C. Müll.) Par.
110. Polytrichum piliferum Schreb. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
111. Polytrichum subpiliferum Card. — Iles Falkland : Port-Stanley.
(15) JULES CARDOT. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 1009
112. Polytrichum juniperinum Willd., forme voisine de la var.
alpınum Sch. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
413. Polytrichum strictum Banks. — ‘lerre-de-Feu : Ushuaia,
Harberton.
L’echantillon d’Ushuaia représente à peu pres la var. alpestre
Rabenh., d’Europe.
LEUCODONTACEÆ
114. Lepyrodon Lagurus (Hook.) Mitt. — Terrre-de-Feu : Ushuaia,
Harberton, Rio Olivia, Lago Acigami, île Navarin.
HOOKERIACEÆ
115. Mniadelphus cavifolius Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Voisin du M. flaccidus (Hook. fil. et Wils.) Hpe, de la
Terre-de-Feu, et surtout du M. imbricatus (Mitt.) Card., de l’île Marion;
differe de la premiere de ces deux espèces par ses feuilles non compri-
mées, imbriquees, brusquement contractées au sommet en un apicule
court, et de la seconde par sa taille plus robuste et ses feuilles plus
grandes et plus brièvement apiculées.
Ile des Etats : Port-Cook.
116. Pterygophyllum obscurum (Mont.) Mitt.? — Iles Falkland
Port-Louis.
117. Pterygophyllum anomalum (Schw.) Mitt. — Terre-de-Feu :
Ushuaia.
LESKEACEÆ
118. Pseudoleskea fuegiana Card. comb. nov. (Leskea fuegiana Besch.).
— Terre-de-Feu : île Navarin. Iles Falkland : Port-Louis.
Var. Skottsbergii Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot). —
Differe du type par ses feuilles läches, plus étalées, ses cellules alaires
moins nombreuses et ses cellules moyennes et superieures plus allon-
gées, brièvement linéaires.
Terre-de-Feu : Ushuaia, Rio Olivia. — Les échantillons de Port-
Louis (îles Falkland) tiennent le milieu entre cette variété et le
type.
119. Pseudoleskea filum (C. Müll.) Par. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
N’etait connu jusqu'ici que de Kerguelen.
120. Pseudoleskea lurida Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Se distingue du P. fuegiana (Besch.) Card. par ses rameaux
plus épais, ses feuilles dressées, plus grandes et plus brièvement acumi-
nées. Les feuilles plus grandes, les rameaux plus épais et plus courts, le
port different, le séparent du 2. filum (C. Müll.) Par., dont il se rap-
proche par la brievete de l’acumen.
Terre-de-Feu : Rio Olivia.
1010 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SéR.). 1905 (14)
HYPNACEÆ
121. Lembophyllum auriculatum (Mont.) Par. — Terre-de-Feu :
Ushuaia, Bahia Harberton, île Navarin. Ile des Etats : îlot de l’Obser-
vatoire.
122. Brachythecium rutabulum (L.) Br. et Sch. forma. — Terre-
de-Feu : Lago Acigami.
Espèce nouvelle pour la région magellanique.
125. Brachythecium macrogynum Card. sp. nova. (Typus
in herb. Cardot). — Rappelle assez par le port et par la forme des
feuilles les B. Starker Br. et Sch. et curtum Lindb., de l'hémisphère
boréal, mais s’en distingue facilement par son pedicelle lisse, ses feuilles
plus denses, moins étalées, nettement plissées, à nervure dilatée dans le
bas. Périchèzes remarquablement gros. Fleurs monoiques.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
124. Brachythecium sericeo-virens (C. Müll.) Par. — Terre-de-Feu :
Ushuaia.
125. Brachythecium georgico-glareosum (C. Müll.) Par. — Terre-
de-Feu : Ushuaia.
Espece nouvelle pour la region magellanique.
126. Brachythecium subplicatum (Hpe) Jæg. — Iles Falkland :
Port-Louis.
Var. dilaceratum Card. var. nova. (Typus in herb. Cardot). — Dif-
fere du type par ses feuilles comme lacérées vers la naissance de l’apieule,
où presque toutes présentent une ou deux grosses dents irrégulières.
Terre-de-Feu : Ushuaia.
127. Brachythecium subpilosum (Hook. fill et Wils.) Jæg. —
Terre-de-Feu : Ushuaia. Iles Falkland : Port-Louis.
C’est à tort que Mitten réunit ces deux dernières espèces, qui sont
bien distinctes. L'espèce de Hampe diffère de celle de Hooker et Wilson
par son port, sa taille beaucoup plus robuste, ses feuilles plus grandes,
entières, son pédicelle lisse, etc.
128. Brachythecium paradoxum (Hook. fil. et Wils.) Besch. —
Terre-de-Feu : Lago Acigami.
129. Eurhynchium fuegianum Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Diffère des formes robustes de lÆ. strigosum Br.
et Sch. par ses feuilles caulinaires plus largement et plus brièvement
acuminées. Se distingue de lÆ. acantophyllum (Mont.) Card. par son
port plus robuste, ses feuilles plus larges, les rameales obtuses ou sub-
obtuses.
Terre-de-Feu : Rio Olivia.
130. Plagiothecium ovalifolium Card. sp. nova. (Typus in
herb. Cardot). — Se distingue au premier abord du P. lucidulum Mitt.
et des petites formes du P. denticulatum Br. et Sch. par ses feuilles
courtes, largement ovales, brièvement acuminées, et par son tissu lâche,
formé de cellules larges, à utricule primordial distinct. Feuilles longue-
ment et étroitement décurrentes; bords entiers, plans ou étroitement
révolutés dans le bas; nervure double, atteignant environ le milieu de
la feuille. Paraît dioique.
Terre-de-Feu : Ushuaia, Lapataia.
(15) JULES CARDOT. NOTICE PRÉLIMINAIRE SUR LES MOUSSES. 1014
131. Sciaromium maritimum Card. sp. nova. (Typus in herb.
Cardot). — Diffère du 8. confluens (C. Müll.) Par. de la Teerre-de-Feu,
par son port plus robuste, ses feuilles plus grandes et plus larges, sa
nervure et son margo verts, non Jaunätres.
Iles Falkland : Port-Louis.
Les Sciaronium auraient grand besoin d’une revision; il est fort pos-
sible que plusieurs formes considérées comme des espèces distinetes ne
soient que des races locales ou régionales du S. conspissatum (Hook. fil.
et Wils.) Mitt.; tel est le cas pour celle que je viens de signaler et pour
les S. confluens (C. Müll.), pachyloma (Mont.), etc.
132. Hypnum fluitans E var. australe Card. var. nova. (Typus
in herb. Cardot). — Par le passage brusque du tissu foliaire aux cellules
allongees de la tige, cette mousse appartient bien à 1’. fluitans L.
Sa nervure forte, atteignant presque le sommet de l’acumen, ou
même excurrente, doit la faire ranger dans le groupe exannulatum.
Elle diffère des var. purpurascens et falcifolium par ses feuilles entières
et ses cellules alaires moins différenciées, et, en outre, par son port
généralement plus robuste. Elle se distingue, d'autre part, des A. fuegia-
num Mitt. et laculosum C. Müll. par sa nervure prolongée très avant
dans l’acumen. Mais peut-être est-ce l'A. longifolium (Wils.) Jaeg., dont
nous ne connaissons que la diagnose insuffisante qu'en donne Mitten
dans ses Musci austro-americani, p. 571.
Terre-de-Feu : Ushuaia. Iles Falkland : Port-Louis.
133. Hypnum uncinatum Hedw. — Terre-de-Feu : Ushuaia. Iles
Falkland : Port-Louis.
134. Hypnum pallens Sch. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
135. Ptychomnium densifolium (Brid.) Jæg. — Ile des Etats : flot
de l'Observatoire.
Espèce nouvelle pour la région magellanique, signalée jusqu'ici seu-
lement en Nouvelle-Zélande et à Tristan d’Acunha.
HYPOPTERYGIACEÆ
136. Hypopterygium didictyon C. Müll. — Terre-de-Feu : Ushuaia.
1012
PLANTE EX ASIA MEDIA
Enumeratio plantarum in Turania a el. Sintenis ann. 1900-1901 lectarum,
additis quibusdam in regione caspica, transcaspica, turkestanica, præserlim
in altiplanitie Pamir a cl. Ove Paulsen ann. 1898-1899 aliisque in Tur-
kestania a cl. V. F. Brotherus ann. 1896 lectis.
Obs. Numeri ante nomina specierum ii sunt, qui in colleelione Sintenisii
oceurrunt ; numeri colleet. Paulsenii in| |] positi sunt.
AUCTORE
+ J. EREVN
(Fragmentum).
(Suite.)
101c. V. A. latifoliolatus Freyn et Sint. Elatus, vix arcuatus, subdivari-
catus, laxus, virens sed pilis albis prostralis mediofixis undique obtectus,
pluricaulis, caulibus 50-60 cm. altis et elatioribus foliaceis ex axillis hinc
inde fasciculiferis, stipulis anguste triangulari-lanceolatis aculis viridibus
extus dense albo-strigulosis porrectis tandem recurvis, foliis rigidiusculis
patulis subhorizontalibus petiolo rhachi semper (sæpe pluries) breviore
suffultis, infimis . . . .. , mediis maximis cum petiolo 1,2-2 centimetrali
usque 10-11 cm. longis, summis brevioribus, foliolis foliorum ommium
homomorphis latis, i. c. ovalis usque 7 X4,5 mm. l.1., elliplicis usque
14x 8,5 mm. I. L., et lanceolato-oblongis, usque 20 X 4,5 mm. |]. et latis,
longiuscule petiolulatis 5-6 jugis subdissitis sæpissime acutiusculis vel
acutis, pedunculis divaricatis in caule + tribus ab infimis 7-10(-13)
centimetralibus viridibus ad saummum -+- 3 centimetralem cavum decres-
centibus folio fulcrante sæpissime brevioribus rectis v. arcualis strictis in
racemum 7-15-florum laxum tandem 9-20 cm. longum ipsis sepissime
(excepto summo) breviorem abeuntibus, floribus mox horizontalibus,
calycis vix accrescenlis adpresse albo- et subseriatim nigro-pilosi cylindrici
(162) J. FREYN. 'PLANTA EX ASIA MEDIA. 104
gibbi 15,5-16,5 mm. longi 2,5 mm. crassi ore subobliqui dentibus ad
4 mm. longis lineari-subulatis acutis porreclis tandem subpatulis, petalis
luteis antice tandem fusco-cupreis sursum arcualis, verilli emarginato-
bilobi cire. 23 mm. longi alas carina Jongiores superantis lamina elongato-
obovata infra rectilinea et e basi obtusissime angulata in unguem pro-
funde canaliculatum angustissimum ipsius vix dimidium æquantem sensim
angustata, alarum lamina oblique obovato-oblonga auriculata obtusa cire.
7 mm. longa stipite €. 13 mm. longo suffulta, carina cire. 19 mm. longa
antice valde curvala obtusa, germine lineari-fusiformi süpilato cire.
24-ovulato dorso dense albo-sericeo ventre glabro in stylum rectum sub
apice recurvum inferne parce sericeum cæterum glabrum sensim abeunte.
leguminibus subsericeo-canis rectis vel leviter sursum areualis mox
reflexis cylindricis (videtur obtuse trigonis dorso obtuse carinatis ventre
sulcatis) antice breviter acutatis circ. 3,5-4,8 cm. longis et æqualiter cire.
3 mm. latis, seminibus ...., cætera {ypi. Z. Majo.
Asehabad, in planitie et in collibus 12. Majo 1900 florens et cum
leguminibus immaturis sed videlur perfectis.
Diese Form hielt ich zuerst für A. ruscifolius Boiss., doch ist dieser
eine niedrige Pflanze mit nur 3-paarigeu Theilblätichen, armblüthiger,
mit kurzzähnigen Kelchen, nicht gelben Blüthen, halkreisförmigen ge-
krümmten und nicht gefurchten Hülsen — also sehr verschieden.
101b. VI. A. holoxanthus Freyn et Sint. Obliquus, divaricatus, elatus
vel procumbens, laxus, virens sed pilis albis prostratis mediofixis undique
obtectus, pluricaulis, caulibus 40-50 cm. longis et longioribus foliaceis ex
axillis hinc inde fasciculiferis vel ramuligeris, stipulis ovato-triangularibus
elongatis acutis viridibus extus sparse albo-strigulosis porrectis tandem
recurvis, foliis rigidiusculis patulis subhorizontalibus petiolo rhachi semper
el sæpe pluries breviori suffultis, infimis manifeste minoribus usque
5 em. longis cire. 4 jugis, mediis cum petiolo pollicari 7-11 em. longis, ad
7 jugis summis ad 4 cm. reductis 4 jugis, foliolis longe petiolulatis hetero-
morphis Semper foliorum infimorum minoribus late ellipticis rotundato-
obtusis 4X<2,5 mm. longis et latis, foliorum mediorum sæpe valde dissitis
oblongis obtusis cire. 15%X3,5 mm. longis et latis, summis anguste lineari-
bus acutiusculis usque 25x41 mm. longis et lalis, sæpe eximie brevioribus
et lanceolatis, peduneulis divaricatis in caule pluribus 5-10 cm. longis
folio fulcrante sæpissime brevioribus rectis vel subarcuatis strictis in
racemum 3-15 florum laxum tandem 13-16 em. longum ipsis longiorem
abeuntibus, floribus mox horizontalibus, calyeis vix accrescentis albo- et
parcius nigro-pilosi cylindrici gibbi 12,5-13 mm. longi 2,5-3 mm. crassi
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 14, 31 octobre 1905. 68
101% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sur.) 1905 (163)
gibbi ore subobliqui dentibus ad 3 mm. longis anguste 3 angularibus
aculis porrectis et subarcuatis, acutis, petalis semper luteis sursum sub-
arcualis, vexilli emarginato-bilobi cire. 22-24 mm. longi alas carina longio-
res superantis lamina elongato-obovata inferne rectilinea et e basi obtu-
sissime angulata in unguem latiusculum profunde canaliculatum ipsius
vix dimidium æquantem sensim angustata, alarum 21-22 mm. longarum
lamina oblique oblonga obtusa 7 mm. longa, carina 20-20,5 mm. longa
antice valde curvata ebtusa. germine lineari fusiformi cire. 24-ovulalo
glabro dorso lantum adpresse albo-subsericeo in rostrum rectum glabrum
apice lantum recurvum sensim abeunte, leguminibus adpresse albo-
pilosis minus arcualis nonnunguam valde falcatis tandem recurvis
vel reflexis cylindricis obtusissime trigonis dorso obluse carinatis, ventre
nunc oblusissimis esulcalis, nunc tota longitudine, nunc antice tantum
sulcatis breviter abrupteque acutatis cire. 4,3(-4,9) mm. longis et 2-2,3
mm. lalis, seminibus fusco-olivaceis reclangulo-reniformibus 3 mm.
longis, 1 mm. latis vix ‘/s mm. crassis; cælera typi #%. Majo.
Aschabad in steppis et in collibus 18/5. 1900 florens et c. legumini-
bus fere maturis.
Unter allen hier dem A. Xanthoxiphidium unterordneten Formen
durch die auch trocken rein gelben Blüthen auffallend, bleibt doch zu
bedenken. ob die Erhaltung der Farbenreinheit nicht zufälligen Um-
ständen zuzuschreiben ist. Sonst steht die Form dem folgend beschriebenen
A. curvicaulis am nächsten und sind die Unterschiede beider dort er-
ürlert. Von A. latifoliolatus ist A. holoxanthus schon durch die Blätter
unterschieden.
101a. VIL A. curvicaulis Freyn et Sint. Elatus sæpissime arcuatus,
laxus, virens sed pilis prostratis mediofixis albis undique obtectus, pluri-
caulis, caulibus bipedalibus et certe etiam longioribus foliaceis + ramosis
et insuper fasciculiferis vel simplicibus, stipulis triangulari-linearibus
acutis mox reflexis viridibus extus parce albo-setosis, foliis rigidiusculis
patulis et subhorizontalibus petiolo rhachi semper et sæpe pluries breviore
suffultis, infimis longiuscule petiolatis manifeste minoribus usque ad
3,5 cm. longis, circiter 4-5 jugis, mediis cum petiolo 1,2-2 centimetrali
8-15 cm. longis 5-7 jugis, summis ad 5-7 cm. abbreviatis 3(-5) jugis.
foliolis longiuscule petiolulatis heteromorphis semper foliorum infimorum
minoribus latiuscule ellipticis 3x 2,5 mm. longis et latis obtusissimis et
ovalo-oblongis usque 8 mm. longis et 3,5 mm. triente inferiore latis.
foliorum mediorum sæpe dissitis lineari-oblongis vel lineari-lanceolatis
ad 17x53 et 25x95 mm. longis et triente infero v. ad medium latis vel
{16%) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1015
linearibus ad 32 xX2 mm. 1. L vel minoribus, foliorum summorum late
linearibus usque 142 mm. 1.1. vel anguslissimis usque 14 X 1 mm.
1. 1, pedunculis + divaricatis subarcuatis in caule pluribus 5-9,5 cm.
longis sæpe angulatis folio fulcrante sæpissime brevioribus in racemum
5-17-florum laxum ipsis longiorem tandem ad 21 cm. longum abeuntibus,
floribus horizontalibus, calycis vix accrescentis adpresse albo- et nigro-
pilosi cylindrici gibbi 16,5-18 mm. longi 2,5-2,8 mm. crassi ore sub-
obliqui dentibus ad 4 mm. longis anguste-subulatis porrectis tandem
subpatulis, pelalis luteis sordescentibus sursum parce arcuatis, vexilli
emarginato-bilobi cire. 24-25 mm. longi alas carina longiores superantis
lamina elongalo-obovata subpandurata inferne vix rectilinea et e basi
obtusissime angulata in unguem canaliculatum angustissimum ipsius
dimidium vix æquantem sensim angustata. alarum 23-24 mm. longarum
lamina oblique oblonga obtusa cire. 7 mm. longa, carina 22-23 mm. longa
antice valde curvala obtusa, germine lineari-fusiformi cire. 30-ovulato
adpresse cano in stylum rectum glabrum sub apice tantum subrecurvum
sensim abeunte, leguminibus adpresse canis et hinc inde insuper parce
nigro strigulosis parum curvatis rarissime subfalcatis horizontalibus parce
retrospectantibus tenuiter cylindricis obtuse trigonis dorso obtuse carinatis
ventre leviter sulcatis breviter acutatis circ. 5,5-6 cm. longis æqualiter
cire. 2-2,3 mm. lalis, seminibus fusco-olivaceis rectangulo-reniformibus
lævibus paulo plus 2 mm. longis, millimetrum latis, semimillimetrum
crassis; caetera typi. Z. Majo.
Aschabad in steppis et in collibus 20/4 florens, et 18/5 1900 cum
floribus et leguminibus fere maturis.
Diese Form ist dem A. campylopus Fr. Sint. ganz ähnlich aber grösser
und stärker, das Indument der Kelche und Früchte anders, Kelche, Pelalen
und Hülsen grösser und letztere weit abstehend, nicht hängend. Der
näher verwandte A. holoxanthus Fr. et Sint. hat viel kürzere Kelche und
namentlich auch kürzere, breitere Kelchzähne, der Fruchtknoten ist kahl,
nur am Rücken etwas seidig behaart, die Hülsen sind kürzer, der Samen
etwas > und die Blüthe getrocknet rein gelb. — Vielleicht ist indessen
A. holoxanthus nur eine Unterform des A.curvicaulis.
1567. VII. A. Brotherusii Freyn Herb. Prostratus pilis albis mediofixis
adpresse canus pluricaulis, caulibus eretaceis vix pedalibus teretibus
foliaceis subramulosis vel simplieibus, basi vix lignescentibus, stipulis
triangularibus acutis porrectis et reflexis atroviridibus extus + dense
nigro-setosis alerrimis, foliis rigidiusculis patulis et subhorizontalibus
peliolo rhachi semper el sæpe pluries breviori suffultis, infimis longius-
1016 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sen.) 1905 (165)
eule petiolatis manifeste minoribus cum petiolo 1.5-2 centimetrali usque
ad 5 cm. longis circ. 5-jugis, mediis cum peliolo 2-3,5 centimetrali
8-11 em. longis cire. 6-7-jugis, summis cum petiolo 1-2,5 centimetrali
6-9 em. longis (6-)7-10-jugis. foliolis heteromorphis longiuscule petiolu-
latis, foliorum infimorum obovato-ellipticis 3,5 X 1,5 et oblongo-ovalis
usque 6 x 3 mm. longis et latis obtusis vel oblongis 5 x 1 usque 6X 2
mm. longis et latis, foliorum mediorum mire variantibus nunc in eodem
folio a basalibus latioribus et longioribus in apicalia angustissima el
breviora abeuntibus, nune inter se æquilongis brevibus vel longis,
latiusculis vel angustissimis : ovato-oblongis 10 X 53 mm. longis et triente
infero latis. oblongis 7 XX 1,5 usque 12% 4 mm. longis et ad medium
latis, ovato-lanceolatis 15 X 3.5 longis et triente infero lalis, lanceolatis
SX 2 mm. l. et ad medium latis, sed sæpissime + linearibus usque
30 x 1 mm. longis et latis, foliorum summorum sæpissime linearibus
angustissimis 13 X 0,5 usque 20 X 1 mm. longis et latis: pedunculis por-
rectis vel arcualis in caule pluribus 7-10 cm. longis rigidis folia fulerantia
+ adæquantibus, in racemum 4-11 florum ipsis breviorem tandem laxum
abeuntibus, floribus erecto-patulis tandem horizontalibus, calycis nunc
eonspieue accrescenlis nunc fere immutati adpresse albo- et nigro-pilosi
(sed cani) eylindriei gibbi 14-16-19 mm. longi 2.8-3-4 mm. crassi ore
obliqui dentibus 2,6-3.5-6 mm. longis e basi breviter trianguları latiuscule
vel angusie subulatis acutis porrectis, petalis luteis tandem sordescenli-
bus el ad apices fusco-cupreis sursum arcuatis, vexilli subretusi 20,5-
26-27,5 mm. longi alas carina longiores superantis lamina elongalo-
obovata inferne rectilinea et e basi obtusissime angulata in unguem
angustum ipsius vix dimidium æquantem sensiın angustata, alarum 19-25-
26,5 mm. longarum lamina oblique oblonga 7-9-10 mm. longa obtusa,
carina 19,5-24-25 mm. longa antice valde curvata-obtusa, germine lineari-
fusiformi circiter 30-ovulato adpresse-albo-sericeo vel adpresse-albo- ei +
nigro-setoso in stylum glabrum rectum sub apice recurvum sensim atte-
nuato, leguminibus (juvenilibus lantum notis) adpresse canis et præsertin
dorso nigro-strigulosis rectis vel areuatis horizontalibus tandem reflexis
cylindricis breviter aculalis (an trigonis? an sulcatis?) cire. 4.5 cm. longis
et paulo plus 2 mm. æqualiter lalis. seminibus ignotis; cætera Lypi.
2, Aprili-Majo.
Prope Kodsch Transcaspiæ 1/5. 1896 florentem leg. Brotherus (exsie.
1031); Krasnowodsk in arenosis montium 15/4. 1901 leg. Sintenis
(exs. 1567).
Syn. A. Xiphidium ? Freyn in Brotherus plant. turkestanicæ anni 1896,
non Bunge.
(166) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1017
Die Blüthenfarbe war mir seinerzeit. als ich die Papilionacoen der
Brotherus’schen centralasiatischen Aufsammlung bestimmte, ebenso un-
bekannt wie die Früchte; ich bestimmte die Pflanze also mit Zweifel als
A. Xiphidium. Dieser ist aber im Indument wohl gleich, aber aufrecht,
halbstrauchig, seine Stipeln grau, die Theilblätichen alle lineal, die Pedun-
kuli viel länger als ihr Stützblatt, die Kelchzähne viel kürzer etc. In der
Gruppe der gelbblühenden Formen ist A. Brotherusi durch Tracht und
Indument, von den meisten auch durch die grossen Blüthen. von meh-
reren durch das nur ausgerandete, nicht deutlich 2-lappige Vexill unter-
schieden. Ausserdem ist er merkwürdig durch die bald an Grösse gleich
bleibenden, bald durch deutlich > werdende Kelche und hierdurch ein
ausgesprochenes Mittelglied zwischen den Sektionen Xiphidium und
Cytisodes.
161. A. (79. Ammodendron) paucijugus ©. A. Mey. — Aschabad, in
collibus arenosis inter Annaju et Giaurs 26/4. 00 florens, 18/5. 00 c.
fructibus juvenilibus.
— A. (79. Am.) unifoliolatus Bunge in Alex. Lehm. reliqu. bot. in
Mem. des savants étrangers VIL p. 256. In desertis arenosis. Prope
Ustyk. ad flum. Amu-Daria prope Tshardshui. 19/6. 99 e. fl. et fr. lg.
Ove Paulsen (exs. 1852). — Ein 70-80 em. hoher, überaus äsliger
Strauch:
242, 1579, 1822 A. (79. Ammod.) macrobotrys Bunge gen. Astrag.
spec. Geront. Il. p. 226. Aschabad, in collibus apricis 7/5. 00 blühend
und mit jungen Früchten (exs. 242). — Kisil Arwat, in collibus 5/5.
‚1901 blühend und mit jungen Früchten (1579). — Stara Karakala,
in collibus arenosis 26/5. 01 abblühend mil vollkommen ausgewachsenen
Früchten (1822).
Die Fahne der Blüthe ist tiefrosa, Flügel und Schiffehen weiss — im
trockenen Zustande sind die Blüthen blassbraun, lederfarben. Die vor-
liegenden Pflanzen halte ich für echten macrobotrys Bge.; er ist durch
armblüthigere Trauben, grössere Blüthen und breite bis 3-paarige Theil-
blätichen von A. confirmans Freyn verschieden. Letzterer scheint eine
östlichere Rasse des A. macrobotrys zu sein: bei Aschabad berühren sich
beider Verbreitungsbezirke.
1709 a, 17096. A. (79. Anımod.) Turcomanicus Bge. gen. Astrag. spec.
geront. II. p. 227-8! Karakala, in arenosis montium prope Kutenak
18/5. 01 mit reifenden Früchten (17094) und ibidem 3/7. O1 entlaubt,
auch die Früchte schon abgefallen. (17095).
iegenüber der Original-Beschreibung weicht die vorliegende Form
1018 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (167)
durch die bis 3-paarıgen und bis zu 30 mm. langen Theilblätichen, sonst
aber, wenigstens in dem mir vorliegenden Fruchtzustande, gar nicht ah.
1294 a und b. A. (79. Ammod.) Ammodendron Bunge in Alex. Lehm.
reliqu. botan. in Mem. des sav. étrang. VII. pg. 257-8! — A. Iranscaspiens
Freyn. neue und bemerkenswerte orient. Pfl. IV. in Mem. de l'herb.
Boiss. 1900 n. 15 pag. 16-17 — Krasnowdsk in arenosis monlium
18/4. 01 blühend und mit ausgewachsenen Früchten (12945) und 25/10.
1900 ganz entlaubt und auch die Früchte schon abgefallen (12944).
Ich habe an angeführter Stelle den A. transcasp. nach solchen Exem-
plaren beschrieben, deren Früchte — wie ich jetzt erst. nach reich-
licherem Vergleichsmaterial sicherstellen kann — noch nicht ausge-
wachsen und ungestielt sind. Die voll ausgewachsenen sind im Kelche
sehr lang gestielt und viel länger, so dass sie der Beschreibung Bunge’s
l. e. ganz entsprechen. A. transcaspicus ist also nichts als ein Synonym
des A. Ammodendron.
A. (854 Hypsophilus) orthanthus Freyn n. sp. Humilis basi lignescens
e radice lignosa crassa mullicipite pube mediofixa adpressa alba canes-
cens multicaulis, caulibus -+ adscendentibus et erectis foliosis simplicibus
vix ramosis tenuibus subflexuosis teretiuseulis, stipulis minutis inter se
connatis a petiolo liberis herbaceis parte libera triangulari acula porrectis
adpresse albo-setulosis. foliis erectis et patulis homomorphis pube adpressa
obtectis + cinereis imparipinnatis, infimis 3-4 jugis longiuscule petiolatis,
cæleris 6-9-jugis petiolo rhachi pluries breviori suffultis, foliolis petiolu-
latis approximatis parvis obovatis v. obovato-elliptieis apiculatis, sub-
truncatis vel subemarginatis, peduneulis folia duplo excedentibus vel
adæquantibus rigidis porrectis vel subarcuatis in caule 1-2 axillaribus
striatis canis vel virescentibus r'acemo capituliformi multifloro densissimo
globoso vel subovalo ferminatis, bracteis persistentibus submembranaceis
pedicellos brevissimos subobconicos subsuperantibus oblongis acutiusculis
albo- et parce nigro-hirsutis, floribus ebracteolatis, calycis incipiente
anthesi tubulosi mox vesicario-inflati pauce contracti patule presertiim
albo- et parcius nigro-hirsuti dentibus brevibus elongato-triangularibus
acutis dense nigro-hirsutis, petalis glabris subpersistentibus porrectis
pallide cæruleis saturatius lineatis, vexilli inciso-bilobi alas carina longiores
superantis lamina oblongo-obovata inferne rectilinea et e basi oblusissime
angulala in unguem angustum profunde canaliculatum sensim angustata,
alarum lamina stipite ipsa subduplo longiore suffulla oblique oblonga
basi auriculata apice manifeste biloba, carina anlice intensius colorala
semicireulari brevissime apiculata, germine circ. 10-ovulato subslipilato
(168) J. FREYN. PLANTA:EX ASIA MEDIA. 1019
oblongo albo-subhirsuto in stylum glabrum rectum sub stigmate recur-
vum + sensim angustato, legumine calyce inflato illæso multo ampliore
ineluso sutura ventrali introflexa semi-biloculari breviter albo- et dorso
insuper nigro-villoso oligospermo, sent-lunari unilaleraliter breviter
rostrato carinato a lateribus compresso ventre plano (esulcato): semini-
Dust 282 fñh Augusto.
Pamir, in declivitate montis humida. Prope lacum Tashil Kul alt.
3800 m. die 13/8. 98 florentem et cum fructibus bene evolutis (exs. 1103);
et in alveo fluminis arido prope fl. Kara-Su alt. 3700 m. 12/7. 98 florentem
(exs. 754). leg. Ove Paulsen !
Maasse: Stengel sammt Blüthenstand bis 10 cm. lang, 1-1 '/: mm.
dick, Wurzel am Grunde des Wurzelkopfes bis 1 cm. dick ; Stengel-Blälter
sammt dem elwa 5 mm. langen Stiel 3-4 cm. lang, die untersten trotz
längerem Blattstiel kleiner; Theilblättchen bis 6 mm. lang und # mm.
im oberen Drittel breit, meist kleiner; Pedunkuli 3-5,5 em. lang, Köpfchen
bis 4 em. hoch und 3.7 cm. über dem Grunde im Durchschnitt; Kelch
sam den kaum 2 mm. langen Zähnen anfänglich wenig über 10 mm. lang
und gleichmässig fast 3 mm. dick, bald aber zu einer Kugel von + 11 mm.
Durchmesser aufgeblasen: Vexillum 18-20 mm., Alæ 16-18 mm., Carina
14-15,5 mm. lang; Hülse sammt der etwa 0,7 mm. langen stehenden
Spitze etwa 8,5 mm. lang, ziemlich gleichmässig fast 5 mm. breit und an
der Samennaht etwa 1,5 mm. dick.
Erinnert zur Blüthezeit habituell an A. arenarius L. A. orthanthus ist
die 3. Art der Sektion Hypsophilus; die erst-bekannte ist A. nivalis Kar.
Kir., eine an A. alpinus erinnernde schwächere Pflanze mit armblüthigen
Köpfchen, blassblauen Petalen (über eine dunkle Aderung derselben
schweigt die Beschreibung) und durch anders beschaffenes, nicht 2-lap-
piges Vexill etc. verschieden. Die andere ist A. nanodes Bunge in Act.
h. Petrop. VII. 377-8 und mehr verschieden: Dieser ist fast stengellos,
die Pedunkuli also schaftförmig. die Brakteen — '/s Kelchlänge und
häutig, der Fruchtknoten sitzend und die Hülse fast einfächrig.
A. (XCI. Cyrtobasis) oophorus Freyn n. spec. Humilis herbaceus
radice crassa lignosa perpendiculari densissime multicipite fasciculos
foliiferos et caules florigeros emittens pube mediofixa alba patula undique
hirsutus subcanus pluricaulis, caulibus brevissimis erectis striclis simplici-
bus foliosis densissime albo- et parcius nigro-hirsutis teretibus, stipulis
inter se liberis peliolo breviter adnatis infimis subscariosis mediis et
summis herbaceis elongato-triangularibus et triangulare-lanceolatis aculis
porreetis. foliis homomorphis erectis et patulis petiolo porrecto rigidius-
1020 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (169)
culo hirsuto rhachi breviore suffultis imparipinnatis, foliolis (3-) 4-jugis
breviter peliolulatis approximatis majusculis planis rotundatis, ovato-
elliptieis et lato-ellipticis obtusis sæpissime apiculatis utrinque hirsutis-
simis, pedunculis brevissimis albo-hirsutissimis folio fulcrante multo
brevioribus porrectis rigidis pseudoterminalibus racemo denso ovato
subgloboso magno multifloro terminatis, bracteis persistentibus herbaceis
viridibus ovato-lanceolatis acuminalis acutissimis pedicello crasso rigido
3-9-plo longioribus crebre albo- et nigro-setosis, floribus ebracteolatis por-
rectis, calycis dense albo-hirsulissimi jam sub anthesi tumidi cire. 15nervis
tandem inflati subvesicarü dentibus in conum conniventibus tubulosis
acuminato-acutissimis nigro-hirsutis fubum dimidium circiter æquantibus,
petalis glabris pallide roseis siccatione sordidis persistentibus calyce
sesqui-longioribus rectiusculis subrecurvis longe unguiculatis, vagina
staminea transverse basi calycis adnata cum alis et carina ex ejus angulo
externo orta, stamine solilario cum ovario et vexillo ex angulo
interno calycis orlo, vexilli alas carina longiores superante sub-
emarginati margine subreplicati lamina oblongo-obovata subpandurata
ex angulo basali abrupte in unguem angustum canaliculatum ea dimidio
breviorem angustala, alarum lamina slipite ipsa paulo plus duplo longiore
suffulta oblique oblonga obtusa basi auriculata, carina antice valde cur-
vala apice rectangule truncata, germine stipite breviter columniformi
glabro suffulto fusiformi recto hirsuto apice in stylum basi sigmoideo-
curvatum albo-hirsutum ceterum rectum glabrum sub stigmate recurvum
abeunte manifeste uniloculari pauciovulato, leguminibus (juvenilibus)
calyce inclusis parvis, seminibus...... %.
Pamir, in planitie arida prope lacum Jashil Kul, alt. 3800 m. die 4/8.
1898 florentem leg. O. Paulsen (exs. 1026).
Maasse: Wurzel mehr als 30 cm. lang, erst über der Mitte oder ganz
unten mit À einzigen oder 2 horizontalen Aesten versehen und daselbst
noch 3,5-6 mm., unter dem Wurzelkopfe 6-8 mm.. dieser selbst (nach
2 Stücken) 20-50 mm. dick; oberirdischer Theil der Pflanze nur etwa
5 cm. hoch; Stengel nur 1-2 cm. hoch, Köpfe 3,5-4 em. hoch und im
untersten Viertel oder Drittel oder in der Mitte 3,2-3,5 cm. im Durchschnitt.
Blätter sammt dem 10-20 mm. langen Stiele 3-5,5 cm. lang; die grösseren
Theilblätichen 7,5 x 8 bis 7 X 10 mm. lang und breit, die grösste Breite
in der Mitte oder im unteren Drittel; Kelch bei + 7 mm. Dicke in der
Mitte 16-18 mm. lang, die 5-6 mm. langen Kelchzähne eingerechnet.
Vexill etwa 23, Ale etwa 21, Carina etwa 20 mm. lang.
Ob A. oophorus nicht besser als Typus einer eigenen Sektion aufzu-
(170) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1021
fassen ist, bleibt dahingestellt. Er vereint die Tracht der niedrigen
Formen der Sektion Alopecias mit den hauptsächlichsten Merkmalen der
Sektion Cyrtobasis. Von den Alopecias-Formen weicht er, obschon rauh-
haarig, schon dadurch ab, dass er 2-spaltige, beziehentlich in ihrer Mitte
angewachsene Haare führt; er steht auch sonst nicht nur keiner dieser
Formen, sondern überhaupt keinem andern Astragalus näher. Selbst in
der bisher monotypischen Sektion Cyrtobasis ist er schon durch seine
Kelchform gründlich verschieden, von den vielen andern Merkmalen, die
ihn von A. cyrtobasis Bge. scheiden. abgesehen. Ich stelle ihn vorläufig
trolzdem in die Sekt. Cyrtobasis, weil der Kelch konisch zuläuft und
weil die eigenthümliche Art der Verwachsung der Slaubblattröhre mit
dem Kelch bei beiden ganz ähnlich ist. Sonst kommt nur noch die Sektion
Chætodon in Betracht. allein diese ist durch die am Schlunde einge-
schnürten Kelche noch mehr verschieden als A. Gyrtobasis.
Was nun die Unterschiede des A. oophorus von A. cyrtobasis betrifft,
so sind sie durchgreifend: A. eyrtobasis hat lang gestielte Blätter,
6-8-paarige länglich-eiförmige. weichspitzige Theilblättchen. achsel-
sländige, sitzende, dichte Aehren, viel längere Kelche, welche lang
konisch. am Grunde zusammengedrückt, quer verbreitert und sehr stark
höckerig sind, purpurrothe Petalen. deren Vexill nicht länger als der
Kelch ist und einen fast 2-fächrigen Fruchtknoten.
Oxytropis lapponica Gaud. Pamir, prope lacum Kara Kul alt. 4000 m.
1/7. 1898 florens (exs. 649. forma minuta) ad rivulum. Prope lacum
Bulung Kul 25/8. 1898 blühend (Ove Paulsen 1167). Von der europäischen
Pflanze durch etwas << Blüthen und meist stumpfliche Blätter unter-
schieden. Früchte fehlen.
ejusdem. var. cana Freyn, a planla europæa differt indumento appres-
sissimo crebro canescente, subargenteo. Planta + 20 cm. alta laxe cau-
diculoso-cæspitosa, foliolis majoribus obtusioribus, novellis elongatis,
peduneulis gracilibus folia superantibus floribus minoribus. Legumina
desunt.
In sylva Juniperi Olgin Lug in montibus Alai. Alt. 2600 m. s. m.
20. 6. 1898. (0. Paulsen 430).
O. (b. Protoxytropis) hirsutiuscula Freyn. Breviter caulescens, suba-
caulis, humilis, herbacea, pilis albis + horizontalibus hirsutiuscula, radice
crassa lignosa multieipiti fasciculos foliiferos et florigeros emittente,
caudiculis arcuatis et adscendentibus novellis vaginas aphyllas glabras
marcescentes gerentibus, caulibus brevissimis decumbentibus vel adscen-
dentibus foliosis, albo-hirsulis superne dense nigro-villosis, stipulis
1022 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sen.) 1905 (171)
_petiolo ma basi viw adnatis inter se alte connatis |infimis tubum referen-
‚tibus] parce setosis basi subchartaceis pallescentibus parte libera her-
baceis porreclis triangularibus acuminatis aculis, follis palulis petiolo
marcescente porreclo rigidiusculo suleato rhachi sæpe pluries breviore
suffultis imparipinnatis, foliolis virentibus conjugalis vel sæpe dissitis
breviter petiolulatis (6-)7-9 (-10)-jugis planis obtusis el obtusiusculis ellip-
tico-oblongis et oblongis foliorum Infimorum hine inde elliplieis et sub-
minoribus utrinqgue laxe sed supra pareius hirsutis glandulis interfolio-
laribus obsoletis peduneulis axillaribus folio subjecto brevioribus erectis v.
arcualis racemo denso globoso 8-16-floro lerminatis, bracteis lanceolato-
Iinearibus acutis membranaceis pallidis I-nerviis porrectis tandem reversis
margine setosis dimidium tubi calyeini atlingenlibus pedicello brevissimo
rigido nigro-piloso pluries longioribus, floribus ebracteolatis patulis parvis,
calyeis campanulati immutati nigro-hirsuti dentibus subulatis nigris
tubum trientem adæquantibus, petalis glabris sicco cæruleis mox caducis
breviter unguiculalis, vexilli alas Carina sublongiores superanlis lamina
resupinata retusa v. subincisa orbiculari centro pallida et violaceo-lineata
basi in unguem latum canaliculatum ipsa breviorem abruple angustata,
alarum lamina oblique oblonga acute auriculala obtusa stipite ipsius
triente vix longiore suffulta, carina leviter curvala obtusiuscula rostello
brevissimo patulo terminala, germine distincte stipitato lineari parce
nigro-piloso in siylum sensim recurvum abeunle, leguminibus sutura
utraque nudis reflexis oblongis (videtur navicularibus) in rostrum recur-
vum pallidum abruple angustatis calycem excedentibus longe stipitatis
pilis brevibus rigidis atratis dense hirtis, seminibus ..... 2. Julio. Aug.
Pamir: In humidis salsis prope lacum Jashil-Kül alt. 3800 m. die
23/7. 98 florentem et c. leguminibus immaturis leg. 0. Paulsen (exs. 881).
Maasse: Wurzel 4 mm.. am Kopfe unter der Theilung 7 mm. dick,
wahrscheinlich sehr lang; unterirdische Stämmchen 1-2 mm. dick,
Stengel kaum 1, Aesichen kaum 0,5 mm. dick, erstere 0.7-2 cm. lang,
Blätter sammt ihren bis 1,5 em. langen Stiele bis 6 em. lang; grösste
Theilblättchen 6X 3-8 X 3 min. lang und breit, die grösste Breite in oder
etwas unterhalb der Mitte; Pedunkuli 1.5-3 em. lang, Köpfchen 1,1-1.6
cm. hoch, 1.6 em. im Durehschnitt: Pedizellen kaum 1 mm., Brakteen
3 mm.. Kelch sammt seinen 1,5 mm. langen Zähnen 4-4,5 mm. lang, an
der Mündung fast 2,5 mm. weit: Vexill 8,5 mm. lang, die Platte 4,5 min.
im Durchschnitt, Schnäbelchen der Carina kaum 0,2 mm. lang; Hülse
bei etwa 2,5 mm. Breite bis zur Krümmung des Schnabels 8,5 mm. lang.
Synonym : Astragalus hirsuliusculus Freyn für jene, welche die
(472) J. FREYN. PLANPÆ EX ASIA MEDIA. 1025
Gatiung Oxytropis nicht anerkennen; Spiessia hirsuliuscula Freyn für
jene, welche den Galtungsnamen Spiessia vor Oxytropis bevorzugen.
©. hirsutiuseula ist der 0. lapponica Gaud. zunächst verwandt, aber
schon durch ihr Vorkommen auf salzhaltigem Boden auffallend. In der
Blüthengrösse und -Farbe stimmt sie mit den centralasiatischen Formen
der letztgenannten Art überein. doch unterscheidet sie sich nicht nur
‚von diesen, sondern auch von den europäischen Formen dureh die Rauh-
haarigkeit aller Theile und die oben schwarzzotligen Pedunkuli. Die
europäischen Formen sowie die oben beschriebene Var. cana haben
spitze Theilblättchen, die auch meist mehr als 10-paarig sind und ihre
-Kelchzähne sind verhältnismässig länger. Vielleicht ist auch 0. hörsulius-
eula nur als halophile Form der 0. lapponica anzusehen; vielleicht bildet
sie mit den andern bisher zu O. lapponica gezogenen kleinblüthigen
Formen Gentralasiens eine eigene Rasse.
0. (2. Janthina) merkensis Bunge in Regei et Herd. plant. Semenow..
Bullet. de la soc. des Natur. de Mose. 1866 n. 3. pag. 11-12; Bunge spec.
gen. Oxytr. pag. 20-21 et 33-34.
Pamir, in planitie arida ad Sary-Mullah alt. 4100 m. 5/7. 1898
(0. Paulsen n. 676).
0. (2. Janthina) incanescens Freyn n. subspec. O. merkensis. Acaulis,
dense cæspitosa humilis herbacea pilis albis simplieibus undique adpres-
sissime cana subargentea, radice crassa lignosa verticali parum ramosa
multieipili fascieulos foliiferos el florigeros emittente, caudiculis porreclis
dense aggregalis slipulorum reliquiis dense obteclis el occultatis, stipulis
persistentibus petiolo alte adnatis inter se liberis, imbricatis, adpresse setosis
subchartaceis pallidis substramineis parte Hbera triangularibus + elongatis
acutissimis, foliis porreelis et palulis petiolo marcescente leviler sulcato
ipsis breviore suffultis imparipinnatis, /oliolis breviter petiolulalis con-
jugatis vel sæpe dissitis 6-9-jugis planis vel subcomplicatis oblongo-
elliptieis oblusissimis et breviter oblongis aculiuseulis utrinque densissime
canis. glandulis interfoliolaribus nullis, peduneulis axillaribus folio duplo
salteın longioribus erectis subareuatis indumento versus apicem rarescente
vix patulo obtectis in racemum 7-14-florum primo globosum nox
elongatum laxum abeuntibus, bracteis persistentibus herbaceis linearibus
aculis adpresse et palule albo-seiosis porrectis tandem palulis, pedicello
gracili sesqui longioribus tubi basin paululo superantibus, Noribus ebrac-
teolalis erectis v. subhorizontalibus parvis. calycis campanulati immutati
albo- el parce nigro-hirsuli dentibus anguste brevilerque Triangularibus
subulatis tubi trientem v. quadrantem zquanlibus, ejus ‘/; sub-
1024 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Que sen.) 1905 (173)
longioribus, pelalis sicco cæruleis safuratius lineatis (carina pallidiore)
caducis breviter unguiculatis, vexilli alas carina longiores superantis
lamina resupinata marginibus replicata relusa vix emarginata orbicu-
lari basi in unguem profunde canaliculatum ipsa breviorem abrupte
angustata, alarum lamina stipite ipsius */s æquantem suffulta obovata
runcalo-erosula in auriculam angustam cunealo-angustata, carina
antice fere rectangule curvata apice incisa et in prolongata sutura
rostello subulato patulo-reeurvo terminata, germine (sub 10 ?)-ovulato
anguste fusiformi glabro superne secus suturam albo-velutino stipite ipso
subbreviore glabro suffulto apice in stylum glabrum recurvum sensim
angustato, leguminibus unilocularibus (juvenilibus tantum notis) longe
stipitatis calycem longe excedentibus porrectis et patulis oblongis in
rostrum breve pungens sensim aculalis adpressissime cams ventre crebre
nigro-pilosis, seminibus....... 2. Julio.
Pamir, in monte arido prope lacum Jashil Kûl ; alt. 3800 m. 18/7. 98
(Paulsen 819).
Synonym: Spiessia incanescens Freyn für die Anhänger des Gat-
tungsnaimens Spiessia gegenüber Orytropis: Astragalus incanescens
Freyn für jene, welche die Gattung Oxytropis mit Astragalus vereinen.
Maasse: Wurzel an der Verzweigungsstelle des Kopfes 7,5-12,5 mm.
diek, wahrscheinlich sehr lang; unterirdische Stämmchen bei 3-6 mm.
Dicke nur 1-5 cm. lang, in letztem Falle aber stark ästig; beblätierter
Theil der Stämmchen einschliesslich der ilın verdeckenden Stipeln 3,5-
4,5 mm. dick, nur 10-20 mm. lang; Blätier sammt ihren bis 2 cm. langen
Stipeln 3-4,5 cm. lang; grösste Theilblättchen 3.5 X 1,5-4,5 X 1,7 mm.
lang und breit, die grösste Breite in der Mitte oder etwas darunter;
Pedunkuli 6-10,5 cm. lang bei 0,7 bis wenig über { mm. Stärke; Traube
anfänglich kugelig oder halbkugelig, elwa 1,5-2 cm. im Durchmesser,
bald jedoch bis 5 em. lang und zur Fruchtreife jedenfalls auch noch
erheblich länger. Pedizellen etwa 1,5 mm., Brakteen etwa 2,5 mm., Kelch
sammt seinen 1-1,5 mm. langen Zähnen (der unterste ist länger als die
übrigen) 5-5,5 mm. lang, an der Mündung 2-2,5 mm. weit; Vexill 10-11
mm. lang, seine Platte 5,5 mm. im Durchschnitt. Schnäbelchen der Carina
kaum 1 mm. lang; Hülse ganz jung bei 3-3,7 mm. Breite in der Mitte
(ohne Stipes aber einschliesslich des Schnabels) 7-9 mm. lang.
Oxytropis incanescens halle ich für eine Unterart der 0. merkensis
Bge., welch’ letztere nach deren Original-Beschreibung durch vielblüthige
Trauben, erheblich längere Brakteen, lanzettliche Kelchzähne von Kelch-
röhrenlänge, unter sich gleich lange Petalen und überhaupt < Blüthen
(174) J. FREYN. PLANTE EX ASIA MEDIA. 1025
(Kelch 3,4 mm., Vexill kaum 5,6-7,8 mm.) unterschieden ist. Allerdings
giebt Bunge in Osten-Sacken sert. thiansch. für den Thianschan
eine grossblüthige O. merkensis an; diese könnte nach der geographischen
Verbreitung aber ganz leicht mit der vorstehend beschriebenen 0, inca-
nescens identisch sein. O. merkensis ist eine Pflanze, deren geographische
Verbreitung sich schon nach Bunge von Kaschgar bis in den Thianschan
erstreckt, die aber auch im Pamir nachgewiesen ist wo sie mit O. inca-
nescens zusammentrifft.
0. (2. Janthina ?) vermicularis Freyn. Acaulis, herbacea, e rhizomale
multicipiti caudiculos elongatos ramosos sæpe vermiculares radiciferos
stipulis foliorum emarcidorum dense obvallatos apice folia pauca scaposque
solitarios breves pedunculiformes ferente prodiens, laxe cæspitosa
humillima, pilis albis simplicibus rigidiusculis adpressis immixtis longiori-
bus patulis cano-subargentea, radice lignosa, ut videlur ramosa, stipulis
persistentibus imbricatis petiolo alte adnatis basi non connatis charlaceis
adpresse albo-setosis glabrescentibus ochraceis, earum parte libera por-
recia adpressa uninervi infimorum ovata acula, summorum triangulari- et
lineari lanceolata acutissima subherbacea membranaceo-marginata, foliis
pectinatis patuils apice sæpe recurvis petiolo marcescente landem sulcato
ipsis breviore suffultis simpliciter et imparipinnatis utrinque dense hirsu-
tissimis foliolis minutis sessilibus conjugatis (6-) 7-9-jugis planis vel
subcomplicatis oblongo-ellipticis obtusis, glandulis interfoliaribus nullis.
pedunculis nanis axillaribus (pseudoterminalibus) folia duplo superantibus
rigidis porreclis vel arcuatis dense canis, racemo 2-5-floro breviter capi-
tato umbelliformi terminatis, bracteis erectis linearibus aculis dense albo-
et insuper + nigro-hirsutis videtur persistentibus herbaceis margine late
membranaceis pedicellis brevibus porrectis nigro-hirsutis duplo longiori-
bus, floribus ebracteolatis patulis pro ratione magnis, calycis breviter tubu-
losi (immutati?) ore obliqui dense subadpresse nigro- et patule parcissime
albo-hirsuti dentibus e basi latiore elongato-triangularibus acutis nigro-
hirsutissimis dimidium tubi cire. æquantibus quinto longiore, petalis sieco
cæruleis (caducis?) breviter unguiculatis, vexilli alas carina æquantes
longioris lamina resupinala marginibus replicala inciso-subbilobulata
orbiculariin ungueml atiusculum canaliculatum ipsam adæquantem abrupte
anguslata, alarum lamina late obovata subemarginata in auriculam cune-
ato-angustata stipite ipsam circ. æquante suffulla, carina vix semicircu-
lari apice incisa et in prolongata sutura in rostellum conspieuum
patulum triangulare (sicatione sape subulatum) apice recurvum sub-
sigmoideum angustata, ovario untloculari (?) stipite glabro ipso duplo
1026 BULLETIN DE LUERBIER Boissien (2me séR.). 1905 (175)
breviore sat lounge suffulto cire. 16-ovulalo anguste fusiformi viridi
parce albo-seloso in stylum a basi recurvum glabrum sensim angustato.
leguminibus...... 2. Exeunte Junio, Julio. ei
Pamir: in planitie arida ad Kisil-Kül. Alt. 4000 m. 29/6. 98 (ie.
Ove Paulsen n. 631).
Synonym: Spiessia vermicularis Freyn und Astragalus vermicularis
Freyn MSS.
Maasse: Wurzel an dem Kopf bis 6-85 mm. dick, Caudikuli ein-
schliesslich der Stipel-Reste 2-3,5 dick bis 7,5 em. lang, ihre letzten Ver-
zweigungen bei 2.5 mm. Dicke etwa 1 em. lang: Blätter sammt ihren
0,3-0,6 cm. langen Stielen nur 0,5-1,6 em. lang zu 3-7 in einem Büschel
beisammen. Grösste Theilblättchen 2,5 x 1.3 mm. lang, ihre grösste
Breile in oder wenig über der Mitte; Pedunkuli 1.3-2.2 cm. lang, kaum
4 mm. dick; Köpfehen nur 1-1.3 em. hoch bei 2-2,3 em. Durchmesser.
Pedizellen etwa 1,5 mm., Brakteen etwa 3-4 mm. Kelch sammt seinen
2-25 mm. langen Zähnen (der unterste ist länger als die 4 anderen)
etwa 6,7 mm. lang, fast gleichmässig 3 mm. dick ; Vexill fast 13 mm.
lang, seine Platte etwa 7 mm. im Durchschnitt, Schnäbelchen der Carina
wenig über I mm. lang.
O. vermicularis ist habituell sehr ausgezeichnet; diesbezüglich erinnert
sie an die arktophilen Arten der Sektion Arctobia, mit denen sie übrigens
nicht näher verwandt ist. Da ihre Hülsen unbekannt sind und es ausserdem
nicht gelang sicherzustellen, ob das Ovarium 1fächrig oder irgendwie ge-
theilt ist, so ist es geboten umfassendere Vergleiche anzustellen, um die
wirkliche Verwandischaft der O0. vermicularis herauszubringen. Ist die
Hülse 2- oder halb 2-fächrig, so ist die neue Art unter den Sektionen zu
suchen, welche Stengel (reiben, Krautig sind und Stipeln haben, die an
den Blatisliel angewachsen sind. Da es eine niedrige Art mit arm-
blüthigen Schäften ist, deren Blätter nur gefiedert sind, die also keine
kreuzständigen oder gruppenweise genäherten Fiederchen aufweisen, so
kommen nur die Arten der Sektion Xerobia in Betracht. Dort gelangt
man nun entweder in die Verwandtschaft der O. eriocarpa Bge. oder in
jene der 4#5-62eiigen O0. ampullata Led. und damit unter durchaus sehr
unähnliche Arten, an denen wenigstens nach den Beschreibungen keine
nähere Verwandtschaft mit 0. vermicularis erkennbar ist. Wendet man
sich nun zu den Arten mit 4-fächriger Hülse, so bleibt offen. ob die Hülse
länger als der Kelch oder in diesem eingeschlossen ist. In letzterem Falle
gelangt man zu der eine einzige, in jedem Theile total unähnliche Art
enthaltenden Sektion Psiloxytropis, zu welcher O. vermicularis also auch
RR
(176) J. FREYN. PLANTÆ EX ASIA MEDIA. 1027
nicht gehören kann. Man muss also vorausseizen, dass deren Hülsen
länger als der Kelch sind und gelangt so wegen der an den Blatistie!
hoch angewachsenen Stipeln zur Sektion Janthina. In diese fügt sich
0. vermicularis nicht übel ein, wenn sie auch in dieser Gruppe durch den
eigenthümlich lockerrasigen, als Folge des Kriechens der unterirdischen
Stämmchen entstehenden Wuchs und die niederen Pedunkuli gar sehr
ausgezeichnet ist. Am meisten ist sie nach der Beschreibung wohl der
0. Griffithii verwandt; diese hat aber nur 6-8eiige Ovarien, Stipula, die
am Grunde verwachsen und mit der Spitze zurückgebogen sind, 10-12-
paarige Theilblättichen, 6-10-blüthige dichtere Köpfchen, trichterige
Kelche gleicher Grösse aber mit viel längeren und abstehenden Zähnen,
Schiffchen, deren Mucro die Flügel nicht erreicht, um '/s kürzeres Vexill,
dessen Fahne länglich-verkürzt-eiförmig, nicht breit-rundlich ist, etc.
Vergleicht man aber die mit 18-21 eiigem Fruchtknoten ausgestatteten
Arten, so gelangt man zu O. melanotricha Bge., welche durch gedrungene
Stämmchen, dünnhäutige Stipeln, reflexe Brakteen, erheblich > Blüthen
(Kelch 11 mm., Vexill 16 mın., Carina 13,5 mm. lang) ebenfalls grund-
verschieden ist.
0. (3. Mesogæu) glabra DC. Astragal. pag. 95 tab. 8., Bunge spec. gen.
Oxytr. pag. 5 et 40-41. — Prope Chiwa, in arena 2/7. 1899 florens et cum
leguminibus bene evolutis (Paulsen exs. 1916).
Die Blätter der vorliegenden Exemplare sind zerstreut angedrück!-
behaart.
(Fortsetzung folgt.)
1028
DIE LAUBMOOSE BADEN
Eine bryogeographische Skizze
VON
D' Th. HERZOG
(Snite.)
Auch Amblystegium hygrophilum gehört sonst zu den Bewohnern
feucht-sandigen Bodens, wurde aber im Gebiet bisher nur an den Wur-
zelstöcken von Riedgräsern und hinkriechend über faulendes Laub
gefunden.
Auf Ackerboden,an Wegrändern, Rainen, auf Gartenbeeten etc. wachsen :
Ephemerum serralum.
Ephemerella recurvifolia.
Microbryum Floerkeanum.
Acaulon muticum.
» triquetrum.
Phascum cuspidatum.
» piliferum.
» curvicollum (auch auf
boden).
Mildeella bryoides.
Astomum crispum.
Pleuridium nitidum.
Hymenostomum microstomum.
Dieranella Schreberi (bes. auf sandig-
thoniger Unterlage).
» varla.
» rufescens.
Wald-
Fissidens bryoides (häufiger an Wald-
wegen).
» tamarindifolius.
» taxifolius “(meist auf
boden).
Plerygoneurum subsessile.
» Jamellatum.
» cavifolium.
Pottia minutula.
» truncatula.
» intermedia.
» lanceolata.
Aloina rigida (auch an Felsen und
Mauern).
» aloides (auch an Felsen und
Mauern).
Barbula unguiculata (auch an Mauern).
Wald-
(264) TH. HERZOG. DIE
Barbula fallax (auch an Mauern).
» vinealis (auch an Mauern).
Encalypta vulgaris (auch an erdbe-
deckten Felsen).
Pyramidula telragona.
Entosthodon fascicularis.
Funaria mediterranea.
Mniobryum carneum.
Catharinea angustala.
Thuidium abietinum.
Cylindrothecium concinnum.
LAUBMOOSE BADENS,
1029
Camptothecium lutescens (ebenso häu-
fig über Steinen).
Brachythecium glareosum (bes. an gra-
sigen Rainen in lichtem Ge-
büsch).
» rutabulum.
» campestre.
Scleropodium illecebrum (meist an
grasig-steinigen Abhängen).
Eurhynchium prælongum.
Rhynchostegium megapolitanum.
Auf feuchten Wiesen, Sumpfwiesen und in den sie durchschneidenden
Gräben kommen vor:
Sphagnum subnitens.
» squarrosum.
» rufescens.
» platyphyllum.
Dicranella squarrosa (an
Stellen im Gebirge).
Dieranum Bonjeani.
Fissidens osmundoides (auch auf Torf).
quelligen
» adıanthoides »
Bryum bimum »
» Duvalii »
» eyclophyllum »
» neodamense.
» psendotrigquetrum.
» Schleicheri.
Mnium affine (auch auf Torf).
» Seligeri »
Caloscopium nigrilum.
Aulacomnium palustre (gemein auf
Torf).
Philonotis marchiea (auch auf Torf).
» fontana.
» cwespilosa.
» seriata (im Hochgebirge).
» calcarea.
Thuidium delicatulum (häufiger noch
an Buschrändern).
Camptothecium nitens.
Brachythecium Mildeanum.
Eurhynchium piliferum (auch auf Stei-
nen im Gebüsch).
Hypnum elodes (auch auf Torf).
» stellatum »
» Kneiffii »
» vernicosum »
» Sendtneri »
» Iycopodioides »
» exannulatum »
» purpurascens (nur im Hochge-
birge).
» fluitans (auch auf Torf).
» revolvens »
» stramineum »
» scorpioides »
» turgescens.
» trifarium.
» Schreberi (bes. auf Waldboden
u. an Buschrändern).
» cuspidatum.
» cordifolium.
» giganteum.
» commutatum (auch an Tuff u.
Felsen).
» falcatum (auch an Tuff u. Fel-
sen).
Hylocomium squarrosum (bes. auf
Waldwiesen).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 11, 31 octobre 1905. 69
105 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (Zme sér.). 1905 (265)
Auf Torfboden, Torfmooren, ausgedehnten Rieden elc. wachsen:
Sphagnum fimbriatum.
» Russowii.
» Warnstorfii.
» tenellum.
» fuscum.
» aculifolium (auch an Felsen).
» . teres.
» euspidatum.
» recurvum. :
» molluscum.
» compactum.
» subsecundum.
» eymbifolium.
» papillosum.
» medium.
Sporledera palustris.
Trematodon ambiguus.
Dieranella cerviculala.
Dicranum Bergeri.
Campylopus turfaceus.
Dieranodontium longirostre (auch auf
anderen Unterlagen).
Fissidens osmundoides.
» adianthoides.
Tortella fragilis (auch an Felsen).
Encalypta contorta (sehr selten).
Webera sphagnicola.
Bryum uliginosum.
» bimum.
» turbinatum.
Mnium affine.
» Seligeri.
» einclidioides.
Amblyodon dealbatus.
Meesea uliginosa (selten an Felsen).
» longiseta.
» Albertini.
» tristicha.
Aulacomnium palustre.
Philonotis marchica.
Polytrichum gracile.
» formosum.
» juniperinum.
» strictum.
» commune.
Diphyscium sessile (meist auf Wald-
boden).
Camptothecium nitens.
Plagiothecium silvaticum (meist auf
Waldboden u. an Felsen).
» Ruthei.
Hypnum stellatum.
» polygamum.
» Kneiffii.
» vernicosum.
» interinedium.
» Sendtneri.
» Iyeopodioides.
» exannulalum.
» purpurascens (selten).
» fluitans.
» revolvens.
» Cossoni.
» rugosum (an trockenen Stellen).
» scorpioides.
» Schreberi.
Die Vegetation des Waldbodens setzt sich zusammen aus:
Pleuridium subulatuın.
Weisia viridula.
» rulilans.
Dicranella subulata.
» curvala.
» heleromalla.
Dieranum scoparium.
» Maius.
Dicranum undulalum.
Leucobryum glaucum (bes. auf sandi-
gem Boden).
Campylopus flexuosus (meist an Felsen).
Fissidens bryoides.
» exiles.
» Incurvus.
Ditrichum pallidum.
(266) TH. HERZOG. DIE
Tortula subulata.
Tortella tortuosa (meist an Felsen).
Encalypta contorta »
Schistostega osmundacea (an tiefschat-
tigen Stellen unter Erdüber-
hängen, Felsblöcken u. Wur-
zelgeflecht).
Webera elongata.
» nutans.
» anotina (bes. auf feuchtsandiger
Erde).
» Jutesceus.
Bryum pendulum (ausnahmsweise).
» capillare (auch auf andern Sub-
straten).
» pallens.
Rhodobryum roseum.
Mnium cuspidatum.
» affine.
» undulatum.
» roslratum.
» stellare.
» punctatum.
LAUBMOOSE BADENS. 1031
Anomodon attenuatus (häufiger an
Bäumen).
Thuidium tamariseinum.
» delicatulum.
Isothecium myurum (bes. an Felsen).
Brachythecium salebrosum.
» velulinum.
» rutabulum var. flavescens.
Seleropodium purum.
Eurhynchium strigosum.
» striatum.
» Stokesii.
Plagiothecium denticulatum.
» curvifolium.
» silvaticum.
» Reseanum.
» elegans var. %. Schimperi.
» silesiacum (ausnahmsweise).
Hypnum chrysophyllum (meist
Felsen.
» uneinatum (meist auf Holz).
» cupressiforme.
» arcualum.
an
Catharinea undulata. » Haldanıanum.
Pogonatum aloides. » molluseum.
» urnigerum. » cerista-castrensis.
Polytrichum formosum. » Schreberi.
» commune. Hylocomium splendens.
» perigoniale (an ganz trockenen » brevirostrum,
Stellen). » squarrosum.
Diphyseium foliosum. » triquetrum (meist auf schattigem
Buxbaumia aphylla.
»
Geröll).
loreum »
Die meisten dieser Arten {reffen wir besonders am Rande der Wald-
wege, an Böschungen der oft tief eingeschnittenen Hohlwege, in kleinen
von Wasserläufen gebildeten Schluchten, in der Nähe von Felsen und
auf deren Detritus etc., während der übrige humusreiche Waldboden,
von einzelnen Steinen und faulenden Baumstrünken abgesehen, einer
Moosvegetation oft völlig entbehrt.
Auf moderndem Holz, faulenden Baumstämmen, Baumwurzeln, alten
Strünken ete. wachsen:
Dieranoweisia cirrhata (auch an Felsen).
Dieranum flagellare (selten auf Gestein).
Dicranum montanum. »
fuscescens.
1032 BULLETIN DE L’HERBIER
Dieranodontium longirostre (seltener
an Felsen u. auf Torf).
Tortula latifolia (Wurzeln).
Tetraphis pellucida.
Bryum inclinatum (ausnahmsweise).
» capillare var. flaccidum.
Mnium stellare (meist auf Erde).
Aulacomnium androgynum (nur aus-
nahmsweise).
Buxbaumia indusiata.
Platygyrium repens (auch an lebenden
Bäumen).
Brachythecium salebrosum.
» velutinum.
» Starkei.
» rutabulum (Ubiquist).
Eurhynchium strigosum (meist auf san-
digem Waldboden).
BOISSIER (2me <ér.). 1905 (267)
Eurhynchium speciosum.
Plagiothecium latebricola.
» denticulatum (auch an Gestein).
» silvalicum.
» silesiacum.
Amblystegium serpens.
» Juratzkanum.
» radicale.
» riparium.
Hypnum uncinalum (auch an Gestein).
und var. plumulosum.
» pallescens.
» reptile.
» fertile.
» cupressiforme (Ubiquist).
» Haldanianum (meist auf Wald-
boden).
An lebenden Bäumen in und ausserhalb des Waldes (wenn nichts
gegenteiliges bemerkt, Laubholz vor Nadelholz bevorzugt) finden sich:
Dicranum viride (Waldbäume).
» Sauteri (ausnahmsweise auf Ge-
stein).
Tortula lævipila (Feldbäume).
» ruralis (fast Ubiquist).
» pulvinata (auch an Felsen).
» _ papillosa (Feldbäume).
Zygodon viridissimus.
Ulota Ludwigii.
» Bruchi.
» crispa.
» intermedia (Waldbäume).
» crispula.
» macrospora (Waldbäume).
Orthotrichum gymnostomum (Feldb.).
» obtusifolium (Feldb.).
» affine.
» fastigiatum.
» speciosum.
» patens.
» stramineum.
» Braunii (meist an Hecken).
» Schimperi (Feldbäume).
» pumilum »
Orthotrichum tenellum.
» pallens.
» Jeucomilrium.
» diaphanum (meist Feldbäume).
» Lyellii »
» leiocarpum »
Cryphæa heteromalla (Feldb.).
Neckera pennata (Waldbäume, auch an
Felsen).
» pumila (Nadelholz).
» crispa (Waldb., auch Felsen).
» complanata (Waldb.).
Leucodon sciuroides.
Antitrichia curtipendula (Waldb.).
Anacamptodon splachnoides (W.).
Leskea polycarpa.
» Hervosa,.
Anomodon longifolius (gew. Felsen).
» altenuatus (auch an Felsen).
» viticulosus »
Thuidium minutulum.
Pterigynandrum filiforme (W.).
Lescuræa striata (meist Gestrüpp).
Pylaisia polyantha (Feldb.).
(268) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1033
Homalothecium sericeum. » varium.
Brachythecium reflexum. Hypnum contiguum (an Waldbäumen).
Plagiothecium pulchellum (meist an » uncinatum »
Felsen). » cupressiforme var. filiforme (an
Amblystegium subtile (Waldb.). Waldbäumen).
» serpens.
Nur auf Rindviehdünger (besonders in Sümpfen) wachsen die merk-
würdigen Arten: Splachnum ampullaceum und Spl. sphæricum, zwei Ver-
treter der interessanten Ordnung der Splachnaceen, die sich durch ihr
Vorkommen auf verwesenden lierischen Stoffen ganz besonders aus-
zeichnet.
Eine ganz merkwürdige Vorliebe für alte Ziegeldächer zeigt
Leskea tectorum.
Betrachten wir nun an einigen Beispielen die verschiedenartigen Ein-
flüsse der physikalischen Verhältnisse auf die Gestalt und das Leben
der Laubmoose.
Wir unterscheiden bei vielen Arten Land- und Wasserformen, die
habituell oft so differieren, dass auf den ersten Blick eine Verwandtschaft
nur schwer zu erkennen ist. Aber auch unter den Landformen giebt es
je nach der Verschiedenheit des Substrates oder anderer umgebender
Verhältnisse eine so grosse Mannigfaltigkeit und Variabilität, dass nichts
geeigneter ist, die Unbeständigkeit der Art und die Lehre von der An-
passung zu veranschaulichen. Bei manchen Arten sind freilich die
Gründe, warum gerade die eine oder andere Formveränderung für das
Bestehen der Art wichlig war, oft nicht so klar einzusehen, sie werden
aber jedenfalls bei zunehmender Erkenntnis auch noch auf ihren Wert
erkannt werden. Viele, z. B. die, welche im Folgenden besprochen
werden, liegen ganz klar vor Augen.
Bei allen Wassermoosen fällt uns der eigentümliche Wuchs (lang-
gestreckte Haupt- und Nebenaxen, breite, oft hinfällige Blätter) auf. Das
gilt namentlich für die Fontinalisarten, Cinclidotus, Orthotrichum nudum,
Schistidium alpicola var. rivulare, Brachythecium rivulare, Hypnum
giganteum und noch viele andere. Trichostomum Warnstorfi zeigt mit
seinen breiten, in der Trockenheit rasch schrumpfenden Blättern einen
von den übrigen Arten seiner Gattung abweichenden, dem Wasserleben
angepassten Typus, und auch die stets untergetaucht lebenden Fissidens-
arten: grandifrons, Mildeanus, rufulus, rivularis und crassipes besitzen
1034 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (269)
fast ausnahmslos einen höheren Wuchs und bedeutend mehr Blattpaare,
als die landbewohnenden Arten.
Entsprechende Wasserformen treffen wir nun auch bei Arten, welche
sich sowohl an ein Luft- als ein Wasserleben gewöhnt haben. Z. B.
strecken sich viele Sphagnumarten (Sph. cuspidatum, squarrosum, cym-
bifolium u. a.) im Wasser zu oft sehr bedeutender Länge, sie bilden
Schwimmformen, die nicht unwesentlich vom typischen Charakter der
Landformen abweichen. Die Blätter werden breiter und schlaffer, die
Seitenäste stehen entfernter und fallen sofort zusammen, wenn man sie
aus dem Wasser bringt. Solange diese Sphagna untergelaucht wachsen,
übernimmt das Wasser die Arbeit die Pflanzen im Gleichgewicht zu
halten, sie können daher all das Baumaterial, das sie beim Landleben
zur Festignng ihres Stengel- und Blattbaues bedurft hätten, zur Bildung
neuer Blätter und Triebe verwenden; in der Luft vermag der zarle Bau
das eigene Gewicht nicht mehr zu tragen. Eine gleichfalls interessante
Wasserform findet sich bei Fissidens adianthoides, der in der forma
submersa ausnahmsweise eine Länge bis zu 30 cm. erreicht. Climacium
dendroides verliert seinen bäumchenförmigen Wuchs im Wasser fast
vollständig; die Aeste verlängern sich ungeheuer, legen sich, der fluten-
den Lebensweise entsprechend, der Hauptaxe fast parallel und übertreffen
diese an Länge oft ganz bedeutend. Amblystegium riparium, das an
feuchten Brettern und Steinen nur wenig hohe Rasen mit kurzen
Stengeln und Aesten bildet, wächst in fliessendem Wasser zu ganz ge-
walliger Grösse heran, so dass flutende Stengel von 20 cm. Länge keine
Seltenheit sind. Dichodontium flavescens dürfte wohl nur eine durch das
Wasserleben hervorgerufene Form von D. pellueidum sein, wie sich auch
bei der ähnlichen Dicranella squarrosa reine Wasserformen durch
lockrere Blattstellung und schlaffen Wuchs von der typischen Form
unterscheiden. Fissidens pusillus hat sich im Wasser zu seiner vielmal
grösseren Varietäl „ıirriguus“ umgebildet. Philonotis fontana erhält sehr
lange Aeste, wenn sie im fliessenden Wasser lebt, während der Wurzel-
oder Stengelfilz, der sonst bei dieser Art sehr stark entwickelt ist, sich
auf ein Minimum beschränkt. Wurzelfilz findet sich bei Wassermoosen
überhaupt nur äusserst selten; derselbe erhält sich eben nur so lange,
als er zweckmässig ist, und das ist er in den Fällen, wo er die Verdun-
stung des Wassers herabzudrücken und die Leitung desselben zu den
jüngsten Stengeltrieben zu besorgen hat; beim Wasserleben indessen,
bei dem die Gefahr der Austrocknung beseitigt ist und das Wasser ohne
weitere Einrichtungen alle Teile der Moospflanze bespülen kann, fällt
(270) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1035
diese Funktion und mit ihr auch ihr Träger, der Wurzelfilz, weg.
Hymenostylium curvirostre, das in seiner gewöhnlichen Form dicht-
polsterig wächst, verlässt als Wasserform „var. cataractarum“‘ diese
Vereinigung und wächst in den extremsten Fällen als einzelne, lange,
flutende Stengel untergetaucht, doch giebt es an Tufffelsen mannigfache
Uebergänge zur Stammform, die in der Systematik auch noch teilweise
zu der var. cataractarum gezogen werden. Rhynchostegium murale er-
fährt im Wasser eine derartige Formveränderung, dass es ohne einge-
hende mikroskopische Untersuchungen nicht als solches erkannt werden
kann; es tritt da als var. julaceum in schnellfliessenden Alpenbächen auf
und ähnelt den alpinen Hygrohypnum-Arten auf’s überraschendste, eine
bemerkenswerte Konvergenzerscheinung! Auch Thamnium alopecureum,
Plagiothecium silvaticum, Hypnum stellatum, H. cuspidatum, H. scorpior-
des, H. stramineum etc. erleiden ähnliche Formveränderungen, wenn sie
im Wasser leben. Ausserdem bleiben die meisten Wassermoose, solange
sie unter Wasser sind, steril und vermehren sich nur auf vegetalivem
Wege (häufig durch Abreissen von Stengelleilen), eine Eigenschaft
die auch sehr häufig bei manchen Algenfamilien beobachtet ist (z. B.
Vaucheria).
Auch sonstige Veränderungen im Substrat und den umgebenden Ver-
hältnissen bewirken grosse formliche Umgestaltungen. Sehr instruktiv
zeigen sich diese verschiedenartigen Einflüsse bei Hypnum cupressi-
forme, einem unserer gemeinsten, vielgestaltigsten Moose. Am kräfligsten
entfallet sich dieses, wo es am wenigsten Konkurrenz trifft, z. B. auf
allen Strohdächern, wo es seinen Platz meist nur mit der fast ebenso
gemeinen Tortula ruralis teilt. Hier wächst es, wie auch manchmal auf
faulenden Baumstrünken in äusserst üppigen, hohen, goldglänzenden
Rasen. Auf Waldwegen, deren oft sandige Erde das aufgenommene
Wasser rasch einsickern lässt, drückt es sich vollständig an den Boden
und bildet ganz flache, bräunliche Ueberzüge. In Heidegegenden, wo das
wuchernde Gras es bedrängt und eine zusammenhängende Rasenbildung
durch sein energisches Dazwischentreten hindert, wächst es in einzelnen
Stengeln ziemlich aufrecht zwischen dem Gras, dem es auch in der Fär-
bung gleicht, empor. Am Grunde von Baumstämmen wachsende Rasen
enisenden häufig am Stamm emporkletiernde Sprosse, die auf der dem
Lichte abgewandten Seite Haftorgane (Rhizoide) entwickeln und mit
ihrer Hilfe an der häufig glatten und sehr steilen Unterlage empor-
klimmen. (Aehnliche Kletterformen bildet auch Aypnum molluscum und
Climacium dendroides). In dem eigentümlichen Wuchs der var. filiforme,
per.
1036 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ue séR.). 1905 (271)
deren dichte Rasen sich aus einer Menge von dünnen, sehr langen,
fadenförmigen Stengeln und Aesten zusammensetzen und ihrer Unter-
lage fest anpressen, darf man wohl einen Schutz gegen die im Hochwald
überhand nehmende Flechtenvegetation erblicken. Während bei der
typischen Form Flechtensporen sich leicht zwischen den Stengeln und
lockeren Blättern einen gesicherten Platz zur Weiterentwicklung erobern
können, wodurch sie in Stand geseizt werden, den Moosrasen völlig zu
überwachsen und so langsam zu unterdrücken, bieten die lang parallel
herabhängenden Aeste mit ihrer glatt anliegenden Beblätterung und dem
äusserst dichtlen Wuchs die denkbar ungünstigste Stelle zum Keimen
von Flechtensporen. Zudem wird bei dieser Rasenbildung alles, was sich
etwa auf seiner Oberfläche befindet, bei Regen gründlich abgewaschen ;
durch die ersten Tropfen wird nur die Oberfläche des Rasens benetzt, so
dass sich seine äussersien Aeste infolge der Quellung nur noch enger
aneinander schliessen und so jeden Durchtritt von auf der Oberfläche
etwa haftenden Fremdkörpern in das Innere des Rasens verhindern; der
übrige Regen aber, der nun wie auf einer polierten Unterlage abläuft,
wäscht die Oberfläche völlig rein, so dass es nur in den seltensten Fällen
einer Flechte gelingen kann, sich auf derartiger Unterlage zu entwickeln.
Auch andere Arten des Hochwaldes zeigen ähnliche Schutzvorrichtungen
durch flach angedrückte Rasen, so Pterigynandrum filiforme und Ambly-
siegium subtile.
Aehnliche Vielgestaltigkeit, wie wir sie bei Hypnum cupressiforme
kennen gelernt haben, kehren bei einer ganzen Menge z. T. ubiquitärer
Arten wieder, z. B. bei Eurhynchium prælonqum, Brachythecium ruta-
bulum, B. velutinum, B. populeum, Bryum pseudotriquetrum, Rhacomi-
trium heterostichum, Schistidium apocarpum, Barbula unguiculata, Fissi-
dens adianthoides, Dicranum scoparium, Ceratodon purpureus etc.
Eine sehr wirksame Einrichtung, die Verdunstung des Wassers herab-
zudrücken, ist die namentlich bei Felsmoosen häufige Polsterform. Das
dichle Aneinanderschliessen der zu einem Polster vereinigten Stengel,
das oft noch durch Wurzelfilz-Verwebungen erhöht wird, ermöglicht
eine nur sehr langsame Wasserverdunstung, was für die auf rasch trock-
nender Unterlage wachsenden Moose von grösster Wichtigkeit ist. Dass
auch manch’ andere Moose, die an nur selten trockenen Stellen wachsen,
wie z. B. Amphidium Mougeotü, Hymenostylium curvirostre etc. in
Polstern wachsen, beruht auf einem andern, mechanischen Vorteil, den
die Kissen und Polsterform mit sich bringt. Dieselbe stellt nämlich für
das Leben auf harter Gesteinsunterlage die ökonomischste Vereinigung
(272) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1037
von Einzelindividuen vor. Mit möglichst geringem Aufwand von Bau-
material vereinigt sie grösstmögliche Festigkeit im Ganzen und festeste
Stütze für die einzelnen Pflänzchen; denn die Anheftung am Substrat
findet nur zu allerunterst am Stengel und in der Mitte. des oben nach
allen Richtungen (durch wiederholte Verzweigungen des Stämmchens)
bouquelartig sich erweiternden Polsters statt. Die äussersten Stengel des
Polsters legen sich vom Befestigungspunkt aus radial der Unterlage an,
während die übrigen, an diese sich anschliessend, sich ohne jede Eigen-
leistung stülzen und im Gleichgewicht halten. Bei dieser Kraftersparnis
ist ein starkes Wachstum erleichtert, wodurch ein noch engeres Zusam-
menschliessen und noch grössere Festigung des Polsters erreicht wird.
Derartige Polster sind wahre Schwämme, die lange, wenn die ganze
Umgebung schon aufgetrocknet ist, noch vollständig durchfeuchtet sind
und beim Ausdrücken eine überraschende Menge Wasser abzugeben im
Stande sind. Anœæctangium compactum, Amphidium Mougeotü, Hymeno-
stylium curvirostre, Grimmia torquata etc. bilden oft so kompakte Polster,
dass nach Herausziehen einer ganzen Partie Stengel das entstandene
Loch sich infolge des zwischen den einzelnen Stengeln herrschenden
Drucks, sofern es die Festigkeit des Stengelfilzes gestattet, bald wieder
schliesst. Da nun in erster Linie Pflanzen des Hochgebirges infolge
stärkerer Insolation und niederer Temperaturen der Gefahr des Wasser-
verlustes ausgesetzt sind, treffen wir auch die grösste Zahl polsterbilden-
der Moose in alpinen Floren. Ja sogar pleurokarpe Arten, die sonst mit
umherkriechenden Stengeln lockere Rasen bilden, treten zu solcher
Vereinigung zusammen, z. B. Brachytkecium glaciale var. juliformis.
Auch in Baden lässt sich, wie schon oben bemerkt, eine Zunahme der
Polsterformen von der Ebene ins Gebirge verfolgen.
Endlich sei noch der sogenannten Höhlenformen gedacht, die ihre
Entstehung der ungenügenden, einseitigen Belichtung verdanken. Ihnen
allen ist der flatterige, schlaffe Wuchs, der entfernter beblätterle Stengel
mit reichlichen Stolonenbildungen und die bleiche Farbe eigen. Zu
nennen wären hier Formen von Eurhynchium preelongum, Isothecium
myosuroides, Brachythecium velutinum, Anomodon longifolius, Pterogo-
nium gracile, Plagiothecium dentieulatum und andere. Sie finden sich
ungleich häufiger im Gebiete der Alpen als im Mittelgebirge.
1038 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (29° SER.). 1905 (273)
Verbreitung der Arten nach der chemischen
Beschaffenheit der Unterlage.
Wenn auch alle Pflanzen mit Ausnahme der Pilze des Kalkes zum
Aufbau ihrer Körper bedürfen, so giebt es doch sehr viele, die ein Ueber-
mass von Kalk im Nährboden nicht ertragen und daher auf solcher
Unterlage vermisst werden. Dieselben wachsen dann mit Vorliebe auf
kieselreichen Böden und werden als kalkscheu oder Kieselhold bezeich-
net; diejenigen aber, welche Kalk gut ertragen oder denen er gar durch
genaue Anpassung an die durch ihn hervorgerufenen Verhältnisse zum
Lebensbedürfnis geworden ist, werden als kalkhold und kalkstet be-
zeichnet. Vielfach können auch Arten, die sonst auf sehr kalkarmem
Boden leben, auf kalkreicheren übertreten, und umgekehrt, wenn ihnen
der Platz nicht von Arten bestritten wird, die durch den Kalkreichtum
der Unterlage in ihren Lebensfunktionen besonders gefördert werden.
Bekannt ist unter den Blütenpfianzen das Beispiel von Rhododendron
hirsutum (kalkhold) und Rh. ferrugineum (kieselhold), die sich, wenn
sie neben einander vorkommen, streng nach der Unterlage gesondert
halten, während beide für sich allein auf der sonst nicht bevorzugten
Unterlage recht gut gedeihen. Vielfach ist es auch schwer zu beurteilen,
ob die chemischen oder die physikalischen Eigenschaften des Gesteins
den Entscheid für die Besiedelung durch gewisse Pflanzen geben. Thur-
mann (in seinem Werk über den Jura) war der Ansicht, dass rein physi-
kalische Momente (leichte Verwitterbarkeit, Trockenheit infolge Wasser-
durchlässigkeit des Kalkes etc.) für das Vorkommen bestimmter Arten
massgebend seien, und in gewissen Fällen mag das auch zutreffen; so
werden wir z. B. die nördlichsten Vorposten einer trockenheitliebenuen,
südlichen Art besonders auf Kalk vorfinden (vielleicht besser gesagt: es
werden meistens nur solche Arten weiter nach Norden vordringen, die
an ein Leben auf Kalk gewöhnt sind), der vermöge seiner physikalischen
Eigenschaften, Wasser sehr leicht durchzulassen und Wärme lang zu
bewahren, die geforderlen Bedingungen am besten erfüllt (Drude, Handb.
d. Pflanzengeographie). Doch besteht kein Zweifel, dass zum grossen
Teil rein chemische Ursachen bei der oftmals so scharf durchgeführten
Trennung in Kalk- und Kieselflora mitwirken. Als kalkreiche Unterlagen
gellen nach Magnin (Drude, H. d. Pflanzeng.) solche Böden, die minde-
stens 2-3 %o Calciumcarbonat enthalten, während Böden mit weniger als
1-2 °/ als Kieselböden gelten. Weitere Angaben über diese Verhältnisse
(274) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1059
finden sich in Christ’s „Pflanzenleben der Schweiz und in Drude’s
„Handbuch der Pflanzengeographie“, weshalb hier diese gedrängle
Uebersicht genügen möge.
In folgender Zusammenstellung werden die 2 Abteilungen der kalk-
scheuen und der kalkholden Laubmoose unterschieden.
Kalkscheue (kieselholde) Arten sınd:
Sämtliche Sphagna. Dryptodon palens.
Anoeclangium compactum. Sämtliche Rhacomitria.
Dicranoweisia erispula. Hedwigia albicans.
» cirrhata. Coscinodon eribosus.
Rhabdoweisia fugax. » humilis.
» denticulata. Brachysteleum polyphyllum.
Cynodontium polycarpum. Amphidium Mougeotii.
» strumiferum. » lapponicum.
Oreoweisia Bruntoni. Ulota curvifolia.
» serrulata. » Hutschinsiæ.
Dicranella squarrosa. Orthotrichum rupestre.
» subulata. » urnigerum.
» curvala. Tetrodontium Brownianum var. repan-
» heteromalla. dum.
Dieranum Starkei. Encalypta eiliata.
» Blytti. Schistostega osmundacea.
» fulvum. Webera elongata.
» Jlongifolium. » Jongicolla.
Campylopus fragilis. » nutans.
» flexuosus. » cucullata.
Blindia acuta. » erecta.
Brachydontium trichodes. » lutescens.
Campylosteleum saxicola. Bryum alpinum.
Ditrichum tortile. Aulacomnium androgynum.
» homomallum. Bartramia Halleriana
Triehostomum eylindrieum. Philonotis seriata.
Grimmia torquata. Oligotrichum hereynicum.
» funalis. Polytrichum alpinum.
» InCUrVa. Pterogonium gracile.
» elongata. Pterygophyllum lucens.
» trichophylla, Heterocladium squarrosulum.
» Doniana. » heteropterum.
» ovala. Pterigynandrum filiforme.
» montana. Isothecium myosuroides.
» leucophæa. Brachythecium albicans.
» commulata. Hyocomium flagellare.
» decipiens. Eurhynchium velutinoides.
» elalior. » Schleicheri.
Dryptodon Hartmannii. » Stokesii.
1040 BULLETIN DE
Raphidostegium demissum.
Plagiothecium undulatum.
» elegans.
» Müllerianum.
Amblystegium fluviatile.
Hypnum purpurascens.
» callichroum.
» dilatatum.
Kalkholde Arten sind dagegen:
Hymenostomum tortile.
{ryroweisia tenuis.
Gymnostomum calcareum.
» rupesire.
Hymenostylium eurvirostre.
Eucladium verticillatum.
Weisia crispala.
Dicranum Müblenbeckii.
Fissidens pusillus.
» Mildeanus.
» decipiens.
» rufulus.
» grandifrons.
Anodus Donianus.
Seligeria pusilla.
» tristicha.
» recurvata (?).
Ditrichum flexicanle.
» glaucescens.
Distichium capillaceum.
Didymodon alpigenus.
« Juridus.
» spadiceus.
» tophaceus.
Trichostomum crispulum.
» mutabile
» Warnstorfii.
» Baurianum.
Tortella tortuosa.
» squarrosa.
Barbula reflexa.
» paludosa.
» sinuosa.
Tortula montana.
Die 3 Cinclidotus-Arten.
Grimmia anodon.
L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
Hypnum arcticum.
» eugyrium.
» Mackayı.
» ochraceum.
» stramineum.
Andreæa petrophila.
» Bothii.
» Hunti.
Grimmia crinita.
» orbieularis.
» tergestina.
Orthotrichum saxatile.
» cupulatum.
Encalypta rhabdocarpa.
» contorta.
Funaria mediterranea.
Bryum Funckii.
» Gerwigil.
Catoscopium nigritum.
Philonotis alpicola.
» calcarea.
Timmia bavarica.
Thuidium Philibert.
Anomodon longifolius.
Leslea catenulata.
Cylindrothecium Schleicheri.
» coneinnum.
Orthothecium rufescens.
» intrieatum.
Eurhynchium striatulum.
» erassinervium.
» Tommasinii.
» pumilum.
Rhynchostegiella tenella.
» curvisela.
Plagiothecium depressum.
Amblystegium confervoides.
» filieinum.
Hypnum Halleri.
» Sommerfellii.
» chrysophyllum.
» commulaluın.
» falcatum.
» molluscum (form. typ.)
(275)
(276) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1041
Die meisten der hier als kieselhold oder kalkhold angeführten Arten
könnte man fast mit kieselstet oder kalkstet bezeichnen.
Interessant und das allgemein Gesagte erläuternd ist der Umstand,
dass wir unter den kalkholden Arten eine recht bedeutende Anzahl
südlicher Formen finden, während unter den kieselholden höchstens
Brachysteleum polyphyllum und Pterogonium gracile, und diese nur mit
Vorsicht, zu dieser Kategorie zu ziehen sind.
Die erwähnten südlichen Arten sind:
Hymenostomum tortile. Grimmia orbicularis.
Gymnostomum calcareum. Funaria mediterranea.
Ditrichum glaucescens. Thuidium Philiberti.
Trichostomum mutabile. Cylindrothecium concinnum.
Tortella squarrosa. » Schleicheri.
Grimmia crinita.
Andrerseits ireffen wir unter den Kieselholden eine Reihe Formen,
die eine Verbindung zwischen den Urgesteinsfloren der Alpen, Süd-
und Mitteldeutschlands, Schottlands und Scandinaviens herzustellen
scheinen; es sind:
Dieranum Blyttu. Plagiothecium Müllerianum.
Amphidium lapponicum. Hypnum arcticum.
Ulota eurvifolia. » eugyrium.
Orthotrichum urnigerum. » Mackayi.
Hyocomium flagellare. » micans.
Raphidostegium demissum. Andreæa Huntii.
Von den Kalkformen ähnlicher Verbreitung käme hier nur etwa
Caloscopium nigritum in Betracht.
Zu diesen treten noch eine grosse Anzahl Bewohner der Torfmoore,
wie Cinelidium stygium, Mnium cinclidioides, Paludella squarrosa, etc.,
die zwar auch Kalk ängstlich meiden, aber doch nicht zu den eigentlichen
Silikatpflanzen gerechnet werden können.
Aber nicht nur in diesen wenigen und extremsien Fällen zeigt sich
die Verschiedenheit im Charakter zwischen Kalk- und Kieselflora ; auch
im Habitus und in der allgemeinen Zusammensetzung, ersterer natürlich
grossenteils von letzlerer abhängig, treten die Unterschiede hervor, da
durch das Fehlen oder Auftreten gewisser Gatlungen und Arten ein völlig
veränderles Bild geschaffen wird. Nur lässt sich der habituelle Unter-
schied sprachlich nicht so scharf wie bei der höheren Pflanzenwelt, für
deren mühelos sich den Sinnen einprägende Gestalten und Gruppierungen
die Sprache Ausdrücke genug gebildet hat, fassen, wenn ihn auch der
Kenner nichtsdestoweniger auf den ersten Blick aufnimmt. Es darf dies
nicht etwa so aufgefasst werden, als ob an jeder Pflanze, die losgelöst
1042 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sür.). 1905 (277)
aus ihrer Umgebung dem Bryologen vorgelegt wird, erkannt zu werden
vermöc»te, ob dieselbe das Glied einer Kalk- oder Kieselflora ist, sondern
erst durch die Kombinierung mit andern Arten, oder durch das Fehlen
bestimmter Gattungen wird der Eindruck hervorgebracht, auf den dann
die Begriffe ,,Kalk‘‘- oder „Kieselflora“ resultieren. Z. B. fehlen der
Kalkzone die Grimmien zum grössten Teil und die Rhacomitria voll-
ständig. Da nun diese die Hauptflora der sonnigen Felswände liefern und
eben nur an kalkfreien Felsen vorkommen, so ist ihre Erscheinung mit
ihrer ganzen landschaftlichen Wirkung an das Vorhandensein von Kiesel-
gesteinen und somit vorzugsweise an das Urgestein der Gneise, Granite
und Porphyre geknüpft. Aehnlich steht es mit andern Gruppen, den
Sphagnaceen, Dicranaceen, Andreæaceen, die fast durchwegs kieselstet
sind, während z. B. die Gattungen aus der Verwandischaft der Barbula,
Tortula, Didymodon, Trichostomum, Pottia etc., also die Pottiaceen, vor-
zugsweise auf Kalk vorkommen.
Stellen wir aus den oben gegebenen Tabellen die prozentischen Anteile
der Familien fest, so finden wir:
Kieselflora Kalkflora
nn Zaht | ce | Zahl | 0e
| il SDRGTRACELR 1. een... 21 41725 — =
2 ANUATeÆmACERI AN PT ER AN er 3 2,5 _ —
3 NVBIS TAC ERA ne 3 DD 7 9,59
4 | Rhabdoweisiaceæ . ........... 6 5,0 = —
5 Dieranacep ne re 10 39 1 1,37
6 HiSSIdentaceæ ERP tee ==. — 5 6.85
7. Seliveniacem anne 3 2,0 h 9,48
8 Ditrichacea ante 2 1,66 à 4A
9 ROLE else 1 0,833 13 17,81
10, MGrimmiacem. 22.2... 26 21,660 A "#1 9,59
11 Orthofrichaceæ. #00, 6 5,00 2 2,74
12 Encalypiaceærs "ee... 1 0,833 2 2,74
10 MGeorTiaceme tnt es et 1 0,833 || — —
44 AN Schistostesaceæ ..... ........ 1 0,833 — —
15 Hunaniaceense 1.2.22, — — 1 la
AGD nyaceaı. nn en 7 9,833 2 2,7%
17 Meeseace@et mean — 1 1,37
18 Bantramiaceer a 2 1,66 2 9,74
19 AIN ACER MAR ET LS UE — — 1 1,97
20 Aulacomniaceæ.............. 1 0,833 . —
21 Bolyiieichaceer....3......2... 2 1,66 — —
22 | Pterygophyllacee............ 1 0,833 = ==
23 beskeacem mare nen ichs. L 3,933 3 4,1
N ASS M AMDTACER IAE anne 19 15,833 19 26,03
(ISOINECIER) 422.1... (1) (0,833) (4) (5,48)
(Brachythecie®)........... (6) (5,00) (6) (8,2)
(dypneo)a Seen. (12) | (10,00) (9) | (12,35)
Zusammen... | 120 100 73 100
(278) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1043
Nehmen wir als Beispiele von ganz entgegengesetztem Typus in Baden
den Schwarzwald und den Jura, so erhalten wir, auf die betreffenden
Familien bezogen:
ARTENZAHL
TG UE
Schwarzwald Jura
SpHagnatear SM RAS Ar Et e le 19 —
DICHAN ACER PE SENTE MR Re ee 28 Bi)
BOttace RER Ne a 14 23
GrimMiIACeR an AN AMENER Tune tn 31 7
Dabei wurden auch die sowohl im Schwarzwald als im Jura vorkom-
menden Arten milgerechnet, weshalb die Gegensätze elwas gemildert
zur Darstellung gelangen. Besonders verwischt werden die Verhältnisse
bei den Pottiaceen, weil zu ihnen viele gesteinsindifferente und ubiqui-
slische Arten gehören.
Wenn somit Kalk- und Kieselflora im allgemeinen scharf geschieden
sind, so giebt es doch Fälle, wo wir mitten im Silicatgestein des Schwarz-
waldes Ansiedelungen kalkholder Arten treffen, ein Umstand, der auf
den ersten Blick sehr befremdend erscheint. Am nächsten liegend wäre
der Gedanke, dass hier vielleicht noch Reste der früher das Gebirge
überlagernden Decke von Kalkgesteinen erhalten geblieben seien. Und
in der Tat giebt es derartige Fälle, die wir später kennen lernen werden.
In anderen aber ist vergeblich nach der Anwesenheit solcher Reste ge-
sucht worden und trotzdem treffen wir an diesen Stellen Elemente der
Kalkflora. Da dies stets nur da der Fall ist, wo Wasser, aus dem Innern
des Berges kommend, die Felsen benelzt, so liegt die Annahme nahe,
dass in den Gneisen und Graniten, die das Gebirge in der Hauptsache
aufbauen, Einschlüsse von wahrscheinlich zu Marmor metamorphosiertem
kohlensaurem Kalk bestehen, die allmählig vom Wasser gelöst und an
die Oberfläche transportiert werden; dadurch würde dann auch erklärt,
weshalb die Anwesenheit von Kalkmoosen fast immer auf die dem
Wasser zugänglichen Stellen beschränkt ist.
So z. B. findet sich am Hirschsprung im Höllenthal eine ganz typische
und unverkennbare Parzelle echter Juraarten, die sonst nirgends im
Schwarzwald vorkommen und nach obiger Annahme auf Rechnung des
nur sehr wenig Kalk führenden Wassers zu setzen wären.
Hier wachsen:
Gymnostomum rupestre. Trichostomum mutabile var. cuspi-
Fissidens pusillus. datum.
Ditrichum flexicaule. Bryum Fuuckii.
1044 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SÉR.). 1905 (279)
Plagiopus Oederi. Orthothecium rufescens.
Anomodon longifolius. » intricatum.
während an den gleichen Gneisfelsen nicht weit davon, aber an relativ
trockenen Stellen
Grimmia decipiens. Encalypta ciliata.
Campylopus fragilis. Dieranum fulvum.
Rhabdoweisia fugax. Rhacomitrium aciculare.
Pterogonium gracile. Heterocladium heteropterum.
Brachysteleum polyphyllum.
elc., also echte Silicatmoose, stehen.
Aehnliche Stellen finden sich an den Wänden des Feldseekessels. aber
nur, wo Wasser herunterfliesst. Da treffen wir von Kalkmoosen:
Gymnostomum rupestre. Philonotis alpicola.
Hymenostylium curvirostre. Orthothecium intricatum.
Bryum Funckii.
und hart daneben die Urgesteins-Grimmien: G. torquata, funalis und
elatior, die 3 Andreæen, Orthotrichum rupestre etc.
Dass aber nicht etwa die äusserst geringen, aus der sehr kalkarmen
Gneisunterlage ausgelaugten Kalkbestandteile die Ursache für das Vor-
kommen dieser Kalkspecies bilden können, resp. ihr Vorkommen ermög-
lichen, geht daraus hervor, dass in anderen Gebieten des Feldbergstocks
und überhaupt des Schwarzwaldes, wo ganz ähnliche Bedingungen vor-
liegen, auch an wasserüberrieselten Orten stets nur die reinsle Urge-
steinsflora wächst, während nur an einzelnen, eng abgegrenzten Stellen
diese Kalkflora auftritt. So finden wir auch an einer Quelle im St. Wil-
helmsthal und über der Zasilerhütte Hypnum commutatum auf deutlich
kalkgrusiger Unterlage, die das Wasser allmählich abgesetzt hat.
(Fortsetzung folgt.)
1045
Monografia della famiglia
DELLE
STACKHOUSIAUEE
PER I
Dottori R. PAUPANINI e G. BARGAGLI-PETRUCCI
Planches X, XI, XII, XIII, XIV et XV. BADER
(Suite.)
Var. o Muilien Pampanini, comb. nov.
Syn. :
S. Muelleri Schuch. in Linnæa, XXVL 16 !
S. monogyna Schuch. in Linnæa, XXVI, 8! — Hook.f., Fl. Tasm.
I, 79!
S. linarifolia F. Muell., Fragm. HU, 87! (pr. p. et excel. syn)
« Cocci oblongo-ovati, profunde corrugato-areolati, plicis rugosis verru-
« culisque nitidulis, scaberrimi. » (Tav. XII, fig, 5-6).
Habitat : Queensland, N.-S.- Wales, Victoria, S.-Australia, Tasmania.
13 —
Exsiccata
« Victoria; Paddoks bei Doncaster [A. Töppffer, FI. Austral., Victoria,
n. 20, — 19, IX, 1886] » — (7).
« Qué we [Miss Henley, 1895] » — ex Phyt. Mus. of Melbonrne —
(12, 1)
« an [C. Walter, 1892] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
— (19).
« Port Philipp [C. French, 1844] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne (7).
« Victoria, Pyalony [com. Dr Beckler, 1884) » — (15).
« Port Philip [Latrobe ; com. Studer] » — (9).
« Servicetown, Victoria [C. French; Sept. 1888] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne — (1, 5).
« Goulbaum Valles, Victoria [D. Minchio (Minchin?)] » — ex Phyt.
Mus. of Melbourne — (1).
« Nouv. Holl , sud-ouest [Labillardiere] » — ex Herb. de Ventenat — (9).
« Dandenong Res. [G. Weindorfer; jeu 1902, n. 32] » — (17).
« Bacbus CR. CH. J. Rumsas] » — (17).
« Tasmania [R. C. Gunn] » — a Herb. Hook. — (7, 12, 1, 16, 15,
SA)
« Van Diemensland [Com. Lindley, 1839] » — ex Herb. Martii — (10).
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 11, 31 octobre 1905. 70
|
=
=
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (18)
Tasmanie » — ex Herb. Mus. Paris. — (7).
N.-S.-Wales, Blue Mountains» - ex Herb. Bot. Gard. Sydney — (15, 16).
Blue Mountains » — ex Soc. Vog.-Renana, IV, 1887 — (15).
N.-S.-Wales [R. Brown; Iter australiense, 1802-5, n. 5400] » — ex
Herb. Univ. Edinb. — (12).
East Coast of New -South-Wales [Mossmann, 331] » — (12).
‘ Green Cape [Mossmann, n. 331] » — (12, 2. 5).
Port Jackson » — sub S. spathulata — (12).
Near Yass, N.-S.-W. [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne.
ie
Mudgee, N.-S.-Wales |Comm. D. Barth, 1858] » — ex Herb. Marti
— (10).
Port Jackson { Labillardière] » — ex Herb. De Fée — (1).
Burragorang To Wentworth Falls [J.-D. Maiden, 10, 98] » — ex Herb.
Bol. Gard. Sydney — (14).
Green Cape [A. Cunningham] » — ex Herb. De Fée — (1).
Jennings, N.-S.-W. [J.-L. Boorman ; 40, 1901] » — ex Nation. Herb.
of N.-S.-Wales, Sydney — (7).
N ls [J.-H.-M. ; 9, 1898] » — ex Herb. Bot. Gard., Sydney
it)
Port. Jackson ; N. Holl. » — sub S. viminea — (6)
Jenolan Caves, N.-S.-W. [W. Blakely; 10, 1859] » — ex Nation.
Herb. of N -S.-Wales, Sydney — (8).
New-Holl, County of Argyle [A. Cunningham ?] — 3:
Yin Diemen’s Land [(Gunn) ; Comm. Bentham 1849, n. 69,462] » —
7,17,
Emu Br Tasmania [M. J Milligan, n. 60] — (5, 1).
Van Diemesland [C. Stuart] » — (7).
Tasınania | Verreaux, n 442] » — (9, 5).
Terre de Van Dieinen [Dr Lhotsky] » — (9).
Van Diemensland [Lindley] » — (15).
Nova Hollandia [Bentham. 1839] » — $
[Sieber. Fl. Nov. Holl. n 245] » — (10)
Near all Aust. Colonies [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
— (1, 16).
Australia felix [F. Mueller] » — (11, 13).
Van Diemens Land [J. D. Hooker, n. 1214] » — (1).
Tasmania [C. Siuarl] » — (12).
Mount Victoria. Bathurst road [Hügell » — (17).
Range Argvle [Hügel] » — (17).
V.-D-L. (Van Diemensland) ) [Lindtey, 1839] » — (17).
Mt Hotham, Dez. 1902 » — (17)
V.D.L. (Van Diemensland) locken 1837] D — (17).
Nov Hollandia [Caley] » — ex Herb. Maille -- (17).
New England [C. Stewart] » — (17).
Nova Hollandia (Oldfried, 1866] — (7).
Nova Hollandia [Comm. Bar. de Lich] » — (15).
Victoria. Tasmania, N.-S.-Wales [F. neiler] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne — (16).
Adelaide (F. Mueller] » — ex Herb. W. Sonder — (17).
Murray River [Dall.] » — (17).
Victoria, Australia. Dandenong [H. Wavra; Reise d. Prinz. Phil.
u. Aug. v. S.-Cohurg um die Welt, 1872-73, n. 551] » — (17).
Tasmania » — ex Herb. Oldfried — (17).
N Holland. mer. — Guichen Bay [F. Mueller (Pl. Muellerianæ)] » —
1):
Australie du Sud [Calev] » — (9).
Flinders Island [A. Smiton, 1877, n. 578] » — ex Herb. Spicermann
ul)
3
(19) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1047
60 — « Australia, Wimmera River |Dall.) » — (17).
61 — « South Australia [C. Wilhelm] » — (17).
62 — « Warrondyte, Nov. Holl. [Martin ?, oct. 1880] » — (9).
63 — « King’s Island [F. Mueller] » — ex Bot. Mus of Melbourne — (1).
64 — « Southport [J. E. J. Wood; Jan. 1876] » — (10).
65 — « Berrima [F. Mueller ?] » — (1).
66 — « Donald. Wimmera Dist. [Dr Curdie] » — (10, 7,ex Phyt. Mus. of Mel-
bourne : 10).
67 — « Richemond [R. Brown; Iter Australiense. 1802-5] » — ex Herb. R. Bot.
Garden Edinburgh — (12).
68 — « From Dandenong [C. Walter] » — (10, 15, 9. 17, 13).
69 — « Dandenong [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne — (10).
70 — « Upper Yarra, Victoria [C. Walter, oct. 14, 1882] » — ex Phyt. Mus.
of Melbourne — (17, 11, 5).
71 — « Goulboum Valley, Victoria [D. Minchin] » — ex Phyt. Mus. of Mel-
bourne — (17).
72 — « Near Yass, N.-S.-W. [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
— (17).
73 — « N. Holl., Terre de Van Diemen [Labillardiere] » — (17).
7% — « Santhope [Bailey] » — (1).
75 — « Frankaim ; Victoria [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
— (WM)
76 — « Van-Diemen [Gunn. — M. Lindley, 1839] » — (5).
77 — « Nouvelle Hollande, côte occidentale : Ile King [Voyage aux Terres-
Australes : capitaine Baudin, 1801] » — (5).
78 — « Tasmania [R. C. Gunn] » — ex herb. Hook. — (13).
Particolarmente interessanti sono i ni 9, 25 e 73 provenienti dalle
raccolte di Labillardière, che per primo descrisse, quantunque erronea-
mente, la S. monogyna.
Var. ß obtusa Pampanini, comb. nov.
Syn. : 28. obtusa Schuch. in Linnæa, XXVI, 6 !
? S. lutea in Herb. Sond. sec. Schuch. in Linnæa XXVI, 8!
S. linarifolia F. Muell., Fragm. II, 87! (pr. p. et excl. syn.)
« Cocei paullo minores, ovati reticulati, non rugosi. » (Tav, XII, fig. 7,8).
Habitat : Queensland, Victoria, Tasmania*.
Exsiccata
I
— « Tasmania. — 2 Miles from Longles-Sandfl. [A. Simson, Dec. 31.
1876] » — ex Herb. Spicerm. — (16).
— « S. W. Queensland [Koch, X. 99] » — (14).
« Nova Hollandia [F. Bauer] » — (17).
— « Victoria [Robertsons] » — (11).
— « Australia, Victoria : Sandhills am Murray-Fl. [H. Wavra; Reise d.
Prinz. Phil. u. Aug. v. S.-Coburg um die Welt, 1872-73, n. 516] »
— (17).
« Lyndevalley, nov. Holl. Austr. [Dr Bebr. (?)] » — (1).
— « Nova Holl. [Hook. dev.] » — (11).
Or RD ne
|
NT
|
! Non avendo potuto. in causa di un disguido postale, correggere le hozze
della pag. 916 (16) indico ora le correzioni e le aggiunte da infrodursi nella
diagnosi della $. monogyna : nella linea 2 (dal basso) a cirez si sostituisca cir-
£iter ; nella linea 7 si sopprima longrora e dopo Cocci si aggiunga : oblongo-ovati,
corrugato-areolati vel ovati, reticulati sed non rugosi. Infine alla diagnosi si
aggiunga : Habitat : Nova Hollandia austr.-or., Tasmania.
1
a 2 = À
048 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sén.). 1905 (20}
S. aspericocca Schuch. in Linnæa, XXVI, 12!
« Perennis, herbacea, basi suffrutescens, cæspitosa, glabra. Caules
erecti, simplices, rigidi, junciformes, crassi vel crassiuseuli, striato-sulcati,
virides, basi purpurascentes : floriferi parce foliosi, interdum fere aphylli,
foliis suspathulato-linearibus vel linearibus, crassiusculis, acuminatis
mucronatis, steriles foliis congestis, majoribus, lanceolato-acuminatis,
« crassioribus, basi articulatis. Stipulæ... Spicæ laxifloræ floribus flavis.
2
= A [3 A = = e a A
=
EI
«
Bractea imtermedia linearis vel lineari-lanceolata, acuminata, margine
membranaceo, denticulato, calycem superans. Bracteolæ laterales bracteæ
intermediæ conformes ‘/2 vel etiam ?/s attingentes. Pedicellus minimes
vel nullus. Calycis tubus hemisphæricus, 10-costatus, lobi tubi longitu-
dinem superanles, lanceolati, acuti, superne margine eroso-denticulato.
Corollæ tubus tertia vel quarta infima parte petalis liberis, limbus
petalis ovato-lanceolatis, obtusiusculis, medium tubi attingentibus.
Stamina : majora corollæ faucem vel breviora, minora medium tubi
atüngentia, filamentis basi vix dilatatis, planis, albis, antheris ellipticis
apice rotundato-truncalo, basi truncata, emarginata. Stylus brevissimus
stygmatibus crassiusculis, obtusis, circiter medium sepalorum attingen-
tibus. Cocci obovati, rugosi, reticulato-muricati. » (Tav. XIII, fig. 9-10).
« Caules 20-25 cm. alti, 1-2 mm. lati; spicæ 2 ‘/2-5 cm. et usque (in
fructu) 7 cm. longæ; folia in caulibus floriferis 5-20 mm. longæ, ‘/2-3 mm.
lata, in caulibus sterilibus 18-35 mm. longæ, 3-6 mm. lata; bractea
intermedia 4-5 mm. longa; calyeis tubus I mm. longus, lobi cire. 1 '/z mm.
longi; corollæ tubus 5-6 mm. longus; antheræ 1 mm. longæ; stylus
cum stygmatibus circiter ‘/2-°/4 mm. longus; cocci 2 mm. longi,
1 !/2 mm. lali. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or.
For. a genuina Pampanini.
« Caules crassiusculi, usque ad À ‘/: mm. lati; folia in caulibus sleri-
libus usque ad 20 mm. longa, 2 ‘/2 mm. lata, crassiuscula. »
Habitat : Queensland, Victoria. S.- Australia.
Exsiccata
— « Mt Svor (?) Ranges [C. Wilhelmi, 186%] » — (17).
In Australasia, prope Port-Adelaide [Bloadocosky | » — (17).
— « South Australia [Rd. Schomburgk] » — ex Bot. Mus. of Adelaide, sub
S. monogyna Labill. — (12).
& — « Near Lake Hindurarsh [F. Mueller] » — sub S. monogyna Labill. —
(12. 11).
5 — « Australia [Rh. Schomburhk] » — ex Bot. Mus. of Adelaide — sub
S. monogyna Labill. — (10).
6 — « Nov. Holland. meridional. | Plantæ Muellerianæ] » — sub S. monogyna
Labill. — (17, 13).
7 — « Near Yass, N.-S.-W. [Reise Sr. M. S. Saida, 1891] » — ex Phyt. Mus.
of Melbourne, sub S. linarifolia A. Cunn. — (17).
8 — « Süd-Australien [J. G. ©. Tepper] » — (14).
9 — « Diapur, Victoria [C. Walter, 1892] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
— (16).
For. b incrassata Pampanini.
« Caules crassi, usque ad 2 ‘/2 mm. lati; folia, crassa in caulibus veteri-
bus vel sterilibus usque ad 34 mm. longa, 6 mm. lata. »
Habitat : Victoria.
© 29 >
A
(21) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1049
Exsiccata
{ — « Mallee, Victoria [C. Walter, 1892] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne,
sub S. viminea. — (15).
2 — « Wimmera District (Victoria) [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Mel-
bourne, sub S. flava Hook. — (16).
3 — « Dimboola, Vietoria |F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne, sub
...S. flava Hook.— (1, 5, 17, 8, 16, 1%, 15).
« Wimmera, Victoria [C. Walter] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne — sub
S. viminea (1%), sub S. linarifolia Schlecht. (47).
me
|
La S. aspericocca à strettamente affine alla S. monogyna Lindl., dalla
quale si distingue sopralutio per laspetto grasso, per le foglie articolate,
per le brattee laterali erbacee e persistenli, per i lobi del calice denti-
colati, per le antere elittiche e per i semi obovati ed a sculture non pro-
fonde. Le foglie articolate ed il suo aspetto — sopratutto nella for. incras-
sata — la rivelano come pianla xerofila avvicinandosi, per i cauli spesso
quasi afılli, ad altre specie eminentemente xerofile : S. scoparia,
aphylla, ecc.
S. Maideni Pampanini, sp. nov. — Typus in Herb. Mus. palat.
Vindob.
« Perennis, herbacea, cæspitosa, glabra vel pubescens. Caules erecto-
adscendentes, basi ramosi, exiles, striato-sulcati, scabri. foliosi. Folia
« subtus nervo medio prominente, pallidiora, stricte albo-marginata
« mucronata, inferiora lineari-spathulata, superiora linearia, basi atte-
« nuata. Stipule..... Spice floribus albis, patentibus, infimis paullo remo-
« tioribus. Bractea intermedia ovalo-lanceolata, acuta, cymbea, vel
« lineari-acuminata, margine membranaceo, leviter eroso-denticulato.
« Bracteolæ laterales minimæ, ovato-deltoideæ vel oblongo-triangulares,
« aculiuscule, membranaceæ. Pedicellus nullus vel brevissimus. Calycis
« tubus 10-striatus. semicupularis, lobi triangulari-lanceolati, membra-
« nacei vel viridescentes, acutiusculi, margine minutissime denticulato.
« tubo subæquilongi vel fere duplo longiores. Corollæ tubus gracilis peta-
« lis tertia inferiori parte liberis; limbus petalis oblongo-linearlbus, obtu-
« siusculis, °/s tubi longitudinem atlingenlibus, vel aculis et tubo fere
« æquilongis. Stamina : majora superiori antherarum parte corollæ fau-
« cem superantia, minora majoribus longitudinem antherarum breviora,
« filamentis planis basi dilatatis, antheris ellipticis, apice rotundato,
« leviler emarginalo, basi « emarginata. Stylus brevissimus, stygma-
bus crassiusculis, obtusis duplum vel ultra styli longitudinem lon-
« gioribus, fere dimidium sepalorum attingentibus. Cocci in var. typica
« parvi, subglobosi, acute reliculati » (Tav. XII, fig. 11-12).
« Caules 20-40 cm. longi, 4 mm. lati; spicæ 3-10 cm. longæ; folia infe-
« riora 10-45 mm. longa, A'/s-2!/; mm. vel 4-5 mm. lata, superiora
« 15-25 mm. longa, 1-1 '/s mm. lata; bractea intermedia 1 '/s mm. vel
« 2-3 mm. longa, bracteolæ laterales circiter ‘/2 mm. long&; calyeis tubus
«4 mm. longus; corollæ tubus 3-4 mm. vel 5-6 mm. longus. lobi
« 2-2 '/z mm. vel 3-4 mm. longi; antheræ 1 mm. cireiter longæ; stylus
« cum stygmatibus circiter A mm. longus; cocci 1 !/z mm. longi, 1 mm.
« lati. »
Habitat: Nova Hollandia austr.-or.
&
À
1050 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e seR.). 1905 (22)
Var. a typica Pampanini.
« Præter caules glabra; caules basi ramosi, scabri 20-30 em. longi; folia
« inferiora lineari-spathulata, 10-15 mm. longa, 4 ‘/2-2 ‘/2 mm. lala, supe-
« riora linearia, 15-25 mm longa, 1-1 ‘/2 mm. lata; spicæ breves, densi-
« floræ 3-6 cm. longæ; bractea intermedia ovato-lanceolata, acuta, cymbea
«4 ‘/2 mm. longa; calycis lobi membranacei, tubo subæquilongi;
« corollæ tubus 3-4 mm. longus. »
Habitat : N.-S.- Wales.
Exsiccata
1 — « Burragorang To Werworth Falls [J.-H. Maiden, 10, 1898] » — ex Herb.
Bot. Gardens, Sydney, sub S. monogyna Labill. — (17).
Var. 8 flexuosa Pampanini, var. nov. — Typus in Herb. Reg. Monac.
« Pubescens fere quaque sua parte; caules longissimi, 30-40 cm. longi,
simplices vel raro basi parce ramosi, flexuosi, præter infima parte dense
foliosi, aspero-pubescentes pube brevissima patente; folia ovata vel
ovalo-lanceolata 8-18 mm. longa, 4-5 mm. lata, superiora aulem lan-
ceolata vel lineari-lanceolata, 10-15 mm. longa, 2-3 mm. lata, spicæ
elongatæ, laxifloræ, circiter 10 cm. longæ vel ultra ; bractea intermedia
lineari-acuminata vel fere selacea basi dilatala, dimidium sepalorum
attingens, glabra, 2-3 mm. longa; calycis tubus scabriusculus, lobi dilute
viridescentes, tubo circiter duplum longiores; corollæ tubus 5-6 mm.
longus, limbus petalis interdum aculis et tubo fere æquilongis. Cocci
maturi non vidi. »
Habitat : Queensland.
&
A
=
PS
ES
LS
Exsiccata
1 — « Tia Falls [W. Forsyth, oct. 1900] » — ex Nation. Herb. of N. S. Wales,
Bot. Gardens, Sydney; sub S. lénartifolia A. Cunn. — (15).
S. Huegelii Endl., Enum. Pl. Hügel., 17! — Steud., Nom., II, 630! —
Schuch. in Linnæa, XXVI, 14! — Benth., Fl. Austral., I, 407!; in DC.
Prodr., XV, I, 500! — F. Muell., Second syst. cens. austral., pl., I, 44]
« Perennis, suffrutescens, cæspitosa, glabra. Caules erecti, simplices,
« rarissime parte inferiori parum ramosi, virgati, striati. Folia sparsis-
sima, anguslissime linearia, acuminala, mucronata. Stipul&..... Spice
elongatæ, paucifloræ. Pedicellus basi articulatus, tribraeteolatus. Bractea
intermedia lineari-lanceolata, marginibus late membranaceis, medium
vel apicem sepalorum attingens. Bracteolæ laterales ovato-lanceolatæ,
acuminalæ. membranaceæ, '/s bracteæ intermediæ attingentes. Calyeis
tubus hemisphæricus, non striatus, lobi ovato-oblongi, carnosuli, tubi
Jongitudinem æquilongi. Corollæ tubus petalis basi liberis, gracilis,
limbus petalis lanceolatis obtusiusculis, medium tubi longitudinem
altingentes. Stamina : majora longitudine antherarum faucis corollæ
breviora, minora medium tubi attingentia, filamentis planis, basi paullo
dilatatis, antheris oblongis vel oblongo-linearibus, utrinque æqualiter et
leviter emarginatis vel eliam apice rotundatis. Ovarıum subglobosum,
scabriusculo-verrucosum, glabrum; stylus cum stygmatibus stylo æqui-
longis, crassiusculis, calycis lobi vix attingens. Cocci subglobosi
costato-tubercolati » (Tav. XII, fig. 13-14).
« Caulis 30-60 cm. longus, usque ad 2 mm. latus; folia 12-35 mm. longa,
« 1/2-1 mm., raro À !/2, mm. lata; bractea,intermedia 2 '/2-3 mm. longa;
a
EI
EI
à
EI
a
EI
ES
&
(23) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACKE. 1051
« bracteolæ laterales /4-f mm. longæ; pedicellus £ mm. circ. longus;
« calycis tubus 1 mm. circiter longus; corollæ tubus 6-7 mm. longus, lobi
« 3-3 !/a mm. longi; cocci 1 mm. cire. lati. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-occ. (W.-Australia).
Exsiccata
1 — « New Holland » — (12).
2 — « District Wellington : in silvis aperlis arenosis Eucalypti marginate;
XI, 1900 [E. Pritzel, Pl Australiæ occ., n. 93] » — (9, 10, 17).
— « West Australia [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne
16
« Swan River [Drummond, 1839] » — (7, 2, 9, 1).
« Swan River [Drummond, 1854. n. 90] » — (7, 2, 17).
« Nouvelle Hollande [Comm. Huhnmann, 1839] » — (9).
« In FRAME silva eis oppidum Guildford. — Fl. Nov., 23, 39 [Preiss] »
— (12).
— « Australasia, Swan River [Drummond, n. 427] » — (17).
9 — « Swan River [Hügel] » — (17).
10 — « W.-Australien » — ex Herb. Oldfried — (17).
11 — « Nova Hollandia [F. Bauer] » — (17).
42 — « Australie: Ruckhampton [D.] » — (5).
S. pubescens A. Rich., Sert. Astrolab., 89, tab. 33! — Steud.,
Nom., Il, 630! — Bge. in Lehm., Pl. Preiss., I, 180! — Schuch. in
Linnæa, XXVI, 10! — Benth., Fl. Austral., I, 407!; in DC., Prodr., XV,
1, 501! — F. Muell., Second syst. cens. austral pl., pl. I, 44!
Syn. : Plokiostigma Lehmanni Schuch. in Linnæa, XXVI, 40!
« Perennis, suffrutescens, parce cæspilosa, pube patente oblecla. Caules
erecti, simplices vel raro superne parce ramosi, striato-sulcati, fere tota
longitudine foliosi. Folia anguste — vel etiam angustissime — linearia,
carnosula, acuminata. mucronata. Stipulæ minutissimæ, oblongæ, acutæ,
caducæ. Spicæ densifloræ, floribus infimis paullo remotioribus. Pedi-
cellus minimus. Bractea intermedia linearis, acuminata, '/2 vel */, corollæ
tubi atlingens. Bracteolæ laterales, marginibus membranaceis, calyci
eirciter æquilongæ, bracteæ intermediæ conformes. Calycis tubus hemi-
sphæricus, 18-striatus, lobi oblongo-lanceolali, membranacei, tubi
duplum longiores, ciliati. Corollæ tubus gracilis, petalis tertia vel dimidia
partie inferiori liberis, limbus petalis lanceolatis, obtusiusculis, medium
vel etiam */4 tubi longitudinem attingentibus, stellatim patentibus. Sta-
mina : majora fauci corollæ paullo breviora, minora majoribuslongitudine
antherarum breviora, filamentis planis, basi vix dilatatis, antheris
oblongis, apice obluso-rotundato, basi vix emarginata. Ovarium subglo-
bosum, verrucosum, pubescens. Stylus gracilis, brevissimus, stygma-
übus gracilibus, duplum styli longitudinem longioribus ultra medium
sepalorum attingentibus. Cocci oblongi fere tricostati, reticulato-tuber-
culati, pubescentes.
« Caulis 15-45 cm. longus, usque ad 4 mm. latus; spicæ 2-12 cm. lon-
« gæ; folia 12-35 mm. longa, '/s-1 !/2 lata; bractea intermedia 6-7 mm.
« longa; bracteolæ laterales circiter 3 mm. longæ; calycis tubus 1 mm.
« longus; corollæ tubus 5-7 mm. longus. lobi 2 ‘/2-4 mm. longi; antheræ
«4 ‘/4 mm. longæ; stylus */2 mm. longus. stygmatibus 1-1 ‘/: mm. lon-
« gis; COcci (in for. genuina) 2 mm. lali. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-occ. (W.-Australia).
& a a EI L 3 a &
2
L = E ] = EI 2 2 2 m &
1052 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (24)
For. a genuina Pampanini.
« Folia omnia caules, bracteæ et sepala æqualiter pubescentia; caules
« 15-40 cm. longi. » Tav. XIII, fig. 15-16).
Exsiccata
« Australasia [Hügel] » — (17).
« Swan River [Drummond, an] » — (7).
« W.-Australia [Olfried] » — (7).
« Ad flumen Swan River Den onu] » — cr.
« King ex Georg’s Sound [Oldfried, n. 152] » — (7).
« Nouvelle Hollande, Swan River [J. Drummond, n. 659]» — (9, 12).
« Western Australia [F. Mueller] » — (16).
« King George Sound, W. Australia [F. Mueller] » — (15, 12).
« Südwestaustralien : a Helms, Dez. 1898] » — (15).
« Nov. Holl. occid. [Preiss, 1843, n. 1364] » — (12, 13).
41 — « Fraser Range, W.-A. [R. Helms, 7. X. 91] » — (12).
12 — « In sabulosis ad latus occidentale montis Bakwell (York) [L. Preiss,
sept. 8-39, n. 552 (n. 1972)] » — (12, 4).
13 — « W.- -Australia [ BEN: n. 27] » — (12).
14 — « Südwestaustralien. Albany; Dez. 1898 [Comm. K. Gœbel]» — (15).
15 — « King Georg’s Sound [Heinzmann, 1872] » — (1).
16 — « Nova Hollandia [Oldfried. 1866] » — (7)
17 — « Nova Hollandia [F. Bauer] » — (17).
18 — « Australasia, K. G. S. (King Georg’s Sound) [Hügel] » — (17).
19 — « Australasia | Preiss, n. 136%, n. 1972] » — (17).
20 — « Swan River [J. Drummond, n. 659] » — (17).
21 — « Australien, King Georg Sound [H. ae Reise d. Prinz. Phil. u. Aug.
v. d. S.-Coburg um die Welt, 4872-73. n. 858] » — (17).
22 — « New Hollandia [Menzies] » — ex Herb. Maille — (17).
23 — « [Preiss, n. 4972] » — (11).
2% — « N. Holl. — Riv. des Cygnes [Coll. de Preiss, 1843, n. 136%] » — (5).
25 — « Tasmanie ou Terre Van-Diemen [Voyage de l’Astrolabe et de la Zelee,
1838-1840. — M. Le Guillon, 1844] » — (5).
26 — « Nouvelle Hollande occidentale, R. des Cynes (Swan-river) [ Drummond,
1843, n. 658] » — (5).
For. b elatior Pampanini.
« Folia plus minusve ciliata vel inferiora etiam glabra; caules 30-45 cm.
« longi, sparse puberuli; bracteæ et sepala ciliata. »
© O0 =1 Où Or Er CO RO
Exsiccata
1 — « Australasia [Roë] » — (17). ;
2 — « Nov. Holl. austr. occ. [ Drummond, n. 659] » — (17).
For. c leiococca Schuch. in Linnæa, XXVI, 12!
« Cocci glabri, paullo-minus corrugato-plicati » (ex Schuchardt).
Habitat : Ad ripas Wasse River (Molloy) et Swan River (Drummond)
[ex Schuchardt].
Exsiccata (non vidi).
S. Dielsi Pampanini, sp. nov. -— Typus in Herb. Berol. et Florent.
« Perennis (caulis pars inferior mihi ignota), glabra. Caulis inferne
« frutescens, ramosus, ramis longissimis, aphyllis, simplicibus vel raro
« parce ramosis, virgatis, junciformibus, sulcato-striatis. Folia sparsissima
« squamiformia subulata, brunneo-scariosa, minima. Spicæ longis-
« Simæ, paucifloræ, floribus flavis, erecto-patentibus, pedicellis brevis-
(25) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI STACKHOUSIACER. 1053
« simis. Bractea intermedia lineari-lanceolata, subulata, marginibus late
« membranaceis, ultra medium sepalorum attingens. Bracteolæ laterales
« filiformes circiter dimidium bracteæ intermedi@ æquilongæ. Bractea
« intermedia et bracteolæ laterales flavo-virides. Calycis tubus obovatus,
« 10-costatus, brunneo-ferrugineus (in sieco); lobi (caduci?) flavescentes,
« longissime triangulari-acuminato-subulati, margine latissime membra-
« naceo, duplum tubi vel etiam ultra æquantes. Corollæ tubus petalis
« medio vel ultra connatis, latus; limbus petalis ovato-lanceolatis, acutis
« ?/s tubi attingentibus. Sfamina : majora faucem corollæ attingentia-
« minora majoribus longitudine antherarum breviora, filamentis flavesc-
« entibus, incrassalis, cylindraceis vel fere cylindraceis, ad basin crassio,
« ribus, antheris albis, ovatis, apice rotundato, basi profunde emarginala,
« Ovarium globosum, leviter verrucosulo-alveolatum. Stylus longissimus.
« exilis, stigmatibus dimidium styli longitudinis apicem sepalorum attin-
« genlibus. Cocci ..... (Tav. XI). »
« Rami usque ad 45 cm. longi et 2 mm. lati; folia (squamiformia)
usque ad 2 ‘/2 mm. longa; bractea intermedia circiter 4 mm. longa:
calycis tubus 4 mm. longus: corollæ tubus 4-5 mm. longus, circiter
«4 '/2 mm. latus, lobi 2 ‘/2-3 mm. longi, 4 ‘/2 mm. lati: antheræ 1 mm.
« longæ; stylus cum stigmatibus 3 mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-oce. ( W.- Australia).
m
Lo]
Exsiccata
1 — « West-Australia [L. Diels, n. 3291] » — (14, 1).
b. Cocci tricostali.
S. spathulata Sieb. ex Spreng., Syst. Veg. Cur. post., IV, 124! —
Schuch. in Linnæa, XXNI, 20! — F. Muell., Fragm., II, 86! — Benth.,
Fl. Austral., I, 406!: in DC., Prodr., XV, I, 500! — F. Muell., Key Syst.
Vict. pl. 1, 147, 11.131; Second syst. cens. austral. pl., I. 44! — Moore,
Hand. Fl. N.-S.- Wales. 183!
Syn. : S. monogyna Labill., Pl. Nov. Holl., I, 77, tab. 10%! (p.p. [fruc-
tus]) — Spreng., Syst. Veg., 1, 943 (p.p.)!
S. maculata Hook. f., Fl. Tasman.. I. 79! non Sieb.
S. cuneata A. Cunn. ex Hook. f., Fl Tasman., I, 79!
S. maritima F. Muell. ex Hook. f., Fl. Tasman., Il, 359!
Tripteroccus spathulatus F. Muell., apud Schuch. in Zinnæa,
XXYVI 29! — In Hook. Kew. Journ., VIT, 208!
« Perennis, herbacea, interdum basi suffrutescens, cæspitosa, glabra,
« Caules decumbentes vel adscendentes, simplices vel ramosi, crassi.
« striato-sulcali. fere iola longitudine foliosi. Folia crassa, margine pal-
« Jide cartilagineo : inferiora obovato-spathulata ad basin subpetiolarem
« attenuata, obtusissima, rotundata, vel etiam emarginata; superiora
« oblanceolata vel lanceolato-spathulata, mucronata. Stipulæ cito caduce...
« minutissimæ squamiformes (ex Auct.). Spicæ densifloræ, acutiusculæ.
« Bractea intermedia lanceolata, cymbea, acuminata, marginibus late
« membranaceis, calycis longitudinem æquans vel paullo superans. Brac-
« teolæ laterales minimæ, membranaceæ, triangulares, acutæ, interdum
« deltoideæ et oblusiusculæ, usque ad tertium longitudinis bracteæ inter-
« mediæ attingentes. Pedicellus nullus vel brevissimus, crassus. Calycis
1054 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (26)
tubus hemisphæricus, 10-striatus, lobi ovalo-oblongi, acuti, membra-
nacei, tubi longiores. Corollæ lubus tertia vel dimidia parte inferiori
petalis liberis; limbus, ?/s tubi vel lubo æquilongis, peialis interdum
sanguineo-maculati (sec. F. Mueller) oblongo-lanceolatis, obtusis, stella-
Um: patentibus, demum reflexis. Stamina: majora longitudine anthera-
rum faucis corollæ breviora vel etiam dimidia superiori parte anthe-
rarum faucem superantia, minora dimidium corollæ tubi attingentia,
filamentis planis, versus basin sensim dilatatis, antheris oblongis utrin-
que æqualiter obtusis. Ovarium subrotundum, rugosulum. Stylus bre-
vissimus, stygmatibus obtusis, stylo subæquilongis, medium sepalorum
atlingens. Cocci ovati, tricostato-subalati, costis aculissimis, costa
intermedia in brevem alam extensa (Tav. XIII, fig. 3).
« Caules 15-45 cm. longi, usque ad A mm. lali; spicæ 6-14 cm. long&;
folia 15-30 mm. longa, 5-8 vel etiam 15 mm. lata; bractea intermedia
eireiter 2-2 !/s min. longa; calycis tubus circiter 1-1 1/4 mm. longus,
lobi 1 !/2-2 mm, longi; corollæ tubus 6-7 mm. longus, limbus petalis
4-5 mm. longis, 1 '/s-2 mm. latis. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or. (Queensland, N.-S.- Wales, Victoria,
S.- Australia), Tasmania.
For. a genuina Pampanini.
« Folia 5-8 mm. lata, inferiora obovato-spathulata, obtusissima, media
« el superiora oblanceolata vel lanceolato-spathulata, mucronala. »
Ara aa ala
En Li En En a =
ES & A
®
Exsiccata
— « [Sieber Fl. Nov. Holl.. n. 246] » — (9, 8, 12, L, 10, 7, 17, 13).
« Van Diemen [Schultes, 1845] » — (15).
— « Van Diemen » — ex Herb. Labillardière, comm. Webb, 1834: sub
S. monogyna Labill. — (9).
— « Tasmanie, Flinder’s Island [n. 560} » — (17, 1; sub S. Gunnii Kook., 5).
— « [Sieber, Fl. mixta Nov. Holl., n. 628] » — (12).
In insula Van Diemen, 1809 » — ex Herb. Zuecarinii — (15).
— « Van Diemensland [Gunn; comm. Lindley] » — (10).
— « Van Diemensland [Gunn, 1835; comm. Bentham] » — (7).
— « Terre de Van Diemen [Lindley, 1839] » — (7).
10 — « Nouvelle Hollande [Ph. Dunant, 4840] » — (7).
11 — « New-South-Wales Le. Mueller] » — (1).
12 — « Van Diemensland » — (15).
13 — « Nova Hollandia » — ex Herb. Endlicher (?) — (17).
CS LE
|
SODOISOrk
|
12 — « Nova Hollandia » — ex Mus. londin. — (17)
15 — « Vau Diemensland [Lindley, 1839] » — (17)
16 — « Australia, River Hastings [Dr Beckler] » — (17).
17 — « Nouvelle Hollande [comm. W Hooker, 1857] » -— (5).
18 — « Logan River [Bailey] » — (1).
Specialmente interessante & l’esemplare n. 3 proveniente dalle
raccolte del Labillardiere col nome di S. monogyna. Come per primo Ben-
tham fece notare, il Labillardiere descrisse e figuroö i frutti della S. spa-
thulala come apparlenenti alla S. monogyna confondendo cosi le due
specie (Cfr. S. monogyna, esemplari, n. 9, 23 e 73).
For. b obcordata Pampanini.
« Folia latiora, inferiora obcordata, 10-45 mm. lata, in petiolum brevem
« altenuala; media obcordato-spathulata, 7-12 mm. lala; suprema obovato-
« spathulata, obluso-rotundata, mucronulata, 6-7 mm. lata. »
(27) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCH STACKHOUSIACHE. 1055
Exsiccata
— « Port Stephens [King] » — (1
— « Port Jackson | Anderson, 183 2 » — (9).
— « Nov. Holl. |Hunn. (Gunn?), 1836] » — (12).
Nova Hollandia [Sieber., n. 246] » — Mi 17).
— « Nova Hollandia | F. Bauer] » — (47).
— « Australasia orient. [Hügel, n. 21! » — (17).
© Or ©9 RO =
|
For. ce maculata Pampanini, comb. nov.
Syn. : S. maculata Sieb ex Hook in Journ. of Bot., II, 421! — Schuch.
in Linnæa, XXVI, 19!
« Caules simplices; folia maculis pallide rubris notala; bracteæ tubum
« corollæ subæquantes (sec. Auct.). »
Exsiccala
4 — « Morelon Island [Mueller] » — (5).
S. Giuriatii Pampanini, sp. nov. — Typus in Herb. Reg. Monac.
« Perennis, herbacea, cæspitosa, glabra. Caules erecti, simplices
vel raro parce ramosi, crassi, sulcato-striati, dimidia inferiori parte
foliosi. Folia linearia vel etiam spathulato-linearia, non vel stricte
« membranaceo-marginala, mucronulata, adulta latiora et crassiora. Sti-
« pulæ minim&, subulatæ, membranaceæ, cilo caducæ. Spicæ breves,
« obtuso-truncatæ, multifloræ, densæ, floribus flavis, infimis remotio-
« ribus. Bractea intermedia oblongo-lanceolata, plano-cymbea, acuta,
« latissime membranaceo-marginata, calycem superans, infim® aulem
« usque ad duplum calycis longitudinis attingentes. Bracteolæ laterales
« minim&, membranaceæ, rotundato-acutæ vel etiam lanceolato-acul&,
. « caducæ. Pedicellus minimus, fere nullus. Calycis tubus 10-costatus, lobi
« membranacei ovalo- vel oblongo-acutiuseuli, tubo subæquilongi. Corollæ
« tubus basi pelalis liberis, gracilis, limbus petalis oblongo-linearibus,
« oblusis, raro acutiuseulis, medio tubi subæquantibus. Stamina : majora
« corollæ faucem vix attingentia vel plerumque paullo breviora, minora
« dimidium tubi longitudinem altingenlia, filamentis albis, basi paullo
« dilatalis, antheris oblongo-ellipticis vel oblongo-linearibus, apice rotun-
« dato, basi emarginala. Ovarium globosum, rugosulum. Stylus brevis,
« crassiusculus, stygmalibus stylo longioribus sepalorum apicem attin-
« genlibus. Cocci parvi, oblongo-obovali, tricostati, costa intermedia
« superne in alam brevem extensa, costis, lateralibus raro tuberculatis,
« breviter transverse ramosis (Tav. X ; XII, fig. 17). »
« Caules 15-20 cm. longi, À !/. mm. lati; folia 10-20 mm. longa,
€ !/a-1'/2 mm. lata; spicæ usque ad 6 cm. longæ ; bractea intermedia
« 3-4 mm. longa, usque ad 1 mm. lata; calycis tubus 1 mm. longus;
corollæ tubus eirciter 6 mm. longus, limbus petalis 2 !/s-3 mm. longis,
«4 mm. lalis; antheræ circiter À mm. longæ; stylus cum stigmatibus
« 1 mm. longus; cocci 3 mm. longi, 1 mm. lali. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or. ( Victoria).
=
a
Exsiccata
4 — « Victoria, Lake K... [comm. Beckler, 1884] » — (15).
en 2 à De à
1056 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e <ÉR.). 1905 (28)
Specie intermedia fra la S. monogyna Lindl. e la L. spathulata Sieb.,
avvicinandosi a questa per l’aspetto dei carpelli. a quella per la maggior
parte dei caratteri degli organi vegelativi.
Subsect. II. Flores glomerati, in spicis dispositi, plus minusve longe pedicellati,
pedicello articulato.
a. Perennes.
S. viminea Sm. in Rees, Cyclop., XAXXIII! — Schuch. in Linnea,
XXVI 22! — Benth., Fl. Austral., 1, 408!; in DC. Prodr., nn 1, 501!;
F. Muell., Fragm., NI. 86, VIII, s6!: KeySyst. Vict. pl.. 1,147; IL 13! See.
Syst. cens. austral. pl., 1, #4! — Moore, Hand. Fl. N.-S.-M in 184!
Syn. : S. nuda Lindl., in Bot. Reg., n. ser., tab. 1917, in adn.!
S. dorypetala Schuch. in Linnæa, XXVI, 24!
« Perennis, herbacea. cæspitosa. glabra. Caules erecli, simplices vel
« raro ramosi, sulcato-striati, foliosi. Folia crassiuscucula, subtus nervo
« medio prominulo, in caulibus sterilibus et in parle inferiori caulium
« floriferorum linearis-pathulata. obtusa; in caulibus floriferis superiora
« linearia, acutiuscula vel acula et mucronulata. Stipulæ minim&, subu-
« lalæ, cito decidu&. Flores flavi, in glomerulis minimis, sparsissimis
« spicam valdeinterruptam formantibus, plerumque 4-5-nis vel etiam 2-3-
«nis dispositi, Bractea intermedia ovato-triangularis vel ovato-cymbea,
« acula vel vix acuta, margine membranaceo integro, vel interdum denti-
« culato. Bracteolæ ovalo-acutæ, bracteæ imtermediæ circiter dimidium
« minores: cælerum ut bractea intermedia. Pedicellus vix scabriusculus,
« circiter medio articulalus, apice non incrassalo. Calycis tubus hemi-
« Sphæricus, haud profunde 10-costatus. scabrinsculus, lobi tubo subæqui-
« Jongi, ovalo-aculi, margine integro vel obscure et irregulariter inciso-
« denticulalo. Corollæ tubus petalis terlia inferiori parte liberis, limbus
« petalis lanceolato-acuminalis circiter, medium tubi vel etiam ultra attin-
« gentibus. Stamina: majora corollæ faucem æquantia, filamentis planis
« basi paullo dilatatis, antheris oblongo-elliplicis, a pice rotundato, basi
« emarginala. Ovarium scabriusculo-verrucosulum. Stylus cum stygma-
« Libus acutis, stylo æquilongis,apicem sepalorum attingens. Cocci obovali,
« profunde reliculati, pruinosi » (Tav. XII, fig. 18-19).
« Caules 40 cm.-15 dm. longi, usque ad 2 mm. (vel ultra? ) Jati; spic®
« usque ad 35 cm. long&; folia 7-30 mm. longa, 1 et usque ad 4 mm. lata;
« bractea intermedia ‘/2-1 1/2 mm. longa; bracteolæ '/s mm. circiter lon-
« gæ; pedicellus usque ad 2 mm. longus; calycis tubus '/s mm. longus;
« corollæ tubus circiter 3 mm. longus; antheræ '/s mm. long&; stylus
« cum stygmatibus '/s mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or. el austr.-occ.. Tasmania.
For. a. genuina Pampanini.
« Caules 15-40 cm. longi; folia 7-30 mm. longa, 1-4 mm. lata, inferiora
« spathulata, obtusa, superiora, linearia acuta el mucronulata; spicæ usque
ad 35 cm. longæ; bractea intermedia ovato-triangularis, acula, !/s-1 mm.
longa; calycis lobi ovato-acuti, margine integro vel obscure et irregula-
riter inciso-denliculato. »
Habitat : Queensland, N.-S.- Wales, Victoria, S.- Australia.
(29) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1057
Exsiccata
1 — « [Sieber, Fl. Nov. Holl., n. 245] » — sub 8. monogyna Labill. — (12, 4,
16, 9, 15, 7, 17, 43).
2 — « Port Mn ‘Nouv. Hollande [Voyage du Cap. Baudin, 1801] » - --
(5, ex Herb. Mus. Parisiensis : 12).
3 — « Near Sydney » — ex Herb. Bot. Gard. Sydney — (3, 16).
% — « Nov. Holl., ora occident. » — ex Herb. Mus. Parisiensis — (12).
5 — « Port Dies (Victoria) [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of Me
a 15)
6 — « Port Jackson: Nouvelle Hollande [Anderson, 1832] » — sub S. spa-
thulata Sm. — (9).
7 — « Port Phillips [C. French, 1893] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne — (15).
8 — « Near Dandenong-Ranges [C. French, 1893] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne — “as, 1%).
9 — « Nov. Holl.. Port Jackson » — ex Herb. Mus. Parisiensis — (10).
10 — « Australia, Queensland [Am Dietrich] » — (14).
EX En Yarra |C. Walter, July, 81] » — bs S. Iinarifolia A. Cunn. —
7)
12 — « Sydney... [Mossmann, 1880] » — (2).
13 — « Victoria, N.-S.-Wales. Queensland et N.-Australia |F. Mueller] » —
ex Phyt. Mus. of Melbourne — (1).
1% — « Côte sud-ouest de l'Australie [Labillardiere] » — ex Herb. de Ventenat
— (91).
45 — « Sydney |... Sept. 1889] » — (16).
16 — « Port Jackson [C. Gaudichaud] » — u: S. monogyna Labill. — (9).
17 — « Nova Hollandia » — ex Herb. Endl. (17).
418 — « Leay R. [Dr Beckl.] » — (17).
49 — « Near Holland [Caley] » — (17).
20 — « Mount Tomah [J.-H. Maiden, 11-98] » — (17).
21 — « Mornigton Stion, [G. Weindorfer, nov. 1902] » — (17).
22 — « Nova Hollandia [F. Bauer] » — (17).
23 — « Nova Holland. » — da Mourad. An.
24 — « Grampians, Victoria [C. Walter] » — ex Phyt. Mus. of Melbourne —
(à, 11).
25 — « Australasia orient., Sydney [Hügel, n. 255] » — sub S. spathulata
Sm. — (17).
26 — « Mount Victoria [J. H. Maiden, 23 nov. to 16 th Déc. 1889] » — (14).
27 — « Nouvelle Hollande [Caley] » — (9).
28 — « Sydney [.... 1891]» — % 16).
29 — « Collecied within 125 Miles of Sydney, 1844 [Stephenson’s Australian
Plants, n. 94] » — (2).
30 — « Wellington Point [J. Wedd, oct. 1901] » -— (4).
For. b occidentalis Benth. in DC., Prodr., XV, I, 501! (excl. syn.).
Syn. : S. viminea Sm. var. elata Benth.. F1. Austral., I. 408! (p.p.)
« Caules graciles. 10-15 cm. longi: folia inferiora obtusa, superiora
« acula. 10-20 mm. longa, usque ad 1 !/ı mm. lata; spicæ 5-13 cm. longæ,
« floribus 2-3-nis: bractea intermedia ovalo-cymbea, acuta, sæpe eliam
« acuminata 1-4 ‘/2 mm. longa; calycis lobi lineares vel lineari-lanceo-
« Jati, acuti, margine integro. »
Habitat: W.-Australia.
Exsiccata
=
4 — « Swan River | Drummond, 1850] » — (7).
2 — « Swan River Drummond, 1849, n. 92] » — (2, 12, 17).
3 — « Swan River [ Drummond, 1848] » — (9).
1058 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (30)
For. c elata Pampanini.
Syn. : S. elata F. Muell., Fragm., I, 86; Second Syst. cens. austral.
pl., I, 41
S. viminea Sim. var. elata Benth., Fl. Austral., I, 4081 (p.p.)
« Gaules altissimi, usque ad 15 em. (sec. Maxwell ex F. Müller); folia
« sublinearia, acutiuscula, 12-25 mm. longa, 1-2 mm. lata; spicæ usque
« ad 15 cm. longæ, floribus sparsis, vel passim geminis. »
Habitat : W.- Australia.
In alveo glareoso fluminis Phillips River sec. Maxwell ex F. Mueller).
Exsiccata (non vidi).
For. d flava Pampanini, comb. nov.
Syn. : S. flava Hook.. Ic. PI., tab. 269! (p.p.) — Hook. f. in Journ. of
Bot., II, 421! — Schuch. in Linnæa, XXVI, 26! — Hook. f.
FI. Tasman., 1, 80! — Benth., Fl. Austral., I, 407! (p.p.); in
DC. Prodr., XV, I, 501! (p.p.) — F. Muell., Key Syst. Vict. pl.,
I, 147, IL, 13!; Second Syst. cens. austral. pl., I, 441
« Caules graciles, breves, 8-20 cm. longi. folia linearia; 5-10 mm.
« longa, ‘/2-1 mm. lala, suprema angusliora, apice subrecurvo; spicæ
« breves, subcapitatæ, 1-2 cm. longæ. apice obtuso-rotundato, densifloræ,
« glomerulis 2-3-floris, infimis interdum usque ad 2 cm. remotis, floribus
« horizontalibus, cito deflexis. sepala ovato-obtusiuscula et bracteæ margi-
« nibus integris. »
Habitat : Tasmania..
Exsiccata
4 — « Tasmania [R.-C. Gunn] » — ex Herb. Hooker — (5, 12, 17).
2 — « Van Diemensland |Gunn ; Lindley, 18391 » — (5, 17, — ex Herb.
Marti ; 10).
W. J. Hooker nella sua descrizione della S. flava non menziona il
numero delle brattee, ma nella tavola egli raffigura due fiori ingranditi
uno dei quali munito di cinque brattee ovato-lanceolate acuminate. Questo
fiore differisce dall’altro e dalla diagnosi anche pei sepali che sono trian-
golari ed aculi invece di essere ovali e piü o meno ottusi. Schuchardt non
vide esemplari di S. flava, ma la descrisse basandosi sulla diagnosi e sulla
figura di W. J. Hooker. J. D. Hooker cita l’esemplare raccolto da Gunn e
descritto da W. J. Hooker e dice le brattee essere 3-5 ed 1 lobi del calice
brevi ed aculi (1840) o largamente ovati, brevi ed ottusi (1860).
Tutti questi Autori passano sotto silenzio la forma delle brattee; pero,
nel dettaglio succitato della tavola di W. J. Hooker esse sono rappre-
sentate ovato-lanceolate, acuminate.
Ora, nella figura data da W. J. Hooker dei due fiori ingranditi quello a
sepali acuti e munito di cinque brattee non è numerato e quindi non
menzionato nelle spiegazioni della tavola che seguono la diagnosi, alla
quale invece corrisponde l’altro fiore che & numerato (n. 4), come lo sono
tutti gli altri dettagli della pianta rappresentati ingranditi nella tavola.
Non sono alieno dal credere che si tralti di una dimenticanza non acci-
dentale provocala forse dalla constatazione dell’ inesattezza della figura.
Infatti nessun Autore, all’ infuori dei suddetli, menziona la presenza di
cinque brattee alla base di ogni fiore per altre specie, ne a me accadde
mai di osservarle in nessuna specie, nemmeno negli esemplari di S. flava
(31) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUECI. STACKHOUSIACER, 1059
che potei esaminare. Nolisi inoltre che nelle specie del gruppo della
S. viminea le brattee essendo minutissime ed assai avvicinate fra di
loro non & possibile riconoscere la loro precisa posizione senza un esame
accuratissimo di tulti i singoli fiori del glomerulo.
E molto probabile che J. D. Hooker abbia stabilito la sua descrizione
dalla descrizione princeps di W. J. Hooker e dalla figura dala da questo, pit
che dall” esame della piania di Gunn.
La descrizione data dal Bentham si scosla sensibilmente da quelle date
dagli Autori precedenti per diversi caratteri : 1 rami talvolta decombenti,
lunghi fino a 30 cm., le foglie dei rami sterili talvolta giü larghe ed
oblunghe, i pedicelli lunghi fino ad 1 '/« mm., le brattee larghe ed ottuse
la corolla lunga circa 7 ‘/2 mm. Questi caratteri si riferiscono certamente
non già alla S. flava della Tasmania — poichè di quest’ isola egli cita solo
lesemplare di Gunn, al quale gli Autori precedenti non attribuiscono tali
caralteri, ch’esso infalli non presenta — ma alla pianta raccolta dal Collie
nell’ Australia occ., pianta che, secondo il Bentham, differisce dalla
S. flava di Hooker per avere le spighe piü allungate.
Da tutto questo mi sembra di poter conchiudere che :
1° Il carattere del numero delle brattee (cinque) pel quale la S. flava
differirebbe non solo dalle altre entità del ciclo della S. vimineo, ma da
Lulte le altre specie del genere, sia da escludersi affatlo, e che quindi per
gli altri suoi principali caratteri peculiari — spighe abbreviate e fiori
orizzontali e riflessi — sia da considerarsi come semplice forma della
S. vimineu.
2° La S. flava Hook. & pianta conosciuta fin’ ora soltanto della Tasmania,
l’esemplare del Collie (Australia occ.), citato dal Bentham, essendo da
rilenersi piutlosto come una variazione della S. viminea affine alle for.
elata e occidentalis delle quali a la stessa distribuzione geografica, che
della S. flava, mancando del carattere distintivo di questa, cioè le spighe
dense, brevi e subcapilale.
S. scoparia Benth., Fl. Austral., I, 409!: in Du Prodr., X\, I
501! — F. Muell., Second Syst. cens. austral. pl. I, 44!
Syn. : S. juncea Sieb. in sched. (Fl. Novæ Holl., n. 591) in Herb. Mus.
palat. Vindob.
« Perennis, cæspitosa, glabra, aphylla. Caules erecti, simplices vel
ramosi, junciformes, interdum filiformes, striato-sulcati, aphylli, squa-
mulis minimis, triangularibus, aculis, brunneis, sparsissimis, cadueis,
Spiez paucifloræ, valde interruptæ. glomerulis 2-3-floribus, vel floribus
solitariis. Brractea-intermedia triangularis vel ovato-triangularis, acuta,
scabriuscula, brunnea, margine membranaceo strictissimo. Bructeolæ
oval vel obovatæ, plerumque acutæ, margine integro vel plus minusve
eroso. Pedicellus tertio inferiore articulatus, vix scabriusculus, apice
paullo incrassalo, sepe ramosus, ramulis bibracteolatis et articulatis.
Calycis tubus subglobosus, crassus, lobi oblongi, acutiusculi tubo æqui-
longi. Corollæ tubus terlia inferiori parte petalis liberis; limbus petalis
linearibus, acuminalis, basi latiori, ?/s vel dimidium tubi æquantibus.
Stamina majora apice antherarum faucem corollæ allingenlia, minora
medium tubi æquantia, filamentis crassiusculis, planis, basi dilatatis,
antheris oblongo-ellipticis, apice acutiusculo, basi vix emarginata.
« Ovarium subrotundum, leviter reticulatum. Stylus crassiusculus, brevis,
A
à
&
2
À
a
=
A
ES
1060 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (32)
« stygmalibus crassis, obtusis, stylo longioribus, medium sepalorum attin-
« gentibus. Cocci oblongo-subglobosi, profunde tubereulati. » (Tav. XHE,
fig. 20-21).
« Caules 20-55 em. longi, usque ad 4 mm. lati; spicæ 8-12 cm. longæ,;
« bractea intermedia usque ad 1 mm. longa; pedicellus usque ad 1 mm.
« longus; calycis tubus 1 mm. longus; corollæ tubus circiter 3 mm. lon-
« gus, lobi 2 min. iongi; antheræ fere 1 mm. longæ; stylus cum stygma-
« tibus 1 mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-occ. (W.- Australia) et austr.-or. (N.-S.-
Wales).
Exsiccata
4 — « Port Jackson [R. Brovn, Iler australiense, 1802-5, n. 5411] » — sub
S. viminea Sm. — (16. 12).
2 — « Collected within 125 Miles of Sydney; 1844, 5-6 i[Stephenson’s Austra-
lian Plants, n. 9%] » — sub S. er nea Sm. — (2, 17).
— « New-South-Wales [J. White] » — (9).
— « Nouvelle Hollande [Caley] » — (9).
— « [Sieber, Fl. Novæ Hell., u. 591] » — (17).
Australasia, King Georg Sound [Hügel] » — (17).
— « Neu Holland [Caley] » — ex Herb. Maille — (17).
— « Nova Holl. [F. Bauer] » — (17).
— « Nouvelle Hollande [Verreaus, 1836] » — sub S. viminea Sm. var.
Bnth. — (5).
SONDERS
Vicinissima alla S. viminea Sm. la S. scoparia si pud considerare
come specie parallela e forse varietà di essa propria alle stazioni piü
aride. Infatti i principali caratteri che la distinguono dalla S. viminea
(mancanze di foglie, spighe povere, aspetio del calice) rivelano la sua
nalura sommamente xerofila.
(A suivre).
10641
wagsarum spetles dote orientalis
ad exemplaria imprimis in herbariis Boissier et Barbey servata,
comparavit et illustravit
Achilles TERRACCIANO
PARS SECUNDA !
GAGEA Salisbury
Salisb., in Ann. of bot., II, 555 et in Gen. of plants, 53. — Terrace. A.,
Esp. genre Gagea Afr. bor., in Bull. Soc. bot. France, Mémoires (1905),
2me Mémoire, p. 11, et Revis. Monogr. Gagea fl. Spagn., in Bull. Soc. arag.
cienc. nat., IN, 218°. — Boiss., Fl. Or., V, 203.
Lloydiæ species Boissier. op. cit., 202 (n. 2 et 3).
Lloydiæ seclio Gageopsis Baker, Rev. gen. and spec. tulip. im
Journ. linn. soc., XIV, 300.
SUBGENUS I. BUGAGEA Pascher
Semina globosa, subhorizontalia, testa pallida v. rufescente, longitudi-
naliter substriata : Pascher, Uebers. Art. Gatt. Gagea, in Lotos 1904, n. 5,
112. — Terrace. A., I. p. 11, II. p. 218. — Ascherson u. Grabner, Syn.
mittel-europ. fl., III, 76.
! Species descripsi quæ a clarissimo Boissier in « Flora orientali» enumeratæ
non fuerunt, v. quas dubias aut novas existimavi. Opera, in quibus species aul
varietates bene descriplæ fuerunt, tantum transcripsi, quæ ipse legi et comparavi ;
indicum vero nomina, solum quum specimina ab his enumerata in herbariis
reperi et examinavi.
Quod ad loca nalalia speclat, uti scripta erant, ea retuli, quamvis permulta
neque in lexico neque orbis terre in tabula invenerim, et alia mihı propter
haud perspicuam collectoris transcriptionem diffieillima intelleetu fuerint. Si
forte in aliquos errores incidi, veniam a lectore peto.
2 Numero «I» opus meum « Les espèces du genre Gagea dans la flore de
l'Afrique boréale, in Bullelin de la Société botanique de France, vol. 52 (1905),
2e Mémoire » indicavi; numero « Il» aliud « Revisione monografica delle specie
di Gagea della flora spagnola, in Boletin Sociedad Aragonesa Ciencias naturales,
IV (1905) ».
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 11, 31 octobre 1905. 71
1062 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (2)
Secr10 A. NUDISCAPOSÆ
Scapus a basi ad flores nudus. Folia caulina sub floribus 1-2, rarius
plura, inæqualia. Flores subumbellati : Terracc. A., op. cit., 1. p. 11,
IL. p. 248.
Subsectio 1. UNISPATHACEÆ
Folium caulinum sub umbella pedunculata solitarium, spathaceum.
Bulbus biennis magnus, Lunica hyalina inclusus, extus crebre tunicatus,
basi inter tunicas bulbillis numerosis (raro abortientibus), minimis,
aphyllis auctus; ex his sepe unus tantum parce maior, foliosus v. aphyllus,
et pro hornotino consideratus : Terracc. A. — Seclio Monophyllos (pro
parte) Pascher, op. cit., 115.
—- Euspathaceæ. — Umbella subsimplex, pedunculata, folium cauli-
num ab hac longe remotum. Folia radicalia fistulosa. Perigonii segmenta
obtusa, glabra. Ovarium obovatum, apice impressum, basi leviter alte-
nualum.
> Bulbus biennis solum foliiferus. Umbella potius paueiflora. Perigonii
segmenta lanceolato-obtusata, albida v. rosea.
1. G. triflora A. et H. Schultes. — G. bulbillis parvis, obovatis. extus
minule reticulalis; folio radicali solitario, longissimo, lineari v. minime
lanceolalo. caulino ultra medium oblongo lanceolalo, nervuloso, dein
convoluto et apice fistuloso; scapo elato, umbella dicothoma, peduneulis
laxe foliatis; floribus 2-4, ad pedunculorum apicem solitariis, magnis, peri-
gonii segmentis obovato-lanceolatis, albidis v. e luteolo-carneis, extus
viridibus et exquisite mullinervosis, staminibus parvis, ‘/2 perigonio brevio-
ribus, filamentis a medio ad basim complanatis, antheris minimis, rotun-
dis. ovario obovalo-rotundato, stylo apice dilatato et perigonio '/s breviore
terminato.
A. et H. Schultes, Syst. veget., VII, 551. — Kunth, En. pl., IV, 242. —
Ledeb., Fl. ross., IV, 141. — Maxim., Prim. fl. amur., 278. — Korshinsky,
Pl. umur., in Act. hort. petrop., X. 401. — Ornithogalum triflorum
Ledeb.. in Act. acad. Petrop., V, 529, et Icon. pl. alt., IV, 22, tab. 379.
— Lloydia triflora Baker, Rev. gen. and spec. tulip., in Journ. linn.
soc., XIV, 300.
Icoxes : Ledebour., 1. c.
HABITAT : Specimina vidi: « Manches de Tartarie à la Baie de Jon-
quiere, anno 1857 legit Barthe! (ex herb. parisiensi). — Sibiria, legil
Ledebour ! (ex herb. berolinensi ad n. 137). — N. China ad Kwandien
shade, 29. IV, 1874 legit J. Ross! (ex herb. kewensi sub n. 115). — Fleuve
Amour (in collect. floræ sud-Ussuriensis, Société d’Expl. d. pays du fleuve
Amour, ex herb. parisiensi), legit Maximowicz ! (ex herb. Boissier,
De Candolle, florentino. berolinensi). anno 1891 legit Korshinsky! (ex
herb. Boissier) ». — Species etiam e Sibiria orientali ad Kamtschatka, in
insulis Kurilensibus a Baker, el in silvis frondosis ad ostium Ussuri
prope Chabarowska et Polowinnaja a Korshinsky indicata; ubi floret maio,
fructificat junio.
E Japonia specimina vidi : « Hakodate, anno 1861 legit Maximowiez !
(ex herb. vindobonensi, monacensi). — Montagnes de Hakodale, 19, V,
{3) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1063
1894 (ex herb. kewensi, sine nomine collectoris). — Mororan, 23, \,
1887 legit Rev. Pére Faurie !(ex herb. kewensi, sub Lloydia serotina).
— Kiurin interiore, Simabara, vulcano Wunzen, anno 1862 legit Maximo-
wicz ! (ex herb. Boissier, parisiensi, berolinensi) ».
VARIATIONES : Species variat 2-4-5 flora (specimina amurensia inter-
dum 6 flora), scapo brevi circiter cm. 8-10 et elato usque ad cm. 25, folio
radicali nunc flores æquante, nunc cm. 4-5 superante, lineari et angustis-
simo (in speciminibus e Kiurin interiore et e Hakodate), v. planiusculo et
lanceolato (in speciminibus eMororan et Hakodale), semper apice attenuato
et exacte cylindrico, floribus magnitudine et colore variis (flavo-viridulis
in speciminibus a Ledebour leciis), a spatha v. brevi et late ovata v. longa
el lanceolato-concava plus minusve remolis, pedunculis longis v. brevibus,
ad bifurcationes foliolo lanceolato accrelis, raro duobus alternis et plus
minusve approximalis.
ÜBSERVATIONES : Species quam maxime distincta, a Lloydia perigonii
segmentis basi intus haud foveolatis, bulbi bulbillorumque structura et
foliis rejicienda et inter Gageas locanda. Bulbus characteristice solita-
rius, sed interdum bulbillorum unus est maior, globosus, plus minus bre-
vifoliatus ; hac de re species quam maxime ad subsequentem migrat
(confer specimina ex Amur a Korshinsky lecta).
XX Bulbi foliiferi plerumque duo, inæquales. Umbella multiflora.
Perigonii segmenta lanceolato-oblonga, lutea.
2. G. spathacea Salisbury. — G. bulbo magno pyriformi, minore
onlongo angustioreque, bulbillis ellypticis, apice acutiuseulis, longitudi-
naliter lineolatis ; foliis radicalibus 2, filiformibus linearibusve, longis-
simis v. flores æquantibus, caulino late longeque spathaceo, a medio ad
apicem abrupte altenualo, marginibus convoluto et dein apice fistuloso;
scapo elato, umbella dichotoma, abortu trichotoma, ad bifurcationes foliolis
suboppositis pradita; florıbus magnis, luteis, ad pedunculorum apicem
ereclis v. raro cernuis, perigonii segmentis lanceolato-oblongis, obtusis,
dorso 3-nerviis, staminibus '/s perigonio brevioribus, filamentis filiformi-
bus, antheris magnis, oblongis, dehiscentia subrotundatis, ovario parvo,
oblongo, apice dilalato, stylo antheras superante, 3-4plo breviore.
Salisbury, in Ann. of bot., II, 556. — A. et H. Schult., Syst. veget., VIT,
941. — Kunth., En. pl., IV, 237. — Ledebour, Fl. ross., IV, 140 (excl. syn.
Pallas). — Regel, FT. turkest., 1, 110 (excl. syn. Pallas), et in Act. hort.
petrop., lil, 290 et VI, 510 (descriptione lantum). — Ornithogalum
minimum ß. spathaceum Wahlbg., Fl. suec., 202. — M. a Bieberst.,
Fl. taurico-caucas., I, 274 (descriptione lanıum).
Icoxes : Hayne, in Usteri, Nov. annal., XV, A1, tab. 1, et Term. bot.,
tab 5, fig. 14, tab. 27, fig. 4. — Flora danica, tab. 612. — Reichenbach,
le. Fl. germ. et helv., X, tab. 475, fig. 1039.
HagirTar : « Vernoje (Kuschakewicz), in trajectu Altinimel. in mon-
tibus thianschanicis ad fluvium Scharysu, ad fluvium Almatinka prope
Kuldscha, 4-7000 ped. » secundum Regel, sed ego specimina non vidi.
Indicatur e Tauria, sed plante hic a Pallas! et a Wilhelms! in province.
caucas. prope Georgiewsk lectæ ad G. transversalem pertinent. Descrip-
tiones M. a Bieberstein, Ledebour et Regel vero optimæ. Steven (Verzeich.
taur. Halbhins. wildw. Pf.. in Bull. Soc. imp. nat. Moscou, 1857, II, 82)
1064 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (me séR.). 1905 (4}
sub G. spathacea seripsit : « forte solo synonimo 0. transversalis
(Pallas in R. et S.) huie allegato inductus, Ledebour G. tauricam facit;
mihi non oceurrit. Est dubia Tauriæ cives ». Specimina frustra quæsivi; et
quæ hoc nomine a Regelio distributa fuerunt, ad aliam pertinent speciem.
ÖBSERVATIONES : In regionibus orienlalibus species ulterius meliusque
inquirenda. Quamquam adhuc Europæ (Belgii, Germaniæ, Sueciæ meri-
dionalis, Daniæ) endemicam, haud procul dubio etiam e Sibiria ab altaica
usque ad orientalem hic illie inquilinam puto. Nullo modo morphologice
a G. triflora separanda, quæ vero proles omnino orienlalis et
G. spathaceæ vicarians in regione Ussuriensi et in Japonia, cum qua
stiirpem unicam constituit.
-- + Minimæ. — Umbella crebre ramosa, pedunculis foliolatis, folium
caulinum ad hanc magis approximatum. Folia radicalia haud fistulosa.
Perigonii segmenta acuta, basi marginibus sæpe ciliala. Ovarium ovato-
rotundatum, medio impressum.
> Euminimæ. — Folium radicale unicum, lineare v. anguste lanceo-
latum, planiusculum, erectum.
X Perigonii segmenta lineari-lanceolala, angusla, acutissima, apice
excurva, basi crebre ciliala.
3. G. minima Ker-Gawler, in Journ. roy. inst. I, 180. — Sweet,
Hort. brit., 418 et Brith. flow. gard., ser. 2, I, tab. 29. — A. et H.
Schultes, Syst. veget., VIE 539, 1703. Kunth, En. pl., IV. 237. —
Ledebour, Fl. alt., II, 31 et Fl. ross., I, 139. — M.a Bieberst., Fl. taurico-
caucas., . 274 (descriptione lantum et exclusis synonimis), IH, 263. —
Sieven, Verz. taur. halbins., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1857 (ID), 82.
— Bunge, Relig. Lehmann, 542. — Regel, Fl. turkest., 109 et Act.
hort. petrop., Ill, 270 et VI, 510. — Regel et Herder, En. pi. cis. et
transil., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1868, 44. — Zinger, Verz. gouv.
Tula phanerog., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1881, 333, et in Sched.
fl. ross., IV (1902), n. 993. — Boissier, Fl. or, V, 207.
Icones : Sweel, qu cit. — Flora danica, tab. 1331. — Reichenbach,
le. fl. germ. ei helv., X X. tab. 475, fig. 1040.
Hasırar : Specimina vidi : « monlium faucibus ad Sarepta in Astra-
chania, annis 1886 et 1877 legit Becker ! (ex herb. Barbey, florentino,
Chabert). — Uman, 20, IV, 1871 legit Holtz ! (ex herb. Ross) et 1867
legil Gold2 ! (ex herb. ulissyponensi). — Flora Krima ad lalta, 20, IV, 1886
legit Zelenetzky ! (ex herb. Boissier). — Flora Mettarabica ad Kilia, IV,
4890 legit Zelenetzky ! (ex herb. Boissier). — Flora altaica, legit Bunge!
(ex herb. romano), et Altai legit Gebler ! (ex herb. vindobonensi). —
Sibiria (ex herb. Link ! in herb. berolinensi). — Kurrum Valley, Alikel,
legit Aitchison! (ex herb. kewensi sub n. 115). — Gilgit in Kashmir,
nearn Aiddalph, anno 1879 legit Duthié! (ex herb. kewensi). — Affgha-
nistan, legit Griffith ! (ex herb. kewensi, sub n. 5809 in herb. of the late
East India Company); ad Otipore, legit Griffith ! (ex herb. kewensi in
collect. Lehmann ad ann. 1852) ».
Fide Ledebourii a boissierio indicatur « in humbrosis et silvalicis
montanis et alpinis Taurie montis Tchatyr Dagh et Prov. aucasicæ » ;
sed Steven (l. €.) « mihi in Tauria non visa » observal. Crescit eliam : in
montosis humidiusculis v. gr. prope Riddersk in monte, qui Talowkaja
(5) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 4065
Sopka dicitur, prope Buchtarminsk (Ledebour, fl. alt.), — in sudlichen
Altai im Buchtarminskischen Kreise, Kirghisen-Steppe bei Djus-Agatsch
(Regel et Herder), — Wernoje ad torrentem Talki, ad flumen Ili prope
Sarybulak et Kujankus (Regel), — Tula (Zinger).
VARIATIONES : Species, stalura præsertim et umbellarum structura,
summopere variabilis. Bulbilli hornotini pauci v. multi, sepe ad unum
aphyllum v. folium gerentem reducli. Scapus gracilis v. firmior, abbre-
vialus v. elatus, simplex v. parce ramosus. Folia radicalia bina v. solitaria,
scapo longiora v. æquantia, lanceolato-linearia in speciminibus abbreviatis
et e locis pinguibus, lineari-subfiliformia in aliis. Folium spathaceum
nunc minus abbreviatumque, nunc maximum etlatissimum, sepe umbellæ
magis approximatum. Specimina oceurrunt foliis caulinis spathaceis duo-
bus, utrisque floriferis, qua de re ramosa; umbella plerumque repelite
dichotoma, peduneulis glabris v. laxe rufulis, erectis v. arcuatis; et eliam
1-2 flora. Flores lutei v. rarius albicantes, maximi v. minimi sunt.
Qua de re distinguuntur :
var. borealis : scapo abbreviato, 1-2 floro. floribus minoribus, spatha
minima, a pedunculi foliolo parce distante.
var. foliosa : spathis duabus subconformibus, peduneulis floriferis
præ&ditis.
var. grandiflora : scapo elato, umbella pauciflora, floribus maximis,
peduneulis plerumque refiexis.
var. spathacea : spatha maxima, erecta v. divaricata, sæpe flores supe-
rante v. @quanle. 3
var. rufula : perigonii segmenlis extus rufescentibus, pedunculis laxe
puberulis.
Occurrunt, etiam inter has, formæ gracilescentes, cæspitosæ, latifoliæ,
paucifloræ, parvifloræ. Specimen scapo elongatissimo et umbella creber-
rime ramosa invenitur in Kurrum Valley (Aitchison n° 115), et var. albr-
floram e Tula descripsit Zinger (Verzeichniss der bis jetz im Gouverne-
ment Tula beobachten Phanerogamen und Gefässcryptogamen, in Bull.
Soc. imp. nat. Moscou 1881, p. 333). Spathas duas alternas, uti in var.
foliosa, specimina e Sarepta, in quo loco varietas rufula etiam inve-
nilur, præbent.
ÜBSERVATIONES: Varietas borealis transitus certe ad @. filiformem
Kunth, qua de re Astchison (Flora Kuram Valley, in Journ. Linn. Soc.
XVII 101), suam G. minimam pro « G. filiformi ex parte » descripsit
et sub n° 115 distribuit. Varietas rufula intermedia cum hac et
G. rufescente Regel, quæ vero proles mihi hybrida videtur.
> XX Perigonii segmenta obovato-lanceolata, acuta, apice recta, basi
laxe ciliata.
4. G. callosa A. et H. Schultes. — G. bulbo parvo, altero minimo
plus minus longe stipitato, horizontali v. pendulo; folio radicali lineari,
plano v. subsulcato, a tertio superiore usque ad apicem subfistuloso-cal-
loso, caulino inferiore spathaceo, late lanceolato, dein a medio margi-
nibus convolutis et apice subfistuloso-calloso; scapo gracili, elato,
umbella paueiflora, pedunculis puberulis, raro glabriusculis, ad bifurca-
tiones foliolalis; floribus perigonii segmentis lanceolato-oblongis, dorso
viridescentibus, margine luteolis, intus intense luleis, basi lateribus
parce ciliato-pilosis, filamentis vix dilatatis, perigonio '/ı brevioribus,
1066 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sen.) 1905 (6}
antheris ovatis, parvis, ovario ovalo, basi vix anguslato, stylo sensim à
medio ad apicem dilatato terminato et perigonium æquante.
A. et H. Schultes, Syst. veget., NI, 554. — Reichenbach, Fl. germ.
excurs., 1, 107. — Kunth, En. pl., IV, 243. — Neilreich, Nachtr. zu Maly’s
En. pl. phan. imp. austr. univ., 45. — G. Baumgarteniana Schur,
En. pl. trans., 667. — G. spathacea Freyn et verosim. omn. auct. hun-
garic., fide De Degen (in litteris). — G. minima Haläcsy, Fl. græc., ill, 226;
nec non aliorum auctorum fl. reg. balch. el imp. austr. — Ornithogalum
callosum Kitaibel, apud Schult., Oestr. fl., I, 557. — O0. Haynii Baum-
garten, En. stirp. transs., 1, 294 (descriptione tantum).
Icones : Nulla.
HaBıTar : Specimina vidi : « Macedonia centrali, ad nives lique-
scentes in cacumine montis Kossov prope Zborsko, 26, IV, 1895 legit
Dörfler ! (ex herb. Boissier, Burnat, vindobonensi, sub n° 363 it. turc. sec.
1893). — Roumanie, environs de Bukarest dans le bois de Daniesa,
maio 1875 legit Brandza! (ex herb. parisiensi, sub n. 67). — Bosnien,
plateau der Stranitzava, bis 6000 pedes, 17, V, 1869 legit Blau! (ex herb.
berolinensi, sub n. 1408). — Odessa, legit Szovitz! (ex herb. Burnat) ».
Indicatur ab Haläcsy ex Epiro, ad nives montis Micikeli, distr. Janina;
el hoc anno a clarissimo De Degen in loco Freyniano (confer Flora, 188%,
p. 685) detecta fuit. — In herbario Delessert specimen sistit « ad Neap.
anno 1839 » a Guebhard! lectum; est locum hoc Neapolis Laconiæ ?
Cum illis a cl. De Degen in « Comit. Zölyom, in monte Pustihrad prope
Zölyom, altitud. ec. 250 m. » die 24, IV, 1905, lectis comparavi.
VARIATIONES : Specimina maxima et tunc foliis angustioribus, plus
minusve reflexis, minora et tune foliis latiusculis et erectis. sed semper
apice longe callosis. Mira est e locis alpinis :
var.alpina: planta pusilla, floribus minoribus quam in specie el paucis.
OBsERVATIONES : Cum G. minima, a qua characteribus supra notatis
diversa, diutius confusa ; an hybrida proles, parentibus G. minima et
G. spathacea? Gerte inter duas media, sed proxima formis australio-
ribus G. minime.
+ + Minimoides. — Folium radicale late lanceolatum, nervosum,
planum, apice acutatum.
> Perigonii segmenta lanceolato-acuta. Umbella pedunculis gracilibus,
glabris, foliolatis.
3. G. confusa Terrace. A. — G. bulbo foliifero magno, bulbillis
numerosis basi, uno tantum maiore, adnatis; folio radicali solitario, late
lanceolato-lineari, exquisite nervoso, flores superante, a tertio inferiore
ad basim attenualo, a medio ad apicem sensim angustato et hic calloso,
caulinis inferiore basi late spathaceo, circumscriptione ellyptica, et supe-
riore subalterno conformi. sed angustiore brevioreque, utrisque exquisite
nervosis;umbella pauci-laxiflora, peduneulis glabrislongissimiserectis.sim-
plicibus v. dichotomis, hie illie varie, ad bifurcationes præsertim, foliolatis,
foliolis nunc oppositis, nun solilariis allternisve, parvis, lanceolato-oblon-
gis; floribus mediocribus, e luteo-viridibus, perigonii segmentis ohovato-
lanceolatis v. ellyplicis, acutis, hyalino marginatis, interioribus plus
quam exterioribus, dorso prominule et exquisile nervosis, filamentis fili-
formibus, parce basi dilatatis, antheris parvis oblongis, dein maturatione
(7) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1067
rotundatis, terlio v. quarto perigonio brevioribus, ovario parvo, initio
obconico, dein obovoideo-trigono, apice impresso.
: en A., Gagear.novar.diagn..in Boll. soc. ort. mut. socc. Palermo,
IL, 3 (30 septembri 1904), 35. . minımoides Pascher, Uebers.
A Gatl Gagea, in Lotos 1904, n° 5 (octobri 190%), 126. — G. minima
Trautvetter, in ‘Act. hort. petrop., VI, 514. — G. pusilla Boissier, F1.
or., V, 207 (quod est ad specimina persica).
Icones : Nulla.
HaB1iTaT : Specimina vidi : « Persien, sogleich nach den zerschmelzen
des Schnees am Chersonpass, altitud. 8000 ped., 28. IV, 1882 legit Pichler !
(ex herb. Boissier). — Persia boreali in jugo Charson prope Kascoin, ad
ann. 4882 legit Pichler ! (exsicc. it. persic. Dris E. Polak 1882, in herb.
Boissier, vindobonensi). — Flora of Sultanabad, Western Persia, 31, V,
1890 legit Strauss ! (ex herb. vindobonensi). — In apricis paullo infra
nives in faucibus Kaschan, 27, IV, 1882 legit Pichler ! (ex herb. vindobo-
nensi, « auf warmen sonnigen Orten nach den Schnee, an Kaschanpass »).
— Persia, ad Livan in convallium pratis, 8, V, 188% legit Knapp ! (ex
herbario vindobonensi, simul cum @. reticulata) ».
VARIATIONES : Folio radicali plus minus lato, flores æquante v. rarius
parce superante, caulino infimo stricte ac longe lateque spathaceo, varie
amplexicauli, umbella sessili v. pedunculata, simplicı aut subsimplici v
crebre ramosa, pedunculis ad bifurcationes longe bractealis et sæpe
ultra medium 1-2 bracteolatis, floribus mediocribus v. parvis, perigonil
segmentis acutis v. sæpe parce aut vix obtusalis.
OBSERVATIONES : Sub G. minimoide hanc speciem bene descripsit
amicus Pascher, et pro G. platyphyllos in herbario vindobonensi spe-
cimina quædam a Knapp lecta et perigonio segmentis obtusatis prædita
habuit. Sed G. platyphyllos hactenus inædita est. — Haud ab hac longe
dissimilis @. hiensis e Turkestania viderelur, quam Pascher ipse in
« Uebers. Art. Gatt. Gagea, in Lotos 1904, n. 5, p. 126 » descripsit; sed
specimina non vidi, qua de re mihi ignota.
> X Perigonii segmenta oblongo-lanceolata, apice attenuata. Umbella
pauciflora. Bulbus crebre proliferus.
6. G. granulosa Turczaninow! — G. bulbo parvo, bulbillis horno-
linis numerosis, basilaribus, subrotundis v. oblongis, levibus; folıo radi-
cali lanceolato, longe flores superanle, basi angustato, apice longe aculalo,
breviter calloso, caulinis duobus, inæqualibus, nunc subopposilis, sæpe
distantibus, sed semper inferiore late a latiore et subamplectente basi
spathaceo, apicem versus convoluto et dein parce calloso, flores æquante
v. parce superante, altero angustissimo, lanceolalo-lineari; scapo brevi,
umbella 1-pauciflora, peduneulis inæqualibus, glabris v. glabriusculis, basi
bracteolatis; perigonii segmentis oblongo-lanceolatis v. lanceolalis, inte-
rioribus latioribus et vix apice attenuatis, exterioribus angustioribus et
acutiusculis, omnibus glabris, sed interdum basi ad pedunculos leviter
pilosulis, filamentis tenuibus, antheris minimis, perigonio ‘/4 brevio-
ribus, ovario minimo, oblongo v. obconico-trigono, stylo gracili antheras
superanle terminato.
Turezaninow, Fl. baic. dah., seu descript. pl. reg. cis. et transbaiïc,
alque dahur. nasc., m Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1838, (D), 102, sub.
1065 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ine séR.). 1905 (8)
G.lutea in adnot. — Korshinsky, Pl. amur. itin. ann. 1891 coll., in
Act. hort. petrop., XII, 401 (observat. ad @. luteam). — Trautvetter,
Iner. fl. phan. ross., in Act. hort. pelrop., IX, 257.
Icones : Nulla.
Haßgırtar : Specimina vidi : « Prope oppidum Tomsko, ad ann. 1837 legit
Turczanınow! (ex herb. Boissier, specimen autoplicum a me descriptum
et quo comparationibus usus sum). — Pitra de Charcow (ex herb.
genuensi, simul cum @. pusilla commixtum). — Tujk supra Astrabad
(ex herb. Bungeano in herb. Boissier, simul cum @. fistulosa). — Flora
altaica, legit Bunge! (ex herb. monacensi sub G. minima). — Ad
nives montis Sawers, Persiæ austro-oceid., altitud. 12000 ped., iulio 1868
legit Haussknecht ! (ex herb. Boissier). — Ad nives Kuh-Nur Persia
austro-oceid., altitud. 13000 ped., aprili 1868 legit Haussknecht ! (ex herb.
Boissier sub G. pusilla Fl. or. ‚V, 207, et simul cum @. anisanthos Koch
IX (a). illosi is Elbrus prope pagum Passgala, altitud.
5000 ped., 6, V. 1843 legit Kotschy! (ex herb. Boissier. sub G. Billar-
dieri var.?, et ex herb. vindobonensi, genuensi. parisiensi, florentino.
monacensi, berolinensi, De Candolle, Delessert sub G. Billardieri
var. glabra forma parviflora, exsice. n. 109 Kotschy. pl. pers. bor.,
ed. R. F. Hohenacker 1846) ».— Vidi etiam : «cum G. fistulosa commixta
ex Alatau transiliensi (Brotherus ! exsicc. n. 706 in herb. Boissier). —
cum G. confusa ex Sultanabad (Strauss!, ex herb. vindobonensi), — nec
non ad Werny et Almatyschluchs bis Kokkamir sub. G. arvensi pusilla
elintermedia et cum @. pusilla et G.anisanthos (Regel! it. turkest.
1837, in herb. parisiensi). » — Nescio si ad hanc speciem quædam specimina
e « Aschandra Flussbett (ex herb. vindobonensi, legit Jäschke) » referantur.
OBs£RvATIONES : Nullo modo cum G. ru fescente Regel confundenda ;
media certe videlur inter G. confusam et G. minimam, proxima
G. filiformi.
Æ + Æ Elegantes. — Folium radicale lanceolatum, planum nervosum.
Scapus rigidus, angulatus. Umbella pauciflora, pedunculis cum perigonii
basi villosulis. Perigonii segmenta oblongo-lanceolata, basi allenuala,
apice acutala.
7.G. elegans Wallich. — G. bulbo foliifero magno, crebre tunicato,
tunieis fuscis, basi prolifero ; folio radicali lanceolato, plano, viridi,nervoso,
apice convoluto, fere calloso, prominule 3-plurinervio, flores superante.
caulinis inferiore ab ovala basi ovato-oblongo et late spalhaceo, a tertio
superiore ad apicem convoluto, superiore ab eo parce distante et fere
alterno, lanceolato, minore, utrisque margine pilosis; scapo erecto, rigi-
diusculo, angulato, umbella 2-4 flora, pedunculis subvillosis, ad bifur-
cationes foliosis, foliolis acutis brevibus ciliatis; floribus mediocribus,
luteolis v. e viride-lutescenlibus, perigonii segmentis oblongo-lanceolalis,
marginatis, inæqualibus, interioribus magis quam exterioribus acutatis,
filamentis perigonio '/s brevioribus, subulatis, antheris oblongis, ovario
ovalo-oblongo, apice impresso, stylo gracili, apice dilatato, antheras supe-
ranle terminato, ovario oblongo.
Wallich ! Cat., n. 5065 (fide etiam Hooker). — Royle, Ill. bot. himalay.
mount. and Fl. of Cashemire, I, 388 (p. p.) — Kunth, En. pl., IV, 670. —
G.lutea Ledebour, Fl. ross., IV, 138 (quod est ad plantas amurenses). —
Hook., Fl. of brith. Ind., VE, 355 (p. p.) —? Korshinsky, Pl. amur., in
Act. hort. petrop., XII, 401.
(9) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORA ORIENTALIS. 1069
Icoxes : Nulla.
HaBrrar : Specimina vidi : « Kumaon ad Pendari, altitudine 12000
ped., legerunt Strachey et Winterbottom ! (ex herb. parisiensi). — Himal.
bor. occ., reg. temp., 6-10000 ped., legit Thomson / (ex herb. Boissier,
parisiensi, monspeliensi, De Candolle, florentino). Kumaon, legit
Wallich ! (ex herb. De Candolle et Delessert, sub n. 5065. Comp. angl. des
Ind. or., 1832). — N. W. Himalaya, 8-9000 ped., mense mai 1881 legit
Brandis ! (ex herb. berolinensi). — Kashmir, legit Aitchison ! (ex herb.
kewensi sub n. 112) ». — Indicatur etiam e « Choor, Kerdarkanta, elc.
in {he Himalayas » ; el ex Indiis orientalibus. sine loco nalalı, sub n. 267
adduxit Jacquemont ! (ex herb. parisiensi). Cum @. lutea confusa, qua
de re facillime alibi invenienda erit. An hic @. lutea e silvis frondosis
ad Ostium Ussuri prope Chabarowska (Korshinsky), que « bulbum
ovalum, solitarium, basi interdum bulbillos numerosos gerentem » præbet ?
VARIATIONES : Specimina quædam a Wallich lecta scapo abbreviato et
omnibus partibus diminuta sunt. N° 112 ex Aitchison folium radicale
latissimum longissimumque, caulinum longe lateque quam in aliis Spatha-
ceum præbet. Umbella nunc 2flora, nunc Aflora, pedunculis erectis v.
cernuis.strialis, gracilibus, summopere pubescentia mutabilibus; perigonil
segmentis glabris v. dorso rufescentibus, varie basi marginibus ciliatis.
Distinguendæ inter omnes sunt :
Subsp. G. Jacquemonti Terracc. A. — G. folio radicali a constricliore
basi lanceolato, flores superante, parce arcuato v. recto, caulino maiore
subspathaceo ovato-lanceolato, planiuseulo, apice attenuato, altero vix
minore, conformi, subopposilo v. parce distante; scapo abbreviato, gracili,
umbella 1-2 flora, rarius 4flora, pedunculis gracilibus, laxe villosulis;
perigonii segmentis lanceolatis, aculiusculis, sæpe hie illie pilosulis,
dense viridibus et 3-5 nervosis, nervo mediano prominulo, filamentis
Ya v. !/ı perigonio brevioribus, basi a tertio inferiore leviter dilatalis,
antheris obovalis, initio apiculalis, ovario oblongo-ovato, inferne parce
attenualo, superne impresso et trigono, stylo stigmate dilalato terminalo.
G. minima Kunth, En. plant., IV, 237 (quod ad plantam indicam).
Icones : Nulla.
HABITAT : Specimina vidi a Jacquemont! in Indiis orientalibus anno
1841 lecta (ex her. parisiensi et berolinensi sub n. 834, el ex herb. pari-
siensi sub n. 851 loco dicto « Kedar Kauth »). Simul cum @. elegante
ex Himal. bor. occ. reg. temp. 6-10000 ped., legit Thomson! (ex herb.
Boissier, monacensi). Sub G. lutea in Japonia legit Pere Faurie! (ex
herb. kewensi, purchased 1896).
VARsATIONES : Specimina japonica folium radicale angustius, scapum
graciliorem elongatumque præbent.
Subsp. G. himalayca Terrace. A. — G. folio radicali plerumque solitario
(interdum duobus), anguste lanceolato, acutato, flores superante, flora-
libus alternis, inferiore a laliore basi lanceolato-spathaceo, altero minore
sed subconformi; scapo gracili, angulato, flore solitario v. umbella dicho-
toma, peduneulis glabris, teretibus, longis, bractealis, foliolis lanceolatis,
parvis, aculis; perigonii segmenlis lanceolatis, acutis, angustis, hyalino-
marginatis, in fruclu divaricatis, filamentis gracilibus, ‘/2 perigonio bre-
vioribus, ovario-obovalo, minimo, stylo tenui antheras superante termi-
nalo, capsula cordiformi, parva, apice depressa et hic exacte triloba.
1070 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (40)
G. spathacea A. Regel! Exsice. itineris Turkestanici ad annum
1878 (ex herb. Boissier). — ? G. moorcroftiana Wallich (nomine
tantum mihi nota).
Icoxes : Nulla.
Hagirar : Specimina vidi : « Himalaya, in fruticetis, altitud. 15000 ped.,
legit Heids! (ex herb. W. Hans Herrnhut, in herb. Boissier). — Alma-
tyschluchs bis Kokkamir, altitud. 4-7000’, 28, IV. 1878 legit A. Regel!
(ex herb. Boissier). — Montibus Altaicis orientalibus, v. deserto Kirghi-
sico, legit Politow ! (ex herb. Bunge, in herb. parisiensi, vindobonensi sub
G. elegante). — N. W. Himalaya, altitud. 8-9000 ped.. V, 1881 legit
Brandis ! (ex herb. berolinensi, exsice. n. 18 Ind. orient., simul cum
G. elegante. ».
ÜBSERVATIONES : Subspecies hæc inter G. Jacquemonti et G. confu-
sam media; perigoni segmentorum struclura magis G. minimæ proxima.
Bulbilli subtriangulares et bulbus parvus, pisiformis, tunicis nigrican-
tibus extus induti sunt.
Quod ad @. elegantem spectat, quamquam Pascher inter Holobolbos
et post G. luteam (Uebersicht Art. Gatt. Gagea. in Lotos 1904, n. 5, p.
116 et 119) posuit, ad Spathaceas (Monophyllos p.-p. Pascher)
retuli, ob bulbum semper basi erebre bulbilliferum, ob folium radicale
lanceolatum, planum, tenue, apice lanceolalo-acutum (et non abrupte cal-
loso-altenuatum uti in @. lutea). ob folium caulinum inferius a lala rotun-
data basi et amplexante lanceolatum et apice convolutum, ob perigonii
segmenla aculala el præcipue ob ovarium non rotundum uti in @. lutea.
Ceterum haud procul dubio G. elegans cum varietatibus et subspeciebus
inter Minimoides et Luteas media videtur, dum Minimoides cum
Minimis conjungit. Evolutio morphologica et distributio geographica
pari gradu processerunt.
Subsectio IH. DISPATHACEE
Folia caulina sub umbella sessili 2, opposita, rarius subopposita, unum
majus: Terracc A., 1. p. 12, I. p. 218.
A. UNIBULBOSE
Bulbus simplex, erectus, 1 foliatus, tunica hyalina inclusus; scapus late-
raliter ambiens; Terracc A., I. p. 12,11. p. 218. — Holobolbos C. Koch, in
Linn., XXI, 226. — Boissier. Fl. or., V, 201. — Sectio III, G. Koch,
Syn. fl, germ. et helv., II, ed. 2, 824. — Monobolbodæ Neilreich, Fl. v.
Wien, 106. — Ascherson u. Grabner, Syn. mitt. europ. fl, HI, 89.
—- Silvaticæ : Folium radicale latiuscule v. anguste lineari-lanceolatum,
exquisite nervosum, planum. Capsula rotundata : Terrace A., II. p. 218.
X Folium late lanceolatum, apice breviter attenuatum et vix obtuse
mucronaltum. Perigonii segmenta oblonga, obtusa, dorso viridi-fasciala.
Capsula rotunda, medio impressa, perigonio dimidio brevior,
8. G. lutea Ker-Gawler, in Ann. of bot., 1806. et in Bot. magaz., t:
4200. — A. et H. Schultes, Syst. veget., VII, 538. — Kunth, En. pl., IV;
235. — Grisebach, Spic. fl. rumel. et bith., II, 383. — Ledebour, Fl. alt.;
II, 29, et Fl. ross., IV, A38. — March. a Bieb., Fl. taurico-cauc., I, 272 et
(11) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1074
II, 265. — Regel, in Act. hort. petrop., HT. 289 (exel. syn.). —- Boissier, Fl.
or., V, 207. — Tchihatcheff, Asie min., III, 532. — Hooker, Fl. of brith.
Ind., NI, 355 (p. p.). — Aitchison, Fl. Kuram Valley, in Journ. Linn.
Soc., XVII, 101 (p. p.). — Koch, in Linn., XXII, 226.
Icones : Bot. Magaz., lab. 1200. — Reichenbach, le. fl. germ. et helv.,
X, tab. 477, fig. 1045. — Royle, Ill. bot. himalay. mount, etc., I, tab. 95,
fig. 1 (haud bona).
Hagirar : Specimina vidi : « Helicon, reg. sup., legit Orphanides ! (ex
herb. atheniensi, n. 175 sub @. arvensi). — Caucaso, legit Wilhelms !
(ex herb. Boissier) et circa Tiflim, ad 4200 ped., legit Ruprecht ! (ex herb.
Boissier). — Flora Krima ad Sympheropol, IV, 1886 legit Zelenetzky ! (ex
herb. Boissier), et in silvis propre coloniam Neusatz, 20, IV, 1900 legit
Callier ! (iter tauric. II. ann. 1900. n. 808, ex herb. Burnat). — Auf der
Trachytsteppe von Lori, ad circiter 3000 ped., 23, IV, 1837, legit Koch!
(ex herb. Boissier simul cum @. fistulosa, quo nomine vero a C. Koch
in Linnæa, XXI, 231, edita).— Flora transcaucasica, in silyis prope Achtala,
ad meir. 900, V, 1888 legit Conrath! (ex herb. Boissier). — Alatau transi-
liensi in valle fi. Kaschkalen, reg. alp. 21, VI, 1896 legit Brotherus ! (ex
herb. Boissier, exsicc. n. 706 simul cum @. fistulosa). — Deraseno, 11,
IV, 1858 legit Bunge ! (iler pers. 1858-59. n. 8, ex herb. Boissier). —
Himal. bor. occ. Reg. temp., 6-10000 ped., legit Thomson’! (sub et cum
G. elegante ex herb. Boissier, in « Herb. Ind. or. Hooker fil. et Thomson »),
du fleuve Amour). — Ad Petri Pauli portum Kamtschatcæ (ex herb. beroli-
nensi sub n. 14). — Japonia ad Hakodate, anno 1861 legit Maximowicz !
(ex herb. berolinensi sub n. 15) et aprili 1886 (ex herb. kewensi sub n.
160), el ad Mororan, 6, V, 1889 (ex herb. Kewensi sub n. 3638) ». — E locis
mihi ignotis : « Midd (ex herb. Boissier). — Aschandra, Flussbett, legit
Jäschke! (ex herb. vindobonensi) ». — In ditione Rossi australioris inve-
nitur: « Podolia (ex herb. panormitano). — Cherson, 30, IV, 1864 legit
Lindemann ! (ex herb. panormitano). — Human, in silvis et frulicetis,
- maio 1867 legit Golde ! (ex herb. ulyssiponensi) ». — E regione Balcanica
vidi: « Bosnien. Sehr selten am Rand der Tupovza-Laches. metr. 1740,
in Rasen, 18. IV, 1889 legit Blau! (ex herb. berolinensi, exsicc. n. 30). —
(Grab und Obstgarten von Serajevo gemein, 23, III, 1869 legit Blau! (ex
herb. berolinensi, exsiec. n. 1175). — Monte Vlassich, 12, V, 1847 (ex
herb. mona- censi, exsice. n. 423). »
Indicatur a Tehihatcheff ex agris Byzantino et Trojano, sed non vidi;
nec eliam vidi e Serbia et Sibiria. Attchison legit : « in the Pewär woods
ands mead woods (exsice. 115 simul cum @. filiformi) ». Secundum
Hooker : « in Western Himalaya, from Kumaon westwards, alt. 6-13000
ped. » inquilina. Ex Ledebour : « ad flumen Korgon, frequens in pralis et
pomariis Rossiæ sept. et in nemoribus circa casteHum georgopolitanum
Caucasi ».
Cœterum per totam Europam ab Hispania (r.r.) ad Angliam, Scandina-
viam et Rossiam borealem, Galliam, Belgium, Germaniam, Helvetiam
diffusa ; dein in Italia præsertim boreali et centrali, et in imperio austro-
hungarico, nec non hic illic in regione danubiali.
VARIATIONES : Ex Ledebour (fl. alt., II. 29) distinguuntur :
var. latifolia : folio radicali latissimo, plano.
var. angustifolia : folio radicali lineari, umbella sub-3 flora, tota planta
diminula (Confer. : C. Koch, in Linnæa, XXII, 226).
4072 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que sür.). 1905 (12)
Ex Lindemann (Suppl. III ad florul. Elisabetgr., in Bull. Soc. imp. nat.
Moscou 1875, II, 101) :
var. australis : pedunculis villosulis, = var. pubescens Goiran,
Prodr:. fl. veron., 128, — var. gracillima Schur, En. pl. trauss., 667.
Ad has, judicio meo, adjungendæ sunt:
var. maxima Schur, /. €. = var. major Goiran l.c. : planta robusla,
floribus, scapo, foliis maximis.
var. minor Goiran, /. «. : caule foliisque abbreviatis, floribus parvis.
var. bifida Goiran, /. €. : scapo superne refracto, foliis floralibus distan-
tibus, inferiore axilla v. nudo v. pedunculum 1-pluriflorum gerente.
var, bulbifera Goiran, L. ec. : foliis floralibus in axilla buibilliferis.
var. simplex Schur, !. e..— var. monantha Goiran, £. €. : scapo umifloro,
subnudo.
var. poliphylla: foliis caulinis sub floribus numerosis, basi peduncu-
iorum el in foliorum exteriorum axtllis suffulLis.
Occurrunt form& :
«) foliosæ, folio radicali usque ad medium scapo adnato.
b) longifoliæ, folio radicali longe flores superante.
c) glaucæ, loia planta glaucescens.
d) spathaceæ, folio caulino uno, longe fiores superanle el lalius
spathaceo.
Specimina quædam e Japonia var. bifidam referunt: e Kamtschatca el
e Bosnia var. angustifoliam:e Sympheropol var. latifoliam (folio
radicali em. À 1/2 lato., 40 cm. longo, caulino exteriore cm. 1 ‘/2 lato,
9 cm. longo, in speciminibus a Callier lectis); ex Himalaja bor. oce. et e
monte Helicone var. minorem et var. ungustifoliam; e Caucaso var.
maxinam et var. australem; e Tauride var. australem, elc. ec.
OBSERVATIONES : Specimina orientalia valde ab europæis folio radicali
angustiore el fioribus minoribus distant: et ab aucloribus multis cum
G. anisanthos el G. elegante sepe confusa fuerunt. Cœterum a prima
folio radicali haud fistuloso et bulbo unico distineta, ab alia foliis caulinis
duobus oppositis (haud uno lantum et superiore longe ab umbella di-
stante et spathaceo) et bulbo basi haud prolifero, nec non perigonii seg-
menlis. Quod ad pedunculos varie villosos. Goiran (Prodr. fl. veronensis,
in N. Giorn. bot. ital., XVI, 428) ex agro veronensi varielalem pube-
scentem descripsil; quod ad bulbum basi bulbillis annotinis praeditum,
jam Parlatore (Fl. ital.. IL 421) de speciminibus italieis disseruit.
Sub @.elegante cl. Royle duas habet species, quarum-vero una tantum
ad @. luteam, et altera ad G. elegantem typicam, speciminibus ex
Himalaya comparatis, spectat. Haud procul dubio @. lutea ex Oriente
provenit. sed apud nos locorum varielale et climate aliisque permultis
conditionibus nunc faciem propriam adquisivit. Confer quod de
G. elegante ad pag. 1070 dixi.
x >< Folium anguste lanceolatum, subtus nervosum, nervo mediano
prominulo, supra planum et sensim apicem versus attenuatum. Peri-
goni segmenta parva, glabra, lanceolata, acutata. Capsula subrotunda, parva.
Flores luteolo-rubescentes. Umbella multiflora.
9. G. erubescens Besser! — G. bulbo squamis fuseis tecto; folio
radicali subtus exquisite trinervio, medio prominulo, marginibus interdum
undulato v. revolulo, caulinis opposilis, raro subopposilis. lanceolato-
linearibus, subconcavis, uno maiore subspathaceo, apice plus minus con-
voluto, flores æquante, altero minore angustioreque; scapo ereclo (usque
(13) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1075
ad 12-15 cm.), subgracili, angulato-marginato, siriato, umbella sessili v.
subsessili, basi ad foliorum axillas bracteolis 2-3 minimis accreta, pedun-
culis glabris, simplicibus v. raro dichotomis, gracilibus, erectis v. cer-
nuis; perigonii segmentis lanceolatis, apice aculalis, glabris, intus luteolis,
extus dorso rubescentibus, filamentis, planis, subinæqualibus, antheris
oblongis, dein rotundatis, */4 perigonio brevioribus, ovario oblongo, Lri-
gono, stylo brevi, eylindrico antheras æquante terminalo, capsula subro-
tunda, apice impressa, basi parce angustata, perigonio ‘/2 breviore.
Besser! in A. et H. Schultes, Syst. veget., VI, 545. — Kunth, En. pl.,
IV, 239. — Ornithogalum erubescens Besser! En., 45. — Gagea
reflexa Üzernajef, Consp. pl. Gharcow, 64 (in nota). — Reichenbach,
Ic. fl. gern. et helv., X, 15 (nomine lantum). — Lindemann, Fl. Elisa-
beihgr., in Bull. Soc. imp. nat., Moscou 1867, (IV) 340 et 1875, (HI) 101,
et Fl. cherson., II. 228. — Trautveller, Iner. fl. phan. ross., in Act.
hort. petrop., IX, 258 (excl. syn. G. pusilla).-- Jauka, Amaryll. Dioscor.
Liliac. etc. Europ., in Természetr. füzetek, X, 70. — G. Liotardi b.
Richter, Pl. europ., I, 196. — G. rubicunda Meinsh, Fl. ingrica, 332.
-— Trautvetler, op. cit., I. ce. — Litwinow, Sched. herbar. fl. ross. IL (A901),
n. 720. — ? Orn. luteum ß. angustifolium Ledebour, Fl. alt., I, 29
(p. P.).
Icoxes : Nulla.
Hagrrar : Indicatur e Rossia australiore, Podolia et Volhynia. Speci-
mina vidi : « Caucaso, legit Wilhelms! (ex herb. Boissier). — Flora von
Krima ad Sympheropol, 9, IV, 1896 legit Zeleneizky! (ex herb. Boissier).
— Flora altaica, legit Bunge! (ex herb. romano sub @. lutea ß anqus-
tifolia). — Amur, regione media, 1891 legit Korshinsky! (ex. herb.
Boissier sub @. pusilla) ». — Ex Rossia comparavi : « Rossia meridionali
(ex herb. florentino). — Kiew (ex herb. Boissier. florentino, Delessert, in
R. F. Hohenacker Un. itin. 1839). in silvis, maio 1888 legit Schmalhausen !
(ex herb. Boissier). — Cherson, legit Lindemann! (ex herb. Delessert,
panormilano, vindobonensi), et Nicolaica inter fruclicetos. marlio 4858
legit Paczoski! (ex herb. Boissier). — Podolia australi, 1820 legit Besser !
(ex herb. De Candolle). — Ukrania, legit Besser! (ex herb. bero-
linensi, sub n. 80). — Poltava, legit Ragowicz! (ex herb. Boissier,
roMano) >».
VARIATIONES : A forma lypica varielas reflexa, pedunculis defloratis
arcuato recurvis, distinguenda : hæc ferme G. reflexa Czern. In speci-
minibus e Kiew oceurrunt formæ typicæ et peduneulisreflexis, foliis lalio-
ribus angustioribusque; e Nicolaica foliis vero latioribus quam in typo et
floribus numerosioribus ac maioribus.
OBSERVATIONES : Besser ipse sic in speciminibus e Podolia nolavit:
« bulbus simplex, folia linearia, canaliculala, spatha minor, flores minimi,
extus plus minusve rubescentes, petalis aculiuseulis, umbella multiflora,
peduneulis subramosis ». Notis quibusdam ad varietates maiores v. luxu-
riantes G@. pusillæ habilu accedunt et ad varietates angustifolias
G. lutee, sed ab utrisque distincta. Haud juste Kunth (l. ec. in obs.) a
G. minima vix differre dixit; et Regel (Act. hort. petrop., III, 290 sub
n. 6) ad G. arvensem, Nyman (Consp. fl. europ., 726) et Trautvetter
(Iner. fl. ross, in Act. hort. pelrop., IX, 258) ad G. tauricam, Jan (ex
litteris ad Schultes) et Richter (1. ec.) ad G. fistulosam traxerunt.
107% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (14)
G.reflexa apud Reichenbach (quod ad iconem tantum) varietati gr aci-
lescenti &. pusillæ restituenda est.
oo oo Flores Iutei. Planta pusilla, gracillima, floribus 1-3.
10. G. filiformis Kunth. — G. bulbo parvo; folio radicali lanceo-
lato v. oblongo-lineari, angustissimo, plano, erecto, flores æquante, ulrin-
que allenualo, floralibus inæqualibus, subopposilis, exleriore maiore,
lanceolato, acuto, interiore minimo, lineari, aculissimo, utrisque pedun-
eulis brevioribus; scapo gracili, brevissimo, erecto, '/2-1 pollicari, angu-
lato, umbella 1-2, rarius 3-5 flora, peduneulis filiformibus, trigonis, longis,
sæpe post anthesin magis elongatis, interdum medio v. basi unibractealis;
perigonii segmenlis oblongis, interioribus latioribus, obtusis, exterio-
ribus aculiuseulis, omnibus dorso viridulis, intus marginibusque luteis,
filamentis subinæqualibus, subulalis, perigonio */: brevioribus, antheris
ovalo-suborbiculalis, ovario globoso, minimo, stylo gracili apice dilalato
terminalo, capsula ovalo-depressa.
Kunth. En pl., IV, 237, 670. — Ledeb., Fi. ross., HT, 139. — Karelin et
Kiriloff. En. pl. song., in Bull, Soc. imp. nat. Moscou 1841 (IV), 851 et
1852 (I), 3. — Reichenbach, Ic. fl. germ. et helv., X, 18. — Regel. En. pl.
reg. cıs- et transil. a cl. Semenovio anno 1857 collect., in Bull. Soc. imp.
nat. Moscou 1868, A41; Fl. turk., 108; in Act. hort. Petrop., III, 290 et
VI. 509. — Traut., /ner. fl. ross., in Act. hort. Petrop., IX, 257 (excl. syn.
G.rufescente). — Ailchison, Fl. Kuram Valley, in Journ. Linn. Soc.,
XVII, 101 (p.p.). — Ornithogalum filiforme Ledebour! Fl. alt.
II, 30, et Ic. fl. ross., 1. 392.
Icoxes : Ledebour, Je. fl. ross., t 392. — Reichenbach, op. cit.
tab. 478, fig. 1046.
Hasırar: Specimina vidi : « Altai, anno 1836 legit Ledebour !(ex herb.
parisiensi), legit Bunge! (in herb. monacensi sub G. minima). — In
Turkestaniæ orienlalis trajectu Altynimel in valle prope Kujankus fluminis
Ili, anno 1877 legit A. Regel! (ex herb. Boissier, exsicc. it. turkest. 1877).
— In herbidis Songoriæ trans flumen Irtysch, anno 1841 legerunt Karelin
et Kiriloff! (ex herb. Boissier, vindobonensi, monacensi, exsice. n. 2014
Soc. imp. nat. cur. Mosq.). — In montosis deserti Soongoro-Kirghisiei ad
fiumen Karakol, anno 1840 legerunt Karelin et Kiriloff! (ex herb.
De Candolle, berolinensi, exsice. n. 465 Soc. imp. nat. Mosq.) ».
Indicatur etiam ex umbrosis humidiuseulis eirca Buchtarminsk et alibi
(Ledebour), ex Ailikel in flora Kuram valley (Aitchison, exsiec. n. 115), e
montibus Kasu et am See Marka (Semenow).
OBSERVATIONES : Sat ab allis distincta, quamquam varielatibus minimis
el angustifoliis @. erubescentis et G. pusillæ habilu proxima est.
Bulbo solitario et folio caulino inferiore haud late spathaceo et ab
umbella remolo a G@. minima recedit; sed in speciminibus a Karelin
et Kiriloff lectis (no 201% in herb. vindobonensi) unum basi majoris
bulbillum parvum præbet. Antheræ rotundæ in specimine auloplico
Ledebourü; perigonii segmenta lanceolata, apice parce dilatata in n. 2014.
Folia radiealia latiora et oblusala, umbella 1-5 flora peduneulis inæqua-
libus, foliorum caulinorum unum parce latius in speciminibus e Karakol.
Regel (Act. h. petrop., VI, 509) hanc « lusum tantum @. arvensis
B. pusillæ foliis caulinis umbella brevioribus » existimat; sed haud recte,
quum polius a G. erubescente lransitus ad G. pusillam videatur. Nec
(15) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORA ORIENTALIS. 1075
Ledebour ipse bene intellexit quum G. minimæ proxima dixit, dum
hæc folia basalia duo duosque bulbos (bulbillis permultis accretos) præbel,
perigonii segmenta omnia acutissima et pedunculos ramosos crebreque
bracteatos. Icon Reichenbachiana et descriplio parce a specimimibus a
me visis differunt, folio caulino præsertim canaliculato et filiformi; an
ad @. erubescentis formas longe pedunculatas gracilesque referendæ ?
+ + Pusille'. — Folium radicale anguste lineare, sublus evidenter
carinatum, supra plus minusve canaliculatum. Capsula obovata, basi
angustior : Terracc. A., II. p. 220.
x Folium gramineum, canaliculatum. Perigonii segmenta lanceolata,
obtusa, stricte marginala.
11. G. pusilla A. et H. Schultes, Syst. veget., VII, 545, 1703. — Kunth,
En. pl., IV, 238. — Grisebach, Spic. fl rumel. et bith., I, 383. — C. Koch,
in Linnæa, XXII 226. — Ledebour, Fl. ross., IV, 138. — Lindemann,
Fl. elisabeihgr., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1867, (IV), 340. —
Regel, Fl. turkest., 106; in Act. hort. petrop. II, 289; et En. pl. reg.
cis-et transil. a cl. Semenovio 1857 coll., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou
1868, (D), A4l. — Steven, Verz. taur. halbh. weldw. pfl.. in Bull.
Soc. imp. nat. Moscou 1857, (II), 82. — Boissier, Fl. or., V, 207. —
Tehihatcheff, As. min., II, 533. — Zinger, Verz. gouv. Tula beob. phan.
u. ge/ässerypt., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1881, (D,333. — Trautvetter,
Elench. stirp. ann. 1880 in isthmo caucasico lect.,in Act. hort. petrop.,
! Sub stirpe Pusilla et pro G. pusillæ subspeciebus, sed ad floram europeam
pertinentes, locandæ sunt :
a) G. Reverchonii De Degen, in Magyar botanikai Lapok (1903), II, 37-38. —
Terracc. A., Il. p. 221.
Icoxes : Nulla.
Hasırar : Hispania : Sierra alta de Albarracin, Origuela, Sierra de el Toro, a
m. 1300 ad 1800.
b) G. Burnatii Terracc. A., Gag. nov. diagn., in Boll. Soc. ort. mut. Socc.
Palermo, Il, 3. (30 sett. 190%), estr. p. 4.
Icones : Nulla.
HABITAT : Alpibus maritimis : Cheiron, Caoussols, Audibergue, a m. 1000 ad
1806.
c) G. hybrida Schur, En. pl. transs., 666. — @. Welwitschir Becker, Fl.
Nieder-vesterr., I, 175. — ? G. arvensis X pusilla Simonkai, Mag. bot.
Lapok, Ill, 83.
lcones : Nulla.
Hasıtar : Transsylvania.
OBSERVATIONES : Speciminibus permultis comparatis, proles haud hybrida inter
G. arvensem et G. pusillam, sed potius formis G. pusille luxuriantibus
proxima videtur. @. pusillo X arvensis Reichenbach (le. fl. germ. et helv.,
X, 19, tab. 479, fig. 1051) ad veram G. arvensem perlinet, sed floribus minimis,
etalis oblongo-obtusiusculis v. parce apice altenuatis. Certe icon non bona.
d) G. succedanea Grisebach et Schenk, in Wiegm. Arch., (1852), I, 359 ex
Walpers, Ann., VI, 103. — Kerner, Veg. verhältn., in Oest. bot. Zeitschr.
(1878), 127. — G. pusilla var. obliqua (Kerner) Irmisch, in Bot. Zeit., XXI,
139.
Icoxes : Nulla.
Hagrrar : Johannisberg bei Ofen, dein in Istria aliisque locis inquilina.
OBsERVATIONES : Bulbi plerumque duo, hornotino minimo, obliquo, maioris
basi adnato nec ullo modo ab altero sejungendo.
1076 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905 (16)
VI, 513. — Korshinsky, Pl. amur. itin. ann. 1891 coll.. in Act. hort.
petrop., XII, 404. — G. arvensis B. pusilla Regel, in Act. hort. petrop.,
VI. 509. — @. Clusiana A. el. H. Schultes, op. cit., 543, 1704.— Ornitho-
galum pusillum M. a Bieberst.. Fl. taurico-caucus., !. 273. — 0. mur-
ginatum Pall., Ind. Taur., in Nov. Act. Petrop., X, 309.
Icoxes : Reichenbach, Ic. fl. germ. et helv., X, tab. 477. fig. 1043 (sub
G. reflexa) et 1044.
Hagrrar : Specimina examinavi : « Albania, in graminosis ad Neresi
prope Usküb, 6, IV, 1893 legit Dörfler ! (ex herb. Boissier, vindobonensi,
Burnat, exsicc. n. 362 it. Lureic. secund. 1893). — Litochoro Thessaliæ in
regione inferiore Olympi, aprili-maio 1870 legit Krrüper ! (ex herb. athe-
niensi). — Tauria, aprili 1828 legit Steven ! (ex herb. florentino), Abhänge
und Steingeröll der Festung bei Sudak, 7, IV, 1896 legit Callier ! (ex
herb. Boissier, Burnat, Martelli, Doria, Sommier, exsice. n. 207 it. taurie.
secund. ann. 1896). — Flora metierabica ad Kilva, IV, 4890 legit Zele-
netzky! (ex herb. Boissier). — Gaucaso, legit Wilhelms ! (ex herb.
Boissier) et C. Koch! (ex herb. berolinensi sub n. 71 et nomine
G. iutex 8. angusiifolie), ad Tiflim legerunt C. Koch! (ex herb.
berolinensi sub n. 70). Ruprecht ! (ex herb. Boissier). Szovits ! (ex herb.
De Candolle): in monte Elbrus prope pagum Passgala. alt. 5600 ped., 6,
V, 1843 legit Kotschy! (ex herb. florentino, exsice. n. 108 sub G. chlo-
rantha in Pl. pers. bor., ed. R. F. Hohenacker 1846); im campis prope
Col Karass prov. eiscaucas.. legit Hohenacker ! (ex herb. Boissier): Trans-
eaucasia in collibus ad Jelizabethpol. 6, V, 1882 legit Pichier ! (ex herb.
vindobonensi). — Cilicia, Ketsibele, Moorwiese, alt. 2600 m., legit Siehe!
(ex herb. Boissier, parisiensi, monacensi, Delessert, exsice. n. 323 bot.
reise nach Gilicien 1895-96). — Turkestania : Kleine Almatinka, legit
Regel A.! 29, il. 4877 (ex herb. berolinensi sub G. arvensi a. typica
in Et. Turk. 1877) et 17, IV, 1877 ad aitit. 3000-5000 ped. (ex herb. vin-
dobonensi sub @. arvensi y. Liotardi et sub G. spathacea in EH. turk.
1877); mont. Altynimel, alt. 65-7600 ped., V, 1878 legit Regel A. ! (ex herb.
Beissier sub G. arvensi ß. pusilla in It. turk. 1878); prope Werny, alt.
2500-3000 ped.. 6, 9, 13. III, 1877 legit Ktegel A.! (ex herb. Boissier, pari-
siensi, mmonacensi, berolinensi, vindobonensi, panormilano, florenlino,
genuensi, sub G. arvensi a. typica in IL turk. 1877). — Karakol bei
Sergiopol (ex herb. berolinensi). — Lepsa (ex herb. berolinensi). —
Steppe bei Semipalatinsk, 3, V, 1876 et Potpuskhaja an feuchten Stellen
am Irtisch-Ufer, 28, IV, 1876 legit Graf Waldburg-Zeit ! (ex herb. beroli-
nensi, exsicc. n. 265 et 265° Westsibir. Reise). — Sibiria ad Tomsk, anno
1816 (ex herb. De Candolle sub Orn. luteo var. sibirico); mont.
altaicis, anno 1822 et Sibiria altaica, anno 4819 legit Fischer ! (ex herb.
De Candolle, Delessert). — In fruticelis collium Songoriæ prope Ajagus,
anno 1841 legerunt Karelin et Kiriloff ! (ex herb. berolinensi, De Gan-
dolle, exsice. n. 2013 Soc. imp. nat. Moscou) ». — Vidi in herbario pari-
siensi : « Sibiria, montibus altaicis orientalibus v. deserto kirghisico, legit
Politow! simul cum @. lutea, — et sub n. 267 simul cum @. elegante in
exsiccatis a Jacquemont ! per Indias orientales lectis ».
(A suivre).
vie
PLANTE DAMAZIANA BRASILIENSES
DETERMINEES PAR DIFFÉRENTS BOTANISTES
ET PUBLIEES PAR
Gustave BEAUVERD
(Suite.)
Velloziaceæ.
La grande majorité des Velloziacées décrites jusqu'à ce jour est origi-
naire du Brésil (1 sp. en Guyane) : ce n’est que récemment que l'on en a
découvert quelques espèces dans l'Afrique australe. — Les deux genres
composant celte famille sont : 10 Barbacenia, avec 19 anciens représen-
tants connus du Brésil’, auxquels ont peut ajouter maintenant le nouveau
B. Damaziana décrit ci-dessous. et 2° Vellozia. comptant 46 espèces bré-
siennes”. Comme pour le genre précédent, un petit nombre de Vellozia
ont été observés dans l'Afrique du Sud : ces quelques points de
contact entire les flores tropicales respectives de l'Amérique et de
l'Afrique australes méritent d'attirer l'attention en raison de l'immense
! B. bicolor Mart., coccinea Mart., ensifolia Mart., exscapa Mart., flava Mart.
ex Steudel, Gardner? Seub. ex Mart., glauca Mart., ignea Mart., longiflora Mart.,
luzulefolia Mart., macrantha Lemaire (1854), purpurea Hook., rubro-virens
Mart., schidigera Lemaire (1852). squamata Lindl., tomentosa Marl., tricolor
Mart., Vandelii Pohl ex Seub. in Mart., et brevifolia Taubert (1890), et un de la
Guyane (B. Alexandrine (Schousb.) Loud. 1845.
? V. abietina Mart. albiflora Pohl, alefolia Mart., alutacea Pohl, asperula
Mart., barbacenifolia Seub., brevifolia Mart., breviscapa Mart., candida Mikan.,
caruncularis Mart., ciranescens Mart., compacta Mart., cryptantha Seub.,
dasypus Seub.. epidendrordes Mart., glauca Pohl, glochidea Pohl, gracilis Seub.,
graminea Pohl, hemispherica Seub., inceurvata Mart., intermedia Seub., lanata
Pohl, leptophylla Seub., macrantha Lemaire (1865), maritima Vall.. minima
Pohl, ornata Mart., phalocarpa Pohl, plicata Mart., punctulata Seub., pusilla
Pohl, resinosa Mart., scabra Spreng., Sellovii Seub.. squalida Mart.. squamata
“ Pohl, sulphurea Pohl, tazifolia Mart., tomentosa Pohl, tragacaniha Mart.. tri-
quetra Pohl, variabilis Mart., verruculosa Mart. et macrosiphonza Taubert (1896).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIEP, n° 44, 31 octobre 1905. 72
1078 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (10)
distance qui sépare actuellement les deux continents; ils ont d’ailleurs
été mentionnés pour d’autres espèces phanérogamiques communes aux
deux régions.
La siatistique des espèces brésiliennes de ces deux genres met une
fois de plus en évidence l'extraordinaire richesse de la flore du Minas
Geraës. qui possède tous les représentants du genre Barbacenia et
plus du 80 °/ du total des VER 5
Les récents envois de M. Damazio nous ont permis de déterminer les
espèces suivantes :
25. Vellozia compacta Martius, var. obtusiflora Mart. in Fl.
Brasiliensis IT : 77 (juin 1847) : « petala, præsertim exteriora, obtusa, vel
apice rotundalo-oblusissima, staminibus vix duplo longiora. »
No 1486. — « Velloziaceæ. Vellozia... Tige haute, dichotome. Fleurs
violettes. — Plateau de l’Itaculumi. » — [Octobre 1904, leg. L. Damazıo
— del. Brauvenp].
Observation. — Magnifique espèce dont le polymorphisme consiste
principalement dans les plus ou moins grandes dimensions du périgone
el leur longueur par rapport aux élamines; l’armature des feuilles, très
accusée dans la planche X, fig. 1 (var. 8 acutifior a) du Flora Brasiliensis,
est presque nulle chez les Shan récoltés par M. Damazio.
26. Barbacenia luzulæïolia Martius in Römer et Schultes Syst.
Veget. VIT : 285 (1829); in Flora Brasiliensis II : 69 (juin 1847), cum
tab. VII, fig. 2.
No 4560. — « Velloziaceæ Barbacenia.. — Fleurs rouges. Sur les
rochers.— Serra de Piedade. » — [Octobre 190%, leg. L. Damazio. — Det.
BEAUvERD |.
27. BARBACENIA DAMAZIANA Beauverd, spec. nov. —
Typus in herb. Barbey-Boissier. — Caudex dichotomus (Leste cl. Damazio).
Rosulale multifloris. Folia striulata, siccicate contorta, pilis flavescentibus
plerisque apice glanduligeris utrinque + dense vestila. scapum superan-
tibus. Antheris filamenta bifida #riplo longioribus. Stylus antheras supe-
rantibus; stigma sphæricum, subtrigonum. — Floret in Julio. — Fig. L
Ad Bar baceniam Gardnerium Seubert accedit.
No 1778. — « Velloziaceæ. — Barbacenia... — Tige dichotome. Feuilles
« visqueuses, couvertes sur les deux faces de poils glanduleux. — Fleurs
« rouges. — Semble différer de toutes les espèces décrites in Flora
« Brasiliensis de Marlius (n. sp. ?). — Sur les rochers. Plateau de
» l’flaculumi. » — [23 juillet 1905. leg. L. Damazıo. — Det. Brauvern.]
Cette belle espèce se place entre les B. tricolor Martius et B. Gardneri
Seubert; elle s’en distingue à premiere vue par ses roselles maultiflores.
1 Les V. plicıta, V. hemisphærica, V. dasypus et V. punctulata de la flore de
Bahia, V. cinarescens (prov. de Pernambuco), Y. phalocarpa, V. glauca,
V. glochidea et V. lanata, des provinces de Goyaz et de Mallo-Grosso manquent
seuls au Minas Geraës.
(11) G. BEAUVERD. PLANTE DAMAZIANÆ BRASILIENSES. 1079
À
ù
v
D
LOUE
\ 3
ES
D
N:
5
Barbacenia Damaziana Beauverd, spec. nov.
Fig. I. — 1 : Extremite d'un rameau florifère (réduit d'un tiers). 2 : poils glanduleux au bas
du tube du périgone (grossis dix fois). 3 : a.) intérieur (développé) du tube du périgone d'un
bouton, présentant les 6 étamines (réduit d'un tiers); b) une étamine yue de dos, avec extrémité
bilobee du filet (grossie trois fois); c) id. vue de face, dépassant le filet à la base et présentant
ses deux loges ouvertes (grossie trois fois). — 4 : fleur après l’anthese, avec filets des étamines
sans les anthères (réduite d'un tiers). — 5 : Ovaire et son style trigone, tordu après l’anthese
{réduit d'un tiers). — 6 : Semence (grossie dix fois).
V
1080 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (12}
— Diffère en outre du B. fricolor par ses corolles entièrement rouges
ei ses étamines atteignant ou même dépassant le bas du filet dilaté et
émarginé au sommet. — Les affinités avec P. Gardneri sont plus accu-
sees; toutefois, elle s’en sépare nettement par la forme du stigmate qui
est sphérique chez B. Damaziana (allongé chez B. Gardneri), et surtout
les caractères tirés des elamines, qui sont insérées sur le filet au-dessous
de leur tiers inférieur dans la nouvelle espèce, tandis qu’elles le sont
exactement au milieu chez B. Gardneri; la forme elle-même des filets
est très différente chez les deux espèces : dilatés-émarginés chez la
nouvelle espèce, ils sont linéaires-bifides chez B. Gardneri, dont les
étamines dépassent sensiblement leur base.
Dimensions du B. Damaziana : feuilles extérieures, 8-12 cm. long et
7-9 mm. large; feuilles intérieures (florifères) 4-5 cm. long et 4-5 mm.
large, plus courtes que les scapes atteignant de 5 à 7 cm.; tube du
périgone. 4-5 cm. long, ovaire (10-12 mm.) inclus: divisions du périanthe,
18-21 mm.; filet des étamines, 3-4 mm.; anthères 12-15 mm., fixées sur
le filet vers leur tiers inférieur; style 4-5 cm. — Voir fig. 1.
Burmanniaceæ.
Les Burmanniacées brésiliennes ont été en 1896 l’objet d’une révision
complete due à la plume autorisée de M. Gust. O0. Malme!. Cet auteur,
après avoir fait l'historique des différents Burmannia américains dont
huit espèces étaient jusqu'alors connues (Burmannia Kalbreyeri Oliver,
B. dasyantha Martius, B. bicolor Mart., B. flava Mart., B. biflora L., B. te-
nella Benth., B. capitata (Walt.) Mart. et B. alba Marti.) et dont deux
autres nouvelles espèces (B. australis Malme et B. grandifora Malme)
sont ajoutées à cette liste avec une clef. analytique, donne, outre
la description de ces nouvelles espèces, celles des autres espèces brési-
liennes ainsi que de trois variétés nouvelles du Burmannia bicolor (var.
subcelestis Malme, tenera Malme et aprica Malme).
Par suite de la description que nous avons donnée d’une nouvelle espèce
récoltée dans le Minas Geraës par M. Damazio, le nombre des Burmannia
brésiliens est ainsi porté à sept espèces et trois variétés : B. bicolor et ses
trois variétés, B. flava, B. australis, B. capitata, B. grandiflora, B. alba
et B. Damazü. — Comme nous l’avions annoncé, nous donnerons
ci-dessous quelques nouveaux détails sur cette espèce.
28. BURMANNIA DAMAZII Beauverd, in Bull. Herb. Boiss.
2me sér., 5, p. 948 (30 septembre 1905).
No 1777. — Burmanniaceæ, — Burmannia... — Fleurs violettes. —
Campo humide, plateau de I’Itaculumi. » — [23 juillet 1905, leg.
L. Damazio. — Det. BEAuvERD |.
1 Cf. Bihang till k. svenska vet. Akad. Handlingar, 22, Afd, II, No 8 :
die Burmannien der ersten Regnell’schen Expedition, Ein Beitrag
zur Kenntnis der amerikanischen Arten dieser Gattung, Stockholm, 9 sept. 1896.
Burmannia Damazii Beauverd, sp. nov.
Fig, IL — 1: a. spécimen pauciflore, non rameux; b spécimen multiflore, à tige rameuse
{légèrement réduit); c. partie inférieure d’une tige, avec ses écailles foliaires et sa racine com-
primée en ruban (légèrement grossi). 2 : tube du perigone développé, avec son style atteignant
le niveau des 3 étamines (grossi 40 fois). 4 : fleur avec sa bractée non mucronée, présentant le
tube du périgone aussi long que l'ovaire, et comparée à : 4 bis, fleur du Burmannia biflora L.
à tube du périgone plus court que l'ovaire (un peu grossie). 3 : une étamine, éloignée du bord
du tube du périgone à peine appendiculé au sinus, et comparée à : 8 bis, étamine du B. biflora L.,
rapprochée du bord du tube longuement appendiculé sous le sinus (grossi 42 fois). 5 : style
(grossi 25 fois), comparé à : 5 bis, style du B. biflora L., grossi 42 fois.
1082 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze senr.). 1905 (14)
Par son port et la grandeur de ses feuilles, cette nouvelle espèce
rappelle tout d’abord le B. bicolor L.. dont elle se distingue cependant par
ses corolles entièrement bleues et ses tiges dépourvues de feuilles en
rosettes radicales. Ce dernier caractère, en particulier, lui assigne sa
place dans le système à côté du B. biflora L., l'unique Burmannia de
l'Amérique septentrionale connu jusqu'à présent et n'ayant pas été
observé au sud de l’Amérique centrale.
Malgré ses fleurs plus grandes el sa tige moins feuillée (2-3 feuilles),nue
dans sa plus grande moitié supérieure (le B. biflora porte 4-6 feuilles
jusqu'au delà du milieu de la tige), nous avons cru tout d’abord qu'il
s'agissait d’une forme locale du B. biflora étendant ainsi son aire bien au
delà des limites qui lui étaient actuellement connues : un examen plus
attentif de la plante, basé sur l’analyse des organes floraux, nous a con-
duit à la conviction que nous avions affaire à une espèce entièrement
nouvelle caractérisée par la forme de ses étamines très éloignées du
bord de la corolle, et de son style à stigmate largement trifolié. — Chez le
B. biflora, les étamines sont surmontées d’un appendice fimbrié (très
entier chez B. Damaziü) et beaucoup plus rapprochees du bord de la
corolle, dont le rebord interne donne naissance à une languette bien
caractérisée (pelite proéminence à peine visible chez B. Damazt).
Malgré ces différences permettant de bien distinguer spécifiquement
les deux plantes, il est intéressant de constater, bien au sud de l’Equa-
teur, la présence d'une nouvelle espèce que des affinités morphologiques
rapprochent beaucoup plus de l'unique Burmannia de l'Amérique septen-
trionale que de ses autres congénères brésiliens.
Nous donnons, à la fig. IT, un croquis comparatif des deux espèces.
Iridaceæ.
2). Sisyrinchium vaginatum Sprengel, subsp. RESTIOI-
DES (Spreng.) Nob., comb. nov. = Sisyrinchium restioides Sprengel,
Syst. Veg. I : 166, No 3 (1825); Klatt, in Flora Brasiliensis I: 538; Baker,
Handbook of the Iridex : 129, N. 37 (1892).
No 1526. — « /ridacez. — Sisyrinchium..... — Fleurs jaunes. Près Sara-
mecha, Ouro-Prelo. » [Octobre 190%, leg. Damazıo. — Det. Brauvern].
Observation. — Dans son Handbook of the Irideæ, p. 129, M. Baker
faisait observer dès 1892 que le S. restioides était à peine plus qu'une
variété élancée du S. vaginatum; les nombreux échantillons de différentes
localités de l'Amérique australe (Brésil et Paraguay) que nous avons eu
l’occasion d'examiner présentent entre les deux espèces de nombreuses
formes de transition qui nous confirment pleinement l'hypothèse de ce
monographe.
Le $. vaginalum se montre d’ailleurs très polymorphe, et les caractères
tirés de la décurrence des feuilles et le plus ou moins grand rapproche-
ment de ces dernières n’ont qu'une valeur toute relative et ne peuvent
pas, à notre sens, constituer un caractère spécifique suffisant pour distin-
guer le S. restioides du S. vaginatum; il en est de même des pédoncules
plus ou moins dressés ou recourbes, ainsi que du filet des étamines soudé
(45) G. BEAUVERD. PLANTÆ DAMAZIANÆ BRASILIENSES. 1083
plus ou moins près de la base : toute la gamme des passages d’un extreme
à l’autre peut s’observer chez l'espèce collective, dont les groupes de
formes ou de variations à désigner ultérieurement peuvent tout au plus
constituer deux sous-espèces (subsp. vaginalum el subsp. restioides) basées
sur les caractères généraux désignés par les anciens monographes. —
Les deux noms vaginatum et restioides ont été publiés en même temps
par le même auteur; nous subordonnons ce dernier à celui de vaginatum
en nous basant sur l’ordre de numérotation indiqué par Sprengel. —
Notons enfin à ce sujet que dans les ouvrages cités les auteurs indiquent
à tort le S. restioides comme publié à la page 167 du Systema vegetabi-
lium : c’est sous le No 3, p. 166, que nous le trouvons, immédiatement
après le S. vaginatum (N° 2, I. e.).
30. Sisyrinchium alatum Hooker, Icones vol. Il, tab. 249
(1840); Klatt, in Flora Brasiliensis, HE : 538 (1871): Baker, Hand-
book of the Irideæ : 130, No 41 (1892). — Sisyrinchium Marchio Sleudel,
Nomencl. V : 596 (1841).
No 1672. — « Jridaceæ. — Sisyrinchium..... — Fleurs jaunes. Près
Arraial de S. Bartholomeo, Minas. » — |Fevr. 1905, leg. Dauazıo. Det.
BeauveRD|.
Observation. — Cette espèce polymorphe possède une aire très étendue
dans l’Amérique australe, où elle est connue du Paraguay (Hassler!) au
Guatemala (var. Guatemalense Baker), avec une dispersion parliculiere-
ment abondante dans tous les Etats du Brésil. — Les beaux échantillons
récollés par M. Damazio se distinguent par leurs liges simples ou ne por-
tant qu’un rameau pres du sommet, et par leurs gaines florales uniflores
ou plus rarement biflores, à pédoncules courts et robustes.
Ériocaulaceæ
L'excellente monographie des Eriocaulacées publiée en 1903 par
W. Ruhland dans le Pflanzenreich d’Engler fait ressortir (l. €. pp. 19
et 20) l'extraordinaire richesse de la flore sud-américaine en représentants
de la plupart des genres de cette famille. L'ancien genre Pæpalanthus,
duquel cet auteur a détaché trois genres nouveaux bien caractérisés
(Leiothrix Ruhl., Syngonanthus Ruhl. et Lachnocaulon Ruhl.) est parti-
culierement bien représenté dans la région de Minas-Geraës. qui compte
150 Pæpalanthus sur 209 connus, 23 Leiothrix sur 26, et 35 Syngonan-
thus sur 75; le seul Lachnocaulon, spécial à l'Amérique septentrionale
(4 espèces), ne possède pas de représentant connu dans l'Amérique du
Sud. — Ajoutons, d’après le même auteur, que le genre Mesanthe-
mum (Afrique et Madagascar) est le seul des Eriocaulacées ne possédant
aucun représentant connu en Amérique: le genre Eriocaulon compte
41 espèces dans l’Amérique australe (21 dans les autres parties de l’Amé-
rique, 49 en Afrique, 68 en Asie, 1% en Australie et 4 en Europe), le
genre Tonina une espèce (une autre espèce aux Antilles), tandis que les
Blastocaulon (3 espèces) et les Philodice (2 espèces) sont exclusivement
sud-américaines.
1084 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zme sER.). 1905 (16)
31. Syngonanthus caulescens (Poiret) Ruhland, Monogr.
Eriocaul. in Engler’s Pflanzenreich, 13 : 267 No 51 (27 mars
1903), cum fig. 38. — — Eriocaulon caulescens Poiret, Encycl. Suppl. Ill:
162 (1815). = Pæpalanthus caulescens Kunth, Enum. Pl. III: 537 (1841);
Rue in Flora Brasiliensis III. 1 : 466 (1863); = Dupatya caulescens
0. Kuntze, Rev. Gen. II : 745 (1891): — Eriocaulon splendens Bong. in
Act. Petrop. Sc. Math. ser. VI, 4. 633 (1831); = E. Surinamense Miqu. in
Linnæa XIX : 126 (1847); = E. simillimum Steudel Syn. pl. Cyp. II:
277 (1855); = E. Geraönse Steudel, 1. c. : 276; — E. subuncinatum
Steudel 1. c. : 277; — Pæpalanthus splendens Mari. ex Kærnicke, Fl.
Bras. II : 466 (1865); — Pæpalanthus procerus Klotzsch in Schomb.
Reise in brit. Guyana Im: : 143 (1848).
No 4505. — « Eriocaulacee. — ........... Près Saramenta. Ouro
Preto. Marécage. » [Septembre 1904, leg. Damazıo. — Det. BEAUVERD|.
Observation. — Espèce très polymorphe, dont Kærnicke décrit. sans
les nommer. huit variétés et sous-variétés pour la seule flore du Brésil.
L’aire de cette espèce comprend toute l'Amérique austro-tropicale orien-
tale, du Paraguay au Vénézuela. Les échantillons récoltés par M. Damazio
se distinguent, de tous ceux que nous avons pu observer, par leurs capi-
tules à divisions extérieures longuement rayonnantes.
32. Syngonanthus niveus (Bongard) Ruhland, Monogr. Eriocaul.
in Engler’s Pflanzenreich, 13 : 275, No 67 (27 mars 1903). cum fig. 37,
p. 258. — — Eriocaulon niveum Bougard in Act. Petrop. Sc. Math. ser.
V1. 1: 635 ( (1851); = Pæpalanthus niveus Kunth, Enum. PI, IE : 527
(1841): Korn. in Fl. Brasiliensis III, 435 (1863). cum tab. 57 fig. 1;
Dupatya nivea OÖ. Kuntze, Rev. gen. II: 716 (1891).
No 700. — « EÉriocaulaceæ. — ........... Mosso de S. Sebasliao,
Minas Geraës. » [Recu en octobre 190%; leg. Damazio. — Det. BEAUVE RD].
Observation. — Plante essentiellement brésilienne, répandue dans les
« campos » secs de la province de Minas Geraës; plus rare dans les pro-
vinces de Rio de Janeiro et de Bahia.
33. Leiothrix flavescens (Bongard) Ruhland. Monogr. Eriocaul.
in "Engler’s Pflanzenreich 13 : 231 (27 mars 1903). — = Eriocaulon
flavescens | Bong. in Act. Pétrop. Sc. Math. ser. VI, 1: 628 (1831). cum
(ETS Pæpalanthus flavescens Keernicke in Fl. bras. IH. 4 : 423
(1863); — Dupatya flavescens ©. Kuntze Rev. gen. II : 745 (1891); —
Pæpalanthus eriocephala Klotzsch in Schomb., Reise in brit. Guyana Il:
1064 (1848).
No 1566. — « Eriocaulaceæ. — ........... Lieux marécageux du
Campo de l'Ivao, près Ouro-Preto ». — [Recu en décembre 190%, leg.
Damazio. — Det. BEAUVERD|.
Observation. — Répandue dans les prairies marécageuses ou les maré-
cages sablonneux de l'Amérique tropicale, du Brésil mérional au Véné-
zuela.
(A suivre.)
1085
CONTRIBUTIONS
TO OUR
Knowledge of Australian Amarantaceæ
BY
Leo FARMAR
A profusion of material of this order received within recent years at
Kew from Australia has induced me to work up the two endemie
genera, Trichinmun and Ptilotus, together with the genus Gomphrena.
The collection first examined by me was made by Dr. E. Clement
about the year 1897 in the North West Division of Western Australia
a tropical region which is still little known botanically and which has
proved al} the more interesting in that it appears to be the head-
quarters of the Australian Amaranths. In naming this collection, I
freely consulted the general collection of the Kew Herbarium, which, as
may be supposed, is very rich in Bentham’s and Mueller’s types. Besides
Dr. Clement’s plants, there have been received at Kew occasional con-
tributions from Mr. W. A. Michell, an engineer residing at Mons Cupri,
Whim Creek, also in the North West Division.
I propose to deal in the first place with certain structural peculiari-
ties of the flowers of Trichinium and Ptilotus, with a view to a better
definition of those genera, and to attach a list of the species which, in
consequence of this revised definition, will have to be transferred, and
in the second place to give descriptions of new species.
Bentham states, in the Flora Australiensis, that « Ptilotus only differs
from some of the smaller flowered Trichinia, in the absence of the
dorsal hairs which, in Trichinium, give the laminæ of the perianth-
segments a plumose appearance ». While adopting Bentham’s view as
to the limits of the two genera, this short statement of the case is, I
think, some what misleading. The difference between them is rather in
the disposition of the perianth hairs, when present in Péilotus, (they
are always present in Trichinium). The differences, however, will be
better understood by stating the characters of each more fully.
In Trichimium, which contains 55 species, the hairs are always
straight and arise from the whole length of the segment except the tip,
which they also never exceed. In Pélotus, comprising 15 species, the
upper half of the perianth is always glabrous; the lower is either
1086 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.), 1905 (2)
glabrous or has dense intricate wool proceeding from it, which may or
may not conceal the whole perianth. Finally other species of Phlotus
have long dense straight articulate hairs, like those of Trichinium, but
proceeding from the base or the lower half only. In the last named
group Ptilotus passes into Trichinium as is exemplified by Ptilotus
varlsoni, which is allied to Ptilotus grandiflorus and yet bears a rela-
tionship to Trichinium Manglesü. The upwards extensively glabrous
sepals, which the latter possesses are, however, exceptional among
Trichiniums.
The presence of teeth on the staminal cup of many species of Phlotus
is a character till now unrecognised in that genus. They are most
clearly seen in Pfilotus psilotrichoides in diverging pairs between the
filaments, as first observed by Mueller in specimens examined in the
field (see Psilotrichum capitatum, F. v. M. Frag. 1, 238 (1858). But in
a subsequent description of the plant (see Ptilotus psilotrichoides, 1. ©.
XI, 97 (1878), Mueller ignored their existence. It may here be mentioned.
that this Péilotus is peculiar in having the lower leaves opposite, the
upper ones only being alternate. P. latifolius has teeth of the same
deseription but not so diverging. P. Carlsoni, P. corymbosus and
P. spicatus have a single small tooth between each pair of filaments. In
these five species the teeth are a constant character. In Ptilotus humihs
articulate hairs on the cup between the filaments are substituted for
teeth as is frequently the case in Trichinzum.
It should be explained that the filaments of Ptilotus are united at
the base into a cup. The angles between the filaments may be acute
(P. conicus, P. grandiflorus and P. villosiflorus), in which ease there is
a consequent absence of teeth. Where there is a broad sinus between
the filaments, the teeth may be present as in P. psilotrichoides and
P. latifolius, or they may be absent as in P. gomphrenoides, P. Hoodh,
P. Murrayi, P. petiolatus and P. roseo-albus.
In Trichinium the existence of teeth or rather scales has already
been recorded in the following species — 7°. calostachyum, T. Drum-
mondii, T. Fraseri, T. Schwartzü and T. procerum. I have also observed
their presence in 7. beckerianum, T. helipteroides and T. Clement.
These instrastaminal scales are transparent and fringed in the eight
species mentioned, varying a little in shape in different species and
measuring approximately one millimetre in length and half a milli-
metre in breadth. The difference between these scales and the single
minute tooth or pair of teeth of Ptilotus is perhaps worth noting,
although, as a seetional character, this, or even the presence or absence
of teeth, is valueless as it brings together species totally dissimilar in
other respects.
Trichinium auriculifolium has, for the genus, a remarkable staminal
tube eight millimetres in length, and the ovary supported on a stipe of
nearly three millimetres. This striking specific character was not
noticed either by Moquin or Bentham. Its omission from the deserip-
tions is no doubt what led Dr. Diels to deseribe it as a new species
recently under the appropriate name 7. siphonandrum.
The section Astrotricha, of Trichiniun, is a convenient one but
should not include 7. rotundifolium. The hairs on the leaves of this
species are very dense, tightly coiled, minutely artieulate and reach a
length of two millimetres; it is allied to 7. Clementi. On the other hand
(3) LEO FARMAR. CONTRIBUTIONS TO AUSTRALIAN AMARANTACER, 1087
T. Re, far removed in the « Flora Australiensis » from this section
has stellate hairs, which were evidently overlooked and it is allied to
T. astrolasium.
Trichinium axillare, F. v. M., deseribed originally from poor mate-
rial now proves from Dr. Clementi’s specimens to be a remarkably free-
flowering species. The stems attain over a metre in length and are
clothed the whole length with heads, axillary on short peduneles below
and in large loose corymbs above. It should be noted that the ovary is
hairy, not glabrous as staded in the description.
Although many members of these two genera are exceedingly pretty
with their pinkish « ever-lasting » heads, often enveloped in white wool
they do not seem to have attracted the attention of hortieulturists;
they are practically non-existent in European gardens. The only ones
that appear to have been grown at all are Trichinium Stirlingi, 7. exal-
tatum and the beautiful 7. Manglesii, which still Hourishes in a few
botanie gardens.
If we accept the revised definition of Ptilotus and Trichinium as
explained above, the following changes become necessary :
Trichinium Carisoni, Sp. Moore in Journ. Linn. Soc. (Botany) XXX,
220 (1898).
— Ptilotus Carlsoni, F. v. M. in Vict. Nat., V, 74 (1888).
Ptilotus depressus, W. V. Fitz, in Journ. W. Austr. Nat. Hist. Soc.
I, 33 (1904).
— Trichinium depressum, Farmar. (Nom. nov.).
Ptilotus Polakii F. v. M. in Wing’s S. Se. Rec.. IT, 274 (1882).
— Trichinium Polakii, Diels in Engl. Jahrb.. 191 (1905).
Ptilotus Fraseri var. Schwartzit, F. v. M. in Proc. Linn. Soc, N. S.
Wales, p. 163, Ser. 2, III, (1888); Ptilotus Schwartzüi, Tate in Trans et
Proc. Roy. Soc. Austr., XI, 82 (1889).
— Trichinium Schwartzii, Farmar. (Comb. nov.).
I have not, as has been done by others. attributed Trichinium Carl-
sont, Trichinium Polakvi, and Ptilotus Schwartz to Mueller as he
himself has not actually formed those combinations.
Other reductions necessary for reasons specified in each case are :
Alternanthera decipiens, Benth. Flor. Austr., V,251 (1870).
— Ptilotus Hoodii, F. v. M. Frag., VIII, 232 (1874).
Bentham was in error as to the anthers being one-celled an the leaves
opposite. For the same reasons in the Genera Plantarum of Bentham
and Hooker, Alternanthera polycephala is reduced to Ptilotus macrotri-
chus (= P. villosiflorus).
Ptilotus macrotrichus, F. v. M. Frag., IV, 90 (1863).
— Ptilotus villosiflorus, F. v. M. Frag., III, 125 (1862).
Bentham suggested that the latter was only a young starved and
small-flowered state of the former. An abundance of material of the
1088 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.). 1905 (4)
species in the Kew Herbarium serves to confirm that view. P. wllosi-
florus being the earlier name, must be kept up.
Ptilotus Sewelliæ, F. v. M. in « Viet. Nat., Jan. 1885 »,ex F. v. M.
Census, 48 (1889).
— Trichinium Rei, Benth. Flor. Austr., V, 240 (1870).
P. Sewelliæ is a «nomen nudum »; I have searched in vain in diffe-
rent publications for a description of it but a speeimen of Mueller’s
bearing the name in the Kew Herbarium is identical with
T. Rei.
Trichinium siphonandrum, Diels in Eng]. Jahrb.. XXXV, 189 (1905).
— Trichinium auriculifolium, A. Cunn.
Reasons for this reduetion are given in the body of the paper.
Ptilotrichum capitatum, F. v. M. Frag., I. 238 (1558).
— Ptilotus psilotrichoides, F. v. M. Frag.. X], 97 (1878-1881).
Ptilotus Macleayi, F. v. M. in Proc. Linn. Soc. N. S. W. sec. ser.,
III, 162 (1885).
— Ptilotus psilotrichoides, F. v. M. Frag., XI, 97 (1878-1881).
Ptilotus psilotrichoides, F. v. M. Census, 29 (1881).
— Trichinium corymbosum, Gaud. et Ptilotus psilotrichoides,
F. v. M. Frag., XI, 97 (1878-1881).
These three reductions concern a plant which is of some historie inte-
rest, as it is the only described Amaranth which is left unplaced in the
Flora Australiensis (Vol. v., p. 209 (1870). The reasons for the reduc-
tion of Psilotrichum capitatum are given imcidentally in the body ofthe
paper. As to Ptilotus Macleayü, it is the same plant Mueller had deseri-
bed on two previous occasions and which Bentham had failed to place.
It remains to be added that in his Census, evidently by a clerical error,
Ptilotus psilotrichoides is confounded with his Hemisteirus psilotrichot-
des, that is Trichinium corymbosum. a totally distinet plant. This inte-
resting plant, Ptrlotus psilotrichoides, is only recorded from the Kim-
berley Division.
The number of new species described below amounts to seven. The
work has been made somewhat difficult by reason of the very scanty
herbarium material of some of the old species.
I am much indebted to Dr. Stapf for advice on some critical points.
Trichinium Clementi Farmar sp. nov.; tvpus in Herb. Kew.;
T.nobili capitulorum forma proximum sed differt tomento pilorum arti-
eulatorum denso et foliis.
Frutex circiter 0,3 m. altus, pilis articulatis erispis dense vestitus.
Caules prostrati, foliosi, striati. Fola linearia vel lanceolata, mucronata,
(5) LEO FARMAR. CONTRIBUTIONS TO AUSTRALIAN AMARANTACEÆ. 1089
4-9 em. longa, 6-12 mm. lata. Capitula magna, sæpius solitaria, termi-
nalia, sessilia, Cum paucis minoribus ramis sub apice enatis foliosis insi-
dentibus additis: capitulum terminale eylindrieum, 8 em. longum. 4 em.
latum. Bracteæ et bracteol late ovatæ vel orbieulares, tenuiter hyalino-
scariosæ, aristatæ, S,5 mm. longæ, nervo medio pilosiusculo. Perian-
thii segmenta flavescentia, spinuloso-apieulata, fere 2 cm. longa; interiora
3 intus lana tenuiter articulata filamentis duplo breviore vestita. Sfamina
omnia fertilia, 2 breviora, 3 longiora stylo paulo breviora; antheræ ad
2 mm. longæ; filamenta inferne subdilatata, squamis oblongis laciniatis
interpositis; cupula staminum ad basin perianthii turbinatam adnata.
Stylus 12,5 mm. longus. Ovarium glabrum.
Between the Ashburton and De Grey rivers, N. W. Division, W. Aus-
tralia, E. Clement, 1897.
Trichinium Elderi Farmar sp. nov.; typus in Herb. Kew.; affıne
T. obovato Gaud. var. grandifloro Benth., imprimis capitulis majoribus,
foliis caulinis angustis diftert.
Herba perennis, dense tomentosa, pilis nune stellatis nune articulatis
breviter hispidulis. Caules 0,3 m. alti, ramis divaricatis striatis. Folia
radicalia oblongo-lanceolata, 8 em. longa, 8,5 mm. lata; caulina sæpius
lanceolata, longe mucronata, in petiolum brevem contracta, 2,5 em.
longa, 4 mm. lata. Capitula longe peduneulata, nune solitaria nune bina
vel terna, hemisphærica, 3,25 em. diam. Practeæ et bracteolæ scariosæ,
extus ad basin pilis brevibus articulatis vestitæ: bracteæ 4 mm. longa,
apice fusca; bracteolæ orbiculares, mueronulatæ, 6 mm. longæ. Perian-
thii segmenta circa 16 mm. longa, rigida, pilis albis longis vestita; inte-
riora 3 paulo breviora, inferne intus dense lanata. Stamina 3 fertilia
inæqualia, 2 sterilia filamentis, inferne dilatatis supra perianthii basin
turbinatam brevissime connatis. Stylum excentricus, 8,5 mm. longus.
Ovarium glabrum, breve stipitatum.
Cavenagh Range, E. Division, W. Australia: Elder Exploration Expe-
dition, R. Helms, 31. 7. 91.
Ptilotus petiolatus Farmar sp. nov.;typus in Herb. Kew.; quoad
flores P. Murrayi simillimus sed spieis acutis filamentis brevioribus
antheris majoribus differt.
Planta annua, glabra, diffusa. Caules 8-30 em. longi, internodiis
nonnunquam ad 8 em. longis. Folia sub-opposita, ovato-oblonga vel
oblonga, sub-obtusa vel obtusa, laminis 13-20 mm. longis, 4-8 mm. iatis,
petiolo 6-12 mm. longo. Spice conicæ, sessiles, una ad unumquodque
par foliorum, 6-20 mm. long&, eirca 6 mm. latæ. Bracteæ et bracteolæ
late, scariosæ, glabræ, 1,5 mm. longæ. Perianthii segmenta 3 mm.
longa, acuta, tenuiter scariosa, in medio viridia, extus in dimidio supe-
riore glabra, dimidio inferiore lana alba intricata vestita, intus glabra,
apieibus e lana exsertis. Cupula staminum truncata; filamenta brevia,
vix 0,5 mm. longa, dilatata; antheræ filamentis æquilongæ. Stylus
brevis, centralis.
N.-W. Division, W. Australia, E. Clement, 1897.
Ptilotus Murrayı is incompletely known. There are a few fragments,
an inch in length, in the Kew Herbarium. The dissections, however, are
sufficiently different to make the proposed species distinct.
1090 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Zt SER.). 1905 (6)
Ptilotus roseo-albus Farmar sp. nov.; typus in Herb. Kew.;
species a P. gomphrenoide proximo spicis angustioribus brevissime
peduneulatis recedit.
Planta annua glabra, divaricato-ramosissima, gracilis, 15-20 em. alta,
15-30 em. Jata. Folia linearia vel lanceolata, cirea 2,6 em. longa,
4-5 mm. lata in petioles sensim contraeta. Spice, late conicæ, demum
cylindricæ, interdum 2,6 em. long, eirca 6 mm. late, sæpius folio
proximo quasi bractea suffultæ, laxe corymboseque dispositæ. Bracteæ
et bracteolæ acut&, quam perianthium duplo breviores. Perianthü seg-
menta eirca 2,5 mm. longa, obtusa, seariosa, in medio rubra, extra Jana
alba dense intricata vestita, intus glabra, apieibus e lana exsertis;
2 exteriora Concava dimidio superiore albo: 3 interiora breviora, plana,
intense rosea. rlamenta gracilia, ad basin in annulun truncatum con-
juncta tubum perianthii leviter superantia. Stylus parvus, centralis.
var. conglomeratus; spicæ cylindricæ, fasciculatim confertæ. Perian-
thai segmenta exteriora interioribus vix longiora.
N.-W. Division, W. Australia, E. Clement, 1897.
Gomphrena Michelli Farmar sp. nov.; typus in Herb. Kew.; a
speciebus reliquis Australiensibus eapitulis magnis (2,5 em. diam.), stami-
num tubo quam ovarium breviore differt. Simulat @. Maitlandi sed
inflorescentia magis eximiæ et foliis augustioribus eurvatis distinguitur.
Planta annua erecta, ramosa, 0,13-0.26 m. alta, pilis sericeis albis
dense vestita. Folia linearia, curvata, 2-5 cm. longa, marginibus recur-
vatis. Capitula terminalia nung sessilia, nune breve penduneulata, glo-
bularia, 2,5 em. diam. Bracteæ et bracteolæ aristatæ, carinatæ ; bractea
5 mm. longa, ad costam villosiuseula; bracteolæ glabræ, 8,5 mm. longæ.
Perianthir segmenta lanceolata, rosea, subæqualia, dense pilosa, pilis
basalibus segmentis æquilongis superioribus gradatim minoribus pau-
cioribusque. Staminum tubus edentatus quam ovarium brevior; filamenta
3 mm. longa, lata, obtusa, nervosa; antheræ 1,5 mm. longæ. Stylus
5 mm. longus. Ovarium eirca 4 mm. longum.
Mons Cupri, Whim Creek, N.-W. Division, W. Australia, W.-A.
Michell. 1904.
Gomphrena alba Farmar sp. nov.; typus in Herb. Kew.; species
@. leptocladæ affınis differt lana parciore, foliis subulato-linearibus,
tubo staminum tiruncato, stigmatibus recurvis.
Planta annua gracilis, ramosa, diffusa, 10-15 em. alta, pilis tenuibus
leviter vestita. Folia subulato-linearia, acuta, 13-25 mm. longa. Capitula
sphærica, alba, 8-10 mm. diam. longe peduneulata, nonnunquam sessilia
et tune foliis quasi bracteis suffulta. Bractea minuta, lanceolata, acuta,
nervosa, 2 mm. longa; bracteolæ valde complicatæ, perianthii segmenta
æquantes vel longiores. Perianthii segmenta in medio viridi-striata,
obtusa, parta inferiore extus lanata, eirca 2,5 mm. longa. Stamina quam
ovarium duplo breviora. Staminım tubus truncatus, brevissimus, fila-
mentis brevissimis latis, nullis dentibus interpositis tridentieulatis
anthera in denti filamenti intermedio. Stylus brevis; stigmata brevia,
leviter recurva.
N.-W. Division, W. Australia, E. Clement, 1897.
(7) LEO FARMAR. CONTRIBUTIONS TO AUSTRALIAN AMARANTACEÆ. 1091
Gomphrena sordida Farmar sp. nov.; typus in Herb. Kew.: ad
G. confertam accedit, habitu graciliore diffusiore, capitulis solitariis
axillaribus numerosis differt.
Planta annua gracilis, ramosa, diffusa, 10-15 em. alta, 0,23-0,3 m.
lata. Caules parce lanati. Folia linearia, marginibus recurvatis,
13-26 mm. longa. Capitula ovata, axillaria, sessilia, sordide cana,
8-12,5 mm. longa, 6 mm. lata. Bractea minuta, triangularis, acuta,
enervosa; bracteolæ valde complicatæ, eirca 2,5 min. longæ. Persanthrı
segmenta eirca 2,5 mm. longa, obtusa, medio late viriaia, marginibus
albidis, apice facile fissa, extra inferne valde lanata. Staminum tubus
brevissimus, truncatus; filamenta vix dilatata, apice vix denticulata
dentibus nullis interpositis. Stylus cum stigmati ovario aquilongus;
stigmata longa, recurvata, perianthii segmenta æquantia.
N.-W. Division, W. Australia, E. Clement, 1897.
This may be a suitable opportunity for pointing out that D' Briquet
has described (see Ann. Conserv. et Jard. Bot., Geneve, 1900, p. 216)
two new Gomphrenas, viz. @. Caleyi and @. insignis, which are stated
to have been collected by Caley on the North coast of Australia. They
are quite distinet, as D’ Briquet mentions, from all the known Austra-
lian members of the genus, not only in the large size of the capitula,
which measure 3,5 cm. in diameter, but in other respeets. — Caley, a well-
known Australian botanist and collector, made collections in New South
Wales and the adjoining portion of Queensland from 1799 to 1810. It
should be noted, however, that from 1816 to 1822 he was Curator of
the Botanie Garden, St-Vincent, West Indies. Taking this into conside-
ration and the fact of the species in question being very closely allied
to Brazilian ones, there is certainly room for doubt as to their
being of Australian origin.
1092
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séamces
PAR
Gustave BEAUVERD
287m séance. — Lundi 8 octobre 41305. — Ouverte à
8 h. ‘/2 dans la Salle de bibliothèque de l’Institut botanique, Université,
sous la présidence de M. le D' Eugène Penard, vice-président.
M. le président, absent, s’est fait excuser. — Le procès-verbal de la
séance du 5 juin est adopté.
Les publications suivantes sont déposées sur le bureau: :
DANEMARK : Journal botanique de Copenhague, tome XXVI (1905);
ETATS-UNIS : Bulletin Lloyd Library N° 7, reprod. Series (Philadelphie,
1903); Missouri Botanical Garden, XVI Report, Saint-Louis, 1905;
FRANCE : Bulletin de la Société des sciences naturelles de la Hante-
Marne, Nos 5-6 (Langres, 1905); ITALIE : Bulletino del Laboratorio ed
Orto botanico di Siena, NU (1905); RUSSIE : Bulletin du Club Alpin de
Crimée, No 5-6 (Odessa, 1905); SUISSE : Compte rendu des séances de la
Sociele de Physique et hist. nat. I-XXI (Genève, 1884 à 190%); Bulletin de
l’Herbier Boissier, No 7 (A905); URUGUAY : Anales del Museo Nacional
de Montevideo, tome II (1905).
Au sujet des comptes rendus de la Société de Physique, M. le président
a fail communiquer une carte dont il est donné lecture et par laquelle
cette société accepte la proposition d'échange de nos con rendus
proposée par le Comité sur la demande de M. Guinet (cf. C. R. de la
séance du 8 mai 1905); en remerciant bien vivement la Société de
Physique pour l’envoi de ses 21 premières années de comptes rendus, le
Comité est chargé de faire le nécessaire pour assurer de son cöl& le
service de l’échange.
Le secrétaire donne connaissance d’une lettre de la Direction de la
Maison du Grand-Saint-Bernard annonçant la mort, survenue à Marligny
le 1er juillet 1905, de M. le Chanoïne Emile Favre, membre correspon-
dant de la Société.
Le défunt fut au nombre de ces distingués religieux de Saint-Bernard
qui utilisèrent les loisirs de leur ministère pour l'étude de l’histoire natu-
relle de leur beau pays. Voué tout d’abord à la botanique, il publia dans
les Bulletins de la Murithienne un Supplément au Guide du botaniste au
Saint-Bernard, puis un Guide du botaniste au Simplon, ainsi que d’autres
articles se rapportant à la flore du Valais. Plus tard, il se distingua par
(2) 6. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1093
ses travaux d’entomologie, et ce ne fut que sur la fin de ses jours qu'il
reprit avec un nouveau zèle ses études floristiques dont il communiqua
d'importants résultats à la Société botanique de Genève sous le titre de
« Hieracia intéressants ou nouveaux récoltés au Simplon »,
et publiés dans le compte rendu de la séance du 9 novembre 1903 (ef.
Bull. Herbier Boissier, 2%e ser., vol. II : 1430).
La Société prend une vive part au deuil qui vient ainsi de frappper la
botanique valaisanne en la personne de l’un de ses plus distingués repré-
sentants.
RAPPORT SUR LE CONGRES BOTANIQUE DE VIENNE, DU 12 AU 17
JUIN 1905. — M. Paul Chenevard, délégué de la Société botanique de
Genève, fait un rapport verbal très complet sur ce Congrès international
qui, malgré des circonstances défavorables désorganisant le programme
des fêtes (deuil de la Cour impériale d'Autriche et autres) fut un vrai
succès pour ses organisateurs. Ceux-ci avaient complé sur la présence de
300 participants : il fallut en recevoir près de 600, dont une trentaine de
dames remises aux soins d’un comité de dames viennoises. La séance
d'ouverture, avec grand cérémonial et chœurs, eut lieu dans la salle des
fêtes de l’Université, et les séances plénières se tenaient de 8 heures à
midi dans le spacieux bâtiment du Cercle des Ingénieurs et Architectes;
c’est là qu'étaient présentés les travaux et qu’elaient distribués aux
membres du Congrès les programmes spéciaux de chaque journée. ainsi
que les correspondances personnelles. Le comité d'organisation de Vienne
y fit également distribuer à chaque membre diverses publications d'intérêt
local, d’entre lesquelles le « Guide illustré », « lAlbum-Souvenir »
de Vienne et les splendides phototypies accompagnant le texte du
« Guide pour les excursions scientifiques du Ile Congrès international de
botanique à Vienne », ont mérité l'admiration et toute la reconnaissance
des congressistes.
Les séances spéciales du Congrès de nomenclature se tenaient l'après-
midi de 3 à 7 heures et même jusqu'à 8 heures dans l’Orangerie du
Jardin botanique de l’Université; l’assemblée comptait de 80 à 90 mem-
bres représentant 480 voix; les représentants les plus autorisés de la
Systématique botanique des grands centres tels que Berlin, Paris, Vienne,
Harvard University (U. S. A.), etc. prirent part aux débats. Numérique-
ment et proportions gardées, la Suisse y était fortement représentée :
outre notre distingué collègue M. Briquet, qui était rapporteur général,
l’un des fondateurs de notre Société, M. H. Romieux, fonctionnait comme
secrétaire; il y avait aussi MM. Prof. Schröter et Prof. Schinz (Zurich),
Prof. Wilezek (Lausanne), Burnat (doyen d’äge, Nant-s.-Vevey), Chenevard
et Beauverd (Genève). Notre collègue M. le Dr Hochreuliner y représentait
le célèbre Institut botanique de Buitenzorg (Java).
Sous la présidence de M. le Professeur Flahault (Montpellier) assisté
des vice-présidents Prof. Mez (Halle) et Rendle (British Museum), les
débats, parfois assez vifs, furent toujours empreints de la plus grande
courtoisie et du meilleur esprit de concessions réciproques. En raison des
réelles difficultés que présentaient maintes questions de nomenclature
cryptogamique, celte partie du programme a dü être provisoiremeut
abandonnée pour être étudiée à fond par un comité composé d'hommes
spéciaux ; celui-ci est chargé d'élaborer un projet qui sera présenté au
prochain Congrès international de Bruxelles, en 1910.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n°9 11, 31 octobre 1905. 73
109% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sé). 1905 (3)
M. Chenevard met ensuite en évidence les principaux résultats obtenus
par le Congrès de nomenclature : 1° le terme de lois (1867), trop absolu.
est transformé en règles ; plusieurs articles, considérés jusqu'alors comme
règles, sont admis dorénavant comme recommandations ; 2° hiérarchie de
la désignation des unités systématiques et leurs subdivisions; 3° liste
d'anciens noms à conserver pour éviter de trop grandes perturbations
dans la nomenclature dès la mise en vigueur des nouvelles règles;
4° nomenclature des hybrides; 5° diagnose latine obligatoire pour les
nouvelles espèces dès le ler janvier 1908; 6° nomenclature à adopter
pour les changements de rangs ou de groupes; 7° recommandation
d'éviter tout nouvel emploi d’un nom tombé dans la synonymie, et
8° admission du principe « un nom est un nom », (Athamantha
Cretensis, etc.) avec exclusion des seuls « noms à béquilies » (Vitis-Idæa
Vidis-Idæa, etc.).
Ces nouvelles règles comportent 92 articles qu'une commission de
rédaction a été chargée de mettre au net et de publier avant la fin de
l’année courante.
L’impression générale a été que si le dernier mot n'était pas dit sur
des sujets aussi complexes, il ressortait néanmoins de ces délibérations
tout d’abord un désir très général d’arriver à une entente complete,
ensuile le sentiment qu'un grand pas avait élé fait dans ce sens. De
chaleureux remerciements ont été adressés au rapporteur général qui.
de l'avis de tous, avait été l’äme de ce Congrès : c’est à son travail
préparatoire considérable que les congressistes doivent de ne pas s’être
égaré dans des discussions interminables.
Le Congrès s’est terminé par une course très réussie au Schneeberg
(2070 m.), après quoi les uns rentrerent directement dans leur foyer,
tandis qu'un grand nombre se rendit à Budapest, à la cordiale invitation
de la Société royale hongroise des sciences naturelles : la magnifique
réceplion qui fut réservée aux participants enthousiasmés leur a laissé un
inoubliable et reconnaissant souvenir.
QUELQUES MOUSSES DES DUNES DE SCIEZ ET DU BOIS DE
COUDREE (Haute-Savoie). — M. Auguste Guinet communique les très
intéressants résultats de ses herborisations bryologiques obtenus soit
lors de l’excursion officielle du 1er juin 1905, soit peu de temps après, le
9 juillet de la même année :
Dans les lieux découverts à la surface du terrain sablonneux :
Leptotrichum flexicaule, L. flexicaule var. densum, Barbula rurali-
formis, B. inclinata, B. squarrosa, Racomitrium canescens, Encalypta
streptocarpa, Bryum pendulum, Camptothecium lutescens, Hypnum cupres-
siforme, H. myosum, Hylocomium splendens v. gracilius Boulay, curieuse
forme due à la sécheresse de la localité.
Sur le bord des dunes, dans un lieu ombragé, Bryum roseum.
Parmi la Phragmitaie : Hypnum cuspidatum; sur un bloc erratique
silicieux au bord du lac : Orthotrichum anomalum, O. affine.
Ainsi que le fait très bien remarquer M. le professeur Chodat, dans son
étude de géobotanique sur ces dunes, les buissons de buis mêlés parfois
de genevriers abritent une végétation qui n’affronterait pas impunément
le climat de cette station.
Voici les espèces que l’on peut y observer et qui toutes ne se rencon-
trent guère que dans les endroits frais et ombragés.
(4) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1095
Barbula lortuosa, Bryum roseum avec des capsules !: dans cet état, cette
mousse se rencontre rarement dans notre region; Neckera complanata
N. erispa, Eurhynchium striatum el une variété robuste de Hypnum
cupressiforme., lacunosum ou elatum ?
Le bois de Coudrée qui a été ensuite parcouru assez rapidement, nous
a présenté à terre : Dieranum undulatum, Barbula tortuosa, Thamnium
alopecurum, Hypnum purum, H. cupressiforme.
Dans les lieux marécageux : Fissidens adiantoides., Hypnum stellatum,
H. elodes, H. scorpioides.
Les buis arborescents qui avoisinent le château sont recouverts abon-
damment par Neckera complanata qui fruclifie parfois abondamment
dans cette localité, fait exceptionnel pour celle mousse très répandue.
En examinant la dispersion de ces espèces, on peut constater que cinq
d’entre elles se retrouvent dans les sables maritimes *. Ce sont: Barbula
ruraliformis, B. squarrosa. Racomitrium canescens, Bryum pendulum,
Hypnum elodes.
Deux d’entre elles méritent une mention Spéciale :
Barbula squarrosa est une acquisition nouvelle pour la Haute-
Savoie. Husnot le signale comme assez abondant dans le midi de la
France; chose curieuse il n'était pas connu en Suisse à l’époque (1890)
où Limpricht publiait le premier volume de ses Laubmose, mais depuis
lors, M. Colomb Duplan le rencontrait * sur des rochers calcaires en
Chalex près Aigle, 450 m. alt., aux Pierrettes-sous-Lausanne et à Bex.
Hypnum elodes n'a été constaté jusqu'à présent dans notre voisinage
que dans le marais de Pailanterie par Rome aux environs de Chamonix
par Payot et tout récemment par M. Aug. Martin *.
Moins heureux que M. Guinet, notre collègue, M. le professeur Martin
n’a pas lieu de se féliciter de ses récolles mycologiques aux dunes de
Sciez, où il signale toutefois un Geaster indéterminé se développant dans
les lieux découverts, en plein soleil!
EFFETS DE LA GELEE 1904-1905 SUR LES FIGUIERS. — M. le vice-
président donne lecture d’une lettre de M. William Barbey, signalant le
fait curieux que, dans les localités abritées de Lavaux et de Montreux
(Vaud), les figuiers ont élé radicalement gelés, tandis que dans les
stations moins chaudes de la commune de Pregny (Genève) les figuiers
sont luxuriants et portent une double récolte de fruits; dans le district
d’Orbe (Vaud), ils sont partiellement gelés, avec de rares fruits.
Conformément aux recommandations de M. Barbey, le nécessaire sera
fait pour que des observations analogues puissent porter sur toute la
région de la vallée du Rhône, de Brigue à Genève, et soient comparées
aux observations météorologiques des journées fatales de gelée.
OBSERVATIONS MYCOLOGIQUES. — M. le Dr Alfred Lendner pré-
sente, conservée dans l'alcool, une magnifique Volvariée parasite sur
une Agaricinée (Clytocibe obularis) et récoltée à Pregny par M. Lüthi.
1 L'échantillon m'a élé communiqué au cours de l’herborisalion du 4er juin par
MM. Lendner et Martin.
? L. Corbeire. Muscinées du département de la Manche. Je remercie M. le pro-
fesseur Corbèire d’avoir bien voulu examiner la petite collection que je lui avais
adressée.
8 Note extraite de mon herbier.-
4 Revue Byologique, n° %, 1905.
1096 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Are sen.) 2905 (5)
jardinier. Le même collecteur a remis à M. Lendner des Volvaria
bombycina en différents états et récoltés sur branches de noyer à
3-4 mètres au-dessus du sol.
M. Ch.-Edouard Martin saisit cette occasion pour annoncer les bons
résultats de l’excursion mycologique aux bois d’Yvres du 8 octobre
écoulé, où la Société a pu récolter plus de 100 espèces différentes.
Sans quitter le domaine mycologique, notre collègue M. Nicoud fait
cireuler la photographie d’un Polyporus squamosus gigantesque, mesurant
m. 1.37 de diamètre et récolté le 10 août 1905 à Renens.
MALFORMATION D’UNE FEUILLE DE CHENE. — M. le D' A.-Mau-
rice Boubier présente une feuille de chêne dont l'extrémité du limbe _
offre une petite surfeuille assez longuement pédicellée. Ce cas tératolo-
gique n'avait pas encore été observé par l'assistance.
FLORAISONS AUTOMNALES OBSERVEES EN 1905. — M. Hauri
signale de nombreuses espèces ligneuses (Marronniers, Cerisiers, Cor-
nouillers sanguins, elc.) offrant cette année une abondante floraison
anormale d'automne ; bien que cette anomalie ait été signalée en d’autres
occasions pour quelques-unes de ces espèces, il en est d’autres qui
paraissent plus extraordinaires, sinon inédites : de ce nombre, M. Hauri
a remarqué à Saint-Jean, près Genève, un Viburneum Lantanc magnifi-
quement couvert de fleurs normales entièrement développées. Notre
collègue désirerait oblenir quelques renseignements sur les causes possi-
bles de celte floraison exceptionnelle.
M. Beauverd rappelle les observations analogues consignées dans
différents comptes rendus des séances, et, d’accord avec M. Hauri, recon-
naît que depuis bien longtemps les cas de floraisons automnales n’ont été
aussi nombreux que cetle année. Il y a évidemment coïncidence avec les
conditions climatiques de l’année, qui s’est distinguée par son été très
sec suivi, à partir de septembre, d’un automne très pluvieux ; c'est ainsi
que d’autres espèces herbacées et à floraison printanière ont pu être
observées en pleines fleurs ces derniers jours (Gardamine hirsuta,
Primula verna, Viola odorata, Fragaria vesca, etc.) aux environs de
Genève. Il faut toutefois observer que les monocotylées bulbeuses à
floraison vernale (Scilla bifolia, Gagea arvensis, Crocus vernus, etc.)
n’ont jamais étè signalées comme susceptibles d’une seconde floraison
annuelle.
M. Ch.-Edouard Martin signale l’abondante floraison automnale qui
succéda à l’élé néfaste de 1875, à la fin duquel la grele avait dépouillé de
leurs feuilles la plupart des arbres de notre région : c'est aussi par la
suppression des feuilles que les horticulteurs obtiennent leurs remar-
quables résultats de cultures forcées chez certaines espèces ligneuses, le
Lilas entre autres.
Après une communication de M. le D' Boubier, relative aux moyens
financiers dont la « Délégation pour l'adoption d’une langue internatio-
nale » devrait pouvoir disposer, la question est-remise aux soins du
Comité et la séance est levée à 9 h. 45.
Assistance, quinze personnes. dont un invité : MM. Penard, Viret,
Beauverd ; Boubier, Bouchard, Chenevard, Fredericks, Guinet, Hauri,
Lendner, Martin, Revaclier, Rouge, Schmidely et Mme X.
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l'Herbier Boissier (1r'e série). Tomes [ à VII. Le vol..... 20 fr.
Mémoires de l’Herbier Boissier, 1900 (Suite au Bullelin). La collection
ORTE re SE RS Ree RR ER R E N TR CRE 30 fr.
Bulletin de l’Herbier Boissier (2me série). Tome 1 à IV. Le vol... .. 29 fr.
Index botanique universel, nos 1 à 10207. Abonnement par an... .. 3) fr.
BOISSIER, EDM. Flora orientalis sive enumeralio plantarum | in Orienle a Græcia
et Ægyplo ad Indiæ fines hucusqne observalarum. — 5 vol. et Supplément,
INS NE6.7- LOS EE RR Re ie 140 fr.
— Voyage botanique dans le midi de l'Espagne pendant l'année 1837. —
2 vol. grand in-80, 1839-1845.
Prise neduubrecolonie auhende 100 eee ee 230 fr.
= OS TOR SR a NER 150 fr.
— Icones Euphorbiarum ou figures de 122 espèces du genre Euphorbia. — 1 vol.
grand in-folio, 24 pages de lexie el 221 planches, Genève, 1866... 70 fr.
— Diagnoses plantarum orientalium. Ire série, 13 fascicules: 2me série,
6 fascicules. — In- 8 Genève. 1842-1859, lefascieule .......... 3 fr.
Les fascieules 1, 3, 6 el 7 sont épuisés.
— Description de denk nouvelles Cruciferes des Alpes et du Piemont. —
Mn avec 2,planchesan a san Hain.
— Genturia Euphorbiarum. Genève, 1860............2.......... 1efe:
— Pugillus plantarum novarum Africæ borealis ae australis. —
Br SH enev os II ee re Se
BOISSIER, EDM. vr BUHSE. Aufz&hlung der in einer Reise durch Trans-
kaukasien und Persien gesammelten Pflanzen. — In-4° avec 10 plan-
ches et 1 carte. Moskau,- 1860... ......... PRE ET ST Re 10 2
BARBEY, C. er W. Herborisations au Levant : Ecyple, Svrie et Medilerranee.
Février-mai 1880. Avec 11 planches et 1 carte. — 1880 ......... 20 fr.
BARBEY, W. Floræ Sardoæ compendium. Calalogue raisonné des végétaux
observés dans l’île de Sardaigne. Avec suppl. par MM. Ascaerson el E. LEVIER.
NCAA MR er nee umo 25 fr.
— Epilobium genus, a cl. CH. Guisin, ill. Avec 24 planches. — Lausanne,
NSSI A ee ne Ce D te 0 DA LE SOUS de 25 fr.
— Lydie, Lycie, Carie, 1842, 1883, 1887. Eludes botaniques. In-40, avec 5 pl.
SH KON DR AE PR er à 15 fr.
— Cypripedium GCalceolus X macranthos Barbev. — In-40, avec une planche
doublécolonee bansaune ASE ee 3 fr.
STERANI, C. pe, C J. FORSYTH MAJOR er ne BARBEY. Samos. Elude géolo-
gique, paléontologique et bolanique. Avec 13 pl. par CH. Cuisin. 1892. 20 JR
— —- — Karpathos. Elude géologique, paléontologique el bolanique. — In-Ao,
avec 13pl; par Ca. Cussim. bansanne, 18955... 20 fr.
MAJOR, C.-J. Forsyra er BARBEY, W. Halki. Etude botanique. — In-40 avec
1 planche double, par Gm. Gvissin. Lausanne, 1894,...........+. à Ir.
AUTRAN, E. Er DURAND, TH. — Hortus Boissierianus. Énuméralion des
plantes cultivées en 1895 à Valleyres et à Chambesy, avec préface de
M. F. Crépin. — In-80, xı et 572 pages, avec 3 planches. Genève, 1896.
- 122
STEPHANI, FRANZ. Species hepaticarum. Vol. l................ 30 fr.
PARIS. E.-G. Index Bryologicus. Supplementum primum........ 12 fr. 50
Sous presse
FLOR/E LYBIG/E PRODROMUS
OÙ
CATALOGUE RAISONNÉ
DES
Plantes de Tripolitaine
PAR
Ernest DURAND et Gustave BARRATTE
AVEC LA COLLABORATION DE
Paul ASCHERSON et William BARBEY
lllustré de 20 Date in-4°
HERBIER BOISSIER, Chambézy (Suisse)
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
S C LEN TI MY COLOGICÆ .-UNIVERSRETS
Organ für die Gesanmtinteressen der Mveologie, enthallend Original-Abhand-
lungen, Referale und krilische Besprechungen wichliger mycologischer Publi-
calionen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Lilleratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements n/mmi entgegen die Buchhandlung R. ERIEDL ENDEN & SOHN .
in Berlin N. W., Karlstrasse 41.
Genive. —Imp. ‚Bomet, boulevard de Plainpalais, 26.
BULLETIN
DE
L HERBIER BOISSIE
SOUS LA DIRECTION DE
GUSTAVE BEAUVERD
CONSERVATEUR DE L'HERBIER
N Er me
Ghaque Collaborateur: est responsable de ses travaux.
SECONDE SÉRIE
Tome V. 1905.
N° 12.
Bon à tirer donné le 9 décembre 1905.
a Prix de l’Abonnement
20 FRANCS PAR AN POUR LA SUISSE. — 95 FRANCS PAR AN POUR L'ÉTRANGER.
Les abonnements sont regus
A L’'HERBIER BOISSIER
tant soigneusement contrôlée, l'administration du Bulletin décline toute responsabilité pour numéros égarés.
é
o
=
D
CHAMBÉZY (Suisse). =
a
Ç : } A T o
PARIS BERLIN
PAUL KLINCKSIECK RB. FRIEDLENDER & SOHN
3, rue Corneille. | \ 11, Carlstrasse.
LONDRES
WILLIAM WESLEY & SON
28, Essex Street.
1905
L'expédition de chaqu
Tous droits de reproduction et de traduction réservés pour tous pays,
. y compris la Hollande, la Suede et la Norvège.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER
SECONDE SERIE
SOMMAIRE DU N° 12. — DECEMBRE 1905.
Pages
l. — Ch. Bernard. — SUR LA DISTRIBUTION GÉOGRA-
PHIQUE DES-ULMAGEES (a suivre) :.....-.......... 1097
Il. — Achilles Terraceiano. — GAGEARUM SPECIES
FLORÆ ORIENTALIS ad exemplaria imprimis in herbariis
Boissier et Barbey. (a, Suivre) ere mn 1113
IL — Franz Stephani. — SPECIES HEPATICARUM (suite) 1129
IV. — D' R. Pampanini e G. Bargagli-Petrucci. —
MONOGRAFIA DELLA FAMIGLIA DELLE STACKHOU-
SIACEE. Planches X, XI, XIE XII, XIV et XV (à suivre). 1145
/V. — G. Kuekenthal. — SPECIES NOYAS CARICIS E
SECTIONEFRIGEDARUM: . 2.222200 ee 1161
\L — T. A. Sprague. — PLANTARUM NOVARUM VEL
MINUS COGNITARUM DIAGNOSES.................. 1164
Vif. — Th. Herzog. — DIE LAUBMOOSE BADENS (Eine
bryologische Skizze (Fortsetzung folgt)................ 1171
VII. — Gustave Beauverd. — SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE
GENEVE, Compte rendu de la séance du 13 novembre 1905 1187
INDEX BOTANIQUE UNIVERSEL. ..... Nos 13481 à 13773
Table des travaux par noms d'auteurs contenus dans ce volume
NED se ie Ur nee Lan ne de A Te A SR 1195
Table des planches contenues dans ce volume V, 2me série ...... 1196
Table des travaux par ordre de malieres contenus dans ce volume V.
ITS ENS LÉ A SAM Re Se er PR RE ne OT
Répertoire des noms de plantes cités dans ce volume. V, 2me serıe 1199
OBSERVATIONS
Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
ont droit gratuitement à rente exemplaires en tirage à part.
Aucune livraison n’est vendue séparément.
Les abonnés sontinvilés à présenter leurs réclamations dans les quinze jours
qui suivent la publication de chaque numéro.
BULLETIN DE EHEBRBIER BOISSIER
2m SERIE. — TOME V. — 1905.
N° 12.
SUR LA DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE
ULMACERS
Ch. BERNARD, Dr ès sciences.
Parmi les familles dont la distribution géographique peut présenter
quelque intérêt, les Ulmacées apparaissent immédiatement au premier
rang de celles qu’il serait bon d'étudier à ce point de vue.
C’est Monsieur le Professeur Chodat, qui, au cours de ses travaux de
systématique, reconnut combien il serait important d'entreprendre l’étude
géobotanique de cette famille. Il me conseilla de m'en occuper, et attira
mon attention sur les points les plus curieux qu’il faudrait investiguer
tout d’abord, tant chez les plantes vivantes que chez les fossiles. Je lui
exprime ici toute ma reconnaissance pour les excellents conseils qu'il
m'a prodigués et pour la bienveillante attention avec laquelle il a suivi
ce travail. Je Liens aussi à remercier Messieurs de Candolle et Barbey qui
ont mis à ma disposition leurs Herbiers et bibliothéques, Monsieur Bedot
qui m’a donné la possibililé de consulter les collections du Musée d’His-
toire Naturelle de Genève, et Monsieur le Professeur Engler qui m'a très
obligeamment communiqué d’utiles renseignements.
4
6
Les Ulmacées présentent. pour un travail de géographie botanique,
toutes sortes d'avantages qu'il est bon de mettre en lumière dès le début.
Ce sont des plantes dont la dissémination n’est pas facilitée par des adap-
{ations trop étroites: Si les espèces, en effet, sont trop facilement répan-
dues au loin, si les aires de distribution chevauchent trop intim&ment, il
s'établit trop de mélanges entre les iypes, trop de croisements, trop
d’hybrides qui viennent fausser la notion de l’espece. Les graines élant
emportées à de grandes distances par les vents, par l’eau de mer, par les
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n9 12, 30 novembre 1905. 74
1098 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e SEk.). 1905 (2)
oiseaux, il en résulte des distributions inattendues, curieuses peut-être,
mais qui peuvent être considérées comme de simples accidents, intéres-
sants sans doute pour le biologiste, mais à peine plus dignes d'attirer
l'attention du phytogéographe que ceux pouvant résulter par exemple, de
plantations artificielles établies par l’homme.
Si. par exemple, une plante typique de l'Amérique du Sud se retrouve
identique sur la côte occidentale d'Afrique, avant de voir dans ce fait une
curieuse coïncidence expliquée par les conditions identiques offertes par
les deux stations, il faudra se demander d’abord si les graines de cette
espéce ne sont pas adaptées à un long transport par l’eau. C’est ce que
Chodat, entre autres, a démontré pour certaine section du genre Polygala,
caractérisée par l’extrême petilesse de ses graines.
Même si les plantes d'Afrique présentent des formes spéciales, il ne
faudra pas se hâter de les considérer comme espèces vraies; car, si la
station pouvait être favorable à l'établissement de ce type, elle aura pu
se trouver quelque peu différente de la station d’origine, et ces difté-
rences auront élé le point de départ de variations nouvelles qui n’abou-
Liront pas à la formation de véritables espèces, mais à des endémismes et
à des espèces vicariantes.
Les Ulmacees justement, ne semblent pas se prêter à une si facile
dissémination, cause d’équivoques et de problèmes difficiles à résoudre.
Les graines lourdes des Cellidées ne pouvent être transportées ni par le
vent, ni par l’eau; elles ne sont pas assez savoureuses pour être très
appréciées par les oiseaux migrateurs; les graines sèches des Ulmoidees,
quoique ailees. ne paraissent pas propres à une dissémination lointaine.
Et en effet, nous n'auront pas l’occasion de signaler des cas semblables
à celui cité plus haut: nous n’aurons pas de coïncidences d’especes entre
l'Amérique du Sud et l'Afrique occidentale.
EL si nous rencontrons des espèces identiques ou très voisines à de
grandes distances. el séparées par des lacunes considérables, comme nous
aurons éliminé la probabilité du transport lointain des graines, nous
rechercherons s’il n’y aurait pas possibilité de considérer ces types comme
des reliques d’une aire de distribution autrefois plus étendue.
Un autre avantage des Ulmacees pour une étude de ce genre, c’est
qu’elles sont parmi les plus anciens végétaux phanérogames connus.
Elles étaient abondantes pendant tout le tertiaire, elles existaient même
probablement dans le Jurassique, et il en résulte que leurs espèces, diffé-
renciées des les temps les plus reculés, sont actuellement plus fixées,
sont moins muables que celles de familles plus récentes. Et, tandis que
dans les familles d'origine plus moderne. on voit des variations plus ou
moins accentuées étre portées au rang d'espèce par les systématiciens,
chez les Ulmacees. les espèces seront moins douteuses, mieux deler-
minées. étani plus stables. Aussi verra-t-on se réduire dans cette famille
cel inconvénient d’avoir de trop nombreuses espèces douteuses. Cet
inconvénient subsiste évidemment dans une certaine mesure : nous ren-
controns sonvent une synonymie embrouillée, des espèces discutées, etc. ;
mais. du moins pour les genres, tous les auteurs sont d’accord sur ceux
qu'il faut attribuer à celte famille.
Les Ulinacées. en outre. étant d'anciennes plantes, nous présenteront
d'abondants fossiles de presque toutes les gisements tertiaires connus.
Nous en avons même, mais il est vrai assez problématiques, de diverses
Siations du Jurassique. et qui témoignent de la très grande ancienneté de
(3) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. 1099
cette famille. Un très grand nombre d’especes de fossiles ont été établies
sur des échantillons très bien conservés montrant les feuilles ou les
fruits typiques de cette famille; d’autres, plus nombreuses encore, ne
sont pas aussi intéressantes, ayant été décriles sur des empreites endom-
magées. Quoiqu'il en soit, dans leur ensemble, ces anciennes espèces,
comparées aux espèces actuelles, pourront nous fournir d’utiles ren-
seignements, notamment quand elles indiqueront que l’espèce en question
occupait autrefois une aire bien plus considérable qu’aujourd’hui, et que
les distributions disjointes de la flore actuelle peuvent être regardées
comme des reliques d’une ancienne flore.
#
= *
Quant à la méthode que j’ai utilisée, c’est celle qui fut préconisée et
appliquée à plusieurs reprises par Chodat, notamment dans les études
qu'il fit avec Pampanini sur la Flore alpine, et aussi dans ses recherches
plus récentes sur la Flore des Îles Baléares.
J'ai dû rechercher tout d’abord dans la bibliographie toutes les indica-
tions de stations et grouper ces renseignements par espèces sur des
fiches. J'ai dû vérifier ensuite dans les Herbiers les espèces douteuses et
les rapprochements incerlains. puis réunir à l’espece les indications se
rapportant aux nombreux synonymes; enfin grouper les espèces voisines.
Ce travail fait, j'ai reporté sur des Planisphères toutes les stations
indiquées (une carte pour chaque espèces), j'ai porté ensuite les espèces
voisines sur une carte unique, dite « carte de section », et j'ai groupé
également les différentes espèces d’un même genre.
De même, pour les fossiles, j'ai porté les indications de stations des
espèces anciennes sur les cartes des espèces actuelles correspondantes, et
j'avais ainsi l'avantage d’avoir, réunies sur la même carte, l’aire de distri-
bution actuelle et la répartition pendant les périodes géologiques.
Ce long travail terminé, la suite de la discussion en était grandement
simplifiée; un seul regard jeté sur mes diverses cartes me montrait
clairement sur quels points je devais porter mon attention.
Il va sans dire que je n'ai pas pu tenir compte de toutes les espèces
dont j'avais dressé la carte de distribution; ceci pour plusieurs raisons :
premièrement, le nombre des espèces douteuses est assez considérable,
et je n’ai pas pu examiner la valeur systématique de tous les types dont
j'ai rencontré le nom dans les nombreux mémoires que j'ai eus entre les
mains. J’ai donc dû me restreindre à discuter ici uniquement la distri-
bution générale de la famille, des genres et des sections: j'ai cependant
tenu compte aussi dans les sections de la répartition de certaines espèces
voisines, et je me suis arrêlé également à quelques espèces qui me
paraissaient curieuses ou très Lypiques.
Le présent travail ne peut donc avoir le caractère que d’une note pro-
visoire. J'aurai sans doute l’occasion plus tard d'étudier plus à fond les
Ulmacees dans le détail de leur systématique, et peut-être aurai-je alors
de nouveaux renseignements à ajouter à ceux que comporte ce travail.
Du reste, il me semble que les sections des genres. les groupes
d'espèces voisines, ont avant tout de l’importance quand il s’agit de
géobotanique. Les espèces, en effet, considérées isolément, ne peuvent
guère avoir que la valeur d'accidents; elles sont soumises à tant de fac-
teurs qui les font varier et en font des espèces vicariantes, des endé-
1100 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (4)
mismes, etc.; ou bien elles sont si douteuses (espèces mal décrites,
simples variétés portées au rang d’especes); ou encore on n’a à leur sujet
que des renseignements souvent si incomplets quant à leurs caractères
et à leurs stations, qu’elles ne pourront fournir de loi générale.
Elles ne donneront que des renseignements isolés, et c’est au con-
traire de la réunion de ces points spéciaux, du groupement sur une seule
carte de plusieurs espèces voisines, de plusieurs sections, et même de
plusieurs genres parents, que ressortira la loi qui a présidé à la distri-
bution de ce groupe.
Et de l’examen des conditions qui ont réuni certaines espèces, pourront
découler d’utiles renseignements pour les systématiciens; beaucoup de
points obscurs de la systématique pourront être élucidés, beaucoup
d'espèces douteuses pourront être supprimées, d’autres pourront être
appuyées d'arguments nouveaux et plus solides, lorsque les auteurs
tiendront compte un peu plus complètement des données fournies par la
botanique géographique. Car ce qui résulte le plus clairement de toutes
les recherches bibliographiques nécessaires à un travail comme celui qui
nous occupe, c’est que la systématique ne peut être de quelque valeur si
elle n’a tenu compte, non seulement de la biologie des espèces qu’elle
décrit, mais aussi de leur distribution, et des lois qui ont régi celte
distribution.
En outre, ce travail n’est pas seulement incomplet par le fait que je
n’ai pas tenu compte du détail des espèces, il l’est aussi parce que, pour
chaque type, une foule de renseignements font défaut quant aux stations.
C'est ainsi que beaucoup de régions du globes sont encore inexplorées,
et que beaucoup d’autres l’ont été insuffisamment; il est par exemple
curieux de conslater combien peu nous savons de choses relatives à la
flore d'Egypte. Sur la Chypre également nous n'avons guère de ren-
seignemens, non plus que sur le Siam, le N-Bornéo et de nombreuses
îles de l'archipel polynésien.
De plus, certains explorateurs, ne s'intéressant pas à telles ou telles
plantes, ils ne les récoltent et même ne les remarquent pas; et les Ulma-
cées semblent justement être un de ces groupes particulièrement négligés
par les collectionneurs. Aussi, mes cartes présentent-elles parfois des
lacunes, que l’on peut combler, il est vrai, par la pensée, mais qui reste-
ront autant de points douteux, tant que de nouveaux explorateurs n'auront
pas porlé plus particulièrement leur attention sur ces régions, et qu'ils
n’auront pas étudié de facon plus complète toutes les plantes qui s'y ren-
contrent. Et c'est dans des cas semblables que les cartes de sections
auront toute leur uülité. Les lacunes se combleront souvent d’elles-
mêmes par la superposition des cartes d'espèces voisines.
Il est bien évident que le manque de renseignements sera d'autant
plus manifeste, s’il s’agit de plantes fossiles : elles sont si rares les
stations où les plantes anciennes ont trouvé les conditions nécessaires à
leur fossilisation, et plus rares encore, celles où il a été possible de mettre
au jour des empreintes suffisamment bien conservées. Les plantes ter-
restres, surtout, ont rencontré les plus grandes difficultés pour arriver
jusqu’à nous; aussi, les renseignements que nous pourrons avoir sur les
Ulmacées fossiles, seront-ils très clairsemés.
En Europe, les stations étudiées sont assez nombreuses, ils est vrai,
les fossiles du Spitzberg, du Grönland, et d’autres îles polaires sont assez
bien connus; dans l'Amérique du Nord, en Sibérie, etc., on a cité
(5) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. 1101
quelques gisements, mais à part cela, nous aurons des continents entiers,
comme l'Amérique du Sud, l'Afrique, pour lesquels nous n’aurons pas la
moindre indication concernant les fossiles (Je parle toujours de gise-
ments tertiaires et quaternaires, ou même jurassiques, puisque ce sont
les seuls étages où l’on puisse rencontrer les Ulmacées).
De plus, si fai dû laisser de côté, comme peu certaines, plusieurs
espèces d’Ulmacees vivantes, à plus forte raison ai-je dû ne pas tenir
compte d’un très grand nombre d'espèces fossiles, celles-ci n'étant
souvent établies que sur des échantillons très incomplets : une feuille
ici, un fruit la; or, il suffit d’avoir fait quelque peu de systématique
de plantes vivantes, pour connaître les difficultés que l’on a à caracté-
riser des espèces polymorphes; et l’on comprendra le peu de valeur de
types établis sur des caractères aussi variables que des grandeurs de
feuilles, des différences de nervations ou de dentelures. Ici aussi, et plus
encore que pour les formes actuelles, je n’ai donc pris en considération
que des groupes d'espèces, celles à propos desquelles les auteurs expri-
maient avec certitude près de quel type actuel il fallait les placer; et j'ai
laissé de côté toutes les petiles espèces incertaines, formes, sans aucun
doute, des quelques espèces bien connues et exactement caractérisées.
Un autre inconvénient présenté par les Ulmacées, c’est que plusieurs
d’entre elles sont fréquemment cultivées dans les haies ou dans les
jardins. De là, elles passent dans les champs et dans les bois, et il résulte
quelque trouble quant à leur exacte distribution et souvent des doutes et
des discussions au sujet de la spontanéité dans un pays. de telle ou telle
espèce.
Dès maintenant, je liens à signaler un des points que j'ai remarqués
dans le cours de ce travail : j'avais établi les cartes de distribution pour
chaque espèce, et, sans m'occuper du groupement des espèces par sec-
tions d’après leurs caractères systématiques, je les avais réunies d’après
leur distribution, mettant ensemble, par exemple les types indo-malais,
les types sud-américains, etc. Puis, ayant comparé ces groupements
géographiques avec les groupements systématiques des auteurs, je pus
constater cette coïncidence déjà signalée pour d’autres familles, et très
marquée ici : à bien peu d’exceptions près, les espèces voisines réunies
en une section par les systématiciens, se rencontrent dans la même
région du globe.
Les Ulmacées sont dispersées dans toutes les régions chaudes de la
terre, et dans les régions tempérées et froides de l'hémisphère nord, à
l'exclusion des terres arctiques. Elles manquent toutefois aux régions
occidentales et méridionales de l'Australie (ou, du moins, elles n’y ont
pas été signalées jusqu'ici), et aux déserts asiatiques et africains. Vers le
nord, elles ne dépassent pas le 48° parallèle en Amérique; en Asie, elles
atteignent le 55°, et en Europe, elles vont un peu plus au nord, par 63°
(Ulmus campestris), et même par 67° (Ulmus montana), Vers le sud,
elles atteignent en Australie le 40° parallèle et en Afrique la colonie du
Cap; en Amérique, elles ne vont pas au delà de 36° S.
Dans les périodes géologiques, l’aire de distribution de cette famille
était bien plus considérable, puisqu’a l’époque tertiaire, il existait jusque
dans les terres circumpolaires, des Ulmacées que nous discuterons ci-
1102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (6)
dessous; les Ormes allaient vers le nord jusqu’au Grönland, vers l’ouest
jusqu’en Californie, d’où ils ont disparu aujourd’hui; les Celtis se trou-
vaient dans la région correspondant à l'Allemagne moyenne, tandis
qu’actuellement les Micocouliers d'Europe sont confinés à la région
méditerranéenne. R
L'étude de la distribution des Ulmacées ne présente pas des difficulles
extraordinaires vu le nombre relativement faible des espèces et le petit
nombre des genres. Comme je l’ai déjà dit, l’aire des genres et des sec-
tions se trouve être très limitée, ce qui permet la discussion de plusieurs
points intéressants touchant l’origine des espèces, et ce qui donne
plusieurs renseignements importants pour la systématique. En effet,
plusieurs espèces ou groupes d'espèces me semblent établis de facon
très arbitraire à el point que les auteurs de flores et les collectionneurs
semblent hésiter, ne pas se retrouver dans la synonymie embrouillee,
les renseignements contradictoires et les diagnoses confuses. C’est ainsi
que nous aurons à discuter un cas de cette nature à propos de Trema, el
nous verrons que l'étude géobotanique de ce genre nous ouvre des
horizons nouveaux pour la conception du groupement des espèces. Nous
aurons de même à apprécier la valeur spécifique d’Ulmus montana et
d’Ulmus campestris, si difficiles à distinguer l’un de l’autre, et confondus
souvent dans les stations où 1ls ont été indiqués.
Quelques genres ont une aire étendue, comme par exemple Celtis, qui
apparent à toutes les régions chaudes et tempérées du globe; Ulmus,
qui se trouve surtout dans les régions tempérées de l’hémisphère boréal,
avec incursions dans les contrées assez froides et dans les tropiques;
Trema, qui est commun à la plupart des pays tropicaux et sub-tropicaux.
D’autres genres sont plus localisés, comme les Zelkowa, les Gironniera,
‘etc.; d’autres enfin, comme Pleroceltis, Holoptelea, Barbeya, etc., occu-
pent une aire beaucoup plus restreinte, et n’ont été signalés qu’en de
très rares stations.
Le tableau ci-après indique, grosso modo, la distribution générale des
genres et de leurs espèces :
Tableau général de répartition des ULMACÉES
Phyllostylon
Holoptelea
Ulmus
Planera
Pteroceltis
Ampelocera
Zelkowa
Parasponia
© Aphananthe
Gironniera
Chætachme
Région méditerranéenne !
Europe-Nord Asie
Chine-Japon
Indo-Malaisie
Océanie
Sud Asie-Afrique
Aue lee
Amérique trop.-subtrop. ...... 2\.
Nord-Amérique
1 Le nombre des espèces est indiqué de façon très approximative.
(7) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GEOGRAPHIQUE DES ULMACEES. 1103
Je le répète, je n'ai pas étudié, pour établir ce tableau, la valeur systé-
matique des espèces; j'ai seulement tenu compile des types les plus géné-
ralement admis, et il est probable que leur étude approfondie amènerait
quelques modifications dans leur nombre. C'est ainsi que j'indique pour
Celtis deux espèces méditerranéennes, alors qu'il y en a probablement
une seule. C. australis, nom sous lequel doivent être rangées les nom-
breuses espèces décrites pour l'Europe méridionale.
Passons maintenant à l'examen plus détaillé des genres et des
sections.
Les systématiciens ont groupé les 160 espèces environ que compte
cette famille, dans 14 genres, dont le plus grand nombre, nous l'avons
déjà dit, sont tropicaux ou sub-tropicaux.
Quelques espèces (17 environ), appartiennent à l'Amérique du Nord
tempérée, el un peu plus de 20 appartiennent, soit à l'Europe exclusive-
ment, soit à la région méditerranéenne, soil aux parties tempérées de
V’Europe-Äsie. Mais ces espèces de pays tempérés, si elles sont peu nom-
breuses, sont représentées par un nombre considérable d'individus, et
sont parmi les arbres et les arbrisseaux les plus caractéristiques des
contrées où elles se trouvent.
Nous avons déjà insisté sur ce fait que les Ulmacées ne paraissent pas
propres à une lointaine dissémination; aussi se propageront-elles de
proche en proche, et leur aire de distribution sera-t-elle restreinte à des
continents, ou à des régions moins étendues encore. où elles auront
trouvé de facon minterrompue, les mêmes conditions d'existence. Cela se
constate pour un grand nombre d'espèces; pour d’autres, dont l'aire, au
premier abord, parait discontinue, interrompue par des mers, des déserts,
ou des chaînes de montagnes, nous admetirons l'existence, à une époque
géologique plus ou moins reculée, d’une continuité des conditions
climatériques et de la flore, continuité rompue plus tard. Les géologues
ont pu élablir, en se basant sur ces coincidences de flores et de faunes, el
sur des considérations géologiques, les intéressantes cartes représentant
d'anciens continents.
En outre, les Ulmacées ne semblent pas adaptées, ni à la sécheresse
trop grande, ni au froid trop considérable. Sauf quelques Ulmus, la
plupart ne s’aventurent pas loin vers le nord, el on constate l'absence
complète de cette famille dans toutes les régions désertiques : Sahara-
Arabie, Gobi, Kalahari, Australie.
C'est cette absence d’adaptations étroiles, qui explique pourquoi les
espèces de cette famille se sont peu mélangées, et pourquoi, par consé-
quent, l'aire géographique est aussi remarquablement en harmonie
avec les caractères systématiques.
L'Europe méridionale et moyenne, jusque assez loin vers le nord, est
occupée par les Ormes de la section campestris; l’aire de cette seclion se
continue dans toute l’Asie tempérée, en Afrique du nord, et elle se
retrouve, sous forme d'espèces parallèles. dans les Etats-Unis du centre
et de l’est.
On trouve, en Europe également, mais à l'exclusion des regions médi-
terranéennes et atlantiques, les Ormes de la section pedunculata, avec
des espèces parallèles dans les Etats-Unis de l’est et le sud du Canada.
Un des arbres les plus répandus de la région méditerranéenne, est le
1104 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne séR.), 1905 (8)
Micocoulier Celtis australis, dont on a décrit beaucoup d’especes sans
doute toutes identiques. Son aire de distribution se prolonge à travers
toute l’Asie sub-tropicale, jusqu'en Chine, et il sera intéressant d’en
constater des espèces voisines en Afrique orientale, et des espèces paral-
lèles dans les Etats-Unis de l’est et du sud.
En Europe encore, on rencontre deux espèces de Zelkowa; on en
trouve deux autres en Chine et Japon, et cette distribution très localisée
sur ces deux régions sera intéressante à examiner de plus près.
L’Australasie, y compris la Polynésie, est caractérisée par de petits
genres comme Aphananthe, Holoptelea, Parasponia, Pteroceltis, puis par
tous les Gironniera, quelques Ulmus, la plupart des Trema. et un grand
nombre de Celtis.
Quelques espèces indiquent des relations entre cette flore indo-malaise
et celle de l'Afrique.
L'Afrique possède en propre quelques petits genres comme Barbeya,
Chætachme, puis des Cellis et des Trema.
L'Amérique, enfin, à part les Ulmus, Celtis et Planera des Etats-Unis,
compte dans ses régions tropicales, la plupart des Celtis, très peu
d'Uimus, quelques Trema, enfin Ampelocera et Phyllostylon qui lui sont
particuliers.
Je résume brièvement cette courte caractéristique des continents au
point de vue des Ulmacées : Nous aurons
5 genres exclusivement australasiatiques,
2 genres exclusivement africains,
2 genres exclusivement de l'Amérique tropicale et sub-tropicale,
1 genre exclusivement des Etats-Unis,
1 genre sud-europeen et sino-japonais,
Ulmus dans toutes les régions tempérées de l'hémisphère boréal,
Trema dans toutes les régions chaudes du globe,
Celtis très sporadique, dans toutes les régions chaudes et tempérées
de la terre.
J’indique maintenant la division systématique des Ulmacées, (d’après
Engler et Prantl, Pflanzenreich), et je donne le nombre très approximatif
des espèces que comprennent les genres et les sections :
UEMOIDE FR © Phyllostylon.... LE NE 2
Holeptelead.. 22.2222. 2222. nn 1
Uimus (20)... -Microplelea "62e %
Dryoptelea.......... 10
Oreoptelea .......... 6
Blanera. 54 LS ee Re 1
CELTIDOIDEÆ. Cellis (87)..... Eucelis 10 ee 40
Sponiocellis' ee 4
Solenostigma........ 18
Momisian Re rer 25
PLEROCOIHS 2... A ee RER RAR 1
Ampelocerar... ee ee ER 2
ZelKowan..... 2220 RREREeESRe %
réa Eu 1.2... 2 NE EN MER EAP RIERE RES 39
(9) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GEOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. 14105
CELTIDOIDEÆ. Aphananthe.... Nematostigma ....... 1
Galumpitia a. 1
Gironmera ee CRE ee nr 7
Cheztachmer a me ee ec 2
BARBENOIDERF Barbeyan nm sea ern 1
La liste ci-après indique les espèces groupées dans les différentes
sections discutées au cours du travail. Je ne donne que quelques syno-
nymes, ceux pouvant fournir des renseignements sur l'espèce.
Phyllostylon brasiliensis Cap., rhamnoides Tau).
Holoptelea integrifolia Planch.
Ulmus campestris L., montana With., puimila L., glaucescens Franch.,
turkestanica Regel, Davidiana Planch., vergata Wall., Wallichii Planch.,
erosa Roth., macrocarpa Hance, fulva Michx.
Ulmus pedunculata Foug. (= U. effusa Willd.).
americana L., alata Michx., racemosa D. Thom., serotina Sarg., erassifolra
Nutt. mexicana Planch.
Ulmus parvifolia Jacq., lancifolia Roxb. (= U. Hookeriana Planch.).
Planera aquatica Gmel.
Celtis (Euceltis) australis L. (— C. caueasica Willd., C. Tournefortii Lam.),
betulæfolia Vandas.
sinensis Pers., japonica Planch., Bungeana Bl., nervosa Hemsl., Davi-
diana Carr.
Kraussiana Bernh., Henriquesii Engl.. Stuhlmannı Engl., integrifolia
Lam.
Celtis (Euceltis) occidentalis L., canina Rafin., georgrana Small., americana
Wall., jamaicensis Planch., caudata Planch.
mississipiensis Bosc., alba Rafin., Berlandieri Klotzsch., Heller: Small.,
longifolia Nutt.
reticulata Torr.. brevipes Wals.
Celtis (Sponioceltis) cinnamomea Lindl., frmorensis Span., sumatrana
Planch., rugescens Planch., amplifolia Nor.
tetrandra Roxb. (— Hamiltoni Planch.), angustifolia Miq.
Celtis (Solenostigma) paniculata Planch., hypoleuca Planch., Balanse
Planch., conferta Planch., amblyphylla F. Müll.
philippinensis Blanco., Djungiel Planch., latifolia Planch., grewrordes
Warb.. Zippelii Planch.
Wightii Planch., Harper? Horne, pacifica Planch., laurifolia Planch.,
Hasselti Planch., mauritiana, Planch., Soyauxi Engl., Zenkeri Engl.,
Prantlii Priemer.
Celtis (Momisia) aculeata Sw. anfraciuosa Liebm. Swartzii Planch., parvifolia
A. Rich., Sellowiana Miq.. Azcurrensis Parodi, Bonplandiana Planch.,
morifolia Planch., asperula Miq., velutina Planch., triflora Ruiz, dicho-
toma Ruiz, zizyphoides Spreng., pubescens HBK., Goudotii Planch.
brasiliensis Gardn., glycycarpa Mart., diffusa Planch., alnifolia Mig.
membranacea, Miq., brevifolia Miq.. Clausseniana Miq., ferruginea
Planch. Gardneri Planch., Hilariana Planch., spinosissima Miq.
Tala Gill., disticha Parodi, lancifolia Miq.
boliviensis Planch., flexuosa Miq., crenata Planch.
Pteroceltis Tatarinowii Maxim.
Ampelocera cubensis Griseb., Ruizii Klotzsch.
j BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER è SÉR.). De
110€ U ER (2me séR.). 1905 10
Zelkowa cretica Spach., crenata Pall.
Davidii B. et H., acuminata Planch. (=Z. Keaki Maximn.).
Trema Lamarckiana Bl. (= T. Lima Bl.).
Trema micrantha Bl., macrophylla Bl., Chichilea Bl., riparia BL, Meli-
nona Bl., mollis Bl., rufescens Bl., rugosa Bl.
Trema timorensis Bl., aspera Bl., morifolia Bl., pubigera BI.
amboinensis Bl., glabrescens Bl., Blancoi Bl., rigida Bl., imbricata Bl.
orientalis Bl, (— Commersonii Bl.), scaberrima Bl., pallida, Bl., cari-
nata Bl.. angustifolia Bl., argentea Bl., politoria Bl., discolor BI.
guineensis (Sch.) Engl. (— Hochstetteri [Bnch.] Engl.), bracteolata Bl.,
glomerata Bl., africana Planch., nitens BL, strigosa Planch., grisea
Baker.
Parasponia parviflora Miq., eurhyncha Miq., Andersonii Planch.
Aphananthe aspera Planch., philippinensis Planch.
Gironniera reticulata Thw., subæqualis Planch., parvifolia Planch., lucida
Kurz., nervosa Planch., rhamnifolia Zipp., celtidifolia Gaudich., nitida
Benth.
Chætachme aristata Planch., madagascariensis Baker.
Barbeya oleoides Schw.
J'ai dû, pour faciliter la discussion, dans le cours de ce travail, ne pas
m'en tenir exactement aux sections des auteurs, mais leur faire subir
quelques modifications, et notamment en augmenter le nombre, tout en
tenant compte des caractères systématiques qui établissent des parentés
entre les espèces.
PHYLLOSTYLON (Carte 2.)
Le genre Phyllosiylon est représenté par deux espèces américaines
dont l’une, P. brasiliensis, est du sud du Brésil el n’a qu’une aire,
semble-t-il, très peu étendue; l’autre, P. rkamnoides, offre une distri-
bution très remarquable, qu’elle n’est d’ailleurs pas seule à posséder :
celte espèce se rencontre au Paraguay et à Cuba, sans que des stations
intermédiaires aient été indiquées; une semblable disjonction de l’aire
de distribution rapproche ce type de plusieurs plantes appartenant aux
familles les plus variées, et a été dès longtemps remarquée par les phyto-
véographes. >
C'est ainsi que Chodat et Wilezek, dans leur Contribution à la Flore
de la République Argentine, ont montré le parallélisme presque absolu
d’Alyssum mendocinum, (plante andine de l'Argentine) et de Lesquerella
arenaria (plante de l'Amérique du Nord), espèces qui ne diffèrent que
dans des caractères de minime importance; et ils disent :
« Le parallélisme que présentent des formes platéennes et andines
« avec des plantes mexicaines est fort remarquable. L’un de nous a
« signalé autre part que la sous-section des Hemipterocarpeæ du genre
« Polygala de la République Argentine, qui fait défaut aux territoires
« intermédiaires, réapparail au Mexique en plusieurs espèces... Mais, de
« toutes les plantes étudiées, la plus importante est sans contredit le
« Nitrophila australis, nouvelle espèce d’un genre homotype de l’Ame-
« rique du Nord (Californie, Orégon, Névada), et qui diffère de son congé-
« nère par des caractères suffisants pour justifier pleinement l’établisse-
(11) CH, BERNARD. DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. 1107
« ment d’un nouveau ivpe, mais qui s’en rapprochent si fort, qu'on ne
« saurait le considérer que comme une forme vicariante. »
Voici donc toute une série de plantes, citées d’une part en République
Argentine ou au Paraguay, d’autre part beaucoup plus au Nord, au
Mexique, ou même dans les Etats-Unis, sans que l’on connaisse des
stations intermédiaires.
Et le Phyllostylon vient nous fournir un nouvel exemple d’une distri-
bution semblablement disjointe. Celle curieuse répartition pourrait
donner naissance à plusieurs hypothèses susceptibles de l'expliquer.
Il ne faut pas oublier avant tout, que le bassin de l’Amazone et de
l’Orenoque est absolument plat, et que, s’il ne s'oppose pas à la migration
des plantes par la présence de montagnes, par exemple, ıl constituera
cependant de lui-même, par la nature même de son climat, un obstacle
presque infranchissable à certaines espèces. Cet immence territoire, qui
par son uniformité constilue une zone unique assez homogène au point
de vue de la flore, établit une sorte de « barrière humide et chaude >,
que ne peuvent traverser des plantes adaptées à des régions plus sèches;
en effel, par suite de l'humidité et de la chaleur, la végétation est si
Juxuriante, si dense, des plantes adaptées à ce climat, que les autres
seront vaincues lorsqu'elles voudront pénétrer dans ces pays.
Les plantes des régions sèches ne pourront donc pas passer par ce
territoire pour se rendre, par exemple, de l'Argentine au Texas; le bassin
de l’Amazone leur sera un obstacle, aussi important pour elles que pour-
rait l'être une immense chaine de montagne ou une mer.
Le seul passage qu'elles pourraient adopter, serait par les Andes, dans
les parties qui ne sont plus trop humides et chaudes, et qui ne sont pas
encore trop froides.
Dans le cas de Phyllostylon rhamnoides, par conséquent, une première
hypothèse se présentera : Cette plante peut être de formation récente. s'être
différenciée seulement après l'établissement de la barrière amazonienne;
elle aura pu alors passer du Paraguay à Cuba, soit par les Andes, soit par
le littoral de l'Atlantique: dans ce cas, ou bien elle aurait disparu entre
ces deux stations extrêmes pour des causes encore inconnues, ou bien
on aurail dü trouver dans des stalions intermédiaires la même espèce.
Cela arrivera peut-être, ces pays n'ayant pas élé fouillés très complete-
ment par les explorateurs. Du reste, le cas s’est présenté pour d’autres
types, l'aire ayant été pendant longlemps supposée disjointe, puis des
individus ayant été découverts, qui élablissaient Ja continuité.
Une autre supposilion pourrait se faire jour : Des conditions identiques
dans des régions éloignées ont-elles pu donner naissance à des individus,
à des espèces semblables? Actuellement, on n'aime pas beaucoup s'arrêter
a ce polyphylétisme poussé à l'extrême.
Une troisième théorie qui paraîtrait plus probable, si des découvertes
ultérieures ne viennent pas confirmer la première que j'ai énoncée, serait
d'admettre que Phyllostylon est, comme beaucoup d’Ulmac6es, une plante
de différenciation ancienne, et que, dans des époques géologiques assez
reculées, l'aire de distribution de cette espèce était continue, pour devenir
disjointe assez récemment, par suite de changements dans les conditions
climatériques, changements qui ont entraîné l'établissement de la barrière
humide el chaude de l’Amazone (Les géologues nous apprennent en
effet que la formation de cette zone d’intense végétation n'est pas très
ancienne). Cette hypothèse restera dans le domaine des suppositions tant
1108 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze sen.) 1905 (12)
que des recherches dans les pays intermédiaires n'auront pas amené les
explorateurs à la découverte de fossiles indiquant que ce Phyllostylon
rhamnoides est une plante ancienne à distribution étendue, dont les
deux stations aujourd’hui connues seraient alors des reliques. comme
c’est le cas pour d’autres espèces que nous étudierons ci-après.
Malheureusement, quand on voit combien peu nombreuses sont les
données relatives aux fossiles de pays très explorés à ce point de vue,
quand on voit d'autre part combien sont incomplètes les données rela-
tives à la flore vivante de plusieurs parties du globe, on ne peut espérer
que la région qui nous intéresse soil investiguée au point de vue des
anciennes plantes avant de longues années. C’est cependant seulement
par des recherches de cette nature que l’on pourra élucider le problème,
et dire laquelle des suppositions que j'ai émises, il faudra adopter en
dernier ressort.
HOLOPTELEA (Carte 3).
_ Ce petit genre, avec son unique espèce, H. integrifolia, ne présente pas
grand interet pour le sujet qui nous occupe. Sa distribution n'a rien de
bien particulier. Cette espèce à élé signalée à Ceylau, dans la partie orien-
tale de la Péninsule des Indes, en Birmanie anglaise, en Cochinchine, et
à l’est de Java. Nous retrouverons une distribution semblable à propos de
plusieurs espèces.
Je veux appuyer encore sur ce fait que les Ulmacées semblent échapper
souvent à l'attention des collectionneurs ; est-ce à cause de leur feuillage
modeste, ou plutôt grâce à leurs fleurs peu visibles? Quoiqu'il en soit
c'est un fait constant, et qui expliquera sans doute les lacunes parfois
incompréhensibles signalées dans des distributions souvent (res caracté-
risliques.
ULMUS (Carte A).
Les Ormes nous offrent plusieurs points d’un certain intérêt. Mais ils
nous présentent une complication qui consiste dans l’enchevetrement de
leur synonymie et la difficulté de distiguer certains types.
J'aurais voulu considérer chaqne espèces pour elle-même, mais j'ai dû
me convaincre que ce serail une lâche trop ardue, du moins pour le
moment, et avant d’avoir pris le détail de la systématique de ce genre.
En effet, il m’a été impossible, par exemple, de distinguer la distri-
tribution de Ulmus montana de celle de U. campestris, et même de trouver
entre ces deux espèces des caractères systématiques bien définis, Tel
auteur indiquera comme synonyme de U. montana, un nom que tel autre
considérera comme synonyme de campestris. Celui-ci affirmera qu’une
region est caractérisée par campestris, à l'exclusion de montana, alors
que celui-là prétendra justement le contraire. De même, dans les herbiers,
j'ai pu me convaincre du peu de netteté des deux espèces, et trouver
entre elles tous les passages : Des U. campestris à caractères plutôt de
U. montana, et réciproquement. Pour les fossiles également, qui sont
considérés, les uns comme plus voisins de campestris, les autres comme
plus voisins de montana, les auteurs me semblent s'être laissés guider
par des considérations bien superficielles, et n’avoir pas eu des caractères
assez positifs pour pouvoir appuyer de facon certaine leur opinion.
(15) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. 1109
Généralement, quand ils étaient en présence d’une grande empreinte
un peu grossièrement dentelée, c'était pour eux un parent de montana;
si l’empreinte était plus petite et à plus fines dentelures, c'était cam-
pestris. Mais ne trouve-(-on pas souvent des échantillons de campestris à
feuilles énormes. et surtout des montana à feuilles minuscules et très
{finement dentelées ?
Je me suis donc permis, dans ce travail, de considérer pour le moment,
el jusqu’à ce qu’une étude plus approfondie ait éclairé définitivement
mon opinion, U. campestris et U. montana réunis, avec leurs espèces
voisines, dans une même section, comme des formes d’une même espèce;
et l’on conslalera seulement que les formes « montana » vont peut-être
un peu plus au Nord, et un peu plus sur les montagnes que les formes
« campestris ». Il est très probable, d’ailleurs, que les systématiciens,
après une étude approfondie des individus, se rangeront à celte manière
de voir et qu'ils considereront tout simplement U. montana comme une
forme montagnarde et boréale de U. campestris.
De même, dans ce genre, je réunis dans un même groupe, pour les
discuter en même temps, les espèces nord-américaines el européennes,
quand elles sont des espèces parallèles difficiles à distinguer autrement
que par leur répartition géographique. Ce parallélisme d'espèces améri-
caines et européennes presque impossibles à caractériser par des diffé-
rences bien nettes, se retrouve dans bien des familles d’origine ancienne,
et nous aurons à le discuter ci-dessous.
J'ai considéré dans le genre Ulmus les 3 sections suivantes:
U. campestris-montana-fulva,
U. pedunculata-americana,
U. parvifolia.
ULMUS CAMPESTRIS-MONTANA-FULVA (Carte 5).
Cetle section comprend donc les Ormes à fruits non ciliés d’Europe
aussi bien que de l'Amérique du Nord.
U. campestris est signalé dans toute les regions Méditerranéennes et
Atlantiques tempérées; on le trouve (ou des espèces très voisines) dans
les Acores, puis du Maroc à la Tunisie, de l'Espagne, des Iles Brilaniques
et de la Suède méridionale (Limite N. par 63°), à travers toute l’Europe
jusque dans la Péninsule des Balkans, la Russie méridionale, le Caucase,
l’Asie Mineure, la Palestine et les contrées Aralo-Caspiennes; de là cette
espèce pousse jusqu'en Perse, en Afghanistan et va par l’Hymalaya jusque
dans la Chine centrale et boréale, la Sibérie méridionale, pour arriver au
Japon et à Sakhalin, par 50° de latitude N.
Ulmus montana ne semble pas aussi meridional; en outre il n’est guère
indiqué à l’ouest, au-delà de la vallée du Rhône, sinon dans les Pyrénées
et peut-être dans les Sierras de l'Espagne orientale; il se trouve aussi
dans les Apennins, les Balkans, en Allemagne, dans les Pays-bas et les
Îles Britanniques, pour devenir surtout très fréquent en Suède, Norvège
et Finlande où il atteint au Nord la latitude de 67°. Abondant en Russie
Moyenne et Méridionale et sur les pentes du Caucase, il va par la Sibérie
méridionale jusqu’au Japon et à Sakhalin, (par 50° de latitude Nord). On
l’a signalé dans l'Afghanistan, mais je ne suis pas sûr qu'il n’y ait pas
été confondu avec Ü. campesiris.
1110 BULLETIN DE 1. HERBIER BOISSIER (Zme séR.). 1905 (14)
U. fulva est l'espèce américaine parallele. Il est très répandu dans les
Etats-Unis, à l’Est du bassin Mississipi-Missouri et va trés peu à l'Ouest
de ce fleuve: il pousse cependant jusqu'au Texas.
La distribution de celte section et le parallélisme remarquable qui
existe entre les espèces américaines et européennes sont intéressants à
constater; d'autant plus qu’on a décrit un grand nombre de formes fos-
siles pouvant être certainement rapportées à cetle section (je répète que
le laisse de côté les empreintes douteuses). :
Les stations où ces anciens restes ont élé rencontrés se trouvent au
Japon, à Sakhalin, au Spilzberg, un peu partout dans les terrains tertiai-
res d'Europe, en Islande, au Grænland, Grinnellland, Alaska. En outre de
ces stalions boréales, on a pu les retrouver aux Etats-Unis dans des
régions situées bien loin à l'Ouest du Mississipi, Missouri, et où les Ormes
n'existent plus aujourd'hui.
Nous pouvons donc dire que ce groupe est de différenciation très
ancienne, que, à l’époque tertiaire il occupait tout l'hémisphère boréal au
Nord du 30° parallèle, et qu'il y avait alors continuité par le Nord, de
l'aire de distribution de ce type; plus lard, la fosse atlantique s’étant
creusée, aura séparé le groupe, qui aura varié pour donner les espèces
parallèles caractérisant aujourd’hui les flores américaines el européennes.
Cela explique que ces espèces soient si peu différentes, et qu’elles aient
acquis seulement de faibles caractères distinctifs par suite des milieux un
peu différents où elles ont vécu.
Plus tard, les froids arrivant. les Ormes du Nord n'auront pu se main-
tenir, la limite septentrionale de ce type aura été refoulée bien loin vers
le Sud, et seuls quelques fossiles conservés dans de rares stations, nous
permettent de Lirer des conclusions pas trop hasardées sur celte ancienne
répartition.
Il faut donc considérer cette section du genre Ulmus comme une relique
d’une extension bien plus considérable ; nous aurons l’occasion plus loin
d'examiner encore d’autres exemples semblables.
ULMUS PEDUNCULATA-AMERICANA (Carte 6).
Les Ormes à samares ciliées nous permettent de faire sur certains
points, un peu les mêmes observations que la section précédente. Nous
avons aussi à remarquer ici le parallélisme très net entre les espèces
européennes et les espèces américaines, nées, sans aucun doute, d’un
ancêtre commun. Malheureusement, les renseignements nous manquent
quant aux fossiles. En effet, comme les empreintes trouvées dans les
différents terrains sont presque toujours des feuilles, el que les feuilles
de cette section sont très semblables à celles de la précédente, tandis que
les cils et les pédoncules des samares seuls la caractérisent, il est très
possible que beaucoup d'empreintes, décrites comme apparlenant à la
section campestris-fulva, doivent être rangés parmi les pedunculata-
americang.
Si cette hypothèse était fondée, si l’on démontrail, après la découverte
d'empreintes de fruits, que des fossiles de cette section se trouvent dans
les mêmes terrains que ceux de la précédente, il s’agirail dans ce cas
aussi d’une relique. témoin d’une ancienne extension boréale. Ce serait
le seul moyen d’expliquer les parentés entre les formes des deux con-
tinents. A moins cependant de supposer que, sans aller passer par les
Des >
(15) CH. BERNARD. DISTRIBUTION GÉOGRAPHIQUE DES ULMACÉES. A111
regions boréales, cette section aurait occupé une aire comprenant l’antique
« Atlantide », et s'étendant de façon continue d'Amérique en Europe,
aire disjointe plus tard par suite de l’établissement de la fosse atlantique.
D’après Asa Gray, cette théorie de l’Atlantide doit être laissée à l’arriere-
plan, et il pense qu'il faut penser plutôt à une réunion de l’Ancien et du
Nouveau Monde par le détroit de Behring; il s'appuie pour affirmer cela,
1° sur le fait que le 30°/ des plantes tertiaires décrites par Heer en
Suisse sont voisines de fossiles Nord-américains. 2° sur les rapports entre
la Flore fossile de l’Alaska et du fleuve Mackensie d’une part, et celle de
Sibérie et du Japon de l'autre.
L'hypothèse de l’Atlantide est donc loin d’être prouvée; et même je
dois signaler un fait qui semble la combattre: Ulmus pedunculata manque
en effet à la région limitant immédiatement l'Atlantique. Cependant la
conslatalion de cette lacune ne s'oppose pas absolument à l’hypothese
émise ci-dessus, car l’absence de cette espèce dans les contrées nettement
atlantiques peut s'expliquer par des raisons d'ordre divers; cet arbre
pourrait par exemple, dans les régions maritimes, se trouver dans des
conditions peu favorables qui se prêteraient au contraire à l’établissement
d’autres essences dont le fort développement étoufferait U. pedunculata.
Nous les voyons en effel faire défaut aussi aux pays bordant immédiate-
ment la Méditerranée.
Par contre, il est abondant à partir de l’est de la France, dans toute
l'Allemagne, la Suède méridionale, l’Autriche-Honrgie, la Russie méri-
dionale et centrale, même en Finlande et dans les régions ouraliennes,
jusqu’à Perm. Il se trouve encore dans le Caucase, mais reste confiné
dans les contrées situées à l'Ouest de la Caspienne.
Ici donc, comme dans bien d’autres cas, la question reste irrésolue
quant à la manière d'expliquer les relations de parenté entre les espèces
d'Amérique et d'Europe; des recherches ultérieures et la découverte de
fossiles soit dans les régions boréales. soil dans le voisinage de l’Atlan-
tique, permettront seules de décider s’il s'agissait d’une continuité par le
Nord ou par l’Atlantide.
Cependant. dès maintenant, il semble qu’on puisse affirmer que cette
section. comme tant d’autres, n’est qu’une relique d’une espèce ancienne,
à répartition considérable. et d'où sont sorties les espèces actuelles.
Ulmus americana, auquel j'ai réuni U. alata pour des raisons identiques
à celles qui, dans la seclion précédente. m'ont fait réunir U. moutana et
U. campestris, est très abondant dans les Etats-Unis à l’est du Mississipi-
Missouri, jusqu’à l’Atlanlique, et va de la Floride jusque dans tout le
Canada méridional par 50° lat. N. et 110° long. O. Peut-être pousse-t-il
une pointe vers le Texas et le Nouveau-Mexique.
Il est curieux de constater que les Ormes. qui. actuellement ne vont
pas aux Etats-Unis. au delà de 100-105° de long. O. se trouvent dans les
terrains lertliaires jusque par 120° sous forme de fossiles appartenant
nettement à celte section pedunculata-americana, el abondent par exem-
ple en Californie d’où ils ont complètement disparu aujourd’hui.
ULMUS PARVIFOLIA (Carte 7).
La section Micropielea du genre Ulmus n’esl pas moins intéressante
que les précédentes. Elle comprend actuellement des espèces réparlies
en une aire disjoinle assez curieuse.
1112 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e séR.). 1905 (16)
L'une U. lancifolia, est caractéristique pour Ja Birmanie et l'Hymalaya
oriental, une autre, U. parvifolia, pour la Chine orientale et le Japon, et
la côte est de l'Australie.
On a décrit, en outre, sous le nom de Ulmus (Microptelea) Marioni,
des fossiles du tertiaire trouvés au Portugal, dans le sud-est et le centre
de la France, le nord de Jitalie, en plusieurs stations de Suisse, de
Wurtemberg et de Bohême, et qui se rapprocheraient très intimément
des Ulmus parvifolia et Hookeriana.
U. parvifolia lui-même, se rencontre aussi à l’état fossile dans le ter-
üaire supérieur de Mogi, au Japon; et si nous réunissons les données que
nous avons sur la flore ancienne, nous voyons que l’espece en question
aurait eu une aire de distribution considérable à l'époque tertiaire, qu'elle
élait vraisemblablement répartie dans une zone s'étendant du Portugal à
travers l’Europe actuelle, et poussant jusqu'au Japon, et qu'elle serait
restée comme relique dans les stations très éloignées les unes des autres
où on la rencontre encore aujourd’hui. Ainsi s'expliquerait cette curieuse
disjonction de l'aire actuelle.
PLANERA (Carte 8).
Ce genre, souvent confondu avec les Zelkowa (voir plus loin, à propos
de Zelkowa, la discussion de cette synonymie), mais qui est bien typique.
et qui doit en être absolument séparé, et même être placé dans une
autre tribu, n'offre pas grand intérêt pour le sujet que nous traitons.
Comme tant d’autres genres très locaux, il n’a qu’une espèce assez abon-
dante dans la région où elle se rencontre, mais à aire très restreinte.
P. aquatica est réparti dans tout le sud-est des Etats-Unis de l'Amérique
du Nord, du Texas au Kansas, de la Floride à la Virginie.
Tous les Planera Richardi, crenata. ete., parmi les plantes vivantes et
les P. Ungeri, etc., parmi les fossiles, doivent être rapportés, comme
nous le verrons ci-après au genre Zelkowa.
CELTIS (Carte 9).
Ce genre nous fournit au contraire plus ample sujet à discussion. C’est
le plus considérable de la famille, avec ses 80 espèces environ, et il est
répandu dans toutes les régions tempérées du globe et dans les régions
tropicales. Dans l'hémisphère nord il ne dépasse guère le 45me dégré de
latitude en Amérique; en Europe il ne va pas même aussi loin vers le
nord. Dans l’hémisphère sud il atteint le 35me parallele avec quelques
espèces du Cap et de la République Argentine septentrionale.
Comme je l’ai déjà dit à propos d’Ulmus, je n’ai pas pu tenir compte
ici d’especes douteuses dont le nombre est assez considérable, mais j'ai
trouvé commode de conserver les sections établies dans le genre par les
syst&maliciens :
Euceltis, Sponioceltis, Solenostigma et Momisia.
(A suivre.)
1113
agearım Species one omenlalis
ad exemplaria imprimis in herbariis Boissier et Barbey servata,
comparavit et illustravit
Achilles TERRACCIANO
PARS SECUNDA
(Suite.)
Specimina eliam comparavi e Rossia australiori: « ad Tanaim, 1825 legit
Steven ! et 1821 legit Goldbach ! (ex herb. De Candolle), 1828 legit Evans !
(ex herb. monspeliensi). — Odessa, legit Szovits / (ex herb. pisano, vindo-
bonensi), et 22, III, 1888 legit Paczoski! (ex herb. Boissier). — Cherson,
1865 legit Lindemann! (ex herb. meo). — Ad Wolgam inferiorem, legit
Richter ! (ex herb. monacensi) et ann. 1849 legit C. A. Meyer ! (ex herb.
Barbey). — Inter Wolgam et Uralem, legit C. A. Meyer ! (ex herb. Bois-
sier). — In ditione Sareptæ legit Becker! ad ann. 1877, 1886, 1888, etc.
(ex herb. Boissier et per « lutosos montes, mense aprilis » ex
herb. florentino, ıneo, Chabert), legit Richter ! ad ann. 1838 (ex herb.
Barbey). — Orenburg, anno 1863 legit Lessing! (ex herb. berolinensi et
genuensi) ». — Quid « Arhatgebirge, 4,5 legit Szovits/ (ex herb. beroli-
nensi)? ». — Quid « in silvis prope Tschatach, alt. 800 m., III, 1890 legit
Conrath ! (ex herb. Boissier)?».— Etiam ad « Tultscha in der Dobrudscha,
sonnige Berge bei Malkodz, Türkei, 31, III, 1872 legit Sintenis ! (ex herb.
Boissier et berolinensi, exsicc. n. 97) ».
Indicatur etiam e Gaue Bambak auf Trachyt et auf dem Lelwar a
C. Koch; e Sympheropoli, haud rara, a Steven; e multis locis inter Tanaim
et Wolgam, circa Zarizin, etc. a Marschal von Bieberstein; et in silvis
Barnasur districtu Talysch a Trautvetter. Cœterum ex Albania ad Dal-
matiam et Itallam borealem orientalem sporadice migrat; dum diffusis-
sima est in imperio austro-hungarico et in regione danubiali. — E silvis
frondosis et frulicetisad Amur superiorem et medium prope Kumara et
Chaborowka a Korshinski notata; sed dubia, iudicio meo, quod specimina
ex Amour ad G. erubescentem pertinent.
VARIATIONES : Variat scapo brevissimo et elato, gracili et crasso, folio
caulino duplo flores superante v. æquante et haud raro breviore, foliis
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 12, 30 novembre 1905. 75
1114 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m sÉéR.). 1905 (18)
caulinis longitudine et latitudine variis, sæpius altero minimo et a majore
internodio brevi separato, umbella pauci-multiflora, sessili v. breviter
pedunculata et tunc foliis caulinis inter se parce distantibus, pedunculis
simplicibus et ramosis, ad bifurcationum basim bracteatis v. non, flori-
bus maximis et minimis. Qua de re hæ miræ occurrunt varietates :
var. multiflora Lindemann, op. cit., 340. — Zinger, op. cit., 333:
umbella 8-10 flora.
var. pauciflora Lindem., !. c. — Zinger, op. cit., 333: umbella 1-8 flora.
var. spathacea : folio caulino spathaceo maximo, flores late longeque
superante. — Hic G. clusiana ß. Besser in A. et H. Schultes. op. cit.. 544.
var. lancifolia : folis caulinis lanceolatis, majore quam maxime angu-
stalo et flores superanle.
var. grandiflora : floribus magnis, vix tertio quam in typo majoribus.
var. pumila : scapo, foliis et pedunculis abbreviatis.
var. luxurians : foliis radicalibus latioribus, caulinis etiam magnis,
scapo crasso, elongato, umbelia pauci-multiflora, pedunculis elongalis,
firmiusculis, plus minus erectis, simplicibus dichotomisque, perigonii
segmentis obtusioribus. — Hie G. clusiana y. Besser, I. c.
var. gracilescens : foliis radicalibus et caulinis angustioribus, floribus
eliam diminulis, umbella plus minus puberula.
var. villosa : spathis pedunculisque villosulis et subciliatis. — An hic
G. podolica A. et H. Schultes, Syst. veget., VII, 545. nec non G. clu-
siana A. et H. Schultes, op. cit., 543 quod ad specimina e Volhynıa et
Podolia?
var. cappadocica Tchihatcheff, As. min., IT, 533, e regione alpina
montis Argæi (Bal.), nomine tantum mih1 nota.
Speciminum e Cherson (Lindemann!) quædam ad varietatem pumilam
spectant. alia ad var. multi/loram el umbella ramosa. qua de re ad
G.erubescentem migrant; — e Caucaso (C. Koch! ex herb. berolinensi)
promiscue ad var. spathaceam el var. pumilam. sed perigonii seg-
mentis exquisite marginalis, dorso viridioribus ; — ex Erzeroum (Huet!) ad
var. grandi/loram ei var. lancifoliamn; — e Karakol. Lepsa, Semipa-
latinsk, Potpuskhaja ad var. gracilescentem et villosam, perigonti seg-
mentis acutiusculis. pedicellis sepe deflexis; — e Karass ı Hohenacker ! ex
herb. Boissier) et e Tiflis (Ruprecht!) ad var. luxuriantem, floribus
numerosis, magnis, pedunculis subvillosulis. simul ac specimina sub
n. 207 a Callier ! lecta (ex herb. Boissier, Sommier. Burnat); — e Wolga
inferiore (Richter !). inter Wolgam et Uralem (Meyer !),e Kilva (Zelenetzky !)
et n. 323 e Cilicia ad var. gracilescentem. foliis radicalibus anguslis-
simis. subfiliformibus. caulino inferiore spathaceo angusto. altero lineari-
Jlanceolalo. floribus parvis. — Specimina e Sarepta. per mullos annos a
Becker ! alıisque collecta et a me accurate examinata, varietates gr aci-
lescentes, luxuriantes, paucifloras, lancifolias, pumilas pro-
miscue præbent. Sic etiam in speciminibus e Werny (Regel A!) varietates
grandifloras et spalhaceas occurrunt simul cum forma Lypica: cœte-
rum perigonii segmenta variant aculiuscula el oblusa. oblonga el lanceo-
lato-oblonga.
ÜBSERVATIONES : Species dislinclissima inter Unibulbosas. sed
inlerdum bulbillum subrotundum (specimina e silvis prope Tschatach,
alt. 800 mn. a Conrath! lecta et in herb. Boissier servata). basi majoris
adnatum v. parce dependentem præbet; confer hic G. pusillum var.
(19) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1115
obliquam Kerner (G. succedaneam Grisebach). — Certe errore ductus
bulbos grumosos Marschal a Bieberstein descripsit; de hoc confer etiam
Steven, I. c.
Specimina quædam pedunculorum et umbellæ structura, foliis florali-
bus et toto habitu, nec non perigonii segmentis tenuioribus acutiusculisque
ad G. erubescentem migrant; videlicet e Sarepta (Becker! aprili 1878
ex herb. Boissier), e Cherson, e Karakol et Lepsa et Semipalalinsk, e
Kleine Almatinka (Regel !, 29, IT, 4879 ex herb. berolinensi).
> Folium lanceolatum, subplanum, apice oblusum et subfistulosum.
12. G. Gapusii Terracc. A. !— G. bulbo parvo, oblongo, extus crebre
tunicato, tunicis numerosis, magnis, cinereis ; folio radicali solitario,
lineari-lanceolalo, angusto, superne plano, subtus carinato-nervoso, sed
ultra terlium superiorem utrimque complanato, subfistuloso, apice
obtuso et vix dilatato, caulinis exleriore maximo, decurrente, oblongo-
lanceolato, concavo, flores superante, obtuso, marginibus ciliato, interiore
anguste lineari. ciliato, floribus breviore; scapo angulato, striato, sub flo-
ribus evidenter dilatato, umbella pauciflora, pedunculis inæqualibus,
firmis, villosis v. pubescentibus; floribus magnis, perigonii segmenlis
oblongo-lanceolatis, obtusiusculis, exquisite nervosis, dorso viridibus,
interioribus glabriusculis v. parce dorso pilosulis, late albo-marginatis,exte-
rioribus dorso usque ad medium pilosis, filamentis a medio ad basin dila-
tatis, perigonio '/s brevioribus, antheris oblongis, magnis, ovario minimo,
ovato-oblongo, trigono, stylo crasso, cylindrico antheras superante ter-
minato.
Icones : Nulla.
Hapırar : Specimina numerosa vidi ex Ibrahimata in Turkestania, 14,
II, 4881 a cl. Capus ! lecta et in herb. parisiensi servata (n° 1226, Plantes
du Turkestan 1881, sub @. arvensi var. filiformi).
OBsERVATIONES : Bulbo unico, folio caulino exteriore scapo adnato et
decurrente a @. arvensi dislinclissima, et ad stirpem Pusillam refe-
randa est.
* G. emarginata Karelin et Kiriloff, En. pl. alt., in Bull. Soc. imp.
nat. Moscou 1841 (IV), 851. — Kunth, En. pl., IV, 670. — Ledebour, F1.
ross., IV, 139.
Ignota mihi species, sed a Ledebour inter G. pusillam et G.podo-
licam descripta, et a Regel (Fl. turkestanica, 106, et in Act. hort. petrop.,
Il, 289 et VI, 509) inter synonyma G. pusillæ relata fuit. « G. bulbo
solitario; folio radicali solilario, lineari, apice calloso ob!usiusculo carinato,
scapım 1-2 florum superante; floralibus duobus, exteriore dilatato. inte-
riorem multo minorem amplectente, pedunculis simplieibus, subvillosis;
perigonii phyllis oblongis. emarginatis. Flores maiusculi lutei » (fide Kare-
lin et Kiriloff. qui secundum Kunth et Ledebour, quum descriptionem
auclorum haud comparaverim, ad sectionem tertiam Kochianam ducunt).
Icoxes : Nulla.
Hagrrar: In rupestribus montium Akschavly, ad flum. Karakol (Re-
gione altaica) indicata.
1 CI. Capus, qui in itinere turkestanico anno 1881 primum legit, dicavi.
1116 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sER.). 1905 (20)
OBsERVATIONES : Proxima videretur meæ G. Capusii, sed notis multis
diversa. In loco natali v. cum speciminibus typicis ulterius inquirenda
et dein melius comparanda est.
* G. divaricata Regel E!, Plant. turkest. descripsit.., in Act. hort.
petrop., VI, 510. — Trautvetter, Iner. fl. phan. ross.,in Act. hort. petrop.;
IX, 257.
Icones : Nulla.
Hagrrar : A Regelio indicatur e « Turkestania orientali prope Wer-
noje, ad fluvium lli prope Iliisk et Suidan », quod specimen in herbario
Boissier vidi : « A. Regel, iter turkestanicum 1877, IV ». Specimen aliud
nihil ab hoc diversum comparavi e « Pereiaslaw, gub. Poltawa, 8, V, 1894
legit Paczoski! » ex herb. Univ. imp. Sancti Wladimiri, Kiew (in herb.
Boissier).
OBsERVATIONES : Regel sic descripsit : «bulbi ovati solitarii, tunicæ
solidæ v. reticulatæ, apice breviter acuminatæ; folium radicale solitarium,
lineari-filiforme, foliis caulinis binis v. ternis, infimo flores superante;
pedunculi glabri, divaricati, demum recurvi; sepala glabra, lineari-lanceo-
lata, attenuato-acuta, antheræ oblongæ, vix duplo longiores quam latæ;
umbella 4-pluriflora. Similis species G. reticulata » bulborum tunicis
apice elongatis, caulis basim cingentes, foliis caulinis 3-pluribus, pedun-
culis stricte ereclis « dignoscitur ».
Hisce notis et etiam : a) bulbo solitario magno, basi plerumque bulbillo
minimo rotundo accreto (ubi in G. succedanea), — b) folio radicali
lineari, canaliculato, et caulinis duobus oppositis, uno tantum majore et
basi amplectente latioreque, — €) perigonii segmentis lanceolatis, acu-
tatis, vix marginatis, — d) capsula subrotundata, apice depressa, perigonio
duplo breviore, — e) seminibus oblongo-ellipticis, utrimque rotundatis,
leviter striatis, longe a subgenere Gageastro (Hornungia Pascher)
recedit, et nullo modo cum G. setifolia (confer Pascher, 1. c., p. 117),
confundenda. Forma proxima @. pusillae videretur, etsi distincta;
melius in locis natalibus studenda.
B. DIBULBOSE
Bulbi duo, erecti, foliiferi, tunica communi inclusi. Scapus inter eos
prodiens: Terracc. A., I. p. 12, II. p. 223. — Didymobolbos C. Koch, in
Linnza, XXII, 229 (p. p.). — Pascher, Uebers. Art. Gatt. Gagea, in Lotos
(1904), 112 (p. p.). — Ascherson u. Gr&bner, Syn. mittel-europ. fl., III, 76
(p. p.). — Didymobolbos Boissier, F1. or., V, 203 (p. p.). — Dibol-
bodæ Neilreich, F1. v. Wien, 105 (p. p.). — Sectio Il, G. Koch, Syn. fl.
germ. et helv., II, ed. 2, 823 (p. p.).
—- Fistulosæ. — Folia radicalia 1-2, fistulosa. Bulbus hornotinus mini-
mus, basilaris, foliatus v. aphyllus: Terracc. A., II. p. 223.
+ Eufistulosæ. — Perigonii segmenta lanceolato-elliplica, apice late
obtusa v. parce obtusata, intense aurea !.
1 Ad hanc slirpem, sed hactenus in Oriente haud inventa, pertinet :
G. algeriensis Chabert! — Batlandier, in Bull. Soc. bot. France (1899),
288. — Terracc. A., |. p. 12. — G. Liotardi var. ? algeriensis Chabert,
in Bull. Soc. bot. France (1889), 320.
Icoxes : Nulla.
Hapırar : Algeria ad Aumale, Berrouaghia, Tlemcen, Dra el Mizan, Medéa.
un
(21) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 41417
X Folia radicalia latiuscula.
oo Bulbi fibris radicalibus adscendentibus destituti. Perigonii segmenta
obtusissima.
13. G. fistulosa Ker-Gawler, in Journ. roy. inst. I, 180. —
Halacsy, Fl. græc., III, 224. G. Liotardi A. et H. Schultes,
Syst. veget., \II, Bu Kunth,, En. pl., IV, 239. — Ledebour, FL.
ross., IV, 140. — Karelin et Kiriloff, En, pl. Song., in Bull.
Soc. imp. nat. Moscou 1842 (III), 506. — Steven, Verz. taur. halbh.
weldw. pfl., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1857, (I), 83. — Regel,
En. pl. reg. cis- et transıl. a cl. Semenovio 1557 collect., in Bull.
soc. tmp. nat. Moscou 1868 (1), 441; et pro parte in ‘Act. hort.
petrop., IL 289; et Fl. turkest., 107 (quod ad varietatem). — Koch C.,
in Zainnæa, XXI, 231. — Boissier, Fl. or., V, 202. — Tchihatcheff,
As. min., Il, 533. — Albow, Prodr. fl. caucas., 236. — Sommier et
Levier, Enum. pl. caucas., 123. — G. arvensis de Liotardi Regel, in
Act. hort. petrop., VI, 509.
Icoxes : Reichenbach, Ze. fl. germ. et helv., X, tab. 476, fig. 1041 et
1042. — Redouté, Lailiac., tab. 221. — Sternberg und Hoppe, in Denkschr.
bot. Gesellsch., II, tab. 3. — etc. etc.
HagiTAT : Specimina vidi : « Olympo Bithyno, 22, IV, 1873 degit
Barbey! (ex herb. Boissier, Barbey). — Morée, entre Mistra et Calamate,
(ex herb. Fauche! in herb. Boissier sub. Or nithogalo luteo et simul
cum @. foliosa). — Caucaso, legit Wilhelms! (ex herb. Boissier); auf
der Trachyt-Steppe von Lori, altitud. 3000 ped., 22, IV, 1837 legit C. Koch!
(ex herb. Boissier). — Tocat, legit Aucher-mwloy ! (ex herb. parisiensi,
florentino, Delessert, exsicc. n. 3403). — Armenia Turcica, Gümüschkhane
ad Chromdagh, in pascuis alpinis, 15, VI, 1894 legit Sintenis! (ex herb.
parisiensi, Delessert, Martelli, exsice. n. 5822 it. or. 1894). — Ponto Lazico,
région alpine du Lazistan, au dessus de Khalabkhar vers 2500 m., VIE,
1866 legit Balansa! (ex herb. Boissier, sub @. Liotardi c. aurea
©. Koch! exsicc. n. 949). — Armenia rossica in monte Lelwar ad m. 1137
(ex herb. Boissier sine nomine collectoris). — Kleine Almatinka bei
Werny, 10 et 17, IV, 1877 legit A. Regel! (ex herb. Boissier, berolinensi,
vindobonensi, parisiensi sub @. arvensi x. Liotardi). — Alatau tran-
siliensi, in valle fluminis Kaschkalen, regione alpina, 26, VI, 1896 legit
Brotherus! (ex herb. Boissier, exsicc. n. 706 pl. astrach.). — Südl. Altai,
Marka Kul, 5000 ped., 8, VI, 1876 legit Graf Waldburg-Zeil! (ex herb.
berolinensi, exsiec. n. 264 westsibir. Reise). — Inalpibus Alatau ad flumen
Lepsa, locis inundatis ad nives deliquescentes, ad ann. 1841 legerunt
Karelin et Kiriloff ! (ex herb. De Candolle, exsice. n. 2012 Soc. imp. nat.
Cur. Mosq. 1845). — In fruticetis collium Songoriæ prope Ajagus, ad
ann. 1841 legerunt Karelin et Kiriloff! (ex herb. parisiensi, exsicc.
n. 2013 Soc. imp. nat. Cur. Mosq. 1845). — Sibiria, in campestribus ad
Obum et circa Barnaul, legit Ventenat! misit Patrin!(ex herb. Delessert).
— Persia supra Astrabad (ex herb. Boissier, exsicc. herb. Bungeani it.
pers.) et Doraseno, II, IV, 1858 legit Bunge! (n. 8. it. pers., ex herb.
Boissier) ; Persia, ad Chummes, 1847 legit Buhse! (ex herb. Boissier
sub G. Billardier à). — Himalaya bor. oc., reg. temp., 6-10000 ped.,
legit Thomson! (ex herb. Boissier, monspeliensi, sub G. elegante in
herb. Ind. or. Hook. fil. et Thomson) ». — In herbario Boissier cum
1118 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉéR.). 1905 (22)
G. arvensi specimen unum @. fistulosæ inveni a cl. Orphanides! « in
regione superiore montis Heliconis supra Cucura » 7 et 19, V, 1865
lectum (n. 175).
Indicatur etiam e Rossia australi ad Stawropol, sed in Turkestania
« innumeris varietatibus (fide Æegel) valde frequens ». Cœterum species
nunc in Europæ alpibus diffusa, sed haud procul dubio ex orientalibus
regionibus, probabiliter ex Himalaya, immigrata. — E rupestribus regio-
nis subalpin® et alpine : Epiri, mt. Micikeli; Doris, mt. Kiona; Pelopon-
nesi, mt. Chelmos et Malevo, descripsit Halacsy (Fl. gr., II, 224) « peri-
gonii glabri v. extus basi puberuli phyllis... ». Specimina ex arvis
Moldaviæ inferioris ad annum 1850 a Guebard ! lecta (ex herb. florentino
sub n. 53 et sine numero in herb. Delessert) his simillima vidi; idest foliis
angustioribus, peduneulis vix pilosulis, perigonii segmentis haud exacte
obtusatis; qua de re simul cum græcis ad orientalia maxime acce-
dunt, el inter utraque intermedia videntur.
VARIATIONES : Species orientalis, quamquam inter omnes distinclissima,
summopere scapi statura, magnitudine florum, foliorum ac pedunculorum
longitudine et crassitudine, umbella pauci et pluriflora, variat; et pedun-
culis villosis v. fere, perigonii segmentis exquisite ellipticis, obtusis,
speciminibus europæis (idest ex Pyrenæis, ex Alpibus italicis, helveticis,
carinthiaeis, ex Italia continentali et insuları — Corsica et Sicilia tantum —)
-valde est simillima etsi haud perfecte identica. Varietates ex omnibus
alus he videnturesse præcipuæ :
var. fragifera A. et H. Schulles, 1. c. — Ornithogalum fragiferum
Villars, Delph., I, 269 : scapo v. partim v. toto bulbillorum capitulo
terminato, bulbillig foliiferis v. aphyllis. Goran (Prodr. fl. veron. in
Nuovo Giorn. bot. ital., XV, 130) has distinguit formas : 8 proli-
feram, bulbo ad basim bulbillo v. bulbillis foliiferis v. aphyllis prædito,
— bulbiferam, foliis floralibus in axilla bulbiferis, — à anomalam
(formam monstrosam), umbella in bulbillos omnino conversa.
var. foliosa : foliis caulinis inter se distantibus et evidenter alternis,
umbella subpedunculata et ramosa, pedunculis basi bracteatis, foliolis
lanceolatis.
var. spathacea : folio caulino inferiore quam maxime lato, parce
pedunculos superante v. æquante.
var. alpina : scapo subunifloro, abbreviato, folio radicali unico, gracili,
flores æquante. -
var. angustifolia : foliis radicalibus caulinisque angustioribus, scapo
plerumque elato.
var. acutitepala : perigonii segmentis acutiusculis, magis quam in {ypo
et minus quam in @. anisanthos; pedunculis plerumque glabrescen-
tibus, v. pilis scarsis hic illie tectis.
var. micrantha : floribus diminutis, planta etiam parvula.
var. grandiflora : floribus maximis, intense sulphureis.
Specimina exquisite spathacea e Kleine Almatinka bei Men.
(Regel!), no 706 ex Alatau transiliensi (Brotherus !), Olympo Bithyno
(Barbey!), — fragifera n° 2012 ex Alatau ad fl. Lepsa (Karelin et
Kirilofff) — alpina, idest pumila et que ad @. glacialem transe- …
unt, e Caucaso (Wilhelms !), n. 5822 e Gümüschkhane ad Chromdagh
(Sintenis ). Sub. n. 5403 Aucher-Eloy distribuit @. fistulosam typi-
cam cum var. acutisepala et var. alpina; ad var. micrantham
(23) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORA ORIENTALIS. 1119
pertinet n. 643 e Libano (Blanche !). — Ad typicam @. fistulosam,
specimen unum ex Himalaya sub @. elegante edilum referendum est;
quod, quamvis foliis radicalibus careat, scapum, folia caulina, umbellam
peduneulis villosis, perigonii segmenta elliptico-obtusa, intense aurala el
apice rubescentia, ovarium et capsulam characteristicam nihil a specie
nostra differt.
OBSERVATIONES : Uli @. syriacam (partim) speciem olim descripsi,
quam ad stirpem Frstulosam et haud procul a @. fistulosa locandam
existiimavi; sed nunc, speciminibus Kochianis comparatis, nihila G. ani-
santhos diversam pulo.
oo oo Bulbi extus sæpe fibris radicalibus crassis adscendentibus præditi.
Perigonii segmenta obiongala, attenuata, plus minus acutata.
414. G. anisanthos C. Koch! — G. bulbis levibus, tunicis crebris
extus indutis et basi fibrillis paucis crassiusculis adscendentibus eircum-
datis; foliis radicalibus parce quam in typo angustatis, caulinis lanceolatis,
inæqualibus, plerumque suboppositis alternisve; scapo brevi, umbella
simplici v. ramosa, ad bifurcationes bracteolata, bracteolis acutis et pedun-
culis Jongis glaberrimis; perigonii segmentis lanceolato-elliptieis, apice
altenuatis et vix aculatis, glabris, filamentis parce perigonio brevioribus,
antheris oblongis, dein ovatis, ovario oblongato, stylo tenui, antheras
æquante terminalo, capsula apice parce impressa.
€. Koch, in Linnæa, XXII, 230. — Ledebour, Fl. ross., IV, 140. —
G. syriaca Terracc. A., Gag. nov. diagn., in Bull. Soc. ort. mut. socc.
‚Palermo, ll, 37 (exclusis quibusdam exsiccalis), — @. Billardierti var.
glabra “Kotschy. Fl. syr. 4855, exsicc. 193 et 484. — @. arvensis
ö. intermedia Regel, in Act. hort. Petrop., NI, 509. — @. Liotardi
Regel, in Act. hort. petrop., III, 289; et F1. turkest., ‚107 (exelusa varietate).
— Ornithogalum syriacum Ehrenberg !, mss. in herb. berolinensi.
Icoxes : Nulla.
HagiraT : Subspecies omnino orientalis, et latius per Orientem quam
@. fistulosa diffasa; cœterum in regionibus Europæ proximioribus
sæpe cum hac promiscue vivit, quamquam semper in locis elatis. Specimina
examinavi: « Auf der Höhe zwischen Samis und... (difficile intellectu),
21, IV, 1837 legit C. Koch! (ex herb. Boissier, exsicc. n. 2 sub @. ani-
santhos Koch!) et Südöstlicher Abfall des Kaukasus, legit C. Koch!
(ex herb. Boissier sub @. anisantha ©. Koch !, it. caucas. 1837). —
Caucaso, Adzharia, Solaret, altit. 6000 ped., 13, V, 1893 legit Radde! (ex
herb. Boissier, exsice. n. 68). — Almatyschluchs bei Kokkamyr, ad 4-7000’
ped.. 28, IV, 1878 legit A. Regel ! (ex herb. Boissier, berolinensı, pari-
siensi, sub @. arvensi à. intermedia in exsice. it. turk. 1878). —
Arménie, legit Botta ! (ex herb. parisiensi) ; ad Erzeroum, legit Castagne !
(ex herb. Barbey), legit Calvert! (ex herb. Boissier, cui dedit Tchihat-
cheff!); in monte Zorab (ex herb. kewensi sub n. 40 et 41); in montibus
Tech-Dagh supra Erzeroum ad nives, 7-8000 ped., VI. 1853 legit Auet du
Pavillon ! (ex herb. Barbey). — Armenia Turcica : Gümüschkhane, legit
Sintenis !, ad Karagvelldagh in paseuis alpinis ad nivem die 31, VII, 189%
(ex herb. Boissier, exsicc. n. 7343 it. or. 1894), et die 3, V, 189% ad Kos-
vedagh (ex herb. Boissier, exsicc. n. 5460 it. or. 1894). — Asie Mineure.
sur toutes les montagnes élevées, legit Botta ! (ex herb. parisiensi simul
1120 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sürR.). 1905 (24)
cum @. arvensi); Paphlagonia, Villajet Kastambuli, Bejuk-Ilkazdagh in
pratis alpinis, 28, V, 1892 legit Sintenis ! (ex herb. Boissier, Martelli). —
Liban, 10, V, 1866 (ex herb. Boissier, exsice. n. 637 sub @. arvensi);
haut Liban, 8, V, 1867 legit Blanche! (n. 784 p.p., ex herb. Boissier). —
Descente de Dahr-el-Kadid, col des cedres,... lieu dit Chal-Arnoub, 18, V,
1866 legit Blanche ! (ex herb. Boissier, panormitano exsicc. n. 643). —
Cilicia, ad Gusguta Thal, zw. Gerölle, altitud. 1400 m., VI, 1896 legit
Siehe ! (n. 240 bot. Reise nach Cilicien, in herb. Boissier). — Djebel ech
Cheikh (Hermon) in regione alpina ad nives, 23, VI, 1881 legit Letourneux!
(n. 2, ex herb. Boissier sub @. foliosa); sommet de l’Hermon, prés des
neiges, 24, V, 1880 legit Lortet ! (ex herb. Barbey); ad nives delique-
scenles, in territorio montis Hermon, sat rara, alt. 9000 ped., 27, VI, 1855
legit Kotschy ! (ex herb. Boissier, parisiensi, patavino, exsicc. n. 193 it.
syr., sub @. Billardieri var. glabra). — In alpe Kuh-Delu, in palu-
dosis regionum altiorum Persiæ australis, Il, VI, 1842 legit Kotschy !
(ex herb. Boissier, De Candolle, Delessert, florentino, parisiensi, beroli-
nensi, exsicc. n. 484. pl. pers. austr. edidit À. F. Hohenacker 1845 sub
@. Liotardi var.). — Ad nives Kuh-Nur Persiæ austro-occidentalis,
altitud. 8000 ped., IV, 1868 legit Haussknecht ! (ex herb. Boissier sub
G. pusilla) >».
Indicatur etiam, sed nescio si ad @. fistulosam lypicam v. ad
G. anisanthos referatur, ex : collibus ad ripam dextram Salgiri supra
Sympheropolim (Steven). — Am Arul-Djel im Alatau cisliensi aus subal-
pinen Wiesen bis 6000’ (Regel). — Caucaso : Abchasia, m. Aczkha in
pascuis alpinis; Mingrelia, m. Natakhty in pascuis alpinis (Albow). — In
iugo Laptari merid., ad nives deliquescentes; in alpe Afzag supra flumen
Didi-Liachva Ossetiæ; Imeretia (Sommier et Levier). — Ex alpibus Alatau,
ad flumen Lepsa, locis inundatis ad nives deliquescentes, pro varietate a
typica G. fistulosa diversa descripserunt Karelin et Kiriloff; sed
specimina examinala ad G. fistulosam referuntur.
VARIATIONES : Flores sæpe magnitudine inæquales et numero varii,
umbella 1-pluriflora, pedunculi etiam longitudine varii, haud raro
reflexi) ; folia caulina nunc lanceolata, acuta, nunc latiuscule ovata et
spathacea, apice semper attenuata et convoluta. Varietates distinguendæ
sunt :
var. minor : scapo abbreviato, tota planta diminuta et umbhella etiam
1-3 flora. Affinis @. fistulosæ var. alpine; migrat ad @. glacialem
C. Koch !
var. micrantha : umbella floribus numerosis, pedunculis parce abbre-
vialis, perigonii segmentis '/s quam in typo brevioribus.
var. spathacea : foliorum caulinorum inferiore tantum majore, latissime
ovato-oblongo, flores vix æquante.
var. foliosa : foliis caulinis laxe inter se distantibus, umbellæ pedun-
eulis crebrius foliolatis.
Specimina #0ormalia el minora occurrunt in exsice. n. 4011 et 7343
e Sintenis! (simul cum individuis 1-2 floris, 1-2 foliis), et ex ipso
C. Koch ! normalia et micrantha in exsice. n. 484 e Kotschy
(quædam pedunculis laxe villosulis), — spathacea in exsicc. n. 193 e
Kotsky !, sed in collectionibus boissieriana et parisiensi (in herb. Boissier
umbella est peduneulis ramosis). — Bulbi evidenler extus fibrillis radica-
libus cireumdati in exsice. 5460 e Sintenis ! in herbario Boissier (hic etiam
(25) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1121
specimina normalia, minora et latespathacea). In n. 484 (Kotschy ! ex
herb. berolinensi) bulbus basi ad foliorum axillas crebre bulbilliferus,
bulbillis nune triangularibus, nunc ellipticis, raro basi rotundalis et apice
attenuatis aut angulatis, leevibus v. striatis el Lunc rotundatis.
ÜBSERVATIONES : In regionibus orientalibus species hæc vicarians est
G. intermediæ alpium italicarum, Helvetiæ, Tyroliæ, Salisburgiæ el
Carinthiæ. Confer : Reichenbach, le. fl. germ. et helv., X, tab. 475, fig.
4042, sed pro parte. Synonyma ipsius Reichenbach (op. eit.. p. 18) et
Nyman (Consp. fl. europ.. 725) sub @. intermedia; Schleicher (in
udn Fl. helv.. VI, 551) sub Orn. intermedio; Brügger (Beitr.
Kenntn. Umg. v. Chur., 56) et Richter (Pl. europ., I, 198) sub G. Theo-
baldii; Ascherson und Græbner (Syn. mittel-europ. fl. ra ‘86) sub
G. minima X fistulosa rejicienda puto, quod G. anisanthos et
G. intermedia, sæpe (sed non semper) in locis natalibus parentibus
carentibus, proles haud hybridæ sunt.
X Folium radicale unicum, filiforme.
15. G. glacialis C. Koch. — G. bulbo majore sphæroideo, vix dia-
metro 3 lin., altero minulissimo nigricante, minute punctulato, tunicis
griseo-nigris apice laceris inclusis; folio radicali solitario filiformi v.
angustissime lineari, bipollicari, scapo longiore, caulinis oppositis v.
suboppositis, inæqualibus, inferiore longiore latioreque, oblongo-lanceo-
lato v. late-lanceolato, pedunculos vix æquante, altero ‘2 breviore angu-
stioreque, lineari-oblongo v. lanceolato-lineari; scapo pumilo, 1-2-floro.
pedunculis pubescentibus, raro subglabriusculis, floribus æquilongis v.
1 '/2-2-plo longioribus; perigonii segmentis intense luteis, obtusissimis,
nervosis, apice integris v. interdum denticulatis, filamentis planiusculis,
perigonio ‘/a v. '/s brevioribus, antheris ovato-rotundatis, majusculis,
ovario ovato-oblongo. trigono, superne dilatato, stylo !/4 v. !/s perigonio
breviore, stigmate dilatato v. cuspidato terminato.
C. Koch!, in Linnæa, XXI, 227. — Boissier, F1. or., V, 210 (in nota ad
@. chlorantham). — Tchihatcheff, As. min., II, 533. — @. colchica
Albow! n. sp., ms. in herb. Boissier.
Icoxes : Nulla.
Hagrrar : Specimina vidi : « Pontisches Gebirge, 1, VII, 1843 legit
C Koch. ’ (ex herb. Boissier, exsice. n. 961). — Monte Natakty, pâturages
alpins, 3, VII, 1893 legit Albow! (ex herb. Boissier, exsiec. n. 313 pl. de
Mingräiie). — Svanetia, in jugo Laptari inter flumina Hippum et Ingur,
in alpinis declivii meridionalis, altitudine 2200-2500 m. prope nives
deliquescentes, 5, VII, 1890 legerunt Sommier et Levier! (ex herb.
Sommier). — Bords des petits ruisseaux alimentes par la fente des
neiges de la region alpine du mont Argée, 20, VII, 1856 legit Balansa!
(ex herb. Boissier, exsicc. n. 78). — Ad nives in monte Kolak-Dagh inter
Trapezuntum et Baiburt, altitudine 8-9000 ped., V, 1853 legit Auet du
Pavillon! (exsicc. pl. or. ‘sub @. pusilla, ex herb. Boissier, De Candolle,
florentino, genuensi, berolinensi) ».
VARIATIONES : Specimina e Balansa! paullo majora quam in typo et
prolifera sunt; e Sommier ! et Levier ! perigonii segmenlis exquisite 5-ner-
vis; ex Auet du Pavillon ! peduneulis glabrescentibus v. villosulis, nune
ebractealis, nunc basi lantum foliolis lanceolatis, acutis accretis.
1122 BULLETIN DE LÜHERBIER BOISSIER (2me sin.). 1905 (26)
+ + Acutatæ. — Perigonii segmenta lanceolalo-acula, apice v. recta
v. abruple angustiora el excurva.
> Folium radicale angustissimum, lineare, floribus duplo v. ultra
longius. Umbella peduneulis villosis, floribus perigonii segmentis acu-
tissimis, apice excurvis.
16. G. linearifolia Terrace. A. — 6. folio radicali solitario, longis-
simo, duplo v. fere flores superanle, anguste-lineari, apice obtuso, calloso,
caulinis suboppositis, inferiore late Janceolato-dilalato, spathaceo, flores
æquante, altero breviore angustioreque; scapo potius brevi, anguloso,
umbella simplici v. parce ramosa, pedunculis 4-5, gracilibus, bracteatis,
dilute rubescentibus, sparse pilosis, perigonii segmentis 4-1 1/2 cm. longis,
lanceolatis, aculissimis, apice excurvis, dein in fructu conniventibus,
luteolis v. viride-lutescentibus, dorso multinervosis, interioribus hic illic
pilis crispulis, exterioribus erubescentibus et glabris, filamentis terlio
perigonio brevioribus, apice subulatis, dein usque ad basim leviter com-
planatis, antheris primum oblongis, postea obovatis, ovario oblongo-
obovato, stylo longo, ‘/4 v. '/s perigonio breviore, stigmate dilatalo obluso
terminato, capsula oblongo-obovata, apice vix impressa, "/s perigonio
breviore.
Terracciano A.. Gagearum novar. diagn., in Boll. Soc. ort. mut. socc.
Palermo, 1, 3, (30 sept. 1904), 33. — @. Sintenisii Pascher, Uebers.
Art. Gatt. Gagea, in Lotos (octobri 1904), ne 5, 127.
Icoxes : Nulla.
Hagrrar : Specimina vidi: « Mesopolamia, Biredjik in declivibus ad
Euphratem, 18, III, 1889 a Sintenis ! lecta et sub n° 123 itineris orientalis
distributa (ex herb. Boissier, Delessert, parisiensi, monacensi), — ete
Port William, a Colonel Chesney! in « Exped. to the Euphrates » mense
martii 1836 lecta (ex herb. parisiensi, kewensi, Delessert, De Candolle,
exsice. n. 40).
VARIATIONES : Umbella variat simplex et ramosa, villosa et glabriu-
scula, pauci et mulüflora; folia caulina subopposita, sed sæpius alterna, lan-
ceolata, conformia, inferius etiam ad axillam pedunculos gerens (n° 40 e
Colonel Chesney !), superius ab umbella pedunculata et basi folio bracteali
altero accrela (n° 40, idem) parce distans. Bulbus magnus bulbillis horno-
linis 2-3 sepe præditis.
Subspecies distincta mihi videtur:
G. assyria Terracc. A. — G. bulbis minimis, folio radicali subfili-
formi, parce flores superante, caulinis subapproximatis, inferiore late
Spathaceo-concavo, umbella breviore v. fere æquante. apice convoluto el
longe altenualo, altero subconformi sed angustiore brevioreque; scapo
gracili, striato, glabro, umbella multiflora, peduneulis numerosis, simpli-
cibus, adpresse canescente-villosis, inæqualibus; floribus parvis, e luteo-
viridulis. perigonii segmentis lanceolatis, acutissimis, apice excurvis, raro
reclis, dorso viride villatis, exquisite nervosis, vix hyalino marginatis, sla-
minibus perigonio ‘/2 brevioribus, filamentis subulatis, basi tantum vix
dilatatis, antheris initio oblongis, dein subrotundis, parvis, ovario oblongo-
trigono, stylo gracili et parce antheras superante ter minato, capsula obo-
valo-oblonga, trigona, apice angulis rotundatis, prominulis, sinu acutissimo,
profundo.
(27) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1123
Icones : Nulla.
Hasırar : Inter quercelis montis Tur Tschell supra Terek, Assyriæ,
altitud. 3000 ped., III, 1867 legit Haussknecht! (n. 938 it. orient., ex
herb. Boissier).
> X Folium radicale lanceolatum, basi et apice attenuatum, flores
superans. Perigonii segmenta lanceolato-acuta, recla.
17. G. luteoides Stapf! — G. folio radicali unico, latiuscule lanceo-
lato, subfalcato, basi attenuato, apice præsertim-angustato, acuto, flores
nunc superanle, caulinis oppositis v. suboppositis, inæqualibus, inferiore
lanceolato-falcato v. dilatato-spathaceo, flores superante, superiore minore;
scapo subeylindrico v. parce apicem versus angulato, umbella v. simplici
et pauciflora v. vix pedunculata et ramosa terminato, pedunculis gracili-
bus, glabris v. hic illic sparse pilosulis, medio v. basi ad bifurcationes
bracteatis, foliis angustissimis, lanceolato-acutis; perigonii segmentis
parvis, lanceolatis, acutis, glabris, trinervibus, filamentis !/s perigonio bre-
vioribus, interdum subæquantibus, antheris rotundis, ovario oblongo, v.
obovalo-conico, stylo graciliantheras superante terminato, capsuia obovato-
oblonga, apice subrotundata, medio vix impressa, perigonium æquante v.
parce longiore.
Stapf!, in Denkschr. Acad. Wien, (1885), I, 80 (descriptionem non
comparavi).
Icoxes : Nulla.
Hagırar : Specimina vidi: « Persia ad annum 1885 legit Stapf!, et in
monte Nemrud Dagh ad ann. 1883 legit Luschan! (ex herb. vindobo-
nensi) ». A. cl. Stapf indicatur e Mesopotamia (fide Indice kewensi).
VARIATIONES : In speciminibus paucis a me visis, tres præcipuæ occur-
runl formæ: a. uniflora, flore unico, pedunculo basi foliis duobus alternis
et tertio inferiore foliolo unico induto, infimo majore, a lata basi exquisite
lanceolato; — D. pluriflora, pedunculis gracilibus, inæqualibus, 1-brac-
teatis, basi foliis caulinis oppositis, majore lanceolalo longe flores supe-
rante, minore flores @quante;—-c.ramulosa, umbella breviter pedunculata,
folio caulino superiore bracteante minore, inferiore ab ea parce distante
et laliuscule spathaceo, pedunculis dichotomis, ad bifurcationes bracteatis,
foliolis lanceolato-acutis.
— + Arvenses. — Folia radicalia 2, rarissime 1, haud fistulosa. Herb
in foliorum axillis plerumque bulbillifer& : Terrace. A.. II. p. 226.
= Micranthæ. — Bulbus magnus lævis, alter majori superne adnatus,
irregulariier reliculatus. Folia radicalia plana, nervosa, apice tantum sub-
fistulosa. Perigonii segmenta lanceolata, subacuta.
18. G. micrantha Pascher. — G. bulbis parvis, minore vix '/s-majo-
ris, rotundato v. fere, laxe irregulariterque reticulalo, tunicis fuscis supra
fissis indutis; foliis radicalibus duobus lanceolatis, linearibus, sublus
nervosis, nervo mediano subprominulo, a medio plano ad apicem sensim
convolutis et dein attenuatis et subfistulosis, flores longe superanlibus,
eaulinis duobus plus minus inter se approximatis, interdum internodio
conspicuo separalis, inferiore a semiamplectente basi ovato et canaliculato
oblongo, subfalcato, apice attenuato, floribus longiore, ‘varie divaricato,
superiore ad basim inflorescentiæ adnato, breviore angustioreque, utris-
112% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze séR.). 1905 (28)
que exquisite pilis longis albis crispulis margine ciliatis; scapo gracili,
brevi, umbella pauciflora v. si multiflora pedunculis approximatis, pedun-
culis inæqualibus, dense villosulis, basi bracteatis, foliolis lanceolatis,
eiltatis; floribus parvis, inæqualibus, perigonii segmentis oblongis v.
lanceolato-oblongis, exterioribus antice paullo attenualis subaculis, anguste
Iuteolo-limbatis. dorso nervosis et varie crispulo-pilosis, basi præsertim.
interioribus basi attenuatis, apice subobtusatis, staminibus "/s perigonio
brevioribus, filamentis basi vix dilatatis, antheris minimis, rotundis,
ovario obovato-trigono, apice subemarginalo, stylo antheras vix supe-
rante, a medio sensim dilatato et stigmate retuso subtrigono terminato,
capsula perigonio vix breviore, obovato-subrotundata, trigona, medio
emarginala.
Pascher, Uebersicht Arten Gattung Gagea, in Lotos (190%), n. 5, p. 124.
— @. foliosa 8. micrantha Boissier, Fl. or., V, 205. — Barbey,
Herbor. au Levant, 161.
Icoxes : Nulla.
Haprrar : Specimina vidi : «in summis alpinis humosis prope nives
deliquescentes, altitud. 8-9000 ped., 6, VI, 1855 legit Kotschy! (n. 245 it.
syriac. 1855 in terrilorio montis Hermon. ex herb. Boissier, berolinensi,
parisiensi, florentino). — Libano, ad Neb el Hadid, 15, V, 1882 legit
Peyron! (ex herb. Boissier sub G. bohemica), et inter Akoura et
Yamoune, 9, VI, 1885 legit Peyron! (ex herb. Boissier). — Djebel ech
Cheikh (Hermon). in regione alpina ad nives, 17, VI, 1881 legit Letour-
neuz! (ex herb. Boissier sub @. amblyopetala Barbey). — Au Cèdres,
haut Liban, VI, 1855 legit Blanche! (exsice. n. 3992 bis ex herb. Boissier
sub @. Billardieri). — Heights above Bludan, 23, IV, 1878 legit Post!
{ex herb. Postian Colleg. Syr. pl. antilibanot.. in herb. kewensi). — Libani
in jugo Sannin ad nives, altitud. 2200 m., 16, IV, 1897 legit Bornmüiller !
{n. 1515 it. syr. 1897, ex herb. Boissier sub @. foliosa£. micrantha) ».
VARIATIONES : Species distinctissima; variat tamen scapo gracillimo et
brevi v. elato, glabro et interdum pilosulo, foliis radicalibus nunc medio
latioribus nunc a basi subæqualibus sed semper apice fistulosis, caulinis
iongitudine variis, nunc scapo adpressis nunc late divaricatis, inferiore
ad axillam nudo, sed plerumque pedunculum 1-2 florum gerente, pedun-
eulis et bracteolis villosis, rarissime subglabrescentibus. A specie distin-
guenda est, inter alias: 2
var. filifolia : planta humilis, scapo a basi villosulo, foliis radicalibus
filiformibus, canaliculatis, floribus parvis.
OBSERVATIONES : Speciem quondam uti @.syriacece varielatem habui,
sed postea, ulterioribus comparationibus peractis, ad @. micrantham
Pascher retuli. Cl. Boissier ad G. foliosam var. micrantham traxit,
sed haud recte, nam si nostra bulborum siructura hanc refert, longe vero
foliis et floribus distat. Inter Fistulosas et Arvenses locavi; his
umbellis et foliis caulinis, illis foliis radicalibus vix prope apicem convolutis
et dein subfistulosis proxima certe est, sed ab utrisque diversa. In varie-
tate filifolia folia ad illa @. glacialis accedunt, et specimina quædam
libanotica vix @. anısanthos var. micranthæ similia. Sunt @. arven-
sis formæ pumilæ. paucifloræ et micranthæ, quæ a specie pascheriana
habitu vix separanda videntur. — Cœterum nostra ob capsulas nec non
(29) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORA ORIENTALIS. 1125
ob pedicellorum structuram et bracteolas melius uti transitus ab Arven-
sibus ad Foliosas est videnda.
+ + Euarvenses. — Bulbus magnus lævis, alter parce minor el v.
vix laxe lateque reticulatus v. sublævis, utrique extus fibrillis radicalibus
adscendentibus destituti. Folia radicalia carinata, angusta, canaliculata.
Bulbilli, dum adsunt, læves, rarissime vix laxe lateque reticulati : Ter-
race. A., I, p. 227.
X Perigonii segmenta valde acuminato-acutata, apice excurva.
19. G. arvensis Dumortier, Prodr. fl. belg., 140. — A. et H. Schultes,
Syst. veget., NII, 547 et 1705. — Kunth, Zn. pl., IV, 240. — Grisebach,
Spie. fl. rumel et bith., II, 382. — Koch, in Linnæa, XXI, 231. — Steven,
erz. taur. halbh. weldw. pfl., in Bull. Soc. imp. nat. Moscou 1857 (IM),
83 (excl. var.). — Ledebour, FT. ross., IV, 141. — Regel, FT. turkest., 109;
et Act. hort. petrop., III, 298, VI, 508 (exclusis var. 8, y, à). — Traut-
vetter, Pl. a Radde in ısthhm. caucasico 1875 lect., in Act. hort. petrop.,
VI, 405. — Boissier, F1. or., V, 205. — Tchihatcheff, As. Min., Il, 533.
— Haläcsy, Beitr. fl. Achaia, 33; et Fl. greca, II, 224. — Ornitho-
galum arvense Sibth. et Smith, ZT. græc. prodr., I, 230. — O. villo-
sumM. a Bieberst., Fl. taurico-caucas., I, 274, IN, 265.
Icoxes : Sibthorp et Smith., op. cit., tab. 332. — Persoon, in Uster:
Ann., XL, tab. 1, fig. 2. — Fl. danica, XI, fig. 1869. Reichenbach, Ze.
Fl. germ et helv., X, tab. 479, fig. 1049, 1050 et 1051 (hæc ultima sub
G.pusilla X arvensi).
Hagrrar : Specimina examinavi : « Græcia in collibus saxosis, nec
non in monlibus usque ad altitud. 3000 ped., III et IV, leg. Heldreich !
(herb. græc. norm. exsiec. n. 134 sub @. polymorpha, ex herb. pisano);
in Attica legit Guicciardi ! (ex herb. romano), in monte Parnethe Atlicæ
prope Candalos, 20, IL 1852 legit Orphanides! (ex herb. atheniensi),
rarissima in silvis abietinis montis Parnethis Atticæ, altitud. 4000 ped.,
20, V, 1842 legit Heldreich ! (ex herb. Boissier, in Æeldreich pl. exsicc.
1852, n. 2626 sub. G. Guicciardii), eodem loco sed ad altitud. 3800
ped. rara, 24, IV, 196 legit Æeldreich ! (n. 1383 herb græc. norm., sub.
G. Guicciardii, ex herb. Boissier, atheniensi, meo, Delessert, Burnat,
et sine numero et ad ann. 1895 mense maji lecta ex herb. Bicknell); ad
radices montis Parnethis supra Liosia, 9, II, 1889 legit Heldreich !(n. 1079
herb. græc. norm., sub @. foliosa et cum hac commixta, ex herb. Hervier,
genuensi); prope Athenas, frequens, altitud. 0-2500 ped., 11 et 25, IL,
1852 legit Orphanides ! (sub n. 119 fl. græc. exsicc., nomine @. poly-
morphe var. villosæ, cum G. folioscæ slirpis speciebus commixta ex
herb. Barbey, conimbricensi, Burnat) ; supra Tricala in regione inferiore
montis Ziriæ, Kyllene, 22, IV, 1854 legit Orphanides ! (ex herb. athe-
niensi);in monte Malevo, Laconiæ, prope Hajos-Petros, 24, IV et 6, V,
1857 legit Orphanides!(n. 3392 ex herb. atheniensi); Malevo Peloponnesi,
in deepisch soil W. monastery, 12, IV, 1883 legit Lacaita ! (ex ipsius
herbario); in regione superiore montis Heliconis supra Cucura, 7, 19, IV,
1865 legit Orphanides ! (n. 175, ex herb. Boissier) ; serpentino Hells
Hymetti, legit Forbes ! (ex herb. kewensi). — In insulis Archipelagi græci :
ad montem Kiechi, Samos, in saxosis calcareis reg. sup., 6, V, 1887 legit
Forsith-Mayor ! (exsicc. n. 549, ex herb. Burnat); Cityra, legit Forbes !
1126 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2° SÉR.). 1905 (30)
{ex herb. kewensi); Cypro, 1862 legit Kotschy ! (ex herb. Boissier). —
Byzantio, legit Aucher-Eloy ! (ex herb. Boissier). — In campestribus et
herbidis circa Odessam, abunde, IV, V, legerunt Lang et Szovits ! (n. 62,
herb. ruth. cent. I, ex herb. Boissier, neapolitano, vindobonensi, mona-
censi); Odessa, sub arboribus in hortis, inter frutices, in apricis herbidis
perabunde, IV, V, 1325 legit Szovits ! (ex herb. Burnat); in Gebüschen
bei Odessa, legit Rehmann ! (n. 160 it. cherson., ex herb. vindobonensi).
— Flora mettarabica, ad Kajrawischa, IV, 1890 legit Zelenetzky ! (ex herb.
Boissier). — Flora Krima ad Sympheropolim, 9, IV, 1886, legit Zelenetzky !
(ex herb. Boissier); Tauria, 1825, legit Steven ! (ex herb. De Candolle,
Delessert, florentino), et e Tauria meridionali, IV, 1828 legit Godet ! (ex
herb. florentino), Waldwiesen in Karagatasch bei Sudak, 2, V, 1896, legil
Callier ! ın. 329 it. taur. sec. ann. 1896, ex herb. Boissier, Burnat,
Martelli). — In monte Caucaso, legit Fischer! (ex herb. florentino);
Caucase, 21, IV, 1857 legit C. Koch ! (ex herb. Boissier, sed in Linnæa,
XXII, 231 scripsit : « in der Krim von Rögner gesammelt, auf der Höhe
des Lelwar auf Trachyt-Matten, c. 5500 fuss hoch »). — Asie Mineure,
sur toutes les montagnes élevées, I, V, legit Botta ! (ex herb. parisiensi).
— Macri in Lycia, Il, 1842 legit Forbes ! (ex herb. kewensi). — Syrie (ex
herb. Delessert). — Damas, legit Hamm ! (n. 392 ex herb. Boissier). —
D’Alep à Mossul, legit Olivier ! (ex herb. parisiensi, De Candolle). —
Environ d’Eden au Liban, V, 1875 legit Blanche ! (n. 3972 ex herb. Bois-
sier), et ad Zahleh in Libano, 9, IV, 1875 (ex herb. Postian apud Colleg.
Syriens protest., in herb. Boissier, kewensi). — Prope Werny in Turke-
slania, altitud. 2500-3000 ped.. 6. IL, 1877 legit A. Regel ! (ex herb. Bois-
sier). — E Sibiria altaica, legil Fischer ! (ex herb. parisiensi sub Orni-
thogalo luteo). — Persia oceidentali, ad Sultanabad in cultis, altitud.
1800 m., 11, III, 1892, legit Bornmüller ! (n. 4375 it. pers. turc. 1892-93,
ex herb. Boissier, genuensi, Delessert, parisiensi), et eodem loco legit
Strauss ! (ex herb. vindobonensi 15, IV, 1890; ex herb. Boissier, 16, IT,
1892); in fissuris rupium calcarium circa Persepolim, alt. 5000 ped., V,
1868 legit Boissier ! (ex ipsius herbario); in montibus supra Mardin, IV,
1867 legit Haussknecht ! (ex herb. Boissier) ».
Quid « Alcich, II, 1866 legit Post! (ex herb. Boissier) ? ».
E finitimis Græciæ locis specimina comparavi : « Moldavia, legit Ge-
bhard! (ex herb. Delessert). — Matschin in der Dobradscha, lakobsberg
bei Turkej, 19, IV, 1875 legit Sintenis! (ex herb. vindobonensi) ». — In
herb. Burnat sub @. foliosa inveni; «in insula Samos, monte Kieki,
saxosis calcareis reg. sup., 6, V, 1887 legit Forsyth. Major ! n° 549 pl. in
ins. Arch. auspice W. Barbey lect. 1887).
Indicatur eliam e montibus Chelmos (Halacsy) et Mænalo Arcadiæ
(Heldreich), ex Caria et Anatolia (Sibthorp), ex agro Trojano (Tchihat-
cheff et Grisebach), e Tauriæ agris et campis copiosa per totam peninsu-
lam (Steven, Marschal a Bieberstein),ex Armeniæ rossicæ monte Alagôs
(Trautvetter). e Turkestania (Regel).
Certe in Oriente vix rara. dum in tota Europa media et australi, a Dania
et Belgio ad Rossiam mediam, ab Hispania et Africa boreali ad [taliam,
Græciam et regiones danubiales, vulgatissima.
VARIATIONES : Species inter polymorphas mirabilis. Variat magni-
tudine el numero et pubescentia florum, longitudine et crassilie scapi,
umbella simplici v. ramosissima, foliis caulinis oppositis v. alternis,
(31) ACHILLES TERRACCIANO. GAGEARUM SPECIES FLORÆ ORIENTALIS. 1127
maximis v. minimis, glabris v. villosis. Tamen distinguuntur inter omnes
hæ miræ varietates :
var. foliosa : foliis caulinis duobus, alternis, inæqualibus, inferiore
majore ad axillam florifero, superiore minore et umbellam crebre ramo-
sam basi amplectente.
var. Guicciardii : foliis radicalibus angustioribus, umbella ramosissima,
floribus magnis. perigonii segmentis lanceolatis, dorso glabriusculis, pedun-
eulis villosissimis, vix hirsulis.— @. Guicciardii Heldreich!, pl. exsice.
anni 1852 n. 2626, herbar. græc. norm. n. 1383.
var. spathacea : foliis caulinis latiusculis, inferiore maximo, late lon-
geque spathaceo, flores vix æquante.
var. angustifolia : foliis caulinis lanceolatis, oppositis v. suboppositis,
lineari-lanceolalis aculis.
var. semiglasra Becker, Fl. Nieder-est., fide Ascherson, in Ber.
deutsch. bot. Gesellsch., IX. 101 scapo, pedunculis, foliis caulinis : floribus-
que glabratis v. semiglabralis.
var. subcaulescens Schr, En. pl. transs., 666 : scapo elatissimo,
umbella simplici.subuniflora v. pauciflora, foliis caulinis ad pedunculorum
basim approximatis.
var. acaulis Kunth, Zn. pl., IV, 241: scapo brevissimo, tota planta
pumila. pleruinque bulbillifera.
var. bulbifera Beck, op. cit., ex Ascherson, L.c.: foliis floralibus v. radi-
calibus ad axillas bulbilliferis. Sæpe omnes flores in bulbillos aphyllos
v. foliatos vertuntur.
var. gracilis Ascherson et Gr&bner, Syn. mitt. Europ., fl., II, 78 :
foliosa, foliis radicalibus et caulinis anguslis, umbella pauciflora, floribus
minoribus. A var. foliosa distinguitur gracilitate omnium partium. Confer :
Reichenbach, le. fl. germ. et helv. X, tab. 478, fig. 1048.
Ad var. gracilem lypice spectant specimina sub n. 1079 ex Heldreich !
in herb. Hervier; ad spathaceam e Sudak sub n. 329. et n. 4375 e Sul-
tanabad; ad foliosam e Sympheropol et e Sultanabad (Straus !); adacau-
lem e Caucaso (Fischer !); ad angustifoliam e Sibiria altaıca. Sed he
el reliquæ promiscue cum Lypo occurrunt, varielates bulbiferæ pr&ser-
lim et semiglabræ. — Flores minimi in n. 1079 (Heldreich?) herbarii
genuensis, maximi in n. 4375 e Sullanabad herb. Boissier et parisiensis,
pedunculis vero longissimis et crebre ramosis in spec. herb. vindobo-
nensis; umbella ramis abbrevialis ita ut flores subcongestli videanlur in
n. 32) e Callier ! (herb. Martelli) ; scapus gracilis, abbreviatus, ramosus
e Tauride (Steven! el Godet!); flores pleni in n. 62 herb. ruthenici ex
Odessa (herb. vindobonensi). Specimen e Werny imperfectum. sed nullo
modo a@. arvensi diversum.
ÜBSERVATIONES : Specimina orienlalia vix ab occidentalibus et foliis
caulinis latioribus plerumque alternis, et bulbo minore (vix dimidio) nunc
exacle lævi intenseque caslaneo, nunc laxissime reticulato. reticulo
magno, pene impresso, distinguuntur, Perigonii eliam segınenla, quam-
quaın lanceolata et acula, laliora semper sunt. nec sæpe uli in exempla-
ribus europæis Lam viridi-fasciala et crebre hirsula. Sed varietates ex
altera ad alteram transeunt, et cum illis in floris europæis descriplis con-
funduntur.
xx Perigonii segmenta oblongo-lanceolata, aculata oblusatave, apice
recta. Bulbus minor exquisite reticulalus.
1128 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2We sER.). 4905 (32)
20. G. dubia Terracc. À. — G. bulbo minore irregulariter reticulato:
foliis radicalibus angustioribus quam in typo, linearibus, sæpe arcuatis,
flores superantibus, caulinis oppositis v. subalternis, sæpe inter se distanti-
bus, inferiore majore, floribus longiore a lata et amplectente basi oblongo-
lanceolato, apice longe abrupteque altenualo, superiore lanceolato, bre-
viore; scapo gracili et elato v. abbreviato, umbella subsimplici, pauciflora,
pedunculis inæqualibus, gracilibus, valde hirsutis v. albo-lanatis, v. basi
v. ad bifurcationes bracteolatis; perigonii segmentis obovato-lanceolatis,
exterioribus dorso pilosis et apice præsertim barbulatis, acutiusculis, haud
excurvis, interioribus angustioribus, glabriusculis v. obtusatis, marginatis,
filamentis tertio segmentis brevioribus, antheris initio oblongis, dein
ovatis, parvis, ovario obovato-oblongo, basi attenuato, apice medio impresso
et stylo stigmate dilatato antheras æquante terminato. Capsulam non vidi;
sed a Pascher « magis ad basim attenuata » descripta est.
Terrace. A., Gagear. nov. diagnos., in Boll. Soc. ort. mut. socc. Palermo
(1904, 30 sept.), II, 34. — @. Boissieri Pascher, Uebers. Art. Gait.
Gagea, in Lotos (1904, octobri), n. 5, p. 123. — G. arvensis Albow,
Prodr. fl. colchicæ, 236 (p. p.).
Iconss : Nulla.
HagiTar : Specimina examinavi : « Abhänge der Festung bei Sudak,
25, IV, 1896 legit Callier ! (n. 257 it. tauric. secund. ann. 1896, ex herb.
Boissier, parisiensi, Burnat, Martelli). — Flora Krima ad Sympheropolim,
IV, 1886 legit Zelenetzky! (ex herb. Boissier). — Mont d’Elmali, région
alpine, 26, V, 1860 legit Bourgeau! (ex herb. Boissier sub @. Billar-
dieri). — Orient, legit Aucher-Eloy! (n. 5403, ex herb. parisiensi). —
Armenia {urcica, Gümüschkhane, in pascuis montosis, 30, V, 1894 legit
Sintenis ! (n. 3458 it. or. 1894, ex herb. Boissier). — Amasia, in apricis,
altitud. 4-600 m., 3, IV, 1889 legit Bornmüller ! (n. 677, pl. exsicc. Anat.
orient. ann. 1889, ex herb. vindobonensi). — Anatolie, Villayet de Sivas,
partout, 12, IV, 1892 legit Girard de Üesaree! (ex herb. Boissier). »
Pro varielate Alboffii a Sommier et Levier indicatur : « Abchasia,
jugo Bzybico in pascuis alpinis, — Cartalinia, in alpe Zchzamaklis » ex
Transcaucasia occidental.
VARIATIONES : Specimina 257 el e Krima semper prolifera, n. 677
foliosa quo nomine a cl. Freyn ! distributa, e Transcaucasia minora; qua
de re varietates præbent :
var. foliosa : foliis caulinis alternis, inferiore eliam pedunculum
floralem gerente.
var. prolifera : umbella floribus v. omnibus v. partim in bulbillos
reductis, bulbillis reticulato-foveolatis v. arcle verrucoso-areolatis.
var. Alboffii : « pumila, corymbo depauperato, 2-4-floro, folio radical
plerumque unico, floralibus binis v. ternis, valde inæqualibus glabris,
pedicellis (albo-villosis) numquam ramosis, plerumque ebracteolatis, peri-
gonii phyllis glabris (extus pubescentibus), capsula matura perigonio
quarla parte breviore ». — Sommier et Levier, En. pl. ann. 1900 in
Caucaso lect., 424.
(A suivre).
1129
SPECIES HEPATICARUM
Franz STYTEPHANI
TYLIMANTHUS Mitten 1867.
Plantæ foliifere minores vel mediocres tropicæ et subtropicæ cortı-
colæ et terricolæ laxe cæspitosæ virides rarius flavescentes vel brun-
neolæ. Caulis vulgo erectus, apice attenuato nutante, e caudice crasso
pallido rhizifero et maxime ramoso ortus supra basin nudus vel parvi-
squamulosus, vulgo simplex, ramis lateralibus supra basin posticam
foliorum nascentibus, flagella postica parvifolia radicantia. Folia caulina
succuba oblique inserta parum decurrentia disticha vel leniter ad anti-
cum vergentia, margine antlico plano, postice breviter inserla apice
oblique truncata vel emarginata inæqualiter breviterque biloba lobo
antico minore, irregulariter armata in planta sterili versus apicem caulis
valde decrescentia et remotiuscula. Cellulæ majusculæ angulis vulgo bene
incrassalis, cuticula lævi vel verrucosa vel striolata vel minute aspera.
Amphigastria nulla. Inflorescentia dioica. Folia floralia plurijuga conferta
comata caulinis multo majora similia validius armata. Archegonia in apice
caulis antica, 15-20 in toro cavo, paucis squamulis erecto-conniventibus
cireumdata et occulta. Marsupia in paucis tantum cognita magna termi-
nalia pendula dense radicellifera apice calyptram humilem pistillis steri-
libus cinctam gerentia. Sporogonium immersum marsupii fundo insertum
calceolo magno. Capsula oblongo-cylindrica longe pedicellata ad basin
quadrivalvis, valvulis pluristratis semiannulatim incrassatis. Elateres
breves attenuati spiris duplicatis dense tortis sub apice desinentibus.
Spore parvæ brunneolæ læves vel asperæ. Andrecia parva vulgo
mediana bracteis paucijugis plus minus confertis magnis ex inflata basi
squarrose patulis. Antheridia 2-4, in una solitaria.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 30 novembre 1905. 76
1130 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (Ze sÉR.). 1905 Tylimanthus.
In einer älteren Arbeit über die Hepaticæ Australiens (Hedwigia 1889)
habe ich ausführlicher über die beuteltragenden Lebermoose berichtet
und von derjenigen Gruppe, welche die Pistille an der Mündung des
entwickelten Fruchtsackes trägt, gesagt, dass die Calyptra mit der
fortschreitenden Entwicklung des Sporogons zu einem langen Rohr
auswächst.
Goebel hat das bestritten (Organographie p. 316.) Aus der daselbst
gegebenen Figur 210 IT geht aber hervor, dass er nur ein jugendliches
Stadium eines Fruchtsackes zur Verfügung hatte; ich gebe daher hier
die Abbildung eines ausgewachsenen Beutels von 7. saccatus im
Längsschnitt mit jugendlichem Sporogon. Der Fundus pistillorum ist
tief eingesenkt, an der Mündung des Sackes ragt die Spitze der
calyptra (a) mit dem vertrocknelen. Pistill empor; darunter sitzt das tief
eingesenkle Sporogon (b). Da die Calyptra bei allen Hepaticis aus
derjenigen Wandung hervorgeht, welche die Eizelle des befruchteten
Pistills einschliesst. so umhüllt jede Calyptra das Sporogon bis an
dessen Basis; diese habe ich mit c bezeichnet; bis hierher muss die
Cal\ptra reichen sie ist nicht sichtbar, da sie mit der Beutelwand
verwachsen ist. Nach Entfernung des Sporogons bleibt ein oylinduiseher
Raum zurück. der mit der Galyptra glatt ausgekleidet ist.
(Ganz anders geslalten sich diese Verhältnisse bei Calypogeia und
verwandten Gallungen.
2
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1131
Tylimanthus.
A. Integrifolii.
4. Tylimanthus integrifolius Evans.
2. Tylimanthus striolatus St.
3. Tylimanthus javanicus St.
4. Tylimanthus amplexifolius (Hampe).
>. Tylimanthus marginatus St.
B. Dentifolii.
a. Folia ovata.
6. Tylimanthus saccatus (Hooker).
7. Tylimanthus bidentulus St.
8. Tylimanthus caledonicus St.
b. Folia obovata.
9. Tylimanthus laxus (Ldbg.)
10. Tylimanthus flaccidus Berggr.
11. Tylimanthus approximatus (Ldbg.).
12. Tylimanthus Schweinfurthii St.
c. Folia oblonga.
13. Tylimanthus anisodontus (H. et T.).
44. Tylimanthus tenellus (Taylor).
15. Tylimanthus jamaicensis St.
16. Tylimanthus angustifolius St.
b. Folia obcuneata.
17. Tylimanthus cuneifolius St.
18. Tylimanthus Lespagnoli St.
49. Tylimanthus Fendleri St.
20. Tylimanthus africanus Pearson.
21. Tylimanthus rhombifolius St.
22. Tylimanthus viridis Mitten.
e. Folia rhombea vel subquadrata.
23. Tylimanthus Chenagonii St.
24. Tylimanthus sumatranus (Schffn).
25. Tylimanthus setaceus St.
4. Tylimanthus integrifolius Evans. Trans. Conn. Acad.
4891, p. 7 cum icone.
Dioicus fusco-virens. Caulis ad % cm. longus simplex vel parum
ramosus procumbens. Folia caulina A,5 mm. longa 1 mm. lata contigua
vel parum imbricata disticha oblique patula ligulata vel ovata integerrima
apice obtusa vel retusa vel emarginato-biloba, lobis obtusis inæqualibus
poslico majore. Cellulæ medianæ 25 y. basales longiores. Folia floralia
3
1132 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sER.). 1905 Tylimanthus.
caulinis majora apice irregulariter denticulata. Marsupia terminalia
ovoidea dense radicellifera.
Hab. Hawai (Baldwin).
Ich habe die Pflanze nicht gesehen und reproducire die Original-
beschreibung des Autors, ergänzt soweit es die Abbildung gestattet.
3. Tylimanthus striolatus St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Sterilis flaccidus mediocris pallide virens muscis consociatus. Caulis
ad 4 cm. longus simplex debilis coloratus. Folia caulina 2,5 mm. longa
integerrima, contigua oblique patula angulo 68° plano-disticha decur-
rentia ovata vel ovato-oblonga apice quam basis subduplo angustiore
margine antico substricto postico leviter arcuato apice oblique truncato
inæqualiter bilobo lobis obtusalis vel rotundatis antico mullo minore.
Cellulæ apicales 27 u. basales 27 X 74 y cuticula superne valide papillata
inferne striolatim verrucosa.
Hab. Bolivia, Cochabamba (Germain).
3. T. javanicus St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Dioicus mediocris glauco-virens fragillimus dense depresso-cæspitosus.
Caulis ad 3 cm. longus inferne valde flagellifer superne simplex vel
parum ramosus radicellis longis arcte repens. Folia caulina imbricata
subplano-disticha oblongo-falcata subtriplo longiora quam lata haud
decurrentia apice vulgo obtusa interdum leviter emarginata vel breviter
inciso-biloba ceterum integerrima marginibus repandis postico anguste
recurvo cellulis papuloso-prominulis minute crenulatis. Cellulæ apicales
27 y. trigonis magnis grosse nodulosis basales 27 X 45 y rectangulares
trigonis maximis acutis. Cuticula grosse verrucosa. Folia floralia caulinis
majora similia margine postico magis repando interrupte recurvo vel
crispato.
Hab. Java in monte Salak (Stahl). -
Die Flagellen sind alle ventral entspringend, die Zweige sämmtlich
lateral.
4. T. amplexifolius (Hampe) St.
Syn. Plagiochila amplexifolia Hampe in Ldbg. Spec. Hep., p. 85.
Sterilis minor rigidiusculus flavo-virens, in cortice gregarie crescens.
Caulis ad 3 em. longus tenuis, basi flagella numerosa parvifolia emittens
ceterum simplex radicellis longiusculis leviter coloratis repens. Folia
caulina 1,6 mm. longa, late imbricata apicibus liberis, plano-disticha vel
leniter adscendentia canalem anticum amplum formantia, in plano late
triangulata utrinque parum decurrentia, subsymmetrica apice quam
basis quadruplo angustiore, marginibus substriclis postico lantum ad
4
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1135
basin breviter rotundato, apice obluso, marginibus ceterum ubique
irregulariter repandis integerrimis. Cellule apicales 27 y basales 36 y.
parietibus tenuibus, basi solum trigonis majusculis incrassatis; cuticula
loevis.
Hab. Ins. St- Vincent (Herb. Hooker); Jamaica (W. Harris).
Es ist natürlich ganz fraglich ob diese Pflanze zu unserer Gattung
gehört.
5. Tylimanthus marginatus St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Dioicus, mediocris rigidus brunneus dense depresso cæspitosus, corti-
colus. Caulis ad 6 cm. longus tenuis fuscus rigidus irregulariter ramosus
sub flore sterili geminatim innovatus. Folia caulina conferla, rigida
oblique patula, disticha postice ampliata in cristam nudam conniventia
antice breviter decurrentia, in plano ovata subsymmetrica apice oblusa
interdum acuta rarius emarginato-bidentula ceterum integerrima.
Cellulæ apicales 27 y medianæ 56 y basales 36 X 63 y trigonis ubique
giganteis angulatis; cellulæ marginales majores limbum distinctum
formantes pariete marginali maxime incrassata. Andræcia terminalia
innovata anguste spicata bracteis ad 6 jugis fuscis confertis apice obluso
vix patulo.
Hab. Guadeloupe (l’Herminier, Duss); Martinique (Duss); Puertorico
(Sintenis); Dominica (Elliott).
6. T. saccatus (Hooker) Mitt. Handb. N. Z. Fl., p. 759.
Syn. : Jungerm. saccata Hooker. Musci exot. tab. 16. Gymnanthe saccata
Taylor. Syn. Hep., p. 193.
Dioicus magnus flaccidus, olivaceus superne pallide flavo-virens laxe
cæspitosus terricolus. Caulis erectus ad 10 cm. longus validus carnosus
pallidus simplex in planta sterili optime attenuatus apice parvifolio
nutante. Folia caulina 4 mm. longa remola superne sæpe contigua vel
parum imbricata disticha oblique patula angulo 68° postice breviter
inserta anlice attenuatim decurrentia, late ovata tertio infero amplissima
apice duplo angustiora margine antico leviter arcuato superne serrato-
dentato, postico e basi arcuata substricto dense dentato dentibus brevibus
acutis subæqualibus, apice oblique truncato vel leviter emarginato
similiter dentato. Cellulæ apicales 18 X 27 u basales 27 X 90 u.
trigonis nullis, parietibus validis, cuticula lævi. Folia floralia caulinis
majora obovata apice inæqualiter biloba validius dentata. Squamæ florales
profunde bifidæ lobis acuminatis crispatis vel tortis. Marsupia maxima
10 mm. ionga subcylindrica dense setulosa. Capsula longe pedicellata
ovalis valvulis lanceolatis 8 cellulas crassis. Sporæ 12 y læves. Elateres
5)
1134 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ne SÉR.). 1905 Tylimanthus.
160 y attenuati, spiris duplicatis ligulatis dense tortis sub apice evanidis.
Andrecia parva mediana bracteis paucijugis confertis magnis ex inflata
basi squarrose patulis apice inciso-bilobis, lobis integerrimis acutis.
Hab. New Zealand (Colenso, Helms, Dall, Kirk, Beckett); N. S. Wales
(Whitelegge); Tasmania (Oldfied, Weymouth); Norfolk Island (Robinson).
7. Tylimanthus bidentulus St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Dioicus mediocris robustus validus flavo-virens dense depresso-
cæspitosus. Caulis ad 4 cm. longus e caudice repente ortus simplex sub
flore sterili simpliciter innovatus interdum e facie postica caulis ramosus,
celerum viridis carnosus, basi radicans superne longe procumbens.
Folia caulina 2,5 mm. longa ubique æquimagna conferta disticha parum
concava haud decurrentia oblique patula angulo 68° ovata oblique
iruncata angulis apiculatis. Cellulæ apicales 36 w basales 36 X 63 y.
trigonis magnis acutis, cuticula striolata. Flores feminei terminales,
pistilla numerosa. Folia floralia caulinis multo majora ad 6 mm. longa
erecta, caulinis similia apice oblique emarginata irregulariterque denticu-
lata. Squamæ florales ad medium inciso-bilobæ lobis longe acuminatis
inferne pinnatim laciniatis.
Hab. Sumatra (Kehding).
8. T. caledonicus St. n. sp. typus in herb. Stephani.
Sterilis mediocris vel minor, flavo-virens laxe cæspitosus. Caulis ad
2 cm. longus e caudice repente erectus apice attenuato parvifolius
decurvus tenuis coloratus ætate brunneus. Folia caulina remotiuscula
prærupte inserta distiche patula antice parum decurrentia in plano ovali-
rhomboidea apice oblique truncato angulis in dentem validum mutatis,
margine antico ceterum nudo postico sub apice paucidentato dentibus
validis recte patulis. Folia juniora angustiora leniter emarginata, lobo
antico majore in dentem validum late triangulatum abeunte. Cellulæ
apicales 36 y basales 35 X 45 y trigonis magnis acutis.
Hab. Nova Caledonia (Balansa).
9. T. laxus (Ldbg.) Spruce Hep. Am. et And.. p. 502.
Syn. Plagiochila laxa Ldbg. Spec. Hep., p. 148 et Syn. Hep., p. 39.
Gymnantha laxa G. Ann. sc. nat. 186%, p. 137.
Dioicus major flaccidus olivaceus vel flavo-virens laxe cæspitosus
rupicolus et corticolus. Caulis ad 7 cm. longus tenuis viridis simplex vel
parum ramosus sub flore sterili simpliciter innovatus. Folia caulina
3 mm. longa normaliter imbricata subplano-disticha vel decurvula vix
decurrentia oblique patula angulo 68° obovato-obcuneata margine antico
stricto nudo postico leviter, arcuato superne denticulato apice rotundalo
6
ERDE En dire EEE
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1135
regulariter dentato interdum oblique truncato vel leviter emarginalo
angulis in dentem validum productis sinu paucidenticulato. Cellulæ
apicales 36 y, basales 27 X 54 y. trigonis nullis; cuticula dense papillata.
Folia floralia caulinis majora erecto-conniventia crispala magis et
angustius dentata. Squamaæ florales parvæ valde irregulares, spathulatæ
vel ligulatæ vel bifidæ plus minus armatæ vel integerrimæ. Marsupia
magna 5 mm. longa cylindrica vel longe obconica sparsim radicellosa.
Andrecia parva mediana bracteis ad 4 jugis approximatis basi antica
breviter saccatis diandris, ceterum oblique patulis anguste ligulatis apice
oblique emarginatis inæqualiter bilobis lobo antico dentiformi postico
magno triangulari acuto vel apiculato.
Hab. Guadeloupe (l'Herminier, Husnot, Duss); Martinique (Duss);
Dominica (Elliott).
Lindenbergs Abbildg 1. c. tab. 18, stellt eine etiolirte Form dar, wie
sie nur an ganz nassen Stellen vorkommt; Gottsche sagt 1. c. p. 137 er
halte unsere Pflanze für eine Form von T. approximatus (Ldbg): der
Zellbau der Blätter ist aber ein sehr verschiedener.
10. Tylimanthus flaccidus Berggr. New Zeal. Hep., p. 30.
Dioicus major pallide flavo-virens, flaceidus laxe cæspitosus. Caulis
ad 2 cm. longus validus parum ramosus carnosus virens. Folia caulina
vix imbricata oblique patula angulo 56° sæpe decurvo-homomalla vix
decurrentia basi parum anguslala in plano subrhomboidea subduplo
iongiora quam lata apice oblique truncata inæqualiter biloba lobo antico
-parvo acuto late triangulato interdum hamato postico mullo majore aculo
remote irregulariterque denticulato. Cellulæ apicales 27 w basales
27 X 5% y. trigonis nullis, cuticula aspera. Folia floralia caulinis majorà
simillima. Squamæ florales magnæ ad medium bifidæ integerrimæ.
Marsupia malura magna 5 mm. longa, late cylindrica dense longeque
selosa. Capsula oblongo-cylindrica acuta rufo-brunnea. Sporæ 18 u.
asper&. Elateres 200 y, valde attenuali spiris duplicatis ligulatis anguste
tortis sub apice evanidis. Andrecia mediana magna bracteis paucijugis
-diandris e basi longe saccata patulis quam folia caulina minoribus apice
vulgo hamatim incurvis, lobis apiculatis subintegerrimis.
Hab. New Zealand (Colenso, Berggren, Petrie, Beckett); Australia
orient. (Maplestone, Bäuerlen); Tasmania (Oldfield, Weymouth).
11. T. approximatus (Ldbg) St.
Syn. : Plagiochila approximata Ldbg. Spec. Hep. p. 59. Gymnanthe
approximata G. Ann. sc. nat. 186%, p. 136.
Dioicus mediocris vel minor flaceidus glauco-viridis vel flavo-virens
7
1136 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 Tylimanthus.
dense cæspitosus in cortice depressus in rupibus erectus. Caulis ad 4 cm.
longus (in planta mascula 15 mm.) validus viridis radicellis pallidis
repens vel nudus et erectus simplex vel pauciramosus sub flore sterili
geminatim innovatus, flagellis tenuibus parvifoliis radicantibus recle
patulis. Folia caulina 2,5 mm. longa imbricata, fragillima valde concava
et decurvula oblique patula postice breviter antice longe decurrentia (ala
valde convexa) in plano ovato-ligulata margine antico substricto nudo
postico leviter arcuato repando versus apicem remote paucidenticulalo
apice vulgo oblique truncato irregulariter dentato dentibus brevibus
acutis interdum subnullis. Cellulæ apicales 36 y basales 36 X 72 y
trigonis magnis acutis, cuticula levi. Folia floralia caulinis multo majora
decurva et valde concava apice emarginato-biloba, lobis brevibus late
triangulatis, postico minore, irregulariter dentalis, margine postico
repando vel grosse angulato hic illic obtuse dentato. Squamæ florales
parvæ varie profundeque inciso-lobatæ, lobis grosse laciniatis pauciden-
tatis. Pistilla numerosa marsupia ignota. Andrecia terminalia in planta
parva depresso-cæspitosa, breviter spicata, spieis ovatis, bracteis pauci-
jugis e basi valde inflata squarrose recurvis, apice late truncato-
bidentatis. Antheridia 2 vel 3. magna in pedicello æquilongo.
Hab. Guadeloupe (l'Herminier, Duss); Martinique (Duss); Trinidad
(Crüger); Brasilia Serra Itatiaja (Ule); Dominica (Elliott).
12. Tylimanthus Schweinfurthii St. n. sp. {ypus in herb.
Stephani.
Dioicus mediocris flaccidus olivaceus dense cæspitosus corticolus.
Caulis ad 3 cm. longus e caudice repente procumbens vel adscendens
validus attenuatus inferne brunneolus superne viridis in planta sterili
simplex vel pauciramosus ramis masculis pinnatus. Folia caulina 3 mm.
longa remotiuscula superne sensim minora, plano-disticha oblique
patula angulo 56° parum decurrentia apice rotundata obovata inferne
cuneatim angustata nuda, superne regulariter denticulata dentibus validis
brevibus acutis æquimagnis apice vix validioribus. Cellulæ apicales 27 y.
basales 27 X 5% y, trigonis magnis, cuticula lævis. Andrecia in ramulis
numerosis lateralibus terminalia nusquam innovata longe spicata bracteis
ad 14 jugis confertis ex inflata basi longius et squarrose patulis denticu-
latis. Antheridia maxima solitaria in pedicello brevissimo.
Hab. Africa centralis, Niam Niam (Schweinfurth).
Möglicher Weise liegt hier eine neue Gatlung vor, da die kurzen
lateralen männlichen Aeste und deren monandrische Bracteen vom
Typus der Gattung völlig abweichen.
8
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM, 1137
15. Tylimanthus anisodontus (Taylor) St.
Syn. : Jung. anisodonta Taylor I. of Bot. 1845, p. 79.
Plagioch. anisodonta H. et T. Syn. Hep., p. 658.
Gymnanthe anisodonta G. Ann. se. nat. 1864, p. 157.
Sterilis mediocris flaccidus flavo-virens inferne rubescens dense
cespitosus. Caulis ad 3 em. longus tenuis pallidus simplex interdum
ramo simplici auctus. Folia caulina vix 3 mm. longa oblique patula
concava leniterque decurva ramotiuscula in plano ligulata plus duplo
longiora quam lata hie illie falcato-ligulata antice parum angusteque
decurrentia, apice emarginato-biloba sinu late lunato lobis plus minus
dentieulatis inæqualibus antico vulgo minore et minus armato vel inte-
gerrimo. Cellulæ apicales 27 y. basales 27 X 54 u. trigonis subnullis.
Hab. Insula St Helena. Madeira (Schacht).
Die von Lindig bei Bogota gesammelte Pflanze war nicht zu beschaffen;
dass sie nicht hierher gehört, unterliegt wohl keinem Zweifel.
14. T. tenellus (Taylor) Mitten. Handb. N. Z. F1. p. 520.
Syn. : Jung. tenella Taylor J. of Bot. 1844, p. 377.
Gymnantha tenella G. et L. in Lehm. Pug. VIH, p. 1.
Tylimanthus perpusillus Col. Trans. N. Z. Inst. vol. XIX : 1886.
Dioicus mediocris pallide virens flaccidus laxe cæspitosus. Caulis ad
4 cm. longus simplex erectus pallidus debilis. Folia caulina 3 mm. longa
remotiuscula oblique patula angulo 68° plano-disticha normaliter oblongo-
rhomboidea i. e. marginibus subparallelis apice oblique iruncato vulgo
emarginato-bilobato, lobo antico minore acuto poslico magno irregulariter
dentato acuminalo ceterum marginibus integerrimis vel postico sub apice
tantum denticulato. Cellulæ apicales 27 u. basales duplo longiores trigonis
majusculis. Cuticula aspera. Folia floralia magna caulinis similia
marsupium hamatim superantia grossius armata subiacerata. Squamæ
florales parvæ lanceolatæ subintegerrimæ. Marsupia malura ovala radi-
cellis longis villosa. Andræcia ignota.
Hab. Tasmania (Oldfield, Moore, Weymouth); Australia orientalis
(Bäuerlen, Maplesione, Forsyth); New Zealand (Colenso, Beckett. Petrie).
15. T. jamaicensis St. n. sp. typus in herb. Stephani.
Dioicus magnus flaccidus tener pallide-virens laxe cæspitosus corli-
colus. Caulis ad 8 cm. longus tenuis coloratus superne viridis sub flore
femineo simplieiter innovatus ramis lateralibus subnullis. Folia caulina
magna 5-6 mm. longa vulgo remotiuscula superne contigua plano-
disticha falcato-ligulato margine antico parum curvalo subnudo postico
optime arcuato superne irregulariter denticulato apice valde oblique
9
1158 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2ne s£rR.). 1905 Tylimanthus.
truncato-emarginato, lobulo antico ad dentem reducto postico maximo
late triangulato acuto vel apiculato irregulariter paucidentieulato. Cellulæ
apicales 36 y, basales 36 X 72 u trigonis magnis aculis, cuticula dense
papillata, papillis basalibus oblongis. Folia floralia .magna caulinis
majora crispala ad "/s triloba, lobis acutis inæqualibus varie torlis
subintegerrimis.
Hab. Jamaica (Eggers).
16. Tylimanthus angustifolius St. n. np. typus in herb.
Stephani.
Sterilis major sed gracilis flaceidus pallide-virens in rupibus dense
depresso-cæspitosus. Caulis ad 5 cm. longus simplex prostratus tenuis
virens debilis. Folia caulina adulta 4 mm. longa contigua vel remotius-
cula subplano-disticha oblique patula angulo 68° vix decurrentia lata basi
inserta oblongo-ligulata plus duplo longiora quam lata, marginibus
parallelis nudis postico tantum sub apice irregulariter breviterque
dentato, apice inæqualiter bilobo, sinu acuto lobis oblique porrectis
postico late triangulato dentato acuto vel apiculato; anlico duplo
minore acuminato integerrimo. Cellulæ apicales 36 y. basales 36 X 90 y
trigonis majusculis. Cuticula apicalis minute aspera basalis longe
grosseque striolalim verrucosa.
Hab. Australia, Blue Ms. (Forsyth).
17. T. cuneifolius St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Dioicus pusillus flaccidus olivaceus in cortice dense intriealim cæspi-
tosus. Caulis ad 15 mm. longus capillaceus coloratus multiramosus,
ramis recte patulis, sub flore simpliciter innovatus. Folia caulina plus
! mm. longa remota recte palula plano-disticha brevissima basi inserla
haud decurrentia oplime obcuneata ad medium biloba sinu acuto vel
obtuso lobis late triangulatis apice longe acuminatis integerrimis postico
interdum paucidentato. Cellulæ apicales 18 X 27 y basales 27 X 45 u.
trigonis magnis. Folia floralia pro planta gigantea (4 mm. longa 5 mm.
lata) ad '/s biloba, lobis late triangulatis dentatis, marginibus ceterum
irregulariter armalis grosse spinosis vel valide dentatis antico interdum
lobulis accessorlis aucto. Pistilla numerosa.
Hab. Venezuela Valencia (Fendler).
Die sterile Pflanze könnte man leicht für eine Lophozia halten.
18. T. Lespagnoli St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Sterilis major flaccidus dilute olivaceus corticolus. Caulis ad 5 cm.
longus simplex viridis flaceidus apice parvifolio decurvo. Folia caulina
3 mm. longa obovata basi optime obcuneata antice decurrentia oblique
10
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1139
patula angulo 56° concava marginibus inferne nudis superne et apice
valide dentatis, dentibus triangulatis approximatis æquimagnis oblique
porrectis regulariter consecutivis. Cellulæ apicales 27 y. basales 27 X 5% y.
trigonis parvis. Cuticula Iævis.
Hab. Madagascar (Lespagnol).
19. Tylimanthus Fendleri (G.) Si.
Syn. : Gymnanthe Fendleri G. Ann. sc. nat. 1864, p. 136.
Dioicus mediocris flaccidus olivaceus dense cæspitosus corticolus.
Caulis ad 2 em. longus validus viridis carnosus et fragilis simplex vel
parum ramosus inferne flagelliferus. Folia caulina 3 mm. longa imbri-
cala oblique patula angulo 68° disticha parum concava leniterque
decurva in plano obeuneato-ligulata vix decurrentia, margine antico nudo
stricto postico arcuato superne denticulato apice oblique emarginato sub-
bilobo, lobis acutis antico parva dentiformi postico late triangulato denti-
culato. Cellulæ apicales 27 u. basales 27 X 54 u trigonis magnis aculis,
cuticula papillata. Folia floralia caulinis majora decurva similiter et vali-
dius armata. Squamæ florales parvæ lanceolate vel profunde bifidæ
hamatim incurvæ integerrimæ.
Hab. Venezuela Valencia (Fendler).
Montagne beschreibt (Sylloge p. 60) eine Jungermannia Jamesoni
Mont. welche wahrscheinlich zu unserer Gattung Tylimanthus gehört;
das Exemplar ist aber so mangelhaft, dass die Pflanze überhaupt nicht
wiederzuerkennen sein wird; sie wurde von Jameson in der Nähe von
Quito gesammelt.
20. T. africanus Pearson. Hep. Knysnanæ 1887, p. 14.
Dioicus minor flaccidus flavo-virens cæpitosus. Caulis ad 15 mm.
longus tenuis viridis simplex vel pauciramosus. Folia caulina imbricala
vel remotiuscula, oblique patula angulo 68° plano-dislicha vel leniter
concava haud decurrentia, ovalia vel late obovata apice oblique truncata
irregulariter denticulata, juvenilia sepe emarginato-3 dentata adulta
emarginato-biloba sinu lunato obliquo, lobo postico multo majore plus
minus denticulato. Cellulæ apicales 18 y. basales 18 X 27 trigonis nullis.
Amphigastria rudimentaria. Andræcia terminalia ex apice vegetaliva
bracteis paucijugis diandris conduplicatim concavis inæqualiter bilobis,
lobis obtusis irregulariter denticulalis.
Hab. Africa australis (Iversen, Rehmann).
21. T. rhombifolius St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Dioicus mediocris sed grandifolius flaceidus olivaceus in corlice laxe
cæspitans. Caulis ad 3 cm. longus debilis viridis simplex validus et
11
1140 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sen.). 1905 Tylimanthus.
carnosus simplex postice stoloniferus. Folia caulina 4 mm. longa remo-
tiuscula vel contigua oblique patula angulo 68° plano-disticha brevi basi
inserta utrinque decurrentia rhomboidea marginibus subparallelis apice
oblique truncato interdum oblique emarginato inæqualiterque bilobato,
lobo anlico minore margine antico subnudo, postico apiceque dense
dentatis vel subspinosis, spinis validis oblique porrectis regulariter
consecutivis e lata basi acuminatis. Cellulæ apicales 18 w basales
18 X 54 y trigonis majusculis superne nullis. Cuticula lævis. Folia
floralia caulinis multo majora plus 8 mm. longa comata hamatim
decurva ligulata apice obtusa inferne nuda superne irregulariter dentata
et dentato-spinulosa.
Hab. Nova Guinea in Monte Suckling 8000’ (Sir William Macgregor).
22. Tylimanthus viridis Mitt. Journ. Linn. Soc. 1877, vol. XV.
Sterilis mediocris flaccida viridis vel glaucescens laxe cæspitosus vulgo
prostralus vel muscis consocialus. Caulis ad 5 cm. longus simplex pro-
cumbens validus flaceidus viridis. Folia caulina adulta remotiuscula
disticha oblique patula 68° haud decurrentia concava lata basi inserta
rhomboidea vel subquadrala semper leniter angustata, apice oblique
emarginalo-biloba, lobis plus minus denticulatis sæpe integerrimis postico
magno oblusato antico multo minore acuto. Cellulæ apicales 27 w basales
27 X 5% y trigonis nullis: cuticula papillata.
Hab. Insula Kerquelen (Transit of Venus Exped. Gazelle Exped.):
Patagonia occid. (Dusen); Chile australis (Dusén).
Exemplare von sehr nassen Standorten haben vüllig ganzrandige
wesentlich schmälere Blätter mit tief ausgerandeter oder emgeschnittener
Blattspitze.
23. T. Chenagonii St. n. sp. iypus in herb. Stephani.
Sterilis major debilis pallide virens muscis consociatus. Caulis ad
6 cm. longus simplex viridis radicellis brevibus repens superne longe
procumbens. Folia caulina remotiuscula plano-disticha vix 3 mm. longa
antice parum decurrentia postice brevissime inserta falcato-rhomboidea
marginibus parallelis leviter curvatis sub apice paucidentalis, ipso apice
late truncato vel leniter emarginato 6-7 dentato dentibus validis aculis
subæquimagnis sinubus interdentalibus plus minus profundis. Cellulæ
apicales 27 y, basales 27 X 63 y trigonis nullis.
Hab. Madagascar (Chenagon).
24. T. sumatranus (Schffn) St.
Syn. : Lophozia? sumatrana Schffn. Hep. Exsiec. n° 606.
Sterilis pusillus in solo humoso gregarius. Caulis flaccidus viridis
12
Be
Tylimanthus. FRANZ STEPHANI. SPECIES HEPATICARUM. 1141
simplex. Folia caulina oblique patula remota rhombea emarginato-
biloba, lobis late triangulatis inæqualibus + breviter rarius longe acumi-
natis. Cellulæ apicales 27 y. basales 27 X 5% y trigonis nullis, cuticula
lævi.
Hab. Sumatra occid. in monte Merapi (Schiffner 2050 m.).
25. Tylimanthus setaceus St. n. sp., typus in herb. Stephani.
Sterilis parvus flaccidus olivaceus aliis hepaticis consociatus. Caulis ad
10 mm. longus simplex vel pauciramosus capillaceus viridis. Folia
caulina 2,5 mm. longa subrecte palula plano-disticha lala basi inserta
subquadrata ad '/s emarginato-biloba sinu lunato vel subangulato lobis
late triangulatis longe atlenualis apice (6 cellulis superposilis) setaceis,
marginibus ceterum nudis postico tantum paucispinuloso. Cellulæ apicales
25 X 35 y. hasales 25 X 50 y trigonis magnis vel maximis subnodulosis.
Hab. Nova Granada, Antioquia (Wallis).
LEIOSCYPHUS Mitten 1853.
Plantæ foliifere, mediocres interdum spectabiles, in una giganteæ
sæpe teneræ et fragiles terricolæ et muscicolæ, laxe cæspitosæ, vulgo
rufo-badiæ apicibus dilutioribus, in humidis olivaceæ vel flavescentes.
Caulis validus radicellis longis fasciculatis e basi amphigastriorum ortis
arcte repens, sub flore innovatione simplici vel geminata continuatus
ceterum pauciramosus, ramis lateralibus interdum posticis late divergen-
tibus. Folia caulina plus minus distincte opposita imbricala, adulla sæpe
plano-disticha, reliqua sæpe erecto-conniventia et valde interdum maxime
concava, lata basi inserta antice vix decurrenlia, subrotunda vel latiora
quam lata, asymmetrica margine antico vulgo substricto postico magis
vel maxime arcuato. Cellulæ magnæ plus minus convexo-prominulæ pro
more trigonis magnis acutis incrassatæ. Amphigastria caulina conspicua
vel magna sinuatim inserta foliis utrinque connata integerrima vel
plus minus profunde bipartita, marginibus utrinque armatis. Folia et
amphigastria floralia caulinis majora simillima. Perianthia in caule,
rarissime in ramo terminalia, longius exserta (juvenilia multo breviora)
a latere compressa, inferne inflata carina antica interdum alata, superne
distincte bicarinata, ore truncato bilabiato integro vel armato. Capsula
sphærica parva in pedicetlo breviusculo, ad basin usque quatrivalvis.
Elateres in paueis cogniti vermiculares bispiri, spiris laxe tortis. Sporæ
13
1142 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 Leioscyphus.
parvæ brunneæ asperæ vel læves. Andrecia semper mediana bracteis
quam folia magis confertis saccalis monandris apice vulgo squarrose
patulis. Propagula foliorum hyalina bicellularia.
Die Gattung steht nach der Beschaffenheit ihres Perianths dem Genus
Plagiochila sehr nahe; Lindenberg und Sullivant stellten daher einige
Arten zu dieser Gallung; ihrem sonstigen Habitus nach steht sie aber
Chiloseyphus viel näher, so dass wir die meisten Arten der älteren
Autoren unter diesem Gattungsnamen zu suchen haben; in der Synopsis
Hepaticarum ist dabei mehrfach auf das seitlich zusammengedrückte
Perianth bereits hingewiesen worden, man hat aber nicht gewagt, diese
Pflanzen als eın neues Genus abzuzweigen, obwohl ihr terminaler
Q Blüthenstand sie weiter von Chiloscyphus entfernt. Gray versuchte
zwar eine Abzweigung der europäischen Pflanzen, doch enthätt sein
genus Mylius so heterogene Elemente, dass wir Mitten als denjenigen zu
betrachten haben, der die Gatlung zuerst (1855, Hookers Antarlic
Voyage) als solche wirklich erkannt hat.
Zu der vorstehend gegebenen Gattungsdiagnose habe ich nur weniges
hinzuzufügen. Sehr auffällig ist bei diesen Pflanzen die enorme
Variabilität in ihrer Grösse, bei ein und derselben Art und innerhalb
desselben Rasens, wie das kaum bei einer anderen Gattung der Hepaticæ
beobachtet wird; die Bestimmung der Pflanzen wird dadurch erheblich
erschwert. Auch die Farbe ist sehr variabel und neigt an feuchten
Standorten ins hellgrüne an trocknen ins dunkelbraune; die Blätter
zeigen nicht selten deformirte Ränder und man kann leicht beobachten,
dass ein Rasen Blätter enthält, die an der Spitze ungleich zweilappig
eingeschnitien sind, oder ausgerandete, winkelig vorspringende,
abgerundete oder stumpfgespitzie Ränder zeigen. Spruce hat in
Unkenntniss dieses der Gattung allgemein zukommenden Verhaltens
eine solche abnorme Form zu einer neuen Art (L. obcordatus Spruce)
erhoben. Ein hervoragendes Merkmal der Gattung ist der Bau der
Blattzellen, welche in Anbetracht der Kleinheit der meisten Arten sehr
grosse (und mit sehr starken Eckenverdickungen versehene) Zellen
besitzen, so dass wir hier eine recht natürliche Gruppe, fast ohne
zweifelhafte Elemente vor uns haben.
Die alte Gattung Mylia zeichnet sich nur durch ungetheilte Amphigas-
trien aus; doch giebt es auch hier Uebergänge (Leiosc. fragilis) wo
zweilappige und ungetheile Unterblätter zu finden sind.
Die meisten Arten unserer Gatlung gehören dem tropischen und
antaretischen Theile Americas an; hieran schliessen sich dann natur-
14
Leioscyphus. FRANZ STEPHANI, SPECIES HEPATICARUM. 1143
gemäss Tasmanien, Neuseeland und die benachbarten Inselgruppen; aus
Africa kennen wir nur #4, aus Java 2 Arten; diejenigen Sibiriens und
Japans gehören dem nördlichen Waldgebiet an und sind mit den
europäischen und nordamerikanischen Arten zum Theil identisch.
Leioseyphus.
I. Amphigastria indivisa
1. Leioscyphus anomalus (Hooker).
2. Leioscyphus Taylori (Hooker).
3. Leioscyphus Skottsbergii St. n. sp.
&. Leioscyphus verrucosus (Lindb.).
9. Leioscyphus cuneifolius (Hooker).
6. Leioscyphus antillanus (Carr. et Spruce).
7. Leioscyphus fragilis Jack et Steph.
II. Amphigastria bi-plurifida.
A. Folia caulina dentata vel biloba.
8. Leioscyphus borbonicus St.
9. Leioscyphus Iversenii Pearson.
10. Leioscyphus infuscatus Mitten.
11. Leioscyphus Motleyi Mitten.
12. Leioscyphus repens Mitten.
13. Leioscyphus fuegiensis B. et M.
A. Folia caulina integerrima.
a. Longistipule.
14. Leioscyphus abditus (Sullivant).
15. Leioscyphus selistipus St.
16. Leioscyphus marginatus (Mitten).
17. Leioscyphus nigrescens (Ldbg.).
b. Parvistipule.
18. Leioscyphus æquatus (Taylor).
19. Leioscyphus Chamissonis (G. et Ldbg.).
20. Leioscyphus chiloseyphoideus (L. et L.).
21. Leioscyphus obscurus Angström.
22. Leioscyphus Dusenii St.
23. Leioscyphus fusco-virens (Taylor).
2%. Leioscyphus galipanus G.
25. Leioscyphus Gottscheanus (Ldbg.).
26. Leioscyphus horizontalis (Hooker).
27. Leioscyphus huidobroanus (Mont.)
28. Leioscyphus schizostomus Spr.
29. Leioscyphus sirongylophyllus (Taylor).
15
1144 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ine séR.). 1905 Leioscyphus.
30. Leioscyphus surrepens (Taylor).
31. Leioscyphus turgescens (Taylor).
e. Grandistipule.
32. Leioscyphus ovatus Spruce.
33. Leioscyphus Liebmannianus (L. et G.).
3%. Leioscyphus guadalupensis St. n. sp.
35. Leioscyphus fragilifolius (Taylor).
36. Leioscyphus gibbosus (Taylor).
37. Leioscyphus hexagonus (Nees).
38. Leioseyphus Jackii St.
39. Leioscyphus peruvianus (Hpe et G.).
40. Leioscyphus quitoönsis (Mont).
41. Leioscyphus physocalyx (Hpe et G.).
1. Leioscyphus anomalus (Hooker) St.
Syn. : Jung. anomala Hooker Brit. Jung.. tab. 34, 1816.
Aplozia anomala Dum. Rec. d’obs, p. 16 (1835).
Mylius anomalus Gray PI. Brit. 1821, p. 693.
Jung. Taylori var. anomala Nees Hep. Eur. 1836 II, p. 455.
Coleochila anomala Dum. Hep. Eur. 187%, p. 106.
Dioicus major validus flaccidus pallide-virens vel flavo-virens paludi-
colus, vulgo sphagno consociatus, rarius cæspitosus vel pulvinatus. Caulis
ad 4 cm. longus validus fuscus radicellis longis arcte affixus parum irre-
gulariterque ramosus. Folia caulina imbricata vel contigua subplana
leniter adscendentia vel explanata vulgo ovata. Cellulæ apicales 60 y.
basales 60 X 80 y trigonis magnis acutis, culicula levi. Amphigastria
magna longe subulata oblique patula. Folia floralia intima caulinis
similia semiamplectentia basi alte concava perianthio appressa apice
recurvo-patula. Perianthia oblonga ore compresso breviter bilabiato,
labiis breviter inciso lobulatis crenulatis. Andrecia haud vidi. Propagula
in apice foliorum, bicellularia pallida.
Hab. Europa ei Asia septentrionalis, Sachalin. Amer. sept. Yukon
Terr. Rocky Ms. New England States (Evans).
Dass diese Pflanze eine gute Art ist geht aus der (von L. Taylori) sehr
abweichenden Bildung der Perianthmündung zweifellos hervor; die
völlig glatte Cuticula der Blätter lässt sie auch im sterilen Zustande, wie
sie meist angetroffen wird, sogleich erkennen.
(Fortsetzung folgt.)
16
Monografia della famiglia
DELLE
STACKHOUSTACEE
PER I
Bottori R. PAMPANINI e G. BARGAGLE-PETRUCOCE
Planches N, XI, XII, XII, XIV et XV.
Suite.‘
S. muricata Lindl. in Bot. Reg., tab. 1917, in adn.! — Schuch. in
Linnæa, XXVI, 25! — Benth., Fl. Austral., I, 408!; in DC. Prodr., XV, 1,
901! (p.p.) — F. Muell., Fragm., VII, 36!; Seeend syst. cens. austral. pl.,
l. 44! — Moore, Hand. Fl. N.-S.- Wales, 184!
« Perennis, herbacea, basi suffrutescens, cæspitosa, glabra. Caules gra-
ciles, simplices vel etiam ramosi, herbacei vel suffrutescentes, sulcato-
« striali, foliosi. Folia omnia linearia vel vix spalhulata vel inferiora
« obtusa, superiora angustiora et mucronulata, subtus nervo medio
« Inconspicuo, marginibus revolutis (in sicco). Stipulæ minim&, trian-
« gulares-acutæ. Spicæ elongatæ, graciles, pauciflor&, floribus ternis vel
quaternis. Bractea Intermedia ovato-oblonga vel oblonga, acuta, margine
< membranaceo, irregulariter inciso-ciliato. Bracteolæ laterales, ovalo-
« acutæ vel ovatæ et mucronatæ, membranaceæ, ciliatæ. Pedicellus tertia
inferiori parte articulatus, apice paullo incrassatus, glaber vel scaber.
« Calycis tubus hemisphæricus, crassiusculus, glaber, lobi ovato-oblongi,
«
eroso-ciliati vel eroso-denticulati, tubo subæquilongi. Corollæ tubus terlia
« inferiori parte petalis liberis; limbus petalis oblongis vel oblongo-linea-
« ribus, obtusis vel acutiusculis, medium tubi attingentibus. Stamina :
« majora corollæ faucem minora medium tubi attingentia, filamentis
« planis, basi plus minusve dilatatis, antheris oblongis, apice obtuso, basi
late emarginata. Stylus minimus, crassus, stygmatibus stylo æquilongis,
crassis, obtusis, apicem sepalorum fere attingentibus. Coccı oblongi,
« truncati, muricati. »
«
« Caules 8-22 vel etiam (sec. Bentham) usque ad 45 cm. longi, 1 mm.
lati; spicæ 7-15 cm. longæ; folia 40-20 mm. longa, '/s-1 ‘/2 mm. lata;
bractea intermedia 1-1 '/« mm. longa; bracteolæ laterales circiter '/zmm.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 30 novembre 1905. 77
1146 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2m SÉR.). 1905 (34)
longæ; pedicellus I mm. longus; calycis tubus */4 mm. longus;
corollæ Lubus circiter 2 1/2-3 mm. longus: antheræ 1 mm. longæ; stylus
cum stygmatibus '/s mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or.
2.
Var. à typica Pampanini.
« Caules simplices, raro parce ramosi, herbacei; folia inferiora oblusa,
superiora angusliora et mucronulata 4-1 ‘/2 lata; spicæ 5-10 cm. longæ ;
bractea intermedia ovalo-oblonga, acula; bracteolæ lalerales ovato-
acutæ; pedicellus glaber, ‘/2-°/4 mm. longus; calyeis lobi ovato-oblongi:
margine eroso-ciliato; corollæ tubus 2 '/s mm. longus, limbus petalis
« obtusis; stamina filamentis basi valde dilatatis ; cocci(immaturi), obovato-
oblongi, rugosi, apice muricati. »
Habitat : Queensland. N.-S.- Wales.
æ
Exsiccata
1 — « Nouvelle-Hollande |Caley] » — (9).
2 — « Australie. N. O. Coast [R. Brown] » — sub S. viminea Sm. var. micran-
tha — (« Port Jackson [R. Brown] » Cfr. S. virgata var. typica, n. 3)
— (5).
L’esemplare n. 2 & di particolare importanza. Il paragone del suo car-
tellino con quello della S. virgata var. typica n. 3 e con le indicazioni
date da Bentham (Fl. Austral., I, 408) mostra come vi sia stalo uno
scambio di cartellini fra il suddetto esemplare n. 2 e l’esemplare n. 3
delle S. virgata var. typica. E probabile che pure ad uno scambio simile
di cartellini sia dovuta l’indicazione della S. muricata nell Australia sell.
riportala Bentham (/. c.), poichè non esiste nessun’ altra indicazione che
quella relativamente alla presenza di questa specie in quella regione cosi
lontana dalla sua area geografica (Australia sud.-or.), tanto piü se si
osserva che nessuna specie perenne fa nell’ Australia sett.
Var. ß linarioides Pampanini, var. nov. — Typus in Herb. Mus. palat.
Vindob.
Syn. : S. linarioides Hügel (?) in sched. (Herb. Mus. cæsarei palat.
Vindob.).
« Caules plerumque valde ramosi, suffruscentes; folia linearia !/s-1 mm.
« lala; spicæ 7-15 cm. longæ, Nloribus ternis; bractea intermedia oblonga,
acuta, À mm. longa, et bracteolæ laterales ovatæ, mucronatæ, margine
inciso-lobato vel longe ciliato; pedicellus scaber, °/s-1 mm. longus;
calycis tubus brevis, lobis lanceolato-acutis vel acutiusculis tubo æqui-
longis vel vix superantibus, margine membranaceo, eroso-denticulato;
corollæ tubus 3 mm. longus, limbus petalis oblongo-lineari-lanceolatis,
obtusis vel raro aculiusculis; stamina filamentis basi vix dilatatis; cocci
oblongo-obovati, subtruncati, leviter reticulati, apice muricati, 2 mm.
longi, 1 mm. lat. »(Tav. XII, fig. 22-23).
Habitat : N.-S.- Wales.
Æ
Exsiccata
— «Parramatta River [J.-L. Boorman, 4, 1903] » — sub $. viminea Sm.— (7).
— « Australasia orient. — Found on the Parramatta road [Hügel, n. 304) »
Ss
(17).
3 — « Warrego River [Bailey] » — (1).
(35) R. PAMPANINE E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACER. 1147
ES
«
fi
2 a a
=
19 =>
«
b. Annuæ.
S. aphylla Pampanini, sp. nov. — Typus in Herb. Florent.
« Annua, glabra, gracillima. Caulis junciformis, simplex, versus apicem
parce ramosus, ramis erecto-patentibus, filiformibus, striato-angulatus,
aphyllus, squamis lineari-acutis, sparsissimis. Spicæ elongatæ, pauci-
floræ, strictissimæ, floribus solitariis, rarissime binis. Bractea intermedia
oblonga, longe acuminato-mucronala, margine membranaceo, subinte-
gro. Bracteolæ laterales bracteæ intermediæ conformes, margine vix
denticulato. Pedicellus glaber, 5-angulatus, ad basin articulatus, apice
incrassalo, bracteæ intermediæ subæquilongus. Calycis tubus 10-cos-
tatus, late obovatus, scabriuseulus; lobi triangulari, acuminati, margine
membranaceo integro vel subintegro, scabriusculi, tubo æquilongi.
« Corollæ tubus tertia inferiori parte petalis liberis; limbus petalis ovato-
lanceolatis, acutis, fere dimidio tubi æquilongis. Stamina : majora dimi-
dia antherarum longitudine faucem corollæ breviora, minora medium
« tubicorollæ attingentia, filamentis albis, planis, basi vix dilatatis, antheris
« oblongo-elliptieis, utrinque rotundatis vel basi leviter emarginatis.
Ovarium ovatum, stylo crasso, conico, stygmatibus stylo paullo brevio-
« ribus, crassis, obtusis, sepala subæquantibus. Cocci 5, raro 3 vel 2,
minimi, obovali, profunde rugosi, minutissime pruinosi. » (Tav. XH.
ge. IL; XII, fig. 30).
« Caulis 30-35 cm. longus, 1 mm. latus; spicæ 3-18 cm. longæ; bractea
: intermedia 1 '/4-1 '/s mm. longa; bracteolæ laterales '/s-1 mm. longæ;
calycis tubus !/s mm. longus; corollæ tubus 2-2 '/z mm. longus; antheræ
?/s mm. longæ; stylus cum stygmatibus '/s mm. longus; cocci °/ı mm.
longi. »
Habitat : Nova Hollandia sept. (N.- Australia).
Exsiccata
— « Australia [Rh. Schomburgk] » — sub S. viminea Sm. — (1).
— « Port Darwin. Austr. bor. [F. Schultz, n. 303] » — sub S. vimine«a Sm.
— (0).
S. tenuissima Pampanini, sp. nov. — Typus in Herb. Hort. Petropol.
« Annua, glabra, gracillima. Caulis simplex, striato-angulatus, parte
inferiori parce foliosus. Folia angustissima, filiformia, acuminata, mar-
ginibus revolutis, subtus nervo medio prominente. Stipul&..... Spica
stricta, brevis, pauciflora, floribus 2-3-nis vel raro solitariis. Bractea
intermedia ovato-acuminata, margine inciso-ciliato. Bracteolæ laterales
bracteæ intermediæ subconformes, circiter dimidium minores, longe
acuminatæ, interdum subulalæ. Pedicellus bracteæ intermediæ æqui-
longus, medio articulatus, scabriusculus, non angulatus, apice incras-
sato. Calycis tubus crassiusculus, obscure 5-costatus, scabriusculus, late
« obovatus; lobi oblongi, acuminati, mucronati, margine irregulariter
denticulato vel ciliato, tubi longitudinem usque ad duplum superantes,
scabriusculi. Corollæ tubus media parte inferiori petalis liberis; limbus
petalis lanceolato-linearibus, obtusiusculis, tubo æquilongis. Stamina :
majora dimidio antherarum faucem corollæ superantia, minora antheras
staminum majorum attingentia, filamentis planis, basi paullo dilatatis,
antheris oblongo-ellipticis, apice rotundato, basi leviter emarginata.
Ovarium scabriusculum; stylus minimus, stygmatibus stylo brevioribus.
Cocci (immaturi) sæpe 5, parvi, obovati, verrucosi præcipue apice. »
(Tav. XI, fig. D.
1148 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (36)
« Caulis circiter 17 cm. longus, '/ mm. latus; spicæ 5-7 cm. long;
« folia 6-18 mm. longa, '/s mm. lata; braclea intermedia 1 '/. mm. longa;
« calycis tubus ‘/2 mm. longus, lobi circiter 1 mm. longi; corollæ tubus
«4 !/. mm. longus; antheræ */s mm. longæ; stylus cum stygmatibus
« 1/2 mm. longus; cocci (immaturi) 1 '/s mm. longi. »
Habitat : Nova Hollandia sept. (N.- Australia).
Exsiccata
1 — « Port Darwin. Austr. bor. [F. Schultz, n. 303] » — sub 8. vinimea Sm.
— (12).
S. virgata Pampauini, sp. nov. — Typus in Herb. Barbey-Boissier.
« Annua, glabra. Caulis erectus, ramosus, striato-sulcatus, ramis graci-
libus, striato-angulatis, erecto-patentibus. Spicæ longissimæ, gracillimæ,
paucifloræ, flexuosæ, floribus 2-4-nis, vel etiam breves et densiusculæ.
« Folia crassiuscula, linearia, acuminata, mucronata, nervis inconspicuis
vel subtus prominulis, marginibus revolulis; inferiora latiora, supe-
riora angustiora. Bractea intermedia triangulari-longe acuminata,
mucronata, margine membranaceo, inciso-denticulato, vel lanceolato-
acuta, vel ovato-oblonga, cymbea, ciliata. Bracteolæ laterales bracteæ
intermediæ circiter dimidium minores, ovato-acuminatæ vel lanceolato-
acuminatæ vel etiam obovatæ vel etiam ovato-rhomboidales, nervo medio
«in longo mucrone producto, margine late membranaceo, inciso-lobulato-
ciliato. Pedicellus gracilis, sub lente scaber pilis brevissimis rigidis,
caducis vel glaber, circiter medio articulatus. Calycis tubus cyathiformis,
brevissimus, vel hemisphæricus, scabriuseulus vel glaber, lobi oblongo-
lanceolati, acuminati, mucronati, margine membranaceo, denticulato.
Corollæ tubus tertia inferiori parte petalis liberis; limbus petalis linea-
ribus, acuminatis, tubo æquilongis vel etiam longioribus, vel tantum
medium tubi attingentibus. Stamina : majora corollæ faucem minora
dimidium tubi attingentia, filamentis planis, crassiusculis, basi dilatatis
vel tenuissimis basi vix dilatatis, antheris oblongo-ellipticis, apice ob{uso-
rotundato, basi emarginata. Stylus gracilis vel crassiusculus, stygma-
tibus stylo æquilongis, obtusis, medium sepalorum attingentibus. Cocei
sphærici, æqualiter et profunde reticulati, vel etiam oblongi superne
plus minusve muricati. »
« Caulis 5-30 cm. longus, usque ad 2 min. latus, ramis 2-1% cm. longis;
spicæ 4-28 cm. longæ: folia 1-4 ‘/2 cm. longæ et usque ad 2 mm. lata;
bractea intermedia cireiter 1 ‘/2-2 mm. longa; bracteolæ laterales
«4-1 !/2 mm. longæ; pedicellus 1 mm. longus; calycis tubus !/2 mm. lon-
gus, lobi 1 mm. longi; corollæ tubus 2 !/s-3 mm. longus; antheræ fere
1 mm. longæ; stylus cum stygmatibus circiter 4 mm. longus: cocci
1 mm. lati, vel 1 '/s longi, À '/ı mm. lati. »
Habitat : Nova Hollandia sept.
a
Var. o« typica Pampanini.
« Caulis elongatus, potius parce ramosus, 10-20 cm. longus, ramis
4-14. cm. longis, spicis longissimis, gracillimis, paucifloris, flexuosis.
usque ad 22 cm. longis; folia 1 mm. lata; bractea intermedia longe
acuminata, basi triangulari, margine inciso-denticulato; bracteolæ
laterales ovalo- vel lanceolalo-acuminalæ vel etiam obovatæ, longe
mucronatæ; pedicellus sub lente scaber; calycis tubus cyathiformis.
(37) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1149
« brevissimus, lobi duplum tubi longiores, 1 mm. longi; corollæ limbus
« petalis tubo æquilongis vel etiam longioribus; stamina filamentis cras-
« siuseulis, basi dilatatis: stylus gracilis; cocei sphærici, æqualiter et pro-
« funde reticulati. 1 mm. lati. » (Tav. XII, fig. 24-25.)
Habitat : N.- Australia.
Exsiccata
1 — « North-Australia, Port Darwin (Palmerston) [Dr Maurice Holtze, Aus-
tral. Pl., n. 169] » — sub S. viminea Sn. — (12, 16, 7).
2 — «N. Coast [R. Brown, [ter Austral.. 1802-5, n. ...|» — sub S. v/minea
Sm. var. mierantha — (12).
3 — « Australie. Port Jackson [R. Brown] » — sub. 8. viminea Sm. —
(«N. O. Coast [R. Brown] » Cfr. S. muricala var. typica, n. 2)
— (0)
Come dissi (Cfr. S. muricata var. typica, n. 3; nota), il cartellino di
questo esemplare non è quello che doveva appartenergli originariamente.
Infatti, Luite le specie annue sono proprie all’ Australia settentrionale ed
occidentale, mentre questa specie & localizzata nell’ Australia sett. D’altra
parle, il cartellino della S. muricata var. typica, n. 2 evidentemente non
© che un duplicato del cartellino della S. virgata var. typica, n. 3 (p. 3%).
Var. 8 elegans Pampanini, var. nov. — Typus in Herb. Webb.
« Gaulis valde ramosus, 5-10 cm. longus, ramis 2-5 cm., spicis densius-
« Culis, 4-10 cm. longis: folia subtus nervo medio lateralibusque promi-
« nulis, usque ad 1 ‘/2 mm. lala; bractea intermedia lanceolato-acuta vel
« ovalo-oblonga. eymbea, ciliata, 1 '/. mm. longa; bracteolæ laterales
« ovalo-rhomboidales vel obovatæ, longissime mucronatæ; pedicellus
« glaber: calycis tubus hemisphæricus, glaber; corollæ limbus petalis
« medium tubi attingentibus; stamina filamentis tenuissimis, basi vix
« dilatatis; antheræ basi acute emarginata; stylus crassiusculus cum styg-
« matbus ‘/2 mm. longus; cocei globosi-oblongi, reticulati, superne plus
« minusve muricati, usque ad À ‘/2 mm. longi el 1 */1 mm. lati. » (Tav. XII,
26-27.)
Habitat : Queensland.
Exsiccata
1 — « Pole Ill. — Stretto di Torres [D’Albertis, 5. 77] » — (2).
S. intermedia Bail. in Queensl. agrie. journ.,Vol. ll, P.% (oct. 1898),
p. 281!
« Annua, glabra. Caulis erectus, parce ramosus, ramis erectis, foliosis,
« suleato-striatis. Spicæ elongatæ, exiles, glomerulis florum æquidistan-
« bus. Folia linearia, acuminato-mucronala, marginibus revolutis. Flores
« bini vel trini, raro solitarii. Dractea intermedia ovato-acuta, margine
« membranaceo, irregulariter ciliato. Bracteolæ laterales dimidio minores-
« ovatæ vel ovalo-acuminatæ, margine longe ciliato. Pedicellus medio arti
« culatus, glaber, bracteæ intermediæ subæquilongus. Calycis tubus hemi-
« sphæricus, lobi ovati, acuti, irregulariter denticulato-ciliolati; tubo æqui-
« longi. Corollæ tubus brevis, latus, petalis quarla inferiori parte liberis;
-« limbus petalis lanceolato-acutis, ?/s tubi vel etiam tubi æquilongis. Sta-
« mina : majora vix faucem corollæ, minora vix dimidium tubi attingentia,
1150 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e <éR.). 1905 (58)
. filamentis planis, ad basin dilatatis, antheris elliptico-oblongis, apice
« obtuso-rotundato, basi vix emarginata. Stylus brevissimus, stygmatibus
« gracilibus, obtusis, apicem sepalorum attingentibus vel etiam paullo
superantibus. Cocci globosi, reticulato-verrucosi, superne obscure muri-
« eati, glabri. » (Tav. XIII, fig. 28-29.)
« Caulis circiter 10 cm. longus, 1 mm. latus; spicæ usque ad 16 cm.
longæ; folia 10-24 (sec. Bailey 18-32) mm. longa, 1 mm. lala: bractea
intermedia circiter 1 mm. longa; calyeis tubus circiter ‘/2 mm. longus,
lobi ‘/2 mm. (sec. Bailey 1 mm.) longi; corollæ tubus 1 ‘/2 mm. longus,
lobi circiter 1 mm. longi; stylus cum stygmatibus ‘/2 mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia sept.; Ins. Philippinæ.
For. « genuina Pampanini.
« Caulis parce ramosus; spicæ elongalæ, usque ad 16 cm. longæ: brac-
« teolæ laterales margine longe ciliato; stylus apicem sepalorum attin-
gens. »
Habitat : Queensland.
m
Exsiccala
1 — « Peak of Lizard Island, N. E. Coast of Australia |n. 6%, April 1861,
comm. Salle, 1868 : 5]» — (7).
2 — « Lizard Island [Bailey] » — (1).
For. b Philippinensis Pampanini.
Syn. : S. muricata Benth. in DC., Prodr.. XV, 1, 50! (p.p.)
« Parva, gracillima; caulis 10 cm. altus; spicæ pauciflor&, interruptæ,
« breves, 2-3 cm. longæ; bracteolæ laterales irregulariter ciliatæ; corolla
«2 mm. longa; antheræ interdum ellipticæ; stylus medium sepalorum
« allingens. »
Habitat : Ins. Philippinæ.
Exsiccata
1 — « Luzon, Manila [Cumig, n. 976] » — (2, — sub S. muricata Lindl. :
D, 12).
Subsect. IN. Annue; flores glomerati in spicis dispositi, plus minusve longe pedi-
cellati, pedicello non articulato, cocei obovato-capitati, leviter rugosuli.
S. micrantha Pampanini.
Syn. : S. viminea Sm. var. micrantha Benth., Fl. Ausiral., 1, 408!; in
DC., Prodr., XV. 1, 501!
« Annua, glabra. Caulis valde ramosus, ramis gracilibus, erectis, striato-
costatus. Folia crassiuscula, linearia, obtusa, vel superiora mueronulata.
Stipule... Spice elongatæ, sparsifloræ, floribus binis vel solitariis, raro
« pedicello ramoso, 2-3-floro, bracteolis plerumque alternis. Bractea inter-
« media ovato-oblonga, acuta, cymbea, margine parce et irregulariter
« clliolalo. Bracteolæ laterales bracteæ intermediæ subconformes, dimi-
dium minores. Pedicellus non articulatus, simplex, brevis. calycis tubum
< vix æquans, vel ramosus, ramulis bibracteolatis. Calycis tubus hemi-
sphæricus, 10-striatus, lobi triangulares, acuti, margine subintegro vel
« irregulariter denticulato, tubo paullo breviores. Corollæ tubus media
« inferiori parte petalis liberis; limbus petalis linearibus, acutis vel subu-
2
(39) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PEFRUCCI. STACKHOUSIACEE, 1151
« latis, medium tubi attingentibus. Stamina : majora corollæ faucem,
minora medium tubi attingentia, filamentis planis. basi dilatatis, anthe-
ris minimis, oblongo-cordatis. Ovarium scabriusculum; stylus cum styg-
malibus stylo æquilongis, gracilibus, apicem sepalorum attingens vel
paullo superans. Cocci obovato-capitati, basi attenuata, levissime reli-
culati, præcipue longitudinaliter. » (Tav. XIII, fig. 31.)
« Caulis 3-6 cm. longus, usque ad 1 '/» mm. latus, spicibus 5-8 em.
longis; folia 15-30 mm. longa, usque ad 1 '/ı mm. lata; bractea inter-
media 1 mm. longa; calyx 1 '/s mm. longus; corollæ tubus 1 '/s-2 mm.
longus; antheræ '/s mm. long&; stylus cum stygmatibus 1 mm. longus. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-oce. (W.- Australia).
Exsiceata
1 — « Swan River [Drummond, 1854, n. 811» — (7).
Secr. I. TRIPTEROCOCCUS F. Muell.
Fragm., VII, 35.
(TRIPTEROCOCCUS Endl. [pr. gen. ])
Perennes vel annuæ (biennes?) : caulibus elongatis, floribus in spicis
dispositis, coccis trialatis, alis membranaceis radiatim nervosis.
S. Brunonis Benth.. Fi. Austral., I, 409!; in DC. Prodr., XV, 1
502! — F. Muell., Fragm. NUE, 36!; Second syst. cens. austral. pl., L 44°
Syn. : Tripter ococcus Brunonis Endl., , Enum. Pl. Hügel., 18! — Bge. in
Lehm., Pl. Preiss., I, 181! — Schuch. in Linnæa, XXVE 31!
2 T. simplex Schuch. in Linnæa, XXNI, 35! non al.
T. brachystigma, Schuch. in Linnæa XXVI. : 39!
T. junceus Bge. in Lehm., Pl. Preiss., I, 181! — Schuch.
linnæa, XXV, 37!
« Perennis, vel raro annua (biennis?) suffrutescens, cæspitosa, glabra.
« Caules ramosi, raro sımplices, virgati, erecti, rigidi, suleato-striati, viridi-
« glaucescentes vel flavescentes (in sicco), foliosi, parie superiori aphylli
« vel raro parce et remote foliosi. Spice laxiusculæ, multifloræ, apice rotun-
« dato-truncato, floribus solitariis. Folia linearia, angusta, acuminata,
« mucronulata, crassa, fere cylindrica. Stipulee..... Bractea intermedia linea-
« ris vel lanceolata, crassiuscula, herbacea, margine strictissimo, pallido
« parce atque irregulariter lobulato- denticulato vel integro. Bracteolæ
« laterales bracteæ intermediæ conformes. Pedicellus viridi-striatus, angu-
« Jatus, apice paullo incrassatus. Calycis tubus crassus, globosus; lobi linea-
« res, acuminato-subulati, carnosuli, margine integro, ter vel quater tubi
« Jongitudinem subæquantes. Corollæ tubus gracilis, 5-plicatus, incurvus,
« circiter tertia inferiori parte petalis liberis; limbus petalis striete linea-
« ribus, acuminatis, crassiusculis, tubo fere æquilongis vel etiam superan-
« tibus, raro tantum dimidium æquantibus, patentibus. Stamina : majora
« corollæ faucem attingentia vel superantia, minora antheræ longitudine
« faucis corollæ breviora, filamentis filiformibus, planis, albis, basi non
« vel vix dilatatis, antheris oblongis, apice rotundato, basi emarginala.
« Ovarium ovatum; stylus elongatus, gracilis, stygmatibus brevibus, °/s
1152 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905 (40)
« sepalorum attingens. Cocci oblongo-lineares, trialati, acuti; alæ cordato-
«ovatæ vel ovatæ, membranaceæ, radiatim nervosæ, nervis utrinque
« prominentibus, fragillimæ, laterales intermediæ triplo latiores. »
« Caules 40-40 cm. et usque ad 60 cm. longi, usque ad 3 mm. lati;
« Spicæ 5-15 cm. longæ; folia 10-25 cm. longa, !/s-”/ı mm. lata; bractea
« intermedia 3-4 mm. longa; bracteolæ laterales !/2-2 mm. circiter lon-
« ge; pedicellus 1-1 !/s mm. longus; calycis tubus cireiter 1 mm. longus,
« Jobi 3-4 mm. longi; corollæ tubus 5-10 mm. longus, lobi 7-9 et usque
« ad 12 mm. longi; antheræ 1 '/s-1 '/s mm. longæ: stylus, cum stygma-
« tibus '/2-°/« mm. longis, 2-2 ‘/2 mm. longus; cocci, cum alis lateralibus
« 2-3 mm. latis, intermedia 1 mm. lata, 4-10 mm. longi. 3-8 mm. lali. »
(Tav. XIII, fig. 4.)
Habitat : Nova Hollandia austr.-oce. (W.-Australia).
Var. à typica Pampanini.
« Perennis, c&spitosa; caules 20-40 cm. alti, plerumque ramosi, parte
« inferiori et media foliosi; bractea intermedia linearis. acuminata vel
« eliam subulata, supra plano-concava, subtus convexa; bracteolæ late-
« rales bracteæ intermediæ dimidium vel ultra minores; corollæ limbus
« petalis tubo subæquilongis vel longioribus vel eliam dimidium tubi
« æquantibus; cocci cordato-ovati, 5-10 mm. longi, 3-8 mm. lati, alis
« lateralibus 1 !/2-3 mm. latis. »
For. a genuina Pampanini.
« Caules ramosi, raro simplices, basi foliosi; bracteolæ laterales usque
« ad dimidium calycis tubi attingentes; corollæ tubus 8-10 mm. longus.
« limbus petalis tubo fere æquilongis vel longioribus; cocci circiter
« 10 mm. longi. 8 mm. lati, alis lateralibus 3 mm. latis. »
Exsiccala
1 — « Nov. Holland. oce. austr. (Riv. des Cygnes) [Preiss n. 1971] » —
(49,.2..17,0).
2 — « Swan River Colony (Nouvelle Hollande) [1842, Drummond ?] » —
(9, 12).
3 — « Swan River [ Drummond, 1839, 1843, 1844] » — (1, 5, 7).
& — « Swan River ; Nouvelle Hollande [J. Drummond, n. 658] » — (9, 12,
5, 17).
> — « K. Georges Sound [R. Brown, Iter Australiense, 1802-5, n...... 1» —
12).
6 — « Swan-River [Hügel] » — (17).
7 — « West-Australien [E. Pritzel| » — (14).
8 — « West-Australien |L. Diels, n. 5997] » — (1%).
9 — « District Willington : in silvis apertis arenosis Eucalypti marginal
[E. Pritzel. Pl. Australiæ oce., n. 98; VII. 1900] » — (9, 17).
10 — « Südwestaustralien ; Kelmscott [R. Helms, Dez. 1898] » — (15).
11 — « West-Australia, North-Australia [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne -- (16).
12 — « Nova-Hollandia; Gron-stone Hills Blackwood [Oldfried, 10 Aust.] »
— (7).
13 — « Wampa Hills, Western Australia [Gilbert, coll. 1842 ete., n. 321] »
— (17).
1% — '« In arenosis inter frutices prope Woodman’s Point (Perth) [L. Preiss,
Dechr. 18-38, n. 1973] » — (17).
15 — « In glareosis apertis montium continuorum Darling’srange (Perth), odor
Cheiranthi Cheiri [L. Preiss, Aug. 8-39, n. 1971] » — (17).
(41) R. PAMPANINL E G. BARGAGLI-PETRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1153
For. b simplex Pampanini, comb. nov.
Syn. : T. simplex Bge. in Lehm., Pl. Preiss., I, 181! — ? Schuch. in
Linnæa, XXVI, 35!
« Caules simplices, rarissime basi parce ramosi, 12-30 cm. longi, parce
« foliosi; spicæ laxæ, elongatæ, floribus parvis; corollæ tubus 5 mm.
« Jongus, limbus petalis dimidium tubi æquantibus; cocci 5-6 mm. longi.
«3 mm. lati, alis lateralibus 1 ‘/2 mm. latis; bractea intermedia calycis
« (ubum æquans. bracteolæ laterales tubum attingentes (sec. Bunge) ».
Exsiccata
1 — « West-Australia, North-Australia [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne — (1, 16).
2 — « Australasia [Hügel] » — (17).
» — « Nova Hollandia IF. Bauer] » — (17).
4 — « Nov. Hol. austr. oce. [ Drummond, n. 658] » — (17).
Var. ßannua Pampanini, var. nov. — Typus in Herb. Webb.
« Annua, in sicco flavescens; caulis simplex, erectus, parie supe-
« riori ramosus, ramis ereclis, rigidus, leviter striatus, dense foliosus,
« 10-15 em. longus, 2-3 mm. latus; spicæ 12-22 cm. longæ; folia 10-15 mm.
« longa: bractea Intermedia lanceolata, cymbea. acutiuscula; bracteolæ
« laterales bracteæ intermediæ conformes et subæquales, paullo angus-
« tiores: corollæ tubus usque ad 9 mm. longus, limbus petalis circiter
« medium lubi attingentibus; antheræ ovato-oblongæ, utrinque æqualiter
« rotundato-truncatæ, basi vix emarginatæ: cocci late ovati, 4-5 mm. longi,
«5 mm. lati, alis lateralibus 2 mm. latis. »
Exsiccata
I! — « Nova Holiandia [Oldfried, 1866] » — (7).
2 — « Western Australia, Houtmans Abrot.... [Gilbert, coll. 18% ete.,
n. 321] » — (2).
3 — « In arenosis silvæ haud longe a Point-water [Preiss, 18. 39] » — (12).
k — « In glareosis apertis montium continuorum Darling’srange (Perth)
[L. Preiss, Aug. 8-39] » — (12).
> — « Wasse River. VW. Australia [F. Mueller] » — ex Phyt. Mus. of
Melbourne — (12, 5).
S. megaloptera F. Muell.. Fragm., VII, 35!; X, 120!; Second syst.
cens. austral. pl., 1, 44!
« Erecla, glabra, ramis strialis superne aphyllis. Spicæ elongatæ, inter-
« ruptæ, floribus 3-4-nis vel geminis passim solitariis. Folia dissita,
« brevia, oblongo-linearia, superiora crassiuscula, paullo recurva; infe-
« riora..... Bracteæ intermediæ el bracteolæ laterales minutæ. ovato- vel
« rhomboideo-orbiculatæ, ciliolatæ. Calycis lobi semilanceolato-ovati,
« obtusi. longi, apice crenulati. Corollæ luteæ limbus petalis lineari-
« oblongis, obtusis, medium tubi fere attingentibus. Stamina inclusa,
« filamentis setaceo-linearibus, antheris cordato-ovatis. Stylus brevissi-
« mus, stygmatibus ovatis. Cocci calycem multoties superantes æqualiter
« tripleri, alis membranaceis, flavis, leviter crenulatis, dimidiato-ovatis,
venam longitudinalem a margine distantem sicut venulas multas irre-
gulares transversas gerentibus, semine elongalo fere cylindrico. »
ES
1154 BULLETIN DE L'HERBIER BoISsinh (Ze sen.) 1905 (42)
« Folia superiora 2-5 mm. longa, vix 1 mm. lala, bracteæ circiter
« l/e mm.: pedicellus calycis lobi, eirales 1 mm. longi. ‘/2-1 mm. longus:
< eocei eireiter 5 mm. longa; semen 3-4 mm. longum (non vidi). »
Habitat : Nova Hollandia centr.. occ. (Alexandr aland, W.-Australia
isec. F. Mueller|).
Exsiccuta (non vidi).
SPECIES INCERTE VEL MIHI IGNOTÆ
S. minima Hook. f., Fl. N.-Zeeland., |, 47! — Benth. in DC., Prodr.’
XV. 1,5001 — Hook. f., Hand. N. Zeal. Fl., 42!
« Pusilla, glaberrima. caule filiformi, parce diviso, 2 /2-5 cm. longo
« ereclo vel procumbenti, foliis linearibus, oblongis, vel obovatis aculis.
« 9-7 1/2 mm. longis; floribus paucis solitariis vel in Spicis SAONE
« disposilis; corolla petalis medium coalitis; antheris pubescentibus. »
Habitat : Nova Zelandia (Nor dar n Isl.; Middle 1sl.. ex Colenso, Haast
sec. Hook. f.).
l caratteri pei quali la S. minima si distingue dalla S. puloinaris var.
uniflora, cioë le antere pubescenti — e questo caraltere la GE NEU
da tutte le Stakhousia finora conosciute — ed i fiori lalvolta in spiga, :
parere mio sono caratteri patologici dovuti probabilmente all azione di in
qualcho insetto (Cfr. R. Pampanini in Annali di Botanica, vol. U, p. 76,
in nola). D’altra parte, secondo il Kirk (Stud. Fi. N. Zeal., pag. 90), essa
non fu pit ritrovata nè nelle localita dia da Colenso e da Haast, ne
altrove nella Nuova Zelanda.
S. asperrima Stend. ex Eichl., Blüthendiagr., Th., 568!
MACGREGORIA
F. Mueil. in N. Giorn. bot. it., V (1875). 129! (nomen lantum): Fragm.,
VI, 160! — Baill., Hist. pl., v1. 514! — Moore, Hand. Ft. N.-S.- Wales.
184! — Pax in Engl. ı 1. Prantl., Nat. Pflanzenfam., T. II, Abt. 5, 233!
« Calyx sepalis nue in receptaculo brevissimo cupulari bası coa-
« Jitis, lineari-lanceolatis, obtusis vel acutiusculis, herbaceis, margine
« anguste membranaceo, integro vel apice irregulariter denticulaio. »
« Corolla dialipelala, petalis quinque, vix perigynis fere hypogynis.
« ereclo-palentibus, Himbo obovalo-oblongo, rotundato vel etiam oblongo
« et acutiusculo, in unguem angustam, linearem, calycis fere duplum
« longiorem, attenuato. »
« Stamina vix perigyna, æqualia, sepalis breviora: filamenlis brevis-
« simis, planis, basi paullo dilatalis; antheris basifixis, oblongis, connec-
« tivo in appendiculam subovatam ultra loculos producto, basi levissime
« emarginatis; polline granulis ovalis levissimis. »
« Ovarium coccis liberi is, subglobosis, scabriusculis; stylis in columnamı
« apice in membranam tenuem, calypirifor mem, dilatalam, brevem con-
« nalis, stygmatibus sessilibus, stellatim patenlibus, crassiusculis. »
« Fructus coccis hberis, subglobosis, verrucosulis, pilis albis uneinulatis
inspersis, pericarpio corlaceo tenue. »
(45) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PEFRUCCI. STACKHOUSIACEE. 1155
« Herba annua, humilis. cæspitosa, glabra. »
« Gaules graciles, subsimplices, plus minusve striati. »
« Folia linearia, süpulis nullis. »
« Flores albi, solitarii. in racemis elongatis, laxiuseulis, terminalibus
« disposili, pedicellati: pedicello non articulato, basi unibracleato. »
M. racemigera F. Muell., Fragm., NUE 161!; Second syst. cens.
austral. pl, 44! — Moore. Hand. Fl. N.-S.- Wales, 184!
Syn. : M. racemifera F. Muell. in N. Giorn. bot. it.. \ (1873), 129!
(nomen tanlum).
AL. racemosaBenth. in Hook.. Ic. Pl., X11(1877-79),25, tab. 12301 '
« Caules graciles, simplices vel ramosi, ramis erectis, leviter striati, ple-
« rumque angulati, foliosi. erecli vel adscendentes. Folia crassiuscula, linea-
« rla, acuminala, marginibus revolutis. Bractea oblongo-lanceolala, acuta.
margine membranaceo, integro. Pedicellus elongatus, gracilis, apice vix
« incrassalus. Flores et character es cæteri generis. » (Tav. XIII, fig. 32.)
« Caules 4-10 cm. longi, 1/2-1 mm. lati; spicæ 5-10 cm. long; folia
7-11 mm. longa, ‘/2 mm. lata: bractea 1-2 mm. longa; pedicellus
« 4-6 mm. longus; sepala 1 !/2-2 mm. longa; petala 9-11 mm. longa.
2-3 mm. lata; stamina filamentis ?/2 mm., antheris cireiter 1 mm. lon-
« gis; cocci I mm. longi. »
Habitat : Nova Hollandia austr.-or.. austr.-oce. (Queensland. N.-S.- Wales,
S.-Australia, W.- Australia).
Exsiccata
| — « Murchison el Gascoyne River. — W. PUR FF. Mueller (?)] — ex
Phyt. Mus. of Melbourne — (12, 14).
2 — « South Australia [F. Mueller (?)] — 6, — ex Phyt. Mus. of Melbourne
12106).
3 — sine loco « [misit F. Mueller. 1874] » — (8).
! Solo mentre questo studio era in corso di stampa mi fu possibile consultare
The Queensland Flora, P. I (Brisbane, 1899) di F.-M. Bailey. Pertanto l’indica-
zione di questo lavoro devesi aggiungere — ‘col numero della pagina indicato fra
parentesi — alle altre citazioni bibliografict he proprie ai nomi seguenti :
Stackhousieæ (p. 262), cfr. p. 10:
Stackhousia | (2269) eir-p 43:
S. monogyna (B: 263, exel. syn.), efr. p. 16;
. spathulata (p. 263), cfr. p. 25;
. viminea (p. 264), cfr. p. 28;
. viminea b. dental (p. 264), efr. p. 29;
. muricata (p. 26%). cfr. p. 33;
S. intermedia (p. 264). cfr. p. 37:
Macgregoria (p. 265). cfr. p. 42:
M. racemigera (p. 265), cfr. p. 43.
HAUTE
1156 BULLETIN DE L'HEBBIER BOISSIER (Que sén.). 1905 (44)
PARTE SECONDA
OSSERVAZIONT ANATOMICHE!
Generalita.
La struttura anatomica che si osserva nelle specie appartenenti alle
due sezioni Eustackhousea e Tripterococcus del genere Stackhousia, si pud
considerare come la struttura tipica della famiglia; struttura che subisce
delle modificazioni nel genere Macgregoria e nella sezione Sclerococca
del genere Stackhousia, la quale ultima si discosta dalle altre specie di
questo genere assai più che la Macgregoria racemigera. — I caratteri
sommariamenle descritti dal Pax? e dal Solereder, furono da questi
autori osservali su alcune specie delle due sezioni sopra ricordate del
genere Stackhousia (Eustackhousean e Tripterococcus), ma altri caratteri
da essi trascurati mi sembra presentino qualche interesse.
I fusto delle Stackhousiee si presenta come longitudinalmente striato
da sottili coste piü 0 meno rilevate, che sono solamente assenti nella
S. pulvinaris, e questo aspetto à dovuto alla presenza, nella corteccia, di
fasci sclerosi, più o meno cospicui e più o meno fra loro distanti, i quali
si osservano In tutte le specie, tranne la S. pulvinaris.
Veduta di fronte, l'Epipreuipe degli spazii compresi fra le coste longi-
tudinali (spazii intercostali) appare costituita da elementi le cui dimen-
sioni variano da una specie all’ altra, ma che generalmente sono non molto
grandi, irregolarmente poligonali, isodiametrici (p. es. $. aspericocca) 0
poco allungati in direzione assile (S. pubescens) : gli stomi, quasi sempre
assal numerosi sono rotondeggianti od ellitici, talvolla accompagnati da
1-2 cellule annesse (S. aspericocca, Tav. XIV, fig. 6; Tav. XV, fig. 8) ma
piü spesso privi di esse, Invece l’epidermide che copre le coste longitudi-
nali & costituita di elementi molto piü grandi e regolari, reltangolari, piü
o meno allungali in direzione assile : gli stomi in queste zone mancano
completamente. — Il passaggio dall’ una all’ altra forma di lessuto epider-
mico si compie in alcuni casi gradualmente, ma non di rado le zone sono
nettamente fra loro delimilate — In alcune specie la cuticola presenta delle
sottili striatture, le quali, riunite in gruppi fra loro indipendenti, percorrono
il fusto in direzione longitudinale, ma seguendo un percorso molto ondu-
lato, specialmente in vicinanza degli stomi (S. pubescens, Tav. XV, fig. 3).
Raramente si incontrano in questa famiglia PRODUZIONI TRICOMATOSE,
anzi la sola S. pubescens le presenta normalmente, e sviluppate in modo
notevole. I peli sono monocellulari, diritti od incurvati, e sono esclusiva-
mente limilati, nel fusto, alle coste longitudinali, mentre nelle regioni
intercostali non se ne incontrano mai (Tav. XV, fig. 1 e 2). Altre specie
(S. Maideni e S. aspericocca a genuina) presentano, benchè non costante-
! Per il Dr G. Bargagli-Petrucci.
? Engler. Nat. Pflanzenfam. II, 5, p. 231.
® Systematische Anat. d. Dycotiledonen, p. 247.
(45) R. PAMPANINI E G. BARGAGLI-PETRUCCI, STACKHOUSIACEE. 1157
mente, produzioni Lricomatose piü o meno sviluppate che prendono aspetlo
di peli o di papille (Tav. XIV, fig. 5 e 8).
Nella S. pulvinaris invece, l’epidermide si presenta come uniforme su
tulta la superficie del fusto, in rapporto con la mancanza di coste longitu-
dinali e di fasci sclerosi, ed è formala di elementi rettangolari o poligo-
nali, tutti allungati in direzione assile. Gli stomi sono distribuiti senza
distinzione di zone in tutta la superficie (Tav. XIV, fig. 1).
In sezione, gli elementi epidermici mostrano una cuticola spesso fina-
mente dentata e una parete esterna enormemente inspessita, con evidenti
stralificazioni, talvolta fino ad obliterare quasi completamente il lume
cellulare. Le altre pareti, molto meno inspessite, presentano punteggia-
ture, spesso grandissime, a fenditura (S. spathulata).
I Fascı SCLEROSI corticali (subipodermici) variano assai, per importanza,
da specie a specie, e anche da un individuo all’ altro della stessa specie, e
non sono in immediato contatto con l’epidermide, ma sono messi in
rapporto con essa da un tessuto ipodermico che si estende solo a poca
distanza dai fasei sclerosi, e li accompagna sempre. Nella Macgregoria, la
quale non presenta che fasci sclerosi estremamente ridotti, il tessuto
ipodermico € scomparso, al pari che nella S. pulvinaris dove i fasci scle-
rosi non esistono. Gli elementi di questi fasci sono poligonali, piü o meno
forlemente inspessili e ricchi di punteggiature.
Il 'ressuro 1PODERMICO à Costituito da uno strato di elementi a pareti
approssimativamente uguali, per spessore, alle pareli non esterne degli
elementi epidermici, generalmente a forma trapezoidale, con la base mag-
giore contro l’epidermide e la minore contro il fascio scleroso. Il loro
numero & variabile. In generale tutti si meltono in rapporto con i fasci
sclerosi; piü raramente il tessuto prende un maggiore sviluppo, fino a
formare uno strato quasi continuo (S. viminea for. flava). In altri casi
perö fra l’ipoderma ed il fascio à interposto uno strato di elementi à
caratteri parenchimatici.
Il PARENCHIMA CORTICALE nella maggioranza, dei casi, è costituito da ele-
menti isodiametriei, rettangolari o rotondeggianti (sez. trasversali), i quali
lasciano fra loro spazii intercellulari, generalmente piccoli; talvolta invece
numerosi e grandi, in modo che il tessuto prende l'aspetto di un tessuto
foliare lasso. In mezzo a questo parenchima si trovano spesso grandi
elementi tanniferi, talvolla isolati, talvolta disposti in lunghe serie longi-
tudinali. In altre specie (p. es. : S. aspericocca b. incrassata, S. Dielsi) ii
parenchima corticale assume un aspelto assai diverso, quello cioè di un
tessulo a palizzata formato da elementi molto allungati in direzione
radiale e strettamente addossali fra loro. Negli strati piu profondi gli
elementi divengono rotondeggianti (in sez. trasversale) o gradualmente
(S. aspericocca) o per un brusco passaggio dall’ una all’ altra forma
(S. Dielsi, Tav. XV. fig. 9), in modo che il parenchima corticale rimane
diviso in due zone neltamente fra loro distinte.
Non ho potuto esaminare che un solo individuo della S. Dielsi, mai
diversi esemplari di S. aspericocca, provenienti da località diverse, pre-
sentano individui con parenchima corticale ad elementi rotondeggianti
(forma a genuina) ed individui con uno sviluppatissimo tessuto a paliz-
zata (forma b incrassata). Tale notevole diversilà anatomica non trovando
il suo riscontro in differenze morfologiche degne di nota, à probabile che
la struttura diversa rappresenti un adattamento ad un habitat speciale,
che non si puö determinare su materiale d’erbario. Questa adattabilitä
1155 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Que séR.), 1905 (46)
presentandosi in diverse specie, costituirebbe un interessante carallere
biologico della famiglia.
Appartenga all’ uno o all’ altro tipo, il tessuto corticale presenta non di
rado una partlicolaritaä notevole nel contenulo cellulare dei suoi elementi.
La presenza, nell’ interno degli elementi parenchimatici di piccole
masse di una sostanza che per i suoi caratteri chimici et ottici, dobbiamo
ritenere affine al caucciü, fu già constatala con cerlezza da Metz! in
alcune Celastracee e da Fritsch” nelle Hyppocrateacee. L’affinita che lega
queste tre famiglie e che al Baillon pareva tanto stretta da consigliarlo a
riunirle lutte nella sua grande famiglia delle Celastrinee, trova dunque
una conferma in questo carattere anatomico e biologico. Anche nelle
Stackhousiee, come nelle Celastracee, la presenza di queste piccole masse
non è coslante e si riscontra solo in alcune specie, mentre in altre non
ho potuto constatare la presenza di simili soslanze; anzi si incontrano
anche individui appartenenti ad una stessa specie (S. pubescens), alcuni
dei quali contengono masse di cauceiü, altri ne sono affatto privi. E
dunque probabile che la presenza od assenza di tale sostanza sia in rela-
zione con le condizioni fisiologiche e biologiche nelle quali la pianta si
trova, sia per l’ela sia per le condizioni di vita. Il materiale del quale
potevo soltanto disporre non mi permetteva nessuna ulteriore ricerca in
questo senso.
Non è conosciuta nessuna reazione caralteristica per riconoscere con
sicurezza il caucciu; e non essendo neppure sufficienti per tale riconosci-
mento i caratteri forniti della solubilità nei diversi solventi, molti dei
quali sono comuni anche ad altre sostanze, giustamente si & ricorso ai
caratteri ottici chele masse di caucciü presentano alla luce polarizzata.
Questi caratteri sono perö assai instabili e divengono incerli se (come à
spesso inevitabile quando si esamina materiale d’erbario) si fa subire al
tessulo una serie di trattamenti (ebollizione, decolorazione con acqua di
Javelle, trattamento con potassa, ece.) prima di esaminare le sezioni al
mieroscopio. Per queste ragioni non ho poluto, per alcune specie giungere
a queslo proposilo a conclusioni ben sicure, mentre in altri casi le
osservazioni fatte non mi sembra lascino sussistere alcun dubbio.
Le masse di caucciü sono solubili in etere, insolubili in alcool; per
riscaldamento in acqua fondono e prendono l’aspelto di goccie oleose :
coni reatlivi 1odici si colorano in giallo bruno; alla luce polarizzata appaiono
birifrangenti, ma perdono questa proprieta dopo ebollizione’e dopo trat-
tamento con acqua di Javelle.
Nelle piante che le contengono, tali masse si incontrano in ogni ele-
ınento del tessuto parenchimatico corticale, sia esso formato da elementi
a sezione rolondeggiante (sez. trasv.), sia che abbia aspetto di un tessulo
a palizzata. In ogni elemento non si incontra mai più di una massa di
caucciè. Gli altri tessuti (epidermide, ipoderma, endoderma, ecc.) ne sem-
brano privi, e in qualche caso ne sono privi anche gli strati corlicali pro-
fondi, quando il parenchima & diviso in due zone; una esterna, di tessuto
assimilatore ed una più interna, di lessuto non assimilatore.
L’enpovenma & formato da elementi generalmente assai grandi ed a
! Anatomie der Laubblätter der Celastrineen (Beihefte zum bot. Gentrbl.,
Bd. XV : 3.309).
? Untersuchungen über das Vorkommen von Kautschuk bei den Hippocra-
teaceen. Cassel, 1904.
(47) R. PAMPANINL E G. BARGAGLI-PETRUCCL STACKHOUSIACEE, 1159
pareti sottili, retlangolari ed ellittici in sezione trasversale, con la loro
maggior lunghezza in direzione tangenziale. In aleuni casi (S. pulvinaris
e S. Maideni) glı elementi dell’ endoderma sono di dimensioni assai plu
grandi del solito. in confronto con gli elementi del parenchima corticale.
ed hanno membrane pit inspessite che si colorano in giallo con cloruro di
zinco 1odalo e con reattivo di Chodat.
Il PERICICLO presenta nella maggior parte delle specie gruppi di elementi
sclerificati, distanti fra loro, e formati da un numero molto variabile di
elementi i quali possono avere membrane più o meno inspessite secondo
la specie, e l’età dell’ organo, ma spesso lo sono mollissimo, ed hanno
punteggiature pli o meno numerose. Queste sclerificazioni del periciclo
sono estremamente ridotie nella Macgregoria, e mancano affatto nella
S. pulvinarıs e nella S. Maideni. le quali hanno l’endoderma suberificato.
Nel LEGNO SECONDARIO I vasi hanno punteggiature areolate, con areola
poco distinta. rotondeggiante, e fenditura non altrepassante l’areola : la
perforazione & semplice, talvolta alla estremitä dei singoli articoli, ma piu
spesso laterale, in modo che gli elementi che hanno contribuito alla for-
mazione del vaso conservano una certa individualità (Tav. XIV. fig. 9).
Il prosenchima & formato di elementi disposli in ordine radiale regola-
rissimo i quali hanno generalmente caratteri di fibrotracheidi. Il paren-
chima legnoso è scarsissimo e ricco di punteggiature sempliei : gli
elementi di questo tessuto tendono a disporsi in ordine radiale, senza
formare veri e propri raggi midollari che mancano in tulte le specie.
I vasi primarii hanno inspessimenti spirali o annulati.
Il mınoLLo à formato di grandi elementi a pareti sottili, più o meno
rotondeggianti o irregolari. Esso non aderisce in tutta la periferia al
legno ma lascia grandi lacune in corrispondenza dei vari primarii. 1
tessuto midollare si distrugge presto lasciando cavi 1 fusti.
In nessun tessuto ed in nessuna specie si incontrano concrezioni di
SALE DE CALCIO.
Le rosuıe delle Stackhousiee presentano una struttura molto semplice.
e possono essere dorsiventrali (S. pulvinaris, S. spathulata), o isolaterali
(S. aspericocca a incrassata) o anche approssimalivamenta centriche
(8. Brunonis).
In ogni caso l’epidermide è fornita di stomi su ambedue le pagine ed
è formata di elementi poligonali, più o meno irregolari, ma tutti fra
loro simili ed analoghi agli elementi epidermici degli spazii intercostali
del fusto. Anche nella foglia la parele esterna delle cellule epidermiche
é fortemente inspessita e ricoperla da una cuticola, nella quale perd non
ho mai osservate strutture analoghe a quelle che alcune specie pre-
sentano nel fusto. Produzioni tricomatose analoghe a quelle del fusto si
osservano su tulta la superficie foliare della S. pubescens. Le altre specie
esaminate non presentano tricomi.
Il mesorıLLo è formato da un tessuto a palizzata e da un lessulo ad
elementi isodiametrici che sono diversamente distribuiti nella foglia. In
molti casi verso la pagina superiore si {rova un tessulo a palizzala
formato di elementi più o meno allungati, che non lasciano spazii
intercellulari, mentre verso la pagina inferiore si ha un tessuto lasso
piü o meno ricco di lacune ($. pulvinaris, Tav. XV, fig.6, S. Maydeni. ece.).
In altri casi il mesofillo è costituito da un tessuto a palizzata che occupa
ambedue le pagine foliari, mentre la parte centrale della foglia è occupata
da un tessuto ad elementi isodiametrici, pero quasi privo di lacune
1160 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSER (2me sen.) 1905 (48)
(S. aspericocca b incrassata, Tav. XV, fig. 7). A questo lipo foliare si con-
nette quello della S. Brunonis, Tav. XV, fig. 5, le cui foglie, morfologi-
camente lineari, quasi eilindriche, hanno struttura quasi centrica, pre-
sentando un tessuto a palizzata su tutta la superficie foliare.
In mezzo agli elementi del mesofillo sono frequenti, in alcune specie,
grandi elementi rotondi, ripieni di sostanze lanniche i quali oceupano
posizione variabile nel tessuto a palizzala o in quello lasso.
Le cellule del mesofillo possono contenere Masse Dı caucent analoghe
a quelle dei tessuti corticali del fusto (S. aspericocca), le quali presen-
tano identici caratteri chimiei ed ottici.
I FASCI FIBROVASCOLARI OCCUpano sempre approssimativamente il piano
ınediano della foglia, e, nelle foglie dorsiventrali, si trovano nel piano di
divisione fra i due tessuti, palizzata e lasso, mentre nelle foglie a tipo
ısolaterale 0 centrico sono circondati dallo scarso tessuto ad elementi
isodiametrici. Essi sono sempre sollili, contengono vasi a spirale ed
annulati, e presentano talora, sui confini del fascio, grandi tracheidi con
numerose e grandissime punteggiature. La loro diramazioni variano
secondo le dimensioni e la forma della lamina foliare.
Nel fiore, l’unico carattere anatomico che sia qui utile ricordare & pre-
sentato dal PoLune, che in tulte le specie del genere Stackhousia si
presenta come diviso in tre lobi per la presenza di tre solchi regolarmente
disposti, ed ha tutta la superficie areolala, con figure poligonali assai
regolari. Nella Macgregoria invece la superficie dei grani di polline @liscia.
Nel frutto alato della, S. Brunonis, si osservano nella parte membra-
nosa dell’ala grandi cellule tannifere allungate parallelamente ai fascı.
I caratieri anatomici, nel loro complesso, confermano l’omogeneila
della famiglia : il discusso genere Macgregoria presenla infatti uno
schema di struttura analogo a quello delle Eustackhousiee, e le modifica-
zioni che si inconstrano nella corteccia della S. pulvinaris non sono tali da
giustificare una separazione, forse neppure generica, giacche altri tessuti
(iegno, foglia ecc.) preseniano caratlerı simili, e si incontra moltre una
specie (S. Maiden) che forma il termine di passaggio fra le due
strutture. L’identitä di struttura fra le due antiche specie S. minima e
S. pulvinaris appoggia completamente la riunione di queste due specie.
in una sola, riunione fondata anche sui caratteri morfologici. Inoltre
l’imporlante carattere biologico della capacità, almeno in alcune specie,
di formare masse di caucciü nell’interno degli elementi parenchimatici
assimilatori della corteccia e del mesofillo, viene in appoggio alla ipotesi
di una affinità che questa famiglia ha con quella delle Celastracee
(incl. Hippocrateacee) la quale presenta in varie delle sue specie la
stessa atlitudine.
Finalmente è notevole che tutta la strutiura delle varie parti della
pianta sta ad indicare un adattamento delle Stackhousiee alla vita xerofila
(pareti epidermiche molto spesse, cuticola striata, grandi punteggialure
nelle cellule epidermiche, ipoderma, pareti del palizzata foliare ondulale
ecc.). Molte di queste particolarità non sono comuni a tutte le
Stackhousiee, ma si incontrano in alcune singole specie, ed è perciô
utile, dopo descritto l’aspetto complessivo della famiglia, indicare alcuni
ıninori caratteri che le varie specie presentano.
(A suivre.)
FIG!
“Species novas GARIGIS e sectione Frigidarum
-EDIDIT
G. KUEKENTHAL
Grub a/F.
CA Carex mira Kuekenthal, spec, nov. — Typus in Herb. Kuekenthal.
Rhizoma dense cæspitosum. Culmus 20-30 em. altus tenuis triqueter
superne parce scaber inferne joliatus. Folia culmo breviora 1-1 '/s mm.
lata plana longe attenuata pallide viridia mollia, vaginæ inferiores
brunneo-purpureæ parce reticulatim fissæ. Spiculæ 2-3 approximatæ ter-
minalis J clavæformis 1'/s cm. longa breviter pedunculata laterales 1-2 Q
oblongæ densifloræ 7-10 mm. longæ sessiles. Bracteæ squamæformes
amplectentes. Squamæ oblongæ obtusiusculæ apice ciliatæ atro-fuscæ
elarius carinatæ, © ovale mucronatæ concolores. Utriculi (immaturi)
squamas æquantes suberecli membranacei oblongi compresso-trigoni
3-9 /2 mm. longi stramineo-virides superne alro-fusci parce adpresso-hirti
nervis 2 marginalibus percursi basi attenuati marginibus hispiduli in
rostrum breve latum ore emarginato-bidentulum sensim abeuntes.
Stigmata 5.
Japan: Kamilsuge (Faurie n. 27581).
Aus der Verwandischaft von C. mucronala, eriocarpa und Litwinovu,
von allen durch das keulenförmige g’ Aehrchen und die schwärzlichen
Deckschuppen geschieden.
2. Carex kattæana Kuekenthal, spec. nova. — Typus in Herb.
Kuekenthal.
Rhizoma cæspitosum. Culmus 20-30 cm. altus gracilis triqueter superne
scaber ad medium usque foliatus basi vaginis aphyllis purpureis integris
cinctus. Folia culmum subæquantia accrescentia 3-4 mm. lata plana bre-
viter acuminata mollia, vaginæ longæ cinnamomeæ. Spiculæ 3-5 cylin-
dricæ 1'2-3 cm. longæ densifloræ superiores 1-2 G inferiores 2-3 ©
parum remotæ longe capillari-pedunculatæ erectæ. Bracteæ foliaceæ
inflorescentiam subæquantes evaginantes. Squamæ © oblongo-lanceolatæ
acuminalo-aristatæ atro-purpureæ viridi-carinatæ. Utriculi squamis bre-
viores erecti membranacei oblongo-ovati compressi 3 mm. longi stramineo-
virides dense papillosi glabri obsolete nervosi basi contracti marginibus
læves in rostrum breve ore purpureo breviter bifurcatum subabrupte
desinenles, crures lineari-lanceolati patentes. Stylus vix exsertus. Stig-
mata 2 longa.
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n° 42, 30 novembre 1905. 78
1162 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze SÉR.}. 1905 (2)
Japan : Nippon, auf dem Berge Katta 1600 m. (Faurie n. 5527! 5528!
134011).
Gehört wie die folgende in die Untersection Podogynæ Th. Holm.
(emend.), welche durch scheidenlose Bracteen, begrannte Deckschuppen
und in der Regel 2-narbigen Griffel charakterisiert ist.
3. C. scitæformis Kuekenthal, spec. nova. — Typus in Herb.
Kuekenthal.
Rhizoma cæspitosum radicis fibrillis validis instructum. Culmus 50 em.
altus subvalidus compresso-triqueter lævis ad ‘/: remote folialus basi
vaginis latis aphyllis rubentibus obtectus. Folia accrescentia inferiora
brevia breviter acuminata ad 11 mm. lata plana sicut tota planta minute
papillosa vaginis longis cinnamomeis prædita. Spiculæ 6 oblongo-cylin-
dricæ densifloræ superiores 2 J' contiguæ ad 2'/s cm. longæ inferiores ©
(apice sæpe d') 3-4 cm. longæ 6 mm. late suprema masculinis approxi-
mata subsessilis reliquæ remotæ longe pedunculatæ, pedunculi setacei
sublæves. Bracteæ inferiores foliaceæ culmum subæquantes evaginantes.
Squamæ 9 oblongo-lanceolalæ atro-sanguineæ dorso viridi trinerviæ
longe aristatæ. Utriculi squamas superantes adpressi membranacei
oblongo-lanceolati compressi 5 mm. longi stramineo-virides dense papil-
losi marginibus a basi densius in faciebus parce pilosi subenervii breviter
stipitati in rostrum longum antice sulcatum ore purpureo leviter biden-
tatum sensim desinentes. Achænium parvulum perlaxe inclusum oblongo-
ovatum. Styli basis æqualis. Stigmata 2 mediocriter longa.
Japan: Nippon, in lacunis montium Ubayu (Faurie n. 5515!).
4. Carex Warburgiana Kuekenthal, spec. nova. — Typus in
Herb. Warburg.
Culmus (incompletus) 30-40 cm. altus subfirmus triqueter lævis. Folia
deficiunt. Spiculæ 4 remol& terminalis 4 longe cylindrica 4-10 cm. longa
laterales 3 Q lineari-cylindricæ laxifloræ 6-7 em. longæ longe exserte
pedunculatæ erectæ. Bracteæ vaginæformes brevissime laminiferæ, vaginæ
longæ ampliatæ fuscæ nitidæ. Squamæ 5 orbiculato-ovatæ apice rolun-
dat» ciliatæ atro-purpureæ nervo dorsali flavo evanescente percursæ,
Q obovatæ apice truncatæ castaneæ dorso late flavovirentes mucronatæ.
Utriculi squamas paullo superantes erecti anguste oblongi 5 mm. longi
pallidi hispidi pluricostati in rostrum breve latum castaneum grosse
bidentatum subabrupte attenuati. Sligmala 3.
Formosa : Kananin (Warburg n. 10890).
Am nächsten mit Carex chrysolepis Franch. et Sav. verwandt.
5. Carex odontostoma Kuekenthal spec. nov. — Typus in Herb.
Mus. berol. C. stenantha Léveillé et Vaniot in Bull. Acad. intern. Géogr.
bot. XI. (1902) 105 partim. —
Rhizoma cæspitosum et stoloniferum. Culmus 30 cm. altus gracilis
obtuse triqueter lævis basi vaginis brunneis dissolutis cinctus. Folia
culmo breviora 2 mm. lala plana allenuata mollia, vaginæ brunneæ.
Spiculæ 3 parum remotæ terminalis 4 lineari-oblonga subclavata 1°/4-2
cm. longa (raro abbreviata 7 mm. longa) laterales 2 © anguste cylindricæ
11/a cm. longæ basin versus laxifloræ incluse vel ima breviter exserte
pedunculatæ erectæ. Bracteæ vaginantes ima breviter laminata. Squamæ
(3) G. KURENTHAL. SPECIES NOVAS CARICIS E SETTIONE PRIGIDARUM. 1468
© oblongo-ovatæ apice truncatæ sepe emarginatæ rufe nitidæ e carina
viridi + aristatæ, g' ferrugineæ oblongæ obtusiuseulæ. Utriculi squamas
longe superantes suberecti membranacei oblongo-elliptici obsolete trigoni
6-7 mm. longi pallide virides parce adpresso-hirti obsolete striati basi
longe attenuati marginibus hispidi in rostrum longissimum incurvum ore
ferrugineo acute et profunde bidentatum subabrupte desinentes. Achæ-
nium subobovato-oblongum stipitatum. Styli basis incrassata. Stigmata 3.
Süd-Japan : Kiu-schiu, Sobosan (Faurie n. 28041).
var. 8. variegata Kuekenthal, var. nov. — Typus in Herb. Kuekenthal.
Culmus 10-25 cm. altus. Spiculæ 3-4 magis approximatæ. Squamæ atro-
rufe clarius variegatæ. Utrieuli nonnisi 4'/-5 mm. longi in rostrum
longum ore haud profunde bidentatun attenuali,
Kiu-schiu : Sobosan (Faurie n. 2835!), Aso (Faurie n. 2844 !).
Von der verwandten Carex tenuiformis Léveillé et Vaniot besonders
durch die fast blattlosen Bracteen und längere an der Spitze tief gezähnte
Schläuche getrennt.
6. Carex hirtifructus Kuekenthal, spec. nova. — Typus in
Herb. Kuekenthal.
Rhizoma cæspitosum et stoloniferum. Culmus 8-12 cm. altus tenuis
obsolele triqueter sublævis inferne foliatus basi vaginis brunneis disso-
lutis obtectus. Folia culmo breviora perangusta 1 mm. lata canaliculato-
plana graminea. Spiculæ 3 remote lineares terminalis 4 6-12 mm. longa
laterales 2 © pauci- et sublaxifloræ 7 mm. longæ superior incluse pedun-
culata inferior subradicalis longissime pedunculata, pedunculus setaceus
scaber. Braciteæ vaginæformes brevissime laminatæ. Squamæ 9 sub-
obovato-oblongæ apice truncatæ rufæ e carina viridi acutato-mucronatæ,
d dilutiores. Utriculi squamas longe superantes suberecti membranacei
obovato-oblongi trigoni 5 mm. longi pallide virides dense hirti enervii
basi longissime attenuali marginibus hispidi in rostrum longum ore
oblique sectum demum leviter bidentatum subabrupte abeuntes. Achæ-
nium obovato-oblorgum. Stigmata 3.
Japan : Nippon, Provinz Hitatsi Mt. Tsukba (Matsumura!).
7. Carex fimbriata x sempervirens Kuekenthal, hybr. nova.
Typus in Herb. Brockmann.
Rhizoma lignosum laxe cæspilosum et breviter stoloniferum. Culmus
30-45 cm. altus gracilis acutangulus superne scaber ad basin vaginis
aphyllis brunneo-purpureis integris obtectus. Folia culmum subæquantia
2 mm. lala plana longe subulato-attenuata læte viridia. Spiculæ 3 termi-
nalis linearis pedunculata laterales 2 © cylindricæ subdensifloræ supe-
rior contigua subsessilis inferior remota incluse pedunculata erecta
breviler bracteata. Utrieuli oblongo-ellipsoidei 5 mm. longi straminei
superne hispidi tenuiter nervosi marginibus fere a basi hispiduli in
rostrum mediocre subabrupte contracli. Achænium abortivum.
Südschweiz: Puschlav, in feuchten Felsspalten unter den Minen
der Canziano-Alp mit den Erzeugern (Brockmann!).
Vom Habitus der C. fimbriata, aber mit den Bracteen und Schläuchen
einer C. sempervirens. >
116%
PLANTARUM NOVARUM
VEL MINUS COGNITARUM DIAGNOSES
AUCTORE
T. A. SPRAGUE
II
FLACOURTIACEÆ
ONCOBA GILGIANA Sprague sp. nov.; typi in Herb. Kew. Ab
affini O. glauca, Planch., ramis florentibus anthesi fere defolialis, sepalis
haud cadueis, styli ramis lineari-oblongis fructuque apice depresso
recedit. Arbuscula 4—6 m. alta, ramulis validiusculis irregulariter cos-
tatis, cortice cinereo, novellis gracilibus brunneis. Petioli 1,5—13 cm.
longi, adulti pallidi. Lamina ovata, apice obtuse acuminata, basi rotun-
data, 7—17 cm. longa, 3—9 cm. lata. utrinque subtiliter reticulata, supra
exsiccando glaucescens, venulis paullo prominulis vel (in foliis vetustis)
leviter impressis, sublus vena media lateralibusque prominentibus,
venulis prominulis; venæ laterales utrinque 5—6. Rami florentes fere
defoliati. Racemi axillares, sessiles, 2-4 flori, in pseudo-fasciculos
contracti, rhachide communi 2—8 mm. longo. Pedicelli 15—3 cm.
longi. Sepala 3, valde concava, elliptica, rotundata, 1,6—2 cm. longa,
1—1,5 cm. lata, coriacea, anthesi patentia, demum reflexa. Petala
circa 12, alba (exsiccando flavescentia), obovata, longe unguiculata,
3,5—4 cm. longa (ungue 4—5 mm. longo. incluso), 1,5—2 cm. lata.
Antheræ 4—5 mm. longæ. Ovarium 1 mm. stipitatum, ovoideum,
8—10 mm. longum, apiculo 4—1,5 mm. longo, supra apiculum cum
stylo articulatum; stylus 10—12 mm. longus, apice infundibuliformis,
ramis » lineari-oblongis, 1,5—3 mm. longis, apice reflexis stigmatosis.
(7) T. A. SPRAGUE. PLANTARUM NOVARUM. 1165
Fructus obovoideo-globosus, 5 em. longus, 4,5 cm. diametro transverso
{exsiccando contractus, 5-lobatus), apice leviter depressus, obtuse cuspi-
datus, cuspide 2-3 mm. longo, pericarpio carnoso, fere À cm. crasso. —
Oncoba glauca, Oliv. Fl. Trop. Afr. 1, 117, partim (quoad stirpem Barte-
rianum), non Planch.
Sierra-Leone : Garrett, 14; in woods of small valleys. Buyabuya,
Scarcies, Scott Elliot, 1764.
Gold Coast : Kibbi. Axim. W. H. Johnson, 520; Kofrodua,
W. H. Johnson, 907.
Togo : Warnecke, 81.
Lagos: Barter, 20136: Moloney, 17 ; Ido Island, Millen, 46.
Dr Ernst Gilg was the first to recognize the preceding species as
distinet (in Warnecke’s Togo exsiccatæ), and I have therefore much
pleasure in naming it in his honour. Oliver in the Flora of Tropical
Africa quoted Barter’s Lagos plant under Oncoba glauca, and his descrip-
tion of that species is vitiated by the inclusion in it of characters belon-
ging to 0. Gilgiana. Il seems desirable, therefore, to add a short descrip-
tion of O. glauca here.
Pierre, in Bull. Soc. Linn. Par. n. s. I, 118 has described, under the
name Oncoba Klainei, a tree from the Gaboon district, which seems to
differ in no respect from 0. glauca. He distinguishes it as follows : —
«I! ya un Oncoba assez voisin de l'O. glauca que je distingue de cette
espèce par des feuilles oblongues, atténuées ou cunéiformes, par ses
stipules subulées, par des grappes axillaires très courtes quant au
pedoncule commun, mais à fleurs longuement pédicellées, enfin par son
fruit lisse ovoide privé de la pointe caractéristique et terminale de
VO. glauca. » — All the characters mentioned, with the possible excep-
tion of the shape of the fruit, are points of agreement with O. glauca,
not of distinction from it. No stress can be laid on whether the fruits are
lobed or entire, as that depends on how they have been preserved. The
fruits of Oncoba Gilgiana (Barter, 20136), preserved in spirit at Kew, are
entire; the dried fruits of the same number of Barter’s collecting are
deeply five-lobed. The fruits of ©. glauca in the Kew Herbarium are
ovoid or ovoid-globose with a very short terminal acumen. The specimen
of O. Klainei in the Kew Herbarium, Klaine nos 109/221. communicated
by M. Pierre, agrees in all respects, as far as the material goes, with
0. glauca, but unfortunately it has no fruits. Pierre’s Latin description
fits O. glauca well, with the exception of the words « capsula... stigma-
tibus sessilibus coronata », but the sentence quoted is obviously a lapsus
1166 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2Me SÉR.). 1905 (8)
calami, since Pierre writes immediately above, «stylo elongato apice
minute 5-dentato.
Oncoba brevipes Stapf (in Journ. Linn. Soc. Bot. XXXVII, 84), a native
of Liberia, is closely allied to O. glauca, from which it differs in its
obovate, very shortly acuminate leaves; the hermaphrodite flowers and
fruits are at present unknown. but they may be expected to yield addi-
tional characters by which to separate O. brevipes..
It must be noticed in conelusion that Beauvais describes and figures
the flowers of his Ventenatia glauca as sed. We can only assume that
{his is due to faulty recollection, coupled with the fact that the petals
turn a reddish colour on drying, since Mann, Holland, Millen and Klaine
all describe the flowers as while.
According to Holland, the fruit of Oncoba glauca is edible.
ONCOBA GLAUCA Planch. in Hook. Lond. Journ. Bot. VI
(1847) 296. Frutex (fide Holland) vel arbor 6—13 m. alta (fide Millen,
Mann et Soyaux). Petioli 1,5—7 cm. longi. Lamina ovato-oblonga vel lan-
ceolata, apice longiuscule obtusiuscule acuminata, basi rotundata vel
obtuse cuneala, 8—21 cm. longa, 2,5—8 cm. lata, venis lateralibus
utrinque 7. Rami florentes foliati. Racemi axillares breviter pedunculati,
4—3-flori, rhachide 4—13 mm. longo. Pedicelli 3—7 cm. longi. Sepala
anthesi decidua. Petala 12—15, alba (exsiccando rubescentia), 3— #4 cm.
longa, 1-—2 cm. lata. Antheræ 3,5—5 mm. longæ. Ovarium circa 1 mm.
stipitatum, ovoideum, 5—7 mm. longum, apiculo 2-—2,5 mm. longo,
supra apiculum cum stylo articulatum; stylus 9—10 mm. longus, apice
minute S-dentatus. Fructus ovoideus vel globoso-ovoideus, brevissime
acuminatus, 4—5 cm. longus. — Hook. fil. Fl. Nigrit. 220; Oliv. Fl. Trop.
Afr. I, 117, partim (stirpe Barteriano excluso). Oncoba Klainei, Pierre in
Bull. Soc. Linn. Par. n. s. I, 118. Ventenatia glauca, Beauv. Fl. Oware,
29,1. XVIL
Lagos : on road to Ajilite, Millen, 159.
Southern Nigeria : Insofan, Holland, 210, 247; without precise
locality, H. H. Johnston.
Fernando Po : Clarence, Vogel, 145; without precise locality, Vogel,
224, Mann, 258.
Cameroons : Ambas Bay, Mann, XVII; Yaunde-Station, Zenker and
Staudt, 170; Lolodorf, Staudt, 398; Bipinde, Zenker, 1238, 1273, 2324.
xaboon : Sibange farm, Munda, Soyaux. 78; Libreville, Klaine, 109,
221.
(9) F, 4. SPRAGUE. PLANTARUM NOVARUM. 1167
STERCULIACEÆ
STERCULIA DAWEI Sprague, sp. nov.; typus in Herb. Kew.
Ab S. Tragacantha, Lindl., affini, calycis lobis apice haud connalis facile
distinguitur. — Arbor 6-—12 m. alla, ramulis florentibus 5—7 mm. dia-
metro, glabrescentibus, purpureo-fuscis. Petiolus subteres, 2—4,5 em.
longus, pilis stellatis tomentellus vel pubescens. Lamina elliptica (inter-
dum suborbicularis), apice abrupte breviter obtuseque acuminata, basi
insigniter cordata, 9—15 em. longa, 7—13 cm. lata, basi septemnervia,
venis lateralibus ceteris utrinque 8—9, supra venis sparse stellato-pube-
rulis, subtus vena primaria secundariisque stellato-pubescentibus, tertia-
ris ultimisque stellato-puberulis, mesophyllo utrinque glabro. Stipula
subulatæ, 5—6 mm. long&. extra tomentosæ, intus tomentellæ. Paniculæ
axillares vel ex axillis foliorum delapsorum ortæ, 6—11 cm. long,
plures pro ramulo, ut ramuli pars novella stellato-tomentosæ. Pedicelli
4—5 mm. longi, 0,75 mm. infra apicem articulati.
FI. fem. — Calyx campanulatus, extra stellato-lomentosus; tubus
3—3,75 mm. longus, intus infra medium glabriusculus; lobi oblongo-
lanceolati, 3,25—3,5 mm. longi, 1—1,75 supra basin reflexi, intus pilis
simplicibus hirsuti. Ovarium subglobosum, 2 mm. diametro, dense tomen-
tosum, stipite 0,25—0,5 mm. longo, glabro, stylo eirca À mm. longo,
inferne tomentoso, stigmatibus crassis valde reflexis circa 0,8 mm. diame-
tro, loculis 4, ovulis 6 pro loculo, antheris 9—10 infra ovarium adpressis.
Fl. masc. — Calycis tubus 2,5—4 mm. longus, intus basi pilosus, cete-
rum intus glaber; lobi 2,25—3 mm. longi, tandem reflexi. Androgyno-
phorum rectum, 1,25—1,75 mm. longum, glabrum, antheris 10--11.
Ceterum ut in fl. foem. Folliculus unicus exstans iis Sterculiæ Tragacantha
similis. sed major (8 em. longus, 4,5—5 em. latus). Semina ellipsoidea,
1,7—2 cm. longa, brunneo-nigra, nitidula.
Uganda : Dawe, 143; Busiro, Dawe, 206.
LEGUMINOSE
ERYTHRINA ESCULENTA, Sprague sp. nov.; {ypus in
Herb. Kew. Ab affini E. eduli, Triana, foliolis basi angustatis, alabastris
vix cuspidatis, calyce citius aperto, 2 mm. supra basin antice inflexo, alis
corollæ triangularibus (in alabastro subovatis) facile distinguitur. —
« Arbor ramosa haud patula 20—30-pedalis, aculeis brevibus sparsa. »
Ramuli aculeolati, novelli minute puberuli. Petioli 6—12 cm. longi, pube-
1168 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (10)
ruli; petioluli 4—8 mm. longi, præcipue supra puberuli. Lamina apice
acuminata, basi angustata, 5—1% cm. longa, 3—9 cm. lala, utrinque gla-
briuscula, folioli terminalis rhomboideo-obovata, lateralinm late ovata vel
elliptica, paullo obliqua; venæ laterales utrinque 5—6. Racemus 20—30
cm. longus, gracilis, superne minute pubescens. Pedicelli 6—9 mm longi,
pubescentes. Calyx campanulatus, irregulariter 5—9-lobus, 2 mm. supra
basin antice inflexus, extra pubescens, lobo antico cuspidato; tubus
6,5—8 mm. longus (receptaculo 2 mm. longo incluso); lobi pestici
2—3 mm., anticus 3—4 mm. |longus. Flores miniali (teste cl. Spruce).
Vexillum elliptico-orbiculare, 2,5—2,7 em. longum (ungue triangulari
5 mm. longo incluso), 1,75—2 cm. latum, apice 1—2 mm. acute emargi-
natum. Alæ obtuse triangulares, latere antico 6—6,5 mm.. postico infero
3 mm., postico supero 4,5 mm. longo, vel (apice 3 mm. acuminafa)
latere antico 8,5 mm., postico infero 5 mm., poslico supero # mm. longo.
Carinæ pelala 17,5—18 mm. longa (ungue semiovato 2 mm. longo
incluso), 8—8,5 mm. lata, subbilobata, medio 5—8 mm. connata, apice
6—8 mm., basi 3,5 ınm. libera. Filamentum vexillare basi cum ceteris
eirca 5 mm. connatum, parle libera 14,5—17 mm. longo, anthera
1,5:—1,75 mm. longa: filamenta cetera lateribus 9—15 mm. medio
141—16 mm. connata; partes liberæ filamentorum longiorum 9—11 mm.,
breviorum 6.5—S mm. longæ; antheræ staminum longiorum 2,3—2,5
mm., breviorum 1,75—2,25 mm. long®. Ovarium ferrugineo-tomentel-
lum, 4 mm. supra basin antice inflexum, stylo gracili. « Legumen utrin-
que dehiscens, pericarpio carnosulo » (teste cl. Spruce). 10-20 em. longum
(stipite incluso), inter semina constrictum. Semina 2—2,5 cm. longa,
1—1,5 cm. lata, obscure brunnea, juniora opaca impresso-punetata.
matura nitidula punctis + obsoletis, hilo depresso.
Ecuador : Baños, Spruce, 5005.
According to the label accompanying the fruits of Spruce, 5005, in the
Kew Museum, Erythrina esculenta has edible seeds, and is known in the
Andes of Ecuador as « Frijol del Monte » or, in the Quichua language,
« Sacha-poroto » both names signifying Wood Kidney-bean. E. esculenta
has the general habit of E. edulis, Triana, but may readily be distin-
guished by the shape of the wing petals; in E. esculenta the wings are
triangular. with the greatest breadth below the middle; in E. edulis they
are obovate. In E. esculenta the buds are scarcely cuspidate; in Æ, edulis
they have a conspicuous recurved cusp. In E. esculenta the keel petals
are slightly bilobed, and the keel (with the petals opened out) is slightly
longer than broad; in E. edulis the keel petals are entire, and the keel ıs
2,9
(11) T. A. SPRAGUE. PLANTARUM NOVARUM. 1169
slightly broader than long. The {wo species also exhibit differences in
the shape and venalion of the leaflets.
= The only description of Erythrina edulis which we have been able Lo
find ıs the inadequate diagnosis given by Micheli in his enumeration of
the Leguminosæ collected by André in Ecuador and Colombia (Journ. de
Bot.. VI, 145). viz., « Arbor 6—8 met. alta, ramis depauperatis, floribus
aurantiacis haud speciosis. » The type of the species is the specimen in
the Kew Herbarium collected by Triana, but Micheli’s description seems
to have been drawn up from André’s specimens, as there is no indication
on Triana’s label of the height of the tree or the colour of its flowers. In
a remark on the geographical distribution of E. edulis, Micheli quotes
Spruce, 5005. as conspecific, overlooking the differences mentioned
above. Judging from Spruce’s description of the flowers of E. esculenta
as « miniali », André’s specimens do not belong to that species, but we
have no means of ascerlaining whether they are really identical with
Triana’s E. edulis. There is, in the Kew Herbarium, a third species, inter-
mediate in some respects betwen E. edulis and E. esculenta, but it seems
undesirable to describe it at present, as no locality is given on the label.
According to Santiago Cortés, Flora de Colombia (Bogotä, 1897), pp. 138.
169, 190, 247, Erythrina edulis occurs in the Departments of Gundina-
marca, Santander, Antioquia and Tolima, and is known under the follo-
wing names : — « Balü », « Nupäs », « Frijol nopâs », « Chachafruto »
and « Ghachapuruto ». Cortés states that the seeds ‚are edible, and that a
large quantity of the fruits is sent to the market of Anolaima in Cundi-
namarca. It seems desirable to give as full a deseriplion as possible of
E. edulis.
ERYTHRINA EDULIS, Triana ex M. Micheli in Morot. Journ.
de Bot., NT (1892) 145 (quoad stirpem novo-granatensem a cl. Triana
lectam in Herbario Kewensi conservatam). — Folia glabra. Petiolum uni-
cum exstans (folia parvi) S cm. longum; petioluli 6—10 mm. longi.
Lamina ovala, apice obtusiuscula vix acuminala, basi rolundata, 10—20
em. longa, 5,5 — 14 em. lala, Supra aculeis minimis hine inde sparsis;
venæ laterales utrinque 9—11. Racemus circa 20 cm. longus, gracilis,
superne minute puberulus. Pedicelli 6—7 mm. longi. Alabastra cuspide
eonspicua postice curvala. Calÿx campanulalus, bilabiatus, extra minute
puberulus, labio antico conspicue cuspidato; fubus 6—7,5 mm. longus
(receptaculo 1,5 mm. longo incluso); lobi 1—2,5 mm. longi. Vexillum
.2,5 cm. longum, 2,2 cm. lalum, emarginatum. Alæ anguste -- oblique
obovata, 7,5—8 mm.’longa, 3—3,5 mm. lata. Carinæ petala medio bre-
1170 BULLETIN DE LHERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (12}
viter connata, 15 —15,5 mim. longa, 7.5—8 mm. latac 'Filamentum vexil-
lare 18 mm. longum. basi cum ceteris connatum. anthera 1,25 mm.
longa: filamenta cetera lateribus 8,5—11 mm., medio 10—12 mm. con-
nata: partes liberæ filamentorum longiorum 8—8,5 mm., breviorum
5,5—7,5 mm. longæ; antheræ staminum longiorum 1,8 mm., breviorum
1,3 mm. long&.,Övarium erassum, ferrugineo-tomentellum, 3 mm. supra
basin antice inflexum. stylo crassiusculo. Legumen et semina deside-
ranlur.
Colombia : dans la region tempérée, 1400 m., Triana.
MYRTACEÆ
Syzygium Rowlandi Sprague sp. nov.; typus in Herb. Kew. Ab
affini S. guineensi, Guill. et Perr.. floribus majoribus, calycis lobis rotun-
datis, foliislongius acuminatis minus reticulatis recedit. Ramuli quadran-
gulares, interdum subalati, veteriores cinerei, juniores rubiginoso-fusci,
glanduloso-punctati. Petioli 5—10 mm. longi, supra canaliculati. Lamina
oblonga vel obovata, apice recurva obtuse acuminata, basi in petiolum
attenuata, 7—15 cm. longa, 3,7—6,5 cm. lata, sapra brunnea nitidula,
glandulis inconspicuis leviter impressis, subtus opaca pallidior, glandulis
numerosissimis prominulis; vena media supra impressa, subtus promi-
nens; secundariæ satis regulares patulæ utrinque circa 24—28; tertiariæ
(secundariis parallelæ) marginem versus irregulares, areolis utroque
latere venæ media lineari-oblongis, marginem versus brevioribus propter
reticulationem magis irregularibus. Inflorescentia terminalis haud stipi-
tata (1. e. rami basales in foliorum axillis orti), valida, corymbiformis:
ramorum lateralium paria #—5; cymæ quoque ramulo tres ultimæ in
umbellam falsam 5—9-floram aggregatæ. Pedicelli quadrangulares,
2—3 mm. longi, vix ultra À mm. lati. Alabastra obovoidea. 9—10 mm.
longa (pedicellis inclusis). Receptaculi tubus 2,75—3 mm. longus. Calyeis
lobi irregulares, rotundati, I—1,5 mm. longi, 2—3 mm. lati, basi bre-
viter connati. Filamenta exteriora 10,5—1% mm. longa, interiora minora.
Antheræ 0,5—0.75 mm. longæ. Ovarium { mm. altum, 2-loculare;
stylus circa 11 mm. longus, demum elongatus; ovula pro loculo 9-40.
Lagos: Rowland.
Liberia : Kaka Town, Whyle.
ee
1174
DIE LAUBMOOSE BADENS
Eine bryogeographische Skizze
VOX
Br Th. HERZOG
Suite.)
indessen sprechen auch manche Momente gegen die Ansicht, dass die
genannten Parzellen von Kalkpflanzen auf Rechnung des kalkhalligen
Wassers zu setzen seien. Vor allem führe ich hier den Umstand an, dass
die chemische Analyse! einer Wasserprobe von den Felsen des Hirsch-
sprungs, wo eine grössere Anzahl Kalkpflanzen wuchs, einen so ausser-
ordentlich geringen Kalkgehalt aufwies, dass es unmöglich war, den
Kalk quantitativ zu bestimmen. Deshalb Könnte es auch als sehr gewagt
erscheinen, dieser geringen Kalkmenge eine grössere Bedeutung bei der
Gestaltung der genannten Moosflora zuzuschreiben. Viel mehr gewinnt
daher folgende Annahme an Wahrscheinlichkeit. Wir können uns vor-
stellen, dass in der Nähe der Orte, wo wir heute noch solche Reste von
Kalkfloren antreffen, zwar nicht mehr die Reste der einst das ganze
Gebirge überlagernden Kalkschichten vorhanden sind, wohl aber, dass
sie sich hier noch am längsten erhalten haben. Auf ihnen konnte dann
eine aus den benachbarten Kalkfloren stammende Gesellschaft von Arten
sich erhalten und auch später noch bestehen bleiben, nachdem die Kalk-
reste schon längst durch den Einfluss der Atmosphärilien abgetragen
und gelöst waren, so dass wir hier zwar Kalkpflanzen direkt auf Urgestein
antreffen würden, ohne dass indessen-ein indirekter Zusammenhang mit
heute verschwundenen Kalkresten mit Bestimmtheit zurückgewiesen
werden dürfte. Jedenfalls ist diese ausserordentlich interessante Frage
1 Ich verdanke dieselbe der Freundlichkeit des Herrn Dr. chem. E. Werner.
1172 BULLETIN DE L'HERBIER -BOISSIER (2me sér.). 1905 (281)
noch nicht spruchreif; durch die obigen Andeutungen soll nur zu einem
weiteren Studium derselben angeregt werden.
Änders steht es mit Plagiopus Oederi an Granitfelsen im Schwarzathal:
dort auf der Höhe zwischen Schwarza und Schlücht lagern nämlich noch
bedeutende Schollen von Muschelkalk dem Granit auf, und das von der
Höhe herunterkommende Wasser macht dann das Vorkommen dieser
kalkliebenden Art auf Granit erst möglich. Aehnlich steht es mit Barbula
reflexa im Schlüchtthal an einem Bächlein, das aus dem Muschelkalk
herunterkommt, und bei Laufenburg am Rhein, wo sie auch auf Granit
wächst, aber von Kalkschlamm durchsetzt isi, welchen das sie zuweilen
überströmende Wasser ablagert. Wenn grössere Kalkgebiete auf der
Höhe überlagern, kann mit der Zeit durch das langsam das Erdreich
durchsickernde Wasser aus den überlagernden Schichten soviel Kalk
ausgelaugt und in dem ursprünglich durch Verwitterung von Urgesteins-
schichten entstandenen Erdreich abgesetzt werden, dass wir dann auch
fern von Wasserläufen auf echte Vertreter der Kalkformation, gemischt
mit solchen der Urgesteinsfloren, stossen Können.
Auch Seligeria pusilla und Didymodon alpigenus auf Buntsandstein,
der von Kalktuff absetzendem Wasser aus dem überlagernden Muschel-
kalk überströmt wird, sind analoge Fälle, die aber ursächlich klarer vor
uns liegen, als die zuerst erwähnten Kalkparzellen im Höllenthal und
Feldberggebiet.
Umgekehrt treffen wir in Kalkgebieten zuweilen kieselholde Arten,
die dann aber entweder auf einzelne Urgesteinsblöcke beschränkt bleiben,
oder sich auch auf die indifferente Unterlage der Baumrinde und in
Hochmoore zurückziehen. So giebt es eine kleine Kieselflora inmitten
der Kalkflora des Jura, auf den erratischen Blöcken des Kantons Aargau,
wie dies weiter unten bemerkt werden wird. In Baden sind derartige
Vorkommnisse auf die wenigen Torfmoore beschränkt, während erratische
Urgesteinsblôcke auf kalkiger Unterlage fehlen. Es bleibt aber immer
noch ein bedeutender Unterschied gegenüber den auf Kieselböden ge-
troffenen Kalkpflanzen bestehen, insofern als diese nicht in dem hohen
Masse von einem mehr oder weniger des Kalkgehalles abhängig sind,
während auf Kieselpflanzen die Ueberschreitung eines sehr nieder gele-
-geren Maximums (etwa 2°/o Kalkgehalt) schon schädlich wirkt und dadurch
die Besiedelung eines solchen Bodens für sie unmöglich macht: d. h. die
Kieselpflanzen sind in ihren Ansprüchen an die Unterlage bedeutend
empfindlicher als die Kalkpflanzen. Denn, betrachten wir die Verhältnisse,
denen Kalkpflanzen auf Kieselböden ausgesetzt sind, so handelt es sich
(282) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1173
immer nur darum, dass dieselben vielleicht einer grösseren Konkurrenz
gegenüber schlechter gestellt sind und deshalb unterdrückt werden.
Sind jedoch durch irgend welche Umstände die mit einer bestimmten
Art konkurrierenden Kieselpflanzen von der Mitbewerbung um einen
gewissen Bodenanleil ausgeschlossen, sei es durch bestimmte klima-
tisch oder physikalisch ungünstige Verhältnisse des Standortes, sei es
durch die zufällige geographische Verbreitung der konkurrierenden
Parallelformen, so können auch Kalkpflanzen sehr gut auf Kieselböden
übertreien. Anders bei den Kieselpflanzen; hier haben wir es mit der
absoluten Giftwirkung des kohlensauren Kalkes auf den Organismus
selbst zu tun und dadurch wird, selbst bei fehlender Konkurrenz, eine
Ansiedelung dieser Arten auf Kalkböden verhindert.
Moosformalionen und topographisehe Skizzen.
Die nachfolgenden Ausführungen haben das Ziel, die Moosformationen
so zu schildern, wie wir sie in den einzelnen, geographisch natürlich
umgrenzten Gebieten, die wir in Baden unterscheiden können, antreffen.
Dabei wurde durch ihre Eingliederung in den Rahmen der phanerogamen
Flora ein orientierender Ueberblick über die gesamte Pflanzendecke —
unter Vermeidung einseitig bryologischer Vegetationsbilder — angestrebt.
Ausserdem wurden die einzelnen Gebiete, soweit möglich, mit ähnlichen
Gebieten der Nachbarländer verglichen und bei den verschiedenen Floren-
elementen ihre Heimat und Einwanderungsrichtung anzugeben versucht.
Bei dem immer noch sehr lückenhaften Material können diese Schil-
derungen natürlich keinen Anspruch auf Vollständigkeit erheben; es
sollte nur einmal ein Versuch gemacht werden, die bisherigen Resultate
der bryologischen Forschung in einer Zusammenstellung natürlicher
Formationen zu verwerten.
Der Schwarzwald.
Fast die Hälfte des badischen Landes nımmt der Schwarzwald, das
typische Gebirge der Urgesteinsflora ein. Seine Entstehung wird geolo-
gisch gleichzeitig mil der der Vogesen gesetzt, die einst mit ihm zu-
sammen ein einheitliches Plateaugebirge mit flachen Rändern (die heutige
117% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (Ze ser). 1905 (283)
Abdachung einerseits gegen das schwäbische, andererseits gegen das fran-
zösiche Hügelland) dargestellt haben und durch eine Grabenversenkung
von Süd nach Nord, in die der Rhein später sein Strombett verlegte.
getrennt wurden. Bei dem staffelförmigen, durch zahlreiche Verwer-
fungen hervorgerufenen Abbrechen der Grabenränder erhielten sich die
einst auf dem Scheitel des Gebirges ruhenden Trias- und Juraschichten
an dem Westabhang des Schwarzwaldes und der Ostflanke der Vogesen
und bilden hier die Kuppen der beide Gebirge entsprechend flankieren-
den Vorberge, während sie auf der Höhe allmählig vom Wasser abgetra-
gen wurden, so dass nur noch der aus Urgesteinen bestehende Kern als
eigentliches Gebirge erhalten blieb, und erst wieder an der Ostabdachung
des Schwarzwaldes (und der Westabdachung der Vogesen) concordant,
d. h. in ungestörter Schichtfolge, auftreten. Soweit die genannten Vor-
berge dem Jura und Muschelkalk angehören, sollen sie nicht in die
Schwarzwaldskizze mit einbezogen, sondern in einem eigenen Abschnitt
behandelt werden. Dagegen eignete sich der Buntsandstein, der eine
Flora von Silicatmoosen trägt und ausserdem nicht nur in der Randzone
vorkommt, sondern ganz bedeutende Mächtigkeit auch im eigentlichen
Schwarzwaldgebirge (besonders im nördlichen Schwarzwald, wo er
manche Gipfel, so Hornisgrinde, Hohe Moos etc. ganz allein aufbaut)
erreicht, recht gut dazu, floristisch mit dem Hauptgebirge der Gneis-,
Granit- und Porphyrgesteine vereinigt zu werden.
Demnach werden in folgenden Ausführungen nur diejenigen Gebiete
berücksichtigt, die im allgemeinen eine reine Flora von Silicatmoosen
tragen, also ein einheitliches pflanzengeographisches Ganzes darstellen,
für das der Einfachheit halber die Bezeichnung Schwarzwald (unter Aus-
lassung seiner Kalkvorberge) gewählt wurde.
Dem Charakter des durch diese Abgrenzung gewonnenen Gebietes
entsprechend empfiehlt sich die Sonderung in einen südlichen und einen
nördlichen Abschnitt. Wenn auch in beiden dieselben Gesteine vorkom-
men, so lässt sich doch nach dem Vorherrschen des einen oder des
andern eine Beeinflussung der Moosflora erkennen. Im südlichen Schwarz-
wald treffen wir nämlich hauptsächlich leicht verwitternde Gneise und
südlich von Feldberg und Belchen ausgedehnte Granitgebiete mit vielen
Quarzporphyrgängen und Stöcken, die gewöhnlich bei ihrer schwierigen
Verwitterbarkeil als Felsen zu Tage treten; Porphyre sind übrigens auch
häufig im Gneis und erlangen z. B. im Unter-Münsterthal grössere Be-
deulung. Ein zweites Granitgebiet erstreckt sich aus dem Winkel zwischen
Simonswälder- und Prechthal über Schonach und Triberg noch über die
(284) TH. HERZOG, DIE LAUBMOOSE BADENS. 1175
Nord-Grenze des südlichen Abschnittes hinaus bis in den württembergi-
schen Schwarzwald hinein. Dagegen ist der Buntsandstein nur auf eine
ganz schmale Zone im Osten und wenige Punkte des Süd- und Westab-
falls beschränkt; auch tritt die Felsbildung in ihm sehr zurück. Dafür
ist derselbe im nördlichen Schwarzwald ausserordentlich breit entwickelt
und bildet, wie schon oben erwähnt, z. T. die höchsten Berge. Neben
Buntsandstein ist hier noch besonders mächtig der Granit, der stellen-
weise sehr reich an Quarzporphyrgängen ist; auch jüngere Porphyre und
Rotliegendes sind verhältnismässig stark vertreten. Gneis tritt dagegen,
wenn auch immer noch weit verbreitet, im Verhältnis zu der Ausdehnung
und Bedeutung, die er im südlichen Schwarzwald besitzt, auffällig zurück.
Von floristisch gleichfalls wichtigen Gesteinen ist im südlichen Schwarz-
wald noch der Culm mit seinen Thonschiefern und Grauwacken, als
schmaler, stellenweise unterbrochener Streifen von Lenzkirch über’s
Albthal bei St. Blasien und das Wiesenthal bis zur Sirnitz ziehend, dem
einige sehr interessante Arten eigentümlich sind, zu erwähnen. An
einigen wenigen Stellen sind auch noch kleine Reste der ursprünglich
überlagernden Kalkschichten erhalten geblieben, die dann das Vorkom-
men echter Kalkpflanzen inmitten der reinsten Urgesteinsflora ermög-
lichen. Die Grenze zwischen nördlichem und südlichem Schwarzwald ist
ungefähr durch den Verlauf der Kinzig gegeben.
Aber nicht nur geologisch unterscheiden sich diese beiden Teile; auch
geographisch, allein nach der Entwicklung des Gebirges und den ver-
schiedenen Massenverhältnissen, lässt sich diese Einteilung rechtferligen.
Denn im südlichen Schwarzwald haben wir ein breit entwickeltes Gebirge
mit bedeutenden Gipfelhöhen (Feldberg 1495 m., Herzogenhorn 1417 m.,
Belchen 1416 m., Silberberg 1360 m., Spiesshorn 1351 m., Stübenwasen
1388 m., Todter Mann 1325 m., Blössling 1311 m., Bärhalde 1320 m.,
Schauinsland 1286 m., Köhlgarten 1231 m., Heidenstein 1277 m., Hunds-
rücken 1232 m., Hochfahrn 1261 m., Hinterwaldkopf 1201 m., Kapfen-
berg 1338 m., Kandel 1243 m., Blauen 1173 m., Hochfirst 1188 m., eic.
etc.), während das Gebirge sich im nördlichen Abschnitt bedeutend ver-
schmälert und nur noch mässig hohe Berge besitzt (Hornisgrinde 1470 m.).
Während die durchschnittliche Kammhöhe im südlichen Schwarzwald
kaum unter 1000 m. betragen dürfte, liegt dieselbe im nördlichen
Schwarzwald bei ca. 700 m.
Als Folge dieser verschiedenen Erhebung treffen wir um die Gipfel
des südlichen Schwarzwaldes eine reiche alpin-subalpine Flora, die den
nördlichen Bergen fast völlig fehlt. Erst in der Wald-Region zeigt der
1176 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2° ser.) 1905 (285)
ganze Schwarzwald ein einheitliches Gepräge, eine durch unvergleich-
liche Ueppigkeit ausgezeichnete Moosvegelation. Hier ist es der reiche
Wechsel von schaltigem Wald und sonnigen Fluren, liefen, dampfenden
Schluchten und mächtigen Felsklippen, seine Moore und Sümpfe, seine
Wasser, die in schäumenden Fällen und reissendem Lauf zu Thal eilen,
seine wilden Kessel und schroffen Wände, die ihn zum Wunderlande des
Bryologen machen.
Um die Moosflora dieses Gebietes recht zu schildern, genügt es nicht,
ohne weiteres in Tabellen die den einzelnen Abschnitten eigentümlichen
seltenen Arten aufzuzählen, oder aber die trennenden Merkmale zwischen
südlichem und nördlichem Schwarzwald und ähnliche floristische Ver-
gleichungen abzuhandeln; zuerst gilt es, einen allgemeinen Ueberblick
über die Zusammensetzung der wichtigsten Moosgesellschaften und
Typen zu gewinnen, die am wenigsten durch das Hinzutreten der für
den Floristen interessantesten, d.h. seltensten Arten beeinflusst, dagegen
durch die gewöhnlichen, Massenvegetation bildenden Arten in ihrem
Charakter bestimmt werden.
Es soll daher in einigen Bildern, die nach häufig wiederkehrenden
Verhältnissen und zahlreichen statistischen Aufzeichnungen zusammen-
geselzt wurden, versucht werden, die Mooswelt des Schwarzwaldes an-
schaulich vorzuführen.
Betrachten wir die Vegetation der Wälder, dieser weitaus vorherr-
schenden Landschaftsform des vorliegenden Gebietes, so macht sich, je
nachdem wir Nadel- oder Laubwald, trockenen oder feuchten, humus-
reichen oder steinigen Untergrund vor uns haben, ein grosser habitueller
Unterschied in ihrer Zusammensetzung bemerkbar. Das weite, einsame
Hochmoor dient ganz anderen Gestalten zur Wohnstälte, als die schat-
tige Schlucht, durch die der wilde Bergbach sich den Weg gegraben,
und ebenso grosse Unterschiede machen sich geltend zwischen den
typischen Vertretern der Felsregion und den Ansiedlern des mageren
Waldbodens oder lehmig-kiesiger Wegränder und quelliger Wiesen-
gründe. Und da im Schwarzwald all’ diese Landschaftsformen in reich-
stem Wechsel einander folgen und in der mannigfachsten Weise zum
harmonisch gegliederten Ganzen sich vereinigen, so treffen wir auch in
der Vegetation niemals ein ermüdendes Einerlei, sondern einen wohl-
wenden Wechsel, auch in den Formen der niederen, cryptogamen
Pflanzenwelt.
(286) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1177
I. Bergwald.
Vorwiegend aus Nadelhölzern und Buchen bestehend, mit vereinzelten,
alten Bergahornen; steiniger Untergrund von Blöcken grösseren und
kleineren Kalibers; reiche Farnbestände, besonders von Aspidium filix
mas, filix femina, Asp. spinulosum und etwas sellener Asp. lobatum.
Feuchte (meist Nord-) Lage.
Lycopodium annotinum, Polygonatum verticillatum, Mulgedium alpi-
num, Adenostyles albifrons, Rosa alpina, Spiræa Aruncus, seltener Listera
cordata, Pirola uniflora.
Beispiele: Die Wälder des oberen Zastler-St.- Wilhemer-Oberrieder-
und Bärenthal, Nordflanke des Belchen, Partien im Wild-Gutach, Umge-
bung des Triberger-Wasserfalls, Hochwälder um die Hornisgrinde etc.
Äls tonangebend können die grossen Hylocomien gelten, vertreten
durch die Species H. splendens, triquetrum und loreum ; dieselben bilden
mit dem gewöhnlichsten der Sphagnumarten, dem Sph. acutifolium,
weniger häufig mit Sph. squarrosum recht eigentlichste Massenvegetation,
und neben ihnen erscheinen alleandern Zutaten von Dieranum-, Hypnum-,
Mniumarten etc. sehr nebensächlich; nur die Gattung Polytrichum mit
den Spezies P. commune und P. formosum vermag noch unter den ganze
Bestände bildenden Formen eine grössere Rolle zu spielen. Und zwar
kann man meist das Verhalten beobachten, dass sich die Hylocomien den
steinigen Untergrund auswählen und in weitausgedehnten Rasen und
Polstern alle Felsblöcke überziehen, während Polytrichum commune den
humusreichen Waldboden oder die durch alte, verrottete Moospolster
und Farnstrünke präparierten Gesteinsblöcke bezogen hat. Hier bildet es
in riesiger Ausdehnung und Individuenzahl die jedermann sofort auffal-
lenden, dunkelgrünen, schwellenden Rasen und Kissen, durch deren
Grösse und Ueppigkeit sich der Schwarzwald vor allen andern deutschen
Waldgebirgen auszeichnet. Nicht selten kann man an solchen auf grössere
Strecken hin eine Tiefe von 40 cm. und darüber beobachten, so dass man
sich bei ihrem Anblick recht gut das Aussehen ihrer australischen Ver-
wandten, der riesigen Dawsonia-Arten vorzustellen vermag; vielleicht
sind sie ihnen an Pracht der Erscheinung und Ueppigkeit der Formen in
manchen Fällen sogar fast ebenbürtig! Die Sphagna (acutifoltum und
squarrosum) nisten sich zwischen diesen Aylocomien und Polytrichen ein
und erreichen eine ganz bedeutende Ausdehnung, so dass man häufig
quadratmetergrossen und fussliefen, dichten, wasserstrotzenden Pelstern
BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER, n0 42, 30 novembre 1905. 79
1178 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e Sék.). 1905 (287)
des Sph. acutifolium begegnei, indessen Sph. squarrosum nur selten ge-
schlossene Bestände bildet. In diesen einfach gehaltenen Untergrund, zu
dem die Hylocomien das helle Gelb- und Braungrün, die Polytrichen das
saftige Dunkelgrün liefern, streuen sich wie bei einem Teppich die ver-
schiedenarligsten Farben ein; hier das tiefe Rosenrot des Sph. acutifolium
durch alle Töne hindurch bis zum bleichen Weissgrün, dort die gold-
leuchtenden Kämme des Hypnum crista-castrensis, während auf dem
glänzenden Hellbraun des Hylocomium splendens mit dem zart durch-
schimmernden Rot des Stengels und der zierlichen Aestchen das hell-
grüne. feingefiederte Farnlaub des Thuidium tamariscinum sich breitet,
oder wie Silberschlangen die Schuppenbänder des Plagiothecium undula-
tum schimmern. Umgestürzte, modernde Baumstrünke, Stämme und
Aeste sind mit einem ganzen Ueberzug von Plagiothecium silesiacum und
PI. denticulatum, Dieranodontium longirostre und Georgia pellucida be-
deckt, oft in reich fruchtenden, üppigen Rasen, mit grosspolstrigem
Dieranum scoparium, das gleich durch seine bedeulendere Grösse und
die schlankere Kapsel von dem ebenfalls nicht seltenen D. fuscescens
absticht. An den Bäumen ranken sich ganze Guirlanden von Antitrichia
eurlipendula empor, um hoch oben im Geäst noch ihre bis über 20 cm.
langen Gewinde im Verein mit Usnea, Bryopogon und Cetraria nieder-
hängen zu lassen. Metallisch glänzende Rasen von Neckera crispa,
N. pumila (diese nur an Nadelholz), Homalia trichomanoides und flache
Ueberzüge von Pterigynandrum filiforme, Leskea nervosa und Amblyste-
gium subtile schmücken die graue Rinde, ebenso wie die zahlreichen,
fruchtbedeckten Pölsterchen der Uloten (crispa, erispula, Bruchi und
Ludwigii), von Orthotrichum stramineum und O. affine (in selteneren
Fällen Zygodon viridissimus) und die zierlichen, braunen und grünen
Roseiten von Frullania dilatata und Radula complanata.
Auf trockneren Blöcken finden sich in inniger Vereinigung Isothecium
myurum, Hypnum cupressiforme, Dieranum longifolium mit seinen
seideglänzenden Rasen, Rthacomitrium fasciculare und Dryptodon Hart-
manniü, während sich Plagiothecium silvaticum mit Diplophylleia
albicans und Sarcoscyphus Ehrhardtii in feucht-schattige Winkel zurück-
ziehen. -
Auch das seltnere Hylocomium umbratum gesellt sich hin und wieder
zu seinen überall vertretenen Verwandten und sticht mit seinem dunkel-
grünen Fiederlaub von dem umgebenden Gelbbraun und Hellgrün male-
risch ab. Meist sind die prachtvoll üppigen Rasen von Hylocomium splen-
dens und H.loreum, Plagiothecium undulatum und Hypnum crista-castren-
(288) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1179
sis dicht mit roten und braunen Sporogonen bedeckt, so dass sie zur
Zeit der Fruchtreife einen überaus zierlichen Anblick gewähren.
Doch rasch beim Heraustreten aus dem Wald wechselt das Bild. Wir
stehen auf dem
li. Hochmoor.
Eben und eintônig, in stets sich gleich bleibendem Braun, dehnt es
sich vor uns aus, durchzogen von schwarzen Wasseradern mit Scheuch-
zeria und Carex limosa, deren morastige Umgebung steife Binsen, scharf-
blätitrige Carices und weithin kriechendes ZLycopodium inundatum
schmücken, während alles andere von den allein durch ihre Ausdehnung
und merkwürdige Färbung wirkenden Kissen und Polstern der zahl-
reichen Sphagna und den blaugrünen Büschen des Vaccinium uliginosum
bedeckt ist. Nur einige Zwergkiefern, deren geschlossene Bestände meist
erst am Rande des Moores beginnen, unterbrechen mit ihrem dunkeln
Grün gefällig das öde Einerlei. Sphagnum acutifolium, cymbifolium, cus-
pidatum, compactum, medium, subsecundum und fuscum sind die häufig-
sten Arten; sie stechen durch ihren Farbenreichtum vom sattesten
Garmin, Gelb. Braun und fast reinen Weiss wohltätig von der Umgebung
ab und bilden die Wohnstätle einer grossen Anzahl echter Moorpflanzen,
so Vaceinium Oxycoccos, Drosera rotundifolia, longifolia und obovata und
Selaginella spinulosa, während auf trockneren Stellen die dicht geschlos-
senen und zäh haftenden Rasen des Polytrichum juniperinum, strictum,
commune und gracile mächtige Horste bilden und geeignete Plätze für
das Vorkommen der Andromeda polüfolia, Eriophorum vaginatum, Vac-
cinium uliginosum und endlich der Zwergkiefer abgeben, die Hand in
Hand mit der allmähligen Trockenlegung der Moore vorrückt und stetig
an Terrain gewinnt. An den feuchtesten Stellen und eingenislet zwischen
die Sphagna treffen wir noch Dieranum Bergeri und D. Bonjeani, Hyp-
num fluitans, exannulatum, aduncum und stramineum. Sonst aber ist die
Laubmoosflora sehr arm an interessanten Formen, da neben den Sphag-
nen uud Polytrichen, die sich in das Gebiet geteilt haben, nichts aufzu-
kommen vermag. Lebermoose finden dagegen in den stets feuchten
Sphagnumpolstern, an den schlammigen Tümpelrändern und Torfgräben
die günstigsten Bedingungen und werden daher in grosser Artenzahl
beobachtet!.
! Man vergleiche die diesbezüglichen Notizen in C. Müller’s : « Moosflora des
Feldberggebieles » Allg. bot. Zeitschr. Jahrg. 1898 und 1899 ed. v. A. Kneucker.
1180 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905 (289)
Von selineren Formen, die auf dem einen oder andern der Hochmoore
gefunden wurden, seien genannt: Fissidens osmundoides, Splachnum
ampullaceum und Spl. spheericum, Webera sphagnicola, Mnium cinclidioi-
des, Plagiothecium Ruthei, Hypnum scorpioides und H. purpurascens,
Sphagnum tenellum, Warnstorfii, Russowii und molluscum.
Als Beispiele für die typische Torfmoorflora können angeführt werden:
Feldseemoor, Schluchseemoor, Titiseemoor, Moor in der Höllsteig. Erien-
bruckermoor und verschiedene Moore im Hornisgrindegebiet.
III. Felsregion der hochmontanen und subalpinen Zone.
Je nachdem, ob Wald den Fuss der Felsen beschattet, oder ob sie als
nackte Riffe und kahle Wände frei aufragen, schwankt der Charakter
ihres Mooskleides ganz bedeutend. An den beschatteten Wänden tritt
uns wieder mehr oder weniger ausgeprägt die ganze Schar der Arten
entgegen, die wir als typisch für den felsigen Bergwald kennen gelernt
haben, eine reiche, üppige Besiedlung durch Hylocomium splendens und
I. loreum, Plagiothecium undulatum und Pl. silvaticum, an sehr feuchten
Felsen auch Sphagnum acutifolium, quinquefarium und Girgensohnu,
mit tiefen Polstern und Rasen von Mastigobryum deflecum, verschiedenen
Jungermannien und Sarcoscyphus Enrhardti vergesellschaftet: dazu
kommen weil ausgedehnte Ueberzüge von Rhacomitrium protensum und
Rh. aciculare, in allen Ritzen das Geschlecht der Weberen, durch W. elon-
gata, W. nutans oder W. cruda vertreten, und die liefen, schwellenden,
reingrünen Polster von Amphidium Mougeotii, das als eines der auffällig-
sten Moose der Felsregion sich aus dem schattigen Wald und von der
triefenden, wasserbespritzien Felswand bis an die ausgesetztesten,
trockensten Stellen der subalpinen Felsreviere verfolgen lässt. An schat-
Ligen Plätzen findet es sich häufig in Gesellschaft von Cynodontium poly-
carpum, bryum pallescens und Homalothecium sericeum, während an
trockneren Stellen all’ die charakteristischen Formen der subalpin-
alpinen Region hinzutrelen können. Auch /sothecium myurum, Plagio-
thecium silvalicum und P. denticulatum spielen noch eine gewisse Rolle,
finden aber neben den neu hinzutretenden Formen, wie Bartramia
Halleriana, Blindia acuta, Dryplodon patens und Polytrichum alpinum, das
aus der subalpinen Region in die hochmontane Felsregion herabsteigt
und fast stets schön fructificiert, wenig mehr Beachtung.
Im Vergleich zu der Wichtigkeit dieser Moosformationen treten hier
die Gefässpflanzen ganz zurück. Einige Farne: Cystopteris fragilis, Poly-
(290) TH, HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1181
podium Dryopteris und Polypodium vulgare und in seltenen Fällen Pri-
mula Auricula oder Bellidiastrum und Campanula pusilla wären elwa zu
erwähnen.
Am Fuss der Wände, auf feuchtem Untergrunde, gedeiht wieder eine
krafistrotzende Vegelation von Polytrichum commune, die aber sofort mit
dem Zurückbleiben des Waldes verschwindet. Hier tritt auf einmal die
ganze bunte Gesellschaft von Hypnum callichroum, H. Schreberi, Pseudo-
leskea atrovirens, Rhacomitrium fasciculare, Brachythecium Starkei,
Dryptodon patlens und Pterigynandrum filiforme var. decipiens an ihre
Stelle, und alle Aeste des niederen Gestrüpps, das von der Waldgrenze
aus noch weit in die subalpine Zone hinaufsteigt, sind von der hier mas-
sig auftretenden Lescuræa striata und dem zierlichen Brachythecium
reflexum bewachsen. An der Kahlen Felswand sonnen sich die licht- und
trockenheitbedürfligen Grimmien und Rhacomitrien, als gewöhnlichste
Formen G. decipiens, G. commulata, G. ovala und um den Gipfel des
Feldbergs sehr verbreitet Grimmia funalis; ausser diesen sehr häulig
Orthotrichum rupestre, Rhacomitrium sudeticum in düsterm Grün und die
grauhaarigen Arten Rh. heterostichum und Rh. canescens, während Grim-
mia elalior, G. incurva und G. elongata, Rhacomitrium mierocarpum und
Coseinodon cribosus nur seltene Erscheinungen sind, alle im Grau und
Braun ihrer Umgebung. der rauhen Gneis- und Granitgesteine. Dazwischen
finden sich die gelbgrüne Dieranoweisia crispula und die schwarzroten
Pölsterchen der Andreæa pelrophila, die von der montanen Region auf-
wärts allen Felsen ihre malerisch wirkenden Schatlierungen aufsetzt.
Schattigere Plätze sucht Grimmia torquata und Andreæa Roth, doch
scheinen sie Waldesschatlen zu meiden. Zu ihnen gesellen sich in feuch-
ten Felsspalten, Rissen und Gesteinsfugen all’ die kleinen, oft fruchtbe-
deckten Räschen von Rhabdoweisia fugax, Cynodontium polycarpum und
C. strumiferum, das kupferrote Bryum alpinum, Tortella tortuosa und
Encalypta ciliata.
Zusammenfassend können wir sagen, dass an der feucht-schattigen
Felswand, soweit sie noch der Waldregion angehört, die Massenvegetation
bildenden Arten mit denen des felsigen Bergwaldes, wie sie oben
‚dargestellt worden sind, übereinstimmen, aber durch einige echte
Felspflanzen, wie Bartramia Halleriana und Blindia acula, zwei sehr
bemerkenswerten Gestalten, bereichert werden. Sofort mit dem Verlassen
der zusammenhängenden Waldzone macht sich dann ein auffälliger
Wechsel bemerkbar. Die hier dominierenden Arten setzen sich zum
grössten Teil aus den hochmontanen und alpinen Grimmien,
1182 BULLETIN DE L'HERPBIER BOISSIER (2e ser.) 1905 (291)
Rhacomitrien und Andreæen und dem durch die ganze Bergregion
gemeinen Amphidium Mougeotit zusammen, während selbst an feuchten,
schattigen Stellen nicht mehr vorwiegend die Polytrichen, Sphagneen
und Hylocomien des Bergwaldes gefunden werden, sondern ganz neue,
für diese Region allein typische Formen auftreten; ihre wichtigsten
Repräsentanten sind Hypnum callichroum, Pseudoleskea atrovirens,
Brachythecium Starkei, Dicranum Starkei und D. Sauteri, Dryptodon
patens, Rhacomitrium fasciculare und Polytrichum alpinum. Von einer
Anführung der selteneren Arten, deren es in diesem Gebiet an einem
oder mehreren Standorten eine bedeutende Anzahl giebt, soll hier ganz
abgesehen werden, da es sich ja nur darum handelt, in wenigen, festen
Zügen, ohne pedantische Vordrängung aller, auch der kleinsten Nüan-
cierungen, ein Bild der Schwarzwaldflora zu zeichnen.
Noch haben wir nicht die reichhaltige Flora der zahlreichen Bächlein
und Rinnsale betrachtet, die von den Quellen und Rieden der subalpinen
Zone ihr Wasser zu Thal führen. Sie bildet ein selbständiges, durch
scharfe Linien umgrenztes Ganzes und muss daher auch als solches
dargestellt werden.
IV. Bächlein und Rinnsale der subalpinen Zone.
Teils auf sandigem, teils auf moorig-schlammigem Untergrund ver-
laufend, häufig im Sturz über anstehende Felsen und einzeln liegende
Blöcke Wasserfälle bildend. Phanerogame Vegetation der Umgebung
ziemlich arm, soweit sumpfiger Boden in Betracht kommt aber eigen-
tümlich : Montia rivularis, Sweertia perennis, Eriophorum-arten, Solda-
nella alpina, Epilobium alpinum und Selaginella spinulosa; erst in der
Umgebung der Wasserfälle reicher Farnwuchs, besonders Athyrium
alpestre und Aspidium Oreopteris, neben Aconitum Napellus und
A. Lycoctonum, Bellidiastrum Michelü, Streptopus amplexifolius, Petasites
albus, Adenostyles albifrons und Mulgedium alpinum.
Beispiel : die Quellen und Sturzbäche in der subalpinen Region des
Feldbergstockes und nächster Umgebung.
Die zwei Leitarten für diese Landschaftsform sind zweifellos, auf
sandig-sumpfigem Boden Dieranella squarrosa, auf überflutetem Gestein
Hypnum dilatatum. Wo immer wir uns in der subalpinen Region
befinden mögen: in allen Sumpfpfützen, auf feuchtem Sand, in quelligen
Runsen und an jedem Bachrand stossen wir auf die hellgrünen,
praehtvoll üppigen Rasen der Dicranella squarrosa; sie fehlt fast
73
{292) TH. HERZOG. DIE LAUBMOOSE BADENS. 1185
nirgends und steigt mit dem Wasser weit in die Bergregion hinab.
Neben ihr treffen wir einige Hypna : fluitans, exannulatum, stramineum
und purpurascens, die schon bei den eigentlichen Hochmooren erwähnten
Sphagnum acutifolium, subsecundum, Warnstorfü, teres, cymbifolium,
medium. tenellum. compactum und squarrosum, Bryum Duvalii und
einige echt alpine Arten : Bryum Schleicheri var. latifolium, Oligo-
trichum hercynicum, Philonotis seriata, Webera commutata, Ludwig
und cucullata. Die 3 Weberen treten allerdings nur sehr spärlich
auf, während Bryum Schleicheri var. latifolium mit seinen dick
geschwollen beblätterten, am Grunde weinroten Stengeln und das
kurzrasige Oligotrichum hercynicum stellenweise in grösserer Menge
vorkommen. Auf felsigem Untergrund der rasch fliessenden Bächlein
dagegen ist Hypnum dilatatum, (es findet sich hin und wieder auch in
Waldbächen der unteren Bergregion) fast die einzige Laubmoosart;
denn im Vergleich mit seiner kolossalen Verbreitung kommen die
wenigen Beimengungen von Amblystegium fluviatile, Fontinalis anti-
pyrelica und Brachythecium rivulare gar nicht in Betracht, und nur die
grossen Lebermoosarten Scapania undulata und S. dentata, Junger-
mannia cordifolia und J. obovata vermögen noch mit Erfolg als seine
Rivalen aufzutreten. Je tiefer wir freilich hinabsteigen in die Bergregion,
desto seltener werden sowohl Hypnum dilatatum als auch die mit ihm
zusammenwachsenden Lebermoose, und an ihre Stelle treten als
unbestrittene Herren Brachythecium rivulare und Rhynchosteqium
rusciforme.
V. Felsige Bachschlucht in der Waldregion.
Hier lassen sich von vornherein 2 Typen unterscheiden : 1. Schluchten
in Granit und Gneis (besonders im südlichen Schwarzwald). 2. Schluchten
in Buntsandstein und Porphyr (nördlicher Schwarzwald).
Typische Gefässpflanzen : Cystopteris fragilis, Polypodium Dryopteris
und Phegopteris, Aspidium filiemas, A. angulare und lobatum, Asp. spi-
nulosum, Petasites officinalis und albus, Spiræa Aruncus, Crepis succisi-
folia, Knautia silvalica und Angelica.
Die grösste Anzahl der charakteristischen Moos-Formen ist zwar
beiden gemeinsam, doch machen sich immerhin einige wichtige
Differenzen bemerkbar.
Die feuchten, tiefschattigen Felswände, welche die mutwillig dahin-
eilenden, krystallklaren Wasser des Baches umsäumen, deckt ein
1184 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e sÉR.). 1905 (295)
schöner Teppich meist dunkelfarbiger Moose; an Stellen, die nicht vom
Wasser direkt benetzt werden, breiten sich die tief grünen Rasen des
Heterocladium heteropterum, stellenweise Massenvegetalion bildend,
neben den noch häufigeren, mattgrünen Ueberzügen von Isothecium
inyurum und I. myosuroides, die beide gemeinschaftlich mit Aypnum
cupressiforme oftmals quadratmetergrosse Strecken allein bewachsen.
Dazu kommen aus dem benachbarten Bergwald seine typischen Vertre-
ter, die Hylocomien, Sphagna und Polytricha; meist hängen sie in
üppigen Rasen, Polstern und Schwaden über den Felsrand nieder und
trinken gierig die hier ewig feuchte Luft. Doch ganz an den Bach wagen
sie sich selten heran; denn sein Ufer hütet eine zähe Gesellschaft : die
schwarzgrünen Fächerwedel des Thamnium alopecureum und die starren
Rasen des Brachythecium rivulare und Rhynchostegium rusciforme, die
ihre buschigen Aeste weithin im kalten Wasser fiuten lassen. Zu ihnen
gesellen sich auf etwas über das Wasser hervorragenden Felsblöcken die
bunten Uberzüge von Brachythecium plumosum und B. populeum und
die schwellenden Kissen von Dichodontium pellucidum (seltener D. fla-
vescens); alle feuchten Risse und Nischen aber füllt das äusserst dekora-
tive, frische Grün des dichtrasigen Amphidium Mougeotu in schönem
Kontrast zu den glaucösen Rasen der sammetweichen Bartramia
Halleriana. Hie und da entdecken wir auch in der Nähe des Baches an
schattigen, fenchten Erdstellen die mattgrünen, öligglänzenden Fladen
von Plerygophyllum lucens ausgegossen, während alle Uierblöcke von
dem für die Schluchtregion äusserst charakteristischen Rhacomitrium
aciculare bedeckt sind.
Noch bleibt eine grosse Zahl, ihrer Ausdehnung nach zwar unbe-
deutender, aber durch ihre wechselnde Beimischung die Flora ausser-
ordentlich bereichernder Arten zu verzeichnen. Von diesen sind durch
den ganzen Schwarzwald verbreitet : Cynodontium polycarpum, Diera-
nella heteromalla, Fissidens adianthoides, Dicranodontium longirostre,
Dicranum scoparium und D. longifolium, Brachyodus trichodes, Tortella
tortuosa, Rhacomitrium protensum, Webera elongata, W. nulans und
W. cruda, Rhodobryum roseum, Mnium undulatum, punctatum und serra-
tum, Bartramia ithyphylla und B. pomiformis, Atrichum undulatum,
Fontinalis antipyretica, Climacium dendroides, Plagiothecium silvaticum,
Pl. denticulatum, Pl. undulatum und Hylocomium breviroste.
Ausser diesen sind für die Schluchten des südlichen Schwarzwaldes in
hervorragendem Maasse eigentümlich : Rhabdoweisia denticulata und
Neckera crispa, für die des nördlichen Schwarzwaldes : Campylopus
flexuosus, Mnium hornum, Aulacomnium androgynum, Fontinalis squa-
(294) TH. HERZOG. DIE LSUBMOOSE BADENS. 1185
mosa, Hyocomium flagellare, Enrhynchium Stokesh und Hypnu
palustre.
Die nur sehr seiten beobachteten Arten wurden bei dieser Aufzählung
selbstredend nicht berücksichtigt.
VI. Wiesen-Waldtobel.
Einer zwar durch gar keine Specialitäten ausgezeichneten. aber
trotzdem häufig sich in derselben charakteristischen Gruppierung
wiederfindenden Vegetation begegnen wir in den kleinen Wiesen-
Waldtobeln, deren Grashänge, vielfach von Gesteinsblöcken übersät, in
der Mitte ein silberhelles Bächlein besitzen und meist von schatligem
Hochwald umrahmt sind. Sie zeigen eine äusserst constante Mischflora
von ausschliesslich sehr häufigen, fast gemeinen Arten aus der Fels-
Sumpf- und Waldregion, zu denen noch die lypischen Wassermoose des
Gebirgsbaches treten.
Soweit die benetzende Wirkung des Bächleins reicht, ist auf Gestein
Brachythecium rivulare Alleinherr, so sehr sich auch Amblystegium flu-
vialile Mühe giebt, es aus seiner Stellung zu verdrängen; °/ıo aller Moose,
die in dem klaren Wasser ihre Wohnstätte finden, nimmt allein Brachy-
Ihecium rivular'e ein, das eine, übrige Zehntel setzt sich aus Amblystegium
fluviatile, Rhynchostegium rusciforme und Fontinalis anlipyretica zusanı-
men. Am Rande des Wassers auf feuchten Steinen haben sich Brachy-
Ihecium plumosum, B. populeum, Bryum alpinum und Rhacomitrium aci-
eulare angesiedelt, während die dazwischen liegenden sumpfigen, mit
Gras und Cirsium palustre bewachsenen Stellen Philonotis fontana, Hyp-
num cuspidalum und Thuidium delicatulum beherbergen. Im feuchten
Gras im Schatten des nahen Waldes treffen wir in üppigster Entwicklung
Catharinea undulata, Hylocomium squarrosum, Hypnum Schreberi, Glima-
eium dendroides und Mnium undulatum, an ganz feuchten Stellen in der
Nähe des Bächleins Mnium punctatum und Rhodobryum roseum. Die
allenthalben umhergestreuten Felsblöcke dagegen repräsentieren die
Felsregion durch Hedwigia ciliata, Rhacomitrium heterostichum und Rh.
canescens, Dicranum scoparium, Polytrichum juniperinum und dem
mächtige Kissen bildenden Rhacomitrium lanuginosum, neben einigen
trockenen Cladonien, mageren Hypnuin cupressiforme und der fast
durch den ganzen Schwarzwald verbreiteten Silene rupestris.
Beispiele für diese Vegetationsform anzugeben ist überflüssig, da sie
tatsächlich durch den ganzen Schwarzwald in jedem der unzähligen
Wiesen-Waldtobel anzutreffen ist.
1186 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905 (295)
VII. Felsen der unteren Bergregion.
Meist als kahle, graue Mauern, Wände, Grate und Zacken die waldbe-
grünten Hänge der schluchtartigen Thäler malerisch unterbrechend, oder
im Waldesschatten untertauchend und ganz von einem einförmig grünen
Teppich gewöhnlicher Arten überzogen, zeigen die Felsen der unteren
Bergregion ein sehr charakteristisches in weitaus den meisten Fällen den
Stempel der Trockenheit tragendes Gepräge, das je nach schattiger oder
sonniger Lage bedeutende Unterschiede erkennen lässt.
Charakteristische Gefässpflanzen sind: Saxifragu Aizoon, Silene rupe-
stris, Sedum acre und album, Aronia rotundifolia, Asplenium Adiantum
nigrum, Trichomanes, Ruta muraria und germanicum, Hieracium muro-
rum und H. Schmidti.
An sonnverbrannten, ausgesetzten Felshängen und Blockhalden
herrscht die xerophile Vegelation der grauhaarigen Grimmien und Rha-
comitrien vor, und zwar besteht die ganze Moosgesellschaft dieser trok-
kenen Wände zu wohl */s aus den haartragenden Arten Grimmia pulvi-
nala, ovata, decipiens, commutata, leucophæa, trichophylla und Doniana,
Rhacomitrium heterostichum, canescens, lanuginosum, Hedwigia albicans,
Tortula muralis, ruralis und pulvinata, der Rest aus Uypnum cupressi-
forme, Dicranum scoparium, Homalothecium sericeum, Ceratodon pur-
pureus und andern gewöhnlichen Arten neben seltneren Erscheinungen,
wie Campylopus fragilis, Rhabdoweisia fugax, Andreæa petrophila und
A. Roth und Orthotrichum rupestre. An schattigen, trockenen Felsen
dagegen tritt Hypnum cupressiforme in solcher Ueberzahl auf, dass es an
Raum wohl mehr als die Hälfte aller Wald-Felsmoose einnimmt. Neben
ihm sind noch sehr häufig: Dieranum scoparium, Dryptodon Hartinanni,
Isothecium myosuroides und I. myurum, Neckera complanata und
N. crispa, während die zwar an vielen Stellen hinzukommenden Ptero-
gonium gracile, Oreoweisia Bruntoni, Ulota Hutschinsiæ, Eurhyschium
velutinoides, Brachysteleum polyphyllum und Dieranum fulvum doch zu
selten in grösserer Individuenzahl auftreten, um in merklicher Weise die
Gestaltung der Moosdecke beeinflussen zu können. Pterogonium gracıle
und Brachysteleum polyphyllum sind freilich stellenweise recht häufig zu
nennen und in dieser weiten Verbreitung von allen deutschen Miltelge-
birgen ganz besonders dem Schwarzwald eigentümlich, wie wir in einem
späteren, vergleichenden Abschnitt sehen werden.
Weniger interessant ist die Moosflora der nächsten und letzten For-
mation. (Fortsetzung folgt.)
ST
1187
SOCIETE BOTANIQUE DE GENEVE
Compte rendu des séances
PAR
Gustave BEAUVERD
28Snut séance. — Lundi 13 novembre 1905. — Ouverte
à 8 h. ‘/2 dans la salle de bibliothèque de l’Institut botanique Univer-
sité, sous la présidence de M. Augustin De Candolle, président.
Le procès-verbal de la 287% séance est adopté après rectification des
errata suivants :
Page 1092!, premiere ligne, lire lundi 9 octobre (au lieu de 8);
p. 1094, onzième ligne, en remontant, lire Aypnum rugosum (au
lieu de myosum); p. 1095, quatrième et cinquième lignes en remon-
tant, note 2, lire Corbière (au lieu de Corbèire); enfin, p. 1096.
treizième ligne en remontant, lire M. le D' Eugène Penard,
(au lieu de M. Ch.- Edouard Martin).
M. le président annonce la candidature de M. Frank, chef de culture
du Jardin alpin, Samoëns (Haute-Savoie), présenté par MM. D’ Lendner
et Rouge: cette candidature sera portée à l’ordre du jour de la pro-
chaine séance. — Les publications suivantes sont déposées sur le
bureau :
DONS D'AUTEURS : A. Guinet, Notes bryologiques sur les
environs de Genève; Aug. Martin, Notes bryologiques sur Saint-
Gervais-les-Bains: D' Alf. Lendner, Les champignons comestibles et
vénéneux (Genève 1905). — Au nom de la Société, le Comité prie ces
3 auteurs d’agreer ses meilleures remerciements pour leur aimable
envoi, qui est le bienvenu dans notre bibliothèque. — ALLEMAGNE :
Bücher Verzeichniss N° 455 (Berlin, Friedländer et Fils, 1905);
Denkschriften den kgl. bot. Gesellschaft in Regensburg, vol. 19, II
(Regensb. 1905): BRESIL : Revista da Soc. scient. de Sao Paolo, N° 1
(juin 1905); ETATS-UNIS : University of California publications
botany., vol. 2, I (15 juin 1904): University of Montana, Bull. N° 23
(dee. 1904), 25 (mars 1905) et 26 (juillet 1905): FRANCE : Archives
de la fl. Jurassienne, N 53-54-55 (Besançon, 1905): Bulletin 1904 de
la Société botanique des Deux-Sèvres, éd. 16 (Niort, 1905); Bull. de la
Soc. des sc. nat. du Bourbonnais et Centre de la France, vol. 18, I
(Moulins. 1905); Bull. de la Soc. des sc. nat. de la Haute-Marne, N° 7
(Langres. sept. oct. 1905); HONGRIE : Magyar botanikai Lapok
N°* 6-7 (Budapest, juin-juillet 1905); ITALIE : A. Borzi, Contrib. alla
1 Dans ce même numéro la pagination erronée du fire a part doit être
reclifiée comme suit, lire : (224) au lieu de «(2)», (222) au lieu de «(3)», (223)
au lieu de «(4)», et (224) au lieu de «(5)».
1185 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sen.) 1905 (226)
biolog. veget., vol. II. 3 (Palerme, 1905); PHILIPPINES : Bureau of
GFovernm. Laborat, Dep‘ of Interieur, Manila, Bulletin N° 22 (1905);
PORTUGAL : Boletim da 1903 Soc. Broteriana, vol. XX (1905):
RUSSIE : Bulletin du Club alpin de Crimée, N° 5 et 6 (Odessa 1905);
SUISSE : Bull. Soc. vaudoise des Se. naturelles, vol. 41 (Lausanne,
mars-juin 1905); Dull. Herb. Boissier, N° 8-9-10 et 11 (août-
novembre 1905).
HERBORISATION MYCOLOGIQUE DU S OCTOBRE 1905
AU BOIS D’YVRE. — M. le professeur Ch.-Edouard Martin donne
lecture du rapport détaillé de cette excursion bien réussie, qui réunit
12 participants (MM. Hauri, Hausser, Grintzesco, Lendner, Martin,
Nicoud, Rouge, Ackermann père et fils, Jacottet, Lüthi et Weihl) et
procura une abondante récolte d’especes malgré les pluies persistantes et
trop copieuses du mois précédent : il aurait fallu pouvoir faire l’exeur-
sion quinze jours plus tôt. — L’enumeration des espèces récoltées se
répartit comme suit :
Dès avant Mornex, on récolte dans un pré, au pied d’un arbre frui-
tier, Pholiota squarrosa. Au delà du pont de Viaison, avant Aizery,
sous les châtaigniers, on constate que la présence de ces quelques arbres
a suffi pour donner au sol les qualités d’un sol forestier. En effet, on y
récolte non seulement Aypholoma fasciculare, Hypholoma sublateri-
tium, Lepiota pudica, Hygrophorus coccineus, Hygrophorus conicus,
Hygrophorus virgineus, mais aussi Tricholoma saponaceum, Tricholoma
resplendens Tricholoma sordidum, Clitocybe laccata, Cortinarius cin-
»amomeus, Lactarius blennius var. viridis, Russula fragilis, Craterellus
cornucopioides; un peu plus haut Russula heterophylla, Lycoperdon
gemmatum, Marasmius oreades, Paxillus involutus.
L'espoir de ceux qui comptaient, comme l’an dernier, faire provision
d’agarics champêtres dans un verger d’Aizery est cette fois déçu.
Au delà d’Aizery, on trouve au pied d’un châtaignier Armillarıa
inellea; plus loin Coprinus micaceus. Le châtaignier de la ferme de
Marignac qui l’an dernier portait de nombreux individus de Fistulina
hepatica n’en offre aujourd'hui que des traces. Plus loin, sous la ferme,
dans le gazon moussu, Galera hypnorum.
Bois DE PINS.
Le bois de pins est beaucoup moins riche cette année que les précé-
dentes. C’est à grand’ peine que M. Rouge y trouve un échantillon de
Lactarius sanguineus, qu’il espérait v récolter abondamment en vue de
ses recherches. En revanche on constate qu'un individu est à moitié
L. deliciosus, à moitié L. sanguineus, ce qui semblerait indiquer qu'il
ny a pas entre L. d. et L. s. une différence vraiment spécifique. On
récolte d’ailleurs T’richoloma rutilans, Polyporus violaceus, Hygrophorus
glyocyclus, Cortinarius glaucopus, Craterellus tubæformis, Lepiota cris-
tata, Boletus granulatus, Lycoperdon excipuliforme, Cantharellus lutes-
cens, une variété entièrement jaune à chapeau blanchissant de Cantha-
rellus lutescens qui pourrait bien être une espèce distincte non décrite,
Russula rubra, Tricholoma imbricatum, Hebeloma crustuliniforme,
Russula Queleti, Boletus luteus, Tricholoma albobrunneum, Tricholoma
equestre, Hydaum ferrugineum, Tricholoma terreum, Tricholoma acer-
(227) G. BEAUVERD, SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1189
bum, Lactarius deliciosus, Lactarius sanguifluus, Lycoperdon gemma-
ton, Hygrophorus glutinosus, Armillaria aurantia, Hygrophorus aga-
thosmus. Stropharia æruginosa, Lepiota granulosa et Clavaria palmata.
Boïs DE SAPINS ET MELE.
Lactarius scrobieulatus, Hydnium repandum, Mycena Adonis, Hugro-
phorus erubescens, Clavaria cristata, Clitocybe rivulosa, Helvella crispa,
Helvella lacunosa, Amanita muscaria, Pholiota squarrosa, Polyporus
cristatus, Clavaria flava, Hygrophorus chrysodon, Hygrophorus ebur-
neus var. cossus, Clavaria pistillaris, Russula fetens, Cortinarius cin-
namomeus. Lactarius piperatus, Tricholoma nudum, Lactarius
uvidus, Collybia aquosa, Gomphidius glutinosus, Mycena galericulata,
Hydnum imbricatum, Cantharelius cibarius, Russula emetica, Collybia
rancıda, Amanita vaginata, Clitocybe bella, Lactarius theiogalus,
Boletus scaber, Tricholoma sejunctum, Tricholoma persicinum, /nocybe
cervicolor (une nouvelle étude de la question et les données fournies par
Vindividu récolté cette fois m'ont persuadé que j'avais bien conjecturé
en supposant que C'était bien cette espèce non admise par Fries, mais
restaurée par Quélet, qui se trouve dans plusieurs localités de nos envi-
rons: Je dois done annuler Ja rectification que j'avais formulée dans
notre dernier bulletin), Boletus piperatus, Hygrophorus virgineus,
Psalliota campestris, Russula nigricans, Armillaria imperialis, Lepiota
procera, Tricholoma portentosum, Peziza onotica, Marasmius splach-
noides, Mycena gypsea, Inocybe rimosa, Gortinarius firmus (sauf erreur
de determination), Cortinarius percomis, Gortinarius calochrous, Cor-
tinarius fulgens, Cortinarius varius, Gortinarius multiformis, Corti-
nartus vibratilis, Gortinarius pelmatosporus (c’est une espèce que J'ai
nommée il y a une vingtaine d'années bientôt, mal nommée, parce que
quelques spores seulement ont la forme de semelle de soulier qui m'avait
fait choisir cet adjectif. Depuis, comme elle est trop belle et trop répan-
due pour pouvoir passer inapercue, je n’ai jamais cessé de chercher à
l'identifier avec une espèce déjà décrite, mais sans y parvenir; en sorte
que je puis affirmer aujourd'hui la légitimité de l'espèce. Elle appar-
tient au sous-genre Phlegmacium, son chapeau étant visqueux; la des-
cription s’en trouve dans notre 7° bulletin (1892-94), pp. 181 et 182.
Elle a plusieurs caractères très saillants qui permettent de la distin-
guer : la marge est toujours sillonnee-ridee à gros plis; l'extrémité de
la cortine blanche reste collée à la marge, comme un étroit ruban de
soie blanche, le reste engainant le pied comme une volve fibrilleuse:
enfin les spores sont plus grandes que dans toute espèce de cortinaire;
elles mesurent 18-20 X 8-10 u. Or les plus fortes dimensions de spores
de cortinaires données par Saccardo sont 16 X 11 (C: sericeps Peck),
10-16 X 7-9 (©. tabularıs Fr.), 16-18 X 8 (C. vinosus Cke), espèces qui
n’appartiennent d’ailleurs pas au sous-genre Phlegmacium, 13-15 X 6-8
(C. livido-ochraceus Berk) 12-14 X 6-7 (C: collinitus Fr.) — qui sont des
Mysaciums — 12-16 X 6 (C. Friesi Br. et Schw.), de la section des
Scaura de Phlegmacium, 12-16 X 5-6 (C! triumphans Fr.), qui appar-
tient à la même section que ©. pelmatosporus, mais qui ne lui ressemble
nullement. On voit que dans aucune espèce dont les spores aient été
mesurées on n’en a trouvé ayant plus de 18 u de longueur. La vitalité
de cette espèce est considérable. L’unique individu récolté mesurait
1190 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (20e sen.) 1905 (228)
22 em. de hauteur; le chapeau avait 15,5 cm. de diamètre. Il était déjà
vieux, le pied étant à moitié évidé et cassé; il a été porté à la main du
bois d’Yvre à Genève, en passant par la Croisette, ce qui n’était pas
pour lui rendre sa fraîcheur; il a été laissé ensuite au froid, à l’air
libre, et le 26 octobre, dix-huit jours après l’avoir récolté, je trouvais à
la marge des lames, encore vivantes, des spores à tous les états de déve-
!oppement. J’ai fait d’ailleurs la même remarque sur l’espèce que j’ai
déterminée — avec quelque hésitation, la chair n'étant pas très ferme
— comme C. firmus), Gortinarius violaceus, Lactarius aurantiacus,
Boletus variegatus, Cantharellus cinereus, Lactarius serifluus, Tricho-
loma resplendens.
Chose curieuse à noter, il a été récolté dans les pâturages qui domi-
nent La Mure, au-dessous du bois d’Yvre, avant d'arriver à l'habitation
isolée où se trouve une fontaine, par conséquent loin des pins, des
exemplaires de Boletus granulatus et Boletus luteus : il reste sans doute
encore dans l’humus des éléments provenant de la forêt de pins qui a
dû exister la avant le défrichement; c’est ainsi qu'à Feuillasse j'ai
récolté des Cantharellus cibarius et des Boletus edulis dans l'herbe
du pré qui fut autrefois un bois de chênes.
A La Mure, nous n’etions pas attendus, l’auberge n’ayant pas été
avertie comme l’an dernier par M. Lendner: mais grâce au dévouement
de M. Nicoud, qui avait pris les devants et qui avait même répandu une
partie de son sang en notre faveur — en épluchant des champignons —
nous fimes un excellent repas, où les champignons récoltés le jour
même ne jouaient pas un rôle secondaire. J’exprime ici à M. Nicoud la
reconnaissance de tous ceux qui ont goûté de son plat.
Exrre La MURE ET LA ÜROISETTE.
Dans le gazon, sous des pins, on trouve Geoglossum glabrum. C’est
la première fois que je le rencontre dans la région. Plus haut, sous des
sapins, Spathularia flavida, en nombre considérable, Clitocybe odora,
Mycena epipterygia, ete., etc.; le temps manque pour récolter tous les
champignons qui piquent de couleurs variées le tapis de mousse du
bois. Plus haut, dans les pâturages, Hygrophorus psittacinus, Hygro-
phorus pratensis, Hygrophorus amonus (cette espèce me paraît, comme
à Quelet, n'être qu’une forme d’Aygr. conicus, la couleur seule au fond
étant différente), Clitocybe inornata (c'est à ce nom que je me suis
arrêté après de longues recherches et de laborieuses tentatives de
détermination), Leptonia anatina, Entoloma sericeum; cette dernière
espèce a tout à fait l'aspect d’une ZLeptonia, mais aucune Leptonia
décrite ne s’y rapporte.
Enfin, dans le jardin de la ferme de Bossey, M. Jaccottet, à la
lueur d’une allumette, récolte sur un sureau une dernière espèce de
champignon, Pholiota ægerita.
En somme, dans cette herborisation, nous avons récolté 118 espèces
différentes reconnues, c’est-à-dire juste autant que dans trois herbori-
sations différentes faites l’année dernière dans le même bois, l’herbori-
sation officielle ne nous ayant donné que 74 espèces. Il est vrai que sur
ces 118 espèces, il en est dix qui ont été récoltées entre La Mure et la
Croisette et une à Bossey. Quelques-unes étaient, sauf erreur, rencon-
(229) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENEVE. 1191
trees pour la premiere fois au bois d’Yvre; ce sont : Chtocybe bella.
Tricholoma persicinum, Armillaria imperialis, Cortinarius firmus, Cort.
calochrous, Cort. multiformis et Cort. pelmatosporus (cette dernière
espèce commune dans nos bois de chênes), Cort. violaceus et Lactarius
aurantiacus. Quatre espèces sont nouvelles pour la région : Geoglossum
glabrum, Hygrophorus amænus, Clitocybe inornata, Entoloma sericeum.
On le voit donc. bien que souvent visité par la Société, le bois d’Yvre
lui offre chaque fois quelques espèces nouvelles, en même temps que la
somme des espèces que l’on est sûr d’y rencontrer est suffisante pour
donner un intérêt sérieux à l’herborisation.
A la suite de cet excellent compte rendu, M. Martin présente une
nouvelle collection d’une centaine d’aquarelles remarquablement exé-
cutées et représentant 87 espèces et variétés provenant pour la plupart
du Vully vaudois ainsi que d’autres stations plus ou moins rapprochées
telles que le Saleve, les bois de Coudrée, le Jura ou même Praz-de-
Fort et Pralong (Valais). A noter, 1° un Coprinus incomplètement déter-
miné et récolté au fond de la grotte de Seythenex, sur Faverges (Massif
des Bauges, Haute-Savoie): cet échantillon est remarquable par le
coloris anormal des spores restées pourprées attribué aux conditions
spéciales du milieu (absence totale de lumière): 2° un gigantesque
échantillon de Polyporus squamosus mesurant de 40 à 42 cm. de
diamètre et récolté à Valleyres par M. William Barbey.
MONSTRUOSITE TAXINOMIQUE SUR UNE FEUILLE D’OR-
CHIDEE. — M. Casimir De Candolle a eu, l’été dernier, l’occasion
d'examiner une intéressante feuille anormale de Masdevallia que lui
avait adressée M. Paul Simmler, jardinier en chef chez M. William
Barbey, à Chambesy.
La singularité de cette feuille consiste en ce qu’elle est transformée
en un tube aplati latéralement. Ce tube long de 8 cm. est un peu élargi
vers le haut, où il s'ouvre obliquement un peu au-dessous du sommet
du limbe qui a conservé la forme atténuée des feuilles normales de la
plante. C’est done un cas bien développé d’epiaseidie basilaire, tout à
fait comparable aux feuilles des Sarracenias.
La plante qui a fourni cette curieuse feuille est désignée dans la serre
de Chambesy sous le nom de Masdevallia fragrans. Mais ce nom
n’ayant pas encore été publié, il faut attendre que la plante fleurisse
pour la déterminer exactement.
M. James a déjà signalé, en 1881, dans le Gardener’s Chronicle’,
une feuille de Masdevallia Lindein présentant le même genre de mons-
truosite et Kieks? l’a aussi observée chez une autre orchidee, l’Acanthe-
phippium bicolor BI.
Il est particulièrement interessant de rencontrer cette anomalie chez
des Orchidées. En effet on ne connait encore aucune espèce de cette
famille qui ait des feuilles peltées. Certainement l’apparition aceiden-
telle de feuilles en epiascidies chez les plantes dont il vient d’être
question, donne à réfléchir sur la vaste étendue des variations virtuel-
lement possibles chez les végétaux.
1 Gardener’s Chronicle 1881, I, p. 799
2 Bull. Acad. roy. de Belgique, 2me ser. v. 16, p. 12.
1102 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905 (230)
Cette intéressante communication est accompagnée de la présentation
du spécimen desséché, et fait l’objet de quelques questions sur les
causes attribuées à cette anomalie.
: QUELQUES REMARQUES SUR LA FLORE DES ORMONTS.
— Après avoir cité le Catalogue de la flore vaudoise de Durand et
Pittier consignant, avec l'important supplément de M. Jaccard, l’etat
des connaissances actuelles sur la flore des Ormonts, M. le professeur
Chodat enumere quelques observations intéressantes faites sur cette
région durant les trois mois d'été qu'il a passés à Crétaz, au-dessus du
Sépey (Ormont-Dessous. Vaud). — Cette communication devant faire
dans un très prochain numéro du Bulletin l’objet d’un article détaillé,
nous en resumons brièvement ici les principaux résultats :
1° Au mois de juin, coloris bleu céleste des prairies en pentes douces
provoqué par l'extraordinaire abondance du Myosotis intermedia,
c’est un type de prairie que M. Chodat n’a vu nulle part ailleurs.
2° Végétation luxuriante des clairières subalpines, remarquables par
l'abondance d’espèces ailleurs rares telles que Cephalaria alpina,
Mulgedium Plumieri, Aconitum paniculatum, divers Cirsium et leurs
hybrides, etc.
3° Présence de garides, diminuant d'importance avec l'altitude; parmi
les plantes les plus remarquables de cette association, M. Chodat cite
Thymus polytrichus Briq. Anthericum ramosum, Thalictrum saxatile,
Allium sphærocephalum, Veronica spicata, Peucedanum austriacum,
ete. — Ces garides se prolongent jusque vers 1800-1900 m., notamment
jusqu'aux chalets d’Ai (Helleborus fœtidus, Alliun montanum, Cala-
mintha Acinos, etc.).
4° Sous-bois de la flore silvatique supérieure caractérisé par la
présence de l’Aposeris fætida.
5° Hautes régions à tundras alpines! où abondent les Kuphrasia
minima et E. Salisburgensis avec leurs hybrides !
6° Liste de 230 champignons, dont quelques indéterminés, nombre
que M. Chodat estime ne pouvoir guère être dépassé pour les récoltes
mycologiques dans cette région; ce nombre va d’ailleurs en s’affaiblis-
sant avec l'altitude et, dans son ensemble, est relativement pauvre par
comparaison avec les régions de la plaine. — Quelques aquarelles
artistiques et des dessins à la planche noire accompagnaient l’énuméra-
tion des espèces les plus saillantes de cette liste.
OBSERVATIONS SUR LE MACROPLANCTON DES ETANGS
DU PARAGUAY. — Sous ce titre, M le professeur Chodat donne de
fort intéressants détails sur quelques types remarquables de la flore du
Paraguay, récoltés et admirablement préparés par notre collègue
M. le D' Hassler; comme pour la communication précédente, celle-ci
fera l’objet d’un article spécial qui sera publié dans le prochain numéro
du Bulletin de l’Herbier Boissier.
? Loiseleuria procumbens, Geum montanum, Dryas octopetala, ete. mélangés à
divers Lichens et quelques représentants de garides tels que Cotoneaster lomen-
tosa et Allium montanum.
#2
(231) G. BEAUVERD. SOCIÉTÉ BOTANIQUE DE GENÈVE. 1193
Ces deux communications pour lesquelles leur auteur reçoit les féli-
citations et remerciements de la Société, font encore l’objet de quelques
remarques de M. Casimir de Candolle.
UNE EXPOSITION MYCOLOGIQUE A GENEVE. — M. le Dr
Alfred Lendner donne lecture du rapport d’une exposition de champi-
gnons du pays organisée en septembre 1905 avec M. Martin et la pré-
cieuse collaboration de MM. Rouge et autres personnes.
Cette collection qui devait figurer à l'exposition de la Société
d’Hortieulture de Genève ne devait rester que pendant les premiers
jours d'ouverture. Mais voyant que le public s’interessait à la chose,
elle fut renouvelée et maintenue pendant toute la durée de l'exposition
(du 6 au 12 septembre). Elle fut alimentée, pour la plus grande partie
des espèces, par le produit de récoltes faites aux bois de Versoix
(5 et 9 septembre), puis du marché aux champignons, et enfin d’une
partie de la collection de l’Institut botanique, notamment la jolie
série des Gasteromycetes et les Ascomycètes (Tuberacees et Pezizacees).
L’exposition comprenait en tout 104 espèces dont voici la liste et
réparties ainsi : Agaricacées 55, Polyporacées 19, Hydnacées 3, Clava-
riacées 7, Gastéromycètes 9, Ascomycètes 11.
Basidiomycètes.
1, Agaricacées. Amanita vaginata, A. rubescens, A. phalloides.
Une série à tous les états de développement de l’Amanita Cwsarea,
A. muscaria et À. Pantherina. Lepiota procera, L. excoriata, L. gra-
nulosa, Armillaria robusta, Tricholoma striatum, T. lascivum, Collybia
Fusipes, Clitocybe opipara, C. gilva, C. odora, C. geotropa, C. phyllo-
phila, Mycena pura, Hygrophorus eburneus, H. conicus, Cantharellus
cibarius, Craterellus clavatus, C. cornucopioides, Lactarius hysginus,
L. uvidus, L. insulsus, L. blennüus, L. zonarius, L. subdulcis, L. deli-
ciosus, L. vellereus, L. piperatus, L. fuliginosus, L. pyrogalus, L. vole-
mus, Russula fragilis var. nivea, R. integra et ses nombreuses variétés,
R. fœtens, R. emetica, R. cyanoxantha, À. lepida. Marasmius ramealis,
M. globularis var. Wynnei, M. oreades, Entoloma speculum, Clitopylus
runulus, Gomphidius glutinosus, Myxatium collinitum. Cortinarius
argus, Psalliota campestris, P. campestris var. praticola, Laccaria
laccata, Pholiota radicosa, Lentinus cochleatus (55 espèces).
2. Polyporacees. Polyporus melanopus, P. marginatus, P. offi-
cinalis, P. fomentarius, P. ovinus, P. confluens, P. picipes, P. lucidus,
Fistulina hepatica, Boletus edulis, B. luteus, B. luridus, B. subtomen-
tosus, B. Pachypus, B. scaber, B. purpureus, B. granulatus, B. pipe-
ratus, B. versipellis (19 especes).
3° Hydnacées. Hydnum imbricatum, H. repandum, H. erina-
ceum (3 especes).
4° Clavariacées. Clavaria pistillaris, C. cristata, C. formosa,
C. acroporphyra, C. stricta, C. flava, C. cinerea (7 espèces).
5° Gasteromycetes. Bovista gigantea (de 2 kg.), Lycoperdon
gemmatum, L. excipuliforme, L. echinatum, Cyathus hirsutus, Tylos-
toma mammosum, Geaster pectinatus, Phallus impudicus, P. canınus,
Clathrus ruber (9 espèces).
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 30 novembre 1905. 80
1194 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905 (232)
Ascomycètes.
Tuber melanosporum, T. magnatum, T. brumale, T. æstivum, Mor-
chella esculenta, Mitrophora rımosipes, Peziza vesiculosa, P. coronata,
Helvella crispa, H. ne Xylaria polymorpha (11 espèces).
A l’occasion du renouvellement des collections, les organisateurs ont
mis une petite pancarte donnant la caractéristique de chaque famille,
puis un avis aux amateurs de champignons pour les mettre en garde
contre les croyances populaires qui basent les distinctions des espèces
comestibles et vénéneuses sur des caractères très douteux, comme ceux
qui sont fournis par la cuiller d'argent qui noireit, l’aspeet appétissant,
la bonne ou mauvaise odeur. etc.
Puisque la question intéresse le public, il serait désirable de renou-
veler une telle exposition chaque année, et l’auteur prie M. Martin d’en
prendre l’initiative.
M. Martin accède volontiers au désir de M. Lendner et demande, en
prévision des expositions futures, la disposition d’un local ad hoc;
celui de l’Institut botanique, tout désigné à cet effet, est gracieusement
mis à la disposition des organisateurs par M. le professeur Chodat.
LE PINUS CEMBRA DANS LES ALPES D’ANNECY. —
M. Gustave Beauverd, qui avait quelque raison de douter de la pre-
sence de l’arole dans les Aravis, a reçu à ce sujet une lettre de notre
collegue correspondant M. le professeur Gave, annoncant que le Pinus
Cembra «existe sûrement sur la commune de La Clusaz, au-dessus de
« 1600 m. d'altitude, là où finissent les autres essences. C’est M. l’abbé
« Pollet-Thiollier, de La Clusaz, qui me l’apprit en 1893 et m’annonca
« tout recemment que les habitants de La Clusaz appellent cet arbre
« Arali. » — D'autre part M. Wissmer, membre de la section genevoise
du Club alpin suisse, a confirmé verbalement à M. Beauverd la présence
de l’Arole sur un eontrefort de la Paraz-Rossaz'! au N. de la Porte des
Aravis. — C’est done une importante espèce nouvelle à ajouter à la liste
des plantes des Alpes d'Annecy; elle se trouve d’ailleurs en plusieurs
points des Alpes Lémaniennes.
PLANTES EXOTIQUES AU SALEVE. — M. Gustave Beauverd
présente un beau pied de Campanula alliarisefolia Willd. qu’il a récolté
récemment au bas du couloir du Grand-Sarrot, au Salève. Cette belle
espèce, originaire d’Asie Mineure, a été évidemment introduite dans
cette station; il serait intéressant de savoir depuis quand et de vérifier
si elle s’y maintiendra par la suite.
Après avoir décidé de renvoyer au lundi 18 décembre la prochaine
assemblée en raison des fêtes de l’Escalade, la séance est levée 10 h. !/2.
Assistance : 14 membres, MM. Aug. de Candolle, Romieux, Beau-
verd; Boubier, Casimir de Candolle, Chodat, Friederiez, Guinet, Hauri,
Hausser, Lendner, Martin, M"° Martin et M. Rouge,
Le secrétaire : Gustave BEAUVERD.
! C'est par erreur que ce nom a élé orthographié Pallè-Rossaz à la p. 946 du
Bulletin de l'Herbier Boissier 1903.
1195
TABLE
DES
TRAVAUX PAR NOMS D’AUTEURS CONTENUS DANS CE VOLUME
Pages
BEAUVERD (G.). — Société botanique de Genève. Compte rendu des séances 91,
19%, 306, 409, 510, 614, 785, 1092 et 1187
BEAUVERD (G.). — L'Hérbier Henri Bernet.... ...................... 200
BEAUVERD (G.). — Plantæ Damazianæ Brasilienses........... 284, 404, 1077
BEAUVERD (G.). — Remarques sur le Pinguicula alpinalL.............. 37%
BEAUVERD (G.). — A propos de la lettre de M. Rouy.................. 31
Beauverp (G.). — Nouvelle Burmanniacée du Brésil.................. 948
BEAUVERD (G.). — Une nouvelle Iridacée du Transvaal................ 990
BEauvERD (G.). — Bibliographie De ann A ES NP OS SR ten 992
BERNARD (Ch.). — Sur la distribution géographique des Ulmacées ...... 1097
BorxmüLLer (J.) — Beiträge zur flora des Elbursgebirges Nord Persiens. 49,
"7, 639, 752, 837 et 969
BoRNMÜLLER (J.). — Vierter Beiträge zur Kenntnis der Gattung Dionysia
(Dionysia peduncularis Bornm. spec. nov.)...................... 261
Camus (G.). — Société pour l'étude de la flore franco-helvétique. (Société
pour l'étude de la flore française transformée) .................... 973
CANDOLLE (C. de). — Sur le calice du Lundia Damazii C. DC. ......... 228
Cannorre (€. de). — Meliaceæ Costaricenses....:........2..2. 2.000... 447
Carport (J.). — Notice préliminaire sur les mousses recueillies par l’expé-
OR ANTALCHQUE SUÉDOISE EL ui Cale 997
GARDOT (J). — Nouvelle contribution à la flore briologique des Iles Atlan-
tiques. — Mousses récoltées aux Acores par M. B. Carreiro ........ 201
CHENEVARD (P.). — Contribution à la flore du Tessin, 4me suile ..... 329
CHevaLLier (l'abbé L.). — Troisième note sur la flore du Sahara ....... 440
CHopar (R.) et Hasster (E ). — Plante Hasslerianæ soit énumération
des plantes récoltées au Paraguay par le Dr Emile Hassler, d’Aarau
(Suisse) de 1980241002 re 65, 288, 481, 603 et 671
Carist (H.). — Primiliæ floræ costaricensis. Filices et Lycopodiaceæ III. 1, 248
Cats) Pilices Mexicane set MES Ps RE NEA 725
Douix (Ch. Dr). — Deux nouveaux Keleria d'Asie ................... 947
FarMar (L.). — Contributions to our Knowledge of Australian Ama-
(FOOD ON TAC CNRS ee NE ANSE ei 1085
Fee (F.). — Papaveraceæ novæ vel notabiles in Herbario Boissier et
Bacbey-Boissier versantes he u ne ne re etre 165 et 44ÿ
FEDTscHENKO (B.). — Notulæ criticæ Turkestanicæ. .......,........... 313
FEDTSCHENKO (O0. et B.). — Matériaux pour la flore de la Crimée ........ 621
+ FREYN (J.). — Plantæ ex Asia media .................... 457, 784 et 1012
GAILLARD (G.). — Sur une rose hybride du Jura vaudois R. spinulifolia
Demang Rascanina,b.: 8Min RS NAN SR TE ee 987
Herzog (Th.). — Die Laubmoose Badens. Eine bryogeographische Skizze. 149,
268, 375, 469, 973, 768, 851, 1028 et 171
Hua (H.). — Metastelma longisepala Hua. Asclépiadacée nouvelle du
RS Re ea ee DO LE D A CR en UD 97
KUEKENTHAL (G.). — Species novas Caricis e sectione Frigidarum....... 1161
Kuntze (O.). — Genesis und nomenklaturanfang des Lexicon generum
De ein MES Ge ions c 172
LinDau. (G.). — Acanthaceæ Americanæ IV.......... SE er 367
Mez 1. — Additamenta monographica 190% ................ 100, 232, 527
Mutter (K.). — Lebermoose aus den Pyrenaen gesammelt im Sommer 1903 589
ÖSTENFELD (C. H.). — A List of plants collected in the Raheng district,
Upper SAM ee ee nn DEE 709
1196 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905
Pages
Pampanini (Dr R.) e BarGAsLı-Perrucaı (G.). — Monographia della Fami-
glia delle StackKhousiacee . nn el. one. 901, 1045 et 1145
PenarD (E.). — Encore le Chlamydomyxa .......................... 517
PERRIER DE LA BATHIE (E.). Nouvelle observations sur les Tulipes de la
SAVOIR ee ee ee ee 907
RADLKOFER (L.). — Guaræ species duæ nov& costaricenses ...........- 191
RADLKoFER (L.). — Sapindaceæ Costaricences determinatæ novæque
descrHipt@ ne Da ee a 319
Roux (G.). — Lettre sur quelques plantes de la flore française ......... by
SCHNEIDER. — Die Gattung Berberis (Euberberis). Vorarbeiten für eine
Monosraphie 3. sa 33, 133, 391. 449, 655, 800 et 813
SCHNEIDER (C. K.). — Übersicht über dis spontanen Arten und Formen
der Gattuns Spirea (Buspirea).. 0... 2.2.0. re eerr 339
SPRAGUE I: A 2 Manettiarum pugillus..... 2.0.0022. 020000 264
SPRAGUE (T. A.). — Manettiarum pugillus alter ...................... 832
SPRAGUE (T. A. ). — A new Poupartia from Madagascar ............... 108
SPRAGUE (T. A.). — Plantarum novarum vel minus cognilarum diagnoses qu
et 11
STEPHANI (F.). — Species Hepaticarum........ 175, 351, 736, 885, 917 et 1129
TERRACCIANO (A.). — Gagearum species floræ orientalis ad exemplaria
imprimis in herbariis Boissier et Barbey ................... 1061, 1113
WaczramMs (F. N.). — Liste des plantes connues du Siam......... 17, 216,
123, 949
ZAHLBRUCKNER (A.). — Lichenes a el. Damazio in Brasilia lecti......... 539
TABLE DES PLANCHES CONTENUES DANS CE VOLUME
PLANCHE 1. — Fig. 1 à 8, Campylopus Carreiroanus. — Fig. 9 à 11, Campy-
lopus Tullgreni. — Fig. 12 à 19, Fissidens atlanticus.
PLANCHE 2. — Fig. 1 à 9, Grimmia azorica. — Fig. 10 à 19, Alophosia azo-
rica. — Fig. 20 à 31, Lepidopilum virens.
PLANCHE 3. — Astragalus Scheremetewianus B. Fedisch.
PLANCHE 4. — Chrysanthemum (Tanacetum) pamiricum OÖ. Hoffm.
PLANCHE 5. — Campanula pusilla Hanke var. inciso-serrata Chen.
PrancHe 6. — 1. Cicer trifoliolatus Bornm. sp. nov.— Il. Gicer ervoides (Sieber)
Fenzl. — Ill. Gypsophila modesta Bornm. sp. nov.
PLANCHE 7. — I. Onobrychis picta Bornm. sp. nov. — Il. Onobrychis Teheranica
Bornm. sp. nov. — III. Onobrychis psammophila Bornm. sp. nov.
PLANCHE 8. — I. Astragalus senilis Bornm. sp. nov. — IT a, b. Astragalus Beckir
Bornm. sp. nov.
PLanCHE 9. — I. Astragalus atricapillus Bornm. sp. nov. — IF. Astragalus
rimarum Bornm. sp. nov. — II. Astragalus heterochrous Bornm.
Sp. nov.
DATES DE LA PUBLICATION DE CHAQUE NUMÉRO
Le numéro 1 a paru le 31 décembre 190%.
» 2 » le 31 janvier 1905.
» 3 » le 28 février 1905.
» & » le 31 mars 1905.
» 5 » le 29 avril 1905.
» 6 » Je 31 mai 1905.
» 7 » le 30 juin 1905.
». 8 » le 31 juillet 1905.
» 9 » le 31 août 1905.
) 10 » le 30 septembre 1905.
» Al » le 31 octobre 1905.
» 42 » le 9 décembre 1908.
BULLETIN DE UHERBIER BOISSIER
zme serie. — Tome V, 1995.
TABLE DES TRAVAUX PAR ORDRE DES MATIÈRES
Biologie. Morphologie. Physiologie.
ARGAGLI-PETRUCCI, G. Anatomie
des Stackhoustac® ...,...... 1156
BEerNarp, Ch. Bacteries lumi-
NEUSESESE er ee ne 9%
Berner, Edm. Sur la tige des Cu-
eurbitackes re UN 9312
Bougier, Dr. Malformation d’une
feunlle.dechene. ............ 1096
BoußlEr et BEaUvERD, Sur Ber-
Veroasincanı DE... mue 707
Canpozze, Aug. de, Parthénogé-
DES steile 306
CANDOLLE, C. de, Sur une Bigno-
niacée nouv. du Brésil... 197 et228
CGANDOLLE, C. de, Monstruosité
d’une feuille d’Orchidee...... 1191
CHopar, R. Double fécondation. 9
Cuopar, R. Sur S/angeria para-
CIRAD SNS ne, 9%
CHopar, R. Sur le mode d'action
de loxydaser 4 sir 415
CHopAT, R. Polymorph. du Gui. 61%
CHoDAT, R. Un Arabis volubile.. 615
CHopar, R. Courbe de croissance
DES VÉDCIAUX. nee 615
CHoDaAT, R., Sur Hormidium ni-
BONS NN N 615
CHopat, R. Macroplaneton des
étangs du Paraguay ......... 1192
Hua, H. Notes morphol. s. Me-
lastelman. 3. Saal. 97
Marrın, Ch.-Ed. Cerises doubles 708
MaArrın, Ch.-Ed. Monstruosité
Inyeologiquer. 2.0.0.2. 912
PEnARD, Eugène. Organismes pa-
rasites sur Protozoaires...... 910
Penarp, E. Sur Chlamydomyxa. 517
SERGUEEFF, Mlle, Morphol. et Bio-
logie de l’Ouvirandra fenes-
INS ER 92
Virer, L. Multiplication du Sele-
nastrum Bibraianum........ 706
Virer, L. Fasciation de feuilles
OR NE SRENAETe RE 708
Systématique, Géographie
botanique.
Bansev. W. Figuiers geles..... 1095
Bangey, W. et Buenar E. A pro-
pos de la flore des Baléares... 705
BEAUvERD, G. Nouvelles stations
pour fl. des Alpes et du Jura.. 293
BEAUVERD, G. Notes climatiques 197
BEauverp, G. Plantæ Damazianæ
Brasilienses, ....... 284, 404 et 1077
BEAUVERD. G. Secondes Additions
Alpes d'Annecy 27200. 307
BEAUVERD, G. Carduus Nægelii
Brüggen. una en 309et416
BEAUVERD, G. Sur le Pinguicula
CDN AE ana nee 374
Brauvero, G. 3 Plantes nouvelles 410
BEAUVERD, G. Une station xéro-
thermique des Alpes d'Annecy 617
BEAUVERD, G. Herbor. à Yvoire. 708
BeauverD, G. Nouvelle Burman-
niacee:du Bresil. 12/0440 948
BEauverp, G. Nouvelle Iridacée
dunbransvaal. nn nee 990
BEAUvERD, G. Pinus Cembra des
Alpes d'Annecy .....2...... 119%
BEAUVERD, G. Campanula allia-
rwefolia au Salever.......... 119%
BEAUVERD, PENARD, ROMIEUX :
grands arbres de la flore de Ge-
Lo ee Aa er 198
BERNARD, C. Distrib. geogr. des
Ulmacees nase 1097
BOoRNnMüLLER, J. Flora d. Elburs-
gebirge 49, 117, 639, 752, 837 et 969
BornMüLLer, J. Beitr. Gatt. Dio-
RUSSEN RL I 261
BRIQUET, J. Knautia felina, Brig. 511
BurnaT, E. Matthiola tristis R.
Br. et Myosotis Marcillyana
PUF NS OR EE 98%
Buser, R. Hybrides d’Alchimilla 514
CGanmus, G. Société franco-helv .. 975
Camus, G. et H£rıpAuD Fr. Penni-
selum longistylum Houst..... 985
CANDoLLE, Aug. de, Hybrides d’A-
DEMONESATE I ee 512
CANDOLLE, C. de, Lundia Dama-
ZU CMD ONE UNS re ane tee 228
Canoe, C. de, Meliaceæ Cos-
taticenses. . 1.00 mer 417
CarDoT, J. Nouv. contrib. flore
bryol. des îles Atlantiques ... 201
CARDOT, J. Mousses de l'expédition
antarctique suédoise. ........ 997
ÜHENEVARD, H. 4e suite fl. Tessin 329
ÜHENEVARD, P. Nouv. additions à
la flore tessinoise ........... 416
CHEvALLIier, L. 3e Notefi. Sahara 440
CHoDAT, R. Flore des Ormonts.. 1192
Caopar et Hasscer, Plantæ Hass-
lerian®... 65, 288, 481, 603, 671
1198
Garist, H. Primitiæ costaricensis,
Filices et Lycopod ........ Let248
Carisr, H. Filices Mexican«.. 725
Douix, Ch. 2 nouv. hKeleria ... 9%7
FARMAR, L. Contrib. to Austra-
lian Amarantaceæ........... 1085
FEope, F. Papaveraceæ novæ vel
notabiles eee 165et445
FEDTSCHENKO, O. Matériaux pour
la deitrimee ere 621
FEDTSCHENKo, B. Notulæ criticæ
Turkestanicar eee 313
FREYN, J. Plantæ ex Asia media
557, 784, et 1012
GAILLARD, G. Sur une rose hy-
bride du Jura-vaudois ....... 987
Gizor, X. RosaarvensisXGallica 985
GoUDET, H. X Saxifraga Gaudin! 706
GuixeT, A. Mousses de Sciez.... 109%
GUINET ET BEAUVERD, Mespilus
germanica d. le Jura savoisien 708
Havrı, Floraisons d’automne.... 1096
Herzoc, Th. Die Laubmoose
Badens 149, 268, 375. 465, 573, 768,
851, 1028, 1171
HOoCHREUTINER, B. P. G. Malvaceæ
Hassleriane mener ne 89
| RT
KUEKENTHAL, G. Sp. novas Caricis A161
LENDNER, A. 2 Mucorinées nou-
velles a re a Res 198
LENDNER, A. Observ. mycologi-
QUES Sn nn eee 1055
LENDNER, A. Exposition mycolo-
Sique AlGenever are. 1193
LENDNER et PENARD, Celerach
officinarum dans le canton de
GENEVE ARE NE ERNST 416
Linpau, G. Acanthaceæ Ameri-
CAD NEA ER ne 367
MARTIN, Ch.-Ed. Champignons
deROUAS PRE N 196
Marrın, Ch.-Ed. Herboris. myco-
logique au bois d’Yvre ...... 1188
Mez, C. Additamenla monogra-
phica 190% ET: 100, 232 et 527
Müzcer, K. Lebermose aus Pyre-
DACH re se 989
ÖsTENFELD, C. H. A list of plants
Jcomsupper Siam... 709
Pampanini, R. Monogr. fam. delle
Stackhousiacee....... 901, 1045 et
1145
PenARD, Eug. Spkagnumgenevois 513
PERRIER DE LA BATHIE. E. Nou-
velles observ. sur Tulipes de
la SAVOIE, rn 907
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
RADLKOFER, L. Guareæ spec. duæ
novæ costaricenses .......... 191
RADLKOFER, L. Sapindaceæ Cos-
tATIC NOV 20 En 319
Revynier, A. Notes sur qqs. pl.
Soc. franco-helv........ 997 et 983
RomiEux, H. X Cirsium gran-
diflorum Kittel au Mont Méry 311
Romreux, H. Orchis sambucina
au Saleye. 2... rer 708
SCHNEIDER, C. K. Berberis 33, 133.
391, 449, 655, 800 et 813
SCHNEIDER, C. K. Gattung Spirea 335
SPRAGUE, T. A. Bignoniacee
Hassleriaui®:.........2 80% 78
SPRAGUE, T. A. Manettiarum pu-
gillus 22... er a 264
SPRAGUE, T. A. A new Poupartia
of Madagascar... ee 408
SPRAGUE, T. A. Plantarum nov.
vel minus cognit. diagn. 700 et 1164
SPRAGUE, T. A. Manettiarum pu-
o1llus aller: 55e See 832
STEPHANI, F. Species Hepaticarum
175, 351, 736, 885, 917 et 1129
TERRACIANO, A. Gagearum species
floræ orientalis....... 1061 et 1143
Wiıruıanms, F. N. Liste des plan-
tes connues du Siam.. 17, 216, 428
et 949
ZAHLBRUCKNER, A. Lichenes a cl.
Damazio in Brasilia lecti..... 939
Bibliographie, Divers.
BEAUVERD, G. Soc. bot. Genève
91, 194, 306, 409, 510, 61%,
705, 1092 et 1187
Beauvero, G. L'herb. H. Bernet 200
BEAUVERD, G. 30e anniversaire
Soc hot. de Genève. ......… 409
BEAUVERD, G. Réponse leitre
Rouy 222. er 991
BEAUVERD, G. Rectifications bi-
bliogr. fl. Alpes d’Annecy.. 616
BEauvERD, G. Compte- rendu
Flora der Schweiz Schinz et
Keller. see. ET Wiesen 992
BEAUVERD, G. Compte-rendu Sud-
Oranais Hochreutiner....... 994
Briquer, J. Louis Perrot (1785-
1869)... ee 410
CANDOLLE, Aug. de, Rapport Soc.
bol Geneve 190K Tr 194
CHENEvARD, P. Congrès de Vienne 1093
Kuntz£, O. Genesis des Lexicon
gen phanerog.. .- 2. mr 172
Rovy, G. Lettre sur qqs pl. de la
fl. française 2... rn o4%
1199
REPERTOIRE DES NOMS DE PLANTES
CITÉS DANS CE VOLUME
Les noms des espèces nouvelles sont imprimés en italique.
A. pectinata 615. — Abroma angusta 29. — Abrus precatorius 21. —
Abutilon crispum 89, 90 ; geminiflorum 89 ; glechomatifolium 88, 90 ; Hasslera-
num 88, 40; inæquilaterum 89; leucophæum 88, 90; mollissimum 88, 89;
pauciflorum 88, 89, 90: pedunculare 89; ramiflorum 88, 90 ; rivulare 88, 89,
90 ; rugosulum 88, 288. — Acacia Farnesiana 18. — Acalypha communis 485,
486, 60%, 606; communis var. agrestis 605; communis var. brevipetiolata 605 ;
communis var. guaranitica 605; communis var. hirta 60%; communis var. inler-
media 605; communis var. tomentosa 604, 605; dimorpha 486, 604; glandulosa
484, 485, 605; glandulosa var. brevistachys 486, 606; grandis 31; Hassleriana
484, 486, 606; hirta 604; indica 31; lagensis 485, 604; lagœnsis var. grandi-
folia 604; multicaulis 486, 605; multicaulis var. « genuina 605; multicaulis
var. 8 tomentella 605; Paraguariensis 484, 486, 606; peruviens 60%; pruriens
485; villosa 485, 604; villosa var. à genuina 604. — Acanthephippium bico-
lor 1191. — Acanthophyllum bractealtum 63; crassifolium 64; microcephalum
63 ; squarrosum 63. — Acanthus ilicifolius 436; ilicifolius var. ebracteatus 436 ;
ilicifolius var. integrifolius 436; mollis 312; volubilis 436. — Acaulon muticum
853, 1028; triquetrum 853, 1028. — Acer campesiris 309, 615; Creticum 644;
insigne 643; insigne var. 8 glabrescens 643; insigne var. longiloba 643; insigne
var. obtusiloba 643; insigne var. typica 643; insigne var. « velutina 643;
lætum 644; lætum var, Colchicum 644; lætum var. Indicum 644; Lobelii 644;
Monspessulanum 619, 644, 708; Monspessulanum var. Ibericum 644; opulifolium
618, 619; platanoides 615. — Aceras anthropophora 308, 616. — Achillea
Millefolium XX tomentosa 974, 976; pyrenaica 974, 976; X Schneideri 974,
976. — Achyranthes aspera 718. — Aconitum Anthora 616; Lycoctonum 1182;
Napellus 1182; paniculatum 1192. — Acorus Calamus 92. — Acrocephalus
capitatus 717, 961. — Acrocladium cuspidatum 779. — Acrocomia tolai 487.
1200 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
— Acrostichum Lorentzii 9. — Actinidia Miqueli 24. — Actinostemon multi-
florus 485, 678. — Adelia membranifolia 485, 604; membranifolia var. spinosa
60%; pulchella 503. — Adenanthera Pavonina 18. — Adenocalymma brac-
teatum 77, 80; glomeratum 76, 77, 81; levigatum 76; marginatum 77, 81;
nitidum 81; splendens 76, 77, 81. — Adenoropium ellipticum 612. — Ade-
nosma capitatum 437; cœruleum 437. — Adenostemma viscosum 957; viscosum
var. 8 angustifolia 958; viscosum var. « latifolia 957. — Adenostyles albifrons
1177, 1182. — Adiantum æthiopicum 731; Capillus Veneris 633; chilense var.
pilosulum 731; tenerum 731; villosum 731. — Zcidium Clematitis 638. —
Ægiceras corniculatum 226; majus 226. — Ægilops cylindrica 631, 638; ovala
631; ovata var. £% triaristata 631; triuncialis 631. — Æluropus litoralis 627. —
Ærva sanguinolenta 717, 961; scandens 717, 961. — Æschynanthus Lobbiana
135; marmorata 435; speciosa 435; Zebrina 435. — Æthionema amœnum 52;
Arabicum 52; Buxbaumii 52; campylopterum 52; cristatum 52; cristatum var.
spinulosum 52; grandiflorum 51, 52; heterocarpum 52; latifolium 52; mem-
branaceum 52; pulchellum 51; sagittatum 51; saxatile 619; speciosum 52;
stenopterum 51; trinervium 50, 51; trinervium var. ovalifolium 51; trinervium
var. sagittatum 51. — Ageratum conyzoides 714, 958. — Aglaia Chandocensis
219; odorata 219; Palembanica 219. — Agropyrum Aucheri 630; bulbosum 630;
cristatum 630; elongatum 630; junceum 630; junceum var. 8 Sartorii 630;
repens 630; Savignonii 97%, 977; villosum 631. — Agrostis alba 626; alba var.
compressa 333; Schleicheri 333; vulgaris var. diffusa 333; vulgaris var. flavida
333: vulgaris var. prorepens 333. — Albizzia Julibrissin 972; myriophylla 17;
procera 18. — Alcea Aucheri 131; ficifolia 131, 132; glabrata 131, 132; sul-
phurea 131. — Alchimilla alpigena 974, 975; chirophylla 974, 975; coriacea
974, 976; cuneata 51%, 516; fallax 97%, 975; flavo-virens 97%, 975; gemmia
d14, 516; glacialis 511, 51%, 515; glacialis X pentaphylla 514; (glacialis X pen-
taphylla) X glacialis 515; (glacialis X pentaphylla) X pentaphylla 545; grossi-
dens 514; grossidens X pentaphylla 514; heptaphylla 516; montana 974, 976;
obovalis 974, 975; pallens 514; pentaphylla 511, 514, 515, 516; pentaphylloides
515; petiolulans 514: pratensis 974, 976; subsericea 308; superpentaphylla 516;
trullata 51%, 515, 516. — Alchornea castaneæfolia 486, 603; castaneæfolia var.
ß genuina 603; Iricurana (1) 603; Janeirensis 603; triplinervia 603; triplinervia
var. 8 genuina 603; triplinervia var. iricuranoides 485, 603; triplinervia var. y
Janeirensis 485, 603. — Alectoria implexa 637. — Alectorolophus Alectoro-
lophus var. modestus 332. — Aleurites Moluccana 31. — Alicularia Mülleriana
993, 59%; scalaris 593. — Allium Ampeloprasum 974, 976; montanum 1192:
sphærocephalum 618, 1192. — Allophylus fulvinervis 221; montanus 221;
occidentalis 326; psilospermus 327; psilospermus var. huesillo 327. — Allos-
pondias Lakonensis 220. — Alnus viridis 309, 616; viridis var. microphylla
f. hirtella 333. — Aloina aloides 856, 879, 1098 ; ambigua 856, 879, 884; rigida
856, 879, 1028. — Alopecurus agrestis 625; vaginatus 625. - Alophosia
RÉPERTOIRE. 1201
Azorica 208, 209. — Alsine brevis 124; juniperina var. = lineata 123; laxa 124;
montana 123, 125; montana var. % Caucasica 123; Rudbarensis 124; sclerantha
12%, 125; tenuifolia 124; tenuifolia var. laxa 124; tenuifolia var. Lydia 124:
Wiesneri 123. — Alsodeia macrophylla 24. — Alsomitra clavigera 956; sarco-
phylla 956. — Alsophila Munchii 734. — Alternanthera argentea 285; deci-
piens 1087; polycephala 1087. — Althæa hirsuta 131. — Alyssum alpestre
973, 975; Gerardi 97%, 975; hirsutum 637; maritimum 978; maritimum var.
densiflorum 974, 975, 978; mendocina 1106; minimum 620; montanum var.
Aissæ 996. — Amanita Cæsarea 1193; muscaria 1189, 1193: Pantherina 1193;
phalloides 1193; rubescens 1193; vaginata 1189, 1193. — Amaranthus spinosus
717, 960. — Amberboa leucantha 442; Lippii 442; Saharæ 442. — Amblyodon
dealbatus 153, 859, 877, 1030. — Amblystegium confervoides 283, 480, 573,
574, 862, 872, 882, 1040; fallax 480, 574, 862, 878; filicinum 480, 574, 588,
862, 878, 882, 1040; fluviatile 480, 575, 862, 878, 882, 883, 1040, 1183, 1185;
fluviatile var. y fallax 57%; fluvialile var. irriguum 575; hygrophilum 480, 576,
581, 862, 878, 1028; irriguum 480, 57%, 575, 862, 878, 882, 883; irriguum var.
8 tenellum 575; Juralzkanum 480, 576, 862, 878, 1032: macilentum 214;
radicale 480, 576, 577, 862, 872, 1032; riparium 214, 480, 577, 862, 882, 883,
1032, 105%; riparium var. inundatum 577; saxatile 576; serpens 469, 480, 576,
977, 580, 862, 1032, 1033; serpens var. % tenue 578; subtile 480, 573, 578,
862. 872, 1033, 1036, 1178; Vallisclausæ 574: varıum 480, 577, 862, 872, 882,
1833. — Ammodendron Eichwaldii var. stenophylla 972; Sieversii var,
Sablotzkii 972. — Amoora rohituka 218. — Ampelocera cubensis 1105;
Ruizii 1105. — Amphidium lapponicum 857, 881, 1039, 4041; Mougeoiii 157,
480, 857, 866, 868, 877, 881, 1036, 1037, 1039, 1180, 1182, 1184. — Amphi-
lophium sp.? an Mutisii 77, 84; Vautieri 77, 84 — Amphistelma melanthum
407. — Amygdalus communis 615: communis var. ossea 974, 975. — Ana-
camptodon splachnoides 277, 860, 871, 877, 4032. — Anaptychia hypoleuca
543; leucomelæna var. vulgaris 543. — Andreæa acutifolia 998; grimmioides
998; Huntii 853, 879, 880, 1040, 1041 ; mutabilis 998; petrophila 853, 880, 998,
1040, 1181, 1186; pseudo-mutabilis 998; pygmæa 998; Rothii 853, 879, 880,
1020, 1181, 1186; verruculosa 998. — Andromeda poliifolia 1179. — Andro-
pogon brevifolius 720, 960; caricosus 720, 960; contortus 720 ; hirtiflorus 720;
Ischemum 309, 624: pseudograyia 720, 960. — Aneilema spicatum 719, 960.
— Anemone montana 974, 975; nemorosa 512; ranunculoides 512; regina
974, 975. — Anemopægma Chamberlaynii 77, 81; flavum 76; glaucum 77, 81;
glaucum var. triplinervium 81; longepiolatum 77, 82; Mirandum 77, 82; pro-
stratum 76. — Aneura muliifida 591; palmata 591, 600; pinguis 591. —
Angstroemia persquarrosa 999. — Aniba Jenmani 235; megacarpa 234. —
Aniseia cernua 682, 686; cernua var. £ ambigua 686 ; Hastata 686 ; hederifolia
682; heterantha 682, 683, 686. — Anisomeles ovata 717, 961. — Anisopteris
Cochinchinensis 27: marginatoides 27. — Anneslea fragrans 25. — Anoda
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 30 novembre 1905. 81
1202 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me ser.). 1905
denudata 296. — Anodus Donianus 855, 871, 880, 1040. — Anœctangium
compactum 854, 868, 869, 870, 876, 880, 1037, 1039. — Anomobryum con-
cinnatum 858. — Anomodon apiculatus 280, 860, 871, 876, 879, 882; atte-
nuatus 277, 279, 860, 871, 882, 1031, 1032; Jongifolius 279, 860, 871, 876,
879, 882, 1032, 1037, 1040, 1044; viticulosus 280, 635, 860, 871, 882, 1032. —
Anona Jamaicensis 701; sericea 700, 701, 702; uncinata 701. — Antennaria
alpina 307; pentaphylla 307. — Anthelia julacea 596; Juratzkana 596; nivalis
596. — Anthericum ramosum 1192. — Anthistiria imberbis 720, 960. —
Anthoceros cæspiticius 602; dichotomus 602; Husnoti 602; levis 602. —
Anthoxanthum odoratum var. montanum 333; odoratum var. silvaticum 333.
— Anthyllis montana 618. — Antidesma Moritzii 30; rostratum 31; tripliner-
vium 603. — Antiphytum tetraquetrum 30%, 48%. — Antitrichia curtipendula
273, 860, 871, 882, 1032, 1178. — Antrophyum anetioides 12; minimum 12;
subsessile 12; Werckleanum 11. — Apeiba Burchellii 703, 70%; glabra 703,
70%. — Aphananthe aspera 1106; philippinensis 1106. — Aphania microcarpa
221. — Aphelandra Cajatambensis 368; colobantha 368. — Aplozia anomala
114%; atrovirens 593; autumnalis 59%; cordifolia 593; crenulata 594, 597;
obovata 594; riparia 59% ; sphærocarpa 594. — Apocopis sp. 720. — Apocynum
volubile 406. — Aporosa lanceolata 30; lanceolata var. Murtoni 30. — Aporo-
sella Hassleriana 484, 485, 489. — Aposeris fœtida 1192. — Arabis hirsuta
615; muralis 618. — Arachis hypogea 487. — Arauja albens 406; calycina
406. — Araujia Sericifera 406; Sericofera 406. — Archidium alternifolium
876, 884; phascoides 853. — Ardisia amabilis 244, 245; Celebica 246; colorata
226; crispa 226; crispa var. angusta 226; divergens 245 ; Helferiana 226; Hoser
244; livida 245; paschali 528; rigida 226; vernicosa 24h. — Arenaria gypso-
philoides 125; gypsophiloides var. 8 parviflora 125; leptoclados 125 ; Lessertiana
125; Lessertiana var. £ minor 125; Lessertiana var. 7 tenuifolia 125; poly-
enemifolia 125; serpyllifolia 126. — Arfeuillea arborescens 222. — Argi-
thamnia Brasiliensis 485, 502. — Argostemma pictum var. tetraphyllum 951.
— Argyrolobium Kotschyi 646; trigonelloides 645. — Aristella bromoides
625. — Aristida Cumingiana 720, 960. — Armillaria aurantia 1189; imperialis
1189, 1191; mellea 1188; robusta 1193. — Aronia rotundifolia 1186. — Arra-
bidæa chica 77, 78; chica var. acutifolia 78; chica var. angustifolia 78; chica
var. cuprea 78; coleocalyx 77,78, 79. — Arrabidæa coleocalyx var. induta 77,
79; coleocalyx var. micrantha 77, 79; corymbifera 77, 78; craterophora 77,
80; florida 77, 78; grandiflora 81 ; Muehlbergiana 79; mutabilis 76, 77, 79; pla-
typhylla 77, 79; platyphylla var. cuneata 77, 79; platyphylla var. puberula 77,
79; præcox 80; rbodantha 77, 80; rhodantha var. £ elliptica 80; rhodantha var.
« typica 80; triplinervia 77, 80. — Arrhenaterum elatius 626. — Artanema
angustifolium 437. — Artemisia incanescens 974, 976; Judaica var. Saha-
riensis 442, — Arundinella setosa 720, 724, 960. — Arytera montana 222. —
Asparagus officinalis 621; tenuifolius 621; verticillatus 621. — Aspidium
ie na in’
REPERTOIRE. 1203
aculeatum 252: Alfarii 259; angulare 1183; apiifolium 256; cherophylloides
726; Chiapasense 727; cicutarium 256; cicutarium var. apiifolium 256; conter-
minum 727: dilatatum 726; dilatatum var. oblongum 726 ; dissidens 258; Dryo-
pteris 727; eurylobum 257 ; Filix femina 1177; Filix mas 334, 634, 726, 1177,
1183; Filix mas var. paleaceum 33%; inæquale 726: lobatum 1177, 1183;
Lonchitis 334: muricatum 728: myriosorum 256: oppositum 727; ordinatum
252; Oreopteris 1182; patulum 726; Phegopteris 727; pumilum 728: reductum
352; Robertianum 727: solutum 252: sphærocarpum 726; spinulosum 1177,
1183; strigosum 259; subebeneum 256; tablanum 727; Trejoi 255; tricholepis
259. — Asplenium Adiantum nigrum 1186; bulbiferum 729, 730; cicutarium
var. monteverdense 729; fontanum 308; fragrans 729; fragrans var. fœnicula-
ceum 729; fragrans var. Mexicanum 729; germanicum 1186; Halleri 708;
onustum 730; pulchellum 4; Rula muraria 634, 1186; Solmsii 730; Tricho-
manes 633, 1186. — Aster Amellus 309, 619; leucanthemus 330. — Astomum
crispum 854, 1028. — Astræa Manihot 490. — Astragalus Ackerbergensis
562; acutifolius 844; »gobromus 760; ægobromus var. « glaber 760; ægobro-
mus var. 8 hirtus 760; ægobromus var. longiscapus 760; alpinus 1019;
Ammodendron 1018; ammotrophus 557; angustatus 786, 793, 843 ; angustatus
ssp. subtrijugus 843; angustiflorus 759; arenarius 1019; argyroides 570, 788,
844; Askius 842; Askius 3 Buhseanus 842; Asterias 653; atricapillus 753, 75%;
aureus var. £ chromolepis 763; Beckii 755; Beketowi 316, 317; bounophilus
765; brachyceras 65%; brachyeladus 766; brachyodontus 839; Brotherusii 1015,
1017; campylopus 798, 1014; campylorrhynchus 653; campylosema 563; Can-
dolleanus 842; Capito 65%; Cappadocicus 838; Caraganæ 756; cariensis 565;
Caspius 763; Charguschanus 315; chrysanthus 761; chrysotrichus 753; com-
mixtus 65%; comosus 752; concinnus 757; confirmans 1017; corrugatus 653 ;
cruciatus 693: curvicaulis 101%, 1045 ; curvirostris 843 ; Cuscutæ 563; Cuscutæ
var. pulcher 563; cyrtobasis 1021; Danieli Kochii 558, 559; declinatus 761 ;
Demawendicus 843; dictyolobus 837; didymophysus 559; dolichopodus 557:
Echinops 838; Elbrusensis 841; enantiotrichus 561: erinaceus 763; eriopodus
752, fabaceus 759; filicaulis 653; finitimus 838; floccosum 763; Frickii 565;
frigidus 317; fuliginosus 842; Fussii 767; Ghilanicus 763; glandulosus 652;
glaucacanthus 766; globiflorus 76%; grammocalyx 838; Gypsaceus 758, 759;
hamosus 654: Hergtii 837; heterochrous 757, 758; hirsutiusculus 1022; holo-
leucus 841; holoxanthus 1043, 101%, 1045; Hyrcanus 844; incanescens 102%;
Ischredensis 758; Ispahanicus 756; Jessenii 838; jodotropis 762; Juratzkanus
967, 568, 788, 792; Kaswinensis 758, 759; Kirrindicus 838; Kotschyanus 840;
Kuschanewiczi 314; lagurus 765, 766; lagurus var. « genuina 765; lagurus var.
ß villosa 765; lasiosemius 31%; latifoliolatus 1012, 1014; lilacinus 839; Lips-
kyanus 316; Lorinserianus 565-567, 570; macrobotrys 1017; macropelmatus
756; macropodium 315; macropus 840; macrosemius 762; Masanderanus 841 ;
megalocystis 767; melanocalyx 570, 792; melanodon 75%; mesoleios 763;
120% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
modestus 758; mollis 752; mollis var. % Iranicus 753; monanthemus 757, 758;
monspessulanus 329, 619, 620; nanodes 1019; Neilreichianus 571, 572, 786,
792; nitens 792; nivalis 1019; nummularius 758; obtusifolius 838; ochrochlorus
762; odoratus 839; oophorus 1019, 1020, 1021; ophiocarpus 315; ornithopo-
dioides 839, orophacoides 563, 56%; orthanthus 1018, 1019; oxyglottis 653;
Pamiricus 315; paucijugus 1017; Paulseni 315; pellitus 756; Persicus 766;
physodes 559, 560; podocarpus 654; podolobus 844; polyceras 567; polychro-
mus 316, 317; pulchellus 755; purpurascens 757; Raswendicus 766; 767; Ras-
wendicus var. 8 charsanicus 767; Raswendicus var. « genuinus 767; remoti-
jugus 758; retamocarpus 756, 761; rimarum 755; rubriflorus 764, 766; Rud-
baricus 842, 843; rufescens 757; ruscifolius 570, 792, 794, 1013; Samamensis
761; sanctus 570, 843; Scheremetewianus 315; schistosus 839; Schugnanicus
75%; sciureus 765; sciureus var. 8 subsessilis 765; scleroxylon 792; Seidlitzii
761; senilis 755; sitiens 792, 843 ; spartioides 567; speciosus 837; squarrosus
844 ; stenanthus 957; stenolepis 764; stenostachys 752; striatellus 654 ; strictipes
840 ; subalpinus 563; submitis 766, 767; subsecundus 844; subulatus 570, 792;
suffalcatus 792, 843; superbus 838; Sykensis 559, 560 ; Szovitsii 767; Talagoni-
cus 76%; Talyschensis 761; Tecti Mundi 317, Teheranicus 839, 840 ; Teheranicus
var. auctus 840; tenuifolius var. austro-oranensis 996; tenuiscapus 754; Tian-
schanicus var. Pamiricus 315; Totschalensis 763; transcaspicus 1018; tribuloides
652; tribuloides var. 8 minutus 653; Turcomanicus 844, 1017; Turezaninowu
962; ufraönsis 568, 570; unifoliolatus 1017; Urmiensis 756, 758; variegatus
565, 797, 758, vartiifoliu s784, 787, 790, 793, 796; vermicularis 1026 ; viciæfo-
lius 755; viridis 792; variifolius var. 8 homoiophyllus 786; variifolius var. «
typicus 785; vegetus 841; Xanthoxiphidium 788-799, 1014; Xanthoxiphidium
ssp. accrescens 793, 795, 796, 799; Xanthoxiphidium ssp. accrescens var.
angustilobus 796; Xanthoxiphidium ssp. accrecens var. & latilobus 797; Xan-
thoxiphidium ssp. Brotherusii 795, 796; Xanthoxiphidium ssp. campylopus
794, 795, 797; Xanthoxiphidium ssp. curvicaulis 794, 795; Xanthoxiphidium
ssp. holoxanthus 725; Xanthoxiphidium ssp. latifoliolatus 79%, 795; Xanthoxi-
phidium ssp. obscurus 793, 795; Xanthoxiphidium ssp. rectus 795, 797; Xan-
thoxiphidium ssp. rectus var. 8 elongatus 797; æiphidioides 786, 788, 795, 796;
Xiphidium 568, 788, 795, 1016, 1017; Zerdanus 845. — Astrodontium Cana-
riense 211; Treleasei 211. — Atalantia monophylla 218. — Athamantha Cre-
tensis 109%. — Athyrium alpestre 1182; aspidioides 252; Costaricense 252;
rhæticum 1219. — Atractylis Babelii 996. — Atrichum undulatum 210, 118%.
— Atriplex glauca 444; Halimus 443, 444; Halimus var. granulala 444: Hali-
mus var. 2ntermedia kA; Halimus var. ramosissima k44; Halimus var. venosa
hl, patula 333. — Aulacomnium androgynum 155, 859, 877, 882, 1032, 1039,
1184; palustre 155, 859, 877, 1029, 1030. — Avena elatior 309: fatua 626. —
Averrhoa carambola 217. — Avicennia officinalis 432, — Azadirachta
indica 248.
RÉPERTOIRE, 1205
Due sapida 30. — Balanocarpus anomalus 28. — Balantium Cul-
cita 251. — Baliospermum axillare 32, 718; reidioides 32. — Barbacenia
Alexandrinæ 1077 ; bicolor 1077: brevifolia 1077; coccinea 1077: Damaziana
1078, 1079, 1080; ensifolia 1077; exscapa 1077: flava 1077; Gardneri 1077,
1078, 1080; glauca 1077: ignea 1077: longiflora 1077; luzulæfolia 1077, 1078;
macrantha 1077; purpurea 1077; rubro-virens 1077; schidigera 1077; squamata
1077 ; tomentosa 1077; tricolor 1077, 1078, 1080; Vandelii 1077. — Barbeya
oleoides 1106. — Barbula antarctica 1003; calycina 1002; convoluta 856, 879,
884; fallax 856, 1029; gracilis 856; Hornschuchiana 856, 879, 884; icmado-
phila 856; inclinata 109%; marginata 206; oliviensis 1002; paludosa 856, 871,
876, 881, 1040; reflexa 775, 856, 881, 1040, 1172; revoluta 856, 872, 879, 881;
ruraliformis 109%, 1095; sinuosa 856, 1040; squarrosa 1094, 1095; tortuosa
1002, 1095; unguiculata 856, 1028, 1036; vinealis 856, 872, 879, 1029. —
Barleria prionitis 436. — Bartramia aristala 1906: exigua 1006; Halleriana
156, 157, 859, 871, 877, 882, 1039, 1180, 1181, 118%; ithyphylla 156, 859, 871,
877, 882, 118%; leucocolea 1006 ; magellanica 1005: Mossmanniana 1005; Oede-
riana 157; oreadella var. microphylla 1006 ; patens 1005, 1006; pomiformis 156,
157, 859, 871, 877, 882, 1184; pomiformis var. 8 crispa 157. — Bartramiopsis
Lescurii 209; Sitkana 209. — Baryxylum dasyrhachis 19; dasyrhachis var. a
genuinum 19; dasyrhachis var. 8 macrocarpum 19; ferrugineum 19; inerme 19.
— Bassia longifolia 227; Pierrei 226. — Bauhinia coccinea 18; Curtisii 18;
elongata 19; saccocalyx 19. — Bazzania triangularis 598. — Bellidiastrum
Michelii 1182. — Beloperone albomarginata 373; Corumbensis 373; involu-
crata 373; plumbaginifolta 374; spathulata 373; Thunbergioides 372. — Berberis
actinacantha 35, 44, 46, 395, 822; actinacantha var. crispa 146; actinacantha
var. Grevilleana 145, 146; actinacantha var. horrida 147: actinacantha var.
minor 145; actinacantha var. mollis 147; actinacantha var. « typica 145, 146,
148; acuminata 3%, 37, 134, 401, 823; acutifolia 668; Aetnensis 41, 136, 660,
661, 824; Aetnica var. b. Calabrica 660; Aelnensis var. & {ypica 660; Afgha-
nica 47, 155, 823; Agapalensis 35, 37, 4%, 143, 148, 822; Altaica 396; Amuren-
sis 40, 665, 666, 821, 823: Andreana 800; angularıs 670; angulosa 136, 397,
398, 399, 823; angustifolia 251,457; Antucoana 133, 144, 822; aristata 35, 138,
450, 451, 453, 823; aristata var. 8 florıbunda 451; aristata var. micrantha 453,
455; aristala var. « normalis 453; arislata var. parvifiora 453; aristata var.
umbellata 34, 45%, 455; armata 35, 43, 46, 813, 822; Asiatica 34, 35, 40, Ai,
42, 46, 47, 456; Asiatica var. b. Clarkeana 457, 823; Asialica var. a. typica
457, 823; alrovirens 402; Aurahuacensis 48, 820; australis 137, 658, 661, 824:
australis var. 136; australis var. Hackeliana 41, 657, 658, 659; australis var.
typica 688; Barandana 4%, A101, 402, 821, 823; Barbeyana 134, 816, 822;
Beauverdiana 134, 817, 822; Bergeriana 47, 805, 822; bidentata 251; Boissieri
#1, 136, 660, 661, 82%; Boliviana 34, 393 , brachyacantha 148; brachybodria 35,
1206 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2e séR.). 1905
44, 802, 822; brachybodria var. brevispina 802: brachybotrys 453, 662; brachy-
poda 54, 37, 136, 138, 664, 665, 823: brevifolia 34, 144; bumeliefolia 48,
807, 818, 822; buxifolia 46, 48, 133. 142, 143, 394, 395, 396. 822; buxifolia
var. ©. antarctica 142: buxifolia var. macracantha 142: buxifolia var. micrc-
phylla 395; buxifolia X montana 395: buxifolia var. montana 395; buxifolia
var. e. nuda 142, 143: buxifolia var. d. papillosa 142, 143; buxifolia var. b.
spinosissima 142; buxifolia var. a. typica 142: Calliobotrys 137, 661, 662, 823;
Canadensis 137, 138, 463, 656, 660, 665, 823: candidula 402; carınata 34, 39%:
Caroli 136, 459: Caroli var. b. Hoanghensis 459; Caroli var. Potanini 823;
Caroli var. a. typica 459, 823, Caroliniana 656; Ceratophylla 457: Ceylanica 46,
135, 138, 452, 453, 821, 823; Ceylanica X tinctoria 452; Chilensis 35, 37, 44,
802. 822; Chimboensis 47, 811, 822; chitria 39, 40, 134, 135, 451, 453, 455,
823; chitria var. a. Zypica 453: chitria var. b. Sikkimensis 453, 823; ciliaris
124, 810, 822; Claussenii 34. 800: coletioides 395; commutata 804; concinna
135, 397, 823: conferta 34, 35, 44, 392: conferta var. a.-c. 822; conferta var.
d. Boliviana 393, 822: conferta var. ec. Karsteniana 393; conferta var. Lobbiana
15, 394, 822; conferta var. b. Spruceana 392, 393: conferta var. a. fypica 393:
congestiflora 35, 134, 146, 147, 148, 822; congestiflora var. Hakeoides 146:
congestifolia 146; coriacea 35, 800; coriaria 451: corymbosa 34, 35, 135, 812,
822: cratægina 41, 136, 657, 663: cratægina var. b. Armeniaca 656; cratægina
var. cabulica 657, 823; cratægina var. c. lycica 657; cratægina var. a. iypica
656: Cretica 41, 136, 464, 657. 658, 661, 824; crispa 35, 48, 145, 146, 148,
822; cuneata 3%, 43, 141, 822; Darwinii 35, 45, 803, 804, 822; dasystachya 34,
136, 664, 823: dealbata 802; densiflora 461 ; densiflora var. macracantha 462;
densiflora var. serratifolia 462; diaphana 34, 135, 398, 823; dietyophylla 34,
136, 396, 823; diffusa 35, 802; discolor 817; divaricata 43, 394, 80%, 822:
dubia 663, 823; duleis 142; dumetorum 668; elegans 135, 463, 823; emarginata
44, 395, 663, 669; emarginata var. microphylla 663; empetrifolia 34, 44, 42,
43, 140, 822; empetrifolia X Darwini 141, 824: empetrifolia var. b. Magella-
nica 140; empetrifolia var. a. typica 140, 822; Engleriana 47, 807, 822; Fed-
deana 66%, 665, 823; Fendleri 138, 463, 656, 823; ferox 35, 802; ferruginea
34, 806, 809; flexuosa 35, 135, 136, 800, 822; floribunda 451; florida 146;
Forskaliana 456, 821, 824; fragrans 802; Garciæ 137, 659, 824; Garhwalensis
135, 136, 454, 661; Gayi 34, 670: Glauca 34, 135, 450, 815, 816, 817, 822:
glaucescens 457, 800; globosa 46, 47, 804, 805, 822: globosa var. densa 805:
glohosa var. # typica 805; glomerata 3%, 145, 802; Goudotii 48, 135, 812, 822;
grandiflora 46, 810, 811, 822: Grevilleana 140, 145; Griffithiana 44, 403, 823;
Grisebachii 35, 669; Guilache 34, 48, 135, 450, 814. 822; Hænkeana 39%:
Hakeoides 44, 146, 148, 802; Hallii 43, 813, 822; Hallii var. a. typica 813;
Hall var. b. Wugneriana 813; Henryana 66%, 665, 823; heterophylla 34, 433,
121, 14%, 822; heteropoda 34, 35, 39, 41, 136, 137, 457, 823; heteropoda var,
em
cerulea 457; heteropoda var. densiflora 458; heteropoda var. elliptica 458 ;
a nb 1.“
REPERTOIRE. 1207
heteropoda var. oblonga 458; Hieronymi 46, 133, 394, 822; hispanica 658, 824;
Holstii 456, 821, 824; Hookeri 133, 401, 402; Hookeri var. candidula 48, 402,
403; horrida 34, 35, 44, 145, 146, 147, 148, 402, 822; Huegeliana 48, 157,
451, 453, 823; hypoleuca 35, 456 ; Jæschkeana 135, 136, 138, 399, 823; Jæsch-
keana var. a. iypica 399; Jæschkeana var. b. Usieriana 399; Iberica 138, 463,
656, 823 ; Iberica var. b. paphlagonica 656 ; Iberica var. a éypica 696; Jelskiana
47, 808; ignorata 135, 454, 661, 823; ilicifolia 35, 37, 49, 45, 663, 802, 803,
806, 822; inermis 142; insignis 3%, 37, 39, 4%, 401, 823; integerrima 41, 135,
457, 459, 461, 666, 823; integerrima var. c. Buhseana 462; integerrima var. d.
densiflora 461 ; integerrima var. b. Eriwanensis A61; integerrima var. pyrocarpa
460; integerrima var. stenophylla 459; integerrima var. c. Turcomanica 461 ;
integerrima var. = {ypica 461; Jamesonii 134, 401, 810, 811, 816, 817, 821,
822; japonica 667, 668, 823: kaschgarica 41, 135, 136, 400, 823; Keissleriana
46, 808, 822; Kohneana 48, 135, 814, 823; Koehneana var. aristata 81%;
koreana 668, 823; kumaonensis 135, 397, 823: kunawarensis 136, 664, 666,
81%, 823; latifolia 134, 135, 450, 811, 812, 822; laurifolia 800; laurina 35, 45,
800, 80%, 822; laurina var. glaucescens 808; laxiflora 34, 810; Lechleriana 47,
806, 807, 809, 819, 822; Lehmanni 134, 450, 816, 822; levis 34, 449, 823; Liba-
notica 137, 657, 658, 661, 823; linearifolia 44, 669, 822; litoralis 35, 45, 670,
822; loxensis 34, 46, 134, 806, 819, 822; lutea 34, 44, 392, 393, 822; lutea
var. conferta 393; lycioides 807; Lycium 3%, 41, 136. 457, 823 ; lycium X con-
cinna 399; macrosepala 135, 397, 398, 402, 823; maderensis 137, 669, 82%;
marginata 34, 35, 146; Maximowiezii 464; micrantha 455; microphylla 133;
137, 142, 148, 395, 822; monosperma 80%; montana 35, 137, 148, 395, 822;
montana var. ©. Chillanensis 395; montana var. b. coletioides 395; montana
var. d. gracilis 395; montana var. a. typica 395; montevidensis 133, 143, 822;
Morenonis 141; Moritzii 46, 817, 822; multiilora 34, 42, 134, 816, 822; multi-
flora var. b. calvescens 816; multiflora var. a. éypica 816; mutabilis 133, 141,
822; Negeriana 37, 38, 39, 134, 803, 822; Mahonia Nepalensis var. Leshenaultii
452; Neuberti 803, 824; nigricans 35, 47, 450, 811, 822; nummularia 37, 459,
460, 461, 666, 823; nummularia var. c. pyrocarpa 460; nummularia var. b.
Schrenkiana 460 ; nummularia var. d. Szovitsiana 461, 667, nummularia var. a.
typica 460, 461; nutans 807; oblonga 137, 458, 823; orientalis A61, 666, 823;
orthobotrys 138, 453, 662, 663, 823; ovata 34, 810; pachyacantha 462, 666,
667, 814, 823; pallens 34, 457, 823; paniculata 34, 36, 817, 819, 821, 822;
parvifiora 80%; Pearcei 37, 43, 803, 822; pectinata 42, 45, 820, 822; Petitiana
46, 455, 456, 821, 824; phyllacantha 43, 392, 393; pichinchensis 34, 406, 807,
822; pindilicensis 46, 829, 822; polyantha 48, 815, 823; polymorpha 34, 35,
148; polypetala 395; Potanini 34, 400; provincialis 663; pruinosa 34, 48, 135,
400, 823; psilopoda 42, 48, 820, 822; pycnantha 662; pycnophylla 461; pyg-
mæa 142; quindiuensis 34, 134, 810, 811, 820, 822; rariflora 34, 43, 141, 142,
822; Rechingeri 133, 808, 822; rectinervia 43, 391, 807, 822; Regeliuna 667,
1208 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905
823; Rehderiana 659, 660, 823; Reicheana A7, 806, 822; revoluta 140; rigida
47, 806, 822; rigidifolia 34, 806, 809; rotundifolia 34, 137, 148, 812; rusci-
folia 35, 44, 145, 394, 804, 822: sanguinea 34, 133, 403, 449, 823; saxicola
34, 392; Schwerini 45, 818, 822; Sellowiana 45, 800, 801, 822; Sellowiana var.
b. tetanobotrys 801 ; Sellowiana var. a. éypica 801 ; serrato-dentata 35, 45, 803,
806: sibirica 34, 36, 136, 396, 665, 821, 823; Sieboldii 136, 138, 463, 464, 659,
667, 668, 823; Sikokiana 458 ; Sinensis 34, 36, 138, 459, 464, 655, 823; Sinensis
var. 8 angustifolia 655; Sinensis cratægina 663; Sinensis var. elegans 463;
Soulieana A%, 449, 823; sphærocarpa 457; spinulosa 35, 804; stenophylla 141,
449, 459, 824: Stuebelii 48, 811, 822; Thomsoniana 136, 454, 823; Thunbergii
34, 135, 137, 463, 823; Thunbergi var. glabra 464; Thunbergi var. Maximowiezii
464 ; Thunbergi var. b. minor 464: Thuubergi var. papillifera 464; Thunbergi
var. « typica 464; tinctoria 35, 36, 47, 451, 452, 453, 456, 821, 823; Tolimensis
34, 820; tomentosa 37, 394, trigona 44, 670, 822; trigona var. longifolia 670;
truxillensis 47, 807, 808, 822; Tschonoskyana 3%, 137, 458, 823; ulicina 34,
46, 136, 400, 823; umbellata 135, 148, 450, 453, 455, 823; umbellicata 457;
umbellulata 146; undulala 809; valdiviana 34, 45, 670, 822; varirflora 43, Ak,
134, 147, 822; Verschaffeltii 46, 817, 821; verticillata 38, 49, 48, 810, 820,
822; virgata 34, 43, 44, 391, 822; virgata var. huanucensis 46, 48, 391; virgata
var. a. typica 391; virescens 135, 399, 823; vitellina 48, 818, 822; vulgaris 34,
36, 38, Al, 43,45, 450, A51, 457, 459, 464, 656, 657, 660, 668, 669, 821, 824;
vulgaris var. ætnensis 666, 814; vulgaris var. alpestris 668; vulgaris var. Amu-
rensis 669; vulgaris var. angustifolia 668; vulgaris var. australis 658; vulgaris
var. brachybotrys 661, 662; vulgaris var. cratægina 657; vulgaris emarginata
vulgaris var. emarginata 669; vulgaris var. heterophylla 668; vulgaris var.
Japonica 667; vulgaris var. orientalis 666; vulgaris x Mahonia aquifolium 803,
824; vulgaris normalis 663; vulgaris var. orthobotrys 661; vulgaris var. Rume-
lica 669; vulgaris X sibirica 663; vulgaris var. b. subintegrifolia 668 ; vulgaris
var. a. éypica 668; Wallichiana 34, 39, 43, 44, 13%, A01, 402, 821, 823; Walli-
chiana var. a. atrovirens 402; Wallichiana var. ; latifolia 403; Wallichiana var.
b. microcarpa 402; Wallichiana var. pallida 401, 402; Wallichiana var. à pallida
403; Wallichiana var. xanthoxylon 34, 402, 821, 823; Warscewiezii 134, 819,
822; Warscewiczii var. Quitensis 45, 819; Wawrana 43, 140, 822; Weddelii
34, 804; Wettsteiniana 43, 45, 809, 822: Wightiana 47, 452, 821, 823; xan-
thoxylon 402; yunnanensis 34, 135, 397, 398, 823; Zabeliana 666, 667, 823;
Zahlbruckneriana 133, 145, 822. — Bernardia Apensis 484, 486, 504; Apæn-
sis var. subintegra 505; axillaris 505; caperoniæfolia 504; quaranitica 484,
486, 505; Hassleriana 484, 486, 503, 50%; Hassleriana var. ovata 503; Hassle-
riana var. Tobatyensis 503; leptostachys 484, 486; Paraguariensis 485, 486,
503; Paraguariensis var. fruticosa 504; Paraguariensis var. orbiculata 504;
Paraguariensis var. parvifolia 504; peduncularis 486, 505, 506: peduncularis
var. longepeduneulata 505: polymorpha 48%, 486, 505; polymorpha var. curu-
REPERTOIRE, 1209
guatensis 506; polymorpha var. setosa 506; pulchella 485, 503, 504; pulchella
var. © genuina 503; Sellowii 506 ; simplex 48%, 486, 505. — Berrya mollis 28.
— Berteroa incana 707; mutabilis 706; orbicularis 707. — Bia Sellowiana
607. — Biebersteinia multifida 641. — Bignonia Columbiana 76 ; corymbifera
78, 79, 80; eximia 76; exoleta 84, 85; Morrongii 76, 86; unguiscati 77, 84, 85;
unguiscati var. exoleta 77, 84: venusta 84. — Biophytum sensitivum 217. —
Biscutella cichoriifolia 329. — Blainvillea latifolia 714; rhomboidea 962. —
Blasia pusilla 592. — Blepharostoma trichophyllum 598. — Blindia acuta
855, 871, 876, 881, 1001, 1180, 1181; brevipes 998; churuccana 1001 ; consimilis
1001 ; dryptodontoides 1001; Iygodipoda 1001; pseudo-lygodipoda 1001; strieta
1001 ; tortifolia 4001; furpis 1001. — Blumea balsamifera 958; glomerata 714,
958; hymenophylla 958; lacera 958: membranacea var. subsimplex 714, 962;
oxyodonta 958; sericans 714, 962; subracemosa 958; virens 958;. Wightiana
958. — Bea acutifolia 434; elegans 434; ferruginea 434; glabra 434: lanata
434; patens 434; suffruticosa 434. — Boletus edulis 1190, 1193; granulatus
1188, 1190, 1193; luridus 1193; luteus 1188, 1190, 1193, Pachypus 1193; pipe-
ratus 1189, 1193; purpureus 1193; scaber 1189, 1193; subtomentosus 1193 ;
variegatus 4490; versipellis 1193. — Bombax crenulatum 71, 73; Malabaricum
28; marginalum 71, 72; Martianum 71, 72, 73. — Bonamia Balansæ 682, 684.
— Bonnaya brachiata 715, 962; verbenifolia 437; veronicifolia 437. — Borreria
articularis 956; hispida 956. — Botrychium biternatum 248; lunarioides var.
dedaleum 248; ternatum var. dædaleum 248. — Bouea Burmanica 220, —
Bousingonia Mekongensis 949. — Bovista gigantea 1193. — Brachydontium
trichodes 855, 876, 1039. — Brachyodus trichodes 871, 881, 1184. — Brachy-
podium Gistachyum 630; pinnatum 630; pinnatum var. gracile 334; silvaticum
630; silvatızım var. dumosum 334. — Brachysteleum polyphyllum 857, 881,
1039, 1041, 10%, 1186. — Brachythecium albicans 383, 384, 861, 873, 879.
884, 1039; campestre 383, 385, 472, 861, 873, 879, 1029; curtum 383, 386,
861, 872, 877, 882, 1010; Geheebii 383, 388, 861, 872, 879, 882; georgico-
glareosum 1010; glaciale var. juliformis 1037; glareosum 383, 384, 861, 879,
1029; letum 383, 385, 388; macrogynum A010; Mildeanum 383, 861, 877, 1029:
paradoxum 1010; plumosum 383, 386, 775, 861, 872, 877, 882, 1184, 1185;
populeum 383, 385, 386, 467, 861, 877, 882. 1036, 1184, 1185: reflexum 383,
387, 861, 872, 877, 1033, 1181: rivulare 383, 387, 861, 872, 877, 882, 883,
1033, 1183, 1184, 1185; Rotzanum 383; rutabulum 213, 383, 386, 387, 468, 636,
861, 877, 1010, 1029, 1032, 1036: rutabulum var. flavescens 1031; salebrosum
213, 383, 384, 385, 467, 861, 872, 877. 882, 1032; salebrosum var. 7 palustre
383; sericeo-vriens 1010; Starkei 383, 386, 861, 872, 1010, 1032, 1181, 1182;
subpilosum 1010; subplieatum 1010; subplicatum var dilaceratum 1010 ; velu-
iinum 383, 386, 465, 470, 861. 883, 1032, 1036, 1037. — Bragantia tomentosa
22, — Brassica deflexa 56: leptocarpa 56. — Breutelia aureola 1006; Azorica
208: chrysura 1006: graminicola 1006: integrifolia 1006: mniocarpa 1006:
HULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n® 12, 30 novembre 1905. 82
1210 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sÉR.). 1905
rupestris 4006; Skotisbergii 1006. — Breweria Hassleriana 681, 682, 683: —
Breynia discigera 30; fruticosa 30; reclinata 30. — Bridelia Kurzii Ü!. —
Briquetia ancylocarpa 296; denudata 296. — Briza media 627; spicata 62° —-
Bromus erectus 334, 629; mermis 628; mollis 630; racemosus 309 : squarrosus
629; sterilis 629; tectorum 629; variegatus 629; variegatus var. 8 tomentellus
629; villosus var. ambrigens 619. — Bryum alpinum 859, 877, 881, 1039, 1181,
1185 ; amplirete 1007; argenteum 859, 884, 1008; argenteum var. lanatum 868;
atropurpureum 858, 884; badium 859, 884; bimum 858, 877, 1029, 1030; cæspi-
ticium 859; capillare 635, 859, 1007, 1031; capillare var. flaccidum 1032; cir-
rhatum 858, 884, 1007; cirrhatum var. australe 1007; cuspidatum 858, 881;
cyclophyllum 859, 877, 1029; delitescens 1007; Duvalii 859, 877, 1029, 1183;
elegans 859, 871, 877, 881, 1007; erythrocarpum 858, 884; Funckii 852, 859,
877, 881, 1040, 1043, 1044; gemmatum 1007; Gerlachei 1007; Gerwigii 859,
877, 881, 883, 1040; Hatscheri 1007; inclinatum 858, 1032; inclinatum var.
magellanicum 1007; intermedinm 858, 884; Klinggraffii 858, 877, 884; lævi-
gatum 1007; machrochæte 1007; Mildeanum 859, 879, 881 ; -miserum 1007 ;
murale 858, 879, 881, 883; neodamense 859, 877, 1029; obconicum 859, 881,
883; pallens 871, 877, 881, 1031 ; pallescens 858, 871, 877, 881, 1180; pallido-
viride 1007; pendulum 858, 877, 1030, 1094, 1095; perlimbatum 1007; platy-
loma 207, pluricolor 1007; pseudotriquetrum 588, 859, 877, 1029, 1036; pseudo-
triquetrum var. minor 884; rigochæte 1007; roseum 1094. 1095; Schleicheri
859, 877, 1029; Schleicheri var. latifolium 1183; submersum 859, 877, 883:
synoico-crudum 1006; tenuirete 1007; torquescens 858, 879, 881, 883; turbina-
tum 859, 877, 1030; uliginosum 858, 877, 1030; vernicosum 1007: versicolor
858, 877, 885; viridatum 1006. — Buchanania florida var. lucida 2!) florida
var. typica 219; sessilifolia 219; Siamensis 220. — Buchners cr 214 715, 002.
— Buettneria Andamanensis 29; aspera 29; pilosa 29. — “uf!on:a arcuata
422; hebecarpa 122; Kotschyana 122; macrocarpa 122; Oliverians 122; Stapfii
422; virgata 122. — Buhsea coluteoides 57; trinervia 57; trinervia var. ramosa
57. — Bupleurum fruticescens 410. — Burmannia alba 1080; autralis 1080;
bicolor 1080, 1082: bicolor var. aprica 1080; bicolor var. subcalestis 1080;
bicolor var. tenera 1080; biflora 948, 1080, 1082; candida 778; capitata 1080;
Damazii 948, 1080—1082; dasyantha 1080; flava 1080; grandiflora 1080; Kal-
breyeri 1080; tenella 1080. — Buxbaumia aphylla 269, 270, 860, 871, 1031;
indusiata 270, 860, 871, 1032.
Cia bonducella 19; digyna 19; nuga 19; pulcherrima 19; sepia-
ria 19. — Cajanus indicus 21. — Calamagrostis arundinacea var. interrupta 334:
varia 333. — Calamintha Acinos 1192. — Callicarpa cana 430 ; longifolia 430.
— Calluna vulgaris var. longipetala 974, 976. — Calonyction bona nox 683,
686. — Calophyllum Burmanni 25; inophyllum 25. — Calostigma glabrum 97,
REPERTOIRE. 4211
406; Guilleminianum 97, 406. — Calypogeia arguta 597; fissa 597; Mülleriana
998 ; Suecica 597, 598, 600; trichomanis 597, 598; trichomanis var. fissa 597.—
Calystegia setifera 687. — Cambessedesia adamentium 285, crenulata 285;
Espora var. 8. ilicifolia 285; ilicifolia var. genuina 285. — Campanula allia-
riæfolia 149%; Lourica 59; pusilla var. énciso-serrata 332; rotundifolia var.
confertifolia 332. — Campanumæa Javanica 957. — Camptothecium lutescens
382, 384, 385, 636, 851, 861, 873, 879, 1029, 1094; nitens 382, 861, 877, 1029,
1030. — Campylopus Birgeri 1000; Boryanus 203; canescens 1000; Carrei-
roanus 202; curvatifolius 1000; Echernieri 201, 202, 203; flexuosus 855, 874,
880, 1030, 1039, 1184; fragilis 855, 869, 880, 1039, 104%, 1186; introflexus
1000; modestus 1000; perincanus 1000 ; polytrichoides 203, 204, 875; Saddleanus
1000; setaceus 203; subulatus 855; Tullgreni 203, 204; turfaceus 855, 1030. —
Campylosteleum 876; saxicola 855, 871, 881, 1039. — Cananga odorata 23.—
Canavalia ensiformis 21; obtusifolia 21. — Canscora Helferiana 949. — Can-
tharellus cibarius 1189, 1190, 1193; cinereus 1189, 1190; lutescens 1188. —
Canthium griseum 953. — Caperonia Bahiensis 486, 503; :castanezfolia 486,
503; cordata 486, 502; palustris 486, 502; stenophylla 486, 502. — Capparis
Siamensis 24. — Caragana grandiflora 972. — Cardamine hirsuta 1096. —
Cardiospermum Corindum 325; grandiflorum 325; grandiflorum var. Chimbo-
lillo 325; halicacabum 713, 961. — Carduus acicularis 973, 976; arctioides 310;
Bambergeri 310, 311, 410; defloratus 310; deflorato-nutans 310; deflorato-Per-
sonata 309-311; defloratus X personatus 308, 310, 410; digeneus 310, 311;
medius 545; >< Nægelii 310, 311, 416; peculiaris 311; Personata X defloratus
310, 311; Personata X Rhaæticus 310; pumilus 545, 555; Rhæticus 310; spini-
gerus 974, 9,%: Stiriacus 311. — Garex alba 333, 974, 977; brizoides 93, 94;
canescens 93; canillaris 973, 977 ; chrysolepis 1162 ; depauperata 93; distans 623;
divulsa 333; elongata 333; eriocarpa 1161 ; fimbriata 1163; fimbriata X semper-
virens 1163; firma 333; flava 623; gynobasis 623, 637; Halleri 648; hirtifructus
1163; hordeistichos var. £. secalina 624 ; kattæana 1161 ; leporina var. atrofusca
977; leporina var. atroturfosa 973; limosa 309, 1179; Litwinovii 1161; maxima
623 ; microglochin 973, 977; miva 1161; mucronata 333, 1161; muricata 623;
odontostoma 1162; odontosloma var. 8 variegata 1163; pendula 623; refracta
333; remota 623; sciteformis 1162; secalina 624; sempervirens 1163; silvatica
623; stenantha 1162; tenuiformis 1463; vaginata 974, 977; vulpina 623; War-
burgiana 1162. — Garolinea tomentosa 73. — Carpesium cernuum 619, —
Carpoceras hastulatum 50; stenocarpum 50. — Casearia Lobbiaria 24. —
Gassia alata 19; mimosoides 713, 961 ; occidenlalis 19; Siamea 19. — Catha-
rinæa angustata 161, 859, 1029; undulata 161, 859, 883, 1031, 1185. — Catos-
copium nigritum 154, 859, 877, 1029, 1040, 1041. — Cedrela fissilis 427;
Glaziowi var. puberula 427; Mexicana 427; montana var. Mexicana 427; Ton-
duzii 427. — Ceiba Glaziovii 71, 72; Glaziovii var. glabrifolia 72; pubiflora
74, 72; pubiflora var. typica 72. — Celastrus bivalvis 224; paniculatus 224. —
1212 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SER.). 1905
Celtis aculeata A105; alba 1105; alnifolia 4105; amblyphylla 4405; americana
1105; amplifolia 1105; anfractuosa 4105; angustifolia 4105; asperula 1405; aus-
tralis 1103, 1104, 1105; Azcurrensis 4105; Balansæ 1105; Berlandieri 1105;
betulæfolia 1105; boliviensis 4405; Bonplandiana 1105; brasiliensis 1405; brevi-
folia 1105; brevipes 1105: Bungeana 1105; canina 1105: caucasica 1105; cau-
data 1105; cinnamomea 1105; Clausseniana 1105: conferta 1105; crenata 1105:
Davidiana 1405; dichotoma 1105; diffusa 1105; disticha 1105; Djungiel 1105;
ferruginea 4405; flexuosa 1105; Gardneri 1105; georgiana 1105; glycycarpa
1105; Goudotii 1105; grewioides 1105; Hamiltoni 1105; Harperi 1105; Hasselti
14105; Helleri 1105; Henriquesii 1405; Hilariana 1105; hypoleuca 1105; inte-
grifolia 4105; jamaicensis 4105; japonica 1105; Kraussiana 1105; lancifolia
1105; latifolia 4105 ; laurifolia 1105; longifolia 4105; mauritiana 1105; mem-
branacea 1105; mississipiensis 1105; morifolia 1105; nervosa 1105; occidentalis
4105: pacifica 1105; paniculata 1105; parvifolia 1105; philippinensis 1405;
Prantlii 1105; pubescens 1105; reticulata 1105; rugescens 1105; Sellowiana
1105; sinensis 1105; Soyauxi 1105; spinosissima 1105; Stuhlmanni 4105:
sumatrana 1105; Swartzii 4105; Tala 1105; tetrandra 4105; timorensis 1105
Tournefortii 41105; triflora 1105; velutina 1405; Wightii 1105; Zenkeri 1105;
Zippelii 1405; zizyphoides 1105. — Genchrus viridis 720, 960. — Centaurea
dimorpha var. lævibracteata 996; grinensis 330; Jacea 331; montana 331 ; pra-
tensis 330; Rhaponticum 330; Scabiosa 331; Scabiosa var. grinensis 330; Sca-
biosa var. tenuifolia 330, 331 ; tenuifolia 330, 331. — Cephalaria alpina 1102.
— Cephalozia bicuspidata 594, 597 ; curvifolia 597 : leucantha 596, 598 ; leucsa
tha 600; media 596. — Cerastium anomalum 127: Argæum 127: ic otomum
127; Elbursense 127; inflatum 127; microspermum 127; Perses 126, 427;
purpurascens 127, 128; trigynum 126, 127. — Ceratoden ; us 206, 855,
868, 1002, 1036, 1186; purpureus var. amblyocalyx 10 ‚a officina-
rum 416, 649, 633. — Chærophyllum aureum 309. - ©:#:a4chme aristata
1106; madagascariensis 1106. — Chætocarpus castanoc:rpus 32. — Chæto-
gastra fraterna 286: gracilis var. « 286. — Chailletia lesselata 219. — Chara
aspera 97%, 977; crinita 306. — Chasalia curviflora 955. — Cheilanthes odora
974, 977.— Chenopodium album 76, 979; album subsp. amaranticolor 97%, 976,
979; ambrosioides 76; giganteum 979; glaucum 76; pedunculare 979, 980. —
Chiloscyphus polyanthus 596. — Chirita mollissima 433; viola 434. — Chiro-
petalum tricoccum 485, 502. — Chlamydomyxa labyrinthuloides 517, 526;
montana 517-526. — Chloris delicatula 720, 960; incompleta 720, 960. —
Choisya ternata 197. — Chorisia speciosa 72: speciosa var. 8 minor 72. —
Chrysanthemum deserticola 441: macrocarpum A441, #42; macrocarpum var.
aureum ki; Pamiricum 317, 318; trifurcatum 441. — Chrysodium aureum
725; lomarioides 725; lomarioides var. hastatum 725. — Chrysosplenium
alternifolium 309. — Cibotium Barometz 251; Guatemalense 251, 73%; Schiedi
251; Wendlandi 251, 734. — Cicer ervoides 850; Kermanense 969; minutum
RÉPERTOIRE. 1243
850; oxyodon 969; spiroceras 969; tragacanthoides 969 ; trrifoliolatum 849, 850.
— Cienfuegosia affinis 88, 89, 301; affinis var. genuina 301; argentina 302;
Escholtzioides 88, 89, 302; Hasslerana 88, 89, 302; phlomidifolia 301 ; subpros-
trata 88, 89, 302; sulphurea 301; sulphurea var. genuina 89, 301; sulphurea
var. glabra 89, 301 ; sulphurea var. integrifolia 89, 302. — Cinclidium stygium
1008, 1044. — Cinclidotus aquaticus 588, 856, 876, 881, 883; fontinaloides
856, 876, 881, 883; riparius 856, 876, 881, 883. — Circinella minor 199; sim-
plex 199; umbellata 199. — Cirsium acaule X arvense 545; acauli = Erisi-
thales 555; acaule < Erisithales 555; acaule X Erisithales 545; arvensi-acaule
545, 955; arvense > lanceolatum 544 ; X Babingtonii var. £ super-arvense 545,
595; Bambergeri 311; Borderi 545, 556; Borderi % super-Monspessulanum 545 ;
Borderi var. » superpalustre 545; X Boulayi 545, 555; X Cervini 544; Corba-
riense 953; Cspeliense 544; X Cspeliense var. pulchrum 544, 55%; Cspeliense
var. superarvense 544, 554; defloratus X Personata 311; eriophorum 982, 593;
eriophorum var. 7 automnale 553; eriophorum var. 8 ciliatum 553; eriophorum
4 Corbariense 553; eriophorum var. « genuinum 552; eriophorum var. 8 glabra-
tum 552; eriophorum var. involucratum 552, 553; eriophorum var. à megace-
phalum 553; eriophorum var. Morettianum 552; eriophorum var. Morisianum
993; eriophorum var. = odontolepis 592; eriophorum subsp. odontolepis var.
ciliatum 552, 553; eriophorum var. oviforme 592, eriophorum var. a oxyony-
chium, subv. glabratum 553; eriophorum var. 8 platyonychium subv. glabratum
222: eriophorum var. : Richterianum 552, 993, 544; eriophorum var. 7 spathu-
tn: 59%; eriophorum var. spurium 552; eriophorum var. = turbinatum 552,
‘4: erionhorum var. # typicum 853; eriophorum X lanceolatum 312;
x acteatum 974, 976: X grandiflorum 311, 312, 544; X hybridum 544;
x souffroyi 585 540, 786; Jouffroyi var. Neyræ 545, 546; medium var. acau-
liforme 545, 358; \ an var. # bulbosoforme 545; X medium £ pumilum
545, 855, 806, x. Wir aleli 549, 555; X Monspessulanum 546 ; Monspessulanum
<< palustre 545; Monspessulanum X. palustre 556; Morisianum 553; Neyræ
945, 946: odontolepis vor. ciliatum 544; oviforme 553; palusire 546, 1185;
palustri-Monspessulanum 546; X pulchrum 544, 554; Richterianum 553: spa-
thulatum 552; spinosissimo-acaule 974, 976; Tirolense 545, 555; Tirolense var.
& Michaleti 555. — Cistus syriacus 977. — Cladonia Caraccensis 539; Carac-
censis var. irregularis 539: ceratophylla 539; foliacea var. convoluta 637; pleu-
rophylla 539; reticulata 539; Uleana 540; uncialis var. reticulata 539; verticil-
lata var. evoluta 540. — Clathrus ruber 1193. — Clavaria acroporphyra 1193;
einerea 1193; cristata 1189, 1193; flava 1189, 1193: formosa 1193; palmata
1189; pistillaris 1189, 1493; stricta 1193. — Clavija elliptica 537; Hookeri 538.
— Cleistanthus acuminatus 31; dasyphyllus 31; gracilis 31; patulus 31; poly-
phyllus 31. — Clematis cirrhosa var. Balearica 197; dasyoneura 22; smilaci-
folia 22; Vitalba 638. — Cleome ornithopodioides 57; ornithopodioides var.
y lactea 57. — Glerodendron hastato-oblongum 431 ; inerme 431; infortunatum
1214 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2m® SÉR.). 1905
132; paniculatum 432: Schmidtii 432; siphonanthus 432: villosum 432: —
Clidemia aurea 404; auricoma 40%; hemalostemon 40%. — Climacium den-
droides 380, 861, 877, 103%, 1035. 1184, 1185 ; dendroides var. filiforme 1035.
— Clitocybe bella 1189, 1191 ; geolropa 1193; gilva 4193 ; inornata 1190, 1191 ;
laccata 1188; obularis 1095; odora 1190, 1193: opipara 1493; phyllophila 4193 ;
rivulosa 1189. — Clitopylus prunulus 1193. — Clitorea ternatea 21. — Clypeola
Gaudini 618; Jonthlaspi 617, 619, 620, 708; Jonthlaspi var. leiocarpa 617;
microcarpa 618; psilocarpa 620. — Clytostoma callistegioides 76; decorum 77,
82; noterophilum 77, 82; sciuripabulum 77, 82: sciuripabulum var. longiflorum
77, 82. — Cnestis ramiflora 17. — Coccinea indica 957. — Codiacum varie-
gatum 487. — Cœnogonium Linkii 539. — Coffea Bengalensis 953; fragrans
953; Jenkinsii 954: Schmidtii 953. — Coleochila anomala 1144. — Coleus
alropurpureus 430. — Collema Mollucanum 540. — Coliybia aquosa 1189;
fusipes 4193; rancida 1489; tenacella 513. — Colubrina Asiatica 32. — Colum-
bia auriculata 28. — Colutea arborescens 618, 619; gracilis 651; persica 651,
652; Persica var. 8 Buhsei 651, 652; uniflora 651. — Commelina communis
333. — Comomyrsine humilis 536; Sodiroana 535. — Congea tomentosa 717;
tomentosa var. azurea 432; velutina 432. — Conocephalus conicus 590. —
Conomorpha obovata 535; reticulata 535. — Conostomum australe 1006;
magellanicum 1006; perangulatum 1006. — Convolvulus acuminatus 687;
Batatas 694; mollis 682, 699; mollis var. albido-villosus 699; Montevidensis
682, 699; Montevidensis var. megapotamicus 699; Montevidensis var. Oftonis
699 ; Nil 686; parviflorus 438; Persicus 132; trifldus 695. — Coprinus ınica-
ceus 1488. - Coptosapelta flavescens 951. — Cora pavonia 543. — Cordia
alliodora 303, 30%; alliodora var. tomentosa 30%; Chamissoniana 304; Cuja-
bensis 304 : discolor 303, 305: discolor var. pallida 305; glabrata 30%; quara-
nitica 303; guaranitica var. foliosa 305; guaranitica var. pedunculosa 305;
Hassleriana 303, 30%; hermanniæfolia 305; hypoleuca 303, 30%; longipeda 303,
304; Paraguariensis 303, 304; paucidentata 303, 481 : paucidentata var. subulata
181; salicifolia 303, 30%; salicina 303, 304: Salzmannii 303, 305; Salzmannii
var. albiflora 305; villicaulis 481; villicaulis var. tomentosa 303, 481. — Coris
Monspeliensis var. longispina 443; Monspeliensis var. syrlica 443. — Cornutia
quinata 431. — Coronilla Emerus var. repens 329; montana 619; varia 651;
varia y hirta 651. — Cortinarius calochrous 4189, 4191 ; cinnamomeus 1189;
collinitus 1189; firmus 1189, 1190, 1191; Friesi 1189; fulgens 1189; glaucopus
1188; largus 1193; livido-ochraceus 1189; multiformis 4189, 1191; pelmato-
sporus 1189, 1191; percomis 1189; sericeps 1189; tabularis 1189; triumphans
1189; varius 4189; vibratilis 1189; vinosus 1189; violaceus 1190, 1191. —
Corylus avellana 615; avellana f. peltata 974, 976. — Coscinodon cribosus
873, 879, 881, 1039, 1181; humilis 857, 881, 1039; pulvinatus 857. — Cosmos
sulfureus 959. — Cotoneaster lomentosa 1192. — Grambe juncea 56; orientalis
56; Persica 56; Persica var. glaberrima 56. — Craterellus clavatus 1195; cor-
RÉPERTOIRE, © =: 1915
nucopioides 1188, 1193 ; tubæformis 1188. — Cratoxylon formosum 25; polyan-
thum 25. — Cremanium ambiguum 287 ; ligustroides 404 ; rubens 287 ; theæzans
287. — Crepis succisifolia 1183; taraxacifolia var. Aissa 996 — Crocus vernus
1096. — Crossidium squamigerum 856, 872, 879, 881. — Crotalaria alata 713,
961; calycina 19; humifusa 713, 961: laburnifolia 20 ; quinquefolia 19 ; Siamica
20. — Croton adenopetalus 491: aureo-marginatus 484, 485, 496; campestris
486, 493; campestris var. angustifolius 493; cinctus 496; cinerellus 485, 490;
corrienterianum 492; -fuscus 485, 486, 489; fuscus var % genuinus 490; fuscus
var. # leucadenius 489; Garckeanus 485, 486, 492; Garckeanus var. guaraniticus
492; zlandulosus 485, 486, 491, 492; glandulosus var. Gardneri 491; glandu-
losus var. genuinus 492; glandulosus var. occidentalis 492; glandulosus var.
subincanus 494 ; Goyazensis 485, 486, 490 ; Goyazensis var. angustifolius 490 ;
Goyazensis var. major 490; gracilipes 486, 491 ; gracilipes var. 8 genuinus 491;
gracilipes var. « macrodenius 491 ; gracilipes var. Paraguariensis 491; grandi-
velum 485, 493; grandivelum var. £ genuinus 493; guaraniticus 484, 485, 496;
guaraniticus var. virgatus 497: Hasslerianus 484, 485, 491; intercedens 486,
493; Jatropha 496; lobatus 485, 490; lobatus var. » genuinus 490; lobatus var.
« Manihot 490; macrostigma 48%, 485, 493; maracayuensis 492; Maritibensis
495;.microcarpus 486, 490; microcarpus var. robustus 490; occidentalis 485,
486, 49%; occidentalis var. intermedius 49%; occidentalis var. oblongifolius 494 ;
occidentalis var. ovalifolius 495: occidentalis var. parvifolius 495; occidentalis
var. selosus 494, 495; Paraguayensis 484, 486, 490; Pohlianus 485, 495; Poh-
ue var. macrophyllus 494; pyenocephalus 492; rhamnifolius 485, 495; rham-
folus var. apensis 495; rhamnifolius var. Casarettoanus 495: rhamnifolius
] :beneis 495; rivinoides 485, 492; rumicifolius 484, 485, 496; serrati-
fous 493, 40% serratifolius var. rupestris 486, 493: serratifolius var. silvatiens
485,493, Urucur: 2, 485, 491; Urucurana var. + albidus 491 ; Urucurana
var. à draconcideus 491: Urucurana var. 8 genuinus 491; Yerbalium 484, 485,
493; Yerbai: hirsutus 394; Yerbalium var. lanatus 494. — Crudia
speciosa 18. — u. vyhæa heteromalla 272, 860, 1032. — Cucurbita Pepo 312.
— Cupania Guatemalensis 327; Guatemalensis var. huecillo 327; Guatemalensis
var. posolillo, carne asada 328; largifolia 327; triquetra 327. — Guscuta incur-
vata 682; obtusiflora 682; tinctoria 682; umbellata 682; umbellata var. deser-
torum 682; xantochortos 682. — Cuspidaria pterocarpa 77, 83. — Cyanotis
cristata 719. — Cyathea mexicana 733: reticulata 251 ; Trejoi 733. — Cyathus
hirsutus 1193. — Cybianthus cyclopetalus 533; macrophyllus 534; Venezue-
lanus 534. — Cybistax antisyphiliticum 77, 78, 87. — Cyclamen Europæum
198, 619; Libanoticum 198; Neapolitanum 198, 708; repandum 198. — Cylin-
drothecium cladorrhizans 379; concinnum 379, 384, 860, 873, 879, 1029, 1040,
1041 ; Schleicheri 379, 861, 882, 1040, 40%1. — Cynodon Dactylon 626. —
Cynodontium polycarpum 854, 876, 880, 4180, 1181, 1184; strumiferum 854,
800, 1039. — Cynosurus echinatus 626. — Cyperus flavescens 622; fuscus 309,
616. — Cyrtandromæa megaphylla 435. — Cystopteris alpina 309; fragilis
634, 1183.
1216 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2ue sER.), 1905
Dactyiis glomerata var. hispanica 627. — Dactylostemon Klotzschii 485,
678; Klotzschii var. Concepcionis 486, 678; Klotzschii var. © heterophyllus 678;
Klotzschii var. & obtusatus 678; oligandrus 485, 678. -- Dædalacanthus tetra-
gonus 716, 962. — Dalbergia monosperma 21; tamarindifolia 21. — Dale-
champia caperoniæfolia 608; caperonioides 486, 610; caperonioides var. £ lan-
ceolata 640; ficifolia 610; Goyazensis 486, 609; guaranitica 484, 486, 608;
Hassleriana 484, 486, 609; Olfersiana 485, 609, 610; Passiflora 484, 486, 609;
stipulacea 485, 610; stipulacea var. ; membranacea 610; stipulacea var. 8 minor
610; Tiliæfolia 610; triphylla 486, 610; ulmifolia 484, 485, 608; Wedelliana
486, 610. — Damnacanthus indicus 956. — Danza alata 254; cordifolia 735;
crispa 248; cuspidata 734; nodosa 734, 735. — Datura fastuosa 715, 962; fas-
tuosa var. alba 745; metel 439. — Daucus communis 545. — Delphinium
elatum 329. — Dendrobium speciosum 312, — Dendroligotrichum squamosum
1008. — Dendropanax cuneatum 75. — Dennstædtia apiifolia 733; decom-
posita 732; grandifrons 258, 731, 732; Munchii 732; obtusifolia 732; rubicaulis
258, 732; scandens 258, 732; tenera 733. — Dentella repens 950. — Derris
dalbergioides 21; elliptica 21; scandens 21; thyrsiflora 21. — Deschampsia
cæspitosa var. littoralis 33%; cæspitosa var. parviflora 334. — Desfontænea
tricocca 502. — Desmodium auricomum 713, 961 ; capitatum 20; cephalotes 20;
coneinnum 20; gangeticum 713, 961; Godefroyanum 20; heterophyllum 20;
latifolium 20; polycarpum 20; pulchellum 20; rugosum 20; triquetrum 20;
umbellatum 20, 713. — Dianthus crinitus y crossopetalus 60; fimbriatus 60;
Haynaldianus 61; intermedius 61; Lydus 61; Orientalis 60; Orientalis var. 7
brachyodontus 60; Orientalis var. & obtusiquameus 60; Orientalis var. = steno-
calyx 60; Persicus 61; Persicus var. velutina 61; prolifer 619; pulverulentus 60;
Wettsteinii 60, 61. — Diateinacanthus Hondurensis 269. — Dichapetalum
Helferianum 219; tesselatum 219. — Dichodontium dicranelloides 999; dicra-
nelloides var. falklandicum 999; flavescens 854, 876, 103%, 1184; pellucidum
854, 876, 884, 1034, 1184. — Dichondra parvifolia 682, 683; porrifolia 682;
repens 682, 683 ; repens var. sericea 683. — Dicksonia Karsteniana 251; scan-
dens 732; Sellowiana 251. — Dicliptera porphyrea 368. — Dicranella cervi-
culata 854, 1030; curvala 85%, 870, 1030, 1039; heteromalla 854, 868, 870,
1030, 1039, 118%; heteromalla var. falcata 868; Jamesoni 999; rufescens 854,
1028 ; Schreberi 854, 872, 1028; squarrosa 854, 876, 1029, 103%, 1039, 1182;
subulata 854, 870, 1030, 1039; varia 854, 872, 1028. — Dicranodontium lon-
girostre 855, 871, 880, 1030, 1032, 1178, 1184; longirostre var. alpinum 868.—
Dicranoweisia austro-crispula 998; brevipes 998; breviseta 998: cirrhata 854,
880, 1031, 1039; crispula 854, 868, 878, 880, 1039, 1181: subinclinata 998. —
Dicranum aciphyllum 999: australe 999; Bergeri 854, 876, 1030, 1179: Billar-
dieri 1000; Billardieri var. compactum 1000; Blyttii 854, 880, 1039, 1041:
Bonjeani 854, 876, 1029, 1179: congestum 871: falcatum 868; falklandieum
REPERTOIRE. 1e 1217
1000; flagellare 854. 871, 1031: fulvum 854, 871, 880, 1039, 1044, 1186;
fuscescens 854, 871, 1031, 1178; glaucum 205; Harioti 999; imponens 999;
inerme 999; juniperoideum 204; laticostatum 999; longifolium 85%, 871, 876,
878, 880, 1039, 1178, 118%; longifolium var. hamifolium 868; longifolium var.
subalpinum 868; magellanicum 999; majus 85%, 871, 880, 1030 ; montanum 854,
1031 ; Mühlenbeckii 854, 872, 878, 880, 1040 ; neglectum 1000; nigricaule 1000;
rigens 999; robustum 999; Sauteri 854, 871, 880, 1032; scaberrimum 999; sco-
parium 854, 883, 1030, 1036, 1178, 118%, 1185, 1186 ; Skotisbergii 999 ; spurium
854, 878, 884; Starkei 854, 880, 1039; subimponens 999; tenuicuspidatum 999;
undulatum 855, 1030. 1095; viride 854, 870, 1032. — Didissandra flammea
433; latisepala 433. — Didymocarpus citrina 433, 434; cordata var. debilis
433; erinita 433; cyanea 433; inæqualis 433; laxa 433; mollissima 433; pur-
purea 434; regularis 434: reptans 43% ; viola 434. — Didymodon alpigenus 855,
871, 876, 881, 1040, 1172: cordatus 855; luridus 855, 876, 881, 1040; rigidulus
855, 871, 881; rubellus 855, 1002; rufus 869; spadiceus 855, 871, 881, 1040 ;
tophaceus 855, 876, 881, 1040. — Didymopanax Claussenianum 75; Morototoni
75. — Digitaria sanguinalis 624. — Dillenia ovala 24. — Dionysia Aucheri
263; cespitosa 262; curviflora 263; diapensiæfolia 262; heterochroa 263; Hissa-
rica 262; ianthina 263; odora 263; oreodoxa 263 ; peduncularis 261, 262; rhab-
todes 263 ; Straussii 263. — Diospyros clavigera 428: Curtisii 428; dumosa
428; Helferi 429; macrophylla 429; undulata 429; undulata var. macrophylla
429; Wallichii 429. — Diphyscium foliosum 270, 860, 871, 1031; sessile 270,
1030. — Diplachne serotina 626. — Diplazium flavescens var. proliferum 729;
ingens 251; radicans 251. — Diplophractum auriculatum 28. — Diplophylleia
albicans 599, 1178; obtusifolia 599; taxifolia 599. — Diplospora Malaccensis
953; pubescens 953. — Diplotaxis Harra 56; virgala var. Aissæ 996. — Dipte-
rocarpus alatus 26; angustialatus 27; incanus 26; insularis 26; obtusifolius 26,
27; parvifolius 27; Schmidlii 27; tuberculatus 26. — Distichium capillaceum
875, 871, 881, 1001, 1040. — Ditassa lævis 97, 406. — Ditaxis Montevidensis
486, 502. — Ditrichum flexicaule 852, 881, 1040, 1043: glaucescens 855,
881, 878, 883, 1040, 1041; gracile 1001; homomallum 855, 871, 884, 1039;
Hookeri 1001 ; enundatum 1001; pallidum 855, 878, 1030; rufescens 1001; stric-
tum A001; tortile 855, 884, 1039; zonalum 869. — Dodonæa lamponga 225;
viscosa 328; viscosa var. a. vulgaris 328. — Dolichandra cynanchoides 78, 85.
— Doryopteris palmata 259. — Draba aizoides 309. — Dracontomelon man-
giferum 220. — Drosera longifolia 1179; obovala var. > 1179; rotundifolia
1179. — Dryas octopetala 1192. — Dryptodon Hartmannii 857, 876, 879, 881,
1039, 1178, 1186; patens 857, 871, 881, 1039, 1180, 1181. — Dufourea lıele-
rantha 686. — Dumortiera hirsuta 590; irrigua 590. — Dupatya caulescens
1084; flavescens 1084; nivea 1084. — Dysophylla auricularia 430; Peguana
717, 961. — Dysoxylum binectariferum 218.
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 10 12, 30 novembre 1905. 53
1218 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905
Eee subcapitata 437. — Echinochloa Crus Galli 624. — Echi-
nosperum Lappula 619; patulum var. pterocarpum 996. — Eclipta erecta 959.
— Elaphoglossum acutissimum 730; auripilum 8; Bellermannianum 9; casta-
taneum 10; conforme 10; Herminierii 10; Lindenii 10; lomariaceum 8; luridum
10; macrophyllum 10; minutum 10; ovatum 730; pilosum 8, 10; proximum 9;
rupestre 9; scandens 10; squamipes 730; squamosum 10; viscosum 730;
Wercklei 9. — Elephantopus scaber 957. -— Eleusine indica 721. — Ellipan-
thus tomentosus 17. — Ellipeia ferruginea 23. — Elymus Caput Medusæ 632;
sabulosus 632. — Elyna Bellardi 308. — Emilia sonchifolia 959. — Encalypta
ceiliata 858, 877, 881, 1039, 1044, 1181; contorta 858, 871, 881, 1030, 1031,
1040; patagonica 1003; rhabdocarpa 858, 881, 1040 ; streptocarpa 1094: vulgaris
858, 873, 879, 1029. — Endlicheria Browniana 236; glaberrima 236; glome-
rata 236; verticillata 235. — Enterosora Campbellii 258. — Entoloma sericeum
1191; speculum 1193. — Entosthodon ericetorum 858, 879; fascicularis 858,
1029; Templetoni 207. — Ephedra distachya 633; vulgaris 633. — Epheme-
rella recurvifolia 853, 1028. — Ephemerum cohærens 853, 876, 884: serratum
853, 876, 1028. — Epilobium alpinum 1182. — Epipactis latifolia var. viridans
333. — Epithema saxatile 435. — Equisetum Arvense 634; ramosissimum
63%; ramosum 63%; Telmateja 634. — Eragrostis amabilis 721, 960; elongata
721, 960; interrupla 960; inlerrupla var. tenuissima 721; poæoides 626 ; tenella
721, 960; tenella var. tenella 721. — Eranthemum album 436; pumilio 436;
Zollingerianum 436. — Eranthis hyemalis 198. — Erigeron alpinus var. graci-
lis 330; Cauadensis 958. — Eriocaulon caulescens 108%; flavescens 108%;
Geraönse 1084; niveum 1084; simillimum 1084; splendens 1084; subuncinatum
108%; Surinamense 1084, truncatum 719, 960. — Eriodendron pubiflorum 72.
— Erioglossum edule 221. — Eriophorum vaginatum 308, 616, 1179. —
Erodium ciconium 641; cicutarium 641; glaucophyllum var. einerascens 440;
glaucophyllum var. glabra 440; laciniatum 641; oxyrrhynchum 641. — Ero-
phila stenocarpa 974, 975. — Eruca sativa 56. — Erucastrum leucanthum var.
elongalum 996. — Ervum cyaneum 971; Orientale 971. — Erycibe expansa
438; glomerata 438. — Erysiphe Martii 637. — Erythræa grandiflora 974,
976. — Erythrina edulis 1167, 1168, 1169; esculenta 1167, 1168, 1169; indica
21. — Erythronium dens canis 619. — Erythroxylon monogynum 217; niti-
dum 66; ovatum 65; Pelletieranum 65; suberosum 65; subracemosum 65; sub-
rotundum 65; testaceum 66. — Espera cordifolia 28. — Eucalyptus marginata
1051. — Eucladium verticillatum 588, 85%, 876, 880, 1040. — Euclidium
Syriacum 53; Tataricum 53; tenuissimum 53. — Euonymus calocarpus 223;
capillaceus 224; Javanicus 223. — Eupatorium odoratum 714, 962. —
Euphorbia argillosa 484, 486, 679; Brasiliensis 485, 680; Brasiliensis var.
Blanchetti 680; Brasiliensis var. x genuina 680; Brasiliensis var. hyssopifolia
680; Brasiliensis var. Paraguayensis 681; Brasiliensis var. p: uinosa 681; Brasi-
Sa
Pe
REPERTOIRE. 1219
liensis var. 3 pulchella 680: Brasiliensis var. wniflora 681; cœcorum 485, 681 ;
Chamærodos 486, 681; Chamærodos var. hirsuta 681; congenera 32; Hassle-
riana 484, 486, 681: leptocaula 638; ovalifolia 486, 679, 680; ovalifolia var. 7
imbricata 680; pilulifera 32, 486, 679; pilulifera var. guaranitica 679; pilulifera
var. 8 procumbens 679; prunifolia 486, 678, 679; prunifolia var. 2 genuina 679;
prunifolia var. = repanda 678; pulcherrima 486, 487, 681; sciadophila 485,
679; serpens 486, 680; serpens var. « genuina 680 ; serpens 8 radicans 680; thy-
mifolia 486, 679; Vautierana 486, 680. — Euphrasia minima 1192; pulchella
332; Salisburgensis 1192; Salisburgensis var. Senneni 332; Tatarica 332. —
Eurhynchium abbreviatum 470; acantophyllum 1010; crassinervium 390, 467,
861, 872, 882, 1040; crassinervium var. turgescens 467; fuegianum A010;
longiroslre 465 ; piliferum 390, 466, 861, 878, 1029; prælongum 213, 390, 468,
469, 470, 861, 878, 1029, 1036, 1037; prælongum var. laxirete 213 ; prælongum
var. 8 pumilum 468; prælongum var. Swartzii 469; pumilum 390, 468, 861,
1040; Schleicheri 390, 470, 861, 872, 882, 1039; speciosum 390, 468, 861,
878, 1032; Stokesii 213, 390, 468, 861, 878, 1031, 1039, 1185; striatulum 381,
390, 466, 861, 872, 876, 879, 882, 1040 ; striatum 213, 390, 465, 782, 861, 872,
878, 882, 1031, 1095: strigosum 390, 465, 861, 872, 882, 883, 1010, 1031,
1032; Swartzii 390, 469, 861, 872, 878, 882; Tommasinii 390, 466, 861, 879,
879, 882, 1040 ; velutinoides 390, 467, 861, 872, 882, 1039, 1186; Welwitschii
214. — Eurycoma longifolia 218; longifolia var. Merguensis 218. — Evernia
prunastri 636. — Evodia Roxburghiana 217. — Evolvulus elegans 685; filipes
682, 684: filipes var. exilis 684; glomeratus 685; glomeratus var. » desertorum
615; guaraniticus 681, 683, 685; Hasslerianus 681, 682, 685; holosericeus
682, 684; holosericeus var. 8 incomtus 68% ; latifolius 685; nummularius 682,
684; nummularius var. % emarginatus 684; Paraguariensis 681, 682, 685; Rie-
delii 686; sericeus 682, 684; sericeus var. 8 latior 685; tenuis 682, 684; tenuis
var. cinereus 682, 684; tenuis var. ; Selloi 684. — Excœcaria subsesslilis 677; °
subulata 678.
Fagonia isotricha 441 ; isotricha var. crassissima 441; lalifolia 441; latie
folia var. pinguis 441; virens 441. — Fagræa auriculata 439; fragrans 439. —
Fegatella conica 590. — Festuca alpina 334; gigantea 334, 628; Halleri var,
intermedia 334; loliacea 309; ovina 628; ovina var. rupicaprina 334; pumila
309; rubra var. fallax 334; varia var. acuminata 33%. — Filago spathulata var.
oasicola 996. — Fimbristylis fusca 719; fuscoides 719, 960; tenera 719, 960.
— Fissidens adianthoides 855, 876, 880, 1029, 1030, 1034, 1036, 1095, 1184 ;
Arnoldi 855, 876, 880, 883; asplenioides 205, 206; Atlanticus 201, 206; bryoi-
des 855, 871, 876, 1028, 1030; crassipes 855, 876, 880, 883, 1033; decipiens
855, 872, 878, 880, 1040; exiles 855, 871, 876, 1030; grandifrons 59%, 855,
876, 880, 883, 1033, 1040; incurvus 855, 871, 876, 1030; Mildeanus 855, 876,
1220 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e serR.). 1905
880, 883, 1033, 1040; osmundoides 480, 855, 876, 880, 1029, 1030, 1180;
pusillus 855, 871, 880, 1034, 1040, 1043; pusillus var. irriguus 876, 883, 103%;
rivularis 855. 876, 880, 883, 1033; rufulus 855, 876, 880, 883, 1033, 1040:
serrulatus 205; tamarindifolius 855, 871, 1028; taxifolius 855, 1028. — Fistu-
lina hepatica 1188, 1193. — Flemingia congesta 21; lineata 21; strobilifera 21.
— Flueggea microcarpa 29. — Fontinalis antipyretica 635, 671, 860, 877,
884, 1183, 1184, 1185; antipyretica var. gracilis 271; gracilis 271, 272, 860,
877, 884; hypnoides 271, 860, 877, 88%; squamosa 271, 272, 860, 877, 88%,
118%. — Fragaria vesca 700, 1096. — Frullania dilatata 802, 1178; fragilifolia
602; tamarisci 602. — Fumana Arabica 58. — Fumaria Kralikii 945, 975. —
Funaria hygrometrica 635, 858, 1005; mediterranea 858, 873, 879, 1029,
1040, 1041.
Gasea algeriensis 1115; amblyopetala 112%; anısanthos 1168, 1072, 1118,
1149, 1120, 1121; anisanthos var. foliosa 1120; anisanthos var. micrantha 1120,
112%; anisanthos var. minor 1120; anisanthos var. spathacea 1120; arvensis
1071, 1073, 1075, 1096, 1115. 1118, 4120, 1124, 1125, 1128; arvensis var.
acaulis 1427; arvensis var. angustifolia 1127; arvensis var. bulbifera 1127:
arvensis var, filiformis 1115; arvensis var. foliosa 1127; arvensis var. gracilis
1127 ; arvensis var. Guiceiardii 1127; arvensis à intermedia 1119; arvensis var. 7
Liotardi 1076, 1117; arvensis X pusilla 1068, 1075, 1076; arvensis var. #8
pusilla 1074, 1076; arvensis var. semiglabra 1127; arvensis var. spathacea 1127;
arvensis var. subcaulescens 1127 ; arvensis & typica 1076; assyria 1122; Baum-
garteniana 1066; Billardieri 1117, 1124, 1128; Billardieri var. glabra 1068,
4449, 4120; bohemica 1124; Burnatii 1075; callosa 1065; callosa var. alpina
1066; Capusii 1115, 1116; chlorantha 1076, 1121; Ciusiana 1076, 1114; col-
chica 1121; confusa 1066, 1068, 1070; divaricata 1116; dubia 1128; dubia var.
Alboffii 1128; dubia var. foliosa 1128; dubia var. prolifera 1128 ; elegans 1068,
1069, 1070, 1074, 1072, 1073, 1076, 1117, 1119; elegans subsp. Jacquemonti
1069 ; emarginata 1115; erubescens 1072, 107%, 1075, 1113, 111%; erubescens
var. reflexa 1073; filiformis 1065, 1068, 1071, 1074; fistulosa 1068, 1071, 1073,
4417, 4148, 1149, 1120; fistulosa var. acutisepala 1118: fistulosa var. alpina
1118, 1120; fistulosa var. angustifolia 1118; fistulosa var. anomala 1118; fistu-
losa var. bulbifera 1118; fistulosa var. foliosa 1118; fistulosa var. fragifera
4448; fistulosa var. grandiflora 1118; fistulosa var. micrantha 1118: fistulosa
var. spathacea 4418; foliosa 1120, 1125, 1126; foliosa var. 8 micrantha 1124:
glacialis 4118, 1120, 4121, 1124; granulosa 1067; Guicciardii 1125, 1427; hien-
sis 1067; himalayca 1069; hybrida 1075; intermedia 1068, 1121; Jacquemonti
1070; linearifolia 4422; Liotardi 1073, 1117, 1119. 1120: Liotardi var. alge-
riensis 1116; Liotardi var. aurea 1117; lutea 1068, 1069, 1070, 1072, 1076; lutea
8 anguslifolia 1074, 1072, 1073, 1076; Iutea var. australis 1072; lutea var.
REPERTOIRE. 1221
bifida 1072; lutea var. bulbifera 1072; Iutea var. gracillima 1072, lutea var.
latifolia 1071, 1072; lutea var. major 1072; lutea var. maxima 1072; lutea var.
minor 1072; lutea var. monantha 1072; lutea var. polyphylla 1072; lutea var.
pubescens 1072; lulea var. simplex 1072; luteoides 1123; micrantha 1123, 1124;
micrantha var. filrfolia 112%; minima 1064, 1066, 1067, 1068, 1069, 1070,
1073, 1074, 1075; minima var. albiflora 1065; minima var. borealis 1065;
minima X fistulosa 1121; minima var. foliosa 1065; minima var. grandiflora
1965; minima var. rufula 1065; minima var. spathacea 165; minimoides 1067;
mooreroftiana 1070: platyphyllos 1067; podolica 111%, 1115; polymorpha 1125;
polymorpha var. villosa 1125; pusilla 1067, 1068, 1073, 107%, 1075, 1115,
1116, 1120, 1121; pusilla X arvensis 1075, 1125; pusilla var. cappadoieca 111%:
pusilla var. gracilescens 107%, 1114; pusilla var. grandiflora 141%; pusilla var.
lancifolia 1114; pusilla var. luxurians 1114: pusilla var. multiflora 1114;
pusilla var. obliqua 1075, 1115; pusilla var. pauciflora 1114: pusilla var.
pumila 111%; pusilla var. spathacea 1114: pusilla var. villosa 111%: reflexa 1073,
107%, 1076; reticulata 1067, 1116; Reverchonii 1075; rubicunda 1073; rufescens
1065, 1068: setifolia 1116; Sintenisii 1122; spathacea 1063, 106%, 1066, 1070,
1076; succedanea 1075, 1115, 1116; syriaca 1119; taurica 1064, 1073; Theo-
baldii 1121; transversalis 1063, 1064; triflora 1062, 106%; Welwitschii 1075.
— Galactia dubia 21. — Galearia Wallichii 32. — Galeopsis angustifolia var.
Kerneri 333. — Galera hypnorum 1188. — Galium ephedroides var. oranense
996. — Garcinia Bassacensis 25: fusca 25; Hanburyi 25: gracilis 25; Schom-
burgkiana 25; Thorelii 26; Vilersiana 26; xanthochymus 26. — Gardenia
obtusifolia 953 ; tubifera 953. — Gaultheria linearifolia 407. — Gaya Gaudichau-
diana 89, 294. — Gaylussacia acicularis 407; pinifolia 407; thymelæoides var.
nitida 407. — Geaster pectinatus 1193. — Geissanthus serrulatus 535; Sodi-
roanus 234. — Geissaspis cristata 20. — Gelonium multiflorum 32. — Gentiana
sublutea X purpurea 332; Thomasii 332. — Geoglossum glabrum 1491. —
Geophila reniformis 955. — Georgia pellucida 858, 881, 1178. — Geranium
Albanum 640; collinum 640; columbinum 641; dissectum 641; Kotschyi 640;
molle 6441; purpureum 641; rotnndifolium 640; sanguineum 619; tuberosum
640. — Geum montanum 1192. — Gilibertia cuneata 75. — Gingko biloba
708. — Gironniera celtidifolia 1106; lucida 1106; nervosa 1106; mitida 1106;
parvifolia 1106; reticulala 1406; rhamnifolia 1106; subæqualis 1106. — Gladio-
lus dubius 974, 976. — Glaucium Aleppicum 167; corniculatum 167 ; grandi-
florum 167; grandiflorum var. helissopelma 167; refractum 167, 168; Syriacum
167. — Gleditschia Caspica 972. — Gleichenia «arialis 14; bifida 15; Boryi
44; Brunei 13; compacla 25%; dichotoma 15; intermedia 15, 16: intermedia
var. dissitifolia 46; intermedia var. flexuosa 16; linearis 14: linearis var.
depauperata Ab, longissima 13; orthoclada 16; pubescens 15, 254; reflexa 16:
retroflexa 15; revoluta 13, 14, 25%; revoluta var. angusta 13, 44; strictissimu
15. — Glohularia nudicaulis 308. — Glomeropitcairnia erectiflora 232, 233;
1222 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me ser.) 1905
penduliflora 232, 233. — Gluta coarclata 220. — Glyceria fluitans 628; plicata
33%. — Glycyrrhiza asperrima 652. — Glyphomitrium Azoricum 207; nigri-
cans var. pulvinare 207. — Glyptopetalum gracilipes 223; Harmandii 223:
stixifolium 223. — Gmelina hystrix 431. — Gnaphalium silvaticum var. Ein-
seleana 330. — Goebelia alopecuroides 972. — Gomphidius glutinosus 1189,
1193. — Gomphostemma oblongum var. Philippinarum %29; Philippinarum
129, 430. — Gomphrena alba 1090: arborescens 285; Caleyi 1091; conferta
1091; insignis 4091: leptoclada 1090: Maiilandi 1090; Michelli 1090: officinalis
285, sordida 1091. — Gossypium Barbadense 89, 303; religiosum 89, 303. —
Grællsia saxifragæfolia 49. — Grammadenia asymmetrica 246; marginata 246.
— Grewia abulilifolia 28; hypolephra 28: paniculata 28; polygama 28. —
Grimmia anodon 856, 873, 879, 883, 1040; apocarpa 1003; Azorica 201, 207;
commutala 857. 873. 875, 879, 1039, 1181. 1186: crinita 856, 873, 875, 879,
883, 1040, 1041: consobrina 1003; decipiens 857, 873, 875. 879, 1039, 1044,
1181, 1186; Doniana 857, 873, 875, 879, 1039, 1186; elatior 857, 873, 875,
879, 1039, 104%, 1181; elongata 856, 873, 879, 1039, 1181; fastigiata 1003;
funalis 853, 856, 873, 875, 879, 1039, 1044, 1181; incurva 856, 875, 879,
1039, 1181; leucophæa 857, 873, 875, 879, 1039, 1186; montana 857, 873, 875,
879, 1039; orbicularis 856, 873, 875, 879, 1040, 1041; ovata 857, 875, 879,
1039, 1181, 1186; pulvinata 856, 873, 875, 879, 1186; tergestina 857, 873, 879,
1040; torquata 856, 875, 1037, 1039, 104%, 1181; trichophylla 207, 857, 873,
875, 879, 1003, 1039, 1186. — Gromia Brunneri 522; nigricans 522. — Guarea
bullata 192, 421; Caoba 421: Donnell-Smithii 149; erythrocarpa 420; Hoffman-
niana 421; mierocarpa 420; vhopalocarpa 191, 121; Tuisana 421; Xiroresana
418. — Guettarda speciosa 953. — Guzmania anguslifolia 112; Bakerii 113;
Berleroana 113; capiluligera 11%; caulescens 112; columnaris 113; coriostachya
131; craterifolia 110: elongata 115; fastuosa 114: Fuerstenbergiana 112; fuses-
pica 112; laxa 111; Lindeni 116; monostachya 112; multiflora 115, 116; panni-
culata 146; Plumieri 116; Sodiroana 114; strobilifera 110; Van Volxemi 115;
Weberbaueri 11%. — Gymnadenia albida var. lricuspis 333. — Gymnanthe
anisodonta 1137; approximata 1135: Fendleri 1139; laxa 1134; saccata 1133;
tenella 1137. — Gymnanthes serrata 67%. — Gymnogramme amaurophylla
258; Ceterach 633. — Gymnomitrium coneinnalum 592; obtusum 592. —
Gymnopetalum Cochinchinense 956. — Gymnosporangium juniperinum 637.
— Gymnosporia Curtisii 224. — Gymnostomum calcareum 854, 880, 1040,
1044 ; rupestre 85%, 870, 876, 880, 1040, 1043, 104%. — Gypsophila adenophora
63; aretioides 61; bicolor 62; capillipes 63; elegans 62, 63; heteropoda 63;
hispida 63; Jinearifolia 63; melampoda 63; minutiflora 63; modesta 62, 63, 850;
pallida 62; paniculata 62; polyclada 62; pulchra 62; spathulæfolia 63; Szowitzii
63; viscosa 63. — Gyroweisia lenuis 854, 870, 876, 880, 1040.
REPERTOIRR. 1223
Hanna puniceum 540. — Halimodendron argenteum 652. — Haplo-
phyllum acutifolium 643; Buhsei 642; eriocarpum 642; hispidulum 643; leio-
corpum 642; myrtifolium 642; villosum 642; villosum var. glabrescens 642. —
Harpanthus scutalus 596, 600. — Harrisiona paucijuga 218. — Hebeloma
erustuliniforme 1188. — Hedwigia albicans 857, 881, 1039, 1186; ciliata 879,
1185. — Hedyotis connata 950; peduncularis 951; pinifolia 713. — Hedypnois
cretica var. oasicola 996. — Hedysarum Bellevii 845; criniferum 845; Kotschyi
846; macranthum 845; vegetius 845; Wrightianum 845. — Helianthemum
lavandulifolium 97%, 975, 977, 978; lavandulifolium var. Thibaudii 977; ledi-
folium 58; Niloticum 58; salicifolium 58; stechadifolium 977; Thibaudii 977,
978; Thibaudii var. corsicum 978. — Helichrysum arenarium 973, 976. —
Helicteres angustifolia 29 ; ixora 23; lanata 29; lanceolata 29 ; spicata 29, 712;
viscida 29. — Heliotropium Clausseni 303, 482; curassavicum 304, 484; euro-
pæum 619; filiforme 304, 483; Hasslerianum 303, 483; Hasslerianum var.
rigida 303, 483 ; hispidum 303, 48%; indicum 304, 483; inundalum 304, 483;
leiocarpum 304, 483; maximum 303, 482; monostachium 303, 483; monosta-
chyum var. 8 ovatum 483; monostachyum var. « typica 483; ovalum 483; ripa-
rium 304, 484; tiaridioides 303, 483. — Helianthemum brachypodium 440;
canum 618; Fumana 619; sessiliflorum 444. — Helleborus fœtidus 1192; niger
198. — Helvella crispa 1189, 119%; infula 119%; lacunosa 1189. — Hemides-
mus indicus 950. — Hemigraphis flava 436; quadrifaria 716, 962. — Hemio-
nitis pinnala 258. — Hemisteirus psilotrichoides 1088. — Hermandia peltata
24. — Herniaria cinerea 128: glabra 128; hirsuta 128; incana 128. — Hespe-
rantha angustala 990; longicollis 990; radiata 990; radiata var. caricina 990;
Tysoni 990; Widmer: 990-991. — Heterocladium dimorphum 283; heteropte-
rum 283, 860. 871, 877, 882, 1039, 1044, 118%; heleropterum var. 8 flaccidum
283; squarrosulum 283, 850, 871, 882, 1039. — Hewittia bicolor 438. —
Hibiscus cancellalus 28; cisplatinus 89: costatus 300; dominicus 88, 89, 300;
furcellatus 89, 301 ; furcellatus var. « genuinus 301; Hasslerianus 88, 89, 301 ;
ingralum 301; Lambertianus 89, 300; Lambertianus var. lobata 300; Rosa
Sinensis 300; Selloi 301; Selloi var. Paraguariensis 88, 89, 301; surattensis
712, 961 ; Liliaceus 28; trilineatus 88, 89, 300, 301.— Hieracium alpicola 974,
976; alpinum 308; alpinum ssp. melanocephalum 331; alpinum X glandulife-
rum 332; arvernense 97%; Burserianum 974; cochlearifolium 332; eymosum ssp.
sabinum 331; densicapillum ssp. Laggeri 331; dentatum 309. 617; dentatum
var. Gaudini 309; divisum subsp. lævifrons 974, 976: divisum var. nobile 974,
976; gothicum var. pumilum 332; hypeurium ssp. lamprocomum 331; Kochia-
num 619; Laggeri 974, 976; Lamyi 974; Lamyi subsp. Burserianum 976; lanceo-
latum 332: leucochlorum 331, macrodon var. elatum 974; micropsilon 974,
976; murorum 974, 976, 1186; murorum subsp. macrodum 976; murorum subsp.
@gocladum 976; Murrianum 973, 976: niphobium ssp. capillatum 931 ; nipho-
1224 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905
bium ssp. niphostribes 331; pallidifrons subsp. genuinum 974, 976; Pilosella
ssp. ermineum 331; præcox subsp. recensitum 974, 976; prasinifolium 974,
976; prenanthoides var. spicatum 308; Schmidtii 1186; scorzonerifolium ssp.
flexuosum 331; Seringeanum 973, 976; similatum 974, 976; subpallens 309;
umbellatum var. laclaris 332; umbellatum var. latifolium 332; villosum ssp.
villosum 331. — Hippocrepis biflora 651; unisiliquosa 651; unisiliquosa var. 8
biflora 651. — Hiptage Bengalensis 219. — Holcus lanatus 626. — Holoptelea
integrifolia 1105, 1408. — Holosteum glutinosum 126; liniflorum 126; umbel-
latum 126; umbellatum var. 8 pleiandrum 126. — Homalia trichomanoides 275,
860, 871, 1178. — Homalothecium Philippeanum 382, 861, 882; sericeum 381.
635, 861, 882, 1033, 1180, 1186. — Hopea avellanea 27; Schmidtii 27; Sia-
mensis 27. — Hordeum bulbosum 632; maritimum 632; murinum 632; vulgare
632, 637. —- Hormidium nitens 615. — Horsfieldia irya 23. — Hoya 714;
longifolia 714. — Hydnophytum formicarum var. siamense 956. — Hydnum
erinaceum 1193; ferrugineum 1188; imbricatum 1189, 1193; repandum 1189,
41193. — Hygrophila angustifolia 435; angustifolia var. assurgens 435; angus-
tifolia var. quadrivalois 435; phlomoides 716, 962; salicifolia 435; salieifolia
var. assurgens 436. — Hygrophorus agalhosmus 1189; amœnus 1191; chryso-
don 1189; coccineus 1188; conicus 4188, 1190, 1193 ; eburneus 1193; eburneus
var. cossus 1189: erubescens 1189; glutinosus 1189; glyocyclus 1188; pratensis
1190; psitlacinus 1190; virgineus 1188, 1189. — Hylocomium Berthelotianum
215; brevirostrum 465, 780, 782, 863, 872, 878, 883, 1031, 118%; loreum 780,
782, 863, 872, 878, 1031, 1177, 1178, 1180; Oakesii 781; pyrenaicum 780, 781,
863; rugosum 780, 851 ; Schreberi 780, 782, 87%; splendens 215, 377, 780, 781,
863, 872, 878, 1031, 1177, 1478, 1180; splendens var. gracilius 1094; squarro-
sum 780, 783, 863, 878, 1031, 1185 ; squarrosum var. calvescens 783; subpinna-
tum 783; triquetrum 780, 783, 863, 872, 878, 1029, 1031, 1177; umbratum 780,
781, 863, 872, 878, 883, 1178. — Hymenocardia Wallichii 30. — Hymeno-
cleiston magellanicum 1005. — Hymenodium crinitum 8. — Hymenophyllum
capillaceum 3; pannosum 250; sericeum 250; Tunbridgense 725. — Hymenos-
tomum curvirostre 876; microstomum 854, 1028; tortile 854, 872, 878, 1040,
1041. — Hymenostylium curvirostre 854, 880, 1035, 1036, 1037, 1040, 1044;
curvirostre var. cataraclarum 1035. — Hyocomium flagellare 389, 861, 872, 877,
882, 1039, 1041, 1185. — Hypecoum Æzgyptiacum 167; æquilobum 167; deute-
roparviflorum 166; dimidialum 166; grandiflorum 167; grandiflorum var. pseu-
dograndiflorum 166; grandiflorum X procumbens 166 ; imberbe 167; parviflorum
166; patens 167; pendulum var. persicum 167; procumbens 166, 167; procum-
bens var. ; grandiflorum 167; pseudograndiflorum 166. — Hypericum Andro-
semum 129; Balearicum 705, 706; confertum 130 ; helianthemoides 130; helian-
themoides var. 8 latifolium 430; hirtellum 430; hirsutum 309; Kotschyanum
130; læve 130; pruinatum 130; quadrangulum var. punctatum 329; retusum
130; scabrum 130; scabrum var. y micranthum 130; Tempskyanum 130; uni-
RÉPERTOIRE. 1225
glandulosum 130. — Hypholoma fasciculare 1188: sublateritium 1188. — Hyp-
num aduncum 583, 586, 862, 878, 1179; aduncum var. y Kneiffii 586; arcticum
774, 863, 878, 883, 1040, 1041: arcuatum 770, 878, 1031; badense 773; Bam-
bergeri 868 ; Borrerianum 479; callichroum 769, 770, 862, 872, 878, 882, 1040,
1181, 1182; Canariense 215; chrysophyllum 579, 581, 862, 879, 882, 1031,
1040; commutatum 587. 588, 636, 862, 878, 882, 1029, 1040, 1044; commu-
talum var. 8 falcatum 588; commutatum var. 7 fluctuans 588; contiguum 582,
583, 862, 872, 1033; cordifolium 777, 863, 878, 1029: cordifolium var. gigan-
teum 777; Cossoni 582, 584, 878, 1030; crista-castrensis 475, 768, 863, 872,
878, 883, 1031, 1178: cupressiforme 206, 215, 276, 636, 769, 770, 862, 874,
882, 1031, 1032, 1035, 1036, 109%, 1095, 1178, 118%, 1185, 1186; cupressiforme
var. complanatum 769; cupressiforme var. ericetorum 771; cupressiforme var.
filiforme 281, 771, 773, 1033; cuspidatum 215, 382, 586, 863, 878, 1029, 1035,
1094, 1185: dilatatum 774. 863, 872, 878, 883, 1040, 1182, 1183; elatum 1095:
elodes 579, 581, 862, 878, 1029, 1095; eugyrium 774, 775, 863, 872, 878, 883,
1040, 1041: exannulatum 582, 585, 862, 878, 1029, 1030, 1179, 1183; exannu-
latum var. 3 orthophyllum 585; exannulatum var. 8 purpurascens 586 ; falcatum
587, 588, 862, 878, 882, 1029, 1040 ; falcifolium; fertile 769, 772, 862, 1032;
fluitans 583, 585, 587, 862, 878, 1011, 1029, 1030, 1179, 1183; fluitans var.
australe J011; fluitans var. y falcalum 587; fluitans var. serratum 587; fluitans
var. 8 submersum 587; fuegianum 1011; giganteum 777, 863, 878, 1029, 1033;
Haldanianum 769, 773, 863, 872, 1031, 1032; Halleri 597, 862, 882, 1040;
hamulosum 868; imponens 215; incurvalum 583. 769, 771, 862, 872, 882;
intermedium 582, 584, 585, 862, 878, 1030; intermedium var. revolvens 58% ;
irrigatum 587, 588, 862, 872, 878, 882, 883; irriguum var. fluviatile 575 ; Kneiffi
583, 586, 862, 878, 1029, 1030; laculosum 1011; lacunosum 1095; Lindbergii
769, 770, 862, 884; longifolium 1011; Iycopodioides 582, 584, 585, 779, 862,
878, 1029, 1030; Iycopodioides var. iurgidum 778; Mackayi 774, 863, 878, 883
1040, 1044 ; micans 774, 863, 1041; micans var. badense 776: molle 774; mol-
luscum 636, 768, 863, 872, 878, 882, 1031, 1035, 1040: molluscum var.
condensatum 769; molluscum var. subplumiferum 775; napæum 588;
ochraceum 774, 776, 863, 872, 878, 883, 1040; Paivanum 21%; pallens
1011; pallescens 769, 772, 773, 862, 1032; pallescens var. reptile 772; palustre
h73, 774, 775, 776, 863, 872, 878, 883, 1185; palustre var, hamulosum 775;
palustre var. subsphæricarpon 775; polygamum 579, 581, 862, 878, 1030 ; poly-
gamum var. 7 fallaciosum 581; prælongum var. Stockesii 468; pratense 769,
770, 863, 878; pratense var. 8 hamatum 770; protensum 579, 580, 862, 872,
878, 882; purpurascens 582, 585, 862, 878, 1011, 1029, 1030, 1040, 1180, 1183 ;
purum 215, 1095; reptile 769, 772, 773, 862, 1032; revolutum 868; revolvens
582, 584, 862, 878, 1029, 1030; revolvens var. intermedium 58%; rugosum 862,
873, 874, 879, 882, 1030, 1094, 1187; Schreberi 379, 466, 863, 1029, 1030,
1031, 1181, 1185: scorpioides 778, 863, 878, 1029, 1030, 1035, 1095, 1180;
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, no 12, 30 novembre 1905. 84
1226 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2 me sÉR.). 1905
Sendtneri 582, 585, 585, 862, 878, 1029, 1030; Sendtneri var. Wilsoni 585;
Sommerfeltii 579, 862, 882, 1040; stellatum 579, 580, 581, 862, 878, 1029,
1030, 1035, 1095; stellatum var. £. protensum 580; stramineum 777, 778, 863,
878, 1029, 1035, 1040, 1179, 1183; substrumulosum 214; surrectum 21%; trifa-
rium 777, 778, 863. 878, 1029; turgescens 777. 778, 779, 863, 878, 1029; unci-
natum 582, 583, 862, 872, 874, 882, 1011, 1031, 1032. 1033; uncinatum var. :
Plumosum 583, 772; uncinatum var. = plumulosum 583, 1032; Vaucheri 636,
868; vernicosum 582, 583, 584, 862, 878, 1029, 1030; virescens 588; Wilsoni
582, 585, 862, 878, 884. — Hypoestes Schmidti 437. — Hypopterygium
didietyon 1011.
IBeriaeııa ovalifolia 51. — Ichnocarpus Banlamensis 949. — Ilex affinis
73, 74; affınis var. x genuina 74; Caaguazuensis 73, 74; dumosa 73, 74; dumosa
var. b. Guaranina 7%; Paraguariensis 73; Paraguariensis var. z genuina 7%;
pubiflora 73, 7%. — Ilysanthes veronicifolia 437; veronicifolia var. verbeni-
folia 437. — Impatiens mirabilis 223. — Inocybe cervicolor 1189; rimosa
1189. — Inula polygonata 962. — Ionidium bicolor 67, 68; bicolor var. 8 cam-
pestre 66, 68; bicolor var. genuinum 66, 67; bigibbosum 66, 67; bigibbosum
var. Paraguariense 66, 67; commune 66, 67: commune var. circeotde 66, 67;
commune var. glabrifolium 66, 67; glaucum 66; glutinosum 66, 67; glutinosum
var. Paraguayense 66, 67; graminifolium 67; guaraniticum 66; Hasslerianum
66, 67; Ipecacuanha 66, 67; oppositifolium 66; oppositifolium var. glaucescens
66; oppositifolium var. glaucum 66; oppositifolium var. graminifolium 66, 67;
Paraguariense 68. — Ipomaa acuminata 683, 687; angulata 688; aquatica var.
reptans 438; argentea 688; argyreia 612, 689; argyreia var. Paraguayensis 682,
688; Batatas 683, 69%; Balatas var. = indivisa 694; biloba var. emarginata
438; bonanox 686 ; bonariensis 682, 683, 695; bonariensis var. cordifolia 695;
bonariensis var. genuina 695; bonariensis var. grandiflora 695; bonariensis var.
rupestris 683, 695; Cairica 682, 696; Cairica var. parvifolia 696; Cairica var.
typica 696; chiliantha 682, 695 ; chondrosepala 682, 695, cornucopia 682. 688;
cynanchifolia 682, 693; evolvuloides 696 ; fimbriosepala 686; fistulosa 683, 687;
graminiformis 682, 689; graminiformis var. densifolia 690; grandiflora var.
glaberrima 438; granulosa 681, 682, 687; quaranitica 682, 688; Hassleriana
682, 693; hederifolia 686; heterotricha 682, 694; heterotricha var. homotricha
69%; hirsutissima 682, 688; hirsutissima var. éntegrifolia 688 ; jamaicensis 687;
Kunthiana 682, 692; Kunthiana var. sagitlata 692; litloralis 438 ; malvæoides
682, 690, 691; malvæoides var. # albiflora 690; malvæoides var. à heterophylla
690; malvæoides var. integrifolia 690; malvæoides var. & lineariloba 690; mal-
væoides var. z ovata 690; malvæoides var. trifida 690; malvæoides var. uli-
ginosa 691; Martinicensis 438; Nil 683, 686; nitens 682, 689; obtusiloba 695;
patula 682, 688; patula var. © villosa 688; pes-capræ 682, 692: pes-capræ var.
| RENE ON _,
RÉPERTOIRE. 1227
emarginata 438: pes-capræ var. helerosepala 692: pes-ligridis 439; polymorpha
682, 691; polymorpha var. + heteromorpha 691 ; procumbens 682, 691; procum-
bens var. ellöptica 692; procumbens var. longepedunculata 692; procurrens 682,
692; procurrens var. pilosula 692; prostrata 682, 692; prostrata var. longe-
pedunculata 692: pseudo-malveordes 682, 691; Quamoclit 686; serpens 682, 693;
serpens var. albiflora 694; serpens var. sublomentosa 694; setifera 682, 687;
selifera var. orbicularis 687; sinuata 699; stenophylla 682, 690; stenophylla
& laciniata 690; stipulacea 696; tomentosa 689; trifida 682, 695; trifurcata 691;
turneroides 682, 688; Urugayensis 682, 693; Uruguayensis var. elliptica 693;
Uruguayensis var. glabrata 693: Uruguayensis var. sericea 693: Valenzuelensis
681, 682, 687: villicalyx 682, 696; vitifolia 715, 962. — Iris Bastardi 974,
976; Germanica 619. — Isatis Aleppica 55; Aleppica var. Persica 55; Iberica
55; Kotschyana 55: Kotschvana var. hirsuta 55; latisiliqua 54; leuconeura 55;
Lockmanniana 618; minima 55: psilocarpa 5%; stenocarpa 55; Steveniana 5%;
tinctoria 618, 619, 620; tinctoria var. rupicola 618, 620. — Isœtes echinos-
pora 974, 977. — Isopyrum thalictroides 620. — Isothecium crassiusculum
214; myosuroides 381, 466, 861, 872, 882, 1037, 1039, 1184, 1186; myosu-
roides var 3 cavernarum 381; myurum 380, 861, 872, 882, 1031, 1178, 1180,
1184, 1186: myurum var. 2 robustum 381. — Ixora amena 954; coccinea
954; dolichophylla 954; Finlaysoniana 95%; fulgens 954; Kingstoni 954; Lobbii
954: Merguensis 954; Merguensis var. Curtisii 95%; Merguensis var. parvifolia
954; multibracteata 95%; nigricans 954; nigricans var. arguta 954; oblonga 954;
opaca 954; siamensis 955; stricta 955; stricta var. Blumeana 955.
ande acutifolia 76; euspidifolia 77, 78, 87; decurrens 77, 78, 87.—
Jaquemontia Blanchetii 682, 696; evolvuloides 682, 696; fruticulosa 683, 696;
fruticulosa albiflora 696 ; fruticulosa cœruleiflora 697 ; fusca 682, 697 ; fusca var.
Allosiana 698; hirsuta 682, 697; hirsuta var. parvifolia 697; hirsuta var,
Pohlii 697; Martii 682, 697: parviflora 682, 697; Selloi 682, 698; Selloi albi-
flora 698; Selloi var. brevipedunculata 698; Selloi cæsïiflora 698; Selloi var.
quaranitica 699; Selloi var. % rufescens 698; Selloi var. fomentosa 698; tamni-
folia 682, 696: velutina 682, 697; violacea 682, 697. — Jasminum auriculatum
439; bifarium var. glabrum 439; Sambac 439. — Jatropha Curcas 486, 487,
611; elegans 611; elliptica 486, 612; elliptica var. guuranitica 613; gossypii-
folia 485, 611; gossypiifolia var. dissecta 611: gossypiifolia var. y elegans 611;
gossypiifolia var. grandifolia 612; gossypiifolia var. guaranitica 612; gossypii-
folia subsp. heterophylla 614; gossypiifolia var. intermedia 612; gossypiifolia
var. Isabelli 612; gossypiifolia var. disseela 612; gossypiifolia var. palmata 612;
gossypiifolia var. rhombifolia 612; gossypiifolia var. = ribifolia 611; gossypii-
folia var. 8 staphysagrifolia 611; gossypiifolia var. éypica 611; hastata 31; Isa-
belli 611, 612; Maracayuensıs 484, 486, 613; multifida 32, 486, 613; tripartita
1228 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2e sÉR.). 1905
672; vilifolia 485, 486, 613; vitifolia var. » genuina 615: Weddelliana 613. —
Julocroton camporum 48%, 485, 498; Gardneri 486, 497, 498, 499: humilis
485, 499, 500; humilis var. 3 decumbens 500; humilis var. = genuinus 500:
integer 484, 485, 497; lanceolatus 485, 500; Montevidensis 485, 498, 499; Mon-
tevidensis var. elata 498; Montevidensis var. 8. lanceolatus 498; Montevidensis
var. linearifolius 498; Montevidensis var. virgatus 198: phyllanthus 484, 485,
501; pyenophyllus 485, 501; rupestris 484, 486, 498; rupestris var. arenosus
499 ; rupestris var. velutinus 499; rutilus 484, 486, 501; solanaceus 485, 500;
solonaceus var. niveus 500: triqueter 485, 501, 502; triqueter var. 8 Acker-
manni 500; triqueter var. x genuinus 501; triqueter var. à subulatus 501; ver-
bascifolius 485, 500; verbascifolius var. angustifolius 500; vrllosissimus A84,
485, 499; villosissimus var. hibiscoides 500; villosissimus var. tilliefolius 499:
villosissimus var. Valenzuelle 499. — Juncus acutus 132; articulatus 622;
Bufonius 622; conglomeratus 622; Gerardi 622; glaucus 622; lamprocarpus 622;
Leersii 333. — Jungermannia adiantoides 364; anisodonta 1137; anomala
1144; bifaria 943; cordifolia 1183; corrugata 917; cristata 35%; Jamesoni 1139;
obovata 1183; saccala 1133; serrata 179; subdenticuiata 939; superba 736; Tay-
lori var. anomala 1144; tenella 1137. — Junipcrus depressa 632; excelsa 633;
feetidissima 633; Oxycedrus 632; Sabina 94, 619. — Justicia adhatoda 436;
alboreticulata 370; diamantına 371; diffusa var. orbiculata 436; flexuosa 371;
gendarussa 436; Lorentziana 371, 372; procumbens 717, 962; ventricosa 436.
Kantia calypogea 597; Suecica 597; lrichomanis 597. — Kayea nervosa
25. — Kibara coriacea 23. — Knautia Angelica 1183; Arvensis 511, 512;
Arvensis X silvatica 512; drymeia 512; X felina 511, 512; sambucifolia var.
Schleicheri 512; silvatica 1183 ; subcanescens 514. 512; subcanescens var Sabauda
941 ; transalpina var. nudiuscula 334; velutina 512. — Kozleria asiatica 947;
cristata 626; gracilis 948; hirsuta 947; hirsuta var. Schinzii 948; hirsuta var.
semiglabra 948; tohiensis 948. — Koniga maritima var. densiflora 979; strigu-
losa 979. — Kosteletzkya pentacarpos 132.
Le Jaccala 1193. — Lactarius aurantiacus 1190, 1191; blennius
4193; blennius var. viridis 1188; deliciosus 1188, 1489, 1493; fuliginosus 1193:
hysginus 1193; insulsus 1193; piperatus 1489, 1193; pyrogalus 1193; sangui-
fluus 1189; sanguineus 1188 ; scrobiculatus 1189; serifluus 1189, 1190; subduleis
1193; theiogalus 1189; uvidus 1189, 1193; vellereus 213, 1193: volemus 1193:
zonarius 1193. — Lactuca perennis 619. — Laggera fiava 714, 958. — Laser-
pitium Besseanum 413; Carotæ 551; Gallieum var. All: Gallieum X L. Siler
MA; X Gaveanum 411: X Gaver 412: Jatifolium X Siler 443; Siler LI,
112. — Lasianthus caloneurus 955; cvanocarpus 955; laurifivrus 955: Iucidus
ER
REPERTOIRE. » 1229
955: oligoneurus 955; Schmidtii 955: strigosus 956. — Lathyrus aunuus 971:
Aphaca 971; Aphaca var. biflora 971; Aphaca var. floribundus 971; Aphaca
var. geminiflora 971: Cicera 329; erectus 971; pratensis 972; pratensis var.
grandiflorus 972; pseudoaphaca 971; sphæricus 971: Szovitsii 971; rotundi-
folius 638, 971. — Lavoisiera alba 286. — Leandra aurea 404; auricoma 404.
— Lecanora blanda 540; chlarotera 540; subfusca var. chlarotera 540. —
Lecidea leucoxantha 539 — Leea æquata 217; Brunoniana 217; pumila 217;
rubra 217; sambucina 217. — Leioscyphus abditus 1143: æquatus 1143; ano-
malus 1143, 1444; anlillanus 4143: borbonicus 1143; Chamissonis 1143:
chiloseyphoideus 1143; cuneifolius 1143: Dusenii 1143; fragilis 1142, 1143;
fragilifolius 1144; fuegiensis 1145; fusco-virens 1143; galipanus 1143; gibbosus
1144; Gottscheanus 1145: guadalupensis 1144; hexagonus 1144; horizontalis
1443; huidobroanus 1143: infuscatus 1143: Iversenii 1143; Jackii 1144: Lieb-
manntanus 114%; marginatus 1143; Motlevi 1143; nigrescens 1143: obcordatus
1142; obscurus 1143; ovatus 1144; peruvianus 1144; physocalix 1144: quitoën-
sis 114%; repens 1143; schizostomus 1143; setistipus 1143; Skottsbergii 1143 ;
strongylophyllus 1143; surrepens 1144; Taylori 1142; turgescens 114%: verru-
cosus 1143. — Leiothrix flavescens 1084. — Lejeunea Rosettiana 602; ser-
pyllifolia 602. — Lembophyllum auriculatum 1010. — Lemna trisulca 97%,
977. — Lentinus cochleatus 1193. — Leontodon Taraxaci 308. — Lepidium
Draba 52; vesicarium 52. — Lepidopilum fontanum 201, 213; virens 212. —
Lepidozia replans 598. — Lepiota cristata 1188; excoriata 1193; granulosa
1189, 1193; procera 1189, 1193; pudica 1188. — Leptobryum pyriforme 858,
881. — Leptodon Smithii 974, 977. — Leptogium Moluccanum 540. — Lep-
tonia anatina 1190. — Leptotheca Spegazzinii 1008. — Leptotrichum flexi-
caule 1094; flexicaule var. densum 109%. — Lepyrodiclis cerastioides 123;
holosteoides 122, 123; paniculata 123; stellarioides 123. — Lepyrodon Lagurus
1009. — Lescuræa striata 282, 860, 1032, 1181. — Leskea catenulata 278,
860, 871, 882, 1040; fuegiana 1009; nervosa 277, 860, 871, 1032, 1178; poly-
carpa 277, 860, 877, 1032; polycarpa var. % paludosa 277; tectorum 278, 860,
873, 1033. — Lesquerella arenaria 1106. — Leucæna glauca 18. — Leucas
aspera 717, 961; decemdentata 439; stelligera 430. — Leucobryum albidum
20%, 205; glaucum 204, 205, 855, 1030; glaucum var. albidum 20%, 205; juni-
peroideum 204, 205; Madeirense 205; minus 205. — Leucodon sciuroides 211,
972, 860, 1032; sciuroides var. morensis 241; seiuroides var. Tenerife 2it. —
Leucojum vernum 617. — Limnanthemum indicum var. siamensis 949. —
Limnophila diffusa 457, 715. — Limoniastrum monopetalum 974, 976. —
Lindenbergia macrostachya #37; Philippinensis 437; Siamensis 437. — Lin-
dernia crustacea 437; hirsuta 437; Hookeri 962; molluginoides 962. — Linum
Alpinum var. 7 glaucescens 640; angustifolium var. submieranthum 996;
Austriacum 640; calharlicum 132; corymbelosum 132; Liburnicum 132; Mun-
byanım var. meridionale 996; nodifiorum 132; Orientale 639; perenne 640;
1230 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSER (2me SÉR.). 1905
Persicum 639; tenuifolium 619. — Lippia nodiflora 430 ; nodiflora var. suborbr-
cularis 443. — Listera cordata 1177. — Litsea nuculanea 24. — Lloydia
serotina 1063; triflora 1062. — Locandia Harmandii 218. — Loiseleuria pro-
cumbens 1192. — Lolium perenne 631: Trabuti 996. — Lomaria divergens
252: Ghiesbreghtii 731. — Lonicera splendida 198. — Lopadium leucoxanthum
939. — Lophocolea bidentala 596; heterophylla 5.6; minor 596. — Lopho-
petalum Wallichii 223. — Lophopogon sp. 720. — Lophozia alpestris 59% ;
bantriensis 594: barbata 595: Floerkei 595: gracilis 59%; Hornschuchiana 594 :
incisa 994: inflata 59%; Iycopodioides 595; Mülleri 594: porphyroleuca 594:
quinquedentata 595; sumatrana 1140. — Lotus angustissimus 651 : anthylloides
656: Gebelia var. 5 anthylloides 650: Gebelia var. z genuinus 650; Gebelia var.
8 Michauxianus 650: Gchelia var. 8 tomentosus 650; Gebelia var. 7 villosus
650, 651; subsessilis 650; varius 650. — Luffa ægyplica 956. — Lundia
Damazii 228-231, 407. — Lunularia cruciata 590; Vulgaris 590. — Lupinus
eryplanthus 97%, 975. — Lussacia pinifolia 407. -— Luzula campestris 622;
Försteri 622; Sieberi 333. — Lycoperdon echinalum 1193 ; excipuliforme 1188,
1193: gemmalum 1188, 1189, 1193. — Lycopodium annotinum 1177; barbatum
254; callitrichæfolium 250; Chamæcyparissus 334; clavatum var. aristatum
249: funiforme 249, 255; inundatum 1179: Mandiocanum 250; Selago 254.
— Lyellia Azorica 201, 208; crispa 201, 209, 210. — Lygodium dicho-
tomum 721.
Ma buxifolia 227; olivacea 227. — Macairea adenostemon 405; ade-
nostemon var. y Martiana 405; adenostemon var. & ursina 405. — Macfadyena
dentata 77, 85, Hassleri 77, 85; mollis 77, 85. — Macgregoria racemifera
1155; racemigera 908, 909, 1155, 1156; racemosa 1155. — Macrophoma
haloxyli 996; Hochreutineri 996. — Madotheca Baueri 601; Jackii 601; levi-
gala 601, 974, 977; platyphylla 601, 63%; rivularis 604; rivularis var. simpli-
cior 601; Thuia 691. — Mærua mucronata 2%. — Mæsa ramentacea 2926;
Sinensis 221. — Mahonia aquifolium 824. — Malachium aquaticum 128. —
Malachra alceifolia 89. — Malva Ægvyplia 131; Nicæensis 329; parviflora 131,
silvestris 638. — Malvastrum Coromandelianum 89, 290; spicatum 89, 290. —
Malvella Sherardiana 132. — Manettia bicolor 266; chrysoderma 264; ciliata
366; Domingensis 266; evenia 835 ; glabra 26% ; ignita 264; Lindenii 833; inflata
266; Iygistoides 833; Lygistum 832: Lygistum var. alba 83%; Lygistum var.
glabrata 835; Lygisium var. Iygisloides 833; pectinata 836: picta 834; pleiodon
836; pubescens 265; quinquenervia 266; recurva 835; Schumanniana 83%;
Smithii 267, Tweediana 266; Zimapanica 265. — Mangifera caloneura 220;
indica 220; oblongifolia 220; silvatica 220. — Manihot brachyloba 671 ; grami-
nifolia 484, 486, 671; guaranitica 48%, 485, 671; Hassleriana 48%, 186, 672;
heterophylla 486, 673; Langsdorfii 486, 673: Langsdorfii var. glabra 673; pal-
# La RES dut nos
REPERTOIRE. 1231
mata 673; palmala var. Aipi 486, 673: procumbens 486, 673; procumbens var.
grandifolia 673: pubescens 486, 672; rigidula 671; speciosa 486, 673 ; Lripartita
486, 672; triparlita var. Apensis 672; tripartila var. porrecla 672: Tweediana
486, 673: Tweediana var. lobata 673; utilissima 486, 673. — Mansoa truncata
77, 78, 83. — Marasmius globularis var. Wynnei 1493 : oreades 1188, 1193;
ramealis 1193; splachnoides 1189. — Marchantia Paleacea 591: polymorpha
591. — Marsupella aquatica 592; emarginata 592; erylhrorhiza 592; Funckii
992. — Masdevallia fragrans 1191; Lindeni 1191. — Mastigobryum deflexum
598, 1180. — Matthiola oxyceras var. oasicola 996; tristis 975, 98%; tristis
var. provincialis 973. — Medicago coronata 648; denliculata 648; Gerardi 648;
hispida var. apiculata 648; Lupulina var. Willdenowii 329; minima 648; orbi-
cularis 648; rigidula 648; sativa 647. — Meesa Albertini 153, 154, 859, 877,
1030; longiseta 153, 859, 877, 1030; trichodes 153, 15%; triquetra 153; tristi-
cha 153, 859, 877, 1030; uliginosa 154, 859, 877, 1030. — Melampsora helios-
copiæ 638. — Melampyrum nemorosum 620. — Melandrium album 122;
album var. subnulans 122; pratense 122. — Melanorrhæa Curlisii 220; usitala
220. — Melastoma densifrons 404; ligustrinum 40%; nitens 404: repandulum
40%; theæzans 287. — Melia Azedarach 417, 418, 644. — Melica ciliata 627 :
nutans 626. — Melistoma laniflora 286. — Melloa populifolia 77, 85. —
Menyanthes Lrifoliata 332. — Merremia cissoides 682; dissecta 682, 699;
dissecta var. Maximiliani 699; pentaphylla 682; umbellata 682, 699; umbellata
var. oceidentalis 699; umbellala var. orientalis 438. — Mespilus germanica
619, 637, 708. — Mesua ferrea 25. — Metastelma latipes 99 : longicaule 98;
longisepalum 97-99, 406 ; obscurum 98, 99; sessilifolium 98 ; tomentosum 98, 99;
venosum 98, 99. — Metzgeria conjugata 591; furcata 591; pubescens 478, 592.
— Meum athamanticum 308. — Michelia champaca 23. — Miconia corallina
286; ligustroides 40%; milleflora 287; pennipilis 287; Sollmanniana 286; theæ-
zans var. z cuneata 287; theæzans var. £ glaberrima 287; (heæzans var. = mille-
flora 287; theæzans var. 7 minutiflora 287; theæzans var. » triplinervia 287;
theæzans ssp. viridis 287 ; theæzans var. » vulgaris 287; theæzans subsp. flaves-
cens var. » vulgaris 287. — Microbryum Flerkeanum 853, 1028. — Micro-
licia crenulata 285. — Microstachys ramosissima 674. — Microstemon Cur-
tisii 221. — Microtropis bivalvis 224. — Mikania scandens 958. — Mildeella
hryoides 854, 1028. — Milium effusum 625; vernale 625. — Mimosa pudica 18.
— Mimusops elengi 227. — Mitrephora Edwardsii 23. — Mitrophora rimo-
sipes 1194. — Mnemosilla Ægyplica 167. — Mniadelphus cavifolius 1009;
flaccidus 1009; imbricatus 1009. — Mniobryum albicans 858, 877, 884; car-
neum 858, 877, 1029. — Mnium affine 149, 151, 152. 859, 877, 1029, 1030,
1031; affine var. £ elatum 152; cinclidioides 149, 150, 859, 877, 1030, 1041,
1180; cuspidatum 149, 151, 859, 871, 877, 1031; hornum 149, 152, 208, 859,
871, 877, 882, 118%; insigne 152; punctatum 149, 150, 859, 871, 877, 882,
1031, 1184, 1185: rostratum 149, 151. 859, 871, 877, 881. 882, 1031: Seligeri
1232 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905
149, 152, 859. 877, 1029, 1030; serratum 149, 152, 859, 871, 877, 882, 1184;
stellare 149, 859, 871. 877, 1031, 1032; undulatum 149, 151, 635, 859, 871,
877, 1031, 118%, 1185. — Modiola Caroliniana 88, 289; malvifolia 290. —
Modiolastrum malvifolium 88, 290. — Mollia Burchellii 704; lepidota 704. —
Momordica Cochinchinensis 956. — Monosporum floribundum 532. — Mono-
tropa Hypopytis 332. — Montia rivularis 1182. — Morchella esculenta 1194.
— Morinda citrifolia 959; Cochinchinensis 956; persiciflora 956; speciosa 956.
— Moringa pterygosperma 24. — Mucor pirelloides 199; umbellatus 199. —
Mulgedium alpinum 1177, 1182; Plumieri 1192. — Muricaria Battandieri 996;
Batlandieri var. subintegrifolia 996. — Murraya exotica 218. — Muscari
botryoides 333. — Mussænda lanceolala 952; uniflora 952; villosa 952. —
Mycena Adonis 1189; epipterygia 1190; galericulala 1189: gypsea 1189; pura
1193. — Mylius anomalus 1144. — Myosotis Alberti 985; inlermedia 1192:
Marcillyana 973, 976, 98%, 985: speluncicola 985: speluncicola var. grandiflora
985; stricta 985; stricla var. 3 speluncicola 98%: tenella 985. — Myricaria
Germanica 129, 547, 548, 551; Germanica var. ambiqua 548, 551; squamosa 547,
548, 551. — Myurium Hebridarum 211. — Myxatium collinum 1193.
Naraia Mülleriana 593. — Nauclea purpurea 951: synkorynes 951. —
Neckera complanata 273, 275, 860, 871, 882, 1032, 1095, 1186; crispa 273,
274, 275, 860, 871, 882, 1032, 1178, 1184, 1186; crispa var. £ falcata 275; ele-
gans var. lævifolia 212; intermedia 212; intermedia var lævigata 212; levigata
212; leviuscula 212; pennata 273, 274, 860, 871, 1032; pumila 273, 274, 860.
871, 882, 1032, 1178; turgida 273, 860, 871, 879, 882. — Nectandra crassipes
243; cuneato-cordata 242; latifolia 244; Lesenerii 243. — Nelsonia campestris
435. — Nepeta Kokanica 318; oxicola 318; Pamirensis 318: Pamiroalaica 318;
supina 318. — Nephelium Bassacense 221; litchi 221; longana 222. — Nephro-
dium Filix mas 634: pteroides 721; variolosum 721. — Neptunia oleracea 18.
— Neslia paniculala var. 3 Thracica 53. — Niebuhria mucronata 24. — Nitro-
phila australis 1106. — Nolanea mammosa 196. — Nomaphila Siamensis 716,
962; strieta 437, 716. — Nothofagus antartica 1005; betuloides 1005. —
Nowellia curvifolia 597. — Nucleophaga amæbæa 510. — Nymphæa stellata
22. — Nymphoides indica var. Siamensis 949.
Da. Harmandii 25; Siamensis 25. — Ocimum Sanctum 717. —
Ocotea calophylla 240; citrifolia 238; Dussié 241; floccifera 237; Noribunda
242; heterochroma 239; lelskii 240; insularis 238 ; Jamaicensis 241 ; macropoda
241; Marmellensis 238; minarum 239, 242: oocarpa 238; pachypoda 240; Por-
toricensis 241: Sodiroana 240 ; Stübelii 237; Weberbauer? 236. — Octodiceras
Julianum 855, 876, 880. — Ocymum basilicum 430 ; sanctum 961. — Odontites
REPERTOIRE. 1233
lutea 619, 620. — Odontoschisma denudatum 594, 597. — Œdicladium Hebri-
darum 211; rufescens 211, 212. — Oldenlandia auricularia 950; connata 950;
coronata 950; costata 950: dichotoma 714; diffusa 950; hirsuta 950, lineala
950; mollis 950; nudicaulis 951 951; paniculata 951 ; peduncularis 951; pinifolia
950. — Oligotrichum hercynicum 162, 859, 884, 1039, 1183. — Onocoba bre-
vipes 1166; Gélgiana 116%, 1165; glauca 4164, 1165, 1166; Klainei 1065, 1066.
— Oncophorus fuegianus 999; virens 854. — Onobrychis Aucheri var. 846,
847; cornula 846; Gaillardotii 849; heliocarpa 847; helioscopia 847 ; Kachetica
848-849 ; lanata 849; Michauxii 848, 849; nummularia 846, 847; picta 6A7,
847; psammophila 846, 847; radiata 848: radiata var. vaginalis 849; sativa 646 ;
Sintenisii 849: subacaulis 846, 847; tavernieræfolia 846, 847; Teheranica 846;
vaginalis 848. — Ononis Natrix 308, 619; repens var. minor 996; vulgaris 545,
— Operculina convolvulus 682, 683, 696; pterodes 682, 696. — Ophiorrhiza
brachycarpa 951; Harrisoniana 951; mungos 951. — Ophiurus perforatus 720,
960. — Ophrys arachnitis 308; litigiosa 974, 977. — Orchis maculata var.
Sudetica 333; Sambucina 798; tridentata X ustulata 333. — Oreas Martiana
869. — Oreophysa triphylla 652. — Oreoweisia Bruntoni 854, 878, 888, 1039,
1186 ; serrulata 853, 854, 870, 876, 880, 1039. — Ornithogalum arvense 1125 ;
callosum 1066; erubescens 1073; filiforme 1074; fragiferum 1118; Haynii 1066;
intermedium 1121; luteum 1117, 1126; luteum 8 angustifolium 1073; luteum
var. sibiricum 1076; marginalum 1076; minimum var. % spathaceum 1063;
pusillum 1076: syriacum 1119; transversalis 106%; triflorum 1062; villosum
1125. — Orobus hirsutus 972; hirsutus var. glabratus 972. — Orthosiphon
stamineus 439, — Orthothecium intricatum 379, 852, 861, 872, 877, 882,
1040, 1044; rufescens 378, 861, 872, 877, 882, 1040, 1044. — Orthotrichum
affine 857, 1032, 1094, 1178; anomalum 857, 879, 881, 1094; Braunii 857,
1032; cupulatum 857, 873, 879, 881, 1040: cylindricarpum 1005; diaphanum
858, 1032; fastigiatum 857, 1032; gymnostomum 857, 1032; leiocarpum 858,
1032; leucomitrium 858, 1032; Lyellii 858, 1032: nudum 857, 877, 881, 883,
1033; obtusifolium 857, 1032; pallens 858, 1032: patens 857, 1032; pumilum
857, 1032; rupestre 878, 881, 1039, 1044, 1181, 1186; saxatile 857, 873, 879,
881, 1040; Schimperi 857, 1032; speciosum 857, 871, 1032; stramineum 857,
871, 1032, 1178; Sturmii 879, 881; tenellum 857, 1032; urnigerum 857, 871,
881, 1039, 1041; vittatum 1005. — Osbeckia truncala 713, 961. — Osyris
alba 708. — Ottelia alismoides 718; japonica 709, 718. — Ouvirandra fenes-
tralis 92. — Oxalis articulata 68, 69; chrysantha 68, 69; coruiculata 640;
corymbosa 68, 69; Damazii 221, 407; divaricata 68, 70; divaricata var. 8 major
68, 70; grisea 68, 71; Hassleriana 68, 69; hirsutissima 68, 71; hirsutissima
var. 8 reniformis 68, 71; linearis 68, 70; linearis var. alba 68, 70; linearis var.
rosea 68, 70; Navieri 974, 975; Neæi 68, 70; palustris 68, 69; Paraguariensis
68, 69; Regnellii 68, 69; Sternbergii 68, 69, 70: Lriangularis 68, 69. — Oxy-
graphis Schaftoana 313. — Oxymenis aurea 404. — Oxytropis aculeata 314;
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n0 12, 30 novembre 1905. 69
1234 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
ampullata 1026: Beketowi 317; diffusa 31%; eriocarpa 1026 ; Famintziniana 317;
glabra 1027; Griffithii 1027; hirsutiuscula 1021, 1023: incanescens 1023, 1023,
1025; Kermanica 845; lapponica 1021, 1023; lapponica var. cana 1021, 109%;
melanotricha 1027; merkensis 1023, 1024, 1025; Persica 841, 845: Szovitzii
844; vermicularis 1025, 1026, 1027.
Pme Wallichiè 28. — Pæderia fœtida 956. — Pæpalanthus
caulesceus 1084; eriocephala 1084 ; flavescens 1084: niveus 1084 ; procerus 1084 ;
splendens 1084. — Paludella squarrosa 1041. — Panicum Crus Galli 624;
Crus Galli var. % stagnina 624; indieum 720; myosuroides 720, 960; patens
720, 960; sanguinale 624, 719. — Papaver apicigemmatum 448; caudatifolium
169; dubium 165; dubiuur X Rhœas 171; humifusum 447: humile 446; hybri-
dum 171; intermedium 170; intermedium var. caudatifolium 169; intermedium
subvar. parvicaudatum 169; obtusifolium 165, 446, 447, 448; obtusifolium
var. Barbeyi 446; obtusifolium var. lævigatum 448; obtusifolium var. subbipin-
natifidum 171; Postii 447; rapiferum 170: Rhœas 165, 446; Rheas var.
z normale 169; Rheas var. oblongatum 170; Rhœas var. Amphalophorum 169;
Rheas var. Rumelicum 169; Rhœas var. tenuissimum 446; Rhœas genuinum
var. = conicum 169; Roubiæi 166, 169; Rumelicum 169: setigerum 171; strigo-
sum 165; strigosum var. Gaillardotii 446; stylatum 445, 448: stylatum var.
psammophilum 448; subadpressiusculo-setosum 171; subpiriforme 169; Syriacum
448; Syriacum var. stylatoides 445; Tenerife 170; tenuissimum 446. — Para-
celastrus bivalvis 224; densiflorus 224; microcarpus 224; ovalifolius 224;
ramiflorus 224; Wallichianus 224. — Paragonia pyramidata 77, 83. —
Paranephelium muricatum 222. — Parasponia Andersonii 1106; eurhyncha
1106; parviflora 1106. — Parietaria officinalis 309. — Parishia insignis 221.
— Parmelia Bahiana 542; cetrata 541; Chilena 542; chlorina 541; cristifera
541; Damaziana 541; liava 542; insinuans 542; Kamtschadalis 542; Kamtscha-
dalis var. Brasiliensis 542; Kamtschadalis var. cirrhata 542; Kamtschadalis var.
divaricata 542; latissima 541; melanothrix 540; Peruviana 542; proboseidea
var. sorediifera 540; urceolata var. melanothrix 540. — Parnassia palustris
91. — Paronychia argyroloba 129; Bungei 129; cæspitosa 129; cephalotes 128;
Kurdica 128, 129; macrosepala 129; Sinaica 129. — Patagonula Americana
303, 30%, 482; Americana var. £ hirsula 304, 482; vulneraria 482. — Paullinia
bracteosa 321; cauliflora 324; Costaricensis 322; costata 322; Cururu 322;
fasciculata 322; fimbriata 322; fuscescens 323; imberbis 322; macrocarpa 323;
mallophylla 323; plerocarpa 324; serjaniæfolia 324, 325; stellata 323; subnuda
323; ternata 324; triptera 324; trisulca 323; venusta 324. — Pavonia Balansæ
89, 297; belophylla 88, 89, 296; bullulata 88, 299; commutata 88, 297;
Edouardii 88, 89, 298; geminiflora 88, 89, 300; geminifiora var. grandiflora
300; grandiflora 299; Hassleriana 88, 89, 296; hastala 88, 299: hastata var.
REPERTOIRE. 1235
» pubescens 299; montana 88, 89, 297; Morongii 89; Mutisii 89; patuliloba
88, 297; pulchra 88, 89, 296; rhodantha 88, 89, 296; Rosa campestris 299;
sepium 88, 299; sepium var. & Balansæ 299; sidifolia 88, 297; sidifolia var.
diuretica 89, 297: spinifex 88, 89, 297: spinislipula 299; typhalæa 88, 296;
vitifolia 88, 89, 298. — Paxillus involutus 1188. — Pellia calycina 592;
Fabroniana 592; Neesiana 592. — Pelomyxa palustris 510. — Peltigera
polydactyla 637. — Peltæa speciosa ssp. polymorpha 298. — Peltophorum
dasyrachis 19; ferrugineum 19. — Peltostigma ptelioides 218. — Pentacme
* Malayana 27; suavis var. oblusifolia 27; suavis var. levis 27. — Pennisetum
longistylum 974, 977, 985. — Pentapanax angelicifolius 75. — Perianthomega
Vellosoi 77, 86. — Peripterygium quinquilobum 225. — Perralderia Dessi-
gnyana 996 — X Persica vulgaris 974, 975. — Petasites albus 1182, 1183;
officinalis 1183 . — Petastoma samydoides 77, 80. — Petrocallis fenestrata
59. — Petunga racemosa 953. — Peucedanum austriacum 1192; Cervaria 618,
619, 620. — Peziza coronata 119%; onotica 1189; vesiculosa 1194. — Phalangium
Liliago 618. — Phallus caninus 1193; impudicus 1193. — Phanerophlebia
728. — Phascum curvicollum 853, 1028; cuspidatum 853, 875, 1028; piliferum
853, 872, 875, 878, 1028. — Phaseolus adenanthus 21. — Philocrya aspera
209. — Philonotis alpicola 159, 160, 859, 877, 882, 1040 1044; Arnellii 158,
159. 859, 877, 882; cæspitosa 158, 159, 859, 877, 1029; calcarea 158, 159, 859,
877, 1029, 1040; fontana 158, 159, 160, 208, 859, 868, 877, 1029, 1034, 1185;
fontana var. à capillaris 159; fontana var. y falcata 159; marchica 158, 859,
877, 1029, 1030; obtusata 203; rigida 208; scabrifolia 1005; seriata 158, 160,
859, 868, 877, 1029, 1039, 1183; vagans 1006. — Phleum asperum var,
& ciliatum 62%; Boehmeri 624; Michelii 333; pratense 625; pratense var.
£ nodosum 625; pratense var. typicum 333; tenue 624. — Pholiota ægerita
1190; radicosa 1193; squarrosa 1189. — Phragmidium Potentille 638. —
Phragmites communis 626. — Phyllanthus acuminatus 485, 488; acuminatus
var. Paraguariensis 488; diversifolius 30; fluitans 488; lathyroides 486, 487;
lathyroides var. « commutatus 487; lathyroides var. à oblongatus 486, 487;
mirabilis 30; Montevidensis 486, 488; Niruri 487; nobilis 488; orbiculatus
185, 486, 488; orbiculatus var. = acutifolius 488; orbiculatus var. » genuinus
488 ; orbiculatus var. 7 intermedius 488: orbiculatus var. rupestris 486, 488;
pulcher 30. — Phyllobæa speciosa 434. — Phyllosticta Mahaleb 638. —
Phyllostylon brasiliensis 1105, 1106; rhamnoides 1105, 1106, 1107, 1108.
— Physalidium grællsiæfolium 50; stylosum 49; stylosum var. longisiliquum
49. — Physalis Alkekengi 619. — Physcia Hochreutineri 996. — Physcomi-
trella patens 853, 876, 884. — Physcomitrium acuminatum 858; eurystomum
858, 877, 88%; pyriforme 858, 877, 884; sphericum 858, 877, 884. — Phy-
sianthus albens 406. — Picris angustissima 331 ; hieracioides var. alpestris 331;
saharæ var. oranensis 996. — Pimelea ferruginea 197. — Pinguicula Alpina
37%, 411, 412; Alpina ssp. Gavei All; Alpina var. Lemaniana 441; Alpina
1236 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me sÉR.), 1905
ssp. {ypicus 412; calyptrata 412; Gavei 411, 412; grandiflora 411, 413; Lema-
niana All; purpurea 411; Reuleri 308, 309; vulgaris 37%, 411, 412. — Pinus
Cembra 119%; Laricio 632; silvesiris 197, 632. — Piptatherum virescens 625.
— Pirola uniflora 973, 1177. — Pirus communis 615; Malus 615. — Pistacia
mutica 645; vera 644. — Pisum elatius 972; formosum 972. — Pithecocte-
nium echinatum 77, 83; echinatum var. y intermedium 83; echinatum var. £
tomentosum 83; echinatum var. + typicum 83. — Pithecolobium contortnm
17; dulce 17: ellipticum 17; Harmandianum 17; Malayanum 17. — Pittos-
porum ferrugineum 223. — Plagiochila abbreviata 946; abdita 946; abrupla
18%; acanthostoma 929 ; adiantoides 36%; aïffinis 357; aliena 889; ambigua 741;
amicta 895; amplexicaulis 898; amplexifolia 946, 1132; Amena 177; andicola
921; angulifolia 359; angustisedens 743; anisodonta 946, 1137; anomala 946;
approximata 946, 1135; arrecta 939; asperifolia 747, 886; asplenioides 595;
axillaris 930; azuayensis 930; bahiensis 932; barbadensis 897; biapiculata 891 ;
biceps 739; bicornis 188; bifaria 943 ; bifida 946; biserialis et var. £ 942, 943:
biserrula 946; Boissieri 918; boliviana 94%; Bonplandii 925; Breuteliana 178,
189; Breuteliana var. Guadalupensis 177: Breuteliana 7 novo granatensis 359;
brevicalycina 186; bryopteroides 742; Bunburyi 188, 923: byssacea 946;
calomelanos 937; campylodonla 946; canelensis 926; capilliformis 940; caudata
741; centrifuga 940; chiloscyphoidea 946; chinantlana var. 8 739; ciliolata
946; Cinchonæ 920; cipaconensis 920; comata 946; compressula 940; confertis-
sima 182; connata 351 ; connivens 352; conspicua 359; contingens 358; corru-
gata 917, 93%; costata 946; crispata 918; crispula 917; cristata 354; erista-
tissima 355; cucullata 186; cucullifolia 938; Cuervina 936; cultrifolia 356;
decipiens 946; deflexirama 180; denudata 750; dependula 946; Deppeana 886;
dilatata 887; dimorpha 888, 893; disticha 185: diversispina 919; dominicensis
926; Duriei 897; echinella 737; electa 739; Elliotii 189; emarginata 896;
ensiformis 926, 931, 932; exigua 946; eximia 360; expansa 358, 89%; falcala
946; fallax 181; fastigiata 899; fimbristipula 179; flabellifrons 919; flaccida
892; flavescens 920; florida 181; fragilis 941; frausa 933; frausa var. 8 890;
frontinensis 36%; fuegiensis 946; Funkiana 35% ; fusco-lutea 930; gavana 89%;
geniculata 895, 935; Germani 938: gibbosa 360; grandierista 931; guadalu-
pensis 896; Guilleminiana 356; gymnostoma 930; gymnotis 352; Hæckeriana
356; haitensis 923 ; Herminieri 748; heteromalla 899; heterophylla 750; homo-
chroma 918; Hookeriana 887; horrida 941; Humboldtiana 361 ; Husnoti 178,
hylecelis 178; hypnoides 184; hystrir 748; implexa 942: impluviala 744;
increscentifolia 942; integrifolia 946; irregularis 889; Jacquemontii 744;
jamaicensis 747, 748; Jamesoni 928; Jelskii 932: Keckiana 358; lætevirens
743; lamellistipula 355; latifolia 742; laxa 946, 113%; Leprieurii 184; lepto-
phylla 936, lignicola 738; Lindenbergiana 946; longrfissa 891; luteola 175;
macra 945; macrostachya 89%, 924; macrotricha 177; Magdalena 927; magella-
nica 946; mapirensis 946; Martiana var. % tenerior 923: Maximiliana 945;
RÉPERTOIRE, 1237
micropteryx 738; Miradorensis 353; mollusca 887; 923; Montagne: 747;
Moritziana 176; mutila 738; neglecta 351; Notarisii 930; notha 737; notido-
phila 360; Oerstediana 176; olivacea 190; oreocharis 356; oresitropha 927:
Oribigniana 179; ovata 928: oxyphylla 885: pachoönsis 745; pachyloma 751;
pachyloma var. elatior 751: pachyloma var. pallida 751; pacimonensis 894:
parvistipula 188; paupercula 740; Pearceana 742: pellucida 743, 744; Pensilis
355; permista 929; Pichinchensis 363; pinnata 749, 941; plunifolia 353;
plicata 183: procera 360, 365; Puiggarit 176; punctualis 183; pusilla 946:
Quelchir 366, 736: Raddiana 922; relieta 925; retrorsa 890, 934; revolvens
938; rhizophila 356; Riojaneirensis 180; rosana 892; rubescens 182; rufovi-
ridis 8930: Rusbyi 740; rutilans 946; saltuensis 919, 927; sancla 899; saxicola
886; Schiedeana 361; secundifolia 39%; semiamplexicaulis 936; serrala 179:
sinuaia 185; soratensis 937; speciosa 922; spectabilis 923: sphalera 946;
spinifera 943; stolonifera 934, 935; stricta 745; subcontracta 893; subeonvolula
921; subdenticulata 939; subplana 746; subrotundifolia 935; subundulata 934;
superba 736, 927; supina 93%: sylvatica 888; sylvicultrix 899; thamniopsis 179;
thyoides 888; thysanotis 179; tocarema 924; tortuosa 187; Trianæ 187;
trichostoma 929; Tiinitensis 363; truncata 898; tunarum 189; ulophylla 917;
unciformis 946; Urbani 362; variabilis 946 ; variegata 946; venezuelana 749;
verrucosa 885; viminea 933; Vincentina 360, 362; virens 892; Wallisiana 936;
zygophylla 944. — Plagiopus Oederi 157, 852, 859, 871, 877, 882,
1044, 1172. — Plagiothecium curvifolium 475, 477, 862, 872, 1031;
denticulatum 474, 476, 477, 478, 861, 872, 878, 1010, 1031, 1032,
1037, 1178, 1180, 1184; denticulatum var. recurvum 477; denticulatum
var. 8 tenellum 476; denticulatum var. undulatum 477; depressum 475,
178, 479, 862, 872, 882, 1040; elegans 475, 479, 480, 862, 872, 878,
882, 1040; elegans var. % Schimperi 479, 1031; latebricola 474, 476, 861,
872, 878, 1032; lucidulum 1010; Müllerianum 475, 479, 862, 872, 878, 882,
1040, 1041; nitidulum var. 3 pulchellum 478; ovalifolium 1010; pulchellum
475, #78, 862, 872, 878, 1033; Roœseanum 475, 477, 862, 872, 878, 1031;
Reseanum var. orthocladium 478; Roœseanum var. orthocladon 478; Ruthei
175, 477, 862, 872, 878, 1030, 1180; Ruthei var. # rupincola 477, 882; Schim-
peri 479; silesiacum 475, 478, 862, 872, 878, 1031. 1032, 1178; silvaticum 475,
176, 477, 478, 862, 872, 878, 882, 1030, 1031, 1032, 1035, 1178, 1180, 118%;
undulaium 474, 475, 768, 861, 872, 878, 882, 1040, 1178. 1180, 1182. —
Planera aquatica 1105, 1112; crenata 1112; Richardi 1112; Ungeri 1112. —
Plantago albicans var. lanuginosa 443; albicans var. 8 latifolia 443; argentea var.
eebennensis 97%, 976, 984; Coronopus var. oasicola 996; Cynops 708. —
Platygyrium repens 378, 860, 1032. — Plectania melastoma 812, 513. — Plec-
tranthus siriatus 430. — Plectronia didyma 953; glabra 953: grisea 953;
Schmidiii 953; siamensis 955. — Pleospora Rhautorii 996. — Pleuridium
alternifolium 85%, 876, 88%; nitidum 85%. 1028; subulatum 854, 1030. —
1258 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905
Plokiostigma Lehmanni 4051. — Pluchea eupalorioides 958; indica 958. —
Plumbago coccinea 226; rosea 226; Zeylanica var. rosea 226. — Poa annua
627; annua var. supina 35%; bulbosa var. 3 vivipara 628; compressa 627; laxa
334; nemoralis var. agrostoides 334; nemoralis var. coarcata 334; nemoralis
var. montana 33%; nemoralis var. tenella 334; nemoralis a. vulgaris 628; pra-
tensis 627; pratensis var. subcerulea 334: sterilis 628; trivialis 309, 627;
violacea 33%. — Pogonatum aloides 162, 210, 860, 871, 1008, 1031; alpinum
1008; austro-georgicum 1003; magellanicus 1008; nanum 162, 210, 860, 873,
879, 884; semi-angulatus 1008; urnigerum 163, 860. 1031. — Pollinia arlicu-
lata 720, 960; arliculata var. concinna 720. — Polyalthia cerasoides 23;
Siamensis 23. — Polybotrya cœnopteris 259. — Polycarpon telraphyllum var.
Caspicum 128; tetraphyllum var. diphyllum 128. — Polygala Anatolica 60;
major 60; vulgaris var. alpigena 329. — Polygonatum latifolium 621; verti-
cillatum 1177. — Polygonum arenastrum 983; aviculare 980, 981, 982, 983;
aviculare var. Grenieri 974, 976, 980, 983; aviculare var. liltorale 982; avicu-
lare var. vegetum 982; aviculare X maritimum 981; flagellare 983; flagelliforme
981; hydropiper 309; incanum 980; iutermedium 980, 981 ; laxiflorum 980;
littorale 982, 983; littorale var. £ latifolium 982; longipes 983; maritimum 980,
981, 982, 983; maritimum var. £ Rai 982; microphyllum 983; microspermum
983; pseudo-flagellare 983; pulchellum 981; Rayi 981, 982, 983; Roberti 980,
981, 982, 983; romanum 983; virgatum 981. — Polypodium Alfarii 4; Andi-
num 258; angustum 8; aureum 5; capillare I, 2; cubense 7; Dryopleris 1183:
elasticum 730; fallax 2, 253 ; fraxinifolium 5; fraxinifolium var. fraxinellum 5;
Friederichsthalinum 2, 253; fucoides 2; glaucophyllum 6; jubæforme 5; lævi-
gatum 6, 7; Lindenianum 253, 730: loreum 5; loriceum 5, 6; loriceum var.
umbraticum 5; margariliferum 2, 3, 253; meniscifolium %; myriolepis 4; occul-
tum 7; Phegopleris 1483; Phyllitidis 7: piloselloides 7, 9; Pittieri 6; platy-
phyllum 7; plebejum %; plebejum var. Palmense 4; plectolepis 6; plesiosorum 6;
ptilorhizon 6; pubescens 6; pulchrum 730; pulvinatum 5; repens 7: sectifrons
2, 8; serpens 7; Skinneri 4; subauriculatum 5, 6; subcapillare 1, 2; subfal-
catum 3; suprasculptum 3; trifurcalum 258; Türckheimii 25%; Turrialbæ 2;
Verapax 253; vulgare 2; vulgare var. attenuatum 33%; vulgare var. pygmæum
334; Wercklei 7. — Polyporus confluens 1193; cristatus 1189; fomentarius
1193; lueidus 1193; marginalus 1193; melanopus 1193; officinalis 1193 ; ovinus
1493; picipes 1193; squamosns 1096, 1191; violaceus 1188. — Polystichum
aculeatum 728; filix mas 634; lobatum 728; Trejoi 728. — Polytrichadelphus
magellanicus 1008; minimus 1008. — Polytrichum alpinum 161, 163, 860,
882, 1039, 1180, 1182; commune 163, 211, 268, 860, 871, 874, 1030, 4031,
1177, 1179; commune var. minus 211; commune var. £ perigoniale 268; cubi-
cum 211; formosum 163, 268, 269, 860, 871, 1030, 1031, 1177, 1181 ; formosum
var. 8 pallidisetum 269; gracile 163, 269, 860, 879, 1030, 1179; juniperinum
163, 164, 860, 873, 874, 879, 88%, 1009, 1030, 1179, 1185; perigoniale 163,
eh
et
RÉPERTOIRE. 1239
268, 860, 1031; piliferum 163, 164, 860, 873, 879, 884, 1008 ; sexangulare 869;
sirictum 163, 164. 860, 879, 1009, 1030, 1179; striclum var. alpestre 1009;
subpiliferum 1008. — Pongamia glabra var. xerocarpa 21. — Populus Tremula
615. — Potentilla Aucheri 841; pilosa 638; polyschista 841; verna 198; xylor-
rhiza 59. — Pottia Heimii 1002; var. maxima 1002; intermedia 855, 1028;
lanceolata 855, 1028; litoralis 855, 872, 878, 881; magellanica 1002; minutula
855, 1028; truncatula 855, 1028. — Poupartia Borbonica 408; gummifera 408.
— Preissia commutata 590; quadrata 590. — Premna integrifolia 431 ; obtusi-
folia 431 — Primula acaulis 198; hirsuta var. exscapa 333; peduncularis 261 ;
-X variabilis 309; verna 1096. — Prosopis juliflora 78. — Prunus Mahaleb 618,
620, 638. — Psalliota campestris 1189, 1193; campestris var. praticola 1193.
— Pseudodifflugia horrida 510. — Pseudospora maligna 525. — Pseudo-
leskea atrovirens 282, 860, 882, 1181, 1182: filum 1009; fuegiana 1009; fue-
giana var. Skottsbergii 1009; lurida 1009. — Psilopilum antarcticum 1008. —
Psilotrichum capilatum 1086, 1088. — Psychotria fulva 955; Jackii 955;
Nicobarica 955; sarmentosa 955; serpens 955. — Pteleocarpa longistipa 225;
Malaccensis 225. — Pteranthus echinatus 129. — Pteridium aquilinum 633;
aquilinum var. vegetior 633. — Pterigynandrum filiforme 281, 860 ; filiforme
var. decipiens 282, 882. — Pteris anfractuosa 257, 259: aquilina 633; cretica
721; Ghiesbreghtii 731; hirsuia 731; hirsula var. Ghiesbreghtii 731; laciniata
731; Lindeniana 258; scalaris 258; viscosa 258. — Pierocarpus indicus 21. —
Pteroceltis Tatarinowii 1105. — Pterogonium gracile 280, 860, 876, 879, 882,
1037, 1039, 1041, 1044, 1186. — Pterolobium Schmidtianum 19. — Pteropsis
angustifolia 12; Costa-Ricensis 12. — Pterygoneurum cavifolium 855, 872,
879, 1028; lamellatum 855, 872, 879, 1028; subsessile 855, 872, 879, 1028. —
Pterygophyllum aromalum 1009: lucens 276, 480, 860, 871, 877, 1039, 1184:
obscurum 1009. — Pterygynandrum filiforme 1032, 1036, 1039, 1178; filiforme
var. decipiens 1181. — Ptilidium ciliare 598. — Ptilotrichum capitatum 1088.
— Ptilotus Carlsoni 1086, 1087; conicus 1086; corymbosus 1086; depressus
1087; Fraseri var. Schwartzii 1087; gomphrenoides 1086, 1090; grandiflorus
1086; Hoodii 1086, 1087; humilis 1086; latifolius 1086 ; Macleayi 1088; macro-
trichus 1087; Murrayi 1086, 1089; petiolatus 1086, 1089; Polakii 1087; psilo-
trichoides 1086, 1088; roseo-albus 1086, 1090; roseo-albus var. conglomeratus
1090; Schwartzii 1087 ; Sewelliæ 1088; spicatus 1086 ; villosiflorus 1086, 1087,
1088. — Ptychomitrium polyphyllum 871. — Ptychomnium densifolium
1011. — Puccinia Agropyri 638; graminis 638; Hieracii 638; Malvacearum
638. — Pueraria phaseoloides 21. — Pycnidæ Gymnosporangii clavariæformis
637. — Pylaisia polyantha 378, 860, 873, 1032. — Pyramidula tetragona
898, 877, 1029. — Pyrola media 309; uniflora 332, 708, 976. — Pyrostegia
ignea 84; venusta 77, 84; venusta var. « typica 84; venusta var. & villosa 77,
84. — Pyrus communis 638; elæagrifolia 637.
1240 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me se£R.). 1905
uamoclit hederifolia 682, 686; pinnata 682; 686. — Quercus Ilex var.
ambigua 974, 976; Ilex var. oleifolia 974, 976; Ilex var. subsphoerocarpa 974,
976. — Queria Hispanica 124. — Quirivelia Bantamensis 949.
Rat complanata 600, 601, 1178; Lindbergiana 600, 601. — Ramalina
calicaris 636; cochlearis 542, 543; farinacea 636; obtusata 545; populina 636;
Yemensis var. Ecklonii 542; Yemensis var. minima 542. — Randia armigera
952; dumetorum 952; dumetorum var. pubescens 952; eucodon 952; fasciculata
952; fasciculata var. parviflora 952: longiflora 952; longiflora var. major 952;
oppositiflora 952. — Ranunculus Drouetii var. salsuginosus 97%, 975; Faurei
546, 547; flabellatus var. uncinatus 974, 975; glacialis 308; X lacerus 547 ;
platanifolius 547; platanifolius var. gracilis 547; platanifolius X Pyrenæus 947;
platanifolius X Seguieri 547; Schaftoanus 313; Seguieri 546, 547: Seguieri var.
luxurians 547; Seguieri-platanifolius 516. — Rapanea lætevirens 73; oligophylla
547; rivularis 536; venosa 537; Weltsteinii 537. — Raphanus Raphanistrum
707; sativus 56. — Raphidostegium auricomum 21%; demissum 473, 476, 861,
872, 878, 882, 1040, 1041; substrumulosum 21%; Welwitschii 214. — Raphis-
temma Hooperianum 950. — Reidia glaucescens 30. — Reseda bracteala 57;
Bungei var. 8 elongata 57; Jacquini 974, 975; lutea 57; tarnensis 974. — Retama
Bovei 974, 975; Retam. var. pallens 441. — Rhabdoweisia denticulata 854, 870,
876, 880, 1039, 118%; fugax 854, 869, 880, 1039, 1044, 1181, 1186. — Rhacomi-
trium aciculare 857, 871, 874, 876, 881, 1044, 1180, 1184, 1185; affine var. oblu-
sum 875; canescens 857, 873, 874, 879, 881, 884, 1094, 1095, 1181, 1185, 1186;
chrysoblastum 1004; fasciculare 857, 871, 874, 877, 881, 1178, 1181, 1182;
flavescens 1004; heterostichoides 100%; heterostichum 857, 873, 874, 879, 881,
100%, 1036, 1181, 1185, 1186; levigatum 100%; lanuginosuu 207, 857, 873, 874,
881, 100%, 1185, 1186 ; microcarpum 857, 873, 874, 879, 881, 1181; protensum
857, 871, 874, 877, 881, 1180, 118%; rupestre 1003 ; striatipilum 1004; subnigri-
tum 100%; sudelicum 857, 873, 874, 879, 881, 1181; symphyodontum 1003;
symphyodontum var. muticum 100%. — Rhamnus Iranica 645: Kurdica 645 ;
Pallasıi 645; pumila 618; spathulifolia 645. — Rhexia crenulata 286; ilicifolia
285. — Rhizogonium mnioides 1908. — Rhizophora conjugata 432. — Rhodo-
bryum roseum 859, 871, 877, 881, 1031, 1185. — Rhododendron ferrugineum
1038; hirsutum 973, 976, 1038. — Rhynchosia sericea 713; tomentosa 713,
961. — Rhynchospora longisetis 719, 960. — Rhynchostegiella curvisela
470, 861, 872, 878, 882, 1040; Jacquinii 214; macilenta 215; Teesdalei 214,
215; tenella 470, 471, 861, 872, 876, 879, 882, 1040. — Rhynchostegium con-
fertum 21%, 471, 472, 861, 872, 882, 883; confertum var. à Delognei 472;
macilentum 215; megapolitanum 471, 472, 861, 873, 1029; murale 471, 472,
861, 872, 878, 882, 1035; murale var. julaceum 1035; rolundifolium 471, 861,
REPERTOIRE. 1241
872, 882, 883: rusciforme 213, 471, 473, 861, 872, 882, 883, 1183, 118%, 1185;
rusciforme var. = complanatum 473; ruseiforme var. £ lutescens 473 ; rusciforme
var. © prolixum 473; Teesdalei 471; tenellum 214; Welwitschii 214 —
Ricinella membranifolia 604. — Ricinus communis 468, 610, 713. 961; com-
munis var. Brasiliensis 611. — Robinia pseudo-Acacia 615. — Rosmeria dode-
candra 168; dodecandra var. pinnatifida 168; hybrida 168; hybrida var.
trivalvis 168 ; hybrida var. « violacea 168 ; macrostigma 168 ; Orientalis
var. pinnatifida 168; refracta 168; rhæadiflora 168; trivalvis 168. — Rosa
alpina 1177; alpina X canina 988; alpina X glauca 988: alpina X tomentosa
987; arvensis 985, 986; X arvensis X gallica 986; arvensis X gallica var.
Brannovicensis 97%, 975, 985 ; Berneti 988; canina 987; X conica 986 ; X conica
var. acutifolia 986; > conica var. lasiostyla 986; gallica 985, 986; gallica X
arvensis 985: rubiginosa 441; Sabauda 988; Salævensis 988; Schleicheri 986;
spinulifolia 987, 988; spinulifolia X canina 987, 988; viscosa 545. — Rott-
bœllia perforata 720. — Rouya polygama 551. — Rubia peregrina 619, 708. —
X Rubus albigensis 974, 975; arrigens 973, 975; crinitus 973, 975; evagalus
973, 975; lacertosus 973, 975; majusculus 973, 975; nitidus 973; oblongifrons
973, 975; occitanicus 973, 975; perconspicuus 973, 975; pubescens 973; tarnen-
sis 973, 975. — Ruellia glanduloso-notata 367; glanduloso-punctata 367.
— Rumex hydrolapathum X obtusifolius 973, 976; roseus 444; X Weberi 973,
976. — Rungia parviflora 437, 717. — Ruscus aculeatus 622. — Russula
eyanoxantha 1193; emetica 1189, 1193; fœtens 1189, 1193; fragilis 1188; fragilis
var. nivea 1193; heterophylla 1188; integra 1193; lepida 1193; nigricans 1189;
Queletii 1188; rubra 1188.
Ne elegans 258; inæquale var. dimorphum 252. — Sagina apetala
122. — Salacia flavescens 225; flavescens var. dumosa 225; polyantha 225. —
Salicornia Gaudichaudiana 76. — Salix alba 615; X hippophæfolia 97%, 976;
purpurea var. gracilis 333. — Salomonia oblongifolia 219. — Salsola cruciata
Ah; zygophylla var. vesceritensis 444. — Salvia Clandestina 974, 976; contro-
versa 443; Jaminiana 443; pseudo-Jaminiana 442; Verbenaca 974; Verbenaca
Coste 976. — Samadera Harmandii 218. — Samandura Harmandiana 218. —
Sameraria glastifolia 5%; macrocarpa 54; nummularia 53, 54; nummularia var.
8 hebecarpa 53; nummularia var. » lamprocarpa 53; stylophora 54. — Sando-
ricum indicum 218. — Sapindus Saponaria 327 ; Saponaria var. Jaboncillo 327.
— Sapium biglandulosum 485, 676; biglandulosum var. intercedens 677; biglan-
dulosum var. longifolia 676; biglandulosum var. Sellowiana 676; hæmatosper-
mum 486, 677; indicum 32; marginatum 486, 677; marginatum var. Paragua-
riensis 677; obovatum 486, 676; obovatum var. elliptica 676; Salpingadenium
485, 677; Salpingadenium var. salicina 677 ; subsessile 486, 677 ; subulatum 486,
678; subulatum var. virgata 678; Warmingii 486. 677. — Saponaria ocymoides
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, n° 12, 30 noverubre 1905. 86
1242 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me séR.). 1905
618; Orientalis 61; vaccaria 61; vaccaria var. 2 grandiflora 61 ; viscosa 61. —
Saraca Harmandiana 18 ; minor 18. — Sarcoscyphus Ehrhardtii 1178, 1180.—
Satureia Hochreutineri 996. — Sauranja tristyla 24. — Saxifraga Aizoon 1186;
Aizoon X Cotyledon 706; cochlearis 973, 976; X Gaudini 706; retusa 330;
rotundifolia 49, — Scabiosa Columbaria var. alpestris 309; Columbaria var.
lucida 309.— Scapania æquiloba 600; aspera 600; dentata 599, 1183; Helvetica
599; irrigua 595, 600; nemorosa 599; subalpina 599; subalpina var. unduli-
folia 599; umbrosa 596, 600; undulata 599, 1183. — Schima Noronhe 25. —
Schinus lerebinthifolius 405; terebinthifolius var. y acutifolius 405; terebinthi-
folius var. Damazianus 405 ; terebinthifolius var. 5 Glaziovianus 405; terebin-
thifolius e Pohlianus 405; terebinthifolius var. 8 Raddianus 405; terebinthifolius
var. &« rhoifolius 405; terebinthifolius var. à Selloanus 405. — Schistidium
alpicola var. 8 rivulare 856, 876, 881, 883, 1033; apocarpum 856, 875, 881,
1036; confertum 856, 872, 879, 881; conferlum var. obtusum 875; gracile 856,
871, 876, 881; pulvinatum 856, 873, 879, 881. — Schistostega osmundacea
858, 871, 881, 1051, 1039. — Schonus nigricans 333, 623. — Schoutenia
Godefroyana 28. — Sciaromium confluens 1011; conspissatum 1041; mariti-
mum 1011: pachyloma 1011. — Scilla bifolia 1096. — Scirpus compressus
623; lacustris 623; maritimus 623. — Scleranthus uncinatus 129. — Sclero-
chloa dura 628. — Scleropodium illecebrum 388, 861, 1029; purum 388, 782,
861, 1031. — Scoparia dulcis 438, 715. — Scorpidium scorpioides 779; scor-
pioides var. 8 gracilescens 780. — Scyphiphora hydrophyllacea 953. — Sebas-
tiana Brasiliensis 485, 67%; Brasiliensis var. divaricata 674; Brasiliensis var.
erythroxyloides 485, 674; corniculata 485, 486, 674; corniculata var. acaly-
phoides 675; corniculata var. glabrata 673; corniculata var. Hassleriana 675:
corniculata var. incana 674; corniculata var. intercedens 674; corniculata var.
Lagensis 675; corniculata var. Megaponlica 675; corniculata var. Paraguariensis
340; chamædrifolia var. a. typica 340; chamædrifolia var. b. ulmifolia 340;
Chinensis 342; confusa 339; corymbosa 342, 349; corymbosa var. b. lucida 349;
corymbosa var. a. typica 349; crenata 337, 338; crenifolia 338; crenifolia var.
Mongolica 338; cuneifolia 344; Dahurica 340; dasyantha 341; decumbens 343; :
decumbens var. tomentosa 34%; Douglasii 350; Douglasii var. Menziesii 350;
expansa 345; fastigiata 345; Fauriana 337; flabellata 338; flexuosa 340, 344;
fortunei 346; Fritschiana 347; gemmata 343; gracilis 344; Hacqueti 344;
Henryi 344; hirsuta 342; hypericifolia 337, 338; hypericifolia var. b. acutifolia
337; hypericifolia var. a. Plukenetiana 337; hypericifolia var. thalictroides 338;
Japonica 342, 345, 346, 347; Japonica var. albiflora 346; lanceolata 342; lanci-
folia 344; laucheana 342; longigemmis 344, 345, 346; lucida 349; lucida var.
rosea 349; Maximowicziana 339, 341: media 339; media var. b. mollis 340:
media var. a. oblongifolia 339; media rotundifolia 343; media var. c. sericea
340 ; Menziesii 350; micrantha 345; mollis 340; Mombetsusensis 339; Mongo-
lica 338, 343; Nipponica 343; oblongifolia 340; obovata 338; parvifolia 344;
REPERTOIRE. 1243
Polonicka 340; Pratti 344, 345, prostrata 340; prunifolia 336, 337; pubescens
342; pyramidata 349, 350; Reevesiana 342; rosea 349; salicifolia 349; sericea
340 ; stellata 345 ; thalictroides 338; Thunbergi 337 : tomentosa 344, 350; triloba
343; trilobata 343; ulmifolia 340; Uratensis 344: vaccinifolia 344; Veitchi 344 ;
velutina 344, 345; Virginiana 349; Zabeliana 343. — Splachnum ampullaceum
858. 877, 1033, 1180; sphæriceum 858, 877, 1033, 1180. — Spondias Lako-
nensis 220. — Sporledera palustris 854, 876, 1030. — Squarrosum cymbi-
folium 103%. — Stachytarpheta indica 430. — Stackhousia aphylla 907, 909,
913, 1049, 4147; aspericocca 907, 909, 913, 1048, 1049, 1156, 1159 ; aspericocca
« genuina 1156 ; aspericocca % incrassata 1157, 1160; asperrima 1154; Brunonis
908, 909, 913, 1151, 1159, 1160; Brunonis var. % annua 1153; Brunonis var.
8 typica 1152; cuneata 1053; Dielsi 907, 908, 909, 913, 1052, 1157; dorypetala
1056, elata 1058; flava 1049, 1058, 1059; Giuratii 909, 913, 1055; Gunniana
916; Gunnii 916, 105%; Huegeli 907, 909, 913, 1050; intermedia 908, 909, 913,
1149, 1155; juncea 1059; linarifolia 916, 1045, 1047, 1048, 1049, 1057; lina-
rioides 1146; lutea 1047; maculata 1053, 1055; Maideni 907, 909, 913, 1049,
1156. 1158, 1160; Maideni var. % flexuosa 1050; Maideni var. & iypiea 1050;
maritima 1053; megaloptera 908, 909, 913, 1153; micrantha 902, 907, 908,
909, 913, 1150; minima 915, 115%, 1160; minima var. uniflora 915; monogyna
907, 909, 913, 916, 1045, 1047, 1048, 1050, 1053. 1054, 1056, 1057, 1155;
monogyna var. « Muelleri 1045; monogyna var. 8 obtusa 1047; Muelleri 1045;
muricala 909, 913, 1145, 1146, 1150, 1155; muricata var, 8 linariordes 1146;
muricata var. & éypica 1146, 1149; nuda 1056; obtusa 916, 1047 ; pubescens 907,
908, 909, 913. 4051, 1156, 1158, 1159; pulvinaris 901, 907, 908, 909, 913,
914, 1156, 1158, 1159, 1160; pulvinaris var. éypica 907, 914; pulvinaris var.
2 typica 915; pulvinaris var. uniflora 907, 915 ; sclerococca var. uniflora 1154;
scoparia 907, 908, 909, 913, 1049, 1059, 1060; spathulata 909, 913, 1053,
1053, 1054, 1056, 1057, 1155, 1157; tenuissima 909, 913, 1147; uniflora 95;
Otites 117; Otites var. Hellmanni 117; palinotricha 118; palinotricha var. sub-
glabra 448; peduncularis 121; peduncularis var. brevipedunculata 121; pedun-
cularis var. macrocalyx 121; physocalyx 120; racemosa var. 8 Sibthorpiana 64;
rhynchocarpa 119; rhynchocarpa var. Lycia 119; rupestris 1185, 1186; Sahen-
dica 117; Sahendica var. pubescens 117; staticefolia 121; stentoria 118, 119;
swertiæfolia 121; Tejedensis 118; tenuicaulis 121 ; viscosa 6%. — Silvia anacar-
dioides 234; polyantha 233. — Sindora maritima 18; Siamensis 48; Wallichüi
18. — Siphanthera villosa 404. — Siphonoglossa gentianifolia 370; sulcata
370. — Sisymbrium austriacum 619; crassifolium var. giganteum 996; crassi-
folium var. scaposum 996. — Sisyrinchium alatum 1083; alatum var. Guate-
malense 1083; Marchio 1083; restioides 1082; vaginatum 1082, 1083; vaginatum
subsp. restioides 1082. — Sisyrolepis Siamensis 222. — Solanum album 715;
album var. Gaudichaudii 439; Lycopersicum 332 ; melongena 439, 715; ovigerum
715; torvum 439; trilobatum 439; Trongum 439. — Soldanella alpina 1182,
124% BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me SsÉR.). 1905
— Solidago aurea var. minuta 330 ; monticola 309. — Sophora tomen-
tosa 19. — Sorbus Aria 615. — Southbya stillicidiorum 593; tophacea 593.
— Spathularia flavida 1190. — Spergularia marina var. stenopetala 440.
— Spermacoce articularis 956; hispida 956; scabra 956. — Sphæralcea
miniata 89, 289; miniata var. à cisplatina 289. — Sphæranthus africanus 959;
Cochinchinensis 959. — Sphæromorphæa Russelliana 959. — Sphagnæcetis
communis var. 8 macrior 597. — Sphagnum acutifolium 853, 1030, 1177, 1178,
1179, A180, 1183; centrale 202; compactum 853, 1030, 1179, 1183; contorlum
853; cuspidatum 853, 1030, 103%, 1179; cymbifolium 202, 853, 1030, 1179,
1183; falcatulum 998; fimbriatum 853, 870, 998, 1030; fimbriatum var. validius
998; fuscum 853, 1030, 1179; Girgensohnii 853, 880, 1080 ; medium 853, 1030,
1179, 1183; medium var. congestum 998; molluscum 853, 1030, 1180;
nano-porosum 998; papillosum 853, 1030; platyphyllum 853, 1029; quin-
quefarium 852, 853, 1180; recurvum 853, 1030; Russowii 853, 1030, 1180;
squarrosum 853, 1029, 103%, 1177, 1178, 1183; subnitens 202, 853, 1029; sub-
secundum 853, 1030, 1179, 4183; tenellum 853, 1030, 1180, 1183; teres 853,
1030, 1183; Warnstorfii 853, 1030, 1180, 1183. — Sphenoclea Zeylanica 957.
— Sphenodesma Jackiana 432; microstylis 432. — Sphenolobus exsectæformis
595, 600 ; exsectus 595; minutus 595. — Spiessia hirsutiuscula 1023; incanes-
cens 102%; vermicalaris 1026. — Spiræa acutifolia 337; Æmiliana 347; alba
349; albiflora 346; alpina 339; alpina var. Allaica 339; Anatolica 336, 338;
angulata 347; aquilegifolia 338 ; arbuscula 347, 348, 349; arcuata 343; Aruncus
1177, 1183; banatica 330; Beauverdiana 348; Beauverdiana var. b. Steveni 348;
Beauverdiana var. a. fypica 348; bella 345; betulæfolia 347, 348; betulæfolia
var. Ajanensis 348; betulæfolia var. corymbosa 349; betulæfolia var. rosea 349;
betulæfolia var. a. typica 348; Blumei 342; Blumei var, hirsuta 342; Boissieri
341; bracteata 343; Brahuica 340; bullata 346; callosa 345, 346; callosa var.
macrophylla 345; callosa var. robusta 345; cana 339; cana var. mollis 340;
canescens 344 ; Cantoniensis 342 ; chamædrifolia 343; chamadrifolia var. flexuosa
675; Brasiliensis var. ramosissima 67%; corniculata var. Riedelii 675; Brasi-
liensis var. spathulata 67%; corniculata var. speciosa 675; corniculata var.
tomentosa 674; corniculata var. Weddelliana 675; Klotzschiana 676; Klotz-
schiana var. guaranitica 676; Klotzchii 485; nervosa 485, 675; Riedelii 485,
67%; serrata 485, 674; serrata var. grandifolia 67%; vestita 485, 675; Ypane-
mensis 67%. — Secale cereale 631. — Sedum acre 1186; album 1186; anopeta-
Jam 308, 619. — Selaginella Braunii 722; fulcrata 721, 723; heterostachydis
724; Lindhardii 723; Ostenfeldii 721; Pervillei 721; pubescens 721, 722; spinu-
losa 1179, 1182 ; suberosa 723. — Selenastrum Bibraianum 706. — Saligeria
pusilla 855, 875, 880, 1040; 1172; recurvata 855, 871, 881, 1040; trislicha 855,
871, 876, 881, 1040. — Selinum carvifolium 309, 617. — Sematophylium
auricomum 21%; substrumulosum 214. — Semecarpus Curtisii 221. — Sem-
pervivum Gaudini 330; Wulfenii 974. 976. — Senecio aquaticus 309; corono-
REPERTOIRE. 1245
pifolius var. oasicola 996. — Septoria piricola 637, 638. — Serjania alrolineata
319: Caracasana 319; cardiospermoides 319; cornigera 320; grandis 320; ine-
brians 320; inebrians var. barbasco 320; Mexicana 320; Mexicana var. bejuco
espinoso 320 ; racemosa 320; rhombea 320; rufisepala 320; rufisepala var. bejuco
juriso 320; scatens 319; sordida 320; sordida var. bejuco jJuriso 320; triquetra
321. — Sesbania aculeata 20; grandiflora 20. — Setaria ambigua 974, 977;
glauca 720, 960; verticillata 62%; viridis 624. — Sevada Schimperi 444. —
Shorea Cochinchinensis 27; dryabalanoides 27; Henryana 27; Henryana var.
rigida 27; hypochra 28; obtusa var. Kohchangensis 28; robusta var. Schmidtii
28; Talura var. Cochinchinensis 27. — Shuteria hirsuta 713, 971. — Sida
acuminata 88, 89, 294; acuta 89, 293, 712; acuta var. carpinifolia 293; anomala
88, 89, 290; argentina 88, 293; aurantiaca 293; callimorpha 88, 89, 295; carpi-
nifolia 712, 961; ciliaris 88, 290; ciliaris var. y fulva 290; ciliolaris 89 ; cordi-
folia 88, 294; cymbalariu 88, 89, 291; decumbens 88, 293: densiflora 88, 291;
denudata 88, 296: dictyocarpa 89, 293; flavescens 88, 291; glomerata 89, 293;
Hassleri 88, 292; Hassleri var. 8 brevis 292; Hassleri var. « genuina 292; has-
tata 88, 291; linifolia 88, 292; macrodon 291 ; multicrena 88, 295; panniculata
88, 292; Paraguariensis 88, 294; potenlillioides 88, 294: rhombifolia 88, 29%,
295; rhombifolia var. y Canariensis 29%; rhombifolia var. £ sublomentosa 294:
rhombifolia var. 8 surinamensis 294; rhombifolia var. + typica 29%; rubifolia
88, 89, 293; spinosa 88, 292; spinosa var. £ angustifolia 292; tomentella 88,
89, 293; urens 88, 293: urens var. grandiflora 293; viarum 88, 292; viarum
var. 8 Balansæi 292. — Silene Armena 121; Aucheriana 116; Aucheriana var.
8 Hohenackeri 118; Battandieriana 996; bupleuroides 121; chloræfolia 121;
commelinæfolia 119; commelinæfolia var. glandulosissima 119; conica 64; coni-
flora 64; conoidea 6%; Demawendica 118, 119; dianthifolia 121; Dschuparensis
118; filipes 121; filipes subsp. Amassiensis 121; heterophylla 119, 120; Kerma-
nensis 121; lasiopetala 120; laxa 121; longiflora 120, 121; longiflora var. 7
alpina 120; longipetala 120; Marschallii 120; Morgana 121 ; noctiflora 64; odon-
topetala var. 7 latifolia 120; Olympica 117; Oranensis 996; oreophila 148, 119;
viminea 907, 909, 913, 1049, 1056, 1059, 1060, 1146, 1147, 1148, 1449, 1455;
viminea var. elata 901, 907, 908, 1057, 1058; viminea var. flava 907, 1157;
viminea var, micrantha 1146, 1149, 1450; viminea var. occidentatis 907, 908,
1155; virgata 909, 913, 1148; virgata var. 8 elegans 1149; virgata var. » iypiea
4136, 1148, 1149. — Stangeria paradoxa 9%. — Statice confusa 98%; cuspidata
348, 984; delicatula 549, 550; duriuscula 548, 549; globulariæfolia 548, 549,
590; globulariæfolia var. intermedia 97%, 976, 98%; leptostachya 550; lepiosta-
chys 850; Pomeliana 50; Raddiana 549, 550. — Staurogyne Siamensis 716,
962. — Stellaria Boreana 97%, 975; graminea var. Dilleniana 329; Kotschyana
125; Kotschyana var. glabra 126; uliginosa var. glacialis 329. — Stenonia
Montevidensis 502. — Stephania discolor 22. — Sterculia Cochinchinensis 29;
Dawei 1167; fœtida 29; gracilipes 29; Tragacantha 1167. — Stereocaulon
1246 BULLETIN DE L’HERBIER BOISSIER (2me SÉR.). 1905
proximun var. gracilius 540. — Stietina Weigelii 540. — Stillingia nervosa
679; saxalilis 485, 676; saxatilis var. grandifolia 676; saxatilis var. salicifolia
676. — Stipa capillala 625; Lessingiana 625; pennata 625. — Streptocaulon
tomentosum 949. — Streptopus amplexifolius 1182. — Striga lutea 438. —
Strobilanthes parvibracteatus 436; rufescens 436: Siamensis 716, 962. — Stro-
pharia æruginosa 1189. — Stylocoryne Wallichii 955. — Sweertia perennis
1182. — Symphytum officinale var. patens 332. — Symplocos lanceolata 73.
— Syngonanthus caulescens 1084; niveus 1084. — Syzygium guincensis 1170;
Rowlandii 1170.
Te araliacea 86; nodosa 78, 86; nodosa var. parviflora 86. —
Tamarindus indica 18. — Tamus communis 618, 622. — Tanacetum
Kuschakewiezi 317. — Tanæcium cyrlanthum 77, 83. — Tapeinosperma
campanula 246; ellipticum 531; leave 531; laurifolium 530; Lenormandi 528,
532; minutum 932; nitidum 533; Pancherii 528: pauciflorum 529; Psaladense
530, 531, 533; pulchellum 528; robustum 531; rubidum 528; salignum 530;
Schlechteri 527; sessilifolium 529; squarrosum 529; tenuis 529; Wagapense
533. — Taraxacum officinale 638. — Tarenna asiatica 952; Gurtisii 952.
— Taxus baccala 618, 635, 780. — Taylora Dubyi 1005. — Tecoma argentea
19, 11,.18,.81; -Caraiba 77, 87: Hassleıw. 77, 87;: Ipe 78, 86; ]per yar-
desinens 77, 86; Ipe var. integra 77, 86: ochracea 77, 87. — Tectona grandis
430. — Telotia nodiflora 22. — Tetracera sarmentosa 24: sarmenlosa var.
hebecarpa 24. — Tetraphis pellucida 871, 877, 1032. — Tetraphyllum roseum
13%. — Tetraplodon angustatus 869; urceolatus 869. — Tetrapterygium
nummularıum 5%. — Tetrodontium Brownianum 858; Brownianum var.
repandum 1039. — Teucrium Botrys 308; Botrys var. trilobum 309; Scordium
333. — Thalictrum purpurascens 306; saxatile 1192; simplex 974, 975. —
Thamnium alopecureum 214, 474, 861, 872, 878, 882, 1035, 1095, 1184, —
Thapsia polygama 551. — Thela coccinea 226. — Theloschistes flavicans
543. — Themeda triandra 960. — Thlaspi arvense 50; Kotschyanum 50;
perfoliatum 50; umbellatum 50. — Thouinia discolor 326; velutina 326. —
Thuidium abietinum 375, 376, 384, 851, 860, 873, 879, 1029; delicatulum 375,
376, 377, 860, 877, 1029, 1031, 1185; minutulum 375, 860, 1032; Philiberti
375, 376, 377, 860, 877, 1040, 1041; pseudotamariscinum 377; recognilum 375,
376, 860, 877; lamariscinum 213, 375, 376, 377, 780, 860, 871, 877, 1031,
1178. — Thunbergia fragrans var. heterophylla 437; laurifolia 716, 962. —
Thymus leucostegius 996; polytrichus 1192; Serpyllum var. confusus 333. —
Tibouchina gracilis var. » australis 286; gracilis var, 7 Chamissoa 286; gracilis
var. £ fraterna 286; gracilis var. & gracillima 286; gracilis var. = hirsuta 286;
gracilis var. 8 longiselosa 286; gracilis var. & pannisetosa 286; gracilis var.
7 Strigillosa 286; gracilis var. à vulgaris 286. — Tilia Caucasica 132; platyphylla
RÉPERTOIRE, 1247
615; rubra 132. — Tillandsia brevispicula 106; cauliflora 100; Chilensis 110;
cornula 406; Dyeriana 107, 108; fusco-guttata 101; Grisebachiana 101; hele-
randra 103; lanata 109; laxæissima 108; myriantha 101; narthecioides 107,
108; pendulispica 105; platyrhachis 108; quadri ipinnata 105: rhopalocarpa 10%;
rubella 101; scaligera 107; sceptriformis AOL; scorpiura 10%; singularıs 103;
Ulei 102; venusta 108; violascens 102; Weberbauer? 104. — Timmia bavarica
161, 859, 871, 882, 1040; megapolitana 160, 859, 877, 884. — Tinospora
uliginosa 22. — Tortella fragilis 856, 876, 881, 1030: inclinata 856, 872, 879,
881, 884; squarrosa 856, 872, 879, 1040, 1041; tortuosa 856, 866, 868, 871,
876, 879, 881, 1031, 1040, 1181, 1184; tortuosa var. rigida 868. — Tortula
æstiva 856, 871, 875, 881, 883; Anderssonii 1002, 1003; brachyclada 1002;
canescens 856, 872, 879, 881; densifolia 1003; fuegiana 1003; lævipila 856,
1032; latifolia 856, 871, 1003, 1032; monoica 1003; montana 856, 872, 879,
881, 1040; muralis 856, 872, 875, 879, 881, 883, 1186; papillosa 856, 1032;
pseudo-latifolia 1003; pulvinata 856, 872, 881 1032, 1186; robusta 1002;
robustula 1002; rubra 1002; ruralis 635, 856, 881, 1032, 1035, 1186; saxicola
1002: serrulata 1002; subulata 635, 871, 876, 1031. — Tournefortia Arguizia
132; brachiata 303, 481 ; elegans 303, 482, lævigata 303, 482; rubicunda 303,
181; Salzmannii 30%, 482; Salzmannii var. Blanchetiana 482; Salzmannii var.
Paraguariensis 482. — Tragia Bahiensis 485, 607 ; Bahiensis var. subsessilis
607; corniculata 674; Hassleriana 484, 486, 606; Sellowiana 485, 607; Serra
608; tristis 485, 607; Uberabana 486, 607; Uberabana var. discolor 607: Ubera-
bana var. macrophylla 607; volubilis 485, 486, 608; volubilis var. genuina 608;
volubilis var. guaranitica 608; volubilis var. tenuifolia 608 — Trema africana
1106; amboinensis 1106; angustifolia 1106; argentea 1106; aspera 1106;
Blancoi 1106; bracteolata 1106; carinata 4106; Chichilea 1106; Commersonii
1106; discolor 1106; glabrescens 1106; glomerata 1106; grisea 1106 ; guineensis
1106; Hochstetteri 1106; imbricata 1106: Lamarckiana 1106; Lima 1106;
macrophylla 1406; Melinona 1106; mierantha 1106; mollis 1106; morifolia
1106; nitens 1106; orientalis 1106; pallida 1106; politoria 1106; pubigera
1106; rigida 1106; riparia 1106; rufescens 1106 ; rugosa 1106; scaberrima 1106;
strigosa 1106; timorensis 1106. — Trematodon ambiguus 85%, 876, 1030. —
Trembleya laniflora 286; laniflora var. grandifolia 286. — Trichilia acutan-
thera 422; anisopleura 42%: appendiculata 425; arborea 426; Biolleyi 493;
Biolleyi var. 8 Nicoyensis 434; Havanensis 417, 418, 425; Havanensis var.
£ lanceolata 425; minor 417, 418; montana var., acutivalvis 422; obtusanthera
123; Pittieri 425; polyneura 426; stellato-tomentosa 417; Tonduzii 423. —
— Trichinium astrolasium 1087; auriculifolium 1086, 1088; axillare 1087;
beckerianum 1086; calostachyum 1086; Carlsoni 1087; Clement: 1086, 1088;
corymbosum 1088; depressum 1087; Drummondii 1086; Ælderi 1089; exal-
tatum 1087; Fraseri 1086; helipteroides 1086; Manglesii 1086, 1087 ;
nobilis 1088; obovatum var. grandiflorum 1089; Polakii 1087 ; procerum
1248 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me seR.). 1905
1086; Rei 1087, 1088; rotundifolium 1086; Schwartzii 1086, 1087; siphonan-
drum 1086, 1088; Stirlingi 1087. — Tricholoma acerbum 1188; albobrunneum
1188; equestre 1188; imbricatum 1188; lascivum 1193; nudum 1189; persi-
einum 1189, 1191; portentosum 1189 ; resplendens 1188, 1190; rutilans 1188;
saponaceum 4188; sejunctum 1189; sordidum 1188; striatum 1193; terreum
1188. — Trichomanes hypnoides 725; Prieurii 249; tenerum 725. — Trichos-
tomum Barbula 206; Baurianum 856, 876, 881, 883, 1040; crispulum 856,
881, 1040; cylindricum 856, 871, 876, 881, 1039; litorale 856, 872, 879, 881;
mucronatulum 206; mutabile 856, 1040, 1041: mutabile var. cuspidatum 851,
1043; viridulum 856, 876, 884; Warnslorfii 856, 876, 881, 883. 1033, 1040.
— Trifolium agrarium 649; arvense 648; campestre 649; filiforme 649;
micranthum 649; physodes 649; pratense 648; radicosum 649; repens 649;
resupinalum 649; rylidosemium 649: rytidosemium var. % longipes 649; spe-
ciosum 649; sublerraneum 648; tumens 648, 649; tumens var. £ majus 648. —
Trigonella arcuata 646; aslroides 646; azurea 646; Boissieri 647; calliceras
647; geminiflora 646; gladiata 646; Hierosolymitana 647; incisa 646, 647;
incisa var. geminiflora 647; Kotschyi 6%7; monantha 646, 647; Noëana 646,
647; orthoceras 646, 647; orthoceras var. 8 Anatolica 647; radiata 647; Sprune-
riana 647; striata 646. — Trinia vulgaris 619. — Tripterococcus hrachys-
tigma 1151; Brunonis 1151; junceus 1151; simplex 1151, 1153. — Tripte-
roccus spathulatus 1053. — Triumietta amuletum 702, 703: lepidota 702, 703;
procumbens 28; rhomboidea 713, 961. — Tuber æstivum 119%; brumale 1194:
magnatum 1194; melanosporum 119%. — Tulipa Aximensis 509; Billietiana
508, 509; Didieri 508, 509; Marjoleti 509; Mauriana 508, 599; planifolia 508,
509; præcox 508, 509; Saracenica 507, 508 509; Segusiana 508, 509. —
Tylimanthus africanus 1131, 1139; amplexifolius 1131, 1432; angustifolius
1131, 1138; anisodontus 1131, 1137; approximatus 1131, 1135; bidentulus
1131, 1134; caledonicus 1131, 1134; Chenagonti 1131, 1440; cuneifolius 1131
1138; Fendleri 1131, 1139; flaccidus 1131, 1135; integrifolius 1131;
jamaicensis 1131, 1137; javanicus 1131, 1132; laxus 1131, 113%; Lespagnoli
1131, 1138; marginatus 1131, 1133; perpusillus 4137; rhombifolius 1131,
1139; saccatus 1130, 1131, 1133; Schweinfurthii 1131, 1136; setaceus 1131,
1441; striolatus 1131-1132; sumatranus 1131, 1149; tenellus 1131, 1137;
viridis 1131, 1140. — Tylostoma mammosum 1193. — Typha angustifolia 333.
[ss alata 1105, 1111; americana 1105, 1111; campestris 1101, 1102,
1105, 1108, 1109, 4111; crassifolia 4105; Davidiana 4105; effusa 1105; erosa
1105; fulva 1105, 1110; glaucescens 1105; Hookeriana 1105, 1112: lancifolia
1105, 1112; macrocarpa 1105; Marioni 1112; mexicana 1105; montana 1101,
1102, 1105, 1108, 1109, A111; parvifolia 1105, 1109, 1112; pedunculata 1105,
1141; pumila 1105: racemosa 1105: serotina 1105; turkestanica A105; virgata
REPERTOIRE. 1249
1105; Wallichii 1105. — Ulota americana 857, 879; Bruchii 857, 871, 1032,
1178; crispa 857, 1032, 1178; crispula 857, 1032, 1178; curvifolia 857, 873,
879, 881, 1039, 1041 ; eremitensis 1005; fuegiana 1004; fulvella 1004; germana
100%; hamata 1005; Hutschinsiæ 881, 1039, 1186; 2mmarginata 1004; inter-
media 857, 871, 1032; Ludwigii 857, 871, 1032, 1178; macrocalycina 1005;
macrospora 857, 871, 1032; magellanica 1004; Nothofagi 1005, — Unona
Brandisiana 23; concinna 23; discolor var. Siamensis 23; erecta 23; macro-
phylla 23; Mesnyi 23; modesta 23. — Uraria crinita 21. — Urena Americana
296; lobata 88, 296; lobata var. « Americana 296; repanda 712, 961. — Uro-
coccus Hookerianus 519. — Uromyces Medicaginis falcaiæ 638; tingitanus 996,
— Urophyllum ferrugineum 952: Schmidtii 952. — Urvillea ulmacea 325. —
Usnea arthroclada 543; florida var. comosa 543; goniodes 543. — Ustilago
Arandinelle 724; Caricis 637; Hordei 637; Ischæmi 637. — Utricularia bifida
432; flexuosa 432; involvens 432; verticillata 433; orbiculata 433. — Uvaria
rufa 23.
Mie Oxycoccos 1179; uliginosum 1179. — Vandellia Hookeri 715;
molluginoides 715. — Vangueria spiralis 953. — Vatica cinerea 28. — Velezia
rigida 60. — Vellozia abietina 1077; albiflora 1077; alœæfolia 1077; alutacea
1077; asperula 1077; barbacænifolia 1077; brevifolia 1077; breviscapa 1077;
candida 1077; caruncularis 1077 ; cinarescens 1077, 1078; compacta 1077; com-
pacta var. 8 acutiflora 1078; compacta var. obtusiflora 1078; cryptantha 1077;
dasypus 1077, 1078; epidendroides 1077; glauca 1077, 1078; glochidea 1077,
1078; gracilis 1077 ; graminea 1077, hemisphærica 1077, 1078; incurvata 1077;
intermedia 1077; lanata 1077, 1078; leptophylla 1077; macrantha 1077;
macrosiphonia 1077; maritima 1077; minima 1077; ornata 1077; phalocarpa
1077, 1078; plicata 1077, 1078; punctulata 1077, 1078; pusilla 1077; resinosa
1077; scabra 1077; Sellovii 1077; squalida 1077; squamata 1077; sulphurea
1077 ; taxifolia 1077 ; tomentosa 1077 ; tragacantha 1077 ; triquetra 1077 ; variabilis
1077; verruculosa 1077. — Ventenatia glauca 1166. — Verbascum Lychnitis
X Thapsus 332; spurium 332. — Vernonia attenuala var. juncea 957; bracteata
957; cinerea 957; elæagnifolia 957; sinensis 957. — Veronica Anagallis 309;
Anagallis var. aquatica 332: Beccabunga 309; Chamadrys var. fagicola 332; spi-
cata 1192. — Vesicaria Græca 617 ; utriculata 617,619, 703. — Viburnum Lan-
tana 1096.— Vicia angustifolia 969 ; angustifolia var. Bobartii 329; Aucheri 970;
calcarata 970; Cappadocica 970; ciceroidea 970; cordata 969: Gerardi 329; Hyr-
canica 969 ; Michauxii 969; Persica 970; Persica var. stenophylla 970; pisiformis
93; setidens 970 ; variegata 970; variegata var. albiflora 970; variegata var. cinerea
970, 971. — Vigna retusa 21; vexillata 22. — Villaresia Congonha 73, 74,
75; Congonha var. 8 pungens 74, 75. — Vincetoxicum melanthum 407; offiei-
nale 708. — Viola alba 58, 705, 706; appendiculata 59; brachyantha 59; calca-
=
BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER, 10 12, 30 novembre 1905. 87
1250 BULLETIN DE L'HERBIER BOISSIER (2me sé.). 1905
rata 412; calcarata var. Zoysii 329; Hymettia 59; incompta 974, 975; Jauber-
tiana 705, 706; lepida 973, 975; mirabilis 620; occulta 59; odorata 705, 706,
1096; papillaris 58, 59; spathulatha 58; suavis 58; Thessala 58; tricolor var. #
Hymettia 59. — Vitex heterophylla 431; limonifolia 431; Loureiri 431 ; negundo
431; ovata 431; pubescens 431; quindta 431; Siamica 431 ; trifolia 431; trifolia
var. unifoliata 431; vestita 431. — Vitis barbata 216; barbata var. trilobata
216; cerasiformis 217; glaberrima 216; hastata 216, 217; rugosa 216; sagitti-
folia 217. — Vittaria Bommeri 14; filifolia 11; minor 14; remota 11. — Vol-
varia bombycina 1096. — Vulpia myuros 628.
Warsara trichostemon 219; villosa 219. — Waltheria indica 29. —
Webera albicans 1006; alticaulis 1007: annotina 858, 884, 1031 ; commutata
858, 877, 884, 1183; cruda 858, 871, 877, 881, 1006, 1180, 1184; cucullata
858, 877, 884, 1039, 1183; Curtisii 952; elongata 858, 871, 881, 1031, 1039,
1180, 1184; erecta 858, 1039; longicolla 858, 871, 877, 881, 1039; Ludwigii
858, 1183; lutescens 858, 871, 879, 1031, 1039: nutans 858, 871, 877, 881,
1031, 1039, 1180, 1184: oppositiflora 952; sphagnicola 858, 877, 1030, 1180;
Wallichii 955. — Wedelia scandens 959. — Weinmannia hirla var. brasi-
liensis 115%. — Weisia crispata 854, 872, 878, 880, 1040; rutilans 854, 1030;
viridula 202, 854, 1034. — Wikstroemia indica 307. — Wissadula gymnan-
thema 289; Hassleriana 90; hernandioides 289; oligomera 289; patens 289;
periplocifolia 88, 288; periplocifolia var. « genuina 289; periplocifolia var.
£ hernandioides 289.
Nennen glaucum 219. — Xanthoxylon acanthopodium var. Atto-
pevense 217. — Xylaria polymorpha 1194. — Xylopia Vielana. — Xyris
pauciflora 718; pusilla 719.
Loue maritima 974, 977. — Zelkowa acuminata 1106; crenata
1106; cretica 1106; Davidii 1106; Keaki 1106. — Zingiber panduratum 718,
960. — Zygodon viridissimus 857, 1032, 1178. — Zygophyllum eurypterum
642; fabagi 642. — Zizyphus jujuba 32; rugosa var. Harmandii 32.
INDEX BOTANIQUE
DES
GENRES ESPÉCES, VARIÉTÉS pl NOMS NOUVEAUX
_ Cryptogames et Phansrogames
Tublics dans l'Ancien Monde à partir du A® janvier 4904
Complément au Card Index américain.
Index seul. Bulletin Index
seul. et Bulletin °
Suisse Ë : 30 fr. 20 fr. 40 fr.
Abonnements: \ een!
{ Union postale... 35 » 25 » 50 fr.
Pour tous les autres renseignements, s'adresser à
L’HERBIER BOISSIER
Agénor BIGNENS, Ébéniste
à RANCES, Vaud (Suisse)
FOURNIT DES
Meubles à tiroirs pour classer les fiches
DE
LINDEX BOTANIQUE.
Lui écrire par carte Pad de 10 centimes pour tous renseignements.
— mo ——
SPECIALITE DE MEUBLESA FICHES
pour le Commerce, la Banque, les Sociétés, Catalogues, etc.,etc.
ANNALES MYCOLOGICI
EDITI IN NOTITIAM
SGHIENTIE MY GO LOGIOCR UNIVYERSABES
Organ für die Gesammlinleressen der Mvcologie. euthallend Original-Abhand-
lungen, Referate und kritische Besprechungen wichtiger mycologischer Publi-
cationen, sowie eine Uebersicht über die neu erschienene Litteratur.
Jährlich gelangen 6 Hefte zur Ausgabe. Preis des Jahrgangs 25 Mark.
Abonnements nmmi entgegen die Buchhandlung R. FRIEDLÆNDER & SOHN
in Berlin N. W., Karlstrasse 11.
AVIS IMPORTANTS
relatiis à la publication dans le Bulletin de l'Herbier Boissier
Les frais considérables que nous occasionnent les rema-
niements ou trop nombreuses corrections faites sur les
épreuves en dehors du texte manuscrit, nous font un devoir
de prier nos honorés collaborateurs de bien vouloir se
conformer aux recommandations suivantes relatives à la
publication dans le Bulletin :
I. — Les manuscrits doivent être rédigés d’une manière.
définitive, lisiblement, et d’un seul côté de la page; les |
remaniements, adjonctions et toutes corrections autres que.
celles d'ordre typographique restent à la char ge de l'auteur.
Il. — Les épreuves à corriger sont envoyées aux auteurs
en doubles exemplaires, accompagnées du texte manuscrit :
sauf avis contraire, les corrections doivent être retournées
à l’Herbier dans un délai maximum de trois jours après
leur réception ; passé ce délai, la Rédaction décline toute
responsabilité quant au retard que la publication des ar-
ticles pourrait subir de ce fait.
III. — Soucieuse d'assurer l’unité typographique du
Bulletin, les mesures nécessaires ont été prises dans ce but
et, exception faite de cerlains travaux spéciaux ou de ceux
actuellement en cours de publication, la Rédaction n'ad-
mettra dorénavant aucune dérogation à ce principe.
IV. — Les auteurs des travaux insérés dans le Bulletin de
l’Herbier Boissier ont droit gratuitement à 30 exemplaires
en tirage à part; au delà de ce nombre, la Direction se
réserve le droit d'autoriser un plus fort tirage aux frais de
l'auteur.
Tous les changements demandés pour des tirages à part
sont à la charge des auteurs.
Chambésy, 7 décembre 1909.
Gustave BEAUVERD, rédacteur.
Genève. — Imp. Romet, boulevard de Plainpalais, 26.
Bd
PUBLICATIONS DE L'HERBIER BOISSIER
Bulletin de l’Herbier Boissier (1re serie). Tomes I à VII. Le vol..... 20 fr.
Mémoires de l’Herbier Boissier, 1900 (Suite an Bulletin). La collection
complete See ne ee 30 fr.
Bulletin de l’Herbier Boissier (2me serie). Tome I à IV. Le vol..... 25 fr.
Index botanique universel. nos I à 10207. Abonnement par an..... 39 Ir.
BOISSIER, EDM. Flora orientalis sive enumeralio plantarum in Oriente a Græcia
et Ægypto ad Indie fines hucusque observalarum. — 5 vol. et Supplément,
IN-80: LS07 NOBSE A ee ee 140 fr.
— Voyage botanique dans le midi de l'Espagne pendant l’année 1837. —
2 vol. grand in-80, 1839-1845.
Prix réduit, colorié, au hewde. AND Are. 22 RE 230 fr.
— (EM EL) à RE A ee Ar OU DR 150 fr.
— Icones Euphorbiarum ou figures de 122 espèces du genre Euphorbia. — 1 vol.
grand in-folio, 24 pages de texte et 221 planches, Genève, 1866.. 70 fr.
— Diagnoses plantarum orientalium. {re série, 13 fascicules; 2me serie,
6 fascicules. — DE 80, Geneve, 1842-1859, le fascicule .......... DAS
Les fascicules 1, , Get 7 sont épuisés.
— Description de denk nouvelles Cruciferes des Alpes et du Piémont. —
In=N0 avec 2 planchess- EL ie er Us EEE > fr.
— Centuria Euphorbiarum. Genève. 1860-22 7 7m tee 1 fr.
— Pugillus plantarum novarum Africæ borealis Hispaniæque australis. —
In-80. ee SAR LA ee cn a on en ee 5 ie
DOISSEED, EDM zr BUHSE:. Aufzæblung der in einer Reise durch Tr
kaukasien nd Persien gesammelten Pilzen — In-40 avec 10 plan-
eheszet Ascarle); Moskau. 1860. EST SR ee er 10 fr.
BARBEY, C. er W. Herborisations au Levant: Bene Syrie el Méditerranée.
= Février-mai 1880. Avec 11 planches et 1 carle. — 1880 ......... 20 fr.
BARBEY, W. Floræ Sardoæ compendium. Catalogue raisonné des végétaux
observés dans l’île de Sardaigne. Avec suppl. par À MM. ASCHERSON et E. LEVIER.
AyecH plauches-— -1889:.7 ::4.. 2 en. ee 25 fr.
— Epilobium genus, a cl. Gun. Cuisix, ill. Avec 2% planches. — Lausanne.
oo N So A ae 25 fr.
— Lydie, Lycie, Carie, 1849. 1883, 1887. Etudes botaniques. In-40, avec 5 pl.
Se LR NL Per en th Se 15 fr.
— Cypripedium Calceolus X macranthos Barbey. In-A°, avec une planche
double-Soloriée lausanne" 1891: en EE Een 3 fr.
STEFANI, C. ve, C. J. FORSYTH MAJOR er W. BARBEY. Samos. Etude géolo-
gique, pal&eontologique et holanique. Avec 13 pl., par CH. Cuisin. 1892. 20 fr.
— —- — Karpathos. Elude géologique, paléontologique et botanique. — In-40,
avec 13.pl., par GnCuisin. Lausanne, 1895. . 22.2... .. een 20 fr.
MAJOR, C.-J. ForsyrtH er BARBEY, W. Halki. Elude botanique. — In-40 avec
1 planche double, par CH. Cüisix. Lausanne, 1894. ............. Fr.
AUTRAN, E. er DURAND, TH. -— Hortus Boissierianus. Énumération des
plantes cultivées en 1895 à Vallevres et à Chambésy, avec préface de
M. F. Crépin. — In-80, xı et 572 pages, avec 3 planches. Genève, 1896.
12 fr.
STEPHANI, FRANZ. Species hepaticarum. Vol. I................ 30 fr.
PARIS, E.-G. Index Bryologicus. Supplementum primum........ 12 fr. 50
ae
LUCE
_3 5185 00225